ACTA
SANCTORUM
TOM! SECUNDI PARS PRIOR
Fk UM ! &. ! D BRUXELLIS
D κω Ó EXCUDEBANT POLLEUNIS ET CEUTERICK 5
ἔκ», Actorum. Bollandianorum typographi
i FA. Via dica des Ursulines, 37
|
3 772
ACIA
SANCTORUM
NOVEMBRIS
COLLECTA DIGESTA ILLUSTRATA
A
CAROLO DE SMEDT, IOSEPHO DE BACKER,
FRANCISCO VAN ORTROY, IOSEPHO VAN DEN GHEYN,
HIPPOLYTO DELEHAYE & ALBERTO PONCELET
SOCIETATIS IESU PRESBYTERIS
TOMI II PARS PRIOR
Qua dies tertius partim et quartus continentur
—————
PRAEMISSUM EST
MARTYROLOGIUM HIERONYMIANUM
EDENTIBUS
IOHANNE BAPTISTA DE ROSSI ET LUDOVICO DUCHESNE
BRUXELLIS
SOCIÉTÉ BELGE DE LIBRAIRIE
APUD SOCIOS BOLLANDIANOS
16, rue Treurenberg, 16
14, via Ursulinarum, 14
1894
ACTA SANCTCRUM ΟΜΝΙΝΜ
ANNVNTIATA A. MDCVII
PVBLICARI COEPTA A. MDCXLIII
INTERMISSA A. MDCCXCVI
RESVMPTA A. MDCCCXXXV!I
3 Quamquam summopere cupiebamus in hoc allero Novembris mensis tomo
ἊΝ complures kalendarii ecclesiastici dies comprehendi, multorum tamen desiderio nos
; satis facturos arbitrati sumus, si, commentariorum conlinua serie paulisper inter-
"?pyupta, magnam libri partem Martyrologio Hüieronymiano ex permultis codicibus edito
tribueremus.
: Iamdiu siquidem viris doclis in optatis erat, ut pretiosae collectionis, quae sub
J3 hoc nomine eireumfertur et qua hagiographis cottidie ferme usus est, editio tandem
2 pararetur critica. Ad quam adornandam cum se, collatis studiis, jam pridem
- accinxissent viri clarissimi Iohannes Baptista de Rossi et. Ludovicus Duchesne, de
c historia ecclesiastica saepe alias egregie meriti, gratissimum nobis accidit quod
i. didem improbi sui laboris fructus nobiseum communicarunt et in publicum emittendos
"5 commiserunt.
y Reliquum tomum complent Acta Sanctorum diei tertiae novembris, d
. tomo complecli non potuimus, et eorum omnium, quos die quarto colit Ecclesia,
inclito Mediolanensi archiepiscopo.
uno tamen excepto. Commentarium enim de
— S, Carolo Borromaeo, cum nondum omni ex parte ad unguem elimatus sit, in poste-
^ morem voluminis parlem seorsim edendam seponere necesse fuit; quam lamen
hy non ita diu exspectandam fore confidimus. Hanc autem lacunam aliquantum explebunt
: , Acta. S. Wolfkangi, Ratisponensis episcopi, quae in tomo XIII Octobris olim prae-
^. termissa, nunc tandem ad caleem huiusce tomi exhibentur.
- is nostri non est quod multum disseramus, quippe quae 115,
: De ratione laboris n
--qui Acta nostra manibus terere solent, satis perspecta sit. Qui facile animadvertent
probabunt, praecipuam curam
sen ni vehementer fallimur, suffragio suo apprime com
'a nobis in eo positam fuisse, ut Actorum antiquorum iextus quam integerrime
et emendatissime vulgaremus, et commentationes nostras intra limites iisdem Actis
definitos contineremus, neque in excursus, ad quos proposita materia saepe allicit,
deviaremus.
uae priore
— mm
nonnullae huius tomi partes lectori cuipiam prolixiores
deviaremus. Hine, si
ribus scriptoribus, quorum lueubrationes integras
videantur, id non nobis, sed vete
edidimus, vilio vertat.
In quarum editione par
el monasticis praefectorum. benevo
nostrum sedulo recognoscere et conferre dign
transmittere per commodum inspieiendos; quibus omnibus grati animi nostri sensus
anda summopere nos iuvit multorum bibliothecis publicis
lentia et humanitas, qui vel eodices suos ad usum
ali sunt, vel ipsos codices ad nos
hie testatos volumus.
Restat ut et gratae beneficiorum memoriae significalionem ne praetermittamus
erga virum de opere nostro optime meritum; quem in bona senectute obiisse, dum
ultimam manum huic volumini edendo imponebamus, tristis nuntius ad nos pertulit;
Iohannem nimirum Martinov, rerum slavicarum peritissimum, cuius officiosissima
opera antecessores nostri toties usi sunt, et qui lomum XI Octobris grandi illa
auxit. commentatione, arduo exarata labore, quam inseripsiL 4s ecclesiasticus
graeco-slavicus. Quod opus, ut fere accidit iis, qui viam stlernendam suscipiunt
eatenus a nemine tritam, non paucis quidem in loeis emendatricem mánum postulat,
ulilissimum tamen subsidium omnibus atlulit, qui ecclesiarum orientalium | fastis
illustrandis incumbunt.
Huic denique praefatiunculae subiungimus brevia elogia eorum, qui nobis in
opere Bollandiano continuando novissime praeiverunt, quorumque sequendis vestigiis
faxit Deus fideliter inhaereamus.
TUTUP EE
ES 3r
"dai
(i VICTOR DE BUCK
7/ 9bitanno MDCCCLXXX aetatis LXII L4 obiit anno MDCCCLKXVI aetatis s LX
| TETTE
REMIGIUS DE BUCK
ΟΠ ΠΠ[ΠΠΠΠ
ELOGIA PATRUM
VICTORIS AG ΜΠ] DU DUCK ET BENIAMIN ΜΔ
DE P. VICTORE DE BUCK.
Ab anno 1876 ad annum 1882 tres Bollandiani
operis veteranos mors absumpsit.
- Horum primus ad caelestia regna migravit die
23 maii 1876 R. P. Victor De Buck, cui haud
immerito eundem ferme locum assignare licet inter
vecenliores illius operis. auctores, quem. Danieli
Papebrochio inter. priscos. Natus erat in oppido
Flandriae Aldenardo die 24 aprilis anno 1817,
parentibus apud cives suos speetatissimis, nec divi-
tiis magis quam christiana. pietate insignibus.
Domum paternam. primum reliquit anno. 1829,
litteris latinis operam daturus in collegio munici-
pali Sonegiensi, quod unum tunc in Belgio catholici
qpaedagogii titulo gloriabatur ; ceteras enim. huius
generis scholas tyrannicum regimen, quo vexabatur
regio nostra, sustulerat. Anno vero sequenti migra-
vit Victor ad seminarium minus Rollariense, moz
instauralum post. vindicatam et recuperatam à
Belgis libertatem politicam et religiosam ; ibique
transactis annis quattuor, tandem rhetoricae cur-
sum perfecit et studiorum iuvenilium metam attigit
in collegio Societatis lesu Alostano. Quam. aeri
autem ingenio, quam constanti industria et. animi
contentione, quamque felici successu vn litterarum
palaestra se exercuerit, uno ore saepe testati. sunt,
quotquot toto illo sexennio habuit magistros.
Jam tempus advenerat, cum certus illi eligendus
erat vitae status, in quo ad Ecclesiae et rei publicae
commodum egregias animi sui dotes et partas iam
labore suo artes altius excoleret atque apertam in
lucem. proferret. Haud. diu haesit pius. iuvenis,
spretisque cunctis saecularis vitae illecebris, sub
vexillo crucis renascenti tunc in Belgio Societati
Jesu momen dare statuit. In. quam receptus die
11 octobris anno 1835, biennium primo Nivigellae
vitae religiosae tirocinio, deinde annum unum repe-
tendis secundum morem Societatis litterariis stu-
diis, tum alterum biennium Namurci philosophicis
οἱ mathematicis disciplinis impendit ; in quibus
adeo excelluit ut, expleto hoc temporis spatio, prae
omnibus sodalibus suis designatus fuerit ad pro-
pugnandas publice theses de universa philosophia
scholastica et naturali ; quod et cum summa laude
graestitit.
Nec defuit statim eximio ingenio et ferventi labo-
rum studio amplissimus et aptissimus campus.
Instauratum quippe magno eruditorum applausu
anno 1838 fuerat collegium hagiographorum Bol-
landianorum, qui interruptam calamitate tempo-
rum extremo superiore saeculo Actorum Sancto-
rum editionem resumerent. Cui operi qromovendo
cum Victore nostro nemo magis idoneus videretur,
mense septembri anni 1840, vigesimo quarto aetatis
suae anno, tribus Patribus, ad opus instaurandum
iam designatis, adiutor datus est.
More suo manum operi impigre continuo admo-
vit. Ac primo quidem enormem ingentium volumi-
num a priscis. Bollandianis editorum molem ex
ordine pervolvere, omnia sedulo perlegere, multaque
ex iis scripto decerpere et ad certa capita redigere
coepit. Deinde singularum disciplinarum, quibus
hagiographum, qualem requirit. institutum. no-
strum, instructum esse oportere intellegebat, studio
se tradidit : historiae videlicet generalis praesertim
ecclesiasticae, chronologiae, geographiae, archaeo-
logiae, rerum. etiam liturgicarum et iuris ecele-
siaslici. Quibus haud sine magno fructu. incu-
buit, cum et acutissima esset in eo mentis acies, et
memoria eorum, quae vel semel legisset, tenacis-
sima. Validum nec minus iucundum in hisce disci-
plinis subsidium ac stimulum rettulit ex societate
Antonii Tinnebroeck, quem. aetate fere aequalem,
religiosi ac litterarii tirocinii assiduum comitem et
aemulum, communia in omni genere studia artis-
sime ipsi devinzerant. Is enim simul cum. Victore
anno 1840 hagiographis Bollandianis adiutor
datus, simul sacerdos anno 1848 consecratus;
simul denique collegio Bollandiano socius adscri-
ptus est mense augusto anni 1850, postquam uterque
quadriennio Lovanii theologicis disciplinis et dein
per annum integrum Truncinii tertiae probationis
exercitationibus operam navaverat.
Altamen non eo usque distulit Victor, ut peritiae
suae in tractandis sanctorum Actis specimina
darel. Etenim. antequam. anno 1845 Lovanium
missus erat, nom minus sedecim. commentarios
(praeter quosdam breviculós) adornarat, qui omnes,
praeter duos, S. Colmanni nempe episcopi et Kiarae
virginis in Hibernia, erant de sanctis Gallis, et
editi sunt. in altera. parte tomi VII Octobris
(Bruxellis, 1845), nullis tamen siglis, quibus secun-
dum morem mostrum scriptoris nomen signetur,
notati, quosque hoc ipso indicio a Victore nostro
conscriptos iam quisque noverit. De quibus et aliis
ab eo in Bollandiano opere continuando laboribus
sermo recurret. inferius, postquam. pauca dixe-
rimus de ceteris ab eo circa diversas materias editis
lucubrationibus.
Neque enim in commentandis Actis sanctorum
secontinuit. Nam cum eruditionis fama claresceret,
οἱ nihilominus omnium doctrinarum εἰ quaestio-
mum genera perscrutandi admodum esset curiosus,
miraque vi et promptitudine animi ea. complecte-
retur, nec minore copia et elegantia sermonis, tam
latini quam vernaculi, polleret. in scribendo, con-
sueverunt periodicorum catholicorum editores, $u-
eriores quoque Societatis et alii, sive in ecclesiastica
dignitate constituti sive. eruditis investigationibus
intenti, vel. etiam viri politici, ad eum frequenter
recurrere, ut intricatis. controversiis pec
ucem
L
lucem afferret. Ipse enim, indole admodum officio-
sus, facile omnibus praesto erat.
Primum nec mediocre et. obscurum suae soller-
tiae documentum. praebuit. anno 1847 nondum
sacerdos in exaranda confutatione libri, quem De
regularium et saecularium clericorum iuribus
recens emiserat professor quidam Academiae Lo-
vaniensis. Scriptionis suae occasionem et materiam
exposuit ipse Victor in commentario, quem prae-
fixit tomo IX. Octobris, de vita. et scriptis Antonii
Tinnebroeck, immatura morte abrepti mense martio
anni 1865, et sui olim in eo libro contexendo socii.
Vir nimirum uterque theologicorum studiorum
curriculi primum annum absolverat, * cum ecce
mense augusto anni. 1846 prodit in lucem typis
, Lovaniensibus De regularium et saecularium
, clerieorum iuribus et officiis liber singularis,
auctore Mariano Verhoeven, archidioecesis
Mechliniensis presbytero, protonotario aposto-
lico, iuris utriusque doctore, sacrorum cano-
num in Universitate Lovaniensi professore
publico ordinario. Jfuiws quidem libri facies
moderata salis erat, neque ex ira aut odio
suscepta videbatur lucubratio; verum si quis ali-
, quantisper perpenderet quae in. ea. legebantur,
, non polerat non iudicare scriptionem infensam
» esse regularibus atque eo totam vergere, ut inter
, arclissimos limites cohiberentur, quin etiam ut ab
LÀ
»
»
»
episcopis et clero saeculari opprimerentur. Unde
haec opella non parvum regularium amicis dolo-
rem eorumque adversariis incredibile creavit
» gaudium; ita ut passim audiretur Tlesuitas (nam
, hi potissime intendebantur) prostratos iacere,
insignemque de iis vietoriam fuisse relatam.
Quae res eo magis erat lugenda, quo plura eodem
tempore mitterentur ab ecclesiae hostibus in reli-
giosos ordines et maxime in Societatem Iesu tela...
Initio tamen sola. patientia christiana. inoppor-
tuno libello opponenda visa. est, et ne cogitatum
quidem ab ullo regulari fuit de vefellendis
R. D. Verhoeven assertis. Verum ubi intellectum
est eliam inter viros vere probos plures esse qui
iis fidem adderent, prius in ephemeridibus Leo-
diensibus pauci. aliquot. errores retecti sunt, ut
hoc facto palam fieret non omnimode fidendum
esse libro singulari. Quod. monitum si patienter
tulissent I0. D. Professor eiusque asseclae, neu
contendissent scriptionem. ubique veracem esse
et. firmam, nil ultra. οἱ fuisset. obiectum. Sed
tam pacate compositi non erant animi; adeoque
ad modestissimam scriplionem. opposita sunt
typographorum ope acerrima responsa. Quam-
obrem circa. festa natalitia. eiusdem anni, sua-
dentibus eminentissimis viris atque. omnium
mazime cardinali Fornario, rerum. Belgicarum
peritissimo, rogantibus etiam aliorum. ordinum
regularium in Belgio superioribus, iusserunt
praelati nostri confutationem parari ab Antonio
Tinnebroeck et ab. altero scholastico Lovaniensi
[ipso nempe Victore]... Iussa fecerunt ambo; et
licet. quotidianas theologiae dogmaticae scholas
adirent, feriis paschalibus confectum erat Exa-
, men historicum et canonicum libri R. D. Mariani
. Verhoeven deregularium etsaecularium clerico-
, rum iuribus et officiis; quod deinceps per unum
, aut allerum. mensem limatum et typis impres-
sum est, atque ineunte mense iulio lucem vidit, ex
sexcentis quadraginta paginis constans... Verum
his absolutum non erat libri R. D. Verhoeven
susceptum examen; adeoque quod prodiit volu-
MIEM M Gu x^ www: CM ESO
ὃ 9 u
"ER OE CINA Li. ἁ s E σὺν
wow
(1) Cfr. Act. SS., Oct. tom. IX, p. ix f-x c.
men, licet res praecipuas. omnes regularium
contineret, tomus prior dictus est et alter dein
scribi coeptus. Plurimum iam processerat novum
opus et ad umbilicum fere deductum erat, cum
continuo ex Helvetia et Italia pessima afferren-
tur nuntia. Visum itaque est id non esse tempus
quod istiusmodi posceret. libros, et tanto prom-
plius quies indicta est, quanto certius constaret
iam ab omnibus peritis agnosci uno priori volu-
mine intentum. finem. obtentum fuisse. Prodiit
itaque numquam tomus posterior , (1).
Similem controversiam aliquot post annos ex-
arsuram, suamque in ea dirimenda operam se posi-
turum. haud. providebat. Indiclo nempe in. annum
1869 a SS. D.D. Pio 1X generali concilio Vaticano,
rumor spargi coeptus est id. quosdam moliri, ut
sacri coetus auctoritate antiquae regularium exem-
ptiones et privilegia coartarentur ; nonnullis enim
displicereomnimodam eorundem propriis praelatis
subiectionem, et magis aequum videri ut ordinario-
rum. iurisdictioni essent. obnoxii. Quod. cum non
arum detrimenti Societatis piis laboribus eiusdem-
que rectae gubernationi allaturum viderent. supe-
riores nostri, nonnihil tentandum. iudicarunt, ut
his moliminibus obsisterent ; nihilque magis ad id.
opportunum visum est, quam si commentarius ali-
quis conscriberetur. concilii Patribus. tradendus,
quo gravissima momenta, quue pro immunitatibus
regularium militarent, perspicue emponerentur. Cui
muneri explendo nemo magis idoneus visus est
P. Victore. Nec spem, quam sui fecerat, fefellit.
Mox: enim. tractatum. conscripsit De exemptione
regularium conservanda et confirmanda (. Bruael-
lis, 1869, in-8e, pp. 207), non ita quidem. mole
insignem, sed. argumentorum robore et. gravitate
conspicuum; qui. statim typis editus est. Sed illum
Patribus. porrigendi non fuit locus : concilium
enim Vaticanum mense iulio anni 1870 infelicis
temporis calamitatibus abruptum est, antequam
rem propositam Patres essent aggressi.
Adversus alterum. inimicorum genus. causam
regularium defendendam suscepit strenuus religio-
nis athleta, nimirum adversus pseudo-liberales
illos, qui, cum ex odio catholicae ecclesiae et fidei
religiosos nullos esse cuperent, idcirco contendebant
religiosa instituta iuri publico nostrorum tempo-
rum, mazime in. Belgio, adversari. Id. arguebant
praecipue ex voto paupertatis, quo scilicet singuli
religiosi incapaces reddantur cuiusvis privati do-
minii in. quaevis bona mobilia vel immobilia, cum
ex alia parte legibus publicis vetentur ne quicquam
possideant in commune; quas leges. querebantur
subdola ratione ab institutorum religiosorum secta-
toribus eludi et violari, et immensam ab iisdem pos-
sessionum et divitiarum copiam mentiebantur con-
geri communibus vectigalium oneribus subtractam
cum damno rei publicae non modico. Quo autem
securiorem. viam sterneret. ad. criminationes illas
dissolvendas ac propulsandas, primo conscripsit
dissertationem latinam De solemnitate praecipue
paupertatis religiosae, quam sub forma Epistolae
ad Remigium fratrem typis edidit anno 1862. In
qua id spectabat, ut. ne in defensione sua impedi-
rentur regulares ex opinionibus, quae apud multos
theologos et canonistas veteres de effectibus votorum
sollemnium, praesertim paupertatis, recipi solebant .
Tiationibus itaque e theologicis locis et iure canonico
petitis stabilire aggressus est votorum. sollemnita-
lem. eorumque effectus non esse iuris. divini, sed
ecclesiastici, ac proinde auctoritate ecclesiastica
posse
posse secundum. temporum condicionem | diversi-
mode definiri atque ita. attemperari, ut legibus civi-
libus commode congruerent; quam. sententiam
omnino. probasse videtur SS. DD. Leo XIII, ubi
ante sedecim annos publice declaravit religiosos voto
sollemni paupertatis obligatos posse valide et licite
vero dominio in bona temporalia potiri secundum
mentem. legum. civilium. Hoc autem fundamento
posito, duobus libellis gallice. editis. calumnias
adversariorum diluit et religiosae vitae professio-
nem cum. iure, quod. vocant, recentiore haud aegre
componi posse ostendit; quorum alter inscriptus est
Solution amiable de la question des couvents
(Bruv., 1863, in-B', pp. 59), alter, qui et insertus
est actibus congressus. catholicorum, qui .Mechli-
niam convenerunt anno 1864, De l'état religieux
en Belgique au XIX* siecle.
Eodem hoc anno 1864 ad apologiam in propria
causa texendam adactus est. Adolescente nempe
hoc nostro saeculo, praesertim paulo post annum
1830, cum Ecclesia ab. impiis passim. impeleretur,
eo praecipue allato. praetextu, quod omnimodae
libertati civili et. politicae, quae inde ab extremo
saeculo superiore quasi primum principium iuris
publici celebratur, mazime inimica semper ezsti-
lissel. el exsisteret, et inde adversus eam popularia
odia vehementer excitarentur, putarunt. quidam
fervidioris animi catholici scriptores et viri poli-
tici, non aliler tam sinistram opinionem ab Eccle-
sia averti posse, quam si profiterentur. nullum
ipsam sibi aut doctrinae suae privilegium aut prae-
vogativam, quae legibus publicis sancirentur, vindi-
care; nequaquam ab ea respui omnimodam quasvis
opiniones asserendi οἱ publice defendendi licen-
tiam; quin et nullam ipsi condicionem potiorem
exoptandam esse, quam plenissimam. libertatem
omnibus concessam; nihil denique impensius ἃ
viris catholicis procurandum. esse, quam ul abso-
lutissima agnosceretur. concordia inter. Ecclesiae
doctrinam. disciplinamque, et principia. illa, quae
vocant, moderna. Huius sententiae sectatores
calholiei liberales nuncupari consueverunt; quo
εἰ ipsi nomine. gloriabantur. Quorum postquam
doctrina a Sancta Sede reprobata et condemnata est,
graesertim litteris encyclicis Gregorii papae XVI,
quae incipiunt Mirari vos, nonnulli quidem, inter
quos celebrior fuit infelix sacerdos Fel. Lamennais,
rae[racte restiterunt ; alii vero, quorum illustriores
fuerunt. Carolus de Montalembert εἰ Henricus
Lacordaire, definitioni pontificiae plane obsecuti,
atque sincere reprobantes ea, quae reprobare iube-
bantur, nihilominus contenderunt. in data. hypo-
thesi, id. est considerata praesentis temporis con-
dicione, e re Ecclesiae et religionis esse, ut viri
catholici, qui rebus publicis tractandis vel. scripto
disculiendis immiscerentur, in agenda causa. reli-
gionis non particularis alicuius iuris. divini vel
ecclesiastici, sed libertatis tantum et iuris commu-
nis principiis niterentur; quam sentiendi rationem
mazime propugnabant in periodico gallico Le Cor-
respondant. Jpsis autem vehementer adversabatur
altera, eaque ingens, catholicorum. pars, quibus
praecipue antesignanus erat. Ludovicus. Veuillot,
editor ephemeridis L'Univers; qui non minore aestu
affirmabant praecipuam curam viris religiosis esse
oportere, ut ne iura et privilegia Ecclesiae et veri-
tatis catholicae dissimulatione quadam et nimis
timido silentio quasi oblitterarentur εἰ abicerentur.
Εἰ his quidem, qui rigidiori doctrinae adhaere-
bant, paucis annis post initum pontificatum omnino
favere visus est SS. DD. Pius papa IX; cuius
patrocinio harum partium | sectatoribus magni
Novembris Tomus 1I.
additi sunt animi. Non diffitendum vero est in
alteram. partem. .P. Victorem magis propendisse;
unde factum est ut mox haud. infrequens |i illi litte-
rarum et sermonum commercium esset cum comite
Carolo de Montalembert, Felice Dupanloup, Aure-
lianensi episcopo, et aliis eiusdem. sententiae asse-
elis, qui quo fidentius et securius procederent, ad
eius consilia libenter recurrebant. Acriter utrimque
pro sua cuiusque opinione defendenda. et promo-
venda dimicatum est, sed, quod saepe accidit
inter homines aliquo praeiudicio nimis vehementer
praeoccupatos, non semper aequis armis, id est
non solo argumentorum, quae ad ipsam rem con-
troversam. dirimendam | spectarent, pondere et
robore, sed. οἱ odiosas suspiciones et criminationes
contra adversarios confingendo, quibus eorum au-
cloritas el existimatio minuerentur.. Huiusmodi
improbitalis incommoda expertus est. Victor noster.
Ecce enim exordio anni 1864 pervenerunt ad
Praepositum Provincialem Societatis in Belgio lit-
terae ab A. R. P. Generali missae,quibus monebatur
graves accusationes. adversus P. Victorem De
Buck delatas esse ad ipsum Sanctissimum Domi-
num, quasi paene haereticus esset et formidolosus
Ecclesiae hostis. Quae litterae ubi cum Patre Vi-
clore communicatae sunt, maximo dolore affectus,
non. distulit quin. et ipse litteras scriberet ad. Em,
Cardinalem. Patrizzi ; quas et ab eo communicari
Sanctissimo Domino postulavit, ut crimina sibi
imputata dilueret. Capita autem distincta accusa-
tionum haec erant : 1? Quod scriberet vel scripsisset
in. Actis gallicis Le Correspondant ; 2 Quod verbo
et. scripto. propugnasset schismaticum ad. fidem
catholicam conversum posse tamen a sacerdotibus
schismaticis recipere communionem ; 3» Quod con-
fendissel episcopos anglicanos esse valide conse-
cralos, adeoque eorum sacerdoles veros esse pres-
byteros; 4* Quod. respondisset. cuidam suadenti ut
scriberet. aliquid. in. favorem dominii temporalis
Summi Pontificis, se non velle ea de re scribere,
cum. huius dominii necessitatem non agnosceret ;
δ. Denique, quod dixisset vel scripsisset falsam esse
opinionem eorum, qui existimant sacramenti matri-
monii ministros esse ipsos contrahentes. Calumnias
istas facile evertit profitendo nihil horum umquam
a se actum aut cogitatum fuisse, et in [ine suae
epistulae candido et simplici stilo, sed fervidis pro
animi sui dolore et indignatione verbis, extulit ea
quae parentes. ef cognati sui el ipse eximiae erga
Ecclesiam catholicam. εἰ Sanctam Sedem fidei et
devolionis argumenta. praebuissent; eique finem
imposuit generosa hac et certe sincerissima prote-
statione: * Ego cum divina gratia pro fide catholica.
, omnibusque. iustitiae parlibus, et. quidem. pro
, defensione iurium temporalium et spiritualium
, Sanctae Sedis, mori paratus sum ; et pro his,
, quae hactenus egi et. in. posterum agam, nullam
, umquam speravi mercedem in his terris, neque
, nunc aliam peto nisi Sanctissimi Domini bene-
, dictionem. y,
Libentissime testimonium suum — pro eximio
Patre adiunzerunt quattuor e gravioribus. Pro-
vinciae Belgicae Patribus, qui ipsum apprime nove-
rant, P. Carolus Franckeville, rector. Collegii
Bruzellensis Sancti. Michaelis, qui antea. tam-
quam. magister noviciorum et. Praepositus Pro-
vincialis Victori praefuerat, his verbis: * Ego
, infrascriptus, Rector Collegii S. Michaelis,..
, lestor omnia. et singula hisce P. V. De Buck,
, subditi mei, litteris contenta, veritati omnimode
, esse conformia fideliterque exposita, nihilque in
, iis contineri quod non referat intima animi eius
, Patris
l
|
, Patris sensa, ulpole Sanctae Sedi ρα
, semper et addictissimi.. — Jdem attestor 4*
» Mathys S. I., olim Iiector et Provincialis e
» Patris De Buck. — Idem attestor Aloisius Le
, Grelle S. L, Rector. Collegii. Lovaniensis, olim
, Vice- Provincialis, — Jdem attestor I. B. Boone,
, per novem annos Rector. Patris De Buck atque
, nunc eius confessarius. , — Haec omnia, con-
sentientibus Superioribus et nonnullis tantum locis
rescissis, quae, ut ait. optimus Pater. in adiecta
adnotatione, spectabant ad. * plura negotia, ple-
» raque gravia, quae, testibus solo Deo et ministro
, aliquo apostolico, in. obsequium Sanctae Sedis
» perfecerat et quae, utpole secreta, typis reprae-
, sentanda non erant, prelo ercudi voluit, non
utique ut. in. publicam lucem emitterentur, sed. ut
cum praecipuis aliquot viris. communicarentur,
quos tolius rei veritatem edoceri mazime intererat,
sieque tandem. in perpetuum. praefocaretur calu-
mnia.
Inter. crimina P. Victori obiecta. videmus ab
accusatoribus sugillatas fuisse laziores quasdam
opiniones, quibus schismaticis Anglicanis itemque
Russiacis nimis, ut illi putabant, favere videretur.
Quas opiniones licet ipse numquam professus sit vel
iis assensum praebuerit, non tamen profecto superbe
aspernandos et repellendos duvit quosdam angli-
cani schismatis doctores et episcopos, qui. cum
ipso dubia el difficullutes suas de religiosa doctrina
εἰ historia ecclesiastica libenter. communicave-
rant; quos inler nominasse sufficiat. doctissimum
virum. Alerandrum Penrose. Forbes, episcopuin
anglicanum | Brechinensem, et. celebrem. doctorem
Eduardum. Pusey. Ut enim erat animo admodum
candido simul et fervido, magnam spem. conce-
perat, post conversionem illustrium. quorundam
Academiae Oxoniensis alumnorum, brevi futurum
ut ecelesia anglicana universa ad unitatem fidei et
debitam Romanae ecclesiae subiectionem. vediret.
Itaque contentione non exigua felici huius conver-
sionis successui promovendo incubuit tum. privatis
epistulis, tum. etiam nonnullis prelo excusis scri-
ptis, qualia. sunt. tractatiuncula. anglice edita. in
periodico "The Rambler. (an. 1859, sept., p. 370),
On external devotion to holy departed men, et
aliae insertae periodico Parisiensi Études de
théologie, de philosophie et d'histoire, videlicet
Le D* Pusey et son nouveau programme d'union
avec l'église catholique (an. 1866, 1), Physionomie
et force du parti puséiste. (an. 1866, 3), The
People's Hymnal (ibid.), Du mouvement ritua-
liste en Angleterre : les nouvelles controverses
sur l'Eucharistie (un. 1868, 1), εἰ epistula. ad
Gerardum 1. Cobb vulgata an. 1869. in quodam
periodico anglico, qua respondit ad nonnulla quae-
sita de concilio oecumenico mox celebrando.
Non aliter affectus erat erga. ecclesiam schisma-
licam, in cuius gratiam scripsit : La Russie sera-
t-elle catholique? (Précis historiques, an. 1866
e Essai de conciliation sur le dogme de ᾿
sion du Saint-Esprit (Études de théo
an. 1857, 2), atque Essai de conciliation sur le
dogme de la vie future (ibid., an. 1858). Praeterea
per quattuor fere annos (1855-58) quavis hebdo-
made in ephemeride Journal de Bruxelles vulgatae
sunt de rebus ecclesiasticis Russiae litterae αὖ ipso
concinnatae, operam ad id conferentibus quibusdam
er illa gente oriundis sodalibus, praesertim vero
PP. Iohanne Gagarin et Iohanne Martinov,
la proces-
logie, ete.
(1) Quos recensitos videsis a;
"ud Corb] RUN.
du diocóse d' Amiens, : rblet, Hagiographie
lom. ΠῚ, p. 530, et distinctius apud
Sed in his omnibus numquam commisit ut quic-
quam, quod cum ecclesiae Fomanae praeceptis qut
traditionibus pugnaret, ad alliciendos schismaticos
profiteretur. aut. concederet .. Nihilominus tamen et
istud cum heterodoxis familiare commercium illum
rursus plus minus suspectum iis effecerunt, quorum
mens illo praeiudicio iam occupata erat, eum
nimis propensum esse ad miligandum rigorem
praeceptorum doctrinae catholicae.
Nonnihil forte. etiam. contulit. ad. fovendam
sinistram. de eo opinionem, praesertim | apud.
praelatos. quosdam. — Romanos, controversia. ab
ipso praecipue excitata. aut. saltem. nostris tem-
poribus innovata. de signis, quibus corpora mar-
tyrum. in. Romanis coemeteriis deposita. existi-
mabant. agnosci. Iam inde a saeculo X VII scri-
ptor heterodovus Samuel Basnage in sua Historia
ecclesiastica. ef doctissimus Iohannes Mabillon in
Epistola Eusebii Romani ad Theophilum Gallum
de cultu sanctorum ignotorum, e£ al/i postea (1),
dubium moverant num. satis. certum. indicium
martyrii pro. Christo. folerati praeberent. vasa
vitrea. seu. phialae sanguineo. colore. tinctae. et
sepuleris quibusdam. inclusae vel, quod saepius
occurrit, eisdem. exterius. affizae.. Neque. vem
satis definivisse videbatur. decretum. die 10 aprilis
1688 ἃ congregatione cardinalium. et. virorum
doctorum ad id constituta emissum, et. auctoritate
Clementis. LX. ᾿ς ΡΟ confirmatum, cum in hoc
decreto solummodo. enuntiaretur : * Sacra Con-
», gregatio, ve diligenter eraminata, censuit pal-
, mam et vas illorum [martyrum] sanguine
» linctum pro signis certissimis habenda esse ,.
Quaestio enim. praecipua erat. utrum. vasa. illa
rubricata vere. sanguinem. continerent. vel. conti-
nuissent, an aliam. quandam | materiam, cuius
processu. temporis | indoles mutata, fuisset et
color in rubrum transisset. Ut hanc. posteriorem
opinionem. | amplecteretur, multiplici argumento
adductus est P. Viclor; rationesque, quae ipsum
moverant, scripto. congessit * non. quidem (ut. ipse
» explicavit) quod. opportunum. arbitrarer. quid-
» piam de ea re in publicum edere; sed quod utile
», mihi viderelur cum eruditis probisque aliquot
» viris eb macime cum nonnullis antistitibus illa
» mea qualiaqualia inventa communicare, ut, si eis
» firma. haberentur. et. falsa, aeterna. preme-
» rentur oblivione; sin autem validis inniza ratio-
» nibus, ipsi pro sua prudentia ea facienda. cura-
» rent, quae ecclesiae honore et Dei gloria postulari
» arbitrarentur. — Porro cum ad umbilicos per-
» venissem, subieci lubens laborem qualemcumque
» meum censoriae virgae virorum, qui omnes sin-
» gularis in ecelesiam. amoris affectu. conspicui
» Sunt, e£. quorum. alii ingenio et sapientia, alii
» Sügacitale eL eruditionis laude praestant. Atque
» horum fere omnium iudicia in eo convenerunt,
» Ulilitatem. forte non minimam ab illa mea. scri-
» plione sperandam esse, si in manus tantum veniret
» doctas ^t pias; sed rem periculo esse plenam, si
» idiomate gallico, quo concepta erat, erprimeretur
» typis, etiamsi paucissima tantum ercuderentur
» Cremplaria; quocirca. id. volumen vel. suppri-
» mendum omnino vel latine vertendum. Haec
» Illi : quibus. ita consenseram, ut, cum stata. et
» Ordinaria negotia operam potius sibi vindi-
» CUrent meam, mentem. abiecissem omnem latine
» ilerum scribendi quae improbissimo labore iam
» Semel et bis alia lingua seripseram. — Tacebant
F. X. Kraus, Die Dlutampullen. der. rümischen. Kata-
komben, Frankfurt, 1868, p. 1-12.
» Itaque
, itaque inter veiectanea meae Observationes de
, phialis rubrieatis quibus martyrum romano-
, rum sepulera dignosei dicuntur, earumque
, oblivionem iam ceperam, cum. ecce deferuntur
, ad me litterae, quibus vim non iuberer pulverem
» de chartis illis excutere eamque saltem partem,
, quae de phialis sepulcralibus est, latinam facere ;
, Romae per unum de censoribus aliquid. de meo
, conatu innotuisse; vehementer a. quibusdam illic
, eum desiderari; et futurum forte ut ex eo in
, ecclesiam redundet ulilitas non spernenda. Cui
, flagitationi cum mihi integrum non foret deesse,
, quam primum licuit, manum denuo operi ad-
, movi, ut. officio fungerer. , Mox itaque, anno
scilicet 1855, typis impressae fuerunt De phialis
rubricatis quibus martyrum romanorum sepulera
dignosci dieuntur Observationes V. D. B., if«
tamen ut in admodum paucorum mans venirent.
Nam * mirabitur forte non nemo (ita pergit auctor
in capile prooemiali post verba superius citata)
, scriptionem hanc typis fuisse evcusam. Cuius rei
, non alia est causa. quam quod minori impendio
, pauca prelis belgicis parantur exemplaria quam
, scriptorum manu. Quocirca unumquemque mo-
, nitum. velim quod hunc libellum publici iuris
, non feci, sed. cum paucissimis tantum. commu-
, nicatum volui atque etiamnum volo. , Quod
monitum maioris cautelae gratia et in capite libri
sui seorsim et palenter expressum voluit, eos, in
quorum anus veniret, enixe obtestans “ ut hunc
, memo librum. praeter mentem. scriptoris et con-
, silium in vulgus spargat. , Sed inde aliud
nascebatur incommodum. Neque enim adeo occul-
tari res poterat, quin aliquando multis innote-
sceret ; neque ullum libri exemplar, plurimis avide
goscentibus, etiam quovis oblato pretio, tradebatur.
Hinc ilico sparsa est fama inter eruditos, tantum
ex illa dissertatione scandalum excitatum. esse, ut
superiorum Societatis iussu tota editio suppressa et
flammis tradita. esset. εἰ quattuor viz vel quinque
exemplaria incendium evasissent (1). Rumor pror-
sus inanis, cum nullum iussu superiorum quorum-
cumque exemplar concrematum aut suppressum
sit, e non admodum pauca in scriniis nostris
quiescant. Nemo quoque asserat, intentum ἃ se
finem. nequaquam attigisse P. Victorem. Inde
enim ab anno 1861 nullum omnino corpus san-
clum. e coemeleriis. Romanis extrahi et. publicae
venerationi exponi tulit auctoritas dioecesana
Romana, teste ipso Em. Cardinali Vicario in
severissimo decreto, quod. anno 1881 edidit ad-
versus impudentes huiusmodi lipsanorum. vendi-
tores (2). Hoc eodem anno 1801 prodierat Romae
tomus primus Inscriptionum christianarum Urbis
Romae, «uctore praeclarissimo archaeologo. loh.
Bapt. de Rossi; quo plane. confirmatum est. et. in
apertissima luce gositum. praecipuum P. Victoris
argumentum, inde nempe petitum, quod pleraque
sepulcra, quibus qhialae rubricatae affizae re-
gqertae sunt, pertinent ad. tempora post- Constanti-
niana, quando nulli martyres Romae pro Christo
sanguinem effuderunt. Nec denique vere dici potest,
opinionem eius fuisse reprobatam decreto S. R. C.
promulgato die 10 decembris 1863 (3). Etenim hoc
decreto nihil amplius de vasis sanguineis decer-
(1) Ita ap. Barbier, Diet. des ouvr. anonymes, ed. 3*, tom.
IV, p. 1219 : * Ouvrage du P. Van der Bruck (sic), jésuite, et
dont il n'existe que cinq exemplaires, les autres ayant été
délruits par ses supérieurs ,; Gaillette de l'Hervilliers, in
Annales de philosophie chrét., fév. 1864; E. de l'Epinois, in.
Revue des quest. hist., tom. II (1867); etc. — (2) Bulletin
nitur, quam decreto anni 1668; quod vel ex hac
ipsius conclusione, manifestum est : 4, duobus his
» propositis dubiis : 1. An phialae vitreae aut
» figulinae sanguine tinctae, quae ad loculos sepul-
᾿ forum in sacris coemeteriis vel extra ipsos repe-
, riuntur, censeri. debeant. martyrii signum ?
, II. An ideo sit standum vel recedendum ὦ
, decreto sanctae Congregationis Indulgentiarum
, et Reliquiarum diei 10 aprilis 1668? — Respon-
. dit ad. primum : Affirmative. Respondit. ad
, secundum : Provisum in primo. ,
Tamvero in clausula sui operis diserte declara vit
Victor noster sibi omnino sacram et certam esse sen-
tentiam α S. C. die 10 aprilis 1668 enuntiatam,
ubi scilicet constaret, quod. de plerisque negandum
censebat, phialas sepuleris afficas vere humano
sanguine linctas esse : * Abest itaque, aiebat, mul-
, tumque abest, uL. inanem aut. falsam faciamus
. sacrae congregationis legem ; hane veneramur,
, hanc sanctam habemus et haberi volumus.
. Optimis enim argumentis ostenderunt archaeo-
, logi sanguinem martyrum collectum fuisse sae-
, pius linteis, vestibus, spongiis, gipso aliquando,
,, interdum vitreis vasis; haec pignora iam sibi ser-
, vasse fideles, iam intulisse tumulis; nonnunquam
sepultos esse martyres in sanguinolentis sindoni-
, bus, et id genus alia. Haec recta et certissima et a
, nemine impugnanda. Neque adversum haec in
universo hoc commentario aliquid hiscere memi-
nimus, et, si excidisset, deletum. volumus ,, (Δ).
Verum, quamquam, ut diximus, decretum recen-
tius S. R. C. nullatenus definitionem antiquioris
decreli praetergressum. erat, et. cos solos proprie
feriebat, qui cum cl. v. Edmundo Le Blant eiusque
sequacibus (9) contendebant, etsi omnino vasa
rubricata sanguinem. martyrum continwisse cen-
senda. essent, nequaquam tamen ea habenda. esse
martyrii, cum tamen editum videretur, ne
fidelium | mentes, qui
suis ecclesiis corpora
ut signa
importune perturbarentur
soliti erant venerari in
sancta iam dudum e coemeteriis Romanis accepta,
cupiens eximius pater ut. vitaretur omnino scan-
dalum pusillorum, quod facile ex publica. vei dis-
cussione oriri poterat, iam. prorsus sibi silendum
iudicavit, neque. ulla ralione opinionem | Suam
amplius defendendam suscepit.
Itaque cum anno 1867 Parisiis prodiisset De
phiala cruenta indicio facti pro Christo martyrii
disquisitio Archangeli Sconamiglio presbyteri
Romani ac ssrum reliquiarum custode (sic), in quo
libro acerrime impugnabatur non solum eius sene
tentia, sed et persona et mens, adeo ul in ipsa Disqui-
sitionis praefatione traducerelur. ut. qui " eam
, sectatur dicendi rationem, quae ipso Dodwello,
Missonio et Burnetio, celerisque Romanae Eccle-
, siae hostibus (verbo sit venia) non indigna prope
, dixerim, videatur. 5» non aliam responsionem
opposuit quam brevem epistulam, qua. et modeste
de iniqua sacerdotis. Romani argumentandi ra-
tione querebatur, el asserebat. se post editum S. C.
decretum. ne. verbum quidem de quaestione vasis
sanguinei ore vel scripto protulisse nec prolatu-
rum; addebat etiam se nonnisi oboedientia coactum
libro suo scribendo et typis excudendo. operam
dedisse, nec repugnare quominus S. C. decreto
critique, Vom. ]I (1881-82), p. 198. — (3) Ed. inter Analecta
iuris pontificii, Ser. VII (Romae 1864), p. 954. — (4) De
phialis rubricatis, p. 256. — (5) Le Blant, La Question du
vase de sang, Paris 1858; Ch. Lenormant in periodico
Le Correspondant, fév. 1859; ete. Cfr. F. X. Kraus, Die
Blutampullen, οἷς, p. 12.
opinio
opinio sua reprobata et reprobanda iudicare-
tur (1).
Illud autem inter tot. contradictiones, quas a
catholicis viris perpessus est, mazimo solatio ipsi
fuit, quod numquam superiores eius, qui eum pro-
pius et intimius noverant, ullam de eius doctrina
suspicionem. vel ullum diffidentiae indicium exhi-
buerunt. Sincerum. quippe simplicis et. perfectae
oboedientiae spiritum. in eo vigere perspectum
habebant. Nihil iis non inconsciis aut. inconsultis
aggredi, eorum consiliis in omnibus libentissime
obsequi, quicquid in scriptionibus a. se lucubratis
iis displicere intellegeret, statim. delere et silentio
premere, fixum omnino ipsi erat. et quasi insitum.
Itaque et iis religioni erat, ut ne malevolis adversus
eum querelis aures praeberent et etiam ne iusta eum
libertate defraudarent, quominus sententiam suam
qroferret atque tueretur de his omnibus, quae in
utramque partem a catholicis viris, salva doctrina
fidei et. debita. Eicclesiae eiusque summo pastori
subiectione, disceptari obtingeret. Unde et maiores ei
addebantur animi, magisque promptus et alacer pro-
dibatinaciem,ac facile clamores et convicia adversus
se prolata spernebat, cum se praelatorum suorum
approbatione confirmatum sentiret. et. protectum.
Cuius mutuae fiduciae illud argumentum inter alia
afferre licet, quod anno 1869, cum mazime ferve-
bant inter catholicos controversiae illae, quas supe-
rius memoravimus,nec ipse postulantibus nonnullis
amicis denegandum censuit, nec superiores obstite-
runt, quin. commentarium ederet. de. concordia
doctrinae catholicae cum iure publico belgico, hoc
titulo insignitum : Les principes catholiques et la
Constitution belge; qui commentarius saepius
deinde in comitiis publicis Belgii cum multa laude
citatus est a deputatis catholicis, quos pseudo-libe-
rales huic iuri necessario infensos praedicabant.
Solabatur eliam eum multorum tum. suorum
communi religionis vinculo iunctorum fratrum,
tum sacerdotum οἱ laicorum. amicitia, quos. sibi
devinzerat officiosissima erga omnes, eos quoque
qui ipsum verbis aut. scriptis laeserant, caritate ;
eximia. animi sinceritate, ab omni simulatione aut
dissimulatione alienissimi, mira denique simpli-
citale, quam et sermone et omni agendi ralione
manifestabat, adeo ut non raro qui illum pri-
imum. convenirent, stuperent. virum, quem scriptis
suis gravem. admodum norant. οἱ nonnihil. etiam
acrem el vehementem existimaverant, quemque sta-
tura procerum et corpore vastum. cernebant, tanto
praeditum. candore, nec puerili ferme ingenuitate
evpertem.
Talis cum esset, nemo mirabitur quod multiplex
eius eruditio, ingenium ferax et. promptissimus
calamus pro re nata vel postulantibus amicis in
permultas eL mazime varias seripliones sese
effuderint : quas hie breviter. recensitas exhiberi
non pigebit (2). Et primo quidem non pauca edidit
ad fovendam pietatem. popularem. in. Christum
Dominum, Beatissimam | Virginem. Mariam. et
alios sanctos, eos praesertim qui Belgae ortu
fuerunt. vel in Belg/o praecipue coluntur. In
quo genere imprimis memorandus venit egregius
libellus de passione. Domini, flandrice editus
Bruxellis anno. 1851 sub titulo Passieboeksken,
saepius deinde recusus atque alias in linguas. con-
versus. Huc accedunt quae gallice scripsit de cultu
S8. Sacramenti : Confrérie du T. S. Sacrement,
(1) Haee epistula germanice edita est in periodico Bon-
nensi TAeologisches Literaturblatt, an. 1868, p. 487, et rursus
gallice ap. Kraus, op. cit, p. 67. — (2) Universa P. Vietoris
canoniquement érigée sous le titre de l'adminis-
tration ou du saint viatique dans l'église parois-
siale de N.-D. de Finisterre à Bruxelles (Bru.,
1856); Origine des saluts du S. Sacrement. dans
la province ecelésiastique de Malines (Précis his-
toriques, 7879); Le S. Saerement de miracle de
Bruxelles (ibid., 1873); Dépót mystérieux d'hos-
ties au refuge des Ursulines à Bruxelles (ibid.,
1869); — De B. V. Maria vero : Souvenir du
mois de Marie et du couronnement de la statue
miraculeuse de N.-D. de la Miséricorde dans
l'église de N.-D. de la Chapelle (gallice et flandrice,
Brur., 1843); Historie van O.-L-V. Ten Kerse-
laer binnen de parochie Edelaer by Audenaerde
(Brux. 1844 οἱ 1853); O.-L.-V. Ten 'Troost te
Vilvoorden ( Bruzr., 1853); Féte russe dela B.V. M.
dite du Seapulaire de la Mére de Dieu (Préc.
hist., 1853) ; Couronnes des saints et en partieu-
lier de la T. S. V., ibid., 7860); Osbert de Clara
et l'abbé Anselme, instituteurs de la féte de l'Im-
maculée Conception de la S. V. dans l'église
latine (Études relig., 1860); Historie van de her-
logelyke kerk van Alsemberg en van 't wonder-
beeld van O.-L.-V. aldaar bewaard ( Bruz., 1869);
Lettre sur l'origine du Mois de Marie (Préc.
hist., 1871); La procession de l'Assomption de la
S. V. en France et en Belgique οἱ le vceu de
Louis XIII (ibid.). — De diversis sanctis : Vie de
S'« Reinelde vierge et martyre, dont les reliques
reposent en l'église de Saintes prés de Hal
(Bruz., 1853); Het christelyk Hoolaert of Hoo-
laert toegewyd aen God, aen Maria en aen
andere Gods lieve Heiligen (Bruz., 1855) ; de vita
eL passione. B. Andreae Bobola S. I. recens inter
beatos. velati (gallice et. flandrice, Brurz., 1853,
1854, 1858); Geschiedenis der zalige... Maria van
Woluwe, gemeenelyk genoemd Lenneke-Mare
(Brux., 1855 et 1869); Levens der hh. Anna,
Clemens, Cornelius, etc. ( Brux., 1855); Le B. Jean
de Gand, préeurseur de Jeanne d'Arc (Revue
belge et étrangere, 7862, et Petite Biblioth. chrét.
1890); Les saints martyrs japonais de la C. d. 1.
Paul Miki, Jean Soan de Gotto et Jacques Kisai
(Bruz., 1863); Levens van. de h. Christina en
van den h. Hilduardus, patroonen van Dickel-
venne en Dendermonde (Gand, 1865) ; Leven van
den h. Jacobus Lacops... een der negentien mar-
telaren van Goreum (Bruz., 1808); Leven en
mirakelen van de h. Alena, wier relikwien berus-
ten te Vorst by Brussel (Bruz., 1869); Les mar-
tyrs d'Audenaerde, documents inédits (Analectes
pour servir à l'hist. eccl. de la Belgique, 1870); Le
B. Ernest, abbé de Zwiefalten et. martyr à la
Mecque (Précis hist., 1858); Découverte faite en
octobre 1860 du tombeau de S. Mamert, institu-
leur des Rogalions (ibid., 1867); Un révolution-
naire devenu saint ou Vie de S. Pellegrino Laziosi
(bid. 1862); Un lis au milieu des épines ou
S'" Philomene (ibid., 1564); S'* Ermelinde, pa-
lronne de Meldert (ibid., 1867).
Quosdam alios meritis insignes celebravit. edita
brevi tractatione de eorum vita. et gestis, aequales
plerosque et quos familiariter noverat, praecipue
vero cognatum suum I. S. Thienpont, ad. comitia
publica belgica a civibus suis Aldenardensibus
pluries deputatum (Brus. 1865), Cardinalem Sci-
lovski Hungariae primatem (Préc. hist, 1862),
illustrissimum virum F. X. de Ham, Academiae
opera summa cum diligentia recensuit noster C. Sommer-
PAGAN de la Compagnie de Jésus, tom. I1 (1891),
Lovaniensis
Lovaniensis Rectorem (Étud. relig., 1865), Eduar-
dum Ducpétiaus (ibid., 1868), Petrum Olivaint et
ceteros Patres Socielatis in civili tumultu Parisiis
necatos (Préc.hist., 1871),et Cardinalem Francken-
berg archiepiscopum Mechliniensem, qui extremo
praeterito saeculo. tam fortiter. pro libertate ecele-
siae lyrannicis losephi 11 imperatoris decretis
vestitit (ibid., 1873).
Permultas praeterea scripsit dissertati unculas de
vebus ad archaeologiam et historiam ecclesiasticam
spectantibus, quarum praecipuas. fere secundum
ordinem chronologicum, quo editae sunt, hic indi-
casse iuvabit, nimirum : De l'origine des béguines
belges (Journal historique, Liége 1843); Examen
critique du miracle de Tipase (Préc. hist., 1853) ;
Explication de deux épitaphes chrétiennes trou-
vées.. en Algérie (ibid., 1854 ef 1856); Petri
Abaelardi hymni et sequentiae ... ad usum virgi-
num monasterii Paraclitensis (ap. Migne., Patr.lat.,
tom. CLXXVIII); Le style d'Utrecht et le style
de Tournay (Annales de la Soc. d'émulation de
Bruges, 1856); De la réserve du précieux sang
(Préc. hist., 1859); Notice sur la mission belge de
Calcutta (Bruz., 1864); Les oratoires privés depuis
le concile de Trente (Étud. relig., 1863 et 1864) ;
Sur la numération des Romains, à propos du
computiste anonyme d'Afrique (ibid, 1865);
M. de Rossi et ses récents lravaux sur les cata-
combes de Rome (ibid., 1865 et 1868); et Recen-
sion of the work of J. B. de Rossi Inseript.
christ. (in periodico anglico 'The Home, 1863) ;
Antiquités écossaises (Etud. relig., 1867); Sabaria,
ville natale de saint Martin (ibid., 1868) ; Le tom-
beau de Nila Florentina (ibid., 1868 et 1869);
Plan congu parle P. Rosweyde pour la publica-
tion des Acta SS. (Analectes pour servir à l'hist.
eccl. de la Belgique, 1868); Le siege épiscopal de
Constance in p. i. (Préc. hist., 1868); L'archéologie
irlandaise au couvent de saint Antoine de Padoue
à Louvain (Ét. rel, 1869); Les coniroverses de
Bellarmin ont-elles été mises à l'Index (ibid.,
1870); Des prophéties en vogue (Préc. hist.,
1870 et 1871); Le Gesü de Rome, nolice descri-
plive et historique οἱ Caractére international du
Gesü de Rome (ibid., 1871 et 1873); Organisation
de l'ancienne mission du Japon (id., 1873) ;
Recherches sur les calendriers ecclésiastiques,
cuius ea pars, quae est de kalendariis graecis et
orientalibus, edita. est apud De Backer, Bibl. des
écrivains de la C. de J., ed. 2», tom. IIT, p. 383-
86, altera autem, de kalendariis latinis et aliis,
post morlem scriptoris in Préc. hist., an. 1877. —
Omisimus innumera alia breviora, quae in elo-
gium virorum sibi aequalium, de libris suo tempore
editis, de quaestionibus denique diversi generis aevo
nostro agitatis, iis praesertim. quae Ecclesiae vel
Sanctae Sedis iura attingebant, suppresso plerum-
que nomine, vulgavit tum in citatis saepius periodi-
cis, tum. in ephemeridibus, in ea praecipue cui
titulus est Journal de Bruxelles.
Ultimus fere ingenii fetus fuit. opus quoddam
theologicum. et apologeticum, editum anno 1873,
qui annus, ut mor dicemus, finem. laboribus
ipsius imposuit, quodque inscriptum est Vin-
diciae Ballerinianae. Quo libro, qui constat
paginis 178 in-8e, probare et confirmare conatus
est quae im doctissimi viri P. Antonii Balle-
vinii commentariis de re morali nom satis aequo
iure sugillata iudicabat a nonnullis theologis
erimiae Congregationis SS. Redemptoris in libro,
(1) Compte rendu des séances de la. Commission royale
cui titulum fecerant. Vindiciae Alphonsianae.
Interea, dum haecomnia scribebat et edebat, nihilo
minus operi Bollandiano promovendo incumbebat
Victor; quin et ita incubuit, ut in epistula sua apo-
logelica ad. Em. Card. Palrizzi vere affirmare
potuerit se a multis annis magnam partem rei
Bollandiamae wmeris suis sustinere. Dirimus
supra quam mon spernendam operam contulerit,
annos nondum matus triginta, posteriori parti
tomi VII Octobris conficiendae. Non ita multos
quidem commentarios ab eo exaralos continet
tomus V.LLI (ed. anno 1853), cum is iam mazima
er parte completus esset, ubi anno 1850 ad
Bollandianwm collegium reversus est. Sed strenue
admodum allaboravit praeparandis et edendis
quattuor tomis sequentibus, LX dico (ed. anno 1858),
X (1861), X1 (1864) et X11 (1867). Ultimos eius
commentarios continet tomus. XIII, diu post eius
obitum, anno nempe 1884, in lucem datus. Quanto
autem eruditorum plausu exceptae sint eius hagio-
graphicae commentationes, elucet ex testimonio
doctissimi viri I.-X. de Ram, Rectoris magnifici
Academiae Lovaniensis, in ea, quam anno 1860
gubernio belgico porrexit, relatione de voluminibus
Actorum Sanctorum a recentioribus Bollandianis
prelo. emissis, tum eliam ex. testimoniis aliorum
quorundam eruditionis fama. celebrium virorum,
quae idem vir doclus in eadem citavit (1). Unde
nonnulla hoc loco eorum verbis, ne ipsi nimii videa-
mur in opere nostro laudando, exhibenda duximus.
Itaque, postquam multa laudaverat in tomis VII,
VIII et IX, qui soli hactenus a recentioribus Bol-
landianis vulgati fuerant, ita. pergit cl. F.-X. de
Ram : * Les différents collaborateurs des trois nou-
, veauz volumes y ont fait leurs preuves ; ils ont
montré qu'ils appartiennent vraiment à la race
, de Bollandus. Nous ne saurions faire connaitre
ici les travaux de chacun en particulier, ni entrer
dans des détails sur les matiéres qu'ils ont
, traitées. Il nous suffira d'appeler l'attention sur
, des travaua hors ligne édités par le pére. Victor
de Buck dans les derniers volumes d'octobre. —
, Les actes de saint Hilarion, abbé, instituteur de
la vie monastique en Palestine, renferment, une
, immense étude de géographie, d'histoire et d'ar-
,, chiéologie au 1V* sibcle...; les notes ajoutées à la
, vie sont un modle de clarté. et d'érudition. Son
, commentaire sur saint. Unni, évéque de Ham-
, bourg, doit lui avoir coüté un Iravail énorme.
, Malgré le défaut de malériauz, il y éclaircit les
, origines des évéchés de. Hambourg et. de Bréme,
, et l'histoire des premiers éréques de ces deua
sióges. — Dans les actes. des saints. Geoffroi et
, Serlon, abbés et propagateurs de la filiation cis-
, lercienne. de Savigny, 1l décrit l'origine d'une
, infinité de monastàres et corrige un grand nombre
, d'erreursdu nouveau Monasticum anglicanum. —
, Dans les actes de saint Mauronte, le Placitum
,, Dignense, pi?ce qui montre tous les détails d'une
, procédure civile en 768, regoit pour la premiere
, fois sa vraie et complàte explication. — Les actes
, de sainte Ursule sont, à nos yeuz, une des mono-
» graphies les plus parfailes et les plus admirables
, de toute la collection des. Bollandistes, ancienne
, et moderne... — Parmi les autres. travauz. du
, pire de Buck, que contient le neuvióme volume
, d'octobre, on remarque encore les actes de saint
, Gébizon, moine du Mont- Cassin, de saint. Hila-
, rion, éréque de Moglàne,.. — travauz qui se
, diversifient pour ainsi dire à l'infini, et. qui tous
p. 102-92,
» 8ont
d'histoire, τα série, tom. II (Brux, 1860),
, sont marqués au coin de la méme bonne et saine
, critique. — Un éminent. archéologue. romain,
, M. le chevalier de Rossi, dans une lettr - du
» 10 mars dernier, s'exprimait de la maniere sui-
, vante: * Certes, en fait de critique indépendante
» €t sévére, les nouveaud Bollandistes peuvent etre
» quelquefois soupconnés d'aller trop loin, xe
,, Jamais d'étre serviles ou de corrompre la. vérité
» δἰ ἴα science par une complaisance accommodante
, aux légendes et aux pieuses opinions. Leurs tra-
vauz sur les saints des premiers siécles... m'ont
singuliórement satisfait. Non seulement ils ne le
cédent en rien. à ceuz des anciens. Bollandistes,
, mais, à ma maniere de voir, ils les surpassent en
» quelques points... — Dans une étude sur les Bol-
landistes, considérés «u point de vue de l'hagio-
graphie slave, M. A. Chodzko (professeur des
langues et litlératures. slaves. au. Collge de
France) a fait. vessorlir l'intérét qu'offre à la
science l'aeuvre de nos Bollandistes.... (Sequuntur
multa in hanc rem). En lisant les vies de ces
saints patrons d'une nation si glorieuse autrefois,
et si profondément déchue aujourd'hui, nous nous
sommes dit une fois de plus que la race des Pape-
» broch et des Stilting n'a pas dégénéré. Il suffit,
» pour s'en convaincre, de comparer les travaum
» récents avec. les élucubrations analogues de ces
, deuz anciens Bollandistes. Chez les uns et les
» (utres, on. découvre pour ainsi dire les mémes
» traits de famille: critique sagace, érudition solide,
» liberlé d'opinion. Au moins, quant à nous, aprós
» Wne lecture. attentive, nous fümes. grandement
. édifiés de ne pas y avoir rencontré de ces lourdes
,méprises si communes chez les auteurs occiden-
» lauz, lorsqu'ils traitent des questions slaves. Loin
» de là, les slavistes euz-mémes y apprendront bien
» des choses qu'on m'a pas généralement l'habi-
» tude d'approfondir. comme elles le méritent. à
» cause de leur importance au point de vue de l'his-
, foire religieuse des peuples slaves... — Ainsi, pour
» citer quelques exemples, à propos de la vie de
» Sainte Parascive, le pére Tinnebroek... montre
» que c'est à Innocent ILI que les Bulgares doivent
» l'érection de leur. patriarcat, et que par consé-
» quent ils reconnaissaient alors l'autorité du sou-
» verain pontife. — J'en. dirai autant du pere de
» Buck, à qui on doit les savants commentaires sur
» Saint Hilarion de Moglene et sur saint Jean de
» Rylsk. Entre. autres, les géographes lui sauront
» gré d'avoir fixé, selon nous définitivement, la
» position jusqu'alors incertaine de la Grande
» Préslava.. Le pére de Buck ne fut pas moins
» heureur dans ses recherches chronologiques, si
,4rdues de leur nature, surtout quand. on entre
» dans le domaine de la chronologieslavonne... pl)
His adiungemus tantum iudicium quod praeclarus
quidam archaeologus Hibernus, Iacobus Fieeves, ni
fallimur, protulit * non minoris pretii esse. ea
quae delegit doctissimus. scriptor. Bollandianus
(P. Victor De Buck) circa ecclesias celticas. et
sanctos Hibernos, quorum historia tot tenebris et
scopulis obstructa est ,, (9).
Sed his omnibus sufficere non potuit. Pater
Victor nisi assiduo et immenso labore. Huic non
solum per multarum horarum spatio incumbebat
interdiu, sed persaepe atque viz non cottidie sera m
protrahebat in noctem. Confidebat nimirum validis-
simi corporis robore et. firmissimis viribus, quas
cuivis defatigationi sustinendae pares existimabat.
At suo et. nostro detrimento, heu sero nimis, plus
»
»
(1) Bulletins, tom,
aequo. se iis confidisse agnovit. Et primo quidem
anno 1863 aliquam consuelae valetudinis defectio-
nem expertus, iussus est tantisper operosum vitae
genus abrumpere et quieti ac relazationi animi
indulgere. Mox tamen, viribus reparatis, ac nihilo
prudentior factus, novo ardore studia repetiit,
tomum XI Octobris typis ercudendo impigre ope-
ram navavit; eoque absoluto, XII. comparando
statim manum admovit et ita quidem ut, cum socii
Bollandiani sex huic volumini allaborarent, ipse
unus eiusdem fere mediam partem confecerit. Adde
longe mazimam parlem fastidiosi muneris singulas
plagas saepius emendandi, ubi e typographorum
manibus prodirent, ab ipso fuisse susceptam, nec
solum. menda. typographica fuisse correcta, sed.
multa. in commentariis collegarum, praesertim
Remigii fratris sui, suppleta et perpolita.
Vizdum ex eo labore vespirabat cum, indicto
a SS. DD. Pio papa IX mense iunio anni 1868
concilio oecumenico Vaticano in finem anni se-
quentis, prae omnibus Patribus Societatis, insigni
utique existimationis et fiduciae indicio, ab A. R. P.
Praeposito Generali Ρρίγο Becke | designatus
est, ut theologi titulo et munere ipsi ez officio ades-
set. Ad quod quidem munus explendum sedulo sese
comparavit, eaque occasione conscripsit egregium
illum De exemptione regularium conservanda et
confirmanda /ractatum, cuius supra mentionem
fecimus, In ipso tamen. concilio non adeo utilem.
operam praebere potuit, cum. illud post emissa,
pauca decreta dogmatica mense augusto anni 1870
ob exortas bellorum. calamitates. dissolvi opor-
fuerit, antequam | ventum. esset. ad. tractandas
quaestiones. disciplinares, ad. quas. elucidandas
eius consilia et. multiplicis eruditionis subsidia
praecipue requirebantur.
Homa itaque Brusellas reversus adversa vale-
tudine laborare coepit. Ipse quidem caeli Romani
intemperiem et. Italorum victum insuetum sibi no-
cuisse censebat; reapse autem vires iam antea de-
bilitatas recens suscepti labores prostraverant.
Ad operam nihilominus denuo se naviter accinzit.
Quam tamen iam subinde intermittere et tandem
post. biennium vie non. omnino dimittere coactus
est. Funesta siquidem indicia gravissimam virium
deminutionem. denuntiabant; inter quae profecto
illud. acerbissimum. fuit, quod. oculorum acies ita
debilitata est, ut per norem mentium spatium paene
eorum wsu privatus, ab omni prorsus legendi et
scribendi exercitio abstinere debuerit. Sed et ad
hane miseram condicionem redactus, adeo animum
non despondit ut, cum ipse scribere non valeret,
collegis suis el praesertim Remigio fratri plures de
sanctis Hibernis, in quibus tractandis singulariter
praestabat, commentarios dictarit, prozime edendo
volumini Actorum inserendos.
Denique tamen, postquam remedia omnia a. me-
dicis in cassum fuerant adhibita, abicienda ipsi et
aliis omnis spes recuperandae valetudinis fuil, cum
praesertim inde ab anno. 1874 omnimodam defe-
ctionem corporis indicarent. sanguinis profluvia
saepius ingeminata. et quater per plures dies con-
finuata, liaque iam non aliud sibi restare intel-
lexit quam ut se compararet ad. temporalem vitam
cum aeterna commutandam. Ultimis morientium
sacramentis se muniri instantissimis precibus plu-
ries postulavit ; ceterum vero nullum inquieti animi
signum praebuit; quin et. mira. serenitate vultus,
piis eliam et. hilaribus verbis absolutam animi
aequalitatem et cum divina voluntate consensum ita
cil, p. 160-70. — (2) Freeman's Journal of Dublin, 96 april 1869,
demonstrabat,
demonstrabat, ut summae aedificationi esset omni-
bus. Tandem cum die 11 maii 1876 sacro viatico e
exlrema unctione ultimo refectus. esset, die deinde
23 eiusdem mensis, B. Andreae Bobolae recolen-
dae memoriae sacra, quem singulariter. scriptis
celebraverat pius hagiographus, placide obdormivit
in Domino, laborum suorum, quos ad maiorem
Dei gloriam susceperat et impigre prosecutus erat,
aeternum. praemium in caelesti curia recepturus,
Annum. agebat. aetatis sexagesimum, ab. ingressa
Societate quadragesimum secundum, ex quo Bol-
landiano operi continuando adscriptus. fuerat,
trigesimum sextum.
DE P. REMIGIO DE BUCK
In sequentibus elogiis texendis multo brevioribus
nolis esse licet, quoniam PP. Remigii De Buck εἰ
Beniamini Bossue opera litteraria tota se inler
Bollandianos parietes. continuit. mec. praeterea
quicquam protulit, quod vel famam apud. homines
conciliaret vel. eorum. provocaret. contradictiones.
Igitur, ut primo agamus de Femigio, Victoris
fratre iuniore, natus est is Aldenardi die 22 martii
anno 1819. Studiis litterariis vacavit in collegiis
Cortraceno. et. Alostano. cum non mediocri boni
ingenii et diligentiae laude; quibus absolutis, Socie-
tatem. Iesu ingressus. est. T'runcinii die 3 octobris
anno 1838. Post bienmiwm. tirocinii exercitiis ac
triennium lillerariis artibus repetendis et philoso-
phicis addiscendis impensum, ad. collegium Socie-
latis. Antverpiense missus mense septembri anni
1843, grammaticam. ibidem primo docuit. et dein
litteras. humaniores anmis quattuor; praeterea
annum ferme unum humaniorum scholae praefuit
Turuholti. Inde theologicorum. studiorum cursum
perfecit ab anno. 1848 ad annum 1852, sacerdotio
interea initiatus mense septembri anni 1851. Postea
in domo Trunciniensi. tertio anno probationis
peracto, in eadem per tres. annos ministri officio
functus est. Inde Lovanium evocatus anno 1556,
historiam. ecclesiasticam praelegit theologis usque
ad mensem septembrem anni 1863 ; quo tempore
in collegium Bollandianum cooptatus est.
Tribus igitur tomis. Actorum praeparandis,
XI scilicet, XII et X11I Octobris, seu potius duo-
bus tantum (quamvis enim. tomus XI nomen eius
inter aliorum prae se ferat, nullos tamen commen-
tarios ab eo conscriptos continet) allaboravit, duce
fratre suo. Victore, quem ingenio οἱ doctrina sibi
longe praestantiorem ultro ac libentissime agnosce-
bat et summo venerationis atque dilectionis affectu
prosequebatur. Et tomi quidem XII maior pars,
praeter eam quae Victori debetur, commentariis
eius nomine signatis completa est; non dissimu-
landum tamen ad hos quoque multum contulisse
Victorem. Post editum. autem. tomum XII, cum
Victor primo aliis curis, iis praesertim. quae ad
concilium Vaticanum spectabant, distentus esset et
deinde infirma valetudine a scribendo impeditus,
reliquorum vero collegarum. unum anno 1870,
alterum anno 1872 mors abripuisset, tertius vero,
aetate ingravescente, jai paene a labore quiesceret,
Remigio fere uni, inter plurimas molestias, quas
potissimum afferebat. gravissimus fralris morbus,
onus incubuit praeparandi tomum XIII et. ulti-
mum. Octobris. Quem et typis commiltere inceperat
anno 1880; sed editionem perficere non potuit. :
nam et ipsum satis levi, ut videbatur, malo per
paucos dies tentatum, repentina mors abstulit die
5 novembris eiusdem | anni, cum
primum aetatis annum complesset ab inila Societate
Iesu. quadragesimum secundum, Bollandiani vero
collegii ingressi decimum septimum. Haud spernen-
dam in eo rei historiae doctrinam, quam ex assidua
librorum eruditorum omnis generis lectione college-
rat, ornabat insignis animi modestia et liberalitas,
qua se ad quaevis. officia quibusvis praestanda
promptum semper et. alacrem. exhibebat. Quam
officiosissimam benignitatem saepius experti doctis-
simi viri, qui Monumentis Germaniae historicis
edendis praeerant, non semel etiam publice in pro-
leqomenis suis testatam voluerunt.
sexagesimum
DE P. BENIAMINO BOSSUE
Agmen nostrorum pie in. Domino defunctorum
claudit P. Beniaminus Bossue, natus die 15 martii
anno 1804, in oppidulo Poperinghe, dioecesis Bru-
gensis, parentibus non condicione magis .et divitiis
quam christiana pietate apud. suos praecipuis.
Quorum curis pie et liberaliter educatus, tandem,
cum scholae catholicae in regione nostra non pate-
rent, litteris imbuendus amissus est ad celebre tunc
collegium Sancti Acheoli prope Ambianos, cui mo-
derabantur Patres Societatis Jesu ibique philoso-
gqhiae cursum absolvit anno 1823, magistris suis ob
egregiam. indolem et. ingenium perspicac apprime
probatus.
Arridebant illi vitae saecularis multa. com-
moda; sed ad maiora se vocatum sentiens, pauper
ac humilis pauperem. Christum sequi. decreve-
rat; cumque in. patria, iniquis legibus oppressa,
aditus in religiosam vitam gqpraecluderetur, non du-
bitavit perpetuum, si ila sors tulisset, solo natali et
suis vale dicere et Helveliam petere, quae sola tunc
regio in septemtrionali Europa renatae non ita
pridem Societati. lesu. securum domicilium per-
miserat. Admissus in. Societatem fuit. Brigae in
Valesia die 3 novembris anno 1823, et ibidem bien-
nio in tirocinii exerciliis, anno uno litterarum sta-
dio iterum decurrendo, altero eliam anno Friburgi
in repetenda et perficienda philosophia transactis,
ab anno 1827 ad 1829 grammaticam docuit in
convictu Brigensi et ab anno 1829 ad annum 1831
rhetoricam in collegio F'riburgensi; ubi et studia
theologica incohavit et per biennium prosecutus est
ad. annum usque 1833. Quo tempore post restitu-
lam in. Belgio catholicae religioni libertatem, in
patriam revocatus est ac. theologicarum discipli-
narum
narum curriculum absolvit in. collegio. Societatis
lesu Gandae recens incohato; ubi et secundum
"consuetum. Societatis morem tertium post annum
sacerdos factus est anno 1834, et post annum
quartum, Nivigellae tertiae probationis. annum
peregit. Inde ad collegium. .Namurcense. anno
1836 missus, iterum ibidem rhetoricam revit usque
ad. autumnum anni 1841 εἰ simul ab anno 1839
gqraefecti. studiorum morumque munere functus
est. Quadriennium | deinde Lovanii historiam
ecclesiasticam simulque ius canonicum scholasticos
nostros docendo impendit, ac tandem anno 1845
Bruzellis inter primos Bollandiani operis conti-
nwatores recenliores cooptatus est. Numquam
aulem. exinde hagiographicos labores intermisit,
donec post impensam naviter operam praeparandis
et. edendis tomis VIII Octobris et sequentibus
usque ad. .X LI, septuagesimo fere aetatis suae anno,
merito otio frui iussus est, hagiographi tamen Bol-
landiani titulo servato usque ad. vitae terminum.
Non paucos eius de sanctis commentarios erudito-
rum. suffragium admodum commendavit, praeci-
pue quae scripsit de S. Abercio Hierapolitano epi-
scopo et de S. Firmiliano Caesareensi in Cappado-
cia, Ultimum ipsius calami fetum, commentarium
nempe de S. Quintino, quem continet tomus XIII
Octobris, absolutum. non vidit, morte praeventus,
quam pie. obiit die 18 augusti anno. 1882, aetatis
septuagesimo mono, religiosae vilae quinquagesimo
nono, a susceplo Bollandiano labore trigesimo
septimo. Morlem eius luxerunt multi twm sacerdo-
tes, tum religiosae vitae sequaces, tum laici, quibus
ob mansuetudinem et notam prudentiam apprime
carus, a. consiliis erat et a. confessionibus : inter
quos memorandus singulariter videtur praeclarus
vir Iulius Malou, quocum ab eo tempore, quo
simul in collegio Acheolensi studiis vacabant,
intima semper familiaritate coniunctus fuit.
FACULTAS
R. P. PRAEPOSITI PROVINCIAE BELGICAE 5. 1.
Cum tres theologi Societatis nostrae in lucem prodire posse censuerint partem
priorem tomi secundi Actorum Sanctorum mensis Novembris, collecti et illustrati
a Carolo De Smedt, Iosepho De Backer, Francisco Van Ortroy, Iosepho Van den Gheyn,
Hippolyto Delehaye et Alberto Poncelet,
Societatis eiusdem presbyteris theologis,
ego infrascriplus praepositus provinciae Belgicae, potestate mihi facta ab Adm.
R. P. Ludovico Martin, eiusdem Societatis praeposito generali, concedo facultatem
hoc volumen in lucem edendi. In quorum fidem hasce litteras manu propria
subscriplas consuetoque officii sigillo munitas dedi Bruxellis die vigesima quarta iunii
anni MDCCCXCIV.
DS
L. DELVAUX, S. I.
PRAEP. PROV. BELG.
APPROBATIO ORDINARII
Imprimatur.
Mechliniae, 28 iunii 1894,
»I« P. L. CARD. GOOSSENS,
ARCH. MECHL.
PROTESTATIO AUCTORUM
Quod olim protestati sunt decessores nostri, in hoc de Actis Sanctorum opere
se servatas velle Urbani papae VIII constitutiones, neque suis aliorumve hic relatis
commentariis aliud pondus tribui quam sit historiae ab hominibus errori obnoxiis
scriptae, idem nos ante hanc tomi secundi Novembris partem priorem protestamur,
MARTYROLOGIUM HIERONYMIANUM
AD FIDEM CODICUM
ADIECTIS PROLEGOMENIS
EDIDERUNT
JOH. BAPT. DE ROSSI rr LUDOV. DUCHESNE.
PROLEGOMENA.
Prolegomena quae sequuntur tribus capitulis constant. In primo recensentur codices tam pleni
quam breviati, adiectis kalendariis, quae ad textum | martyrologii penitius cognoscendum aliquid
conferre possunt. Tota- haec tractatio Rossii est, paucis exceptis quae ipse supplevi. In. secundo
capitulo gradus fit de codicibus eliamnum exstantibus ad recensionem gallicanam extremo VI saeculo
factam, ex qua pendent ommes codices. In lertio capitulo, omissa ea recensione, acceditur ad marty-
rologium ipsum, quale fuit in primigenia, id est italica editione, et ad fontes antiquissimos unde
promamavit. Secundum et tertium capitulum ipse digessi. Ceterum ut suum cuique commode
referatur, litterae initiales I. B. R. et L. D. marginibus appictae sunt.
Martyrologii usus vere ecclesiasticus nullus umquam fuit. Sed iam inde a saeculo VIII mos
invaluit apud monachos canonicosve, ut post offieium primae horae in oratorio persolutum, cum
fratres intra aulam capituli sese recepissent, ibi legerentur aliqui libri ad aedificationem congregationis
pertinentes, quos inter martyrologio locus datus est. Quod eum iam consuetudine magis quam certa
lege observaretur, sancitum est in concilio Aquisgranensi, anno 817 : Ut ad capitulum. primitus
martyrologium legatur. εἰ dicatur versus ; deinde regula. aut. homilia. quaelibet. legatur ; deinde Tu autem
Domine dicatur (1).
Inde, opinor, ortum est studium componendi martyrologii eL ad aptam formam redigendi, quo
tot pii doctique homines illius aevi aemulati sunt, Lugduni Florus, Rabanus in Germania, Ado Viennae,
Parisiis Usuardus, apud 5. Gallum Nolkerus. Quorum labore effectum est, ut cuique diel sua lectio
esset ex historiis sanctorum petita atque ita temperata, ut. neque nimis ieiuna aliquando esset,
neque commodos monachis limites excederet. Id ab Usuardo potissimum est praestitum, euius liber
à Baronio emendatus auctusque et nomine Romani Martyrologii attitulatus ceteros a pulpitis iam
exterminavit.
Verum incipiente regno Ludovici Pii, nullum ex iis martyrologiis, quae nunc historica vocamus,
lucem adhuc aspexerat, uno excepto, quod saeculo fere ante composuerat Beda; cuius tamen, cum
in eo plurimi dies vacarent, exigua utilitas erat. Celebriore usu frequentabatur vetustus liber, quem
commendabant nomina Eusebii, Hieronymi, Chromatii, nos aulem Hieronymianum martyrologium
vocare solemus.
Cuius multa exemplaria diem tulerunt, pleraque antiqua ; antiquissima saeculi sunt VIII plus
minusve adulti. lis nobis sistitur quaedam veterum kalendariorum. conglutinatio, cui praefixae sunt
epistulae duae, altera Chromatii et Heliodori episcoporum, altera Hieronymi. Confictas esse eas litteras
inter omnes constat ; sed martyrologium ipsum minime confietum est, immo servavit nobis innumera
documenta quarti sequentiumque saeculorum, quae non parum conferunt ad. eultum sanctorum investi-
gandum eorumque historiam dignoscendam. Quae summopere optandum erat ut ex codicibus
inter se collatis eruderarentur atque in lucem proferrentur.
Sed ea est confusio textus, ea nominum in codicibus omnibus perturbatio, ut labor ille
restitutionis maximis impediatur difficultatibus. Inter innumeros scribarum errores, qui nusquam
latius profundiusque grassati sunt, ut viam quaerenti aliqua lux affulgeat, omnes ipsi traditiones
hagiographicae totius orbis christiani, quantus antiquitus fuit, in animo vel prae oculis adsint omnino
necessarium est. Neque id sufficit; nam plerumque traditiones liturgicae et hagiographorum curae
aut sanetos hic commemoratos neglexerunt aut recentioris sunt aetatis, quam ut ex iis auxilium
sperandum sit. Saepissime ad solos codices hieronymianos reducimur ; in quibus quid primus auctor
notaverit, expiscari difficillimum semper, saepe desperatum paene est.
Ut tamen quod peragi aliquando poterit interim cum fructu tentetur, oportebat codices illos
ex latebris bibliothecarum vel dissitis Analectorum editionibus extrahere, exponere oculis, immo
ita ordinare, ut. eorum comparatio facilior evaderet. Id in hae editione praestitum esl; quo consilio,
qua via iam Rossius exponet.
(1) Bóhmer-Mühlb. 631 ; Hardouin, Concilia, tom. IV, p. 1232 (c. 69).
CAPUT
L. D.
1.Β. Β,
bv]
CAPUT PRIMUM.
RECENSIO CRITICA GODIGCUM«s
Recensioni criticae codicum martyrologii hieronymiani, quos huic editioni parandae adhibui,
praemittenda erat praefatio significans, qua ralione et norma hos codices in columnas vel integros
reitulerim vel inde excerpta fecerim, quid eorum complexione facta collegerim, quid lectores hoc
apparatu usuros oporteat praenoscere. Plura praeterea constitueram in ipsis plagulis, dum paginae prelo
mandabantur, revisere, emendare, amplificare. Sed paulo postquam apographum textus martyrologii
typis dari coeperat, infelix lapsus me dextera manu debilitavit; deinde apoplexi correptus omnem
scribendi facultatem amisi. Quare neque de textu revisendo et augendo potui cogitare, ipsaque artificum
sphalmata magnam partem debui collegae mei curis emendanda committere, neque quae praefanda
reservaveram scripto mandavi, recensione tantum codicum uteumque confecta. Benevolos itaque lectores
oro, ut quae huius operis postulatis et perfectioni a me defuisse animadverterint, adversae praesertim
valetudini imputent, et quae nune nimis ieiune et breviter praefaturus sum, ea aequi bonique faciant.
Codices hieronymianos pleniores in tres tantum columnas distribui, exceptis paucis paginis
quadripartitis : totidem enim ad nos pervenere eius textus exemplaria varia, Bernense, Epternacense et
quae ad Fontanellensem familiam pertinent aut eidem sunt affinia. Bernense primam columnam obtinet
ad fidem codicis diligenter expressum, et cum eo attente collatum. a Ludovico Duchesne, qui librum
ipsum Berna Parisios advehendum curavit. Quae diligentia exprimendi litteras modo maiores, modo
minores et scripturae compendia aliaque id genus minima debebatur tum dignitati codicis insi-
gnissimi, tum eius genuinae lectioni tradendae. Nam compendiis solutis falsae vel arbitrariae
potuissent facile interpretationes in textum irrepere; quemadmodum e. g. papae, ubi legendum est
pap(iae) ad diem. XVI kal. oct. (1) et similia, Epternacense in columna Il exhibetur, servatis quoque
versuum divisione et. vocabulorum compendiis, codice Parisiensi a Ludovico Duchesne cum apogra-
pho meo assidue collato. In cuius lectione priorum editorum erroribus ansam dedit litterarum distri-
butio, quae saepe ita conlinuantur supra lineam, ut quae ad latereulum unius diei spectant, videantur
ad praecedentem diem pertinere. Demum eadem diligentia exhibetur in eolumma III codex Wissen-
burgensis a collega meo ad fidem veteris exemplaris expressus, versuum divisione servata. Cui prae
celeris omnibus eiusdem familiae hane praerogativam dedimus, ob eius aetatem in ipso codice
testatam, anni nempe 772; quamquam textus aliorum codicum Fontanellensium plenior saepe est
Wissenburgensi. Quae textus supplementa et omnis varia leclio codieum Fontanellensium οἱ
affinium in columna III subiciuntur. Codices itaque hieronymiani pleniores, quos Florentinius circiter
quattuor agnovit, ego anno 1868 octo numeravi (2). Nune, computatis uno familiae Fontanellensis
(Urb. 49), quem neglegendum censui, item duplici Corbeiensi et Lucensi, addito uno Hibernico
(Dungallensi, quo usus minime sum, demum fragmento Laureshamensi, sunt in totum numero
lredecim.
Codices vero, quos appellamus contraetos, id est breviaria martyrologii hieronymiani exhibentes,
sane multos et varios non potui ad unum vel plures prototypos certos redigere ; neque eorum omnes
varietates referre. ''anta eorundem est multiplieitas et mutua dissimilitudo, ut, excepto breviario
Richenoviensi, euius unum et alterum exemplar paene genuinum agnovi, alium nullum reppererim, cuius
totam lectionem variam cum suo prototypo potuerim exacte conferre eique subiectam adnotare. Itaque
breviarium Richenoviense totum ad litteram, servata versuum divisione, textum Epternacensem
subsequi volui, unde saltem ex parte videtur pendere; varietates codieum R', R?, plerasque orthogra-
ERN LO ous pub Dicono esfera S ra n ee
d τ pdt ^ εν ) symbolam contulisse, reieci in Excerpta
icai uud pr a visum ^s μῶν praevideo, aliis onerata additamentis a textu
" no alienis. Quorum cum neque per i ἜΝ s
risen] exeusare, ut his Excerptis sue πέντ ἐγ Nu. uei ο. ΡΕΘΟΒΙ ΕἸτΩΣ 68 Suae
: / »- ; ; anlur, qua mente et norma ea conficienda seu
eligenda decreverim, paucis accipe.
Omnes textus breviatos martyrologii hieronymiani eorumque singula verba contuli cum plenioribus
(4) Bull. della Comm. arch. comm. di Roma, 1883, p. 248. — (2) Roma sotterranea, tom. II, p. xix
et
[vl
τε rntersie afi Quicquid in his comperi desiderari, vel praebere indicium lectionis supplendae
Nd , sive alieuius corruptelae, quae haud videbatur plane neglegenda, id totum adnotavi. Ea
E E and exsecutus, ut adnotatio semel fieret; neque infinita lectionum paene parilium seges
[οι us in cumulum confusionis magis quam lucis accresceret, Qua in re valde vereor, ne
e brevitati studui, obscuritatem. legentibus attulerim. Haec autem a me dicta sunto de varietatibus
cu irum i ppeidpun epu ie vero eius textus attinet, quae n plenioribus et
SEA j quam ipsa hieronymiana tractavi. Quae in ceteris tantum
breviariis occurrunt, plerumque censui praetereunda. Hanc identidem tamen legem fregi, ubi nonnulla
additamenta visa sunt aliquo nomine annotanda, obsecutus adagio dicenti : Quod. abundat. mon. vitiat.
Lectores tamen moneo, si velint uniuscuiusque breviarii indolem sat perspectam habere, eorum
integrum contextum seu plenas editiones consulant, quae in recensione mea indicantur. 'Textus vero
nondum vulgatos (praesertim R*, G 914, G 915, Ε', E?) constitueram heic edere integros, vel saltem
eorum ampla specimina exhibere, commentariis subieclis. Quod cum nunc praestare nequeam, spero id
lectores habituros in 4nalectis Bollandianis.
Godicees unde Excerpta selegi, omnes in sequenti recensione descriptos invenies. Magnum vero
numerum eorum euius classis essent indagavi, vel doctos viros ut in meum usum expenderent
rogavi; plus quam ducentos praeter, quippe quos agnoverim manifeste alienos a progenie vere
hieronymiana. Quamquam hi saepe in bibliothecarum indicibus traduntur tamquam hieronymiani, eo
quod praefixas praeferant fietas epistulas mutuas Hieronymi et Chromatii, idque in Usuardinis quoque
recentibus usuvenit (1). |
Ceterum nonnullos codices breviarii. hieronymiani, qui Sollerio innotuerunt, frustra quaesivi :
puta duos Casinenses (9) et Coloniensem Sanctae Mariae ad Gradus (3). Huius desiderio valde teneor; fuit
enim examine dignissimus, ul e paucis, quae inde citantur, collegi. Multo magis voluissem adipisci
martyrologium. S. Hieronymi, quod hoc titulo designat index librorum coenobii Bobiensis scriptus
saeculo X, editus a Muratorio (4). Cum multi codices Bobienses transierint in Ambrosianam
Mediolaniensem, hanc praesertim adii et praefectum eius A. Ceriani v. cl. interrogavi. Qui respondit
Bobiense martyrologium neque in Ambrosianam umquam venisse, neque in ipso coenobio Bobiensi
repertum esse anno 1461, cum factum est inventarium librorum eius coenobii editum ab Δ. Peyron (5).
Denique non me fugit insigne testimonium Hilduini in epistula ad Ludovicum Pium imperatorem
praefixa Vitae S. Dionysii Areopagitae. Is nempe citat Graecae auctoritatis -Martyrologion de tomochartis
scrinii Constantinopolitani adeptum. (6), qui tanta vetustate dissolvitur, t mazimam cautelam a 86
contingentibus exigat... Quod Martyrologium, ut antiquitas. eius demonstrat, ec eo tempore constare posse
mon incongrue remur, quo, Constantino. iubente, nata occasione. martyria Sanctorum. Domini de toto orbe
collecta, et. Caesaream sunt convecta (7). Hune tomum papyraceum fuisse aetalis vere Constantinianae
et graecum exemplar ipsius martyrologii Caesareae in Palaestina ab Eusebio confecti, minime adducor
ut credam. Plura fuere antiquitus apud Graecos Menologia, scilicet Acta sanctorum in compendium
redacta el per singulos mensium dies distributa (8). Martyrologium ab Hilduino visum multa certe
vetustate pollebat, sed nostri martyrologii graecum prototypum illud fuisse, scriptum saeculo IV,
nemo, opinor, facile credet. Ceterum in codice papyraceo Constantinopolitano, Dionysii natale ita erat
consignatum, ut eum Atheniensium. episcopum fwisse esset testatum, quod Hilduinus narrat 1. €. In
codicibus nostris hieronymianis ad VII id. oct. de Dionysii Atheniensi episcopatu. ne verbum quidem.
Nunc quem in finem tot codicum lectiones et varietates heic habeas, paucis significabo. Abhinc
annis fere triginta coeperam investigare libros omnes, quorum ope et collatione primaevum ac
genuinum martyrologium, quod dicimus hieronymianum, in integrum restitueretur, aut saltem huius
incoepli perfectionem, quantum fieri posset, propius assequeremur (9). Quo apparatu cum satis mihi
instruetus viderer, rogavi amicum carissimum et huius generis studiorum supra Omnes peritum
Ludovieum Duchesne, ut in societatem laboris veniret el eius martyrologii in integrum restituendi sibi
maximam parlem assumeret, reservatis mihi potissimum fastis sacris ecclesiae Romanae regionumque
finitimarum. In. prima pagina codices omnes eorumque variae lecliones et testimonia erant. exhibenda,
in altera e conspectu prioris prodire debuisset martyrologium restitutum in integrum, subiectis commen-
tariis, quibus fundamenta operis singillatim erant exponenda. Sed cum collega meus, usu et experientia
edoctus, tempus huius restitutionis assequendae nondum advenisse censeret, eo auctore, consilium cept
(1) Cfr. comm. de cod. Urb. 49. — (2) vide Sollerium, Proleg. ad Usuardum, 8 32. — (3) Vide Sollerium, 1.6.8 At.
— (A) Antiq. Ital. medii aevi, Diss. XLIII. — (5) Cfr. Th. Gottlieb, Ueber Handschriften aus Bobbio, in Centralblatt [ur
Bibliothekswesen, tom. IV, p- 442-03. — (0) Vide annotationem sequentem. — (7) Vide Areopagithicd, Coloniae 1563,
p. 71; Migne, P. L, tom. CVI, p. 19, ubi perperam scriptum est Martyrologion de tomo chartiscriniis Constantinopoli
tanis, quae emendanda sunt de tomochartis scrinii Constantinopolitani, id est de tomis papyracets- Vide Marini, Papin
p. 222. — (8) Vide Usener, Acta S. Marinae et S. Christophori, Bonnae 1886, pp. 5. 41, 48 ; eiusdem Beitrage ur
Geschichte der Legendenliteratur, in Jahrb. f. prot. Ti heologie, 4887, p. 247 et seqq. ; Rocchi, Versi di Cristoforo Parinto;
pp. 6, 7, et quae seripsi in Comum. de origine etc. bibl. Sedis ap., p. VXXXVI- — (9) Vide toma sotterranea, tom. I, p. 112
et sqq. ; tom. II, p. x et sqq. ; tom. III, p. 196 et sqq. Cfr. tom. II, p. 39 et sqq.
collectum
1. B. R.
LB. R.
[vi]
collectum apparatum digerere et eodem adiuvante evulgare, prolegomenis auctum atque illustratum. En
paucis habes rationes operis et consilii nostri ; cuius exsecutioni invitus quidem valde defui. ;
Ceterum ne praesumas, martyrologio hieronymiano in integrum. restituto, martyrum omnium
saltem insigniorum uniuscuiusque ecclesiae censum plenissimum nos assecuturos, pauca opinor hoc
loco subiungenda. Suos singulae certe ecclesiae fastos habuere seu ferialia, in quibus natales
martyrum, depositiones episcoporum, dies denique festi uniuscuiusque loci erant consignati. Sozomenus
de duabus civitatibus in Palaestina Iuliani imperio in unam rempublicam adunatis referens, testatur eas
suam unamquamque ecclesiam, episcopum, clerum retinuisse et dies festos. martyrum el commemo-
rationes episcoporum qui ipsis praef uerunt (1). Verum huiusmodi feriale ecclesiae Romanae, quod Furium
Dionysium Philocalum anno 354 nobis tradidisse omnes norunt, nonnisi paucos martyrum natales
saeculi fere III, vix ullos antiquiores refert. Neque fasti hieronymiani, quamquam! pleniores tabula
Philocaliana, ad antiquiorem aetatem. assurgunt, ita ut ne ipsum quidem Telesphorum pontificem
nominent, quem martyrio gloriose defunctum lrenaeus testatur. (Haer. II, 31). Sed saeculi quoque ΠῚ
martyres Romae fama celebratos in fastis hieronymianis non omnes esse receptos chronica minora
saeculorum IV et seqq. a Mommseno nuper collecta manifeste nos edocent. Nam recensio facta inter
annos 405 et 497 chronici, quod liber genealogus audit, persecutiones christianorum enumerans, de
Deciana refert ; sub ipso Decio passi sunt Romae Sempronius, Paulus et Eupater (2). Hos martyres, quorum
nomina meruerunt sola inter pugiles sub Decio Romae coronatos, ineunte saeculo V, memorari, neque
tabula Philocaliana neque hieronymiana norunt; eorum sepulera veleres nulli topographi indicant.
Quae de martyribus civitatum et regionum urbi Romae finitimarum ad fidem monumentorum exegi et
exposui in Bullettino. d' Archeologia cristiana (3), heic haud existimo repetenda. Hi martyres omnes
ab auctore cenlonis hieronymiani prorsus sunt neglecti.
Fastos quoque martyrum ecclesiae afrieanae imperfectos et mancos in laterculis hieronymianis
referri, sollemniori testimonio videmur edoceri. In Cypriani nempe epistula XXVIIII (ed. Hartel, p. 583)
legitur : avia (Celerini) Celerina iam pridem martyrio coronata est. ilem patruus eius et avunculus Lauren-
tinus et. Egnatius... sacrificia pro eis semper offerimus, quotiens martyrum. passiones et dies anniversaria
commemoratione celebramus. Celerinam fortasse eam esse, quae ΠῚ non. febr. vel quae IV kal. oct. inter
africanas martyres in hieronymianis recensetur, haud pernegaverim, sed Laurentinum. nullum, Egna-
tium nullum hieronymiani codices inter africanos martyres produnt. Laurentinum latere inter martyres
africanos nomine Laurentios, Egnatium in Ignatio diei VIII kal. ian., fortasse conicies. Sed ecce multo
copiosiorem martyrum seriem in epistula Luciani ad Celerinum inter Cyprianicas invenies, cuius in
hieronymianis nullum indicium deprehendes, licet ad nominum mutationes et corruptelas forte recurras:
Bassi in petrario, Mappalici in quaestione, Fortunionis in carcere, Paulus & quaestione, Fortunata
Victorinus, Victor, Herennius, Credula, Hereda, Donatus, Firmus, Venustus, Fructus, Iulia, Martialis et
Ariston, qui Deo volente in carcere fame necati sunt (ep. XVII, ed. Hartel, p. 534). Mihi haec a Cyprianieis
epistulis capta testimonia indicio sunt, martyres, Cypriani aevo in Africa notos et liturgicis commemo-
rationibus annuis celebratos, non omnes in hieronymianis latereulis inveniri. Id luculenter confirmant
veteres tituli proximis annis in Africa reperti. De quibus vide quae pluribus locis dixi in ephemeride
mea supra citata (4). Neque suspicor eos e secta Donatistarum fuisse. Nulla enim indicia suadent
auctorem. martyrologii hieronymiani compilasse ferialia Donatistarum, immo manifesta arguinenta
contradicunt. Nam nomina, quibus illos gloriatos maxime esse constat, in centone hieronymiano
desiderantur (5). Neque obicias titulum anni 329, qui martyribus Donatistis, iisque in centone
hieronymiano partim recensitis, nimis confidenter a nonnullis adiudicatur (6). Anno nempe 329 hoc in
titulo designatur tempus, quo dedicatio memoriae a genitoribus martyrum faeta est, non quo martyres
passi sunt. Id ex imagine photographica didici; neque dissentit collega meus Ludovicus Duchesne (7).
Quam rem historia clare confirmat. Constat enim annis 329. et proxime praecedentibus et insequentibus
Donatistas tranquillitate maxima usos vexationem nullam pertulisse (8).
Denique silentio non praeteribo Galliarum. martyres ab insigni titulo Massiliensi aetatis fere
Antoninorum nobis revelatos (9), quos in codicibus hieronymianis frustra requires. Multaque id genus,
non solum e lapidibus, sed ex historieis quoque variarum ecclesiarum. monumentis colligere est. In
summa, certo constat ingentem martyrum copiam a centone hieronymiano exhibitam haud esse
erroribus exaggeratam ; immo eam esse imperfectam et a rei veritate valde dissitam.
De catalogo episcoporum ἃ Petro apostolo fere ad initia saeculi IV, quem ad calcem ferialis Romani
(4) Πανηγύρεις μαρτύρων, xai μνείας τῶν παρ᾽ αὐτοῖς γενομένων ἱερέων, Sozom., Hist. eccl., lib. v, cap. 3. — (2) Vide
Monwmenta Germaniae historica, ete. Chroniea minora saec. IV, V, Vl, vm, ed. Theod. Mommsen, tom. I, p. 196. —
(3) Bull. οἷο.» 1878, p. 94 et sqq. ; 1883, p. 191 et sqq. — (4) Bull. d'Arch. crist., 4875, p. 162 et sqq. ; 1876, p. 59 et sqq. ;
1871, p. 109 et sqq. ; 1878, p. 12; 1880, p. 36 et sqq. ; cfr. titulum africanum in Mélanges de l'École Francaise de Rome,
1890, p. 537. — (5) Duchesne, in Mélanges cit. , 1885, p. 147. — (6) Revue archéologique, juillet 1893, p. 87; efr. Revue de
l'Art chrétien, 1893, p. 136, n* 5. — (1) Mélanges, ete., l. e., p. 148. — (δ) Morelli, Africa christiana, tom. II, p. 233. —
(9) Inscriptiones christianae, tom. II, p. xt.
adhibiti
[vir]
adhibiti ab auctore centonis hieronymiani subiectum fuisse agnovi (1), taceo; quippe quem ab annuis
martyrum commemorationibus sec acm
ernendum esse et recitationibus liturgici i is i iisse i
: ; is e diptychis i
omnes, opinor, consentiunt (2). g ptychis inserviisse iam
CODICES ADHIBITI IN EDITIONE VEL DESCRIPTI IN RECENSIONE QUAE SEQUITUR.
Ado etc. — Excerpta hieronymiana e mart. hist. etc.
in -- SESS Augustanum e mon. S. Udalrici.
utissiodorensia Breviaria duo — Cod. Ven. i issi i i
Barberinianum Breviarium ete. — Cod. ἐῶ ἣν et cod. S. Germani Autissiodorensis, nunc Bernensis 289.
Beda-Flor — Codd. martyrologii vulgati nomine Bedae-Flori.
C — Codd. Paris. lat. 12410, 17767.
Corb. brevius — Cod. Paris. lat. 12260.
Gorbeiense Breviarium — Cod. Paris. lat. 13220.
Dungallensis, nune FF. minorum Dublinensium.
Epternacensis — Paris. lat. 10837.
E! — Cod. Einsidl. 226.
E? — Cod. Einsidl. 117.
Escorialensis — Cod. Escorial. lat. I. IIT, 13.
F — Cod. Fuld., nunc Leid. Scalig. in IV, 49.
G — Breviarium Gellonense, nune cod. Paris. lat. 12048.
G 914 — Cod. S. Galli 914.
G 915 et 453 — Codd. S. Galli 915 et 453.
Gallicanum breviarium — Cod. originis ignolae ed. a Martene et Durand.
Kalendaria ex hieronymianis — Huius recensionis cap. TIT.
L — Cod. Luc. bibl. capit. 618 et Luc. bibl. publ. 428.
Lab — Breviarium e codice Labbeano.
Laureshamense fragmentum — Cod. Vat. Palat. 238.
M — Cod. S. Marci 673, nune Laurent. 151.
Moguntinum Breviarium — Cod. Vindob. Palat. 642.
Morbacense Breviarium — Cod. Morb. ed. a Martene.
O — Cod. Vat. Ott. lat. 38.
Cod. 8. Pauli — Cod. bibl. S. Pauli, Romae via Ostiensi.
R — Breviarium Richenoviense cod. Turic. hist. 28.
R! — Breviarium Richenoviense cod. Augiensis CXXVIII bibl. Carlsruhensis.
R? — Breviarium Rhinoviense ed. a Sollerio.
R? — Breviarium Remense cod. Paris. lat. 17189.
S — Cod. Paris. Nouv. acq. lat. 1604 et Vat. Reg. 567.
S! — Mart. Senonense cod. Vat. Reg. 435.
S? — Breviarium Senonense cod. Vat. Reg. 567.
T — Breviarium Treverense 1245.
Treverense — Breviarium e codice Treverensi S. Maximini.
Urb — Cod. Vat. Urb. 49.
V — Cod. Vallumbros., nunc Laurent. (conventi soppressi) 331.
W — God. Wissenburgensis, nune Guelferbytanus.
(1) Roma. sotterranea, tom. I, p. 114. Ad diem pridie kal. ian. fragmentum huius catalogi irrepsit in codices
hieronymianos, mixtum nominibus martyrum Catanensium in Sicilia : Stephani, Pontiani, Attali (lege Antheri), Fabiani,
Corneli, Syxti. Nempe erroris causa fuit codex aliquis desinens, non in ΙΧ kal. ian., sed in pridie kal. easdem. In codice
Adonis Parisiensi bibl. nat. n. 5256, scripto saeculo xi, ad diem x kal. ian. legitur prolixa commemoratio pontificum
romanorum annotationibus historicis aueta, quae catalogum supra scriptum in codicibus hieronymianis a me agnitum vere
esse manifeste confirmat. — (2) In ephemeride The Academy, 4 augusti 1877, E. B. Birks v. cl. de hoc catalogo a me agnito
locutus verbis amplissimis contendit in eo superesse quoque nomina consulum, seu eorum indicia : puta Titiani an. 69, Traiani.
an. 91, Siriani an. 102, Metilii an. 108. Verum neque consul an. 108 appellatus est solo nomine gentilitio Metilii, neque auctores
aetatis christianae suffeetos consules adhibuerunt annis designandis, quorum duo (Titianus et Traianus) superius recitantur.
De primaeva Romanorum pontificum ehronologia vide Lightfoot, Apost. Fathers, ed. 2, tom. I, p. 201-345; tom. II, p. 158.
1. B.R.
L. D.
[vii]
SI. CODICES PLENIORES.
1.
Epternacensis liber, nunc Parisinus 10837 (1) foliis 45 constat; quorum si primum et ulti-
mum demas aliunde petita (2) 43 restant priseis manibus exarata. Ex iis folia 9-32 martyro-
logium continent; folium 33, eiusdem qui praecedentium | moduli, prius vacuum fuit; in eo
scilicel. desinebat codex, qui nihil tunc praeter martyrologium continebat. Anliquarius subscri-
plionibus innotescit, f. 32* : O lector vive lege et pro me ora (3). — Tuorum, Domine, quorum
momina scribsi sanctorum eorum queso suffragis miserum leva Laurentium; tuque idem lector ora.
Laurentius aliquis presbyter tria diplomata scripsit S. Willibrordo, data annis 704, 710, 711 (4).
Fuisse videtur ex eius comitibus atque codex noster ab eo describi potuit. Id eo verisimilius
est quod calamo Laurentii sen/o(ris) descriptus est insignis quidam codex Evangeliorum, qui nunc
asservatur in oppido Mayhingen, in bibliotheca principum | ab (Ettingen-Wallerstein, sed fuit
olim monasterii S. Willibrordi (5).
Post martyrologium sequitur (f. 34-41) qualernio foliorum 8, in quo scriptum fuit kalen-
darium, ea servata lege ut unaquaeque pagina unum mensem caperet. Prima tamen quaternionis
pagina, id est f. 34" vacua relidia est; itaque kalendarium incipit f. 34 et cum f. 40r
terminatur. Post kalendarium tres paginae vacabant; in iis tres cycli paschales deseripti sunt,
scilicet. decemnovennales, annolatis incarnationis dominieae annis, quorum primus incipit an. 703,
tertius desinit in an. 759. Sequuntur duo folia, aliquanto latiora, sed paulo minus alta, scripturae
diversae, minus antiquae; prius, f. 42, exhibet horologium eum tabula ventorum et orationes
liturgicas; in altero, f. 43, continuatur cyclorum series, duobus additis, atque ita pervenitur ad
an. 797. Superest f. 44, in quo sextus est cyclus, sed non qui praecedentibus ordine succedat;
continet enim annos 684-702, aique ommibus hie descriptis praeseribi debuisset. Huius ultimi
cycli seriptura eadem est quae trium priorum, valde diversa a litteratura foliorum A9 et 43.
Kalendarium, antiqua. manu anglo-saxonica descriptum, ad usum fuit sanctissimi viri Willibrordi
Frisonum apostoli, Epternacensis coenobii fundatoris. In eo enim ad diem XI kal. decembr. ipse propria
manu annotavit commemorationem ordinationis episcopalis an. 695 Romae acceptae; annus, cum
scriberet, agebatur 728 ab incarnatione Domini. Sed viginti fere annis antiquiorem fuisse codicem
ommino constat Namque ut prima manu commemorantur dies obituales Ecfridi regis (685),
Cuthberti episcopi (687), Hewaldorum martyrum (c. 690), demum Sergii papae (701), ita Landbe-
richti episcopi (705) et Oedivaldi monachi natales, perscripto iam kalendario, accessere. Atqui
Oedivaldus obiit sub rege Northumbriae Alefritho (f 705), XII vel amplius annis post. mortem
S. Cuthberti, id est inter annos 699 et 705 (6). Igitur kalendarium an. fere 702-706 conscriptum fuit.
Id tamen non pertinet ad martyrologium, cuius litteratura valde diversa est et modulus aliquanto
maior. Verum, etsi prius vix aliquid commune habuerint hi duo codices, mature in unum coaluerunt.
Indicio est epistula quaedam Honorii pontificis, saeculo VIII non adeo adulto descripta, ea ratione
ut folium integrum ad caleem prioris codicis vacans occupet atque continuetur in prima pagina
kalendarii, Ex quo patet ante medium VIII saeculum ex martyrologio et kalendario unum codicem
fuisse confeetum. In martyrologio sieut in kalendario Oedivaldus nominatur, sed prima manu; unde
mariyrologio aliquantulum praecessisse kalendarium apparet.
Anglica manu Anglis descriptus codex noster anglica ex iraditione procedit; neque est cur
miremur. Beda enim prae manibus habuit hieronymianum codicem (7) Ex Anglia veniunt
commemorationes sanctorum Cantiae et Northumbriae, codici nostro propriae : Augustini (VII k. iun.),
Paulini (pr. id. oct), Oswaldi regis (non. aug.) Cuthberti (XIII. k. apr. Oedivaldi (XI k. mai.)
Hi quattuor ultimi spectant ad Northumbriam ; Cuthbertus, Oedivaldus, ipseque rex Oswaldus in
magno honore apud Lindisfarnenses monachos habebantur, eius (1) scilicet regionis ex qua Willibrordus
(4) Olim Supplem. lat., 1680. — (5) Primum, ex aliquo libro chorali avulsum, seripturam exhibet saeculi fere xr; insunt
lectiones officii S. Willibrordi, interspersis responsoriis cum notulis musicis ; ultimum pars est commentarii ad quosdam versus
gnomicos, de quibus inquirere non vacat; scriptura est saeculi xiv. — (3) Hucusque rubrica, cetera atramento pieta. —
(ὦ) Pardessus, n. 458, 476, 481. — De hiscfr. R. Reiners in Organ des Vereins für christliche Kunst in der Diocese Luvem-
burg, ser. III, anno 15 (1885), p. 31; cfr. Publications de la section historique de l'Institut de Luxembourg, tom. XL,
p. 9, ubi insigni temeritate mihi exprobrat quod italicam originem vindicare voluerim codici Epternacensi, de quo numquam
cogitavi; Wattenbach, Arzeiger der german. Musaeum, 1860, p. 289; Hevue celtique, tom. I, p. 26-34; Neues Archiv,
tom. XII, p. 234; — (5) Samuel Berger, /Iist. de la Vulgate, p. 52. — (0) Beda, Hist. eccl., V, 1. — (7) Retract. in. Actus
Apost., e. 1: Liber marlyrologii qui beati Hieronymi nomine ac praefatione attitulatur, quamvis Hieronymus illius libri
non auctor sed interpres, Eusebius autem auctor exstitisse videatur. » — (8) De his vid. Bedam, Hist. eccl., V, 10 ; Aleuinum,
Vit. Willibrordi, I, 1-6.
originem
[ix]
originem ducebat, et in qua pater eius Wilgisus proprio monasterio praefuerat. lisdem, nempe
anglicis, originibus congruit quod in Epternacensi frequentior est mentio sanclorum llaliae
inferioris, praecipue Campaniae. Nuper enim vir doctus Germanus Morin, investigatis . Bibliorum
codicibus, in iis qui apud Anglos Saxonesque descripti sunt, mira vestigia usus liturgici olim
in Campania vigentis detexit (1), idque recte rettulit ad Hadrianum, Neapolilanum monachum
qui cum "Theodoro archiepiscopo an. 668 a pontifice Vitaliano missus est in Britanniam, ut illius
regionis clerum sacris disciplinis imbueret. Ad eundem fontem redeunt interpolationes quaedam
codici nostro propriae, quarum elenchum accipe :
Vlid.ian. In Brundi(sio) Leuci. k.sept. In Casino Constanti.
IILid.feb. In Vulturno Castrensis. III non. sept. In Caudis Vitaliani.
XIIII k. mart. In Camp(ania) Cumas (2) nat. fulianae. VIII k. oct. — In Miseno Sossi.
XIILk. aug. In Casino Severi. ΠῚ k. πον. In Comsa Maximi.
XIII k.sept. In Fabriteria Magni. non. nov. In Ecas Marci episcopi.
k.sept. In Apulia Felicis et Donati (3). XVIk.dec, — In Capua Augustini et Felicitatis.
Neque desunt alius generis additamenta. Hic non inutiliter commemorabuntur quae ex
S. Laurentii passione pelita sunt ad dies XIII kal. marl. et X kal. apr. Illic recolitur S. Polychro-
nius Babylonis episcopus, hie SS. Parmenius, Elymas, Chrysoteles presbyteri, cum sanctis diaconibus
Luca et Mucio, de quibus pleniores nostri codices concorditer silent.
Inventus est ἃ Rosweydo liber pretiosissimus, qui latebat in Carthusia "Treverensi, nescio quo
casu a monasterio S. Willibrordi extorris. Anlverpiam delatus, ibi tanto loco apud Bollandistas
habitus est ut Balthasari Moreto persuaderent eum iu laminis aereis excudere. Non tamen ultra
XII kal. iulias labor ille processit, contra nitentibus Epternaci monachis et suum codicem repeten-
tibus. Neque ex laminis excusis editio umquam facta est; allamen laminae exstant Antverpiae
in musaeo Plantiniano; inde a. 1660 novem exemplaria expressa sunt, quorum unum, Dacherio
missum, possidet nune bibliotheca Parisiensis (4; alterum certe habuit Florenlinius dono datum
ab Henschenio, qui etiam ei communicavit quod reliquum erat codicis; demum, in Propylaeo ad
tomum II Aprilis, socii. Bollandiani specimen scripturae satis amplum. exhibuerunt.
2.
Bernensis codex 989, in eam bibliothecam dono Bongarsii venit; Mettensis olim fuit. Oblongus
est, scripturae VIII saeculi vergentis ad finem. Lineae binis columnis distribuuntur. Deest
ultimus quaternio. unde fit ut textus desinat in XI kal. dec. et desiderentur 33 dies, a 22 nov.
ad 94 dec. (5)
In marginibus adiecta sunt festa mulla ecclesiae Mettensis propria, qualia sunt depositiones
translationesve episcoporum et aliorum sanctorum, natales ordinationis, dedicationes ecclesiarum ; inest
eliam obituarium (6). Ex iis commemorationibus nulla recentior esse videtur consecratione Adventii
episcopi (855); unde pronum est conicere eo tempore alium codicem usui capituli aptatum fuisse,
nostrumque sollemniter legi desiisse.
Descriptus fuerat non ecclesiae episcopali, sed Hilariaco monasterio, quod Novae Cellae et
S. Naboris (S. Avold) nominibus etiam designatum fuil. S. Naboris reliquiae ibi colebantur, ex Urbe
allatae ἃ Chrodegango episcopo cum corporibus SS. Nazarii el Gorgonii. Huius ultimi sacra ossa
Gorziae deposita sunt; reliquorum in Hilariaco monaslerio; mox tamen Nazarius trans Rhenum
migravit atque in Laureshamensi monasterio conditorium accepit, ita ut Nabori soli templum
dedicarent Hilariacenses monachi (7). Hine duo festa: 111 mon. iul. Adventus corporis ss. Naboris et
Nazarii et XVI kal. octob. Translatio corporis s. Naboris et dedicatio ecclesiae ipsius. Utrumque
exhibet codex noster, idque prima manu, quae celeras festivitates Meltensis ecclesiae penitus
(4) G. Morin, Fevue bénédictine, tom. VIII (1891), p. 481 ; Anecdota Maredsolana, tom. I; Liber Comicus, (1893), p. 436;
efr. S. Berger, Histoire de la Vulgate (1803), p. 89. — (2) Cod. Cumbas. — (3) Ii quidem saneti in aliis etiam codicibus repe-
riuntur, sed alio tenore ; qui cum etiam in nostro vestigia reliquerit, patet hie vetera novis cumulata fuisse. Idem dictum sit de
diebus non. nov. et xvr k. dec, — (4) Cod. lat. 12159. De his vide quae disseruit Max. Rooses, Plantiniani musae! custos, in
Bulletin de l'Académie d'archéologie de Belgique, Antverpiae, 1881, 3* série, tom. IL, p. 295-300. — (5) Editus est n Act.
SS., Oct. tom. XIII, initio, ex apographo W. Arndt. Nos edimus «x codice Parisios misso, ad quem plagulae correctae sunt.
Hie nos gratos testari oportet erga praefectum bibliothecae Bernensis Hermannum Hagen v. cl., qui lot menses insignem
librum a suo domicilio abesse passus est. Neque sine memoria praeteribit amici S. Berger bumanitas, qui per aestivas
vacationes annorum 1892 et 1803, dum ego marino otio perfruerer, successit oneri plagularum cum codica conferendarum. x
(6) De hoc necrologio cfr. quae disseruit V. Ebert, Gebetsverbruderungen, p. 141 et sqq. Additiones Mettenses vulgavit
E. Dümmler, Forschungen τ. deutschen Geschichte, tom. XIII, p. 596. — (7) Ann. Fuld., an. 765, 766. :
9. neglexit.
L.D.
L.D.
LB. R.
[x]
neglexit. Quibus commemorationibus evincitur non ante annum 766, qui translationum ' earun
fuit, esse descriptus (1). ét E
Exemplar ex quo descriptus est Biturigis allatus fuisse videtur, nisi in ea civitate suum
antiquarius confecerit apographum. Huic enim insunt festa Biturigibus propri, quae in aliis
frustra quaeras :
VII kal. sept. Beturico, translatio corporis s. Sulpitii et XVII kal. nov. Beturicas civitate, depositio s. Ambrosii
dedicatio ipsius basilicae. episcopi et confessoris. ἰ
X Καὶ. οοἱ. Beturico, vico noncupante Libroso, s. Sil- VIL Καὶ. nov. In territurio Beturico, monasterio Longo-
vani et Silvestri. reto, translatio Siggeramni et dedi[ca ]tio
VIII kal.oct. Beturicas, dedicatio basilicae s. Desiderii basilicae ipsius. à i.
episcopi et martyris. kal.nov. In Beturio, Gortonis castro, depositio
kal oct. In Gallia, civitate Beturicas, dedicatio Rumoli presbiteri (2).
ecclesiae s. Stephani protomartyris.
In eo etiam exemplari vel in aliquo ex progenitoribus eius saneti quidam Scoli in margine
appositi, mox in textum recepti sunt, nempe Brigida (kal. feb.)(3), Patricius (XVI kal. apr., Com-
gillus (VI id. maii).
Magni pretii est codex Bernensis, qui pleniores quam celeri servavit notas locorum, civitatum,
viarum, coemeteriorum. Quod multis exemplis illustravit Bossius noster tam in suo JBwllettino
quam in tomis Homae subterraneae. Ceterum non ea tantum Romana festa iu codice nostro occur-
runt quae et in aliis, sed quaedam habet propria, serius, ut videtur, adiecta. Ea sunt :
k. ian. Martini martyris (4). lILid.apr. X Romae Leonis papae.
III non. ian. Romae Antheri papae. III k. mai. Romae Vitalis martyris.
XIk.feb. ^ Anastasi martyris (5). ILid.mai. Romae Isidori, Bonefacii.
Xk.feb. Romae Emerentiani martyris (6). ViLk.iun. Romae Simmetri martyris.
Ill id. feb. — Romae Caloceri Parthemi martyrum. VI k. iun. Romae Restituti (7).
XVI Κι mart. Romae Zenonis martyris. II k. iun. Romae Petronillae virginis.
Il id. mart. Romae Leonis episcopi et martyris. XV k.sept. s. Martini papae urbis Romae et mar-
XVk.apr. Romae Pymeni episcopi. tyris (8).
VIII k. apr. — Romae Cyri martyris.
3.
Insigne fragmentum Laureshamense, constans paginis quinque compaetis cum codice Vat.
Palat. 238, heic primo in lucem prodit in columna lI; a die VIII kal. ian. ad diem pridie non.
ian. οἱ ἃ die VI kal. febr. ad pridie kal. easdem. Feliciter servatum est ex pretioso exemplari saeeuli
fere VIII. vel IX, ipsius facile coenobii Laureshamensis, unde totus codex videtur oriundus. Eius
primam notitiam habui ab Emmanuele Schelstratio, qui in codice Veneto Marciauo XIV, 78,
p. 37-41, illud transcribendum curavit tamquam desumptum e cod. Palat. 283, hac subiecta anno-
tatione. ^ Fragmentum hoc desumptum est ex tribus foliis, quae librarius initio et in fine Codicis
, posuit, ut solent Manuscriptorum compactores, unde colligere licet, quae olim negligentia fuerit
, in asservandis prestantissimis et Antiquissimis manuscriptis, Quantum enim ex scriptura coni-
, cere licet, hae membranae ante tempora Caroli Magnus (sic) exaratae sunt; et continent par-
, tem velustissimi Martyrologii, cuius meminit Gregorius magni (sic) epistola 29. lib. 7. ind. 1
. ad Eulogium Patriareham Alexandrinum ,. Sed cum a cod. Palat. 283 tanli pretii membranae
prorsus abessent, et volumen ipsum recenti artificio restitutum et denuo compactum appareret,
fragmenti iacturam maerore summo deploravi, artificis neglegentiae, fortasse etiam furto, imputan-
dam. Neque ullerius quaesivi. Nova autem codicum Palatinorum recensione inslituta, praeter spem
fauste feliciter aceidit, ut collega meus Henricus Stevenson, cui primo codices exeuliendi trade-
bantur, deploratum fragmentum reperiret in codice Palat, 238, non 283, quemadmodum errore
(4) Immo nequeante annum 770 dicerem, si constaret de tempore S. Ambrosii Cadurcini episcopi, cuius depositio ad diem
XVII kal. nov. reperitur. Sed qui eum a. 710 obiisse statuerunt, id nullo angumento comprobarunt, Vita S. Ambrosii (Act. SS,,
Oct. tom. VII, p. 1046) nullum praebet temporis indicium, sed neque diem obitus annotat. — (2) Indieium exstat leve quidem,
sed non omittendum, codicem illum qui Bernensi fuit exemplar pertinuisse ad S. Symphoriani Bituricensem abbatiam ; in
eo enim vigilia S. Symphoriani XII kal. sept. eximio quodam fervore recolitur : Vigilia saneti ac beatissimi Simforiani
martyris. Si ita est, mireris nullam V id. nov. de S. Ursino mentionem fleri, euius sepulerum in monasterio illo servabatur
(Greg. T'ur., Gl. conf., c. 19). — (3) Brigida etiam in Epternacensi recolitur. — (4) Hie agitur de S. Martina Romana, ut
in Parvo Romano et ceteris apparet. Etiam /tch. et quidem plenius distinctiusque : Hlomae, Martinae martyris. —
(5) Etiam in E, sed alio loco et tenore. — (6) Est S. Emerentiana, quae etiam in Corb., fich. et quibusdam aliis nominatur.
— (T) Redit in omnibus IIII k. iun. — (8) Hoe ex Libro pontificali, ut videlur, derivatum est, ut superius natale Antheri
papae. Sed error est in mense; in Libro enim pontificali Martinus depositus fuisse dieitur XV Kk. oct., non sept.
Schelstratius
[xi]
Schelstratius posuerat. Quare thesauri iterum recuperati laus sit tota penes Henricum Slevenson,
virum aeque doctissimum atque diligentissimum. De quo invento ego et ille ipse egimus in Bull.
di Arch. crist., 1882, p. 109.
i Singulare pretium huius fragmenti in eo consistit, quod exemplar exhibel unicum martyrologii
hieronymiani plenioris, in quo nonnullae adnotationes historicae ex Actis martyrum adiectae sunt
ad dies VIII kal. ian., ΠῚ kal. ian., kal. ian., pridie non. ian. Quae ab aliis omnibus codicibus
absunt; neque sunt addititiae, id est secunda manu in eum codicem vel in aliquem alium, unde
directe pendeat, insertae οἱ alienae a textu archetypo codicum nostrorum omnium, sed huius
ab origine propriae et genuinae, Nam praeter harum annotalionum stilum, de earum antiquitate
satis testantem, ad diem pridie non. ian. manifestum est compendium Actorum marlyris Cyziceni
eo loco prius exstitisse, deinde esse resectum. Nempe unus codex Wissenburgensis eo loco servavi
verba qui sub Licinio, unde incipit annotatio historica; quae in reliquis exemplaribus omnibus
sunt omissa, lamquam superflua et cum textu. delruncato male cohaerentia. Quare clare palet
excerptum historicum ex Aetis martyrum ad diem pridie non. ian. in textu hieronymiano olim
exslilisse, et quae pleniora dicimus exemplaria, ea esse cuncta in compendium redacta. Eadem
annotatio historica ob oculos fuit Rabano et Notkero, ab illo tamen melius quam ab altero
martyrologo exscripla, quamquam ille nomen martyris corrupit, 7'fwm episcopum ponens loco filii
episcopi, Rabanus aulem JPhilum episcopum substituit in loeum fi episcopi. Vera appellatio mar-
tyris, secundum textum hieronymianum, fuit Theogenes puer christianus. filius. episcopi.
'TTheogenis martyris Acta valde depravata et prodigiis inferta edidit Bollandus in Acfis Sanctorum,
lanuariü tom. 1, p. 134 et sqq. Meliora dederunt nuper Bollandiani e codice Bruxellensi biblio-
thecae regiae n. 207 (Analecta Bollandiana, Vom. 1l, anno 1883, p. 906 et sqq.) in quibus
iamen omittuntur verba cum essel episcopi filius, quae in superiori recensione non desunt et
congruunt cum codice Laureshamensi.
Haud mirum contigit nobis excerpla ex Aetis martyrum in martyrologio hieronymiano anti-
quiore reperiri. Cassiodorus enim monachos hortatus, uL legerenl passiones martyrum, qui per
lolum. orbem. terrarum. floruere, eas quaerendas monuit, infer alia, in epistola sancti Hieronymi ad
Chromatium οἱ Heliodorum (De institutione divinarum. litlerarum, €. XXXI). Hieronymi epistula
(certe supposititia) ea. est, quae legitur in fronte martyrologii hieronymiani. Quomodo intellegenda
sint verba Cassiodori, dubitatum valde est : nunc vero fragmento Laureshamensi reperto, satis,
ni fallor, liquet. ea respicere martyrologium hierouymianum, auctum compendii ex Actis martyrum
sinceris et antiquioribus. Quae resecuit auctor exemplaris a Gregorio Magno Romae adhibiti ;
quippe dies tantum natalitios et loca passionum annotavit. Sed exemplar, quod praesto fuit clerico
Autissiodorensi, minus ieiunum videtur fuisse ac romanum Gregorii Magni. In eo enim hae illac
pauca ex Aclis martyrum in compendium redactis etiam. nunc servantur in eodicibus plenioribus.
Et ad VII id. jan., non uno in codice familiae Autissiodorensis expressum testimonium legitur textus
breviali in excerptis historicis ex Actis marlyrum (vid. comm. de codice S). Quare fragmentum quoque
gallicanum Laureshamense ex eadem familia ad nos pervenisse probabilius existimo, quam directe
a Cassiodoro eiusque bibliotheca Vivariensi.
Annotationes quoque lopographicae de coemeleriis urbis Romae in codice Laureshamensi videntur
plenius servatae, quam in celeris familiae Autissiodorensis. Exemplo sint martyres Donata, Paulus,
Rogatia (lege Rogantina), Dominanda, Hilarina, quae ad diem pridie kal. ian. rectissime adsignantur
coemeterio Iordanorum via Salaria (vid. Jtineraria in mea Roma solterranea, tom. I, p. 176, col. IV, et
cfr. cum. p. 207 et Bull. d'Arch. cristiana, 1873, p. 7 et sqq.) Id in reliquis exemplaribus desideratur.
In duobus tamen codicibus romanis familiae, quae Bedae vulgo censetur, ea annotatio topographica
coemeterii Ilordanorum apparet. Quare aliquod vestigium lectionis plenioris formae Laureshamensis
ad diem pridie kal. ian. Romae pervenit saeculo XI vel x" E
Denique in fragmento Laureshamensi haud deest. indicium Jectionis topographicae falso
supplemento vitialae seu interpolatae. Nempe ad VII kal. ian. Dionysius romanus episcopus dieitur
positus in coemeterio Priscillae; cuius sepulerum longissime ab eo loco dissitum esse certo Πα
Depositus enim ille fuit in coemeterio Callisti via Appia (1). Id primitus ibi scriptum esse debuit;
sed hac annotatione deleta, nescio quo errore, irrepsit. Priscillae loco Callisti in. textum. hierony-
mianum fragmenti Laureshamensis.
A.
C. — Martyrologium Corbeiense maius, codd. Paris. lat. 19410, 17767. — Codex Paris, lat. 19410
membraneus, formae quaternariae, e coenobio Corbeiensi translatus saeculo XVII in bibliothecam
S. Germani Pralensis, conlineL. exemplar plenius mart yrologii hieronymiani scriptum saeculo
(1) Vide quae scripsi in Toma sotterranea, tom. L, p. 100 et sqq.
fere
1. B. R.
1.Β. R.
[xi]
fere XII ineunte; inde vulgatum a Luca d'Achery (1), eadem repetita editione à Vallarsio receptum
inter opera S. Hieronymi (2). Dacheriano exemplari et excerplis e codice a Dufresnio sumptis usus
est Florentinius; itaque partieulas in singulos anni dies dissectas subiecit singulis laterculis editionis
Lucensis. Ego codicem Paris. 19410 attente tractavi et contuli cum editione Dacheriana; cuius
examinis fruetum summatim perstringam.
Editio codicem, ut oportuit, minime refert, his praesertim peccans capitibus. Quaecumque
Lucae d'Achery visa sunt interpolata sive hieronymiano martyrologio superaddita, tametsi in
codice eodem, quo reliqua, charactere scripta, litteris inclinatis in editione exhibentur et locis
suis mota ad caleem cuiusque laterculi reieiuntur. Marginibus paginarum exseclis ab eo, qui
volumen compegit, extremae vel primae vel mediae plurium. nominum et vocabulorum litterae
periere, quas editor, lectore haud monito, ope codicis Epternacensis, integravit aut ex ingenio, neque
interdum successu semper felici. Quae sive inter lineas sive in marginibus antiqua. manus adlevit,
editor neglexit. Haec aliaque vitia editionis Dacherianae cuius momenti sint, ut intellegatur, de
ipsius codicis origine et indole quiequid, eo diligenter excusso didiei, exponere aggredior.
Apographum Corbeiense nunc Paris. 12410 agnovi descriplum esse saeculo fere ineunte XII
ex antigrapho item Corbeiensi in 49 eiusdem aetatis, cuius fragmenta repperi in codice Paris.
lat. 17767. (antea Fonds Corbie 5). Initio huius voluminis manus saeculi XVII annotavit : Hie
codex sedente Gossone scriptus agnoscitur, qui sub finem duodecimi saeculi regimen. Abbatis. cum vita
finivit. Continentur primis folis plura ad coenobium Corbeiense perlinentia; tum f. 11" in
fronte marlyrologii Adonis delineata est imago monachi offerentis librum Petro apostolo, adscripto
nomine oblatoris : FR. NEVELO ; subiecta sequenti adnotatione : In momine sancte et individue
Trinitatis. Ego frater. Nevelo, huius sancti. coenobii Corbeiensis alunnus (sic) in. sancto habitu constitutus,
sed conscientiae sarcina. utcumque. pregravatus, hunc libellum, propriis sumptibus. elaboratum. et propria
manu prout polui descriptum, obtuli Domino et patrono mostro beatissimo Petro apostolo... Fol. 194
redit imago Nevelonis prostrati ad pedes 5. Benedicti, euius subsequitur regula. Nevelo
bibliotheeae Corbeiensi augendae operam dedit exeunte saeculo XI, ineunte XII (3). Denique
f. 193" et sqq. fragmenta martyrologii hieronymiani eiusdem Nevelonis manu exarata; nempe a die
VI idus iulias ad VII kal. nov. et V kal. nov. ad X kal ian. : Depositio sanctae Victoriae
Romae sub Decio, quae cum esset desponsata viro pagano et RL (reliqua)... QVICV(m)Q; LECTOR
HIC LEGERIT HOC DEESSE NON IGNORANTIA NOVERIT NEVELONIS SCRIPTORIS QVI
P(ro ANIME SVE REMEDIO SCRIPSIT .SED DETRVNCATIONE FOLII EXENPLARIS . QVI
VERO ALIO REPPERERIT HOC QVOD HIC DEEST .HVIC PAGINE CARITATIS AMORE
INSERERE P(roJVRET. Eadem verba e Nevelonis autographo descripta sunt ad calcem
apographi cod. Paris. 12410, deinde deleta. Collatione instituta alterius exemplaris cum iis, quae
supersunl ex antigrapho, vidi utrumque concordare. Neque ideireo collatio fructu caruit. Ipse
enim Nevelo apographum (12410) cum autographo suo contulerat, laeunas expleverat, quarum
supplementa inter lineas vel ad margines annotata Dacheriana editio suppressit; unde factum est,
ut hoc martyrologium pluribus locis deminutum typis commissum sit. Quin etiam lotum later-
culum diei III non. nov. scriptor codicis 12410 incuriose praeleriit, Nevelo in ima pagina supplevit :
editori vero neque hoc supplementum tradere nec saltem de primaeva codicis laeuna lectorem. monere
curae fuit. In. nominibus exsecta membrana detruneatis, collatio utriusque exemplaris me docuit
arbitrium supplendi litteras excisas editori saepe infeliciter successisse, mutatis finalibus syllabis
generis masculini in femininum et vice versa. Denique, id quod magni facio, lectio unius loci
in Corbeiensi tantum recensione sincera in ceteris omnibus falso additamento interpolata, unde
originem duxerit, deprehendi. Nempe ad III idus augustas, ubi in hieronymianis exemplaribus,
quotquoL ad nos pervenere, post Tiburtium martyrem sepultum. via Labicana errore manifesto
inseruntur loco alieno nomina Valeriani (et Caeciliae, exemplar Corbeiense fallaci caret inler-
polatione. Quare eius auctoritas haberi potuit praestantior ceteris omnibus; quippe quod descriptum.
videretur ex antigrapho puriore, scilicet. confecto antequam mala manus emendare praesumeis
lectionis integritatem depravaret (4). Verum immunitas a communi textus depravatione in recensione
Corbeiensi aliis locis haud perstat. Neque ad diem III idus aug. ea integritas ab origine constitit.
In autographa enim Nevelonis scriptione vidi primo nomina interpolata haud defuisse; postea
errore deprehenso, deleta esse. Qui apographum confecit (cod. 12410) deletas litteras ndi
descripsit. Sie recensionem Corbeiensem a communi ceterarum origine et fonte alienam haud esse
ipsa Nevelonis manus manifestat.
His expositis, nemo non intellegit eur in variis lectionibus recensionis Corbeiensis annotandis
(1) Spicil., ed. in 49, tom. IV, p. 017 et sqq.; ed. in fol., tom. II, col. 1 et sqq. — (2) Tom. XI, eol. 473 et sqq. —
(3) Delisle, Le Cabinet des mss. de ἴα bibl. nationale, tom. II, pp. 118, 119; Hist. litt. de la France, ed. Paulin Paris, 18608
tom. VIII, p. 590 et sqq.; efr. Catal. codd. hagiogr. lat. bibl. nat. Paris., ed. a sodalibus Bollandianis, tom. I, p. 486 :
codex, cuius hoe loco meminerunt hagiographi Bollandiani, passionariwum continet, minime vero martyrologium. — (4) Cfr.
Toma sott., tom. II, p. xvnt et sqq.
(col.
[xui]
(col. πὴ utriusque codicis tamquam unius eiusdemque exemplaris rationem habuerim, editionis
Dacherianae nullam.
Martyrologium hieronymianum Corbeiense ad formam recensionis Lucensis, id est Fon-
tanellensis, multo propius accedere quam Epternacense, iam Florentinius agnovit (p. 37). Quare
eius varias lectiones recensui una cum Fontanellensibus (col. III). Annotationibus vero familiae
Fontanellensis caret, Quae cum ita adiectae sint marlyrologio, ut cum eo coaluerint inter annos
756-112 (vid. comm. de codice W), adhue antiquius opinor fuisse antigraphum, unde pendeat
recensio Corbeiensis. Prima origine idem est ac Fontanellensis, antequam huie peculiares annotationes
eius coenobii accessissent, vel antequam eae receptae essent e marginibus in corpus martyrologii.
Eadem fere conditio est codicis S.
Haec recensio carens annotationibus Fontanellensibus habuit suas proprias Corbeienses.
Quarum praecipua est monis iuniis translatio Corbeiam corporis S. Praecordii, cuius tempus
Bollandus statuit quaerendum inter an. 932 et 942 (1). Vix ante medium igitur saeculum decimum
pertingere videbitur recensio Corbeiensis, qualis ea ad nos pervenit. Sed Nevelo appieto signo
monuit huius translationis annotationem ad marginem esse transferendam; quare eam iudicavit
addititiam. minime vero ab origine recensioni Corbeiensi propriam.
Huie recensioni competit insignis praerogativa, qua ceteris omnibus vere praestat. Plurima
enim in marlyrologio Corbeiensi maiore offendimus nomina martyrum, quae in alio pleniorum
exemplarium nullo leguntur. Saepe ultimo loco in unoquoque latereulo nomen. aliquod. annotatum
est, quod nuspiam alibi apparet; quare vetus antigraphum, unde pendet recensio Corbeiensis,
videtur fuisse paulo plenius sive potius in extremis marginibus minus detritum. quam ceteri
codices pleniores. Interdum tamen non uuum aut alterum, sed plura nomina medio in contextu
Corbeiensi sese nobis offerunt, quorum in aliis vestigium frustra quaeres. Neque his loeis inler-
polationis indicia ulla deprehendo : quare additamenta Corbeiensia miuime opinor reieienda, Attamen
quid certi statuendum sit de hae Corbeiensis textus praerogaliva deque eius origine et auctoritate,
mihi nondum clare liquet.
Denique textum Corbeiensem nonnullis locis valde raris studiose breviatum agnosco. Sic
ad ΠῚ non ian. verba ef reliqua, ad VII idus easdem verba qui sub Liciwio residua e particula
historica pleniore suppressa sunt lamquam supervacanea, ipsius fortasse iudicio Nevelonis.
[Mihi res ita se habere videtur. In codicem Gorbeiensem, qui omnium pleniorum — aetate
recentissimus est, ampla messis est relata commemorationum. undequaque petitarum. Ideo qua
parte celeris est ditior, ea recedere videtur ab hieronymiana traditione.
Ex iis additamentis ea subter composui quae ad Galliam. spectant.
Vlid.ian. In Gallia civitate Belloacus passio ss. inventio ss. corporum Fusciani Victorici
Luciani, Mariani atque Iuliani. atque Gentiani martyrum.
id.ian. Ambianis inventio s. Firmini episcopi et k.iu. ^ Cinomannico Anisola monasterio depositio
confessoris. s. Karilefi presbyteri et confessoris.
III k.feb. Cala monasterio depositio Badechildis ILnon.iul. Depositio s. Goaris presbyteri et confes-
reginae. — Corbeia monasterio dedica- soris.
tio basilicae s. Iohannis evangelistae. XIl[k.aug. Corbeia monasterio dedicatio basilicae
Vid.feb. In Parrona nat. s. Fursei confessoris. b. Stephani protomartyris. 2
id. mart. Obiit Ratoldus abbas (2) bonae memoriae. Vk.aug. Corbeia monasterio dedieatio basilicae
XVIIk.apr. Natale s. Gertrudis. s. Petri apostoli. pe ei
k.apr. lganon monasterio depositio b. Uualarici k.aug. n territorio Parisiacensi, in Ipso loco
confessoris. qui dieitur Lupera, passio s. lustini
III non. apr. Luxovio monasterio depositio Eustasii martyris. ) Best x
abbatis. ILid.aug. Ebrocas civitate natalis s. Taurini episcop!
non. apr. Et alibi (3) Arulfi episcopi et confessoris. et confessoris.
id.aug. Ebrocas civilate natalis s. Landulfi epi-
XIIk. mai. Everduno depositio s. Marcellini episcopi ἱ
scopi δὲ confessoris.
et confessoris.
VIk.mai. Centulo monasterio in Gallia depositio k.sepl. Ambianis civitale depositio s. Firmini epi-
5. Richarii. scopi οἱ confessoris. : f
k.mai. Ambianis civitate nat. 85. Agii et Cioli IIII non. sept. Stabulaus Remacli episcopt et confessoris.
martyrum. — (orbeia monasterio dedicatio basili-
VIILid, mai. GCorbeia monasterio translatio corporis b. cae s. Martini pontficis. "T
Gentiani martyris. non. sept. Passio ss. Thothahelis et sororis eius
non. iun. Corbeia translatio corporis s. Praecordii nomine Bebeae (5). exi *
conf. XIk.oet. Corbeia monasterio dedicatio basilicae
Vk.iu. ^ Octaviani pontificis (4). Ambianis civitate domniAlbini et Marcellini episcoporum.
(4) Act, SS., Febr. tom. I, p. 196. — (2) Corbeiensis. — (3) Catalaunis, etsi eum dixerint Bollandiani, tom. I Apr.
p. 395, a catalogis illius ecclesiae ahesse. — (4) Octavianum pontificem nullum novi nisi Iohannem XII, cuius neque natalis
neque emortualis dies cum V κα. iul. eoneurrit. Ceterum non is fuit qui in kalendaria referretur. — (5) Ignoti ; ne ipsi quidem
Bollandiani eos sanctos nominant, VII
I. B. R.
L. D.
L. D.
LB. R.
[xiv]
Vll k.oct. InGallia Ambianis civitate passio s. Fir- VIII k.nov. InGavalis depositio b. Hilarii episcopi et
mini episcopi et martyris. confessoris. A
k.oct. "Treveris s. Nicetii. k.nov. Festiyitas omnium sanetorum. — Baiocas
ViLid.oct. In Centulo monasterio translatio corporis civitate s. Vigoris episcopi et confessoris.
b. Richarii conf. — Corbeia monasterio XVIDIk.dec. Depositio s. Machuti episcopi. τὰ
depositio Teofridi abbatis. V k.dec. In civitate Regiensi depositio s. Maximi
Vid.oct. S. Nicasii (1) et aliorum martyrum. episcopi. er
XV Κι που. Ebrocas civitate natalis s. Aquilini epi- III id. dec. —Postnomina ss. Ambianensium Victurici et
scopi et confessoris. Fusciani additur : et Gentiani.
Xk.nov. In Gallia depositio s. Gratiani mart yris(2).
Satis apparet Corbeienses et tolius Ambianensis dioecesis festivilates hic permultas recenseri ; sed
non desunt extraneae, nec tantum vicinarum, sed et remotarum ecclesiarum. Ebroicenses episcopi
recoluntur tres; unde conici potest cum ea regione necessitudine aliqua textum nostrum colligari].
zi.
S — Martyrologium Senonense cod. Paris. Nouv. acq. lat. 1604, cod. Vat. Reg. 567. — E martyro-
logio hieronymiano pleniore ad usum ecclesiae Senonensis fragmentum tantum superesse in codice
Vat. Reg. 507 dixi in /toma solf., tom. II, p. XIII, XIV; multo maior eius pars, i. e. ab initio ad VI idus
iunias, deinde innotuit, reperto codice olim Aurelianensi, cuius varios casus breviter enarrabo. E
coenobio Floriacensi S. Benedicti an. fere 1798 codex membraneus saeculi circiter X pervenit ad bibliothe-
cam Aurelianensem, continens martyrologii nostri partem semestrem a natali Domini ad VI idus iunias,
f. 1-64, compactus cum tractatu mutilo Alcuini de virtutibus et vitiis ; totumque volumen tunc notatum
est n. 974. Sed in locum prioris partis huius voluminis alia fragmenta varia fraude substituit Librius,
ereptumque martyrologium vendidit in Britannia an. 1847 bibliothecae Ashburnhamensi. Eius vero
apographum confectum exeunte saeculo XVII mansit in bibliotheca Aurelianensi, idque mihi describendum
curavi an. 1884. Inde Leopoldus Delisle an. 1883 edidit excerpta, i. e. qualtuor primos totidemque ultimos
dies martyrologii et omnes Nofas Senonenses, necrologium nempe, plura historiea aliaque ad Seno-
nensem civitatem et regionem pertinentia ad margines martyrologii annotata (3). Denique an. 1888 vetus
codex Aurelianensis una cum ceteris Ashburnhamensibus furto ereptis e bibliothecis Galliarum rediit in
patriam, eurante Leopoldo Delisle, positusque est in bibliotheca Parisiensi Nouv. acq. lat. 1604 (4). Tunc
collega meus Ludovieus Duchesne martyrologii Senonensis ex ipso vetere codice apographum
fidelissimum mihi confecit, servata versuum divisione, quo usus sum in annotanda varietate lectionum
col. III (5).
Codex Vat. Reg. 567 membraneus in 4^, saeculi X servat eiusdem martyrologii plenioris Senonensis,
de quo nunc usque diximus, alteram partem a die VIII kal. aug. ad nonas septembres. Cetera desiderantur.
Sed martyrologii continuatio usque ad finem anni in codice Reg. 567 suppleta est membranis alia manu
descriptis, saeculo fere X, forma, quam dicimus breviatam sive contractam. Hune codicem cum inspiceret
Leopoldus Delisle, animadvertit in eodem volumine compactum esse sacramentarium item Senonense,
ad cuius margines exaratae sunt eae, quas appellat Nofas Senonenses, eiusdem generis alque illae, quae
adiectae sunt martyrologio, ut videatur tum martyrologium tum saeramentarium in unum idemque volu-
men Senonense olim fuisse conglutinata et scholiis historicis aueta. Ideo Delislii animum subiit sagax
suspicio codicem Vat. Reg. 567 et Aurelianensem eiusdem libri partes olim fuisse (6). Id ita re vera esse,
codice Aurelianensi in patriam recepto et expenso, nunc certo agnoscimus. Nofas Senonenses necrologicas
et historicas e codice Vat. Reg. 567 ediderunt G. Julliot et M. Prou, Le Livre des reliques de l'abbaye de
Saint-Pierre-le-Vif de Sens, Sens 1887, p. 149-152. 'l'extum martyrologii inde mihi summa cura
descripsit Henrieus Stevenson. In annotanda varietate lectionum ex utroque codice, tum Paris. tum
Vat. Reg. quiequid ad ANofas Senonenses pertinet neglexi, utpole a marlyrologii nostri textu. prorsus
alienas et superadditas saeculo ad summum decimo.
Quas inter illam particulam in primis mentione dignam reputo, quae ad extremum mensis
decembris adiecta est : m Senones beatorum Saviniani et Potentiani episcoporum qui a pontifice romano
ad praedicandum directi eandem metropolim martirii sui confessione illustrem fecerunt. Et in eandem urbem
in villa quae vocatur Erdona, sanctae Columbae praeclarae virginis et magnae constantiae martiris quae magni
(4) Huius martyris pagi Vileassini mentio est apud Usuardum; is est quem recentiores episcopum Rothomagensium
primum fuisse voluernt. — (2) Territori Ambianensis, non longe a Corbeia loci. — (3) Delisle, Notices sur plusieurs
manuscrits de la. bibl. d'Orléans in. Notices et extraits des iss. de la. bibl. nat. de Paris, tom. XXXI, P. 1, p. 403, 424
et sqq. — (A) L. Delisle, Catalogue des mss. des fonds Libri et Barrois. Paris, 1888, p. 46. — (5) In codice, ut numeris
quaternionum et foliorum edocemur, desunt initio integer quaternio cum duobus foliis seeundi quaternionis; inde est ut
epistularum indicisque apostolorum nullum appareat vestigium. Fol. nunc 1, olim 11, ita incipit : INCIPIUNT TITULI DE
NATALICIIs saNcToRUM.. VIII k. ianuarii, etc. Neque plura habuit apographum saec. xvi [L. D.]. — (6) Delisle, Mém. sur
d'anciens sacramentaires in Mém. de l'Acad. des inscr. etc., tom, XXXII, P. 1, p, 162-167.
inmensique
[xv]
inmensique superata valitudine rogi mucrone cesa, et capite truncata quae Aureliani spurcissimi imperatoris
ivplever, iussa. De Saviniano et Potentiano, hac inserta particula, intrusis in martyrologium hiero-
nymianum Senonense cfr. Duchesne in Bulletin critique, 19 mart. 1885, p. 188 et sqq.
Varietatem lectionis huius textus martyrologici plenioris usque ad nonas sept. recensui in. col. ΠῚ
una cum codieibus familiae Fontanellensis. Annotationes quidem Fontanellenses absunt a textu
Senonensi. Initio martyrologii ad calcem laterculi diei natalis Domini adnotatum est : et dedicatio basilice
beatorum apostolorum, quae postrema verba eadem manus emendavit : beati petri apostoli. Quo loco fuerit
haee basilica beati Petri apostoli, me latet. Martyrologium certe Senonense accedit ad formam codicum
Fontanellensium ; neque coenobium Fontanellense ad Sequanam alienum est ἃ regione, cuius propriae
sunt huius codicis Notae Senonenses. Quare non sine causa varietatem lectionis S inserendam censuimus
in eolumma III Ceterum in textu Senonensi insignem locum notandum moneo; in quo uno lectio
integra exhibetur, in ceteris codicibus cunctis truncata. De Luciano nempe presbytero Antiocheno ad VII
id. ian. in. S legitur : qui quattuor partibus factus (lege fractus cum codice M) est in mare missus alia die
integer est inventus. In codicibus Bernensi, Wissenburgensi et ceteris Fontanellensibus, excepto L, post
fractus est adiectum : ef. reliqua. In Lucensi et in Corbeiensi partieula historica desinit in factus. est,
omissa formula et reliqua. Quid heie suppressum sit, ab uno tantum codice S diseimus. Acta martyrii
Luciani Antiocheni variis modis, inde a saeculo IV, tradita sunt a catholicis et ab arianis (1); de eius
vero corpore prodigiose restituto in integrum, postquam diffraetus erat, meminit unus codex S.
[Subiungendum duxi elenchum commemorationum quas proprias inde a prima origine codex habuit.
Eae prima manu notatae sunt in integra pergamena, non super rasuram aut in margine et manu
posteriori, ut sunt illae notae Senonenses.
k. mart. in Dininse Davigilisi. Eleutherio presbytero et Rustico (dia-
id. mart. Et in Carralis monte Rosario spinoso cono 2* m.)
Regoli (2). κι mai. In Onellieo Nanto monasterio depositio
XVIk.apr. Patricii episcopi. Marculfi abbati (4).
VIIII k. apr. Hierosolymis crux portata in campo Sal- id.mai. Incivitate Fausiana Rosolae (5).
vatoris. XVILk.iun. — In Abrincatino Patricii abbatis.
VIlEk.apr. 1m Baiocassino ad duos Gemellis (3) depo- Vk.aug. In territurio Turonicae civitatis, Lucas
sitio Magnovei abbatis et Iohannis epi- castro, depositio s. Ursicini abbatis et
scopi. confessoris.
VIk.apr. In Baiocassino Coloniea vico depositio k.aug. Baiocas depositio Exsuperi episcopi.
Honorinae virginis. XV k.sept. Metis depositio Arnulfi episcopi.
Hl k.apr. Silvanectis depositio Reguli episcopi. III k.sept. In Mellizano Rausbace monasterio depo-
III non apr. Luxodio monte (corrige : Luxovio mona- sitio Aghyli abbatis (6).
sterio) depositio Austasi abbatis. k.sept. In Parisiaco Noviente depositio s. Chlo-
X k.mai. Parisius inventio s. Dionisii episcopi cum doaldi regis (7).
Ex hoe indieulo apparet eorum quae codici Senonensi propria sunt nihil pertinere ad ecclesiam
Senonensem, neque fieri posse ut illi eeclesiae inde ab initio exaratus fuerit. Cui vero ecclesiae ὃ Non
omnino liquet; sed numero praestant commemorationes Baiocassinae vel dioecesium vicinarum,
Abrincatuorum, Unellorum. Deest quidem S. Vigor inter Baiocassinos celeberrimus ; at festum habuit
kal. nov. et codex deficit in septembri.]
6.
W — Martyrologium Wissenburgense e codice olim Blumano (i. e. Henriei Iulii de Blum), nunc
Guelferbytano inter Wissenburgenses 23. :
Codex, olim coenobii S. Petri Wissenburgensis, quem Henricus Iulius de Blum Vindobona misit
Lucam et quo utendum concessit Florentinio, idcirco ab eo appellatus Blumanus, in editione nostra inte-
ger ad litteram columnam obtinet tertiam, tamquam recensionis Fontanellensis primarius. Quem lo-
cum cur ei dederimus, inferius exponam.
Codicem Florentinius accepit ^ fere absoluta operis (Martyrologii) impressione , ineunte an. 1668;
quare non nisi ad caleem voluminis p. 1054 et sqq. de tam pretioso exemplari potuit parergon adicere.
4 Membranaceum volumen est (ipsa Florentinii verba refero), quarto, ut dicunt, folio compactum,
(1) Batiffol, La Passion de saint Lucien d'Antioche, Paris 1891. — (2) Ept. etiam habet Riguli in fine latereuli. In. Tamla-
ctensi post /ngenuae haec verba oceucrunt ; Spinosi Innocentii Epiro Reguli et aliorum IIII. De quo Regulo agatur plane
nescio. — (3) Deux-Tumeaux (Calvados). — (4) Saint-Marcouf (Manche). — (5) Fausiana civitas episcopalis Sardiniae fuit
tempore Greg. M., Ep. IV, 29 ; incertus est situs eius, etsi Sardi qui nune sunt Fausianae nomen (immo Fausaniae) oppido
TTerranova indiderunt (cfr. C. 1. L., tom. X, p. 829). Simplicius presbyter Sardus hodie commemoratur in hieronymiano ;
quocum Acta quaedam eoniungunt alios martyres, inter quos est S. Rosula. Haec etiam in Rabano et Notkero invenitur,
De his efr. Acía SS. ad hunc diem. — (6) S. Aghili, Resbacensis mon. primi abbatis. — (7) S. Ambrosius Senonensis qui ad
diem III non. sept. indicatur tamquam 1» manu relatus, revera 2" man. adscriptus est. 4
optime
L.D.
1. B. R.
I.B. R.
[xvi]
oplime quoad nomina scriptum, sed vel incuriosi, vel laborem pertaesi librarii culpa, pluribus
. sparsim Martyrum nominibus est decurtatum ; licet raro aliquibus supra libros nostros abundet...
Ex Traiectensi ad Mosam Ecclesia vetustius ectypum defluxisse Sancti Servatii Traiecti, vel
Tungrorum primi Episcopi memoria, capitalibus literis die 13. Maii, ornatius scripta, ef Sanctissimi
praeter morem titulo ornata suadere potest; quemadmodum eliam ad diem 99. eiusdem mensis
dedicatio Ecclesiae Sancti Michaelis, in Civitate Traiecto indicata confirmat. Sed excerptum inde
antiquitus volumen ad usum postmodum fuisse Monasterii S. Petri Veissemburgensis, non modo ex
primae paginae fronte convincitur, ubi recentius scriptum legitur, Codex Monasterii S. Petri in
Vuissemburgo; sed passim in ipsius codicis marginibus pervetusto charactere indicatae occurrunt
dedicationes, et propriae celebritates Veissemburgensis Ecclesiae. Castrum Veissemburgum, seu ut
ibi seribitur Huuizenburg, inter Argentinam et Spiram reponitur, et adhue in Spirensi Dioecesi
Abbatiam S. Petri Veissemburgeusis Benedictini ordinis esse, Sammarthani in Gallia Christiana
testantur. Aetatem Blumanii huius libri, suadere facile possent marginea quaedam octavi desinentis,
et noni incipientis saeculi parerga, anni nempe DCCXCVIII, ad VI Idus Aprilis, et anni DCCCIHI, ad V
Kal. Febr. quae illius aevi charactere signata et post scriptum Martyrologium apposita, non esset
ambigendum. Verum omnino ex primae paginae excerptis quibusdam chronologicis constat, scriptum
esse codicem anno Christi DCCLXXII. Scriptor enim ille, supputationis summam colligens, inquit. 4^
, initio mundi usque ad Christum anni V. millia, deinde (1) ab Incarnatione Christi DCCL XX1I. , His posi-
tis, prosequitur Florentinius codicis laudes, quem ob scriptionis aetatem ab Epternacensi parum dissitam
magni facit, neque aliam ob causam ei nos loeum Epternacensi proximum οἱ in columna ΠΠ principem
dandum decrevimus. Verum in volumine Florentiniano, p. 1058 et sqq., codicis Blumani recensentur
praecipuae tantum lectiones variae ab exemplari Lucensi ; in nostra col. III textus integer exhibetur ad
fidem veteris scripturae, ne versuum quidem divisione ullatenus mutata. Quod ut praestare potuerimus,
effecit collega meus L. Duchesne, codicis iam dudum delitescentis felix repertor (2).
Florentinius enim proprio exemplari operis sui iypis impresso, quod vidi in bibliotheca regia
civitatis Lucensis (VI. F. D, annotavit varias leetiones omnes libri Blumani, necrologium quoque et
fastos dedicationum aliaque historiea ad coenobium Wissenburgense pertinentia ad margines eius
codicis vel inter lineas appicta; quae in parergo ad caleem voluminis omiserat. Quo vita functo
(a. 1673), filius eius Marius eidem exemplari p. 1057 haec addidit: * Die prima Octobris anni 1691 ego
, Marius Florentinius misi mss. codicem Blumianum domino Antonio Magliabechio, ut eumdem tradi
curet Dno Leibnitio et Serenissimo Brunsvicensi duci, cui legaverat Blumius, et ab eodem Maglia-
. bechio accepi autographum parentis mei, quo restitutionem codicis promiserat Baroni Iulio
, Blumio. (3) , Sed neque in bibliotheca Brunsvicensi neque alibi repperi codicem exoptatissimum. Eius
latebram in Guelferbytana detexit L. Duchesne anno 1879; qui totum textum ad fidem veteris scripturae
propria manu descripsit, accuratumque apographum typis exhibendum huic editioni paravit. Idem mihi
auctor fuit, ut e codicibus recensionis Fontanellensis exemplar Wissenburgense eligerem potius quam
Corbeiense in columna III integre exhibendum.
Exemplar quidem Corbeiense identidem nomina refert, quae in aliis codicibus atque adeo in
Wissenburgensi, desiderantur. Quare tamquam codex omnium plenior e progenie recensionis Fontanel-
lensis videbatur ceteris praeferendus, et principe loco in columna III ex integro exhibendus. Verum
antiqua aetas codicis Wissenburgensis, tribus et ultra saeculis superans Corbeiensem, insignem ei
conciliat auctoritatem. Praeterea recensio Corbeiensis affinis vere est Fontanellensj, caret. autem
annotationibus huius familiae propriis et peculiaribus, quae in codice Wissenburgensi haud deside-
rantur. His de causis minus aegre passus sum mihi persuaderi, ut Wissenburgensem substituerem in
locum a me pridem destinatum recensioni Corbeiensi.
Ceterum. Corbeiense brevius manifeste contractum ex eiusdem nominis maiore agnovi pendere
haud quidem ab antigrapho, quo maioris scriptor Nevelo monachus usus est, sed ab exemplari
propiore Wissenburgensi (vide comm. de Corbeiensi breviore). Inde quoque elucet affinitas inter W. et C. ;
et utrumque pertinere ad eandem progeniem Fontauellensem, utrumque optimo iure in eadem
columna ΠῚ a nobis esse copulatum.
Annus 772, quo hic codex est exaratus, proxime distat ab aetale, qua annotationes Fontanellenses
adiectae sunt martyrologio et cum eo coaluerunt. Coenobium Fontanellense S. Wandregisili in dioecesi
Rothomagensi ad Sequanam celebre olim fuit ; cuius vetus chronicon et Gesta abbatum | Fontanellensium
habemus in Monumentis Germaniae historicis, ed. Pertz, Scriptorum tomo II, p. 271 et sqq. Aunotationes
huius coenobii proprias οἱ peculiares Florentinius expendit (4): earum omnium postremam agnosco
deposilionem Wandonis abbatis XV kal maias a. 756 (5). De eodem Wandone legitur in chronico
»
"
(1) Hie legendo erravit Florentinius ; pro deinde est DVIII, ita ut 5508 anni computentur ab origine mundi ad Incarna-
tionem. — (2) Iudicio Samuelis Berger, qui eum agnovit in catalogo bibliothecae Guelferbytanae. — (3) Giovanni
Sforza, Fr. Maria Fiorentini ed i suoi contemporanei Lucchesi, Firenze, 1879, p. 053. — (4) P. 259, 370, 371, 301,
410, A37, 448, A47, A70, 602, 604, 676, 086, 889, 892, 994. — (5) Gfr. Mabillon, Ac(a SS. ord. S. Benedicti (ed. 1687)
tom. III, P. m, p. 130.
Fontanellensi,
[xvi]
Fontanellensi, eum dedisse monasterio martyrologium (1). Qui temporum el rerum concursus manifestat
apographum Wissenburgense pendere e codice, quem. Wando abbas dedit coenobio Fontanellensi,
paucisque vix annis a Wandonis morte elapsis esse descriptum.
Fontanellensibus annotationibus secunda manus monachi alicuius. Wissenburgensis nonnullas
superaddidit huius coenobii proprias, quae in alio nullo codice leguntur. Fontanellenses omnes redeunt
in codicibus familiae Tuscanieae L. M. V. Urb. 49.
NOTAE WISSENBURGENSES.
IlLnonian. Et est transitus domni Ermberti epi- ΠῚ kal. sept. Askarih obiit.
scopi (2). XVIl[kl.oct. Εἰ δβὶ dedicatio basilicae s. Salvatoris in
non ian. An. DCCCX trans. Iustulfi episcopi. Uuizenb.
V kal.feb. An.ab Incarnatione DCCOXIIIT, V k. feb. ΠῚ non oct. Dedicatio oratorii s. Remedii in oriente
domnus Karolus imperator obiit. iuxta flumen Hlutra.
III Καὶ. feb. Etest transitus domni David episcopi. ΧΠῚ ΚΙ. πον. Et est dedicatio secretarii ἡ Andreae et
VIlLid.feb. ^ Etesttransitus domni Ratfordi abbati. Martini in Uuiz.
IHLid.feb. ^ Signum Domini. VILkl.nov. Obiit Anghilhramnus archiepiscopus.
III non mart. Et est transitus domni Chrotgango archi- VIL id.nov. Dedicatio oratorii s. Angeli in [[|uded.
episcopo. ILid.nov. Castro Huuizunburg mil. uno, via mon-
XII kl.apr. Bernharius episcopus obiil. tana, dedicatio s. Crucis et s. Mariae
III kl.apr. Babo m. obiit. virginis an. DCCCIII.
VIid.apr. An. DCCXCGVIIII, VI id. ap. luna XXVIII, HILkl. dec. Eteommemoratio fratrum nostrorum qui
feria HI, or[t]o sol[e] terr[ae motu]s [in] in nostra congregatione obiti sunt.
Huuizenb. III kl. dec. Castro. Huuizunburgo miliario uno in
ILDid.mai. Et est dedicatio basilicae s. Petri in monte dedicatio oratorii beati Pauli
Uuizenb. apostoli egregii praedicatoris.
id. iun. Commemoratio Baugulfi m. VIlLid. dec. Εἰ est dedicatio basilicae s. Michahelis et
ΤΠΠῚ id. iul. EL est dedicatio s. Diunisii ante porta in 5. lohannis baptistae.
Huiuz(en)burgo. llLid.dee. Etest obitus Frittamni.
id. aug. An. DGCLXXXII (3), luna. XXVIII, idus VILkl.ian. Etestdedicatio ipsius basilicae in Uuizen-
ag. quasi hora sexta in die martis sic burgo.
fuit terrae motus magnus in monasterio IIIIkl.ian. ΕἸ est dedicatio s. Iohannis evangelistae
Huizunburgo. in Uuizen.
3.
L — Martyrologium editum à Florentinio e duobus codicibus Lucensibus, altero bibl. Capit. 618,
altero, cuius vix fragmenta supersunt ustulata in bibl. publica eiusdem civitatis, cod. 428. Franciscus
Maria Florentinius Lucensis, medieus, multiplici doctrina clarus, historica praesertim et sacra eruditione
inter Italos aelatis suae insignis (4), immortalem famam consecutus est edito e duobus codicibus
patriis nostro martyrologio, eoque collato eum ceteris codicibus, quotquot tune reperiri potuerunt,
perpetuoque adiecto commentario. Doeto. volumini titulum praefixit. : Vetustius. occidentalis ecclesiae
martyrologium 1). Hieronymo. à Cussiodoro elc, tributum. Lucae 1668. E duobus codicibus Lucen-
sibus a Florentinio adhibitis, aller incendio paene consumptus est an. 1892 (5); alter superest
integer in bibliotheca Capitulari aedis cathedralis Lucensis. De illo prius, tum. de hoe quae opus sunt
dicam.
Codex prior ab ipso Florentino ereptus * imminenti cultro bibliopolae involuera librorum
meditantis ,, fuit. basilicae Lucensis suburbanae Sancti Donati, olim sedis cathedralis. * Praefert initio,
, scripsit Florentinius, kalendarium pro eadem ecclesia (S. Donati) accommodatum, in quo pariter
, aliquorum beneficorum obitus recentiori manu adnotantur et praecipue L Prioris S. Donati Lucensis
, MCLXXVII. Deinde sequitur martyrologium Adonis, cui immediate subnectitur quod Divo Hieronymo
, ascribimus. Alia in eodem codice sequuntur, nempe canonicorum illius basilicae ordo ete. , Quare
constat totum codicem prima ab origine paratum esse in usum veteris ecclesiae cathedralis Lucensis.
Quae flammis erepla sunt an. 1829 nunc servat bibliotheca publica Lucensis, cod. 428. Kalendarit
et necrologii pars tantum incendio periit; sed utrumque ante eam iacturam typis dederat Sebastianus
Donati, Dithiei antichi sacri € profani, p. 957-979. Adonis martyrologium paene integrum superest,
Hieronymiani vix minima pars; id est, post. praemissas epistulas apocryphas, fesfa apostolorum et
primae atque extremae paginae dierum totius anni. Quae cum examinaverim conferens cum
editione Florentiniana, hane cura sal diligenti membranas nunc semiustas exhibere vidi, atque 1n
summa ei fidendum iudicavi, ubicumque vetus antigraphum vorax nobis flamma invidit. De codicis
aetate. Mabillonius Lucam. veniens an. 1686, haec in /finere Italico pronuntiavit : * oclingentos annos
m. IL, p. 287. — (2) Episcopus Wormacensis; obiit an. 793 (Ann. Xant.). 5:
G. Sforza, F. M. Fiorentini, ed i suoi. contemporanei, saggio di
ntinianae vide Sforza, p. 155 et sqq.
3. videtur
(1) Pertz, Mon. Germ. hist., Script. to
(3) In textu, errore DCCXXXII ; mox sci pro sic. — (ὁ) i :
storia lett, nel secolo XVII, Firenze 1879. — (5) De incendio bibliothecae Flore
L.D.
1LB.K
LB.R.
[xvni]
videtur superare (1) ,. Idem fere testatur Marius Florentinius, cuius manu ad marginem editionis
paternae in bibl. publica Lucensi VI. F. I annotatum legimus: « Anno 1686 mense Aprili fuit Lucae
, doctissimus P. Mabillonius Benedictinus Gallus, qui multa in lucem protulit, et cum bibliothecam
, nostram inviseret, ego Marius Florentinius ostendi illi originalem codicem Martyrologii Hieronymiani
, ἃ patre meo editi, eL maxime laudavit, crediditque exaratum fuisse cirea annum 800 et optimae
, notae eumdem existimavit ,. Mihi aetas scripturae paulo recentior quam Mabillonio visa est,
saeculi facile XI. Fr. Zaccaria, qui codicem adhuc integrum vidit, iudicavit exaratum saeculo XII (2).
Alter codex Lucensis praesto est in bibl. Capitulari membr. in fol. n. 618, manu saeculi circiter
XI, vel ineuntis XII. Florentinius ^ circa millesimum vel millesimum centesimum annum exaratum
, [ulsse conicit; quamquam aliquas additiones contineat recentiori manu confectas, quae annum
, notatum praeferunt praeferunt. MCIII ,. Praeeunt martyrologium Adonis, aliquot. vitae sanctorum
(Iacobi intercisi, Pauli primi eremitae, Augustini, Paulae, Mauri abbatis), martyrologium metricum
Wandelberti, tum. nostrum hieronymianum e codice S. Donati, opinor, descriptum. 1d ipse quoque
Florentinius agnovit, quippe qui alteram ab altera lectionem haud discernendam — eexistimarit.
, Bini codices, ait ille, ex quibus Martyrologium fideliter reddidi, integri sunt et aetate inter se fere
, suppares; vel ex eodem exemplari vel alterum ex altero excerptum ,. Mansius iniquus fuit erga
Florentinium, asserens eum * neutrum (codicem) satis accurate repraesenlasse (3). , Id ille de
utroque codice asserere haud potuit, quippe qui fateatur allerum ἃ se numquam esse visum.
Minuta sphalmata typographi Florentinius diligenter recensuit el. emendavit initio voluminis.
Exemplaria Halica pleniora cuncta eius sunt recensionis, quam appellandam censeo Fontanel-
lensem. Ad eandem manifeste pertinent. ceteri huius martyrologii codices in Tuscia reperti ; neque
alia ulla Italiae regio martyrologii hieronymiani exemplar plenius ad hanc diem nobis suppeditavit.
Quare Lucensis prior (S. Donali) videri poterit fons eorum, quos ecclesiae Tusciae post saeculum
decimum vel undecimum adhibuerunt. Id, exacta codicum collatione, falsum comperi. Ut unico
defungar exemplo, VII idus ian. codices egregii B (col 1) et W (col. MI) particulam servant
historieam de diro supplicio Luciani marlyris in qualtuor partes diffracti; eam tamen integre
relatam haud esse monent adiecta formula : e£ reliqua. Quam formulam codices Lucenses, quemad-
modum οἱ Corbeiensis, supervacaneam existimantes neglexerunt: alii vero Italii eiusdem recensionis
servarunt (M. V. Urb. 49). Hi pendent igitur ab exemplari fideliore et propiore melioribus, quam
utrumque Lucense. ld ipsum multo clarius elucet e codice Fontanellensi TTuscanico M, de quo
iam dicemus Denique de tota familia Tuscanica codicum recensionis Fontanellensis vide comm.
de cod. Urb. 49.
Editionem Lucensem Florentinianam 1. Dominicus Mansius voluit recudere et ampliare: id
factum esse Tiraboschius affirmat (4), de opere excogitato tamquam de iam perfecto locutus.
Mansii sehedas de martyrologiis, quas suspicor pervenisse ad Fr. Ant. Zaccaria (5), frustra quaesivi.
*.
M. — Cod. Florent. olim coenobii S. Marci 672, nunc Laurent. 151. — Franciscus Ant. Zaccaria (6)
meminit martyrologii hieronymiani in bibliotheca S. Marci Florentiae, cuius textu collato cum
editione Dacheriana (vide comm. de cod. C. praecipuas inde edidit varietates (7). Hine facile disces
hunc codicem familiae Fontanellensis-Tuscanicae aggregandum esse. Quem cum Florentiae in pluribus
locis frustra quaesissem, tandem anuo 1884 Nicolaus Anziani me docuit eum olim in bibliotheca S. Marci
notatum 673 pervenisse in Laurentianam, ibique designari numero temporario 151. Totum, ut decuit,
examinavi, et obtinui ut Romae mihi commodaretur una cum codice V, anno 1890. Liber est
membraneus, formae octavae, chartis minime numeratis, scriptis saeculo fere exeunte XII vel
ineunte XIII Initio voluminis manu saeculi XV legitur annotatum : In hoc volumine conti-
nentur infra scripta opuscula s. Martyrologium. quoddam imperfectum. Liber. S. Jeronimi de vita
et obitu S. Paule. Liber retractationum S. Augustini imperfectus. — Conventus S. Marci de Flo-
(renti)a. ordinis. praedic. de hereditate periti. viri Nicolai de Nicolis Florentini. Periit prima
charta, ubi deseripta erant festa apostolorum. Secunda ineipit : XII ΚΙ. IAN. Natale "Thomae
apli, ete. Deinde martyrologium ab VIII kal. ian.; sed pluribus locis chartis male transpositis
perturbatum | aliisque deperditis mutilum. Ab initio (natali Domini) ad totam diem IIII nonas
febr. nihil deest. A III nonas febr. ad initium latereuli diei XIII kal. mart. euncta desiderantur.
A XIII kal. mart. ad XIII kal. oct. chartae perturbatae. A XIII kal. oct. ad anni finem cuncta periere.
(4) Museum Italicum, tom. I, p. 188. — (2) fter litterarium. per Ilalimm, p. 95. — (3) In Fabricii Bibl. medii aevi,
tom. V, p. 48. — (4) Tiraboschi, Storia della letteratura. ital., ed. Rom. 1785, tom. VIII, p. 112. — (5) V. Cuceagni,
Elogio storico del Zaccaria, R. 1796, p. 149; Cancellieri, Delle sante Simplicia ed Orsa, p. 98-100. — (6) Iter litter.
per Italiam, Venetiis, 1762, p. 60. — (7) L. e., p- 60-63.
Quamvis
[xix]
Quamvis hie codex pertineat ad recensionem Fontanellensem familiae Tuscanicae, nonnullis locis
plenior est ceteris omnibus huius ipsius familiae, et quae plus ceteris iste habet redeunt ad litteram
in codice Wissenburgensi. Id praesertim deprehenditur in particulis historicis insertis diebus V idus
iulias, VI kal. aug., VII (em. VIII) kal. sept. pridie kal. sept., quae pari modo leguntur tum in W, tum in
nostro M; desiderantur autem in L., V., Urb: 49, quemadmodum et in C. Quare hune codicem
ceteris familiae Fontanellensis- Tuscanicae censeo praestantiorem et ad archetypum Fontanellensem,
unde tota haec familia originem duxit, propius aecedentem agnosco. Ad diem VII (em. VIII) kal.
sept. semel iterumque spatia vaeua studiose exhibet, ut moneat ibi quiequam desiderari, apposito
signo r (i. e. reple). In codice eiusdem familiae V alterum tantum ex his spatiis vaeuis deprehenditur,
neutrum in ceteris. Collato egregio codice Berneusi ad VIII Κ᾿ sept, intellegitur quid his spatiis vacuis
subsit, nempe veplendum. Etenim ubi legitur : Rom. in cym. (spatium vacuum... nll. sci. Basselae,
supplendum et emendandum 4n cym. Bassilae. ntl. sci Maximiliani. Ubi post : via praenestina mil. XXII
(i. e. iniliario XXII, quod € mutavit in oilites XXII), sequitur spatium. vaeuum, supplendum no-
men Quintini martyris. Minima haec satis sunt ad demonstrandum seriptorem codicis M antigraphum
Fontanellense nonnullis saltem locis atlente observasse el expressisse fidelius quam quivis alter
e scriptoribus codicum eiusdem familiae, et ipsum illud antigraphum ad formam genuinam pro-
pius accessisse quam exemplar omnium antiquius Wissenburgense.
1.
V — Cod. Vallumbros., nune Laurent. (conventi soppressi) 331. — Codex nunc Florentinus Laurent.
conventi soppressi 331, membraneus, in fol. manu saec. XII, fuil coenobii Vallumbrosani, et continet
martyrologii nostri egregium exemplar alterum e plenioribus familiae Foutanellensis-Tuscanieae, nondum
notum neque commemoratum. Hune mihi monstravit praeses bibliothecae Laurentianae Nicolaus
Anziani οἱ pluries examinavi Florentiae. Sed quo commodius omni erga eum cura defungerer, petii ut
una eum codice M transferretur Romam aestate anni 1890. Sic tolum exemplar Vallumbrosanum
martyrologii hieronymiani potui mea manu describere ad litteram, servata versuum divisione, minima
quaeque expendere et conferre cum altero exemplari Florentino eiusdem familiae (M).
Codex incipit f. 1 : Im annuntiatione beatae Mariae sermo S. loannis os aurei. Deinde f. 2,
epistulae praemissae martyrologio hieronymiano ; f. 2", festa apostolorum; tum marlyrologium ἃ
natali Domini, sed tota pars ab eo natali ad finem decembris lineis conclusa est, tamquam expungenda,
el redit ad calcem martyrologii f. 22", ita ut martyrologium incipiat ἃ kalendis ianuariis, desinat
in pridie kal. ianuarias. Ad II[ nonas febr. initio laterculi litteris rubricatis : /n cappad. 8. Blasii,
quae a ceteris codicibus nostris omnibus absunt. Ea commemoratio debuit esse sollemnior in
coenobio Vallumbrosano. Ad diem VII kal. sept. vacuum spatium studiose relietum est post. in cinit.,
nempe ut indicio esset nomen coemelerii eo loco desiderari : idem fit in codice M, ubi praeterea
in margine annoltatur 7 id est v(eple). (Cfr. comm. de codice M). In reliquis codicibus huius
familiae Tuscanicae ad VII k. sept. nullum lacunae indicium deprehendi. Haec mihi visa sunt
notatione digna in textu Vallumbrosano : ceterum lectionis varietatem, qualiscunque illa est, praeter
quaedam orthographica nullius momenti, totam annotatam reperies in col, III.
10.
Urb. 49 — Martyrologium recensionis Fontanellensis in eod. Vat. Urb. 49. — Cod. Vat. Urb. 49,
membraneus, in folio, saeculi XV, picturis egregie ornatus, quemadmodum plerique. bibliothecae
Urbinatis confecti iussu Friderici ducis, continet corpus martyrologicum in hanc seriem digestum :
martyrologium hieronymianum, passionarium, prologus in martyrologium Usuardi ad usum
fratrum praedicatorum, martyrologium Usuardi, martyrologium in fronte voluminis Bedae attri-
butum. Hieronymianum esl purum putum Fontanellense recensionis "Tuscanicae ; cuius cum plura
nobis praesto sint exemplaria longe antiquiora, inulile censui huius lectiones varias, si quae sunt,
recensere. Natalis vel natale heie semper scribitur nativitas; celera fere concordant eum recensione
Lucensi Florentiniana. Minime vero inde directe pendet; id quod e minulis indiciis agnovi, praesertim
e verbis ef relique (sic) in laterculo diei VII idus ian., quae in Lucensi suppressa sunt (v. comm. de
cod. S.). : t .
Prologus, quem hic codex refert f. 179, iisdem fere verbis redit in codice aedis cathedralis Senensis,
nunc bibliothecae publicae Senensis F. VI, 9. Quare, mea opinione, nequit dubitari, quin volumen
Urbinas descriptum sit ex antigrapho italico regionis Tuscanicae. En ipsius prologi verba e codice
Senensi. * De diversis prologis super opus martirologii per quos patet quantam diligentiam sancli οἱ
, antiqui ad compilationem huius opusculi habebant. Notandum quod licet mulli dederint opera(m) ad
. compilandum marlirologium, tamen fuerunt maiores (sic) auctorilatis. qui opus huius (sic)
tradiderunt.
1.8. Β.
[xx]
L B. R.
, tradiderunt. Primus fuit ieronimus, cuius operi premictuntur due epistolae, videlicet duorum episco-
, porum ad ipsum et ipsius ad eos inferius notate. Secundus fuil beda cuius operi d Ap eus
, prologus qui sic incipit : Festiviates, etc. Tertius fuit usuardus, cuius est terüus pro EUR in fine
, notatus et cuius opus habetur magis in usu apud multas ecclesias, quae etiam elus operi creduntur
, aliqua in locis variis addidisse precipue de sanctis et festis pertinentibus specialiter ad easdem, et
, huius est martirologium suberiptum, quod nos
pro maiori parte duximus eligendum ,. Sequitur
martyrologium Usuardi; minime vero hieronymianum, quod in lectione liturgica. penitus obsoletum
erat saeculo XV. Sed aliquis eius usus videtur serius quam aliis locis perdurasse Im Tuscia; id quod
manifeste apparet e familia codicum Tuscanica recensionis Fontanellensis. i
Codicis Urbinatis hieronymiani plenioris nemo hactenus mentionem fecit; nec Ipso me excepto, qui
de eo tacui, eum nihil inde profecerim.
L.D.
[Ex praecedentibus patet duplicem esse traditionem, quae ex Fontanellensi martyrologio tamquam ex
communi fonte orta est. Antiquitate praestat ea quam exhibet codex Wissenburgensis olim, nunc
Guelferbytanus, origine, ut videtur,
Traiectinus. Posterior
est Tuscanica, cuius lesles habemus
Lucenses libros, Florentinum, Vallombrosanum, Urbinatem. Ut clarius appareat quomodo a Traiectina
Tuscanica differat, hie Fontanellense kalendarium apponam, quale in utraque servatum est. Charactere
recto exprimitur vel textus utrique communis vel sola traditio Traieetina (W), inclinato sola
Tuscanica. Festa quae solus habet W, asterisco
XVIL kl.feb. In Fontanella depositio Landoni episcopi
et confessoris.
In Fontanella depositio Landoni abbatis(1).
Vid.feb. In Altomonte super Sambre depositio
s, Ansberti episcopi et confessoris.
In Pauliaco monasterio depositio Auster-
bertanae abbatissae.
VII id. mart. In. territorio Rodomi in loco Paldiacro
pausatio corporis s. Ansberti episcopi.
VI id. mart. In. Fontanella. monasterio transmigratio
s. Ansberti episcopi et confessoris.
Fontanella. monasterio adventus et exce-
ptio corporis s. Ansberti episcopi (2).
XIIL kl. apr. In Fontanella monasterio depositio s. Uul-
framni episcopi et Benigno abbate.
ILkl.apr. In Fontanella monasterio transmutatio
corpora sanctorum, s. Uuandoni abba-
tis et s. Ansberti et Uulframni episco-
porum (3).
XVIILkl mai. I Lugduno civitate depositio Landiberti
episcopi (4).
XVII kl. mai. Depositio s. Paterni episcopi et Scubilionis
abbatis.
XV kl. mai. In Fontanella monasterio depositio Uuan-
doni presbyteri et abbatis.
Π ΚΙ. mai. In Gallia Fontanella monasterio deposi-
tio (b) Ermberti episcopi et confessoris.
kl.mai. In Gallia Nanto monasterio transitus
s. Marculfi.
III id. mai. In Treiecto depositio SANCTISSIMI SER-
VATII EPISCOPI ET CONfessoris.
TTreiesto depositio s. Servasiae presbyteri
et. confessoris οἱ translatio. et dedicatio
basilicae.
* XIkliun. In eivitate Treiecto dedicatio basilicae
s. Michahelis archangeli (6).
non. iun, In Austria passio s. Bonifatii episcopi εἰ
martyris.
* VILid.iun. Passio Bonifacii episcopi qui passus est in
Uuestrachia (7).
In Fiscamno monasterio Childomarcae
abbatissae.
III id. feb.
XIII ΚΙ. iul.
notavi.
ΧΕ ΚΙ. iul. In Fontanella monasterio depositio Baini
episcopi et confessoris (8).
VIILIkliwl Inventio corporis s. Quintini martyris.
VILI id. iul. In Austria passio s. Kyliani.
XIkl.aug. In Fontanella monasterio depositio
s, Uuandregiseli abbatis. Et in eodem loco
dedicatio basilicae s. Petri apostoli ubi
ipsevenerabilis pater requiescit in corpore.
Dolo monasterio depositio s. Samson
abbatis.
* In Fontanella. monasterio depositio Gen-
nardi presbyteri et confessoris.
In Fontanella. monasterio. dedicatio basi-
licae b. Petri apostoli.
III id. aug. In Cameraco nat. s. Gaurici confessoris (9).
XIILk.sept. In Toronieo Kainone castro depositio
s, Maximi confessoris. In Aeri mona-
sterio depositio Fileberti abbatis.
Depositio b. Audoini episcopi Rodoma-
ginsis urbis (10).
Translatio corporis Valentini episcopi (11).
S. Reguli martyris.
In. Fontanella dedicatio basilicae s. Servatii
el s. Landiberti episcopi.
Remus civitate translatio corporis S.
Remedii episcopi et confessoris. In
Adravetis depositio b. Vedasti episcopi
et confessoris.
S. Vedasti Remedii et s. Piatoni (12).
In Gallia Turonus s. Venanti abbatis et
confessoris (13).
In Gallia Turonus depositio Columbani
presbyteri (14).
Lugduno Galliae civitate depositio s. Genesi
episcopi el confessoris.
* In Sidio monasterio depositio s. Audo-
mari confessoris.
*VIII kl. dec. In villa Sarcehynio depositio b. Trudoni
presbyteri et confessoris.
* II non. dec. Longorito monasterio transitus s. Siramni.
XII kl. ian. In. Pennante. monasterio depositio s. Sai-
woldi presbyteri atque abbatis (15).
V kl. aug.
IIII kl. aug.
VIIHI kl. sept.
111 kl. sept.
kl. sept.
kl. oct.
V id. oct.
XIIII kl. nov.
kl. nov.
(4) In eorpore W, ad calcem ceteri. — (2) In. corpore W, ad calcem cett. — (3) In fine W ; initio cett. qui omittunt
In Fontanella monasterio. — (4) Pro dep. cett. habent transitus domni. — (5) Translatio cett. — (6) W. solus ; cett. om.
— (7) W. solus. — (8) W. in fine; cett. in corpore. — (9) Ita W ; cett. : In Gallia civ, Camaracum dep. s. G. episcopi
et conf. — (10) Ita W; cett. : In Gallia civ. Rtodomo dep. s. Audoeni ep. et conf. — (11) Quis hie sit ignoratur. —
(12) Remigium et Vedastum in corpore W ; cett. in fine; omnes codices Remigium hodie habent, sed alii aliter. — (13) De
quo Greg. Tur., Vitae pp. xvt. — (14) Ignotus, nisi ut celeberrimus abbas Scotus de quo ad 21 oct. — (15) Quis sit hie
Harum
[xxi]
Harum commemorationum recentissima est depositio Wandonis abbatis (XV k. mai) qui obiit an. 756;
sed haec non invenitur in codice Wissenburgensi, in quo post Landonem (XVII k. feb.) nullus abbas
Fontanellanus nominatur; atqui hie anno 734 obiit. Itaque textus quem Fontanellensem dicimus circa
medium Vil saeculi ex illo monasterio migravit, moxque in Hasbania ortum dedit codici "Traiectensi,
qui ipse circa finem saeculi VIII in abbatiam Wissenburgensem illatus est. Post abbatis Wandonis
morlem (756), aucto iam in aliquibus kalendario Fontanellensi, aliud Fontanellae exemplar descriptus
est, ex quo oria est italica recensio. Haec pluribus libris cognoscitur, quorum tamen antiquissimus
ultra saeculum XI non ascendit. Italici sancti additi sunt paucissimi :
VlIid.oct. Nat. s. Domnini martyris.
VILKkl.dec. In Regensis monasterio nat. s. Prosperi confessoris.
Haec duo communia sunt ; Lucenses soli habent :
XIII kl. dec. In Tuscia Lucca civitate depositio s. Frigiani episcopi.
Quae cum ita sint, non temere conieias ex Aemilia potius quam ex ipsa Tuscia Tuscanorum
codicum pullulasse propaginem.]
S II. CODICES CONTRACTI MARTYROLOGII HIERONYMIANI VEL MIXTI E CONTRACTIS
ET HISTORICIS OMNE GENUS.
11.
Ado, Notk., Rab. — Excerp!a hieronymiana e martyrologiis historieis Adonis, Notkeri,
Rabani. — Martyrologiis historicis adornandis saeculo IX. Adonem, Notkerum, Rabanum codices hiero-
nymianos adhibuisse οἱ particulas inde decerptas inseruisse laterculis singulorum dierum manifestum
est et ommes consentiunt. Sed qua norma et ratione particulae hieronymianae discerni debeant
a textu. Notkeri, Rabani et Adonis, quibus exemplaribus usi illi sint, nemo definire aggressus est,
neque ulrum id fieri ullo modo possit satis constat. Quaestionem diffieillimam hoc loco discutere
constitueram ; sed gravi morbo, dum haee pararem, oppressus et nunc inde vix lentissime con-
valeseens cogor in scribendo brevitati summopere studere; ita ut iis tantum contentus, quae
huie editioni praefanda mecessario sun, officio defungar.
Rabanus, abbas Fuldensis, medio saeculo IX, composuit in usum coenobii, cui praeerat,
martyrologium historicum ; secutus praesertim Bedam auctum ἃ Floro, superadditis excerplis e
variis passionariis. Totum opus Rabani contuli eum | plenioribus exemplaribus hieronymianis et
enotavi quicquid visum est inde pendere, veramque varietatem lectionis nobis offerre vel corru-
ptelas dignas quarum fieret mentio.
Rabanus certe usus est exemplari hieronymiano familiae Britannieae, sive codice similiore
Epternacensi, quam Bernensi et Fontanellensibus. Id e tota collatione Rabani cum codicibus
hieronymianis liquido didici. E. g. pridie non. iun. Rabanus seripsit : 4m ANimive natalis Dinoci
ete, quae leguntur tantum in codice Epternacensi et in eidem affini breviario Richenoviensi.
Haec corruptela orta est e genuina lectione : Nividuno civitate etc., quae genuit monstrum ANivi
dunoci, a correctore mutatum in Ninive dinoci. Verum. Rabanus usus est exemplari meliore et
pleniore eo, quod adhibuit Epternacensis. Sic VIII kal oct, qua vere die Liberius episcopus
depositus est in Priscillae (1 Rabanus solus notat : Romae natale. Priscillae οὐ Liberi. episcopi.
Hoc seilicet manifestum indieium esl primaevae lectionis hieronymianae : 2n (coemeterio) Priscillae
Liberii episcopi; quae neque in Epternacensi, neque in ullo alio exemplari, praeter eum quod
Rabanus adhibuit, servata est. XI kal. aug. nomini Platonis martyris Rabanus subiungit : cuzus
gesta. habentur; quae verba hieronymiana esse similia exempla et Fontanellensium codicum lectio
clare docent. Ea respiciunt. epitomas historicas ex Actis martyrum, quarum plures insertas fuisse
primaevis codicibus hieronymianis, aliquas superesse in plenioribus, qui ad nos pervenere, in
commentario ad fragmentum Laureshamense perspicue docui. In. Rabano has epitomas esse repe-
litas, non uno exemplo discimus : vide e. g. ad pridie id. ian. et cfr. codices B. et W,: ac
sanctus, ubi monasterium eius exstiterit, penitus ignoro, nisi sit idem eum S. Sewoldo de quo tenuis est memoria diebus 16
(vel 17) septembris et 2 novembris (Acta. SS., Nov. tom. I, p. 420). Huius reliquiae servabantur in monasterio Leuconao sive
S. Walarici ad mare et in oppido Abbeville, in ecclesia S. Wulframni. De Pennante monasterio nulla mentio alibi reperitur.
— (1) Duchesne, Liber Pont., tom. I, p. 210.
praesertim
L.D.
I. B. R.
LB.R.
[xxu]
praesertim. ad pridie non. ian. et cfr. fragmentum Laureshamense. His epitomis caret semper
Epternacensis. Neque definio utrum Rabanus eas invenerit in codice familiae Britannicae, quo
usus est, an in altero exemplari, quod fuerit simile fragmento Laureshamenst. His indiciis facile
adducor ut credam alias quoque epitomas ex Actis martyrum in textum Rabani e codice aliquo
pleniore hieronymiano esse derivatas. Sed quid hac in parte tamquam hieronymianum habendum
sit et e Rabano excerpendum, nolui temere definire. i x
Rabano iungendus est Notkerus monachus coenobii S. Galli. De quo quidem dicendum esset
post Adonem; nam magnam partem ex utroque sumpsit, anno fere. 870. Codice autem usus est
hieronymiano pleniore, quem neque Rabanus adhibuit, neque nos novimus. Lectio Notkeri melior
est Rabaniana; praesertim in enuntiandis nominibus martyrum. Ego utriusque vulgatis per Canisium
et Basnagium exemplaribus usus sum, codices ipsos Rabani et. Notkeri haud exeussi. De quorum
marlyrologiis vide Dümmler, Forsch. 2. d. Gesch.; tom. XXV, pp. 195 et seqq.
Ado, archiepiseopus Viennensis, eodem tempore quo Rabanus, cuius tamen opus ignoravit,
insigne martyrologium historicum confecit; adhibitis Actis sanctorum undecunque collectis, quorum
epitomas singulis diebus, locis suis, inseruit diligenter. Haec Acta ab Adone undecunque colleeta,
ut ipsemelL in praefatione testatur, in codicem opinor relata vel ad Adonis exemplum in id genus
syllogem postea institutam sunt adunata. Nam in membrana saeculi fere XI, inter fragmenta ex-
secla e veleribus libris in bibliotheca Basileensi, repperi paginam e kalendario nescio cuius eccle-
siae exhibentem mensem decembrem, in cuius averso folio legitur : QVISQVIS AD LEGENDVM VITAS
VEL PASSIONES SCORV QVORV IN ANTERIORI PAGINA NOMINA TAXAVIM(us) ANIMVM APPVLERIT :
NOVERIT NON SINE CAVSA NVNC EADE ITERATO RECAPITVLARI * IBI NÀQ - IVXTA ORDINEM
KALENDARII - DIE NATALICII SVI - SINGVLA LEGITIME ET ORDINABILITER OGCVPANT - μια AVTE
SEPIVS INTERCISA SCDM QVOD EX DIVERSIS VNDECVQ - COLLECTIS EXEMPLARIB(us), P' INTVALLA ...
Sed sive haec collectio Adoniana fuerit, sive ad eius exemplum conflata, ea vix quicquam ad
hieronymiana attinuit. Nam ad diem IV non. ian. insigne compendium ex Actis martyrum in
fragmentum. Laureshamense relatum in aliam multo breviorem formam redactum ab Adone exhi-
betur. Neque quiequam ex hac Adoniani martyrologii parte inter Excerpta hieronymiana col. II
recipere ausus sum, quamquam aliqua ex epitomis historieis hieronymianis in Adonis textum
derivata esse valde suspicor.
Marlyrologium vero, quod Sollerio duce Romanum parvum appellamus, totum Ado in suum
transfudit. Id. antiquitus habitum esse tamquam vere Romanum, id est Romae confectum saeculo
IX, reperto insigni codice coenobii Sangallensis n. 454, luculenter demonstravi in Roma sotlerranea,
iom. II, pp. XXVIII et seqq. Sed eius indolem ab hieronymiana toto caelo diversam, immo eidem
contrariam, comperi (Roma sott., l. c; quare nullum ei locum in hac editione in. Excerptis col. II
datum esse nemo mirabitur. Semel tantum Romanum parvum censui citandum ad diem X kal.
majas. Sepositis iis, quae ex Romano parvo Ado descripsit, ilem seclusis passionibus ab eo in
compendium redaetis, vix quiequam in Adone restat, unde Excerpta hieronymiana potuerim
amplificare, Quare Adonem raro citavi.
Usuardus Adonis martyrologium contraxit in formam conciuniorem; quae latissime recepta
est el commentariis aucla, ut ex ampla Sollerii editione cuivis patet. Inde ego id tantum sumpsi,
quod ad diem XV kal. iul ex auctariis codicis Florentini a Sollerio adhibiti et Pistoriensis,
editi per Zaccariam (1), censui annotandum, iu quibus Diogenes martyr assignatur ad septem
columpnas via Salaria vetere. Unus et alter e codicibus hieronymianis habent palumbas loco
columpnas. ln veteri indice coemeteriorum urbis Romae incertum est utrum columbas scriptum
olim sit an palumbas (2) Tota haec adnotatio e codice aliquo hieronymiano videtur derivata, et
septem. columnas mutata esse in columbas et palumbas aut vice versa. Utra vero lectio genuina
sit, non definio.
172.
AUG. — Breviarium Augustanum e monasterio S. Udalrici. — Hoc breviarium e codice Augu-
stano S. Udalrici edidit Sollerius, Ac/a SS., Iun. tom. VII, part. II, p. 15 et seqq. Saue IV non.
iul. hoe. in breviario notatur natalis S. Udalrici episcopi. Codex ipse ubi sit, ignoro. Sed quoniam
vix parum differt a Labbeauno, quem ad progeniem Gellonensem pertinere manifestum est, nihil
fere inde duxi annotandum. Attamen codex prototypus, unde Augustanum breviarium pendet
(quemadmodum οἱ Labbeauum), nonnullis locis plenior erat quam Gellonensis. Nomina haud
multa, quae ex aliis fontibus hausta hieronymianis superaddita heic sunt, ab Excerplis huius
editionis aliena iudicavi. Ceterum efr. quae de Labbeano et de Gelloneusi suis locis praemonui.
(4) Zaccaria, Bibliotheca Pistoriensis, p. 148. — (2) toma sotterranea, tom. I, p. 132; Bull. d'Arch. crist., 1878, p. 47.
az.
[xxuir]
12.
Autissiodorensia Breviaria hieronymiana duo, alterum e codice saeculi IX. vel X loci ignoli ex
apographo Veneto-Marciano XIV, 78, alterum e codice saneli Germani Autissiodorensis saeculi, ut
fertur, VIII. — Emmanuel Schelstrate, verlente saeeulo XVII, collegit in codice Veneto-Marciano XIV,
18 Excerpta Martyrologiorum. bibliothecae Vaticanae; in quibus, pp. 70-72, fragmentum martyrologii
ante 800 facile annos conscriptum ex codice 1259. Verum neque in eo codice Vaticano invenitur
fragmentum ἃ Schelstratio exscriplum neque in Palatino eiusdem bibliothecae, quae eius aetate
eranl classes codicum Vaticanorum. Unde Schelstratius hoc fragmentum desumpserit, ignoramus.
Exemplum servatum in volumine Marciano totum describendum curavi, el vidi esse hieronymianum
valde contractum, additis nonnullis festis gallicanis, et peculiari eura servalis illis, quae pertinent
ad ecclesiam Autissiodorensem. Ab VIII idus sept. ad VI idus octob. quinquies sanctorum Aulis-
siodorensium mentio fit. VII kal. oct. commemoratur natale ufissiodori sancti Aunarii (id est
Aunacharii), cuius in hieronymiano martyrologio annotatur ordinatio pridie kal. aug. tamquam
viventis, non natale tamquam inter sanctos recepli. Ante Aunarium praecedit depositio sancti
Marci episcopi, sine ulla sedis annotatione : hie Mareus in codicibus hieronymianis haud dicitur
episcopus. Breviarium ipsum appellandum censeo Autissiodorense, utpote quod eius eeclesiae proprium
fuerit, vel potius ex eius proprio breviario depromptum. Nam pridie non. oct. commemoratio Marci,
Romani episcopi, perperam iradilur lamquam episcopi Autissiodorensis; οἱ vice versa episcopus
nomine Romanus, qui in Autissiodorensi cathedra sedit, honoris sui geographica appellatione caret.
Quae errata mihi persuadent hoc fragmentum mon esse directe Aulissiodorense, sed polius ex
Autissiodorensi exemplari parum attente depromptum. Quo minime usus sum in Excerptis col. II;
quandoquidem nulla in eo nova vel mentione digna deprehendi, quae vere ab hieronymianis
pendeant. Nonnulla etiam sunt addita manu secunda; pula ad V non. oet. natale sancti Dionysii
Areopagite, de quo vide Georgium ad Adonem, p. 514. Sunt demum multa viliata; ut Protus martyr,
socius Hyacinthi (III id. sept) male mutatus in Proiectum. Plura mihi dicenda non suppetunt de
huiusmodi fragmento, cuius prototypum nuspiam repperi (V. comm. de cod. 55.
Alterum breviarium Aulissiodorense integrum edidit Martene (1), e monasterio sancti Germani
eius civitatis, οἱ iudicavit scriptum ante annos a Christo mille. Est. omnino diversum a fragmento,
de quo supra, quemadmodum conferenti utrumque clare patet. Neque VII kal. oct. in eo ulla
mentio fit Aunarii episcopi Autissiodorensis. Ego Autissiodorum non adii; neque utrum hic codex
eliam nune ibi aut alibi exstet, comperi. Cuius vestigia curiose persequi neglexi, quod viderim
textum ἃ Martene editum ad typum breviari G propius accedere secundum formam codicum
AUG. et LAB., sed adhuc compendiosiorem. Quamquam nonnulla nomina potius ex R videntur
desumpta quam ex G. AUG, LAB. Qui huius breviarii progenitores cum sint ommes notissimi
et in col. II satis repraesentati, nihil inde censui annotandum.
Martyrologium Autissiodorense, quod ediderunt Martene οἱ Durand (2).ex. codice Colbertino mutilo
el ex alio. Aulissiodorensi, ad rem nostram haud pertinel. Est enim prorsus classis historicae.
Codicem Colbertinum vidi in bibliotheca nat. Paris. n. 5953, membraneum, anni circiter 1050; et
quae in eo desiderantur, id est. menses januarius οἱ februarius, quaerenda moneo in codice eiusdem
bibliothecae $894.
14.
Breviarium Barberinianum hieronymianum e codice Barb. XI, 64 saeculi fere XI. — Codex
Barberinianus XI, 64 membranaceus, formae quaternariae, exaratus esl littera antiqua Langobar-
diea seu Beneventana Casinensi, saeculo, ul reor, undecimo, Bethmanno vero iudice, nono vel
decimo (3). In prima pagina manu haud antiqua legitur : munere Ranutii. Fabri canonici. Reatini :
quare ex una vel altera e bibliothecis monasticis regionis Sabinorum et finitimis facile liber Reatem
pervenit. Continet breviarium martyrologii hieronymiani, mancum a die pridie non. maias ad medium
fere Augustum ; adeo contraetum, ut ad diem e. δ. X kal ian. quo hieronymiana consignant
seriem episcopalem a Petro apostolo ad initia saeculi IV, lacunosam quidem, sed e duplici saepe
fonte haustam, ea lota ad tria tantum nomina redacta sit: egeni. urbani. corneli. Ceterorum dierum
latereuli adeo breviati haud sunt; sed semper valde contracti, saepe depravati. Neque ab ullo e
iypis huius classis nobis notis videntur pendere, ad ullum eorum accedere. E. g. ad diem IV non.
ian. lectio latereuli, quae solito minus depravata videtur, in haec verba expressa est: eam exhibeo
collatam cum textu codicis Vat. Reg. 435 (S') qui eo die, ut. plurimum, oplimus est.
(4) Thesaurus novus anecdotorum, tom. IIL, p. 1950 et sqq. — (2) Vet. Seript., tom, IV, p. 686 et sqq. — (3) Pertz,
Archiv, tom. XII, part. I, p. 379.
Cop.
1.8. Β.
I. B. R.
[xxiv]
Cop. Var. REc. 435. Cop. BARB.
Anliochiae Syriae Doni episcopi eiusdem. loci. Antiochia. Syri Doni episcopi... . Ini. Macharii
Alio loco Stratonici. Et Macharii Abbatis. In Abbatis. rutuli. Claudie aurigie. Vitalis.
Ethiopia. Rutuli cum aliis tribus.
Ex huiusmodi breviario martyrologii hieronymiani nihil duxi annotandum in Excerptis col. Il.
A2.
Beda-Flor. codd. A. B. C. DENS LL VI Martyrologium vulgato nomine Bedae-Flori editionis
Bollandianae. — Martyrologium Bedae et additamenta eiusdem auctore Floro Lugdunensi ab
Henschenio quidem et Papebrochio (1) ita edita sunt, ut alterum ab alteris videantur praecise
distineta. Verum Bedae contextus et quae ei a Floro addita sunt incerlissima iure censentur à
critieis (2). Celeberrimum opus Bedae eiusque supplementa videntur etiam nunc egere crisi rigidiore,
ampliori indagine codicum, curis novi et sagacis editoris. In his codicibus multa sunt absque
dubio derivata ex hieronymianis ; alia, opinor, ab ipso Beda; alia a Floro illata; alia in codicibus
praesertim Bedanis urbis Romae obvia. Quorum usus in basilicis et titulis urbanis post saeculum X
sollemnior fuit, quam Usuardinorum (3). Ne ego ipse hoc loco aggrederer opus plenum aleae de
tola familia codicum. Bedanorum, quae multo latius patet quam editores noverunt, et ex parte
tantum | hieronymiana altingit, editione Bollandiana contentus, inde Excerpta in col. II posui sub
vulgato nomine Bedae-Flori. Cui appellationi, ne iusto maiorem fidem habeas, moneo.
Litterae, quibus codices adhibiti in editione Bollandiana designantur, significant A Atreba-
tensem, B Barberinianum, C S. Cyriaci, D Divionensem, L Laetiensem, T Tornacensem, V. basilicae
S. Petri in Vaticano. Ex his ego vidi tantummodo B, C, D, V. Primus est Barberinianus XIV, 19,
acephalus, mixtus ex elogiis Bedae el ex hieronymianuis contractis, de quo Sollerius dixit. (Proleg.
ad Usuardum, ὃ 34, 36) et cuius specimen edidit in Ais SS., lunii tom. VII, part. 11, p. xr.
Est saeculi fere. X, auctus necrologio, in quo mentio fit obitus Gregorii VII pontificis (VIII kal.
iun. obiit Gregorius praesul sanctae romanae Ecclesiae), et HI non. dec. Desiderii abbatis nostrae
congregationis. Is diversus est a Desiderio abbate Casinensi, quippe qui electus in summum pon-
lificem assumpserit nomen Victoris ΠῚ et obierit die XVI sept. Alter codex est Vallicellanus F.
LXXXV, olim S. Cyriaci in via Lata; non Cyriaci in T'hermis, id quod errore seripserunt
Baronius et eum secuti Mabillonius et Sollerius (4). Est saeculi fere XI. Specimen edidit Sollerius
in Actis SS., lunii tom. VIL, part. 11, p. xt. Eius apographum integrum servat codex Vaticanus
8264 (5); alterum apographum habuit Fontaninus (6). 'l'ertius codex est Divionensis magni pretii,
cui potissimum Bollandiama editio innititur : hune ego vidi in bibliotheca Montispessulana Scholae
medicinae notatum H, 410. Denique quartus est Vaticanus, id est basilieae S. Petri apostoli
in Vaticano, formae quaternariae; cui geminus est alter similis in folio; uterque saeculi XV, sed
ex antiquiore exemplari derivati (codices H. 56, H. 57 in archivo basilicae Vaticanae). Priorem
laudavit Sollerius, Prolegomena ad Usuardum, & 35. Horum codicum motabiliores mihi videntur,
qui sunt origine Romani, id est in urbanis aedibus sacris liturgicis officiis adhibiti; quippe qui
genuinas lectiones hieronymianas de martyribus urbanis eorumque sepuleris identidem servarunt
et ad seriora tempora propagarunt. Quas lectiones non. omnes annotavi, utpote quae in codicibus
plenioribus et contraetis iam erant consignatae. Nam Excerpla mea textus praedietos omnes
respiciunt οἱ complectuntur; et quae iam in his leguntur integra ea mutila ineassum repetenda
haud curavi. Martyrologii cuiusdam eiusdem familiae, ac Vaticanum et Vallicellanum 5. Cyriaci,
specimen habui a nescio quo, sine ullo indicio codieis, neque loci οἱ bibliothecae unde esset
oriundus. Certe erat Bedanum-Romanum eiusdem lypi, quo Vallicellanum. et utrumque Vaticanum.
In Excerptis ex codd. A-V annotandis fateor me brevitati nimis studuisse, ne ea plus aequo
onerarem lectionibus variis e codicibus Bedae, eum Bollandiana editio huius martyrologii praesto
omnibus sit, praesertim in Mignii Patrol. Lat., iom. XCIV.
Ceterum intra limites editionis Bollandianae totus thesaurus codicum martyrologii Bedani haud
continetur. Cuius crisim omni ex parte absolutam si quis voluerit perficere, huic multo maior
manuscriptorum librorum numerus erit conquirendus et exculiendus. Scipio Maffei monuit codicem
(4) Acta SS., Mart. tom. IL, p. VIII et sqq. — (2 Soller., Proleg. ad Usuardum 8 4T et sqq.; De Buck, Recherches
gur les calendriers ecclésiastiq., in Prócis historiques, 1877, p. 17,18. — (8) Guérard, Mélanges d'archéol. et d'hist. de l'École
franc. de Rome, 1803, p. 102, 103, 165. — (4) Baronius ad Martyrolog. Rom. XIX Ian.; Mabillon, Ann., tom. I, p. 244;
Soller., Proleg. ad Usuardum, S 35. Errorem emendavit Galletti, Primicerio, p. 1447, 148. — (5) Garampius in God. Vat. 9022
eollegit apographum neerologii additi martyrologio S. Gyriaci et plagulas typographicas editionis eius neerologii, quam
paravit Ioseph. Bianehini inserendam tomo V Anastasii bibliothecarii, — (0) Lueidi, [storiz dell Ariccia, p. 379 et sqq.
Bedae
δ ^ mv wm "4 QU
[xxv]
Bedae praestantiorem iis, quos Bollandiani adhibuerunt, servari in Capitulari Veronensi (1). Ibi
ego non unum tantum, sed duos vidi codices membranaceos, saeculi IX, notatos LXV et XC,
praefixo nomine Bedae; qui eius textum fere absque additamentis, ut mihi visum est, tradunt.
Plures offert bibliotheca Vaticana, in quibus eminent Palatini 833, 834, saeculi IX, quos magno
in pretio habuit Emmanuel Schelstrate et describendos curavit in codice Veneto-Marciano XIV,
78, inter insigniora Excerpta Martyrologiorum eius bibliothecae. Vaticanus 5949, origine Beneven-
tanus, videtur constare e Beda et Usuardo, ut plurimum contractis, nonnumquam amplificatis.
Sollerius dicit hune codicem esse ex hieronymianis quoque interpolatum (2).
Codex britannieus 19795, saeculi X, martyrologium Bedae refert, in quo plures dies vacant,
sicut, Floro teste, vacabant in Bedae textu primigenio.
TT'otum Bedam cum additamentis e codice saeculi X S. Maximini 'lreverensis ediderunt Martene
et Durand (3, eundem breviatum d'Achery (&. Sed si codices omnes Bedanos vel huic familiae
assignatos, qui in bibliothecis britannicis, germanicis, gallicanis, italicis, occurrunt, vellem describere,
iam prolixae recensionis nullus prope finis esset. Quae de hoc argumento breviter dixi, pro huius
operis proposito satis superque sunto.
16.
CORB. brevius — Paris. lat. 12260. — Codex nune Paris. lat. 19260, prius S. Germani 479,
membraneus in-A?, saeculi VIII vel IX (aetate Karoli magni), pertinuit ad coenobium Corbeiense ;
id quod initio codicis annotavit manus saeculi XV : Lib(er) sci pet(ri) corbeiae. "Tum allera manus
saec. XVI adscripsit : author huius martyro(logii) vid(etu)r autissiodorensis esse, q(ui)a dedicationes
altarium. et cetera. eius. urbis. speciatim. commemorat. Sed haec omnibus exemplaribus hieronymianis
communia sunt, minime vero propria huius libri Corbeiensis. Inde martyrologium descripsit Martene
in cod. Paris. 17189, p. 343-351, praefixo titulo : Martyrol. e ms. Corbeiensi. ante annos 800 scripto :
de quo iudicium subiecit huius modi : Hoc m. descripsi a velusto codice Corbeiensi; scriptus. quippe
est. ante. institutionem. festi. omnium. sanctorum, quod altera posteriori manu additum est. Ad. usum
ecclesiae Autissiodorensis fuisse quidam credunt, propterea. quod eiusdem ecclesiae dedicationes continet.
Alii Corbeiense m. autumant propter eandem. rationem. Forte ad. usum fuit. primo ecclesiae Autissio-
dorensis atque inde scriplum ad usum Corbeiensis monasterii. Nullum sanctum. continet posteriorem
saeculo. VIII. Idem Martene hoc martyrologium typis edidit in Thesauro anecd., Xom. III, p. 1571-1588.
Eius vero editionem rectius curavit Sollerius in οί. SS., Iun. tom. VII, p. 31 et seqq.; qui (7.
c., p. VI) de codicis aetate iudicavit e morte Fulconis, archiepiscopi Remensis, annotata ad XV
kal. iul. Eodem die interfectus. est. venerabilis F'ulco archiepiscopus ab iniquo. Fulco occisus est au. 900.
Verum Martene et Durand (5) Sollerii iudieium iure exploserunt, monentes codicis aetatem e morte
Fulconis colligi haud posse, quippe quae alia manu annotata sit codiei antiquius exarato. Sollerius,
in Prolegomenis ad Usuardum ἃ 31, meminit apographi huius martyrologii ad Bollandianos missi
an. 1661, curánte Luca d'Achery, qui adscripsit (mense decembri MDCLXI) illud esse ezaratum
abhinc saltem. annis. octingentis.
Hoc breviarium manifeste pendet a Corbeiensi maiore; sed adeo contractum est, ut singulis diebus
vix pauci martyres neque his semper locus, quo unusquisque passus est, annotentur. Quare cum
Corbeiense maius nobis praesto sit, descriplum manu Nevelonis, ex hoc breviario parum proficien-
dum, nihil inde excerpendum lectores praesumant. Collatione vero attente facta, intellexi auctorem
huius breviarii Corbeiensis neque ipso exemplari Nevelonis neque antigrapho, quod Neveloni ob
oculos fuit, usum esse : ea enim erant detruncata ad X kal. jan., et laterculo diei sequentis
prorsus destituta; quo loco in hoe breviario nihil desideratur. Die VI kal. februarias heic legitur :
Romae Agnetis virginis; quae pertinent ad diem sequentem, quemadmodum in apographo Neve-
lonis aliisque e familia Fontanellensi. exemplaribus (col. LII) legitur, praeter unum Senonense,
ubi ea ad VI kal. febr. primo scripta sunt, deinde deleta. Idem fit in Bernens! (eol. D) Qua
varielatle excepta, ceterae mihi visae sunt fere omnes corruptelae manifestae, vel nomina ad diem
praecedentem aut sequenlem errore transposita. : :
Nonnumquam hoc breviarium concordat cum lectione sincera exemplarium maiorum, discordat
a corrupla Corbeiensi Nevelonis; e. δ. ΠΠ| kal. maias recte Tiballi, ubi Nevelo εἰ Vitalis. Vice
versa, uno allerove loco Nevelo veram leetionem tradit, breviarium cum codicibus maioribus familiae
Fonianellensis faleam; e. g. kal. maiis Africa, Nevelo recte Asia Hierapoli. ln summa, exemplar
nobis ignotum, quod auctor martyrologii Corbeiensis brevioris contraxit, ad Wissenburgense propius
accedebat quam apographum Nevelonis. Vix pauca vero inde excerpenda censui et annotanda in
variis lectionibus col. III. Appellationem Corbeiensis. brevioris adhibilam a Sollerio servavi.
(4) Istoria teologica, app. p.94.— (2) Proleg. ad Usuardum, 8251. -- (3) Veterum scriptorum am plissima collectio, ip:
p. 638 et sqq. — (4) 5picileg., ed. in fo), tcm. IT, p. 23. 24. — (5) Veterum script. amplissima collectio, Ps YvE xo e
᾿ psu
LB.R.
1. B.R.
L.D.
[xxvi]
Ipsum codicem contuli eum editionibus Maurinorum et Bollandiana : hanc alteri praeferendam
agnovi. Verum utraque valde peccat ad dies V et IIII idus nov., ubi nomen donati, quod in codice
subiungitur nomini damiani (V id. nov. In nicomd. nat. sanctorum damiani donati) editores transfe-
runl ad diem sequentem et ad Antiochiam : in Antiochia nat. donati. Nonnulla addita sunt eadem
manu, quae totum breviarium primo exaravit; ea in Corbeiensi quoque maiore apparent.
17.
Breviarium Corbeiense — cod. Paris. lat. 13220. — Codex Paris. lat. 132920, in-8*, saec. IX, olim
S. Martialis Lemovicensis, continet breviarium ex hieronymianis a kal. ian. mutilum in mense
augusto, manifeste contractum e Corbeiensi maiore. Pendet autem ab exemplari propius accedente
ad Wissenburgense (col. III) quam. apographum Nevelonis Corbeiense. Id ipsum animadverti in eo
quoque martyrologio, quod Corbeiense brevius appellamus. Breviarium, de quo nunc loquimur,
paulo plenius est. quam Qorbeiense brevius. Plerumque auctor sat fideliter contrahit exemplar
Corbeiense recensionis maioris; neque illud valde vitiat, perturbat. In errores tamen saepe incidit;
praesertim mutans nomina feminina in masculina et vice versa. Exempli gralia describam laterculum
diei XV kal feb.
* Rom(ae) dedicatio cathedra sci. petri ap(osto)li qui primoru(m) sedit rom(ae) sci. prisci tyrsi
el gallinici turonis monasterio maioris dep. sci. leobardi conf. , Heic verba qui primorum corrupta
sunt e lectione Corbeiensi sincera qua primo rom(ae); item lectio genuina sanctae priscae mutata est
in sancti prisci. Nomina quae sequuntur ad urbem Romam minime pertinent. Denique depositio sancti
Leobardi vere pertinet ad. 'Turonense S. Martini monasterium maius (Marmoutier). Sed ea nuspiam
alibi in hieronymianis commemoratur. Quare huius breviarii originem iudico Turonensem, id est
contractum illud esse e Corbeiensi in usum monasterii maioris Turonensis.
Codicem ipse vidi, examinavi, inde excerpta sumpsi. Deinde L. Duchesne rogatus integrum
mensem ianuarium mihi descripsit. His subsidiis, totaque re perpensa, intellexi ex hoc breviario
quamquam valde antiquo eoque nondum edito, lectionem vix ullam eliciendam, quae restituendo in
pristinam formam veteri martyrologio serio conducat. Uno fortasse loco debuissem lectionem ex
hoc codice excerpere; nempe ad XVI kal febr. Ad quam diem legitur : dea sci civ. dep. marcelli
epi : haec enucleanda opinor : Dea scilicet civitate. etc., id est Dea. Augusta Vocontiorum, nune Die.
Adverbium seilicet ante vocabulum cir(itate) nullus allius codex profert. Paulo varia lectio ex aliis
breviariis in Excerpta mea recepta est : Deas civit. etc., unde fortasse illud sci(licet) erupit potius
quam e pristina sinceraque lectione. Ceterum Deas corruptela est : sincera lectio Dea exhibetur
a codice Bernensi (col. 1) et a nonnullis familiae Fontanellensis (col. III). In Epternacensi e Dea
factum est diac(oni) : in Wissenburgensi (col. III) antiqua manus abrasit litteram a, ut e vocabulo
geographico Dea fieret prima syllaba vocis depositio. Omne dubium sustulit, rem perspicue expli-
cavit codex F in mea Excerpta relatus, substituens in locum JDeae civitatis adiectivum | deensis
(episcopi) subiunctum nomini Marcelli.
Neque plura de hoc codice mihi suppetunt admonenda.
Ass.
De codice Dungallensi. — Liber qui dicitur Leinsterianus sive Glendalughensis (1), saeculo XII
inclinato in Hibernia descriptus, immensam continet farraginem scripturarum ad fabulas historiamve
illius regionis spectantium. Ibi locum tenuisse videtur martyrologium quoddam mixtum, ex bre-
viatis hieronymiani laterculis conflatum et supplementis ad sanctos Hibernicos spectantibus, quod
aliquando allegatur sub nomine Martyrologii Tamlactensis vel Dungallensis.
Scilicet Colganus, dum Lovanii cirea annum 1630 rei hagiographicae Hibernorum curas adhi-
beret, in manibus habuit codicem sive fragmentum codicis undecim foliorum, quae nunc patet
scriptura, forma, magnitudine mire quadrare eum reliquo libro Leinsteriano. Ex iis quinque tantum
el sexti quarla pars martyrologium continent ; celera diversi sunt argumenti. Pertinebant haec
folia ad conventum Franciscanorum Dungallensem. Primum incipit a die decembris 25 et progreditur
usque ad ian. 29. Ibi, uno avulso folio, totus mensis februarius periit. Secundum et tertium exhibent
dies a 19 martii usque ad 20 maii. Hic rursus hiat codex, duobus avulsis foliis, et quartum folium
incipit in laterculo 1 augusti; inde procedunt, tam in hoe quam in sequenti folio menses augustus,
seplember, october; hie tamen desinit in diem 30. Post quem, uno folio deficiente, november
(4) The Book of Leinster sometime called the Book of Glendalough, edidit ad similitudinem scripturae R. Atkinson,
Dublini, 1880.
minime
[xxvii]
minime comparet; sextum et ultimum in laterculo 17 decembris incipit et pergit usque ad diem
ultimam anni ecclesiastici, nempe 25 decembris.
Colgani folia migraverunt Romam, ubi in conventu Franciscanorum Hibernico ad S. Isidorum
domicilium habuerunt usque ad an. 1870. Tunc mutatis rebus, Romani fratres codicibus suis
timuerunt eosque in Hiberniam remeare iusserunt. Nune apud Dublinenses Franciscanos reperiuntur
folia quondam Dungallensia; quae cum reliquo Leinsterii libro Atkinsonius splendida editione
(p. 355-365) comprehendit, ad similitudinem codicis expressa.
Verum non hic tantum liber usui fuit Colgano. Loquitur enim (1) de altero simili, id est
idem continente martyrologium, qui in Hibernia repertus ipsi Colgano ex parte iam descriptus
erat et totus nuntiabatur mittendus. Quae fata tulerit secundus ille codex, num re ipsa ad Colga-
num pervenerit, ignoramus. Apographum imperfectum quod sese iam in manibus habuisse signi-
ficat, in Belgio mansit, ibique adhuc asservatur in bibliothecae regiae Bruxellensis codice signato
num. 5095. Sed cum nihil contineat praeter sanctos Hibernicos, ad caleem laterculorum hierony-
mianorum additos, nobis curae non erit. Sufficiet dicere alterum illum codicem, etsi minime integer
et ipse fuerit, lacunas tamen prioris aliquando explevisse. Ad idem exemplar utrumque redire indicia
sunt evidentia (2).
Huie martyrologio Colganus dicit praefixum esse titulum Martyrologium. Aengussii et Moelruani;
qui cum in codice Leinsteriano minime compareal, necesse est ut ex alio nobis iam incognito
petitus fuerit. Aengussius et Moelruannus in monasterio Tamlactensi (3) convixerunt, extremo VII
saeculo, atque prior ille famam rettulit ex opere quodam martyrologico, metrice et lingua hibernica
conscripto, Festilogio scilicet, quod nuper edidit v. cl. Whitley Stokes (4).
Aengussio vult Colganus eliam breviarium nostrum tribuere una cuim hibernieis supplementis.
Sed id parum constat, atque ipse Colganus vidit in Tamlactensibus codicibus contineri ^ natales
, ipsorum 55. Moelruani et Aengussii et aliquot aliorum. sanctorum qui eodem saeculo cum ipsis
, vixerunt quos et constat post ipsos obiisse. Hanc autem additionem factam arbitramur (ita
, pergit. Colganus) ab aliquo Tamlactensi monacho qui sub finem saeculi noni vixit et. sub ini-
, tium decimi decessisse videtur. Meminit enim. S. Corprei episcopi Cluanensis qui anno 899 obiit,
. non tamen S. Cormaci regis et episcopi anno 903 mortui vel ullius sancti quem constet post
, annum 900 vixisse (D) 5
In hoc pretium est Hibernici illius libri quod artae coniunctionis cum Epternacensis codicis
traditione haud obscura vestigia exhibeat. Ibi reperiuntur et sancti Angliae, immo Northumbriae,
quorum sermo in superioribus fuit, ibi et nomina ex passione S. Laurentii desumpta. Attamen
quod spectat ad IMaliae inferioris sanetos, quos proprios Epternacensis habet, res est minus clara.
Bedae quod traditur martyrologio propius accedere videtur quam Eplernacensi. Ut ut est, idem
omnibus fons discernitur, isque ex Lindisfarnensi monasterio promanans, communis utrique
Hibernorum et Anglorum liturgicae traditioni (6).
19.
E' — Breviarium Einsidlense e codice eiusdem coenobii 236. — Codex Einsidlensis 236,
membranaceus, formae quaternariae, mihi olim visus est saeculi IX: nunc G. Meier, bibliothecae
praefectus, dubitat utrum sit decimi an aetatis antiquioris. Continet breviarium — hierony-
mianum integrum ab VIII kal. ian. ad finem anni, illi fere typo affine, cuius tamquam exemplar
sunt Richenoviense (in editione nostra col. II) et Gellonense. Verum nonnulla habet directe e
plenioribus, quae neque in Richenoviensi et congeneribus, neque in Gellonensi reperiuntur. E. g.
ad IV kal. ian. typicum illud Bonifati episcopi de ordinatione refert, quod in neutro e breviariis
sollemnioribus R. et G ullo modo apparet. Quare ab uno vel altero. e plenioribus videlur recta
aut obliqua via, non uno loco, pendere. De eo, quem allenle examinavi anno 1856, et cuius
exemplar fidele a cl. memoriae monacho Gallo Morel obtinui, neque typis editum. umquam est,
hoe loco constitueram fuse disserere. Sed incidi in morbum, antequam quae scripturus eram
chartis mandarem. Nunc iis tantum, quae necessario praemonenda sunt, contentus ero.
Martyrologium male compactum est, folis sus deque versis. Ab initio ad V non. marlias
scriptum ita esl, ul duo saepe versus fastos unius diei contineant. A IV non. martias ad
XII[ kal. dec. alia manu exaratum, compendium est breviarii Richenoviensis, ita institutum, ut
singuli dies uno tantum versu contineantur. Quare primi marlyris nomen locum plerumque
(4) Acta SS. Hiberniae, tom. I, p. 581, 582. — (2) De his vid. quae disseruit Atkinson, 1. c., p. 18. — (3) Hodie Tallaght,
non longe ab urbe Dublino. — (4) Calendar of Oengus in Transactions of the Royal Irish Academy, Irish Manuscript
Series, Dublin, 4880, tom. I, part. I. — (5) L. €, P- 58. — (0) De hoc codice cfr. Sollerii Prolegomena ad Usuardum 8 11
et 25, Rossii toma sott., tom. II, p. 41, ubi specimen datur ad d. V id. aug. pertinens. Varias lectiones inde proferre non
sine fructu fuisset; quod si minime factum est, ad me culpa pertinet.
adiectum
L. D.
I B. R.
J. B. R.
[xxvii]
adiectum habel, reliqui martyres non item; et hi pauci recensentur, quot brevis versieulus capere
potest. Demum a XII kal. dec. ad finem, alia item manu parum recentiore, eadem tamen lege,
variat fere semper a Richenoviensi, et aliunde petitum esse manifesto apparet. Quicquid a breviario
Richenoviensi aut a plenioribus nunc notis videtur ita differre, ul etus aliqua ratio habenda sit,
id totum (quemadmodum et in codicibus G 914, 915 et O) in Excerptis meis annotandum
censui. Omittenda vero duxi quaecumque e fontibus haud hieronymianis manifesto pendent, id est
e commemoralionibus seriore aetale superadditis vel e Beda, Romano parvo, similibus ; lis tamen
exceplis, quae ipse quoque Richenoviensis iam receperat. Haec singula h CHO notare
seiunctim mihi proposueram; sed quoniam huius editionis postulatis id minime necessarium
. Β ᾿ 2
judico, ab hoe censu conficiendo et expendendo abstineo. (Vid. comm. de cod. E?).
20.
E? — Breviarium Einsidlense e codice eius coenobii 117. — Hoc breviarium item coenobii
Einsidlensis, nondum typis editum, eleganter exaratum est in membranis formae quaternariae,
saeculo fere ΧΙ]. Incipit a kal. ian. multoque contraetius est quam. E ἡ, a quo identidem variat, sed
quocum saepe concordat.
Eius antigraphum, sive ul melius dicam antigraphi fragmenta, agnovi anno 1856 in codice
Einsidl. 256, saeculi IX. vel X; item in codieibus 198, 139, 139, 174, 958 et in duobus foliis
exsectis a. veleri codice membranaceo, quae auno 1856 nondum in volumen compacta erant. Nempe
ianuarius apparet in codice 132, februarius in 174, item finis februarii et initium martii in
codice 258, martii finis el initium aprilis in. 198, medius aprilis in folio seiunetim exsecto, finis
aprilis et initium maii in codice 132, finis iulii et media fere pars augusti in codice 139,
september in pagina exsecta. Ibi nonnullas commemorationes aevi serioris, quae in codice 117
eadem manu qua integer textus scriptae sunt, exaratas deprehendi manu parumper recentiori.
Quare haec omnia serius admissa sprevi : quaecumque à Richenoviensis breviarii manu prima
variant, ea attente annotavi. In. hac editione excerpta typis impressa e codicibus E', E* inde ἃ
mense martio errore ita citantur, ut E semper positus sit pro E! et vice versa; praeter diem
pridie idus iulias, ubi lectio fogati (ἃ 915 et O focati) ep. recte attribuitur codici E *. Nempe
scribendum fuit Focatis e recto Focas, quod ceteri codices minus bene enuntiant Focae vel Foci.
In Pertz, Archiv, tom. IV, p. 307 et seqq. Carolus Dümge et Franciseus Mone plurima
congesserunt de Martyrologiis et Passionalibus manuscriptis in bibliothecis germanicis, ubi nonnulla
quoque de codicibus Einsidlensibus, pp. 309, 320. Ea non prosequor, quippe quae historiam tantum
germanicam respiciant.
21.
Cod. Escorialensis lat. I. III. 13. — Ab auctore (von Hartel) Bibl. Patrum lat. Hispanicae (1)
didiei in codice Escorialensi saeculi X, notato 1. ΠΙ. 13, contineri passionarium mutilum euius
initum (f. 1? est : m amiopoli. aurili. iulii, finis (f. 7) sfepani. poliani et alior(um) .
Statim intellexi hoe fragmentum non codicis passionarii esse, sed martyrologii contraeli ex hiero-
nymianis a die XI kal. maias ad pridie kal. decembres. Cum autem codicem martyrologicum
hieronymianum originis Hispanae nullum nossem, apographum integrum huius exemplaris Esco-
rialensis petii et. obtinui, procurante Mariano Rampolla v. em. presb. card. S. E. R., cui plurimis
beneficiis me devinetum profiteor. Apographum confecit peritissime Rodulfus Beer, ab Academia
Vindobonensi missus ut Patrum latinorum codices Hispanos excuteret. Itaque martyrologii fra-
gmentum Escorialense totum examinavi et cerlior faclus sum id non nisi breviarium esse, ex
hieronymianis maioribus adeo contractum, ut singulis diebus nomen loci vix unum, martyrum tria
vel quattuor sint annotata, eaque saepissime valde corrupta. Plerumque locus, qui in codicibus
col. I et III primus occurrit, integre descriptus est; deinde unum vel duo nomina marlyrum eius
loci propria sunt annotata; tum unum alterumve nomen arbitrio eius, qui breviarium fecit, unde-
cunque e toto latereulo electum. Exempli gratia : VI kal. maias. [n aciopoli awrili, iulii. victuri
elc. (sic) Primum nomen vere perlinet ad Axiopolim, reliqua sunt Africana. Exemplar prototypum
maius, unde hoc breviarium pendet, modo videtur esse familiae Mettensis (col. DI, modo Fontanellensis
(col. III), interdum etiam, quamquam raro, Epternacensis (col. Il). Sic ad diem VIII kal. iul. natale
Iohannis Baptistae dicitur genuimwm, id quod in Epternacensi tantum legitur. Neque tamen ab
unico pendet exemplari. Nonnumquam enim idem nomen varia forma corruptum vel parce detortum
bis terve repetitum animadverti; quemadmodum ad ΠῚ k. jan. in Alax(andria) mansueti. secuti.
(4) In Sitzungsberichte d. k. Akademie d. Wissenschaften zu Wien, 1885, tom. CXI, p, 495.
securi.
A hos
ew
[xxix]
securi. severi. donati elc. Quo loco codices maiores efferunt : mansueti. severi (unus Ept. FLP.R
securi) donati, Quare non ex uno tantum exemplari maiore, facile e tribus diversis Breviarium
Hispanum esse decerptum videtur stabiliendum. i
Saeculo VII vel VIII martyrologium. romense in Hispania exstitisse discimus ab antiquissimo
indice bibliothecae Ovetensis, quem servat codex Escorialensis R. IL. 18, ubi fol. 95' huiusmodi
liber indicatur. Quem codicem. exaratum esse saeculo VII vel VIII iudicavit von Hartel (1). Utrum
hoc martyrologium. romense breviatum fueril, an recensionis plenioris, nullo indicio mihi fas est
divinare. Ea tamen aetate martyrologium. romense non aliud fuisse quam pseudo-hieronymianum
dubitari minime posse opinor.
Breviarium Escorialense corruptissimum lectiones sinceras ab hieronymianis nobis nolis vere
diversas numquam exhibere iudico. ln efeso adsumsio sancti iohannis apostoli, quam solus
Bernensis assignat diei VIII kal. iulias, heic antieipatur ad VIII kal. iunias; opinor, errore. De
hae adswumptione Υ. commentarium Florentini de indieulo apostolorum, praefixo codieibus marty-
rologii hieronymiani, p. 193 et seqq. Die kalendarum maii vere discedit ab hieronymianis, annotans
quae in his nuspiam leguntur : Im Acci civit. sanctorum Torquati et comitum — eius. Haec
propria sunl kalendarii Gotho-Hispani, quemadmodum diseimus e codice Parisiensi (N. 4. 2171)
nuper edito a D. Germano Morin (2. Romanum parvum et Ado eos martyres assignant idibus
maiis : Ado certe ex aetis Hispanis. Quare breviarium Escorialense non est purum prorsus hiero-
nymianum.
Fere nihil inde decerpsi, praeter quae ad diem III kal. iulias annotavi de natali apostolorum
Petri et Pauli. Cuius diei latereulus, desinens in verba : Pelri autem. in. Baticano indicio est
codicem, unde hoc breviarium pendet, natalem apostolorum tribus locis plene exhibuisse; formula
tamen ab ea, quae in codicibus maioribus legitur, parum diversa.
29.
F — Breviarium Viennense e codice coenobii Fuldensis, nunc Leidensi Scalig. in-IV, n. 49. —
Egregiis Analectis Bollandianis initium. feliciter factum est (3) a marlyrologio Fuldensi e codice
Leidensi Scalig. in-IV, n. 49, saeculi fere decimi. Codex quidem usui fuit olim coenobii Fuldensis;
id quod manifestant necrologium paginarum marginibus adscriptum (4) et series abbatum Ful-
densium, martyrologio subiuneta. Verum marlyrologium ipsum, quale hoe codice exhibetur fol. 1-49,
prima origine fuit Viennense, contractum seilicet ex hieronymianis et historieis in usum peculiare
ecclesiae Viennensis, Id. facile evincam.
Hoe Breviarium ita contextum agnovi, ut prima uniuscuiusque diei pars excerpta sit et con-
tracta ex hieronymianis, plerumque e contraelis formae Richenoviensis (cuius dedicationes quoque
enuntiantur XVII et XVI kal. sept), saepe e plenioribus, praesertim inde a mense februario.
Altera pars excerpta est e martyrologiis historieis, maxime ex Adone vel Notkero, Usuardo et
huius auctarüis. Quare parum miror, quod Ernestus Dümmler, hoc contextu partim — historico
martyrologii deceptus, id Bedae esse praesumpserit (5. Pontificum Romanorum ultimi in his
fastis occurrunt. Gregorius (Ill) ad IV kal. dec.; Zacharias ad pr. idus marlias : ille. defunctus
est an. 741, hic an. 752. In alterius partis contextu, quae pendent e fastis martyrologicis formae
historicae permixta sunt cum excerptis e. codicibus hieronymianis plenioribus. Sed omnium fre-
quentissima mentio est episcoporum Viennensium, item. sanctorum eius ecclesiae. In his fastis
commemorantur quidem unus aut alter episcopus Virdunensis, Bituricensis, Cameracensis, Meltensis,
Coloniensis, Treverensis, Moguntinus, nonnullique e tota Gallia saneti delecti; sed Vienneuses fere
quindeni. Duplex fons huius breviarii origine Viennensis inde etiam agnoscitur, quod idem martyr
vel sanetus nonnumquant bis enuntiatur nomine sive integro, sive corrupto. Sic ad XIII kal.
ian. in parle priore : θην Cypriani episcopi, in altera : Rome Zepherini. Utrumque unum idemque
esse, nomine in codicibus varie corrupto, ut ex Zephirino, Cepirinus, Caprinus, Cyprianus faclus
sit, collatis exemplaribus plenioribus et breviatis liquido apparet.
Quae mihi visa suut in hoe breviarium illata e fontibus haud hieronymianis, cuneta prae-
termisi neque iis locum dedi in. Excerptis col. ll.
Alterum martyrologium Fuldense e cod. Vat. Reg. 441 edidit Georgius in appendice ad
Adonem, p. 656 el seqq. Pertinet ad classem, quam dicimus historicorum, conflatum ex Adone
et Usuardo. Quare nulli nobis heic usui est.
(1) L. c., p. 940. — (2) Anecdota Maredsolana, tom. 1, p. 398. — (3) Tom. 1, p. 1-48. — (ἡ) Hoe necrologium
edidit E. Dümmler in Forschungen zur deutschen Geschichte, tom. XVI, p. 171-177. — (5) L. δ.» »- 108.
22.
L B. R.
[xxx]
22.
G — Breviarium Gellonense e codice olim Gellonensi, nunc bibliothecae Paris. Nat. 12048. T.
Breviarium hieronymianum a celeberrimo codice Gellonensi edidit d'Achery (1). Leopoldus Delisle Θ)
hunc codicem diligenter describit, οἱ iudicat scriptum post medium saeculum VII, nec in cuius
coenobii usum ab origine confectus fuerit, liquere asserit. Martyrologii. hieronymiani breviarium
heie subiectum sacramentario est, tamquam eius appendix. Huius breviarii originem | Sollerius docet
fuisse Resbacensem. Scribit enim : * argumentis pluribus educi posse videtur (hoe martyrologium)
, spectasse ad HResbascense coenobium diocesis Meldensis (3). , Nempe ad vi kal. iul. et ad a
et III kal. sepl. leguntur commemorationes propriae monasterii supradicti. Sed XX kal. ian.
legitur quoque dedicatio basilicae S. Salvatoris in Gellone. Quare videtur martyrologium. vere fuisse
Gellonense, descriptum ex codice coenobii Resbacensis. Nec sine optimo iure Martenius (4) huie
martyrologio nomen Gellonense vindicat adversus Sollerium. Codex scriptus est dum adhue viveret
Hadrianus papa 1. Siquidem IV non. martias annotatum est : Adriani romani episcopi ordinatio;
quae nonnisi eo eliam tum vivente fuit commemoranda. Hadrianus sedit ab anno 112 ad 795 (5)
Breviarium Gellonense progenie gaudet copiosa. Inde contracta brevius sunt G. 914, AVG-
ustanum, LABbeanum, Treverense, Autissiodorense, Morbacense, alia quoque fortasse nondum visa
aut examinata. Sed haud ipse codex G fons est ceterorum, quos dixi, et similium. In G enim errores
animadverto, a quibus alii codices sunt immunes; e. g. saepe abb. pro alibi. Quare breviaria typi con-
iractioris, quae ad formam Gellonensis accedunt, ab aliis exemplaribus, non ab ipso Gellonensi
derivata esse comperimus.
Nec de breviario Gellonensi accidit idem quod de Richenoviensi, ut eius progeniem manifestam
et a prototypo nullatenus variantem in pluribus codicibus agnoscamus. De Richenoviensi quidem
asserere possumus propagatum illud directe esse in R?, R?, Fuldense et Moguntinum (Vindo-
bonense Palat. 642); de G non item. Inter breviarium Richenoviense et textum Hibernicum affi-
nitatem intercedere agnovit Vietor De Buck (6). Ad Gellonensis vero originem certa via pervenire
non possumus. In codice quidem G 914 (coenobii S. Galli, qui eum Gellonensi familia coniunctus
manifesto est, initio martyrologii legitur : ^ breviarium de martyrologium cireulum anni transcriptus
, de libris civitatibus lugdonensium, viennensium, acustodinensium οἱ gratinopolitane (810) urbis iuxta
, hieronimum etc. , Sed codices Lugdunenses, Viennenses etc. martyrologii, unde breviaria familiae
G videntur derivata, minime ad nos pervenere. Codex ipse G 914 ad G accedit forma simili
LABbeanae, sed breviori. Interdum α 914 est ipso G plenius; e. g. ad VII kal. ian. refert
nomen civitatis Antiochiae (Anfiotia), quod in G desideratur. In. summa, familia G, et in primis codex
G 914, accedit modo ad alterum e plenioribus exemplaribus nobis nolis, modo ad horum nullum; et
liquido patet pendere ab exemplari pleniore, quod ad nos minime pervenit. Quare mirum haud est in
codice G et in uno aut altero e breviariis eius familiae nonnulla reperiri, quae in plenioribus nobis
notis desiderantur; e. g. festum Hippolyti et Hadriae V id. nov. (7), de quibus vide quae scripsi in
Roma. sotterranea, tom. III, p. 199 seq.; item natalis Optati episcopi V kal. dec., de quo op. cit., tom. 11,
p. 292. Breviarium G cum tota eliam progenie supplendis martyrologii plenioris lacunis interdum
inservit.
Quae huie breviario propria sunt, neque e hieronymianis derivata, in Excerptis meis haud notavi.
Ea volueram (quemadmodum et additamenta codicum ἃ 914, 915; AVG.; E'; Εὖ; F; LAB.; O; T?)
separatim recensere et singularum additionum origines vestigare; sed longum opus huic editioni
minime necessarium cogor nunc praetermittere.
2A.
G 914 — Cod. e bibliotheca Sangallensi 914, id est breviarium hieronymianum maius ad usum
coenobii S. Galli. — G 915 et 453 — Codd. e bibliotheca Sangallensi 915 et 453, i. e. breviarium
hieronymianum minus ad usum coenobii S. Galli. — Breviarium in codice bibliothecae S. Galli 914
membranaceo, formae quaternariae, exaratum est exeunte saeculo VIII, p. 234-978, cui subicitur
necrologium Sangallense ineuntis saeculi IX, p. 279-285. Codex deficit a VII kal. ad idus febr.
a IV ad III non. mart, a kal. apr. ad XVI kal. maias, ab XI kal. dec. ad III non. easdem.
Affinis est Gellonensi, minime vero inde unice pendet. Huius codicis breviarium ego appellabo
Sangallense maius; nam codex G 915 (membr. in-4^) eiusdem fere martyrologii compendium exhibet
(1) Spicilegium, edit. in fol., tom. II, p. 25 et seqq. — (2) Mémoire sur. d'anciens sacramentaires, p. 80. — (3) Soller
Act. SS., Iun. tom. VII, P. II, p. III. — (4) Veterum script. ampl. collectio, tom. VI, p. 632. — (5) Mabillon udin
Italicum, tom. I, P. II, p. 38; cfr. quae scripsi in toma sotterranea, tom. III, p. 199. — (6) Recherches sur les coléndpier
ecclésiastiques in Précis historiques, tom. XXVI, 1877, p. 17; cfr. supra comm. de Adonis, Notkeri et Rabani martyro-
logiis. — (7) Sed haee ex aliquo codice passionis interpolata sunt. [L. D.]
brevius,
[xxxi]
brevius, exaratum iubente Cralone abbate anno 956, cui singulis diebus insertum est necrologium.
A IV kal. maias ad IV idus easdem membranae periere. In extremis paginarum marginibus litterae
saepe sunt usu deletae. Idem breviarium redit, necrologio auctum (1), in codice Sangallensi 453, scripto
anno 1090. Addita praefert nonnulla festa, ut Lini, Cleti, romanorum pontificum, electa e kalendariis
aevi sequioris. Utrumque compendium Sangallense 915 οἱ 453 interdum aliquid annotat, quod in
breviario prototypo 914 et in Gellonensi desideratur, exstat autem in. Riehenoviensi. Huiusmodi insigne
exemplum praebet dies VI kal. decembres, mentionem exhibens coemelerii Callisti, quae eo loco
rectissima est, et in breviario Richenoviensi tantum servata, indeque in Sangallenses minores pro-
pagata (2) Aliis quoque pluribus locis affinitatem prodit cum R; sed nomina saepe vitiat. Quae in
breviariis Sangallensibus vere variant a Richenoviensi, semper annotavi; codicem tamen 453 citare
neglexi, utpote in hieronymianis totum similem Sangallensi 915.
Lucas d'Achery prioris codicis 914 varias lectiones subiecit editioni textus Gellonensis (3), sed
offieio functus est neglegenter. Breviario codicis G 914 praefixus est titulus indicans excerptum id esse
ex exemplaribus ecclesiarum Lugdunensis, Viennensis, Augustodunensis et Gratianopolitanae (v. comm.
de codice G.) Quae cuneta exemplaria periere. Quare breviarium codicis Sangallensis 914 exspectationem
de se magnam commovet.
Verum propius examinatus mihi visus est pendere praesertim a Gellonensi, ad formam accedens
breviarii: LABbeani, nominibus martyrum minus recte servatis et generatim magis contractum,
Interdum tamen plenius est, et modo derivatum e plenioribus Bernensi ac Wissenburgensi, modo
ex Epternacensi. Nonnumquam partim concordat cum B, partim. eum W. Plus semel videtur idem
festum vario modo enuntiare et e duobus vel pluribus codicibus excerptus. Potius dixerim pendere
ab exemplaribus, quae ad nos minime pervenere (vide comm. de codice G). A mense fere junio
ad anni finem aecedit saepius ad plenius Corbeiense eiusque progeniem quam ad Bernense ac
Epternacense. Nomina masculina saepe arbitrario mutat in feminina et vice versa; alia a genuina
forma prorsus detorquet. E. g. ad XIII kal. febr. martyrem Persam Audifax enuntiat Adafletum.
Series varias martyrum perturbat, quamquam à primis uniuscuiusque diei soleat incipere. Nomina
geographica saepissime omittit. Haec de iis, quae ex hieronymianis fontibus derivata sunt, dico.
E fontibus vero a centone hieronymiano alienis multa inserta heie sunt, praesertim e martyrologiis
historicis, quorum in hac editione nulla ratio habenda fuit. Varias lectiones hieronymianas vel ad
hieronymianas illustrandas aliquo modo spectantes omnes in Excerptis annotavi. Manifestos errores
ueglexi; ut pridie non. oct. Albini pro Balbinae, nempe coemeterio, in quo Marcus depositus est,
mutato nomine loci in nomen martyris vel confessoris; et similia quamplurima. Multae nota-
tiones liturgicae adiectae sunt similes illis, quas Leopoldus Delisle explicuit in. Mémorre sur d'anciens
Sacramentaires, p. 313.
Eadem fere monenda sunt de Excerplis meis ex codice G 915. Sed quoniam hic pluries variat
a G 914 et multa addit e fontibus historieis aliisque haud hieronymianis, quae ab hac editione
prorsus aliena iudicavi, ea cuncta decreveram separatim recensere et expendere. Morbo interveniente,
invitus coactus sum, quemadmodum in codicibus Gellonensi, Einsidlensi aliisque, a proposito
abstinere.
δι».
Breviarium Gallieanum hieronymianum e codice originis ignotae saeculi XI. — Martene et
Durand (4) ediderunt marlyrologium, eui nomen fecere Gallicanum, ex. codice ab annis circiter septin-
gentis conscripto bibliothecae domini Chauvelin, regiorum sigillorum custodis. Iidem prosequuntur : 10" alia
ratione Gallicanum appellatum. conicimus, quam quia Gallicanos sanctos. commemorare soleat. Verum
nulla ratio erat cur hoc martyrologium editores eo nomine appellarent. Est enim. purum putum
breviarium hieronymianum, quod a nullo e typis nobis notis videtur pendere. Accedit quidem ad
Richenoviense; sed multa habet, quae in hoc desiderantur et redeunt in plenioribus. Nihil inde
desumpsi, quoniam varietates omnes vidi esse meras corruptelas. E. g. ad diem IV non. ian. post
in Aethiopia Rutuli (quae codicis quoque S' lectio est) sequuntur Claudiae, Aurigo, Vetali, Yertiae,
Stephani. Haec mirum in modum esse depravala, à plenioribus discimus. Quae consentiunt
legendum : Claudiae, Aurigae, Vitalis, Hierosolyma Stephani. Sic XIX kal. sept. martyr prodit
ignoto nomine Ta/wi; id corruptum est e Zifuli, quod adiectum legilur nomini Eusebii, id est
Eusebii tituli conditoris (b). Uno verbo nihil inde bonae frugis collegi. Manu scripta volumina
bibliothecae Chauvelinianae fere cuncta pervenerunt ad coenobium Sancti Germani Pratensis. Hunc
codicem ego inter libros eius bibliothecae in Nationali Parisiensi minime agnovi.
(41) De neecrologiis Sangallensibus vide Ebner, Die klósterlichen Gebets- Verbrüderungen, p- 96; cfr. Pertz, Archiv,
tom. IV, p. 318. — (2) Ftomae sott., tom. IL, pp. 70, 71. — (3) Spicil., ed. in fol., tom. II, p. 25-37. — (4) Veter. scriptor. ,
tom. VI, p. 058. — (5) Vide quae seripsi /toma. sotterranea, tom. II, pp. 111, 112.
26.
I. B. R.
1.8. R.
[xxxi]
26.
LAB. -- Breviarium e codice Labbeano. — Hoc breviarium e codice, quem Philippus Labbe
loco ignoto descripsit, edidit Sollerius (1). Hunc codicem olim. collegii Claromontant fuisse suspicor,
sed ego nuspiam repperi. In bibliotheca Phillippica codicem iam Meermannianum, id est Claro-
montanum 734, animadverti inscriptum S. Hieronymi martyrologium. Sed neque hic codex, partim
impressus, partim manuscriptus, ille est quem adhibuit Labbeus. Huius libri jacturam facile
toleramus : ab AVGustano enim ille vix parum distat, ideoque et ἃ Gellonensi. Textus breviarii
Labbeani manifestis erroribus scatet. Excerpta mea fere nihil inde profecerunt. Cfr. quae de hoc
codice scripsi in comm. ad Treverensem.
27.
Breviarium Moguntinum in cod. Vindob. Palat. 649. — Codex bibliothecae palatinae Vindobo-
nensis 6429, membraneus, olim Carthusiae Moguntinae, continet breviarium martyrologii hieronymiani,
quod in catalogo eius bibliothecae dicitur Rhinoviensi. simillimum, saeculi X. Verum Ludovicus
Duchesne a me rogatus, ut codicem inspiceret, iudicavit videri scriptum saeculo IX. Incipit f. 1"
XI kal. feb.; quae praecedebant ab VIII kal. ian. ad XII kal. feb. sunt cuncta deleta. Desinit
fol 18r: XIII kal. ian. Im tracia iulii οἱ iconio teclae. Home ci. Eiusdem fol. 18, pagina versa,
novem circiter versus sunt deleti : quare cum singuli dies versibus fere duobus contineantur,
martyrologium pertingere debuit ad diem IX kal. ian. Hoc breviarium haud dixerim simillimum
Rhinoviensi; est. totum contractum e breviario Riehenauensi (R, R?); quemadmodum e sequenti
specimine diei id. V aug. facile disces :
RUcHENAUENSE. MocuNxTINUM.
In sirmio rustici . et in oriente crescentiani . et tiburtii . In sirmio rustici . In Alexandria antonini . Rome dionisii
In. Alexandria antonini . Rome dionisii episcopi . in urbe epi . In lemovicas martini.
lemovieas martini.
Cum utriusque codicis Richenauensis totum textum dederim in col. IL, Vindobonensis 642
collationem exhibere prorsus inutile iudicavi.
ΡΣ
Breviarium Morbacense, id est e codice monasterii Morbacensis, dioecesis Basileensis. — Breviarium
hieronymianum Morbacense integrum edidit Martene e codice eius coenobii dioecesis Basileensis (2).
Editor monuit multa nomina sanctorum scripta heic esse a/fera manu, pollicitus ea a ceteris
distinguere vario charactere lypographico, verum promissis haud stetit. Codex Morbacensis com-
pendium exhibet valde contraetum οἱ ieiunum breviarii Gellonensis secundum typum AUG., LAB. ;
admisso aliquo identidem nomine, quod inde haud videtur desumptum. E. g. ad diem pridie
kal. febr. commemoratur Geminianus ep(iscopus), post 'TTharsicium martyrem Alexandriae. Haec
corrupta opinor a nomine Gemini, qui in plenioribus et eliam in nonnullis breviatis recensetur
inter martyres Alexandriae, sed absque appellatione episcopi. Quae omni carent auctoritate et
videntur plane corrupta, idcirco ea minime annotavi. Neque codicem ipsum vidi.
29.
O -- Breviarium partim hieronymianum saeculi IX e codice Ottob. Vat. lat. 38. — Codex Ott.
Vat. lat. 38, membraneus, formae quaternariae, egregie exaratus saeculo IX, continet breviarium partim
hieronymianum, partim historieum editum a Georgio (3) Mutilus est initio a kal. ian. ad ΧΙ
kal. febr. Victor De Buck (4) censet hune codicem dignum, prae ceteris omnibus contractis
hieronymianis, qui commentario peculiari illustretur; adeo singularis est eius indoles et obscura
origo. Ego totum attente examinavi in ipso codice. Vidi scriptum esse sedente Gregorio IV pontifice;
quoniam ad diem IV kal. apriles commemoratur ordinatio Gregorii papae, quae pontificis etiam
tum viventis indieium est. Eiusdem o"dinationis mentio fit in. kalendario Rhinoviensi edito a
(4) Acta. SS., Iun. tom. VII, P. II, p. 29 seqq. — (2) Thesauri novi anecdotorum, tom. IIL, p. 15603 et seqq. — (3) Ad
Adonem, p. 076 et seqq. — (A) Hecherches sur les calendriers ecclésiastiques, l. c., p. 17.
Marzohl
το ποκα λώ ἀ ἐμμννε TOM ^ac oS
[xxxur]
Marzohl (1) et in Bedae-Flori codice A. Hic Gregorius est sine dubio eius nominis quartus. Nam
Gregorii I ordinatio incidit in diem III septembris; Gregorii II in XIX maii; Gregorii III in
xvn martii; Gregori V in III maii. Unius Gregorii IV dies ordinationis ignota est; quam ex
Einhardo scimus (2) confectam »om prius quam legatus imperatoris Romam venit et electionem
populi, qualis sit, eraminavit. Electio post mortem decessoris Valentini peracta est Romae mense
fere septembri vel octobri anni 897. Quare iter romanum legati imperatoris necessario fuit eo
exeunte anno, et electionis examen nonnisi eodem tempore vel ineunte anno $828 perfici potuit.
Quare Gregorii IV ordinatio dilata. ad exeuntem mensem martium optime convenit cum historia.
Sane e pontificibus romanis nomine Gregoriis ante saeeulum XI, unus nominis quartus potuit
consecrari IV kal. apr.; ceterum omnium dies ordinationis sunt, quos dixi, plane diversi (3). Mani-
festum est Gregorio IV vivente hoc breviarium martyrologii hieronymiani confectum esse, vel eo
lempore in codice Ottoboniano perscriptum.
Breviarii indoles ea est, quae duplicem saltem fontem prodat. Alter fons est hieronymianus
e codice Bernensi vel eius simillimo. E. g. ad ΧΠῚ kal. martias, ubi Bernensis inter martyres
africanos recenset et cum. eis LIIII, hic codex mutat numerum LIII in ΤΙΝῚ. Natale apostolorum
Petri et Pauli III kal. iulias attribuit tribus locis et viis, quemadmodum unus Bernensis. Non-
numquam vero pendere videtur polius e Corbeiensi, quam e Bernensi. E neutro, opinor, directe
excerptus est, sed e simili et copiosiore deperdito. Indieium sumo ex die XV kal. jan., ubi
legitur : In Aegypto in Anazypoli, Dioscori lectoris multa passi (codex passus) ad cuius memoriam
multae curationes fiunt. Extrema verba ad cuius etc. in celeris codicibus plenioribus, non excepto
Bernensi, desiderantur. Eas esse antiquas et genuinas didici e fragmento Laureshamensi ad diem
III non. ian., ubi eadem fere verba leguntur de martyre quodam Tomitano. In martyrologio
Rabani, qui eo loco manifeste pendet ex hieronymianis sinceris, lectio melior est quam in ipso
fragmento Laureshamensi et concordat ad verbum cum codice Ottoboniano. Alter fons huius
breviarii derivatus est e martyrologiis historicis, Beda, Romano parvo aliisque, quae additamentis
variis ad Usuardum inserviere, minime ex Rabano aut ex Adone. Uno verbo pertinet ad
classem mixtam ex hieronymianis puris et ex uno vel pluribus historicis. In postremis auni
mensibus affinitatem aliquam videtur habere eum codice Sangallensi 915. Quae ex hieronymianis
puris sunt derivata contuli cum codicibus plenioribus ac breviatis, et seclusa farragine lectionum
manifeste corruptarum, annotavi in Excerplis, quae mihi visa sunt aliquo nomine haud
praelereunda.
Denique de monasterio, in cuius usum hoe breviarium confectum est, pauca videntur subi-
cienda. Ad diem XVIII kal. iul. in hoc codice legitur : In monasterio quod est in monte petroso,
depositio sancti. Zosimi translati de Putheolo. Eadem annotatio est in vetusto martyrologio manuscripto
bibliothecae sanctorum apostolorum Neapoli, sed ad diem XIII kal. nov., qui dies natalis est. Zosimi
martyris Puteolani, secundum pleniora hieronymiana. Eius mentionem fecit Caraeciolus (4) his verbis :
Putheolis civitate natalis. Zosimi episcopi qui translatus. est in monasterio de Monte Petroso. In Actis
Sanctorum Octobris (5), Vietor De Buck disputat utrum hie Zosimus idem sit ac Zosimus episcopus,
relatus. in vetusta kalendaria civitatis Capuae (6), loco minime annotato, et Zosimus episcopus
Benevento attributus in codice Usuardino, Vaticano n. 5949 (7). Quiequid id est, de quo Bollan-
diani non audent decernere, monasterio de monte Petroso videtur proprium fuisse hoc breviarium
hieronymianum, in quo uno dies translationis Zosimi martyris a Puteolo in illud coenobium est
commemoraia et inter dies festos relata. Petii a doctis amicis Neapolitanis quo loco fuerit mona-
sterium. de monte Petroso : id tantum ab eis didici montem Petrosum, eui successit recenti aetate
monte Scaglioso, esse in Apulia prope Metapontum in dioecesi Acheruntina, et monasterium
dicatum esse nomini Michaelis archangeli. In. hoc martyrologio nullae notationes leguntur propriae
dioecesis Acheruntinae, adiectae textui hieronymiano. Id geuus natales adiectos animadverto civi-
tatum Beneventi, Capuae, Neapolis in Campania, id est : XI kal. mart. sancti Barbati episcopi
Beneventani; VIE id. iul. samet Apollonii Beneventanae sedis episcopi ; MU kal. nov. [m Capua
sancli Germani episcopi; V. id. nov. Campania Neapolim. natalis sancti Agrippini episcopi.
20.
Cod. coenobii S. Pauli Romae via Ostiensi. — .]n bibl. coenobii S. Pauli via Ostiensi cod. XVII
Miscellaneorum card. Tamburini, chartis non numeratis, insunt fragmenta veteris martyrologii
* e codice scripta circa finem decimi et initium undecimi saeculi ,. Ubi Tamburinius hunc
(1) Liturgia sacra, tom. IV, p. 760. — (2) Annal. 827 ap. Pertz, M. G., Ser. tom. I, p. 216; cfr. Vita Hludowici
imp., 6. 41, apud Pertz, 1. c., tom. II, p. 631. — (3) Vide Jaffé-Lüwenfeld, Ziegesta, locis citatis, — (4) De sacris ecclesiae
Neapolitanae monumentis, etc., p. 36. — (5) Tom. VIII, p. 829. — (6) Mich. Monachus, Sanctuarium Capuanum, pp. 401,
410, 490, 433, DAT. — (7) Vide Sollerium in editione Usuardi, addenda ad xx Octobr. :
5. | codicem
L B. R.
1.Β.Β
[xxxiv]
codicem viderit, aut unde eius notitiam habuerit, annotatum haud est. De phis DI nihil
scimus. Primum fragmentum incipit ἃ postremis verbis laterculi diei IV idus maias: ke ᾿" ge ;
caelestibus carus et. dignus d(e)o in pace dies huius vitae clausit. Totidem verba ad eam ἘΠῚ πάπαν
in Adone. Cetera sequuntur usque ad VI nonas iulias, excerpta maximam parlem ex Adone vel
ex Beda vulgato. Ad diem vero ΠῚ kal. iulias natale apostolorum Petri et Pauli iisdem fere
verbis, quibus in codice Bernensi, tribus locis adscribitur (Vaticano, via Ostiensi, Catacumbis);
quare rarissimum testimonium annotavi ad calcem columnae I (codicis Bernensis). Neque praeterea
quiequam inde decerpsi. Reliqua fragmenta continent, primo parlem dierum VIL et. VI. kal.
octobres, deinde ab ultimis verbis diei VI kal. oct. ad finem anni. Quare desiderantur a kalendis
ian. ad XVIII kal. apr. et ἃ V nonas iul. ad VIII kal. oct.
31.
R — Breviarium Richenoviense, cod. bibl. publ. Turicensis Hist. 28. — Martyrologium hierony-
mianum contractum Richenoviense editum a Sollerio (1) exstat in codice membr. in-&^, saeculi IX,
olim coenobii Augiae divitis (Reichenau), nunc bibliothecae publicae Turicensis Hist. 28, f. 154-209.
Inde Keller edidit vetus necrologium Richenoviense, subiectum martyrologio (2). Huius codicis
apographum accuratissimum mihi conficiendum curavi, servata versuum divisione, quod totum
exhibeo in col. II, praefixis unicuique articulo litteris Rich. Quoties editio nostra variat a Bollandiana
Sollerii, id non nisi codice attente inspecto et re perpensa factum acilo. De additamentis martyrologio
alia manu superadditis lectorem semper admonui, neque cuncta sunt eiusdem aetatis haud multum
distantis ab ea, qua librarius Richenoviensis descripsit martyrologium. Nonnulla additamenta videntur
faeta manu saec. XII, id est ad XIII kal. iunias, ad XI kal. iulias (.... enesii), ad ΠῚ nonas easdem,
ad XI kal. aug. Ea vero, quae annolantur ad V idus apriles de corporibus Marci evangelistae et Senesii
martyris Augiam translatis multo recentiore manu addita sunt, nempe saeculo XIV. Dedicationes
aedium aedieularumque sacrarum 2» insula (Reichenau) adseriptae diebus XVII et XVI kal. sept.
pertinent ad ipsum contextum Breviarii Richenoviensis prioris et in aliis quoque similibus breviariis
redeunt. Sed in Richenoviensi altero (Π ἢ), in quo huius paene geminum fratrem agnosco, plures
huiusmodi dedicationes occurrunt in priore Richenoviensi minime adscriptae. Quod mihi indicio est
eas factas esse post confectum breviarium Richenoviense prius. Quare alterum alteri aetate praeire
existimo. Richenoviense secundum (R.) constat exaralum esse ante medium saeculum IX, Richenoviense
prius aliquot ante annis confectum censeo. Ceterum in Richenoviensi priore kalendis nov. extremo
loco, tamquam de recentiore instituto, mentio fit fesfivila/is omnium sanctorum ; de qua allerum
Richenoviense silet. Antigraphum igitur, unde hoc pendet, quamvis prima ab origine maiore quam
Richenoviense prius antiquitatis praerogativa polleat, eam festivitatem videtur commemorasse, quam
in Gallias inductam esse a Gregorio IV an. (827-844) Ado testis coaevus affirmat (3). Breviarium
igitur Richenoviense maius post an. 827 confectum erit dicendum, ante 842, quo anno iam exstabat
alterum. Richenoviense.
De utriusque breviarii Richenoviensis originibus, indole, affinitate cum aliis eiusdem classis,
vide comm. de Gellonensi et de utroque Sangallensi.
22.
R!— Breviarium Richenoviense alterum in cod. Augiensi CXXVIII bibliothecae Carlsruhensis. —
Godex nunc in bibliotheca magni Ducis et civitatis Carlsruhensis inter Augienses notatus CXX VIII
in fol., exstabat in coenobio Richenoviensi ante medium saeculum nonum, teste Reginberto in catalogo
librorum eius coenobii confecto inter annos 838 et 842 (/. Continet Breviarium Richenoviense
martyrologii hieronymiani, inde editum ab Alfredo Holder v. cl. (5). Eius similitudo eum Richenoviensi
priore (R), quem typis dedit Sollerius, tanta est, ut nuperus editor Holderus unum ab altero non
disereverit. De utroque Richenoviensi et quomodo alter ab altero differat, dixi in appendice ad
editionem Holderi,/. c, p. 249 et sqq. Breviarium Augiense CXXVIII (R") a Richenoviensi priore
(R) parum differt, Pluribus locis contractum est, praesertim initio martyrologii, et auctum dedica-
tionibus monumentorum saerorum coenobii Augiae divitis XI kal. febr., XVII kal. oct., VII kal. nov. ;
item memoria Afrae m. in οἷν. Augusta non. aug. et VIII idus aug. Verum ab ipso Richenoviensi
priore descriptum haud est. Caret festivitate omnium sanctorum kal. nov., invecta in Gallias post
(4) Act. SS., Iunii tom. VII, p. 5-15. — (2) In Mittheilungen der antiquarischen. Gesellscha, 2
i 1 [t zu. Zürich, 4VI 9,
p. 37 seqq. — (3) V. Georgii, Martyrol. Adonis, p. 595. — (4) Neugart, Episcopatus Eee cap cae τὶ ΠΝ
p. 547 et sqq. Cfr. Holder, in Rim. Quartalschrift, 1889, pp. 204, 205. — (5) Ibid., pp. 205-249 nicus, tom. 1,
annum
[xxxv]
annum fere 821, quae in Richenoviensi priore annotatur. Riehenoviense alterum pendere opinor ex
antigrapho aetatis paulo antiquioris, ea qua Richenoviense prius confectum est. Quare omnem inter
utrumque varietatem lectionis annotavi et singulis articulis textus Richenoviensis subieci.
22.
R? — Breviarium hieronymianum Rhinoviense e codice coenobii huius nominis prope Basileam. —
Breviarium Rhinoviense martyrologii hieronymiani edidit Sollerius (1), e codice maiore coenobii Rhino-
viensis (Rheinau) iuxta Basileam, cuius vestigia frustra sum persecutus. Desiderabantur membranae
dierum VI kal. febr. XIV kal. apr., V kal. oct., IX kal. dec. De codicis aetate nihil monuit
Sollerius; de eodem egit in Prolegomenis ad Usuardum 8 27, 98. Sed miror eum non vidisse id esse
manifeste contractum e breviario Richenoviensi, a quo totus pendet neque valde variat, excepta brevitate.
Richenoviense enim duplo fere amplius est Rhinoviensi (RJ. Igitur variam lectionem Rhinoviensem,
quae in orthographicis fere continetur, subieci textui integro Richenoviensi in col. II.
2A.
R? — Breviarium Remense, cod. Paris. lat. 17189. — In codice Paris. lat. 17189, chartaceo
saeculi XVII, continentur varia historica et ecclesiastica ; id est. apographa miscellanea ex antiquis codi-
cibus collecta ab Ursm. Durand, in quibus plura martyrologia. A f. 398 ad 419 descriptum est Martyro-
logium antiquum abbatiae S. Remigii Remensis, quod incipit ἃ XVIII kal. feb., desinit VIII. kal. dec. ;
vetus codex ubi nune sit, me latet. Lucas d'Achery breviarium Gellonense contulit cum codice
S. Remigii; sed hune vix semel ab eo citatum repperi ad diem kal. nov. (2). Verum breviarium Remense
dignum censeo, quod attentius consideretur. Videtur enim. pendere ab aliquo exemplari maiore recen-
sionis Fontanellensis, et licet. valde breviatum annotationes tamen topographieas nonnumquam
pleniores exhibet quam codices maiores, quotquot ad nos pervenere. Sic ad XIII kal. febr. natale
Fabiani et Sebastiani his verbis consignat Rom. in cimit. Calisti catacumbas passio sanctorum F. et. S.
Quae si conferantur cum feriali Philoealiano : Fabiani in Callisti, Sebastiani in. Catacumbas, statim
intelleges e tota quam late patet progenie hieronymiana hunc unum codicem Remensem plenae et
sincerae annotationis topographicae vestigia servasse, quantumvis luxata. Coemeterium enim Callisti a
loco eui nomen Catacumbas, debuit secerni, et alterum Fabiano, alterum Sebastiano attribui (3). Eadem
forlasse sincera annotatio legebatur in vetere Romano prototypo kalendarii Silvanectensis, quod
edidit Leopoldus Delisle e duobus codicibus Parisiensibus saeculi IX (4). In quibus XIII kal. febr.
legitur : Romae passio sancti Fabiani episcopi, el in Catacumbas passio sancti. Sebastiani. Manifestum
est post Romae excidisse in. coemeterio Callisti. Sed utrum ea annotatio ex traditione primigenia
kalendarii Romani ( — Philoc), an e codicibus hieronymianis ad saeculum IX deminuta pervenerit,
haud definio. (Vid. comm. de kalendariis, p. XXXVIIL)
Quae cum ita sint, Breviarium Remense totum mihi desceribendum curavi et perpetuo contuli
cum ceteris omnibus ; atque in Excerptis col. If annotavi si quid visum est haud praetermittendum.
Ceterum pleraque, quae in hoe uno codice leguntur, perünent ad additamenta gallicana, in quibus
plura propria provinciae Remensis et ab antigrapho hieronymiano sunt prorsus aliena. Duobus
locis annotationes animadverti singulares spectantes ad urbem Romam, quae in codicibus hierony-
mianis recensionis gallicanae Autissiodorensis ad hanc diem notis nuspiam occurrunt. XV kal. iun.
Rom. natal. sancti Iohannis episcopi el confessor. ; isest lohannes 1, quem defunctum Ravennae in
custodia XV kal. iun. testatur Liber pontificalis (5). Pridie vero idus dec. in Breviario Remensi
notatur : Rom. inventio corporis sancti Pauli apostoli, quam nuspiam alias me legisse memini,
Annotationes gallieanas, quas in Excerpta col. II ex hoe codice haud recepi, moneo quaerendas
esse ad dies VIIII et IHI kal. febr.; III non. mart. ; VI id. apr.: XVII et XIII et 1Π| kal.
maias; ΠῚ kal. iun. ; ΠῚ id. iun.; VIII et prid. kal. iul.; kal. iul. VI et III non. iul.; XII et
VI kal. aug. ; XVII et. XIII et VIIL et V et III kal. sept. ; III non. sept.; VIII, VII, II id. sept. ;
id. oct. ; XI et pridie kal. nov. ; VI id. dee. Ad diem XVII kal. iun. in Breviario Remensi anno-
tatur : 4n — Hierosolima dedicatio basilicae. sanctae Mariae. matris Domini. Haee, opinor, spectant
basilicam S. Mariae Hierosolymis conditam aelate fere Karoli Magni, quam Franci tenuere saeculis
VIII et IX (6). Denique, ad diem IIII non. nov. : Dedicatio basil(icae) 8. Andreae, quae quo loco
fuerit, nescio.
(4) Act. SS., Iun. tom. VIL, pp. 1-5. — (2) Spicil., ed. in fol., tom. II, p. 35. — (3) Delisle, Mémoire sur d'anciens Sacra-
, mentaires, p. 314. — (4) Roma sott., tom. I, p. 236 seqq. — (5) Duchesne, Lib. Pont., tom. I, p. 270. — (6) M. de Vogüé,
Les Églises de la. Terre Sainte, Paris, 1860, p. 262.
Mós,
1. B. R.
[xxxvi]
225.
S! . Martyrologium Senonense partim hieronymianum in cod. Vat. Reg. 435. 3 Codex
Vat. Reg. 435 celeberrimus est, et iam ἃ Papebrochio proclamatus praeclarus inter hieronymianos
vel ab hieronymianis derivatos. Ego eum Bedae S! appellavi; non eà quidem mente, quod talem
appellationem vere et proprie mereatur, sed eorum consuetudini obseculus, qui Papebrochio duce
hunc codicem Bedanis aggregarunt. Quae sententia quatenus recipi queat, praesertim quae Bedae, quae
mariyrologii hieronymiani hoc in contextu partes sint, exponere aggredior. Codicis historiam una
cum eius crisi paucis attingam. L
Volumen est membranaceum, formae quaternariae, foliorum 24, mancum a VI idus sept. ad
finem anni. Manifesto pertinet ad ecclesiam. Senonensem ; nam praeter plures sanctos eius ecclesiae,
quorum natales recenset, notat VIL idus ian. : eodem die octavas scae Columbae virginis et martyris.
Quae ocfavae praesertim Senonibus celebrari consuevere. Sed pridie non. maias animadvertenda est
depositio his verbis expressa : Augustiduno depositio beati Placidi prbi et. abbatis basilicae sci Simforiani
martyris. Quae tam distincta annotatio videtur origine plane Augustodunensis. Opinor ex marty-
rologio huius ecclesiae desumplum esse et auctum illud, quod usui fuit. Senonensibus.
Eius primus omnium mentionem fecit Holstenius, qui in Animadversis ad martyrologium
Romanum (1), singulis prope diebus laudat os. seremissimae reginae Sueciae. Post diem vero VIII
kal. aug. usque ad mensem dec. discernit duos huiusmodi codices reginae Sueciae. Quorum alter
est modo Vat. Reg. 435; alter ille, quem descripsimus inter pleniores, à nobis designatus littera S,
cuiusque partem ab VIII kal. aug. ad mensem dec. servari in bibliotheca reginae Suecorum in
Vaticana n. 567, in commentario de eo codice, attente monuimus. Deinde de hoc martyrologio, ab
Holstenio summa cura collato cum Baroniano, egit Papebrochius ; in quo vetustissimum οἱ prae-
clarum Bedanum exemplar agnovit. Denique totum codicem Vat. Reg. 435, praefixo nomine Sanctae
Columbae Senonensis, edidit Sollerius (2). De quo praefatus est in Prolegomenis ad Usuardum
& 37, his verbis sermonem concludens : ^ Quidquid sit de Bedae elogiis, omnino fatendum est
, martyrologium hoe, quod olim fuit 5. Columbae apud Senones, inter illustriora hieronymiani
. martyrologii contracta apographa merito recenseri posse. ,
Quod ad eius antiquitatem spectat, ea facile colligitur ex annotationibus historicis et necrologicis
ad margines paginarum. Nam pridie idus jun. in margine adscriptum est manu, ut videtur, eadem
qua totus codex : E! nativitas Karolo rege filio Lodwici Imperatoris. et ludi. Nativitas Karoli Calvi
incidit in annum 823; quare eo fere tempore vel annis proxime sequentibus codex videtur exaratus.
Ceterae annotationes necrologicae in marginibus additae sunt alia manu et pertinent ad dies emortuales
Karoli Magni et Ludovici imperatorum, nec non Ermengardis uxoris Ludovici ; qui omnes incidunt
in saeculum IX. Quo tempore, paulo ocius vel serius, martyrologium Senonense Sanctae Columbae
videtur conscriptum.
Quod vero ad crisim textus attinet, hie. manifeste praefert duplicem fontem. Alter est histo-
rieus, id est ex Actis martyrum desumptus et in eorum brevissima compendia redactus. Quas epitomas
cum Bedae verbis ut plurimum convenire manifestum est, quamquam nolim affirmare nihil heic
commune esse cum Romano parvo. Altera pars huius martyrologii est tota contracta ex hieronymianis,
immo ex oplimis eorum exemplaribus. Sic Holstenius ad IV. non. ian. animadvertit in hieronymianis eo
die legi Antiochiae Siridoni episcopi eiusdem loci ; et unum codicem reginae Sueciae (id est Vat. Reg. 435)
historice veram lectionem perspieue tradere : Antiochiae Syriae Doni (i. e. Domni) episcopi eiusdem
loci (cfr. Florentinum, p. 990) Quare cum constet Bedam revera usum esse hieronymianis, hanc
eliam partem martyrologium, de quo dicimus, ab eius textu pendere
e : OT ees ors : multa suadent. Sed de re
nihil decerno. Certe in elogiis historicis eorumque epitomis hic textus omnino recedit ab exemplari
maiore Laureshamensi; in quo uno fragmentum exemplaris hieronymiani, elogiis historicis minime
reseclis, agnovimus. Ibi VIII kal. ian. de Anastasia martyre, kal. ian. de Almachio item martyre
pridie non. ian. de marlyre milite sub Licinio leguntur, quae ne uno quidem verbo in ἜΠΙΟΝ
Vat. Reg. commemorantur. Optimum exemplar hieronymianum, unde hie textus pendet, ad Ber-
nense, Wissenburgense, Corbeiense propius accessit quam ad Epternacense. Nonnullis tamen locis
Epternacensi videtur affinius, quam Bernensi et ceteris. In locum martyrum, quos hoc martyrolo-
gium ex hieronymianis sumere neglexit, substituere solet numerum eosque computare. Quare varias
lectiones codicis S' in ea tantum parte, quae ad historicas epitomas haud pertinet annotavi, cetera
neglexi. ; 1
Atque hie monendum iterum censeo studiosum lectorem, id quod aliis quoque locis inculcavi,
(1) Passio S. Bonifatii martyris ete. Accesserunt Animadversa ad Mart. Rom. Romae MDCLXIII ii
repperi in bibl. Barb. B. IX, 17. Gfr. Guérard in Mélanges d'archéologie et d'hist. de l'École FORE LA Ἂς ἢ um
p. 155. — (2) Act. SS., Iun. tom. VII, P. II, p. 37 et sqq. 9, HOTAMS :
Excerpta
[xxxvi]
Excerpta mea in col. II non eum breviario tantum Richenoviensi, eui subiciuntur, esse comparanda, 1.8.8.
sed ea etiam textus pleniores trium columnarum respicere, et cum illis universis debere conferri. Cuncta
esse e codice 435 fidenter recipienda, cave ne credas. Luxata et male transposita nomina agnovi, praeser-
tim. VI et V kal. febr., V idus iul. et seqq., VII, VI kal. sept. Apographum fidele totius ETE confecit
Horatius Maruechi, sodalis et amicus mihi carissimus, cui plurimas gratias refero.
Quae Gradonieus (1) securus asseruit, hune codicem, a Georgio neglectum, esse antiquissimum
omnium exemplarium Adonis sunt oppido falsa.
26.
$2 — Breviarium hieronymianum a die VIII idus septembres et deinceps in cod. Vat. Reg.
567. — S? appello martyrologium Senonense codicis Vat. Reg. 567 inde ab VIII id. sept. et
deinceps; quod ab initio ad VIII idus easdem appellavi S et descripsi inter exemplaria pleniora.
Iam in commentario de suprascripto pleniori codice S dixi eum ab VIII id sept. ad anni finem
(i. e. ad ΥΠΠ kal. ian.) suppletum esse textu breviato (2. E. g. ad diem X kal. ian, quae
commemorationem omnium romanae sedis episcoporum a Petro apostolo ad initia saeculi IV in
codicibus hieronymianis exhibet, ea in hoc codice ad sequentia tantum nomina redacta est
X kal ian. Romae natale sanctorum. eugenii, eleutheri, urbani, cornelii, traiani, victoris, castulae et
alior. D". XXX".
Hoc vero breviarium multa continet non ex hieronymianis, sed ex Romano parvo desumpta;
neque variae lectiones in ea parte, quae ad hieronymiana pertinet, mihi visae sunt annotandae.
Earum enim maximus numerus jam in Excerplis col. I| consignatus est ex aliis breviariis, et
quae in his non exhibentur, sunt merae nominum depravationes. Quare salis habui hae de re
lectores monere, et eam partem codicis S, quae nulli mihi usui fuil, designare littera S*.
33.
Tr. — Breviarium e codice Treverensi 1945, olim coenobii S. Martini. — Bollandiani ediderunt (3)
* ggartyrologium hieronymianum e genere contractorum e codice bibl. civitatis "Treverensis 1245,
quondam 1418, membraneus, foliorum (seu paginarum) 275, formae minoris ,. Pertinuit ad coeno-
bium S. Martini. Editori aetas eius partis codicis, qua continetur martyrologium, referenda videlur ad
saeculum VIII vel ad exordia noni; euius iudicii argumenta edisserit valida et a peritorum nullo
improbanda. Praesertim notandum ^ plerosque sanctos recentiores saeculis VII et VIII in margine
, vel supra lineam adiectos esse ,. Cum totum textum pari diligentia et peritia typis expressum
attente examinaverim, vidi contractum esse e Gellonensi; ita tamen ut interdum ad formam
Labbeani magis videatur accedere quam ad Gellonensis. Pauca propria habet additamenta, quae
desunt in G. Pluries Nicomediam ciet cum codice G loco Niciae, quae Labbeani lectio est. Pridie
idus et idibus ian., ubi lectio G perturbata est, Treverensis ab ea recedit, accedens ad Lab.
Contra III non. apr. meminit Niceti confessoris, de quo Lab. tacet : VI id. febr. meminit
Sebastiani, de quo G tacet. In summa pendet e breviario simili quidem Gellonensi et Labbeano,
minime vero directe ab alterutro. Eius varia lectio vix raro mihi visa est aliquo nomine digna,
quae in Excerpta col. II reciperetur. Additamenta huie codici propria, plerumque secunda et tertia
manu exarata, a textu recensionis Autissiodorensis manifeste aliena praetermisi.
2e.
Breviarium e codice Treverensi S. Maximini. — Sollerius (4) edidit martyrologium mensis iulii
tamquam specimen breviarii hieronymiani e codice Saneti Maximini apud Treveros descripto ab
A. Wilthemio. Neque de codicis aetate et historia Wilthemius aut Sollerius quiequam | referunt.
'Tantummodo reperio Sollerium scripsisse codicem Saneti Maximini antiquius fuisse et brevius
ilis, quos 7. c., p. VIII, expendit, οἱ sunt saeculi fere XI. De eodem Sollerius paucis egit in
Prolegomenis ad Usuardum ὃ 39. Huius codicis quae nunc sedes sit, ignoro; certe alius est ἃ
Treverensi (T) nuper vulgato in Amalecfis Bollandianis, tom. IL, p. 9 et seqq. Quare eius non
nisi mensem iulium editionis Sollerianae potui examinare. Inde agnovi huic breviario multam
affinitatem esse cum Remensi (R?) : sane commemorationes proprias provinciae Remensis in codice
S. Maximini haud infrequentes fuisse Sollerius testatur in proleg. ad Usuardum ($. 39). Non pauca
(1) Brixia sacra, p. xxxvii. — (2) In codice folia sunt male ordinata. — Priore loco ponendum est fol. 10, unde incipit
breviarium ab vir id. sept., deinde fol, 9, demum a folio 11 ad 13. — (3) Anal. Bolland., tom. II, p. 9. — (4) Act. SS.,
Iun. tom. VII, p. II, p. 47 et sqq.
lamen
X. B. R.
[xxxvii]
tamen in Remensi leguntur, quae desiderantur in Treverensi S. Maximini et vice versa. Id e solius
mensis iulii examine didici. Sed quae mense iulio in codice 5. Maximin exhibentur neque redeunt
in Remensi, cuncta pendent ex aliis breviariis vel e codicibus plenarns nobis notis; uno excepto
natali S. Pancratii, sine ulla loci annotatione adscripto diei XII kal. aug, SIC : Nat. S. Pancrati.
In Africa nat. SS. Victoris (praeterea nihil. Africae Victorem cum aliis martyribus hac die assi-
gnanl codices pleniores col. I et. IIl; eadem die Pancratium neque pleniores neque breviati ulli
norunt. Neque plura de codice S. Maximini mihi suppetunt monenda ; quo, utpote mihi ignoto praeter
mensem iulium, usus minime sum.
&III. KALENDARIA VEL KALENDARIIS SIMILIA DERIVATA EX HIERONYMIANIS.
Quibus nolis kalendaria ἃ martyrologiis discernantur, harum rerum periti satis norunt.
Kalendaria festos dies maiores οἱ liturgicas. tantum commemorationes consignant. Quorum anti-
quissimum ad hanc diem nobis notum est feriale Philocalianuum Romanum (1), euius nexus cum
martyrologio hieronymiano manifestus est; neque tamen inde pendet tabula Philocaliana. Cui
proxime accedit kalendarium codici liturgico Veronensi insertum, sed imperfectum; tres enim
menses desiderantur. Tum succedunt libri lectionari, qui comites dicebantur; id est sacerdotibus ad
sacra facienda destinatis comites assidui (2), in quibus, saltem. Romae, sola vel fere sola nomina
martyrum insigniorum statis diebus praefixa erant lectionibus liturgicis. Neque enim, ul ad usum
publicum totius ecclesiae et stationum sollemniorum inservirent, erant. conscripti, sed ad privatum
uniuseuiusque sacerdolis vel uniuseuiusque parochiae, ut plurimum, in agris constitutae. Huiusmodi
liber comes recensetur in supellectili ecclesiae Cornulianae in agro Tiburtino an. 471 (3. Eiusdem
classis librum comitem edidit Vallarsius, inter libros Hieronymo adseriptos, cui et martyrologium
est altributum (4). Quare factum est, ut labente tempore hi fasti liturgici excerpli e libris comitibus
et ex evangeliariis in. capitula lectionum subdivisis redigerentur in tabulas feriales (capitularia evan-
geliorum inscribuntur), tamquam veri nominis kalendaria; praesertim in capile codicum, quos vulgo
aissales appellamus. Horum fastorum nonnulli habiti sunt pro hieronymianis, quemadmodum alii
Bedani; licet ἃ martyrologiis hieronymiano et Bedae sint indole et origine prorsus diversi et vix
ullo modo inde pendeant (5) Hos ego in Excerptis meis numquam adhibui. Sed ne eorum omnis
hie notitia desideretur, de hac quoque codieum classe censeo paucis agendum.
Tabula certe Philocaliana, codex liturgicus Veronensis, kalendarium. Carthaginiense, capitularia
evangeliorum et si quae sunt similia conferri debent cum martyrologio hieronymiano; licet sint
origine prorsus distincta. Liber tamen comes editus a Vallarsio cum hieronymianis tali nexu
coniungitur, ut huius marlyrologii nonnullos errores sive lectiones interpolatas ad eum pervenisse
et his inquinatum eum esse possit demonstrari. E. g. III id. aug. Vallarsii Liber comes habet :
Romae natale sanctorum. Tiburtii, Valeriani, Ceciliae : certo autem. constat. Tiburtium ea die sepultum
via Labicana diversum esse ab eo, qui cum Valeriano et Caecilia via Appia conditus erat. Nomina
eorum hue intrusa inscitiae alicuius interpolatoris deberi in oma sofferranea, tom. Il, p. 153,
154 exposui. Quare nomina martyrum in Libro comite Vallarsiano consignata ab exemplari hiero-
nymiano interpolato certe hausta sunt et eum eo conferenda. Qua collatione faeta, haud quiequam
inde didici profuturum lectioni textus hieronymiani emendandae vel supplendae.
Prorsus oppositum dicendum est de Silvanectensi kalendario, quod e duobus codicibus Pari-
siensibus saeculi IX. edidit Leopoldus Delisle, inter plura variae originis multique pretii id genus
documenta (6) Quorum tamen nulla notas exhibent, quales praefert textus Silvanectensis, in quo
annotationes topographicae occurrunt tum locorum diversorum, tum propriae urbis Romae.
Urbanae conferendae quidem sunt cum feriali Philocaliano et codice liturgico bibliothecae Veronensis;
sed manifestis argumentis probari potest kalendarii Silvanectensis primam originem ab exemplaribus
hieronymianis, quemadmodum ea ad nos pervenere, esse prorsus alienam. Nam VII kal. jan. in
utroque codice kalendarii Silvanectensis legitur : vim Appiam, depositio Urbani, papae et martyris
quae sincera lectio est et historiae monumentis conformis. Sed in exemplaribus omnibus mar-
tyrologii hieronymiani eius formae, qua illud nobis traditum est, Urbani natale indicatur via
Nomentana, miliario octavo. Cuius erroris ab interpolatore in textum hieronymianum ilati quae
origo fuerit, iam demonstravi (7) et collega meus Ludovieus Duchesne confirmavit. (8). Kalendarium
(1) Vid. quae seripsi in Hoa sotterranea, tom. I, p. 116 et seqq. — (2) Vetus codex lectionariws ecclesiae Toletanae nuper
editus ridiculo errore dictus est Comicus loco Comes. Vid. Morin, Anecdota Maredsolana, tom. I, p. v. — (3) Bruzza,
Regesto della. chiesa. di Tivoli, p. 15 et seqq. in Studii e Documenti di Storia e Diritto, tom. I; Duchesne, Liber Pontifi
calis, tom. I, p. 146 et seqq. — (4) Vallarsi, Opp. S. Hieronymi, tom. XI, p. 529 et seqq. — (5) Vid. e. g. Martene, Thesaurus
anecdotorum, tom. III, p. 1587, 1501 et seqq., et Zaccaria, Anecdotorum medii aevi, p. 182, — (6) Delisle, Mémoire sur
d'anciens Sacramentaires, p. 314 seqq. — (7T) Vide quae scripsi ftoma sotterranea, tom. II, p. xxur, xxv ; pp. 58, 191 et
seqq. — (8) Duchesne, Liber Pontificalis, tom. I, p. xLvt, XLVII; efr. p. 144.
ergo
[xxxix]
ergo Silvanectense ab hoc errore prorsus immune et veram stationem ad sepulerum Urbani via
Appia designans a textu hieronymiano interpolato, saltem qualem nos habemus, cerle haud pendet.
Sic XIV kal. iul. martyres Mareus et Marcelianus in corruptelis exemplarium hieronymianorum
leguntur positi viv Ardeatina in civitate (lege | coemeterio) Balbinae (quod foit inter Appiam et
Ardeatinam), cum certum sit illos sepultos esse via proprie Ardeatina ad basilieam Damasi. Sane
in kalendario Silvanectensi eo die legitur : Rome, in cimiterio Damasi, Marci et. Marcelliani fratrum.
Item nonis oct, in exemplaribus hieronymianis depositio Marci papae ponitur via Appia; in
kalendario Silvanectensi via Ardeatina. Marcus depositus est in coemeterio Balbinae inter Appiam
el Ardeatinam, ita tamen ul ad Ardeatinam potius quam ad Appiam videretur pertinere. Uno
verbo kalendarium, de quo dicimus, dignissimum est, quod eum Philocaliano et codice Veronensi
conferatur; el euius ratio habeatur ab hagiographis et archaeologis, praesertim in iis quae spectant
ad coemeteria urbis Romae; sed cum textu. hieronymiano interpolato originis communio ei
nulla intercedit.
Alia tamen sunt kalendaria, quae ab hieronymianis vere pendent, quamquam sint ab eius
classis breviariis toto caelo dissimilia. Antiquissimum fortasse huius classis exemplum praebet kalen-
darium nondum, opinor, editum, uneialibus litteris exaratum exeunte saeculo VII vel ineunte VIII
in codice Paris. Nat. 14086, quod fuit vere feriale coenobii Luxoviensis, ad hieronymianam praesertim
traditionem. accommodatum. Sed mullo recentiora kalendaria ex hieronymianis ortum ducunt, de
quibus paucis inonendum lectorem censeo. Codex e. g. Vat. Ott. lat. 3, membraneus, in-89, scriptus saeculo
XII-XIII. continet martyrologium breve redactum in formam kalendarii ad usum coenobii Casinensis ;
nam ad V kal. oct. legitur : ic in Casino dedicatio etc. Manifeste autem pendet partim ex hierony-
mianis, partim ex historicis. Sed brevitas annotationum in formam kalendarii efficit, ut. quae ex
hieronymianis in huiusmodi tabulas strietim referuntur, in pluribus codicibus obvia sint, neque ad
textum primigenium iure supplendum vel emendandum videantur adhibenda.
Huius fere classis est fragmentum qervetusti martyrologii ecclesiae Turonensis, quod hoc praefixo
titulo edidit Martene (1), ez manuscripto ecclesiae Turonensis. Kalendario magis quam martyrologio simile
est : nam quibus diebus natales martyrum vel confessorum sollemniores desunt, in eorum locum substi-
tuuntur duo vel tria nomina absque ullo delectu excerpta e latereulis hieronymianis. E. g. V non. iul.
in Turonensi martyrologio-kalendario legitur tantum : Severi, Eufemiae, Eracli. Primum nomen electum
est e censu martyrum 'Tarsi in. Cappadocia, secundum e martyribus Constantinopolitanis, tertium. ex
Alexandrinis. III non. easdem legitur : Agazoni, Triphonis, Theodori. Primum et alterum nomen sunt
martyrum Siculorum (Agazoni corruptum loco Agathonis), tertium est martyris Tomitani (corruptum
Theodori Yoco Theodoti). Nonis iisdem : Appollonii, Publii cum aliis XXIX. Nomina sunt electa inter
alia multa martyrum Alexandrinorum. Sed in codice Bernensi legitur. cum. aliis XVIIII, in ceteris
codicibus XVIIL Hane varietatem aliasque similes tanti non feci, ut eas censerem recipiendas e
kalendariis et inscribendas in Excerptis col. II.
Specimen valde notabile huius generis kalendariorum, «quae cum martyrologio hieronymiano
intimo nexu sunt coniuncta vel inde derivata, dant codices italiei, saeculi fere IX, Veronensis Capit. CVI
et Aretinus fraternitatis Sanctae Mariae VI, 3. In. quibus singulis diebus, qui sollemniori festo vacant,
in huius locum substituta sunt duo tantum, raro plura, nomina martyrum cuiuslibet loci e codicibus
hieronymianis ; nulla habita ratione cultus celebrioris. Sie initio mensis ianuarii, praeter dies sollemnes
festivitatum Domini nostri vel alieuius sancti, in utroque codice legitur :
III non. Ysidori. machari (in codice Aretino prius VI id. "Timothei, lucii.
martini, deinde partim deletum). V id. Epicti, vitalis, ete., etc., ete.
II non. Aquilini, hermetis.
Horum nominum varietates, si quas depravata lectio codieum exhibet, annotandas haud curavi in
Excerptis col. Il.
Plura de his kalendariis expendendis seorsum à breviariis hieronymianis haud censeo monenda.
(4) Thesaurus novus anecdotorum, tom. III, p. 1587 et seqq.
]. B. R.
L.D.
[xc]
CAPUT SECUNDUM.
DE GALLICANA MARTYROLOGII RECENSIONE.
& I. DE PATRIA ET AETATE RECENSIONIS.
Codices supra declarati multas multimodasque varietates exhibent; alii pleniores sunt, alii breviati;
omnes pro diverso usu ecclesiarum monasteriorumve interpolati sunt, proprius additis festis vel comme-
morationibus. Ea tamen omnigena varietate sublata, communis apparet textus, in omnibus codicibus
reperiendus. [s est ad quem studium convertimus. - :
Exorditur liber duabus epistulis, Chromatii et Heliodori ad Hieronymum, Hieronymi ad Chroma-
tium οἱ Heliodorum. In illa sollicitatur Hieronymus ad laborem ; in altera consilium operis aperit.
Nempe “ famosissimum feriale de archivis Eusebii Caesariensis , evolvit, ut inde extraheret nomina
martyrum ommi die alicubi colendorum eultorumve. Sed non omnia extraxit, ne multitudo fastidium
ingereret. Tot enim sunt, ut vix una dies exstet quae non plus quam quingentis insigniatur. Igitur eos
tantum sanctos ex omnibus selegit * qui sunt in amplissima. festivitate apud suos ,. De nominibus
tantum in utraque epistula sermo est, minime vero de historiis, etiam brevissimis. Ceterum aposto-
lorum festa, elsi secundum ordinem kalendarii ea distribuerat, noluit Hieronymus diebus variis
dividi, sed in prima parte libelli ea simul composuit.
Sane post epistulas sequitur in codicibus index complectens festivitates omnium apostolorum,
incipiens a coryphaeis Petro et Paulo, pergensque ordine quem voluit auctor, certe diverso ab ordine
kalendarii. Cum eo indice vel loco eius aliqui codices tradunt. Breviarium. quoddam Apostolorum,
valde diversum, de cuius origine seiunctam prosequemur investigationem.
Post indiculum apostolorum incipit martyrologium, sive a kalendis ianuarii, sive a Natali
Domini sumpto exordio. Anni ecclesiastici forma gallicani usus non pauca indicia praebet. Kalendis
ianuarii inscribitur festum | Cireumcisionis Domini, non Octavarum. Domini : hoc romanum est, illud
gallianum (1). Die ianuarii 18 annotantur festivitates Deposifionis b. Mariae et Cathedrae s. Petri
in Roma (2), quas priseus Romanorum usus, saltem eo die, penitus ignoravit, sollemnes olim habuit
ecclesia gallicana. Diebus martii 25 et 27 commemorantur Passio οἱ Resurrectio Domini (3); 3 maii
Inventio S. Crucis; 99 augusti Passio S. loannis Baptistae ; 21 decembris lacobi εἰ loannis evan-
gelistae communis sollemnitas; quae omnia gallieanum sapiunt ritum, discedunt a romano (4).
Maioris momenti est quod eallicanorum sanctorum festivitates quotidie fere annuntiantur, neque
eorum tantum qui sub imperatoribus martyrio claruerunt, aut mox post redditam Ecclesiae pacem
floruerunt, quales sunt Hilarius et Martinus, sed eorum, qui usque ad saeculum VI adultum vel sene-
scens honore aliquo apud suos fruebantur. Atque eae commemorationes plerumque ad calcem laterculo-
rum positae sunt, et eo facilius distinguuntur quod textus ibi apparet a consueta corruptela fere
immunis. Scilicet ita res sese habuisse videtur, ut, completo et immaniter iam corrupto martyrologio,
gallicani saneti accesserint, secundis curis alicuius recensoris. Qui cum reliqui textus sanationem
parum curaret aut de ea desperaret, patrios sanctos adiungere satis habuit, idque non infelici omine
praestitit; nam qui successerunt scribae ceteros sanctos perrexerunt pessumdare, gallicanis tamen
faciem qua recognoscantur non omnino abstulerunt.
Quo Galliae loco recensio ea facta sit non obscure indieant ipsi sancti, pro civitatibus pauciores
vel numerosiores. Multae sunt ecclesiae quae nullum ibi sanctum contulerunt, paucae vero quae
multos, ut apparet ex tabella subiecta, in qua quae civitates quoties in martyrologio (5) nominentur
enotavi.
EX PROVINCIA
Arelatensi : — Arelate 5, Massilia 1, Vapincum 2.
Narbonensi: Narbona 1, Tolosa 2, Nemausus 1, Helena 1.
Elusana : Bigorra 1, Ausci 1, Vicus Iulii 1.
Burdigalensi : Aginnum 3, Santones 4, Pictavi 6.
Bituricensi: Biturigae 6, Arverni 8, Ruteni 1, Lemovices 2, Gabalum 1.
Viennensi: Vienna 8, Genava 2, Gratianopolis 1, Valentia 2, Dea 1, Octodurus 1.
Lugdunensi: Lugdunum 96, Augustodunum 25, Cabillonum 3, Lingones 4.
(1) Concil. Turon. a. 567, c. 17 ; efr. Saeramentarium Bobbiense, Lectionarium Luxoviense, gallicanos libros ; Duchesne,
Origines du culte chrétien, p. 202. — (2) Duchesne, op. cit., pp. 258, 267. Cfr. praeter libros liturgicos gallicanos, Greg. Tur.
Gl. mart. 85 Libell. de episcopis Turonicis (Perpetui ep. kalendarium). — (3) /bid., p. 252; Perpetui kalendarium; Martini
Braccarensis lib. de Pascha, c. 1 (Migne, P. L., tom. LXXII, p. 50). — (4) Ibid., pp. 257, 259, 264. — (5) Hic intellege textum
omnibus plenioribus et Epternacensi communem, minime vero textum alicuius codicis singularis.
Senonensi :
ru
[xu]
Senonensi: Senones 2, Autissiodorum 30, Trecae 3, Aureliani 8, Parisii 5.
Turonensi: "Turones 7, Cenomanni 1, Redones 2, Andecavi 2, Namnetae 2.
Rotomagensi :
Remensi: Remi 4, Suessiones 3, Ambiani 1, Catalauni 1.
Trevirensi: "Treveri 4.
Moguntina :
Coloniensi: Colonia 2.
Vesuntionensi : Vesuntio 1.
Autissiodorum, Augustodunum, Lugdunum longe praestant, Autissiodorum maxime. ld eo
magis mirum est, quod ea civitas prae duobus aliis ignobilis certe fuit. De ea rara mentio apud
Gregorium Turonensem, qui inter tot loca sancta solam ibi S. Germani basilicam nominat, et praeter
Germanum nullum episcopum Aulissiodorensem, nisi coaevum sibi Aunacharium. Lugdunenses episcopi
14 vel 15 recensentur, Augustodunenses 15, Autissiodorenses 17. Ex Lugdunensibus desunt multi,
scilicet 10 inter Irenaeum et lustum, saeculi V Martinus, Elpidius, Senator. Qui desint ex Augu-
stodunensibus non apparet: ea enim ecclesia catalogos episcoporum non habet nisi valde mulilos.
Autissiodorensium vix unus a martyrologio exsulat, id est Droctoaldus, de quo Gestorum (1) auctores
(c. 15) * nihil memorabile reperisse , fatentur nisi diem obitus VI id. nov. In unius Germani honorem
iria festa assignantur; loca sancta, basilicae saepe nominantur; translationes, dedicationes, id est anni-
versaria parvi omnino momenti, quae in propria tantum ecclesia celebrari solent, hie saepe recoluntur.
Ceterum ut ea res clariorem in lucem ponatur, hie subicio tria kalendaria, Lugdunense, Augustodu-
nense, Autissiodorense, qualia ex codicibus nostris eruuntur. In iis, nisi aliter notatum sit, zecfo charactere
expressa sunt verba omnibus codicibus maioribus communia, nempe Bernensi, Epternacensi et iis,
qui in tertia nostrae editionis columna apponuntur, inclinato charactere quae desunt in Epterna-
censi, inclinato inter uncos quae desunt in Epternacensi simul et in Bernensi,
KALENDARIUM LUGDUNENSE.
XILk.feb. ^ Lugduno ordinatio episcopatus s. Niceti II non. aug. Translatio s. Iusti episcopi (E).
episcopi. Lugduno Galliae adventus corporis s. Iusti
XIII k.feb. ^ Lugduno Galliae Clementis presbyteri (2). episcopi de eremo.
III non. feb. Lugduno depositio b. Lupicini episcopi. id.aug. Lugduno Galliae Antiochi episcopi.
id. feb. ^ Lugduno depositio ὁ. Stephani episcopi. Xk.sept. Lugduno Galliae Minervini Eleazari cum.
III non. apr. Lugduno Galliae depositio Niceti episcopi. filiis vur (9).
lIIid.apr. Lugduno Galliae depositio Syagrii patri- IlII non. sept. Lugduno Galliae depositio Iusti episcopi
cii (3). [et dedicatio basilicae ipsius].
Xk.mai Lugduno Galliae passio s. Epipodi. IILid.sept. Lugduno Galliae Patientis episcopi.
VIILk.mai. Lugduno in Gallia (4) passio Alexandri et ILid.sept. Lugduno. Sacerdotis episcopi.
aliorum. xxxii (5) et. dedicatio criptae XVIDk.oct. — Lugduno Galliae b. Alpini episcopi (10).
ubi corpora eorum requiescunt. VIII k. oct. Lugduno Galliae depositio Lupi episcopi.
VILk. mai. Lugduno civitate (6) depositio b. Rustici ILid.oct. Lugduno Galliae [translatio corporis s.]
episcopi. Iusti episcopi.
IIII non. iun. Lugduno Galliae xuviu martyrum, hoc est ΧΙ Κι που. Lugduno Galliae (11) Iusti b. Vietoris
Potini etc. pueri discipuli S. Iusti episcopi.
III k. iul. Lugduno Galliae Hirenei episcopi cum ΠῚ ἰ4. πον. Lugduno Galliae depositio Verani epi-
aliis vu (7). : scopi (12).
IHIid.iul. Lugduno Galliae Viventioli episcopi. XVIk.dec. Lugduno Galliae Eucheri (13) episcopi.
XIII k.aug. Lugduno Galliae Rustici presbyteri et. con- XVIII k. ian. Lugduno Galliae Victoris episcopi (14).
fessoris (8).
KALENDARIUM AUGUSTODUNENSE.
k.ian. — Augustoduno depositio ὁ. Agrippini epi- non. mai. Augustoduno depositio ὁ. Placiti presby-
scopi. teri (16). x M el
II non. ian. Gai Aedui episcopi (15). id.mai. Augustoduno Hheticii episcopi.
Vlid.ian. Augustoduno depositio b. Egemoni epi- VIII k. iul. In civitate Augustoduno depositio s. Sim-
scopi. plicii episcopi.
(4) Gesta. pontificum Autissiodorensium. Labbe, Nova Bibl.; Migne, P. L., tom. CXXXVIII; Duru, Bibliothéque histo-
rique de l' Yonne, tom. I. — (2) Sanetus aliunde ignotus. — (3) Quis hie fuerit, ambigitur inter plures Syagrios Lugduni
notos. Certe iuxta basilicam S. Iusti exstitit conditorium Syagrii consulis, a Sidonio (Ep. V, 17) memoratum. — (4) Ita E;
cett : In Lugduno civitate Galliae.— (5) Et aliis XXXIIII B, W ete, — (0) Civitate E solus. — (7) VII E, VI cett. — (8) Rustici
episcopi E; si hoc verum esset, dicendum foret hic natale ordinationis commemorari, cum iam VII k. mai. depositio notata sit.
— (9) Martyres ignoti ; mihi videntur esse SS. Machabei; Ado addit: quorum corpora in crypta, quae urbi. ab occidente
imminet, condita habentur. — (10) Appini E, Albini celf. — (41) Ibi deesse videtur in basilica aut aliquid simile. —
(12) Vinciensis. — (13) E Cessari. — (44) Sedis ignotae. — (15) Aed. ep. om. omnes praeter E. — (16) ἀντ ee
. Iul.
L. D.
[xiu]
X.iu. ^ Augustoduno depositio Leontii episcopi. [I11I non. D aua pex n dbe cad
II non. iul. M depositio (1) s. Leontii ept- ie nh Augusto duno b. Nectarii episcopi.
1I k. aug. Augustoduno dedicatio ecclesiae. senioris VIII k. oct. ΠῚ ΤΠ qs peer τε ὃ om
[εἰ s. Nazarii] et Ὅς ΤΟΣ τοῦτος usps
sci νὰ martyrum [in ipsa eccte M Tf tovitoro] DES civitatis 2r
III non. aug. Augustoduno depositio Eufronii episcopi. Duisma (6) natale Florentiant. :
non. aug. Augustoduno Cassiani episcopi. k.nov. dn Gallia Augustoduno Pimini (7) epi-
XI k. sept. κῶν qa in Gallis s. Symphoriani Oe ἢ ὙΠ vrocill EBIREDE
XIII k. dec. Augustoduno Simplicii episcopi.
Xk.sept. Augustoduno Flaviani episcop. X pde Aupustodno m Pragmatii episcopi.
VIIIIk.sept. ln territorio Fidua civitate vico. Cervidu-
nensi (3) dep. s. Eptadii presbyteri. VI k. dec. Augustoduno depositio s. Amatoris epi-
VIk.sept. Augustoduno natale (&) domni (5) Syagrii scopt.
episcopi.
KALENDARIUM AUTISSIODORENSE.
XVIIk.mai. In Autesiodero Galliae dedicatio baptisterii XIIk.iun. [ἢ civitate Autisiodoro depositio b. Valen-
qui. est iuxta. basilicam s. Germani epi- tis (16) presbyteri et confessoris.
scopi et confessoris [ubi sunt. conditae XIk.iun. — n civitate Autisiodoro depositio et trans-
reliquiae s. lohannis evangelistae. In latio corporis 8. Helenae virginis.
eadem die dedicatio altaris 8. Iuliani Vil k.iun. —Autisiodoro civitate passio Prisci. E
martyris qui Brivate partibus est]. Autisiodoro(17) loco Cociacopassios- Prisci
[X11 k. mai. Aulisiodero in. Gallia dedicatio altaris cwm sociis suis innumera martyrum
senioris ecclesiae.] multitudine.
XII k.mai. Incivitate Autisiodoro s. Meriani (9) pres- IILid.iun. m Autisiodoro depositio CGensuri episcopi.
byteri et confessoris. XVIk.aug. Autisiodoro [depositio b. . Theodosii epi-
k.mai. Autissiodoro civitate depositio s. Amatoris scopi.
episcopi. VIk.aug. Autisiodoro civitate (18) depositio s. Ethe-
VI non. mai. Altiodoro translatio corporum. ss. confes- rii episcopi.
sorum Optati episcopi, Memori presby- II[k.aug. Autissiodoro civitate depositio ὁ. Ursi
teri et Sanciani presbyteri. episcopi.
V non. mai. n civitate Autisiodoro depositio et trans- ILk.aug. Autisiodoro depositio s. Germani episcopi
latio sanctorum (10) Eusebi presbyteri et δὲ confessoris et (19) natale domni Au-
Aviti diaconi. narii (20) episcopi.
ΤΠ non. mai. Autisiodoro translatio et depositio (11) VILk.sept. Autissiodoro Eleutheri episcopi.
s. Corcodomi diaconi in basilica s. Ama- I[k.sept. Aulissiodoro Optati episcopi.
toris. Xk.oct. Autissiodoro Germani episcopi. (E)
III non. mai. Autisiodoro passio s. Iuviniani (12) leetoris In Gallia. civitate. Autisiodero (21) adven-
et martyris [translatio (13) in basilica s. tus οἱ exceptio corporis 8. Germani epi-
Amatoris]. scopi et. confessoris ab Italia.
Il non.mai. Autisiodoro depositio Valeriani (14) epi- IL k.oct. ^ Autisiodoro Elodii (22) episcopi.
scopi. ΠῚ Κ᾿ οοἵ. ^ Autesiodoro depositio Fraterni episcopi.
VIILid.mai. Autisiodoro depositio Elladi (15) episcopi. k.oct. S. Germani episcopi. (E)
Ill id. mai. Autisiodoro depositio et translatio corpo- In Gallia civitate Autisioderinsium depo-
: ris 8. Marcelliani episcopi. sitio s. Germani episcopi et confessoris.
XVII k. iun. Autisiodoro civitate s. Peregrini epi- III non. oct. Autisiodoro depositio Marsi presbyteri.
scopi (E). Ill non. oct. Autisiodoro (23) Firmati diaconi οἱ Fla-
In territorio Autesioderensi vico : Baiaco vianae (24) virginis Deo sacratae.
passio s. Peregrini episcopi primi. civi- II non. oct. In Gallia civitate (25) Autisiodoro Romani
talis ipsius. episcopi.
XIII k.ian. Autisiodoro civitate b. Gregorii episcopi.
Igitur primo, ut τὰ dicam, conspectu, recensio nostra Autissiodorensem sese prodit. Sed maius
est quod in principio cujusvis mensis appieta sit rubriea Laetanias indicendas. De fitamis certis
anni diebus peragendis documenta plurima habemus in libris liturgicis, in kalendariis in conciliorum
canonibus; de litaniis mensualibus nulla nisi in Gestis episcoporum nere E Ibi c. 19
(4) Pro dep. E habet passio, errore, ut creditur; nam de eodem sancto videtur agi i iul. i
potuit pro Augustoduno Lugduno scribi; Lugduni enim episcopus Leontius solus ex rl ἢ EE 2m Me nude je
runt, in martyrologio hieronymiano minime commemoratur. — (2) [1 solus B. — (3) EE Nieév d eer c Pe T
temporibus vixit. — (4) Depositio E W. — (9) Sancti W. — (6) Castr. Du. solus B. Duesme ΕΝ PS PUB 5 i cian
(7) Ita E; Primini B; Primi cett. Hie in Actis SS., Nov. tom. I, p. 130, ad Alexandriam refertur Bri 5
— (8) Leoduno Galliae male E. — (9) Ita E; cett. Martini. Vixit saeculo V. — (10) Ita. E. Cett. add Mou pus a
(41) Pro tr. et dep., cett. habent depositio et translatio corporis. — (12) Iuliani E. — (13) Sade E Es MR istas
Valeri. — a5) Pelladi E. — (16) Valis alii, — (17) [t4 B ; cett. In territorio Autisiodorensi Kk d Tt be dn τ js
Aut. — (19) Et- episcopi Πα E B ; cett, Aunaehari episcopi (natalieium C S) de GCREMORNS i ( ) τε p: Pg
Aunachari cett. — (21) Ita B ; cett. In Autisiodoro civitate Galliae. — (22) Ita E; cett jc c AE
Gallia civitate Aut. — (24) Flavinae E. — (25) Ila E B om. Gallia civ.; cett. om. Gallia . Alodii. — (23) Ita E; cett. 1n
relata
4
[xiu]
relata est constitutio quaedam Aunacharii episcopi, quae etiam Guntramni regis aucloritate roborata [Ὁ
fuit, quaeque spectat ad litanias. Quolibet mense, die kalendarum, Autissiodori ab una ex urbanis
basilieis litania agebatur, reliquis diebus ab ecclesiis vicorum. Cum ea conslitutione congruere
rubricam de litaniis indicendis, initiis mensium in martyrologio praescriptam, primus Rossius vidit.
Idem inspeelis nalalieiis episcoporum agnovit ultimi inter Autissiodorenses praesules, qui ibi
nominantur, nempe Aunarii vel Aumacharii, non depositionem commemorari, sed natale. suscepti
episcopatus; unde, cum non de celeberrimo aliquo episcopo agatur, euius utrumque anniversarium
potuerit eliam eo mortuo celebrari, sed de gregali, ut ita dicam, praesule, recte. concludit vir (1)
eximius vivente Aunachario marlyrologium ad eam formam adaetum fuisse quam eruimus ex
codicibus. Atque idem dicendum est de Syagrio, Auguslodunensi episcopo (t 599 vel 600), cuius
natale tantum, non vero deposilio, in antiquioribus codicibus relatum est (9).
Igitur. Autissiodori recensitum est martyrologium sub episcopatu Aunacharii, vivente etiam
tum Syagrio Augustodunensi, id est circa finem saeculi Vl, atque ex ea recensione pendent
omnes, quotquot habemus. codices (3).
Verum eum diu sederint Aunacharius et Syagrius, arliores quaerendi sunt limites. Ex tot sanctis
Gallieanis quos concorditer exhibenl omnes codices, recentissimus est (XII k. feb.) Avitus Arvernorum
episcopus, Turonensis Gregorii praeceptor et amicus. Is de eo saepe verbum facit, ita ut appareat
Avitum in vivis fuisse adhue an. 590, quo dicitur captivorum quorundam libertatem ab Eulalio
comite obtinuisse (4). Ceterum elsi ultra hoe tempus in Historia Francorum minime compareat, videtur
tamen perdurasse usque ad finem cireiter anni 591, quo exeunte finem Gregorius posuit annalibus;
nam qua erat cum Avito coniunetione devinetus, eius obitum ab eo praetermissum fuisse non
facile quis existimabit. Ergo non anle diem 21 ianuarii au. 592, obiit Avitus: neque ante eum
annum describi potuit archetypus omnium quotquot novimus codicum recensionis Autissiodorensis.
Sed neque multo post. Constat enim codices nostros qui tot saeculi VI praecedentiumque conime-
moraliones et easdem et iisdem terminis et eodem laterculorum loco exhibent, inmmaniter discordare
in hagiographia saeculi VII, immo et saeculi VI extremi. Quod nunc in genere dietum clarius
in sequentibus apparebit.
& II. DE CODICUM CLASSIBUS ET AUCTORITATE.
E
Familias codicum quas iamdudum constituit Rossius (5) omnino esse servandas el ego censeo,
ei, uL arbitror, censebit quisquis paulo attentius textus inter se conferet quos in tribus columnis
distribuimus.
Codex Guelferbytanus, olim Wissenburgensis, cum iis qui litteris L, M, V, designantur, exemplar
nobis repraesentat saeculi VIII fere mediantis, quod erat ad usum Fontanellensis in Neustria
monasterii. Ad eandem regionem pertinuit. codex C Corbeiensis et codex 5, origine, uL. videtur,
Baiocassinus. Sed omissis Fontanellensibus aliisque eius generis additamentis, textum. communem
omnes eodem modo referunt.
Bernensis, cuius progenitorem aliquem in Bituricensi territorio fuisse conicio, etsi in multis
cum superioribus concordat, multa tamen habet sibi propria. Neque ea tantum. continentur in
rubricis topographicis, quae saepe ibi plenius enuntiantur, aut in festis sanctorum saeculi VII;
diversitas enim attingit aliquando lextum. ipsum communem.
Epternacensem inter et ceteros quos nominavi, id est qui ei sunt in editione nostra a dextris
el a sinistris, diversitas currit longe maior quam ea qua Bernensis discedit a. superioribus. Bre-
viatum eum dixit Rossius; utique breviatus est, maxime in rubricis locorum. Sed textus quem
(1) Roma sott., tom. II, p. xvir. — (2) Etiam Nicetii ultimi Lugdunensium episcoporum ordinatio commemoratur (XIII k.
feb.); sed adest et eius depositio quae contigit IIII non. apr. 573. — (3) Argumenta quae obiecit V. De Buck, Études reli-
gieuses, 1868, tom. II, p. 284, facile dissolvuntur. Obicit 15 die XVII k. mai commemorari dedicationem altaris S. Iuliani,
quam Gesta referunt ab episcopo Palladio fuisse factam, altero Aunacharii successore ; 9» die XIIII k. mai. aliam dedica-
tionem altaris quae, ut Gesta tradunt, sub Desiderio celebrata est, Aunacharii suecessore; 9" die VIII k. junii sepultura
Urbani papae non ad coemeterium Praetextati attributa est, sed loco cuidam viae Nomentanae; quod Libro pontificali
contradicit, atque originem habet ex perturbatis lineis tabellae cuiusdam sepulerorum pontificum, quae non desinit nisi in
Zachariam (T 752). Ergo non nisi post Zachariam errore isto codices hieronymiani infecli esse potuerunt ; ergo archetypus
eorum post an. 752 descriptus est. Respondetur : Ad 1"", Gesta minime loquuntur de altari a. Palladio exstructo, sed de
puellari monasterio condito; immo referunt ante Palladium ibi fuisse S. Iuliani monasterium virorum, « parvo ambitu
constructum ». — Ad 2", In codicibus primariis Epternacensi et Bernensi, haec dedicatio minime legitur ; unde apparet eam
constituto iam, immo etiam evulgato textu, in quosdam codices esse adiectam. Atque id valeret etiam de praecedenti, si opus
esset. — Ad 3". Erroris fons recte detectus est; sed quomodo probatur tabellam illam VIII demum saeculo fuisse
conseriptam ? Certe multo ante Zachariam eam exstitisse necesse est; error enim. eui ortum dedit iam prostat in codice
Epternacensi, Zacharia admodum antiquiore. Ceterum si cui probavi quae asserui de origine alius erroris ex eodem fonte E
orti, quique spectat ad sepulcra pontificum Aniceti et Soteris (Liber pontif., tom. I, p. civi), is ad saeculum VI"" hocque ἢ
non valde adultum tabellam ipsam referet. — (4) Η. Fr., X, 6. — (5) Roma sott., tom. II, p. xr et sqq. T X.
breviatum
Mme
"
L. D.
[xuiv]
breviatum tradit mire diversus fuit ab eo quem ceteri simul repraesentant. Ideo mihi videtur
ieini iquioris; i simul alteram;
constituere per se solus unam classem codicum eamque originis €———— n. ἜΝ pae
demum, excepto Bernensi, qui reliqui sunt tertiam posteriorem.
libi pono.
X
EC
Cons. SENow. Wiss.
]
Zee
Luc. Fron.(w) VALLOMBR.
De familia tertia, res est tam clara ut salis esse possit lectorem remittere ad textum, cuius
duobus tribusve laterculis paulo attentius juspeelis ipse videbit quam arle inter se cohaereant
omnes isti codices, quam saepe tum ἃ Bernensi lum. ab Epternacensi recedant. Ut aliquod exem-
plum afferatur, sumi polest dies XVI k. mart. Ibi multa verba ad omnibus codicibus N absunt,
quae in E et in B leguntur (1) : Proti . Luci : [hii in mare missi. sunt.] Item. Cyrion. presbyteri...
Agathon exorcistae : [hii omnes igne combusti sunt]. Mic Bernensi brevior est N ; est aliquando
plenior, ut in VIII k. ian. ubi habet Basilei, in VIL id. ian. ubi habet οἱ Januari, in. Grecia. Pole,
quae eliam in E leguntur, non vero in B. In festis Augustodunensibus et Autissiodorensibus
plenissimus est omnium. Solus III non. sept. refert depositionem S. Syagrii, episcopi Augustodu -
nensis. Vide supra in kalendario Autissiodorensi quanta adieiat textui Bernensi ad dies XVII et
XII k. maii: solus ibi commemorat. dedicationes alarium S. luliani et senioris ecclesiae. Hanc
posteriorem scimus ἃ Desiderio Aunacharii successore fuisse celebratam (2), ideoque post com-
pletum et. vulgatum martyrologium. Quod haec absint a. Bernensi textu, omnium minime decurtato,
id probare videtur iam a fonte communi rivulum Bernensem currere coepisse, cum ea fuerunt in
mariyrologium relata. Ad eandem aetatem redueimur serie festorum saeculo VII adulto vel ὙΠ
institutorum, in quibus semper discordant B et N sive in lenore annuntiationis sive in loco. Simul
quidem procedunL usque ad finem saeculi VI, eumque simul procedentes excedunt, iisdem verbis
commemorantes depositionem S. Gregorii papae (604) el passionem S. Desiderii Viennensis (611);
sed ultra alius alia. via pergit. Ceterum passio S. Desiderii vix potuit festo recoli et. kalendariis ecelesia-
slicis inseri, dum Brunechildis regina rebus Burgundicis praesideret, id est ante an. 614 (3). Atqui
eo ipso auno primum comparet Desiderius Autissiodorensis, in concilio Parisiensi hoc anno habito.
Regnaule igitur in Burgundia Clotario Il, suam lextus Bernensis iniit viam; neque diu fuil
quin ex Autissiodoro exemplar emigrarel aliud, euius progenies per monasteria Neustriae dissemi-
nala tertiae nostrae familiae codicibus originem dedit.
De textu Epternacensi decernere non adeo facile est; est enim in multis breviatus; quare
quae ei desunt non semper ideo desunt quia defuerunt in exemplari maiori ex quo breviarium
fluxit; sed potuerunt ibi adfuisse el consilio esse praetermissa. Atlamen nullum ibi festum post
pis episcopi Arverni depositionem eodem modo quo in ceteris annuntiatur; praeter Columbanenses
: ERATUM ἐν recen een ie oceurrii sanctus saeculi VII, Desiderius
RS eiu S. dis ἘΝῚ ᾿ s Mes E ὃ s d ἀθθ, iU quam in celeris. codicibus
ἜΣΕΙ; (Aena e ἘΣ "m A a indicitur : :2 Gregorii papae Fomensis, eum ceteri habeant :
í p Gregorii. episcopi beatae memoriae; aliquot sanetorum qui inter an. 580 et 600
obierunt el concorditer in aliis codicibus memorantur, in Epternacensi ne tenuissi i
VA s. S : : : ssimum quidem apparet
vestigium; ii sunt : k. iul S. Eparchius (Y 581), id. aug. S. Radegundis (T 587) VI. k. feb
S. Sulpicius I (Y 591), VI k. apr. Gunthramnus rex (t 593). Si quos ἐπε [o iuit i jallic $3
$ : trece . mittit. sanctos Gallicanos
ii plerumque Piclavienses sunt vel vicinarum civitatum THp i i iani,
Perpetuus Turonensis: XVIII k. feb. S. Amantii dedicatio Pictaviensis um e EE
τι apr et RU er ; febrem
Santonensis et. Baldegundis Pictaviensis ; V id. iun. Vincentius Aginnensis; V. k. iul. S. Florentii
(1) Uneis inclusi quos E non habet. — (2) Cfr. su
T ON a . supra p. xLut, n. 3. — (3) Cfr. Vit 3 dies
in Anal. Boll., tom. IX, p. 260. — (4) VI id. mart., IIII non. april. Sunt hi un wine I ccn
Pictaviensis
[χε]
Pictaviensis translatio (1); V id. iul. S. Basinus Pictaviensis; V id. aug. S. Martinus Brivensis ;
k. nov. S. Hilarii Pietaviensis dedicatio. His adde Radegundem, Sulpicium, Eparchium, de quibus
supra dicebam. Quae omnia nego simul omitti potuisse, si codex plenus unde pendet Epternacensis
similis fuisset illi quem repraesentant ceteri codices. Horum textus ex interpolato vel, si malueris,
locupletato multis additamentis exemplari defluxit; Epternacensis ex puriore el antiquiore.
Atque id saepe confirmat comparatio leclionum in iis locis, ubi eadem omnes codices referunt.
Hic mihi sumas velim latereulum prid. k. ian. et. ista conferas, quae speelant ad sanctos Romanos.
CoDICES PLENI. EPTERN.
Romae [via (2) Salaria in cymiterio Iordanorum| Romae
Donatae, Pauli, Donatae, Paulinae,
Rogatae, Dominandae, Rusticianae, Nominandae,
25r Od M Αι του ον τὴν Serotinae, Saturninae,
Hilarinae. Hilariae.
τοὺ. S CER M EE et in eymiterio Priscillae
dep. s. Silvestri ep. dep. s. Silvestri. ep.
Viden Epternacensem pleniorem aliquando esse tam in sanctorum quam in locorum ipsorum
nominibus? Ex VII virginibus romanis ceteri duas omiserunt, hie totum chorum producit; Silvestri
sepulturam im cymiterio Priscillae indicat, de quo ceteri verbum non faciunt. Atqui, in kalen-
dariis antiquis ex quibus martyrologium conflatum est neque coemeterium defuit neque omissa est
aliqua ex sanctis virginibus.
Sed redeo ad sacras illas virgines; bis enim occurrunt. in latereulo. Quae. primum tradant codices
iam vidisti; quae deinde et post alia, ea. sunt :
(CODD. PLENI. EPTERN.
Paulinae, Nominandae. Romae, Rogatae.
Donatae, Rogatae. Dominandae, Hilarinae.
In Epternacensi repelitio intellegitur; tria haee nomina superius male vel aliter scripta fuerunt:
pro Rogatae Rusticianae, pro Dominandae Nominandae, pro Hilarinae Hilariae. Correctio appiela est in
margine, mox transiit in textum. Sed quid dices de ceteris codicibus, ubi omissa prius Serolinae
Saturninaeque nomina minime supplentur, ubi Donata et Rogala sine causa repeluntur, ubi pro
recto Dominandae nomine, Nominandae falsum. occurrit, ubi in solo Paulinae pro Pauli nomine
profectus aliquis est agnoscendus?
Adi nune latereulum. XV k. aug. Ibi nodus apparet inextrieabilis, qui multorum eorumque
doctissimorum virorum torsit ingenium (3). Codices pleniores ita exordiuntur : Romae via Tiburtina
miliario VIIII Symphorosae matris VII germanorum quae cum ipsis posita est. Nomina vero germa-
norum haec sunt : Petri, Marcelliani, Ianuarii, Dionysii, Semproni, Clementis, Germani εἰ Irenaei
quorum gesta habentur. In Dorostoro Aemiliani, Bassi, Maximi, Pauli, Secundae, Donatae. Dies XV
k. aug. sollemnis est Romae memoria S. Sympherusae, cuius VII filii die V kal. iul, id est XXIF
ante die proprio festo recoluntur. Qui scripsit ea quae prae oculis habes voluit hodie non matrem
tantum, sed eum matre filios nominari idque praestitit ipse, geslis allegalis quae tum habebantur
quaeque el nos habemus. Verum valde mirum est quod pro septem filiis, sollemni numero, octo
afferat, eosque alienis plane nominibus designet. Nota enim sunl vera nomina, tam ex gestis quam.
ex ipso martyrologio uostro ad V k. iul, ubi eadem quae in geslis eodemque ordine recitantur.
Nunc te conferas, quaeso, ad Epternacensem : In Dorostoro natale Aemiliani, Secundae, Donati,
Bessi, Maximi, Pauli Romae Senforensae matri. VII germanorum Petri, Marcelliani, lanuarii, Dionysii,
Sempronii, Clementis, Germani. et Irenaei. Habemus latereulum. Dorostorensen, in euius medio inter-
polata est S. Sympherusa; tolle verba Romae Senforensae matris VII germanorum, aut alibi pone :
omnia recte procedent. Omnes scilicet, tam Petrus, Marcellianus, ele. quam Aemilianus ceterique
ad Dorostorum referentur; neque confusio ulla apparebit neque pugnare inter se nominibus numeroque
Sympherusae filios videbimus. Sane auctor ipse archetypi unde pendent codices pleniores vidit hic
aliquid esse mutandum, et S. Sympherusam de secundo loco transtulit ad initium laterculi. Bonum
certe consilium, in quo utinam constitisset! Sed noluit filios a matre separari el addidit : Nomina
rvoferre potuissel,
vero germanorum haec sunt. Deinde minime inspectis gestis unde vera nomina p
S. Martini in. Turnis; cett. : In Galliis Toronus civitate ordinatio episcopatus et
(1) Cfr. IIII non. iul. E : Translatio Á, a
dicatio basilicae ipsius. — (2) Uncis inclusa propria sunt fragmenti Lau-
translatio corporis S. Martini ep. et conf. et de
reshamensis. Cír. supra p. xr. — (9) Imprimis sapi
Romae 1878, p. 47-92. sibimet
NW ve
entissimi H. Stevenson Scoperta della basilica di S. Sinforosa.
L.D.
ν»
L.D.
[xz.vi]
ibimet finxit ea. ipsa esse quae 8 Sympherusam sequebantur in laterculo Dorostorensi, postquam ibi
sibime ᾿
gitur ea descripsit, ne hoc quidem curans quod octo essent non septem, lisque
inserta fuerat. 1 p dE
idi : ; . Habebantur certe sed non leg
subdidit clausulam : quorum gesta. habentur. tà : UN BuU Mae s.
i Ϊ . Solus E XV k. feb. habet
trig Ξὴ eo sagem nomen viae Corneliae, quod alii aut erm UM os
lus XIII k. feb. annotat huius viae mil. ab urbe XII coli sanctos Marium, 2 t eros;
dus ἃ k. feb. notam topographicam velinet : Romae via Salaria vetere. Tn. laterculo ΠΗ id. aug.
Ὁ rans i ens οἱ alio loco. virorum XI et virginum XIII, quae spectant ad nomina paulo
ud τὐλ ον « Qrescentionis....--- Mariae. Id. aug. Synnadensis marlyris verum habet nomen
Antonini, de quo testimonium dat syriacus menologus (1), cum pro Antonin? pleniores codices habeant :
^ : 5 t L 2 tt * n
S. Antiochi episcopi. M de hoc mendo inquirere iuvat. Ecce tibi utramque lectionem :
CoD. PLEN. EPTERN.
Sinnada Frigiae Frigia —
S, Antiochi ep. Antonini
Lugduno Galliae Lugduno
Anoci ep. Antiochi ep.
Seilicet iam exstabat recensio Autissiodorensis, eum in archetypo omnium codicum pleniorum
corruptum esi nomen episcopi Lugdunensis et de Antiocho factus est Anocus. Quod cum cuidam
lectori compertum fuisset, in margine verum nomen adscripsit : S. Antiochi. Postea superveniens
antiquarius aliquis et sibi codicem describendum sumens, correctionem. iu. textum intulit alieno
loco, scilicet 5. Antonini, qui non tantum ἃ sede propria pulsus est, sed ἃ martyrologio
omnino exterminatus.
ΠῚ id. sept. Hilarium quendam episcopum Romae depositum Epternacensis commemorat
Romae depositio Hilarii episcopi, qui certe diversus est a papa cognomine (2), neque ut talis
producitur a nostro. Sed in plenioribus personae confusae sunt: Romae depositio B. Hilarii papae
per quem Viclurius. ordinem. | pascalem conscripsit.
V kal. oct. in Bizantio celebrari dicuntur SS. Cosmas et Damianus; in Epternacensi nomen
recte profertur; in ceteris corruptissime, ut factum sil Aducie vel Aducia. V id. oct. in ceteris
nota geographica reperitur omnino corrupta : £m Acervo Siciliae; in nostro. Zn Anazobon Ciliciae, ubi
nolissimam urbem Anazarbum statim agnoseis, VIII kal. nov. de S. Gavino haec habet Epternacensis :
In Sardinia in. Turribus Gavin; ceteri : Im Sardinia Sabini. Scilicet nomen civitatis unus servavit
Epternacensis; unus eliam nomen saneti recte producit.
Atque haec salis sinl, pauca de mullis, ut solent dicere hagiographi ;
quando conligeril reslitutionem textus eum idoneo documentorum apparatu publicam in lucem
emillere. Non tamen a codicibus eorumque familiis distribuendis discedam quin uno verbo absolvar
a diversitale quadam qua codex Eplernacensis a plenioribus recedit, Nimirum initio mensium
omittit formulam Lifanias indicendas. Quod duobus modis explicari polest. Aut enim in primigenia
Aulissiodorensi recensione verba illa praeseripta sunt aut non, fuerunt. Si prius, dicendum est
ea, cum nihil utilitatis haberent extra dioecesim Autissiodorensem, consilio omissa fuisse sive in
codice. Eplernacensi sive in aliquo ex eius progenitoribus. Si posterius, vestigium novum tenemus
antiquitatis. Sed inter hoc et illud non facilis est disceptatio. Itaque sufficit in iis litaniis docu-
mentum agnoscere Autissiodorensis originis eorum qui has praescribunt codicum, vi sua manente
aliis rationibus quibus probatur eiusdem origins esse omnes omnino quotquot novimus
cetera proferentur si
codices.
CAPUT TERTIUM.
DE MARTYROLOGII ORIGINE ET FONTIBUS
Auti siodorensis illa recensio de qua usque modo egimus, allinei non potest nisi sustuleris
iet codicum varietatem et in hoe tantum defixeris oculos xod λει commune est
ἘΠ HA ard ἴῃ solido E zb gradus est faciendus, quo de ipsa recensione Autis-
n ] primigeniam operis formam ascendamus et de Gallia transeamus ad 'am marty-
rologii nosti patram. Non enim in Gallia primam vidit lucem. Gregoriu n DSL ο tf E
ante eum Cassiodorus illud prae oculis vel certe in mente fibers nM Ἀπ.
: 8
(4) Vid. infra. — (2) Lib. pont., tom. I, p. 247, n. 13
petierat
Ó
D
d o ^ a2 dii
[xrvir]
petierat Alexandrinus episcopus Eulogius, ut sibi * eunclorum martyrum gesta quae ...Constantini
temporibus ab Eusebio Caesariense collecta sunt transmilleret. , Respondit (1) pontifex se de
collectione illa nihil scire, gestorum qualemcumque collectionem. frustra Romae quaesivisse, nec
aliud repperisse * misi pauca quaedam (gesta) in unius codicis volumine collecta. , Quibus
dietis ita pergit : 4 Nos autem paene omnium martyrum distinetis per dies singulos passionibus
τ collecta. in uno codice nomina habemus atque cotidianis diebus in eorum veneralione missarum
, sollemnia agimus. Non tamen in eodem volumine quis qualiter sit passus indicatur, sed
, tantum modo nomen, loeus et dies passionis ponitur. Unde fit ut multi ex diversis terris
, alque provinciis per dies, ut praedixi, singulos cognoscantur martyrio coronali. Sed haec
, habere vos beatissimos credimus. , Haec speciei, quam prae se fert martyrologium nostrum,
apprime concordant. Igitur an. 598 martyrologium hieronymianum notum erat Romae, neque ut
recens editum opus, sed ut quod et in Urbe prisco usu adhiberetur et in longinquis regio-
nibus haberi crederetur.
In libro de Justitutione divinarum literarum, €. 39, Cassiodorus monachos suos hortatur ut
vitas Patrum legant aliaque ad aedifieationem pertinentia, inter quae recensel et passiones
martyrum : ^ Passiones marlyrum legite constanter, quas inter alia in epislola S. Hieronymi ad
, Chromatium et Heliodorum destinata procul dubio reperielis, qui per lotum orbem terrarum
, floruere, ut sancta invitatio vos provocans ad caelestia regna perducat. , Epistula S. Hieronymi
de qua hie agitur, non potest diversa esse ab ea quae marlyrologio nostro praefigitur; sed in
ea passiones martyrum neque adsunt neque nuntiantur in markyrologio reperienda. Quae
cum ita sint, suspicio confusionis oritur. In aliquo suo codice Cassiodorus habuit passiones
martyrum collectas, quibus quasi praefationis loco vel ipsum martyrologium cum epistulis vel
epistulae. tantum praefixae erant; Hieronymianae epistulae titulum ad lotum codicem pertinere
credidit, atque ita in ea epistula passiones legendas esse monuit (2).
Hac aliave ratione Cassiodorum interpreteris, id certum manet ipsi nolam fuisse epistulam
Pseudo-Hieronymi quae martyrologio nostro praescribitur, ideoque cirea medium saeculum VI
ipsum martyrologium in Italia exslitisse. Sed ex codicibus illis italis, quales et Romae et in
monasterio Vivariensi reperiebantur, nullum novimus; neque ulla inde progenies, nisi Autissiodo-
rensis, ad nos usque pervenit. Ideo ut ipsos ipsamque primam operis formam nobis repraesen-
tare possimus, Autissiodorenses codices adire oporlet; qui qua via et ratione eum in finem
tractandi sint, iam lectoribus exponemus.
Primo Gallieana additamenta omnia tollenda sunt, sive ad praecipuum anni ecclesiastici
ordinem spectant, sive ad sanctorum commemorationes. Id parum difficultatis habet, cum Gallieana
omnia optime plerumque servata sint atque a reliquo textu. primo intuitu distinguantur. Verum,
iis deletis, quod superest intrieatissimam quandam farraginem exhibet. Eadem nomina vel eaedem
series nominum in diversis laterculis. recurrunt, jisque non semper vicinis; saepe in eodem
laterculo bis terve repetuntur. Locorum rubricae et ipsae inepte repetitae, indebitis sanctorum
nominibus praescriptae, confusionem augent magis quam dissipant. Certe videtur lextus, quem ex
collatis inter se codicibus nobis eruere licet, ex duobus vel pluribus exemplaribus, si non ubique,
saltem multis in locis esse conflatus. Scilicet. appositis in alicuius codicis margine lectionibus ex
aliis pelitis, supervenit infaustus scriba qui in unum omnia conglutinavit. Hoc nominum quod
apte dixeris pulmentum, sive in Italia sive trans Alpes coctum est, appositum est recensori
Autissiodorensi.
Sed et nobis apponitur. Unde ut nos expediamus subsidia quaerenda sunt. Ea duplicis generis
sunt. Ad prius referenda sunt kalendaria ipsa quae in martyrologium coaluere. Si quae exstanl,
omnino sunt investiganda; ex iis enim. imprimis lux est speranda. Alterius generis sunt ipsae
sacri eultus traditiones, de quibus testantur libri liturgici, passiones aliaeque historiae sanctorum,
inscriptiones, monumentave pieloriae artis quae spectant ad sanctos.
Verum de huius generis fontibus vix aliquid in genere dici potest; usus eorum quis sil
vel esse possit commentarii diurni aliquando, ut. speramus, ostendent. Hic ad proximos marty-
rologii fontes, ad kalendaria martyrologiave antiquissima quae hieronymiano praecesserunt tractatio
est restringenda. Agedum viam ingrediamur.
Si additamenta quaedam exceperis, italica pleraque, de quibus post alia dicemus, hieronymia-
num corpus iribus fere constat elementis : Romano kalendario, Orientali martyrologio et
Africanis laterculis.
(4) Ep. VIII, 28 (J. 1517). — (2) Aliter hunc nodum (supra, p. XD) solvit Rossius, cui tamen assentiri non possum.
$ I.
L.D.
^ 5 2 2 dia
bs
L.D.
[xoviur]
S I. DE ROMANO KALENDARIO.
Primum dicam de Romano kalendario, de quo Rossius saepe disseruit, dum el s
martyrum Romanorum memoriis operam navaret fructibus insignem. In pierre. "um iu
saepe recurrit rubrica topographica Homae, sub qua ordinantur festa eu an: it de
aliquando eliam locorum a Roma admodum dissitorum. Urbanae basilicae P a RE
scilicet in. quibus sacrae staliones celebrari consueverant; extra Urbem coeme E : S
adiecto viae nomine; si quando agitur de basilieis longe positis, etiam quot mi AN a rbe
distent. admonemur. Eae rubricae saepe luxatae sunt el male cum nominibus sanctorum com-
positae. Verum lanta est ubertas documentorum circa sanctos Romanos, tot libris ELLA
lopographicis, tot passionibus, historiis, qualis est v. δ. celeberrimus Liber pontificalis, ac DESDE
ut quae confusa sunt, studio el ingenio discerni tamen possint, spesque affulgeat fere totum
illud kalendarium aliquando recuperatum iri. Cuius αἱ aliqua species lectoribus adumbretur, finem
decembris mensis cum toto ianuario, quantum quidem potui, restitui.
VIII k. ian. Romae, Iovini, Pastoris, Basilei, Vietoria- depositio Miltiadis episcopi.
nae (1): id.jan. Romae (5), via Lavicana, coronae mili-
el in cymiterio Aproniani, via Latina, tum XL. T rw En. K
s, Eugeniae virginis. XVII k. feb. Romae, vià Salaria, in cymiterio Priscillae,
VIL k.ian. Romae, dep. Dionysii episcopi. depositio s. Marcelli episcopi.
ΠΙῚῚ k.iam. Romae, Bonifatii episcopi de ordinatione. XV k.feb. Romae, via Salaria, Priscillae (6). -
Ill k.ian. Romae, in cymiterio Callisti, via Appia. XIILk.feb. Romae, via Appia, in cymiterio Callisti,
Felieis episcopi (2). Fabiani episcopi: et in -eymiteno [ad
pr.k.ian. Romae, via Salaria, in cymiterio lordano- Catacumbas] s. Sebastiani (7); — —
rum, Donatae, Paulinae, Rogatae, Domi- via Cornelia miliario VIIIL...; miliario ab
nandae, Serotinae, Saturninae, Hilari- Urbe XII, Mariae. Marthae, Audefax et
nae (3): Ambaeum (8).
et in cymiterio Priscillae, depositio s. Sil- XII k. feb. Romae, s. Agnae virginis.
vestri episcopi. Xk.feb. Romae, via Salaria veleri, [in cymiterio]
k.ian. Romae, via Appia, coronae militum (4) Bassillae, Maximi (9).
XXX. VIILk. feb. Romae, translatio Pauli apostoli.
IHIid.ian. Romae, in cymiterio. Callisti, via Appia, V k. feb. Romae, Agnae in genuinum (10).
Hoe specimine intellegitur duas festorum classes posse distingui, anniversaria martyrum et
depositiones natalesve pontificum. Qua distinctione inslituta, menti subit Philocalianus ille liber
in quo tabulis duabus relatae sunt episcoporum depositiones et martyrum (11). Omnibus iam notum
est eas an. 336 primum ordinatas esse, mox paucis adiectis in publieum. an. 354 fuisse propositas.
Pontificum depositionum series, eorum. nempe qui martyrum nomine minime censebantur, incipit
(4) Cf. Sacram. Leon. Natale Domini et martyrum Pastoris, Basilei et Ioviani et Victorini et Eugeniae et Felicitatis et
Anastasiae, Pro Victorini hic habemus Victorinae; Felicitas et Anastasia ad alia loca referuntur; Iovinus et Basileus martyres
via Latina quiescebant : id diseimus ex passione S. Stephani pp. (2 aug.), ubi duodecim. martyres iuxta illos sepeliuntur ἃ
TTertullino, in euius nomine ecclesia surgebat cirea mil. IL; ibi « ipse eum. multis martyribus iacebat » (De locis 88.) Gesta
Iovini et sociorum eius minime exstant. — (2) Apparet IIII et III k. ian. Hune diem elegi, etsi refraget E, quia eongruit eum
indice Philocaliano et eum Libro pontificali. Verba in eym. Call. non omnes codices exhibent; nulli via Appia ; sed hoc latere
suspicor in Appiani (MI k.). — (3) SS. virgines VII bis in hoc latereulo comparent. Si codicem E inspexeris, in quo melius
servatus est earum catalogus, videbis altera vice tria tantum nomina proferri, Rogatae, Dominandae, Hilarinae, pro quibus
supra dederat : Rusticianae, Nominandae, Hilariae. (cfr. supra, p. x,v). Igitur repetitio ex correetione orta est. Ceterum pro
Rogata, Rogantina. scribitur in itinerariis saec. vr (De Rossi, Hom. soff., tom. I, pp. 176, 177).— (4) Coronae et milites codd. ;
E. om. fom. v. Ap. Refert Ado hos martyres sub Diocletiano caesos fuisse. Minime omittendum puto Goranum oppidum situm
fuisse supra viam Appiam eirca mil. XXX. — (δ) Hie codd. inserunt Secundi. Itiner. Salisb. (De Rossi, tom. sott., tom I,
p. 178), in via Lavicana ponit 2n uno loco in interiore spelunca XL martyres. Sub Gallieno confessos fuisse Ado voluit. —
(0) E. solus. — (7) Ita seribo, collatis daobus laterculis XVII et XIII k. feb. In illo enim saneti Romani viae Appiae et viae
Corneliae indebite praelibati sunt. Verba ad Catacumbas suppleta sunt. — (8) Etiam hie conferendi fuerunt latereuli XVII
et XIII k. febr. In priori indicatur mil. VIIII viae Corneliae, ubi fuit eclesia SS. Rufinae et Secundae (cf. VI id. iul), et
mil. XIII qui mihi latere videtur sub mentione aliorum XIII quorum nomina Deus noverit. Ad mil. XIII Passio Cd
Marii etc. eos caesos sepultosque esse refert, et eum ea congruit mil. XII in altero latereulo a solo Ept. memoratum. Nomina
martyrum, mire corrupta in utroque laterculo, restaurata apparent in posteriori, ope, ut videtur, alieuius codieis passionis
vel liturgiae Romanae. — (9) Hie solum Epternacensem codicem secutus (silent enim ceteri), latereulos X et VIIII k. feb
adhibui Ex priore topographicam notam accepi; ex altero cum ipsa nota aliquantulum corrupta (nam ex veferé ihi factum
est emetri) expiscatus sum nomen martyris Maximi, euius sepulerum ad S. Basillam indicatur in itin. Salisburgensi. Sed haec
non salis certa sunt. Ceteri codices pro his habent ad VIIII k. feb. Romae Felicissimi. — (10) Ita E folis, inter varias
codicum lectiones haec praecipue commendatur. — (11) Satis habeo remittere ad Rossii Roma sott., tom. I, p. 111; tom, IT
p.m; ad meam Libri pontificalis editionem, tom. I, p. vr et 10 ; am 3 ens
demum ad Mommsenii editionem omni issi
; pontificali ) um novissimam ;
Mon. Germ. Script. antiquissimi, tom. IX, p. 70
a Lucio
ΑΙ ον κοι,
[xix]
a Lucio (t 254) et eum in Silvestrum ( 335) prius desiissel, postea usque ad Iulium (t 352) LP.
continuata est. In altero indice, inter martyres reperiuntur episcopi Callistus, Pontianus Fabianus
Xystus IL, quos, si ultimum excipias, ante Lucium et vixisse et sedisse constat. Ceterum ía
martyrum indice * et reperiuntur feriae aliquot a martyrum memoria alienae (1) et sie dubio
, martyrum complurium depositiones ab hoc latereulo absunt (2) ,. Immo Africana festa duo
Romanis coniuncta sunt, Perpetuae et Felicitatis non. mart, Cypriani XVIII kal. octob., ut index
iste vere martyrologii incipientis speciem prae se ferat potius quam simplicis kalendarii.
Sed demptis quae ad Romanorum martyrum cultum non pertinent, conferamus Philoca-
lianas tabulas cum hieronymiano kalendario. Quam hoe prae altero abundet, disces ex infra
scripto laterculo, ubi comprehendi quaecumque Philocalus habet ab VIII kal. ian. usque ad finem
mensis ianuarii.
VI k. ian. Dionisi in Callisti. XVIII k. feb. Marcelli (3) in Callisti.
III k. ian. Felicis in Callisti. XIII k. feb. Fabiani in Callisti et Sebastiani in Cata-
pr. k. ian. Silvestri in Priscillae. cumbas.
III id. ian. Miltiadis in Callisti. XII k. feb. Agnetis in Nomentana.
Pontifieum depositiones eaedem sunt, ordinationes a Philocalo negleguntur; ex martyribus
aliquot tantum. insigniores selecti sunt, ceteri omissi. Neque solum in numero festorum diversitas
adest; etiam stilus differt. Hieronymus plenior est : verba depositio, cymiterium, episcopi, quae
subintellegit Philocalus, ille semper vel fere semper enuntiat. Vias commemorat, de quibus
Philocalus, nisi necessitas occurrat, silere. solet. Quos Philocalus observat geographicos fines ii
non longe a Roma discedunt : ultra. Ostia, Portum, Albanum, martyrum non curat memorias ;
Hieronymus evagatur usque ad Interamnam, Spoletum, Forum Sempronii.
Verum non ea est inter eos diversitas quae cum fonte communi componi nequeat. Qui
plenior est, is propius accedere videtur ad exemplar. Atque id fuit sollemne aliquod kalendarium
ecclesiae Romanae, sive latereulus quidam ecclesiasticus, in quem referebantur non lam a cunctis
fidelibus recolenda sanctorum festa quam coemeteriorum basilicarumve festivitates, ad quas sese
quisque conferebat prout pietate trahebatur. Hine effectum est ut in libro Philocaliano, qui
conscriptus est ad usum cuiusdam Valentini, laici, ul videtur, hominis, pauca festa occurrant,
multa autem in hieronymiano, qui ad latiorem usum si non ab initio ordinatus, certe postea
aptatus est.
Igitur ex numero sanetorum in hoc illove occurrentium. nullum certum apparet aetatis
indicium. Id potius considerandum est quod latereulus uterque seriem exhibeat pontificum, unde
securius argumentum eruere licet. Nempe iam diximus usque ad Iulium an. 352 mortuum con-
tinuatam fuisse a Philocalo tabellam depositorum pontificum. Ultra pergit kalendarium nostrum
hieronymianum, atque uno omisso Zosimo (t 418), ad Bonifatium (t 422) usque protenditur,
cuius depositio prid. non. sept. sollemniter annunltiatur : Romae in. cymiterio Mazimi ad S. Feli-
citatem, via Salaria, depositio Bonifatii. episcopi. De sequentibus pontificibus nulla amplius mentio
fi, nisi Leonis Magni, qui pro singulari fama facile adici potuit et adiectus est sine ulla loci
commemoratione. Sistendum igitur est in Bonifatio; ibi ponendus terminus catalogi pontificalis qui
per depositionum commemorationes martyrologio nostro insertus est.
Sed inter Iulium et Bonifatium qui referuntur pontifices, nude referuntur, minime indicato
coemeterio vel basilica ubi sepulti sunt ; quod pertinel ad Liberium, Damasum, Siricium,
Anastasium, Innocentium. Nonne mirum est statim post excessos Philocaliani indies limites, intra
quos loca sepulturae commemorare sollemne fuit, de his altum servari silentium? Ex hoc aliquam
inter Philocalum et Hieronymum cognationem exslitisse licel. conicere.
Haec de fine laterculi pontificalis : nune de initio quaeramus. Ante Lucium Philocalus nullos
pontifices recensuit nisi quos ut martyres sive haberet ipse, sive ecclesia Romana commendaret.
Callisti decessorem Zephyrinum, successorem Urbanum omisit; etiam Anterolem οἱ Cornelium
praeteriit, etsi illius emortualem diem in * catalogo episcoporum , reltulerit, sciveritque Cornelium
eum gloria defunctum — fuisse (&. In hieronymiano kalendario Cornelius, Zephyrinus, Urbanus
locum habent (5) solus omittitur Anteros. Sunt hae parvi momenti varietates. Praestat quod
(4) Natale Domini et natale Petri de cathedra. — (2) Mommsen, op. cit., p. 71. — (3) Marcellini PAil. Sed omnino
corrigendum est Marcelli. De omisso in kalendariis Marcellino dixi ad Librum pontificalem, tom. L p. Lxx. — (4) Quo
tempore Cornelii corpus ex loco exsilii ad Urbem translatum fuerit, quove anno eius memoria coli coeperit, adhuc ignoramus.
Emortualem eius diem, ut videtur, oblivio mature oppressit; non enim proprio die recolebatur a Romanis, sed eo qui Cypriani
martyrio et festo sollemnis erat. Quae amborum in uno natalicio coniunctio cur facta fuerit ante an. 354 vel 336, equidem
non video. — (5) De Urbano res non ita certa est ; efr. quae dixi ad vitam eius in Lib. pont., tom. I, p. 144. 3
1. utrobique
L.D.
[x]
m ifices ἃ Pelro ad Zephyrinum
utrobique saeculum II minime attingatur et oblivione premantur pon" martyrio celerave mS
usque, si forte Clementem tanti nominis episcopum mice ἢ igraphieis monumentis edocemur,
insignes exslitere. Seilieet. antiquissimis illis. temporibus, Η ἐς ἡ defunctos recolendi. Neque
nondum in ecclesia Romana consuetudo invaluerat annua 0 ser | consul Clemens, Acilius Glabrio,
hoc ad solos pontifices pertinuit; quot enim illustres viri fuere, eh Pl'insgnis, quorum ran
Hermas, lustinus aliique ab ipso commemorat Apollonius y
i 115. requiras! ἐρᾷ . : :
ete quei yon kalendario, praeter depositiones pontificum. eliam cambi natare
? D E . suscepti episcopatus
sive ordinationes commemorari. Hoc praesentis curae iniuhae e. dum ἐᾷ ΟΝ EO E
anniversarium eo vivente episcopo qui suscepit sollemne est. cele 2n ^ Ji parebit, eomum x em
promptu est. Igitur quorum pontificum ordinatio in kalendario aliquo recensita appa e
iudicandum erit ipsum exslilisse kalendarium. Iam videamus quo du imjar Dodd is rum
Bonifatii (448-422) ordinatio expressis verbis ad diem ΤΙΣ k. jan. I i m Briss ΔΝ
cum dominica concurrit οἱ aliis documentis asseritur (1). Innocenti (401- ) E 2posWAD. DIS
: : "m "x aetis tam Innocentii quam "7Zosimi successoris,
annuntiatur, ΠῚ id. mart. οἱ ΧΙ kal 1an. Ex actis a Wes
discimus eum post diem ianuarii 27, ante diem marti 18 esse mortuum ; ereo Ὧι 2 us T jus
prior ad deposilionem pertinet, posterior ad ordinationem ; quod etiam confirmains E 1uius
pontificis chronologia (2). Liberius (359-366) in catalogo: pontificum philocaliano A ΟἹ inatus
XI k. iun., qui dies an. 259 cum dominica minime concurrit, et ideo censendus est corruptus fuisse a
librariis. In. martyrologio Liberius duplicem et ipse depositionem hahet XVI k. iun. et vim k.
oct. Atqui aliunde scimus eum VIII k. oct. defunctum et anno 359 diem XVI k. 1un. dominicam
fuisse (3). Ia martyrologio corrigitur catalogus et ordinatio Liberii apparet. Miltiadi (311-314)
eliam bina depositio asseritur, ΠῚ id. jan. et VI non. iul. Hic omnia in aperto sunt. In philocaliano
enim catalogo legitur Miltiadem sedisse a VI mon. iul an. 311 usque ad III id. ian. am. 314.
Superius ascendere non licet (4). Ceterum salis est tanlae antiquitatis eruisse vestigia. Kalen-
darium nostrum exstitisse paulo post morlem Bonifatii (422) iam. noveranus; Innocentii sedentis
(401-417) vestigia non mirabimur qui Philocaliani libri vivente Liberio (352-366) secundis curis
ordinati arlam cum nostro kalendario cognationem didiimus. Liberi natale exspectandum. erat;
Miltiadis ordinatione ad superiorem generationem relrahimur, sed sine admiratione. Etenim kalen-
darium illud ex quo decerpli sunl. anno 336 indices philocaliani, anie annos 95 scripturae fuisse
mandatum mente facile concipimus. Hoc enim pacis ecclesiasticae initium fuit, ea aetale christiana
res diu vexata vel turbata quielem nacta est, cuius primus fructus fuit opportunitas cultum
componendi et ad antiquitatis normam restituendi, Hic meminisse oportet paschalem tabulam,
quae locum invenit in Philocaliano libro, ab anno 312 initium ducere, qui primus fuit redditae
christianis ἃ Galerio libertatis, ἃ Maxentio liberae sacrorum aedificiorum. possessionis.
Igitur in martyrologio hieronymiano habemus kalendarium. Romanum sedente Miltiade (311-314)
ordinatum, mox sub Marco (336), Liberio (352-366), Innocentio (401-417) auctum vel recensitum,
demum an. circiter 492. ad eam formam redactum quam ex superstitibus codicibus eruere possumus (5).
& II. DE ORIENTALI MARTYROLOGIO.
Imperii orientalis sive lransadriatici festa quae recoluntur in hieronymiano martyrologio et
ipsa eum indicatione locorum annuntiantur, idque certa quadam forma, nempe commemorata
" 5 » t 4D 3L, * * * * J :
civitate et provincia, Corinthi in Achaia, Pergami Asiae, Salonae. Dalmatiae, i
D des , 2,
LEER iryp p E in Pamnonia —Ciballis
civitate, Aphrodisiae in provincia Caria, elc. Interdum. tamen, quando de molissimis agitur, civitas
,
lantum. aru provincia commemoratur, ut Nicomedia, Alexandria, Antiochia, Epheso Qui locorum
s Ξ 5 * τ τ Lr * ΓΟ * Ü É á
D criben orum usus, omnino praetermissus in Gallicis Hispanisque festis annotandis in Ktalicis
^ /e d Ü C hotiss] 1
rieanisve parum frequentalur, ut ex eo potissimum diversa facies appareat eius martyrologii
5 2
artis qua ὃ y : i
partis quae spectat ad Orientem. Inde pronum erat conicere fontem aliquem exstitisse unde
Pseudo-Hieronymus sanctos Ori 3 i
rientales desumpsisset. x Kk j
Map uM I ,ut ex kalendario Romano Romanos sanctos
(4) Cfr. Liber pont., tom. I, p. ccrz, 228, n. 1; Mi
Ὁ) : ; μι, , n. 1; Migne, P. L., tom. XVIII, p. 397-406; Wilh. Meyer, in i i
Güttingensi, anno 1888-9, semestri 1^ : sunt celeberrima documenta isi (dh eL "ἢ url x T.
. iber pont., tom. ^
p. cxt. Verum, ut ibi dictum est, non XII sed. XI kal. ian inati
EN ἘΜ eus . jan. ordinatio referend inimi 1 1
m da gs ibid. mm (4) Cfr. Rossii Homa. sott., tom. IT, p. 56 eum tel Nr. ue momenti varietas est. s:
onifatii decessoris, aliquantulum docet historia. Bonifatii enim memoria uc fuit ei d B Ἢ A T E ται ho
e ad eum deduxit serie
natalium depositionumve pontilieum ; sed qui ifati i
; : 4 qui Bonifatio praecipue fav ji i ATA
de sede episcopali cum Bonifatio acerrime decertaverat. à Expl M E a pe b
Verum
{μ]
Verum coniecturis supersedendum est cum res extra dubium posita sit, invento et intellecto
vetere quodam martyrologio, syriace quidem exarato et valde breviato, sed a pleniore graeco
textu derivato. Id nobis servavit omnium qui exstant antiquissimus syriacus codex olim Nitrianus,
nune Musaei Britannici Add. 19150, Edessae exaratus anno Seleucidarum 723. id est post
Christum. natum. 411-412. In quo ante martyrologium leguntur Recognitiones. Clementinae. non
integrae, "Titi Bostrensis opus adversus Manichaeos, Eusebii Caesariensis TAeophania, liber de
Martyribus | Palaestinae, oratio in martyrum laudem. Agmen claudit martyrologium, editione
W. Wrightii inde ab anno 1866 notum (1) Duas parles complectitur, quarum prior cum
hieronymiano convenit, posterior nullam cum eo cognationem ostendit. Haec primum | quosdam
enumerat martyres, antiquos et orientales dictos ; mox transit ad Persidem et triplici serie
nomina tradit episcoporum, presbylerorum et diaconorum in ea regione pro fide occisorum. Ea
nomina, quantum agnosci possunt, pertinent ad martyres quos Constantio Romanis imperante,
annis cireiter 344 et 345, Sapor Persarum rex interfici iussit. (2).
At Persis marlyribus omissis, ad Romanos convertamur. Hi ordinati sunt secundum dies et
menses anni ecclesiastici; menses Syris quidem nominibus designantur, sed omnino eum Romanis
quadranl; dies continua serie ab initio mensis usque ad finem numerantur. Notatu dignum est
quod dierum festorum series a die decembris 96 incipiat, quasi Natale Domini eaput anni fuerit,
cum ipsum festum Natalieium minime compareat, neque casu omissum esse videatur, neque
consilio solos martyres commemorandi : sexto enim die ianuarii Epiphaniorum festum annuntiatur.
Videlicet secum discordat martyrologium istud. Quae discordia quomodo componi possit non video,
nisi coniecerimus graecum textum ex quo syriacum fluxit. annum exhibuisse a Natali Domini
incipientem, Syrum vero scriptorem suae ecclesiae mori obseculum, festum ipsum omisisse,
reliquum tamen ordinem minime turbasse.
Etiam id cum Orientalium usu congruit quod festo apostolorum Petri et Pauli non dies
iunii 99, sed decembris 28 assignatur.
Mense aprili inter dies 6 et 1 annotatur in urbe Nisibi omnium martyrum commemora-
tionem fieri feria VI post Pascha, et praecipue recoli martyrem quendam Hermem. Alibi etiam
occurrunt aliquot marlyres Nisibeni (iulii 30) vel Edesseni (sept. 2, nov. 15), quorum nulla est
memoria in codicibus latinis. Antiochenis eliam episcopis celerisve sanetis cura adhibita fuit.
Recoluntur cerle episcopi Ignatius (oct. 17), Heros (mai. 5) Maximinus (febr. 4), Serapion
(mai. 14) Zebinus (ian. 13, cfr. mart. 97) quos ignorant codices pseudo-hieronymiani (3. Idem
dicendum est de Proterio martyre (mai. 21), de Zenobio (iul 12-14) de Barlaa (aug. 14), de
Euprepio (sept. 1), quos vel disertis testimoniis Antiochiae in magno honore scimus fuisse, vel
ex ea regione exortos decebat ibi recoli.
Verum in his paucis tota diversitas continetur. Quae amplius leguntur in codice syriaco ea
omnia latini exhibent. Id tamen nolim strictius aequo intellegatur : habenda ratio est corruptelae quae
utrobique late grassata est, dum primigenius textus ex graeco in aliam linguam translatus, simul
hie mire breviatur, illic parum scite cum diversis kalendariis conglutinatur. Hie insignis locus
dandus est confusioni qua syriacus totum fere iulium mensem sub iunii titulo transtulit, tribus
tantum feslis ipsi iulio retentis.
Ceterum ipse iudicet leclor. Ecce enim triplici columna oculis subicio syriacum breviarium,
eius versionem graecam, demum excerpla ex hieronymiano textu, quae scilicet. syriacis respondent
vel respondere videntur. Wrightianam editionem ad codicem conferri studuit vir illarum litterarum
peritissimus R. Graffin, collega meus. Eodem dictante syriaca vocabula, quantum potui, graecilate
donavi, ut. pluribus usui esset tanti pretii documentum.
(1) Journal of sacred. Literature, tom. VIII (New Series), 1860, p. 45 (syriace) et 423 (anglice). — (2) Gfr. Sozom., Hist.
eccl., II, 9-14. — De cognatione Wrightiani martyrologii cum hieronymiano iam dixerunt V. De Buck, Act. 55. Octob.
tom. XII, p. 185 et alibi) et H. Stevenson in egregia dissertatione Scoperta. della basilica di S. Sinforosa in periodico
Gli Studi in Italia, 1879, p. 439 et seqq., ubi ad verum proxime accessit. Ipse amplius de ea re traetavi in dissertatione
Les Sources du martyrologe hiéronjmien (Mélanges d'archéologie et d'histoire, tom. V, 1885). Aemilius Egli an. 1887 Turiei
vulgavit opusculum sub titulo Martyrien und Martyrologien àltester Zeit, in quo Wrightianum textum germanice vertit et
illustrare studuit. Sed cum hieronymiani tenuem tantum notitiam haberet, neque ad eum pervenissent quae ego, Rossius,
et Stevensonius de his disserueramus, omnino parum profecit. His operibus melius est usus in altero commentario
Whrightiani textus, quem edidit anno 1891 in Zeitschr. f. wissch. Theologie, t. XXXIV, p. 273-03. — (3) Ii omnes sunt
saeculorum II vel III; de episcopis saeculi IV orthodoxis haereticisve nulla mentio apparet.
BREVIARIUM
had
L.D
[un]
L. D.
BREVIARIUM SYRIACUM
* fol. 251"a. rénAo- ei rezar. ^
«οὐ. masia
απο. 045 da
αἴθ poimso màu
τέιξοπο τόυποαξο
weis Xen xlrionto
. cenam τέσ néauls
eec eio πένξσϑο
τέο. oni
eaaAÓ3e .deionmt2
.oQuA2 m οἵων. ὁ
-ἐξοοουϊτῷ 125
mM colas τέδυ. τὸ
“τοὶ mans. axcara
DESEE ena ials.
m» m2 eso
πος τόξα τάξοτος
τόϑασαξῷ τόυπαξο
eo. 0o. o rOdax5u
Xen Qo αλ5 212
c333 moa ru
eNascuNm-2 ..xax, . V3
. e e1in aS
réniho3 τόδ. am
. τποαῷο QaQLn3i10in
conso τ πτοαοαῦϑο
τέδιιλξοδιϑο. τέσασο
τόξα qm
τόξων Sa . οσξοῖαλ.ο,
᾿ς eii ϑολοτές. cna
τ ia)anmais τότωΣ 9 τέο
. τόσξοσ € 3n calx
VERSIO GRAECA
Τὰ ὀνόματα τῶν χυρίων ἡμῶν τῶν μαρ-
τύρων (1) xol νικητῶν xal αἱ ἡμέραι αὐτῶν
ἐν αἷς ἔλαθον τοὺς στεφάνους.
Mz Κανοῦν τῷ προτέρῳ.
xc! xa3' Ἕλληνας. — Ὁ πρῶτος μάρτυρ
ἐν Ἱεροσολύμοις, Στέφανος & ἀπόστολος, ὃ
- - ,
χορυφαιος τῶν μαρτυρῶν .
xai x. — Ἰωάννης καὶ Ἰάκωδος ol ἀπό-
στολοι ἐν Ἱεροσολύμοις.
xai xr! Κανοῦν τῷ προτέρῳ. — Ἐν Ῥώμῃ
τῇ πόλει Παῦλος ἀπόστολος καὶ Συμεὼν
Κηφᾶς b χορυφαῖος τῶν ἀποστόλων τοῦ
Κυρίου ἡμῶν.
xai)! μιηνὶ τῷ αὐτῷ. --- Ἑρμᾶς ὁ ἐξορχιστὴς
ἐγένετο μάρτυρ ἐν τῇ πόλει: Βονωνίᾳ.
! ἴ
Μηνὶ Κανοῦν τῷ δευτέρῳ.
ς΄. -- Ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς Ἐπιφανείας
τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ, ἐν Ἡλιοπό[λε!]}
Λουχιανός.
καὶ ζ΄ μηνὶ τῷ αὐτῷ. — Ἔν Μελιτηνῇ
Πολύευκτος. Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ ἐν Ἡρακλείᾳ τῇ
πόλει τῇ ἐν Θράχῃ Κνόδινος ὁ μάρτυρ᾽ ἐν
Νικομηδείᾳ Λουχ'ανὸς ὃ πρεσθύτερος.
xal η΄. — 'Ev τῇ αὐτῇ Νιχομηδείᾳ Φιλό-
ρωμος.
xad vy' τοῦ Κανοῦν ----Ἐν᾿ Ἀντιοχείᾳ Δεόϊνος,
E ,
χαὶ X. --- Ἔν Νιχομηδείᾳ Γλυχέριος ὁ
διάχονος.
EXCERPTA HIERONYMIANA
DECEMBER.
96. Hierosolymis s. Stephani primi mar-
tyris diaconi et apostoli.
97. Adsumptio s. lohannis evangelistae
apud Ephesum et ordinatio episcopatus s.
Iacobi fratris Domini qui ab apostolis pri-
mus ex Iudaeis Hierosolymis est episcopus
ordinatus.
31. Bononia Gai. Ratiaria Hermetis exor-
cistae.
IANUARIUS.
6. Epiphania Domini.
7.In Nicomedia Luciani presbyteri. In
Melitana civitate Polyeucti. In Heraclea...
Candidae. f
11, 12. In Africa (11), in Aegypto (12)
Philoromi.
13. Cimini.
14.In Antiochia [G]luceri diaconi de
antiquis multis tormentis passi et in mare
mersi (2).
(1) Pro mx43aza quo verbo semper utitur auctor breviarii syriaci μάρτι i 1 ;
M AS . Sr uuu , μάρτυρ graece posuimus, elsi. ὁμολογητ : δ
enim minime dubius est; de veris et proprie dictis martyribus, id est morte consummatlis, hic agitur. — (2) Mesueibe ME yere adn
e ntiochiam.
« AA m» AT EN A CT
musa manas ,QYXen
méaSaan nánaüca (59
«οἷο «auancean
. e a3 ecu -no
. uM eA * πέδα. πὸ
τ τα τόξου ma
eim2o
51».
Q&o3ino Qanlan
. «alae eoiolaa cose
moxanas pomo eoo
coaaamuAonmo coXsch Nas
caza θα vo-ioo
τ. 37m 30 .am210 cooMa
sms m2 oW
-λαβ9 cona
j DELE τόϑ o.$a9 τ΄
, nem ai οδὺ διὰ
m réxA30
co, τό πτοαανο
coxa eo Maa
pmo vxo
ΘΕ το
. (orco
réiniio emo saxo
muNas . τόδ. τϑ
m3 eoo . oaa 1n
maa . 08D
οἷο ο coeXo as. c Dd TEE]
ro 23e Mx 21a
couusmea-n rasa line
sese Mae a nréSonma τέ
ré» m2 riso
mambo neus
co131n PATICNDE
mne nero
rn MET RN τέο
£.9319 NW
réxnro cola-ao
mAaQaóma ττοτο
emo eo
ménaüca cA react
3023-325
wasisa las rcá32
eoXoirco r9 0.529 e
casco «angano
euo m3 mÉSo . 600
xai Ml τῷ αὐτῷ Κανοῦν τῷ δευτέρῳ. --- Ἐν
Νικαίᾳ τῇ πόλε. ἐχ τῶν ἀρχαίων μαρτύρων
Κοσκώνιος xal Ζήνων καὶ Μελ[άν)ιππος.
xod χ' μηνὶ τῷ αὐτῷ. --- Ἐν Νιχομηδείᾳ τῇ
πόλει. Λεόντιος. --- Καὶ ἡμέρᾳ τῇ αὐτῇ ἐν
Νιχομηδείᾳ Κυριαχὸς xai Κίνδος xai Βίτιος
χαὶ Φλῶρος χαὶ Φηλιξ.
xai x6. — Ἐν Νιχομηδείᾳ Πολύευχτος χαὶ
Εὐψύχιος καὶ Κλήμης καὶ Πρίμος χαὶ Ass
χαϊ.....
xal x9! μηνὶ τῷ αὐτῷ. — Ἔν Νιχομηδείᾳ
Βαδυλᾶς ἐπίσχοπος τῆς Ἀντιοχείας χαὶ
τριάκοντα παῖδες μάρτυρες.
xai xe, — Ἐν Νικομηδείᾳ Τίτος xai...
xal Σάτυρος xai Μαμαῖος.
xai χς΄. — Ἐν Νιχομηδείᾳ Βίτος.
xai xt .— Ἐν Νικαίᾳ τῇ πόλε. Πολύχαρπος.
)! Κανοῦν τῷ αὐτῷ. — Ἐν ᾿Αντιοχείᾳ τῇ
πόλει Ἱππόλυτος.
Mri Σεῦδάθ.
δ΄. — Ἐν ᾿Αντιοχείᾳ Μαξιμῖνος ἐπίσχοπος
Ἀντιοχείας.
xal ζ' μηνὶ τῷ αὐτῷ. — Κάνδιδα.
xai ιθ΄. — Ἔν Ἀλεξανδρείᾳ Κάνδιδος χαὶ
ἕτεροι μάρτυρες.
xai v. — Ἐν Καισαρείᾳ τῆς Παλαιστίνης
Πάμφιος χαὶ Πάμφιλος ὁ πρεσθύτερος χαὶ
ἕτεροι μάρτυρες ἔνδεχα.
LL Ἐν ᾿Ασίᾳ ἐκ τῶν ἀρχαίων μαρ-
b ἐπίσκοπος xai Ἄρωτος
χαὶ xr à
τύρων Πολύχαρπος
xoi Κοσχώνιος xai Μελάνιππος καὶ Ζήνων.
[rur]
L.D
15. Crisconi.... Zenonis Menelampi.
18. In Nicea.... Zenonis Menelampi.
19. .... Menelampi.
90,In Nicomedia Leonti, Ciriaci, Biti,
Cendi.... Flori, Felicis.
91. Felicis, Cendei, Viti, Flori, Leonti,
Gyriaci.... Nicomedia.
94. Antiochiae Babilae episcopi cum tri-
bus parvulis.
95. Nicomediae Viti.
96. In Nicia.... Policarpi.
29. Ippolyti episcopi de antiquis.
30. In Antiochia passio Ippoliti.
FEBRUARIUS.
14. Candidiani.. Candidi, cum quibus
multi martyres Alexandrini recensentur.
16. Pampili, Valentis diaconi, Seleuci,
Perfidi, Theofili, Iuliani, cum Aegyptiis
numero V.
93. In Asia nat. Policarpi episcopi cum
aliis XII Smirna nat. ss. Herotis.... Crisconi,
Zenonis... In Asia Sinonis, Heruli, Cuaconi,
Menalippi, Zenonis.
L. D.
* fol, 251"c.
msn xe We 212
mnadan nana
ris οἴδιϑο . €150. 0
-ιοπαθοπ nó Mano
. eae oOnaMoX,
ἀπέ 9 δι. ϑὶσέϑο
“οαααρο τέ colcniacaré
e042 moo nasi
quas τ. s oonal2
. τ ρα ceorziaieo
venae cena
τέδισϑα ἴων. νας.
co 0X2. nani
ἀπτέξῷ τόδ ar20
maa £2 rén, 198 5
ca laioXN o raXa 3s
.Aa e nim» 20
m3uno cooMun
ποι CY 35.334420
masc Mee5o ὥραν ox,
x»Miorto . DS Nd
euacaenais casio
.CÉxixo Quo 13A
[ RENS (03x t0
quM orca r3 co
woTMSo cazuimacan
. x22030 corébioso
ὧν mes So
coMeaoma nano naim
. aoa τέσσ
οἷον. muuierm τ ωτέο
«m2 τ τλϑιτέϑο . πρὸ
-έπιλαλοοὸνθ de
vanae - OMS
τὸν τοῖωτέο
* fo], 959'a. πειϊπλοολτές ns xnasso "
cáaxcaxts o05olas
(1) In syriaco legi potest Madr.... vel Ma rr...
xal x9, — Ev Νικομηδείᾳ Εὐήθιος.
χαὶ xe. — Καλλίνικος καὶ ᾿Αλέξανδρος
μάρτυρες.
Μηνὶ ᾿Αδάρ.
a! τοῦ μηνός. - Ἐν Νιχομηδεία Κυριαχὸς
καὶ [Ἡ]σύχιος.
xai B τοῦ μηνός. — Ἐν Καισαρείᾳ Κσπ-
παδοχίας Γορδιανὸς μάρτυρ.
xai 8! τοῦ ᾿Αδάρ. — ᾿Αμφίμηλος ἐπίσχοπος
᾿Αντιοχείας. --- Καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ ἐν
Νιχομηδείᾳ Φώτιος xai Δρχέλαος χαὶ Κυρινὸς
Tn : !
xol ἕτεροι μάρτυρες C.
,
xal ς΄. — 'E» Νικομηδείᾳ Βιχτωρῖνος.
^
xa ζ' τοῦ ᾿Αδάρ. --- Ἐν τῇ Ἀφριχῇ ἐκ τῶν
ἀρχαίων Περπέτουα χαὶ Σατορνῖλος χαὶ
ἕτεροι μάρτυρες δέχα.
xai i τοῦ ᾿Αδάρ. — Κύριλλος xai Κίνδος.
v eh 5 uu S En ,
xai ια΄. — 'Ev Νικομηδειᾳ Γοργόνιος, χα!
ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ᾿λγάπη, χαὶ ἐν Ἱεροσολύμοις
μάρτυρες ζ΄.
xai ι6'. --- Ἔν Νικομηδείᾳ Μα[ρδ]όνιος (1)
πρεσθύτερος χαὶ Σμάραγδος χαὶ Νυγδόνιος
xai Ἱλαρὸς xai Εὐγένιος xai Μάξιμος καὶ
Πέτρος xai Δωρόθεος χαὶ Ῥωμανά.
χαὶ ιγ΄. -- Ἐν τῇ αὐτῇ Νικομηδείᾳ Mó-
δεστος πρεσδύτερος μάρτυρ xa ἕτεροι μάρ-
τυρες xx.
xai V) τοῦ "Aódp. --- Ἐν Θεσσαλονίχῃ
Φρόντων μάρτυρ xal ἕτεροι τρεῖς.
xal ιε΄. --- Ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ Κολλοῦθος
διάχονος.
9A. Nicomedia Editi.... Nicomedia... Euiti.
96. Alexandri.
MARTIUS.
9. In Cesarea Cappadociae...
A, .... et. aliorum XXVILet alibi Fati Ar-
chilai palatini in mare mersi, Asteri, Uruni.
Sequuntur multa. nomina, inter quae Qui-
rini; in fine : et aliorum. XVI. Nicomedia
Andriani eum aliis XXIII.
6. Nicomedia Vietoris Victorini.
7. In Africa... eivitate "Tu[bu]rbitanorum
passio ss. Perpetuae et Felicitatis, Saturi,
Saturnini, Revocati, Secunduli, Revocati,
Tucundi, Saturnini, Artaxi, Quinti.
8. Nicomedia. Quirilli episcopl.... Cyrilli.
9. Cyrilli... Cendei.
11. Quirilli.... Cendei Nicomedia.
10. In Nicea Gorgoni palatini....In Antio-
chia Agapae virginis.
11. Nicomedia eunuchi Gorgoni.... Aga.
piti.
12. Nicomedia. [Mi]gdoni presbyteri et
aliorum. VII suffocatorum. diebus singulis
singuli, ut illis videntibus timor indiceretur
... Nicomedia Migdoni presbyteri, item
Migdoni, Eugeni (Euneni, Rugini), Maximi,
Domnae, Petri, Smaragdi, Hilari, Dorothei
.... Mirdani presbyteri et aliorum LX.
13. Nicomedia Macedonis presbyteri, Pa-
triciae uxoris eius et filiae Modestae.
14.In Thessalonica Dionisi, Alexandri
palatini, Eufrasi, Frontonis.
18. In Alexandria Colleetici diaconi, Co-
loti diaconi.
cas m(im»r3o
méx-as&mo0 . οὐϑῖωο
máx 0nars eaa
eo τόδισϑο. ωτέλοσ
ea mnia nales
rfi-3n nénaüca
ráasAxso . αν ῖξο
casla i115 οἵων. ο
Saa a rS nma c
oo oo oo
ταῦθ dmi “9 1.9
τέσπιλαλοοδιθ (22:1 vhs
τον, τὸ neos
-δλόνθο. son
Smau SoXS qm
wea&aa coXmis
(eai es So
eas ob ro AVE
mro néniom
cen3aolo cina τές
vmxr2o ocom»1o
M NT ES
mAanmanm coner
οἷα no5322022120
τέ». A23 τόδιϑοῖςϑο
- οκαλολ máa$sos roca
muaems cémaim o ébsacA
mor πῶς mo
.mNAS mar 13
cai rs ar2o
manas τό: παραὶ τό
ruine
ὌΨΕΙ ΓΟ
πδσδιθα. corboNo
e 3X3 1m
ro 300-50
eoaolar τόν πλροοὶ τές
molem cim 00
. τέξασο
fol. 959*b. mensas S αὐλοῦ *
c 07aN 182 PITE ET
minae ga DIE E
eelodns neo
mémaobA Mo maoenm An
mMAmsrhso colono
he - e Bm
xai .S^, — Βάσσος xai Σεραπίων.
xai κε΄. --- Ἔν Νιχομηδείᾳ Δούλας.
"HDI mE- -
Xa xcd E» Ἡρακλείᾳ τῆς Θράχης
ἐχ τῶν ἀρχαίων μαρτύρων Μαρχιανός.
xal χζ' τοῦ ᾿Αδάρ. --- Φίλιππος ἐπίσχοπος
᾿Αντιοχείας.
Mna Νισάν.
Κατὰ τοὺς Ἕλληνας 6’ τοῦ Νισάν. --- Ἔν
Θεσσαλονίχῃ Χιονία xal ᾿Αγάπη μάρτυρες.
xal γ΄ τοῦ Νισάν. --- Ἐν Τόμει τῇ πόλει
Χρηστὸς χαὶ Πάππος.
xai ὃ' τοῦ Νισάν. — Θεόδουλος χαὶ "Aya-
θόπους μάρτυρες.
καὶ εἰ. — Ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ Ἀλαυδιανὸς
χαὶ Δίδυμος.
Na CM "Ey Σιρμίῳ τῇ πόλει Εἰρη-
ναῖος ἐπίσχοπος, καὶ ἐν Νικομηδείᾳ Κυριαχή.
Καὶ παρασχεύῃ μετὰ τὸ Πάσχα, ἢ ἐστι
: 3 j RUE.
vn pn παντῶὼν τῶν μαρτυρῶν ἐν τῇ πόλει
Νίσιόι, Ἑρμᾶς ὃ μάρτυρ, ἐν αὐτῇ τῇ παρα-
: li e UR ere
σχεύῃ μετὰ τὴν ἑθδομάδα τοῦ Πάσχα.
— Ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ
xai ζ' τοῦ Νισάν.
Πελεύσιος πρεσδύτερος.
καὶ n. -- Ἐν ᾿Αντιοχείᾳ Μάξιμος χαὶ
Τιμόθεος.
xol 3l By Σιρμίῳ Δημήτριος.
— CE» ᾿Αλεξανδρείᾳ
xai V τοῦ Νισάν.
"Ἀπολλώνιος.
καὶ ια!.-- Ἐν Σαλώνῃ Δομνίων ἐπίσχοπος.
-- Ἐν Περγάμῳ τῇ πόλε. &x
χαὶ ιγ΄.
Κύριλλος ἐπίσχοπος
τῶν ἀρχαίων μαρτύρων
χαὶ ᾿Αγαϑονίχη xai Παῦλος.
ww» TO PP
[x]
19. Bassi. L.D.
90. Serapionis.
91. In Alexandria Serapionis monachi.
95, Nicomedia nat. Dulae ancillae.
96.In Thracia... in Heraclea Marciani
episcopi.
APRILIS.
1. Chioniae, Agapis, Herenei "Thessalo-
nica.
3.In Seythia, in civitate Tomis ....
Chresti ....
4. "'hessalonica, 'Theodoli, Agathopi dia-
coni.
5. In Nicomedia Claudiani... In Alexan-
dria Didimi presbyteri.
6. Nicomedia Sirmii Herenei episcopi...
Cyriaci... Cyriacae.
7. Alexandria nat. Peleusi presbyteri.
7. Antiochia Syriae 'T imothei... Maxi-
mae.
9. In Sirmia.... Demetri diaconi.
10. Alexandria Apolloni presbyteri.
11. Salona. Dalmatiae Domnionis epi-
scopi.
19.In Asia, Pergamo, nat. Carpi epi-
scopi, Pauli (dilae., Agatonis.
13. Agatonicae Pergamo Asiae, Policarpi
episcopi, Pauli diaconi.
[ovr]
L.D. τ τοι ocobuians
eene cosa
maire eno
maoles mmi
maieaieo cumin
cao rios 150
τας emo . rdu1022
q«oo1o0019 ΠΕ ΣῚ
Ὡὡαιτοοῖο rénai2o
v[u3o Ξ] rero
eo [r&xizm]hoe cx
máaxcacnaio ai
réxixo ὠξορατί
rónrn ceaazalaso
réna3oza nena
mmo oro ere
emo NER CET]
cai-03M, πές iaimal ee
eso
πέιοποῖθ τέ (ρον
. τέχασο
vA οαοῖοχ
φαλιοοπαῖο coXosoi
oo oo oo "éni30-
ed» ne osu
colaioXo rame
meus -έδλδιϑα
(349 co reu Nas
ménAoca oux ocio ἢ
eni τέδι.Ξ τέο
* fo], 258'c.
eco Me n6aoannai
τυ 1193 m»3o .rén1022
.mamma Ne S rx
. como oM
más aea nS anma τό
nox 0naii ms ar2o
memo coco.ola
messo m S τόν τᾶξο
χαὶ τς ν᾿ - Ἐν Κορίνθῳ ον ᾿λχαίας
Λεωνίδας καὶ ἕτεροι μάρτυρες ἢ
xai τη. — Ἐν Σαλώνῃ Σεπτίμιος χαὶ
Ἑρμογένης.
xai .3', — Ῥοῦφος μάρτυρ.
xal χ' τοῦ Νισάν. — Ἐν ᾿Αντιοχείᾳ Προσ-
δοχᾶς καὶ Βερονιχὴ xai Ῥωμάνιος,
πὰς IL GUT ERAD
xai xa! τοῦ Νισάν. — Ἐν ᾿Αλεξανόρειᾳ
Ἄριστος πρεσύύὐτερος.
χαὶ χδ'..... "Ay. koe χαὶ ἕτεροι. [μάρτυρες]
πέντε.
xal χη τοῦ Νισάν. — Ἔν Νικομηδείᾳ
Εὐσέδιος πρεσθύτερος xal Χαράλαμπος πρεσ-
í S ; τ"
θύτερος xai ἕτεροι. μάρτυρες σξη-
xoi χϑ'. --- Ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ Γερμανὸς
πρεσθύτερος.
χαὶ λ' τοῦ Νισάν. --- Ἔν Ἀφροδισίᾳ τῆς
χώρας Καρίας [Δι]όδοτος xai ῬῬοδοπιανὸς
μάρτυρες.
Μηνὶ Ἰάρ.
6’ τοῦ μηνὸς χατὰ τοὺς Ἕλληνας. — Ἐν
᾿Αλεξανδρείᾳ Σατορνῖλος.
xai γ' τοῦ μηνὸς. --- Ἐν Μελιτηνῇ Ἐλπί-
διος xz Ἑρμογένης μάρτυρες.
xai o' τοῦ Nus» (Sic). — Ev Νικομηδείᾳ
Ἀντωνῖνος μάρτυρ.
xal εἰ τοῦ αὐτοῦ μηνός. --- Ἐν ᾿λεξαν-
δρείᾳ....--- , xai Ἥρως ἐπίσχοπος ᾿Αντιοχείας.
καὶ ζ΄, ---- Ἔν Νικομηδείᾳ Φλάδιος χαὶ
ἕτεροι μαρτυρες 9.
16. In Achaia Corinto civitate... Leoni-
dis... Leonides hic comites multos habet inter
quos facile agnoscuntur virgines Corinthiae
quas hodie recolit ecclesia Graeca.
17. In Antiochia Petri diaconi et Hermo-
genis ministri Petri.
18. Salona civitate Septimi diaconi, Victo-
rici et alibi Hermogenis.
19. In Armenia, Militana civitate, Hermo-
genis, Gagi, Expediti, Aristonici, Rufi, Gala-
tae,una die coronalorum. Militanae Arme-
niae Rufi, Hilari, etc.
15. In Antiochia Syriae Prosdoci, Vero-
nicae et Domninae filiae eius.
91. In Alexandria... Aratoris presbyteri.
97... In Nicomedia Anthimi episcopi,
Stephani episcopi, Antoni presbyteri Li-
bandiae, Zenoni episcopi, Generi, etc.
97. Nicomedia Victoris, etc.
98. In Pannonia Eusebii episcopi, Pollio-
nis Ciballi.... In Tarso Cilieiae Afrodisi cum
aliis CLXX, Malinae, Carilippi presbyteri,
Agapi lectoris in carcere requiescentium,
Eusebi eunuchi... et aliorum LXX, Lucani
et aliorum CCLXX.
99.In Alexandria civitate s. Germani
presbyteri.
30. In Aphrodisia in provincia Caria Dio-
dotus presbyter, Rodopianus diaconus.
(Urbis et. provinciae nomina mire corrupta
sunt, sed agnoscuntur).
MAIUS,
9 [n Alexandria Saturnini in carcere
quiescentis.
9. In Armenia civilate Militana Helpidii
et Hermogenis.
3.In provincia Asiae in Luminata civi-
tate nat. s. Hermogenis de antiquis.
4. In Nicomedia Antoninae nimium tor-
tae et variis tormentis afflictae, ab uno
brachio tribus diebus suspensae et in car-
cere biennio reclusae; a Priscilliano prae-
side flammis exusta obiit. (Haec narratio
propria est. cod. B.).... Antonini.
5. In Alexandria Eutimii diaconi.
7. In Nicomedia Flavii episcopi, Augustini
episcopi, item Augustini trium fratrum et
alibi Marcellini, Maerobi, Eutici.
Quanorm m53x-30naii
mc. 3442Q& . rn 3072
στο δ το Δαθαν sons
we mmo
coMus αλαθαιλτέςῷ
mán3a-m nena
.me
«- αιϑδἴωο ωδιωσοῖθρ τε
ras aM eta mr c9 σοῦ τ΄
maobuas τό τον ξοόνϑο
.«€aYaao οὐοῖς
τέ δυο ES ré 3o. ὄνϑο
wsam.c mM
. naa nmàx3ero
NIC rima Ae o
raXenmo mu1022
rA 210750
m US] . ex τὸν nén3ocn
FGCUCMM cor bou V,
οἵων ο 34420 rn 3a72
w3Xoia maso
m vio . ruo
reo olo ττέξ m»
moo .mnaomm oleo
e» οἵων α eS
euam emu τυ
ὡαδίωνλαθ mam ἢ
po réxrt2i0
252"a.
mur no32622
qaom mio) τέ
ca las niae ma τέ
oo oo oo
T ; ; ;
καὶ i. — Ἔν Νικομηδεία ᾿Αχάχιος μάρτυρ.
xai τα΄.
μος.
— Ἐν Κωνσταντινουπόλει Μάξι-
καὶ ι6' τοῦ Ἰάρ. — Ἐν A ουπόλει Κύ-
ρίλλος xai ἕτεροι μάρτυρες c
τ δῆς i af MES )
xai 19. --- ᾿Αφροδίσιος, καὶ Σεραπίων
ἐπίσχοπος ᾿Αντιοχείας.
xal wj. --- Ἔν Βιϑυνίᾳ Ἡράκλειος καὶ
Παῦλος.
xai i$, — Ἐν Κωνσταντι[νουπόλει], ἐν
Βυζαντίῳ, Ἡσύχιος καὶ ἕτεροι μάρτυρες. Καὶ
ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ Σεραπίων μάρτυρ xai ἕτεροι
μάρτυρες τ:6'.
καὶ χ'. — Τιμόθεος xai Πολύευκτος μάρ-
καὶ κα'.- Ἐν᾿ Ἀντιοχείᾳ Προτέριος μάρτυρ.
καὶ xy! τοῦ αὐτοῦ Ἰάρ. — Ἐν Λύστροις
Zoos μάρτυρ, ἐν τῇ πόλει Νίσιδι.......
πόλει Πολύχαρπος.
xal xe. — Ἐν [Ν]οδιοδούνῳ τῇ πόλει
Φλαδιανὸς μάρτυρ.
καὶ χα΄. — Ἐν Ἀλεξανδρείᾳ του γος
πρεσθύτερος καὶ ἕτεροι μάρτυρες ιζ΄.
xal xn. -- Ἐν Καισαρείᾳ τῆς Καππα-
δοχίας Κύριλλος μάρτυρ.
xai κϑ'. --- Ἐν ᾿Αντιοχείᾳ Ἡσύχιος.
xai λ' τοῦ Ἰάρ. — Μνήμη Εὐσεδίου
ἐπισχόπου Παλαιστίνης.
[vir]
8. Constantinopoli Agati militis, Maximi
presbyteri.
9. In Axiopoli Quirilli, Quindei, Zenonis.
13. Alexandria, Afrodisii.
17. Nividuno, Heraclii, Pauli.
18. In Alexandria Potamonis presbyteri,
Heorlasii presbyteri, Serapionis presby-
teri, Pantheri, Dioscori, Palmi, Petegondi
diaconi, Cenroni, Dativi, Lucii et Maximae :
Hermonis lectoris et aliorum IIIL... Con-
stantinopoli Efuchi (var. Euchi), Serapio-
nis ete. (hic repetuntur. Alexandrini), Mar-
ciani, Luciosi, Lucianae, Aeginae.
19. In. Caesarea Cappadociae Poliuchi.
21.Im Mauritania Timothei Polieutici
diaconi. In provincia Caesarea Polieucti.
In Caesarea Cappadociae Policuti.... In Brit-
tania Timothei diaconi.
99. In Caesarea Cappadociae Poliueli.
24. Instria Zoili....
Striae.
35, Policrati et aliorum IIII Gortuna civi-
tate.
In Siria Zoeli.... it. Zoili
95. Dorostori in Africa Fabiani.. el
Flavini.
27. In Alexandria Acculi presbyteri,
Euangeli et aliorum XIIII.
29. In Caesarea Cappadociae Cyrilli.
30. Antiochia [I]sici palatini qui multa
tormenta passus est.
21 iun. — In Caesarea Palaestinae de-
positio Eusebii episcopi historiographi.
L.D.
[μντπ]
L. D.
M
TENET ANC ED
Mh Sir C o cornimoo
was.la má0325022
MENTI réhxcaao
Causa mamoM2
τοῦτα monnit
πὐιδάξοα τόδ ὸν cenae
mesi nois τές
rds axo
eae e eon
. τόσο
mésAro οἵου. Cái 00A
mascMeeS τέδυλξοδιθο
c oM ro o ein £A
eor isc o ω» 19.0 rvo
mms o nénadmm
cébauaa mouraoXs
mera qmolanli-a
πίον ποῦ. ré» Aro ex»
-ιοπαϑοπ τό mn»
Mm oo τόπο Co
* fol. 959*b. com Oumo rao"
vanosAna3 τό ἴσο
-εἰαοτέο.. τέσσ OOo
του Y723420 . ὥϑῶϑι
easier τέ πιο τές
réxoas. DR cassa
Am ro . rn 6nadm
cox orc CEDE
eáixema cud rto
-έξοϊοοῷ o0
euo poo coxanm
2ooMea τ οῦτέῷ
ranas eo e 3o
ease m3 . 002172
3a» euoX our
vwibx23o .réSonmarn
Μηνὶ Χαζιράν.
α' τοῦ μηνὸς χατὰ τοὺς Ἕλληνας. ---
Ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ὈὌχτάθιος καὶ Ζώσιμος.
καὶ 0. — Ἐν [Ν]οδιοδούνῳ Φίλιππος.
xal εἰ τοῦ Χαζιράν. —PE» Τόμε: τῇ 0^8
Μαρχιανὸς χαὶ ἕτεροι μάρτυρες Y -
xai. — Ἐν ᾽Αλεξανδρείᾳ Ἄρειος πρεσ-
θύτερος.
T ; γι
xai ζ΄. ---- Τιρινὸς καὶ ἕτεροι μάρτυρες Ys -
xai π΄. — Ἐν ᾿Ἀντιοχείᾳ ἐκ τῶν ἀρχαίων
Σώστρατος xai "Eanéptos xai Γλυχέριος μάρ-
τυρες.
xai v, — Ἐν Τόμει τῇ πόλε. δαρχ'ανὸς
χαὶ ἕτεροι p.
χαὶ ια΄. — Ἐν Καισαρείᾳ τῆς Καππα-
δοχίας Δῖος μάρτυρ.
χαὶ ιθ΄. — ...... Μήνιος...---
xoi Παπίας καὶ Ματϑαῖος, καὶ ἐν Καισαρείᾳ
τῆς Καππαδοχίας Δῖος πρεσδύτερος. xa. ἐν
Ἰσαυρίᾳ Ζηνόθιος.
καὶ τε'. --- Ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ Ἱέραξ χαὶ
Φίλιππος καὶ t παῖδες μάρτυρες.
xai ι9', — Ἐν Ἀντιοχείᾳ Θεόδοτος καὶ
Εὐστάϑιος μάρτυρες.
xai χ΄. — Ev Σιρμίῳ Σεχκοῦνδος.
xal χθ'. --- Ἔν ᾿Αγχύρᾳ Πλάτων.
xai xy'. — Ἔν Λαοδικείᾳ Μηνᾶς.
xai x8. — ᾿Ανϑογόνιος χωρεπίσχοπος.
IUNIUS.
1. In Thessalonica Octavi, in. Antiochia
Zosimi.
4. Nividuno civitate... Philippi.
5. In Aegypto Marciani, Nicandri et Apol-
lonii quorum gesta habentur.
G iulii, In. Alexandria Art...
7 iul. In Alexandria... et aliorum XVIII.
S iul InSirmio (E; cett. Nicea) Sostrati,
Speri, Eracli.
10 iwl, In civitate Tomis Marciani, Domni,
Diomedis, lohannis, Sisinnii,
Aureliani, Aemiliani et aliorum
XXXVIIII.
12 iul, In Caesarea Cappadociae Divi.
13 iul. In Alexandria Serapionis... Menei
presbyteri, Trophimae virginis.
15 iul. In Alexandria Philippi, Zenonis...
et infantium X.
16 iul. In Antiochia Theodoti, Eustati.
15 iw. In Sirmia Agrippini, Secundi etc.
99 jul. Ancyra civitate Galatiae Platonis.
93 iul. In Laodicaea Phrygiae Moenis.
94 iul... Athenogeni.
oM siet 2m
emo mas omro
calaomh .caor
waslao mancare
. τέσχξυ.» nmYenvo
corum esso
msan ga noo
c-odanpo co iso
o o o réG3a-) δοῦσα
τόξων x22 (0205 51
«31503 . ráix5o 32
méSonoesmw .0ns23
τέϊοου τ διὸ απο τσ
c€Oa101n939 cO3m-
ω mo cao
ca13oXnso conca
eso . couMVo
pu ICT.
eum eM o melané τόδ. πτὸ 5
ἘΞ. σ᾽. 5 réi1a50
τόν» 1.5 3a »ϑτί »u
-λιτᾶξτο πόαν τῷ
πο « Qum ,Ξ9 oom3
οὐ em . eas oM»
Lom.due 3 τα ας
.oQ3m . 3e6ra ea
minam oxi
τόσ -ῷιαῷόο ma
cess 3 cnisot
remi: τέϑ ποθ τί
caslha τόπξοασλϑο
. τόν ϑῖσ nero
eXa&nmuiS rms 31420
rims M30 . eoSas
τῶν oar 3 conan
mms A ESo coniolre
mei neasoM ee
máxs3Banmars πότου 123a
casa musexo c5
καὶ xt. — 'Ev Λαοδικείᾳ τῆς Φρυγίας ἐκ
μέρους.... Καϑαρῶν ἐν τῷ διωγμῷ κατὰ.....
ἑνώθηγσαν καὶ συνεψήφισαν τῇ Ἐχχλησίᾳ, εἶτα
ὡμολόγησαν, Θεόφιλος ἐπίσκοπος καὶ Φίλιπ-
πος xai ἕτεροι ε΄.
το : "S z T.
xai λ', — Ἔν Συννάδοις τῆς Φρυγίας ἐκ
τῶν ἀρχαίων Δημόκριτος χαὶ Σεχοῦνδος χαὶ
Διονύσιος μάρτυρες.
Mn Θαμούζ.
κεἰ χατὰ τοὺς Ἕλληνας, μνήμη Ἰαχώδου
ἐπίσχοπου Νίσίδεως.
xal 1.9. — Ἐν Συννάδοις Μίαχεδόνιος xa
Λάμπυρος xai ᾿Αντίγονος χαὶ Ἴοδῖνος καὶ
Βιχτωρῖνος xai Τατιανός.
xai λ' Θαμούζ. --- Ἐν Νισίδε. τῇ πόλει:
᾿Αδέλφιος xal Γάϊος μάρτυρες.
Μηνὶ "A6.
α' τοῦ μηνὸς χατὰ τοὺς Ἕλληνας, οἱ μάρ-
τυρες οἱ Ex τῶν ἐν Ἀντιοχείᾳ, ἤτοι ἐν Κερα-
τείᾳ, χαταϑέντων, οἱ υἱοὶ τῆς Σαμουνᾶς, οἱ
ἐν Μακκαδαίοις λεγόμενοι. Ἔν αὐτῇ τῇ
ἡμέρᾳ μνήμη Ξύστου ἐπισχόπου Ῥώμης, καὶ
ἐν Νικομηδείᾳ Φίλιππος καὶ ἕτεροι 9l.
xal w!, — Ἐν Νιχοπόλει Παῦλος.
xai ιγ΄. - Ἐν Συννάδοις τῆς Φρυγίας
᾿Ἀγτωνῖνος,
xai ιδ'. — Ἐν ᾿Αντιοχείᾳ Βαρλαᾶς.
xai ie, — Ἐν Νικομηδείᾳ ἐκ τῶν ἀρχαίων
Φίλιππος καὶ ᾿Αντίοχος.
[11Χ]
98 iul. Laodicaea civitate Phrygiae The-
ophili, Auxentii, Pudentis, Phi-
lippi, Alexandri, Zotici, Bessiae,
Secundae etc.
3liul. In Phrygia, civitate Synnada,
Democriti, Secundi, Dionysii,
"'Thyrsi.
IULIUS.
15. Et lacobi episcopi Nizibae.
19. In Antiochia Macedonis et Lampa-
dii.
AUGUSTUS.
1.In Antiochia Machabaeorum septem
fratrum cum matre sua qui passi sunt sub
Antiocho rege.
6. Romae Xysti episcopi et martyris.
8.9. Nicomediae martyres quidam tri-
buuntur, sed nullus Philippus.
11. Nicopoli passio multorum martyrum
quorum nomina Deus scit.
13. Synnada Phrygiae Antonini.
15. In Nicomedia Stratonis, Philippi, Eu-
ticiani.
L.D
L. D.
* fo]. 253'a.
[x]
mms Aso cascMiréo
«- αὐτοῦ αν ΖῚ
POT NEC DSTI . ré 6n cos τί
emudur cli mái
eO eh3»rco
PEPITNALM
. éxixn 32310. $0 001
p?» οἵνο aee
mAREo conor
mx 90 . rera
mx-ns0 c 012172 paso
mMxso conlas pQéiew0
NM ME
-ξι. emo nés Ax2ao
coi1aimaa o néhaxs
euo res rho
. mulia τέξυϊο :
Miamees "05 eoo
massam αν
Ὁ ore wax cerco
«απ ré»
nao τέϑιϑοτί
mGhso oh πόϑτωτέο
,moert2 . δα sn
Q.2an» nur
.mae3 mansion
mS τῷ τό axonaso
mem ga VoL
eoiiua τό CET
«- ὥνα nmhanmanao
cuia ὡοαϑυκηλῖξοο
πδλδιθα τέλδναποσέδιπ
momma Ne δαὶ, τές
ma&enmanm Qo τ ἐπί
mMAenwe msi 2o
meno vooloin
ex-naso . maion
coíane3 nimmst
mis. ax2o . τέσσο
maXenme coóulas
mbub3e . DANT
τέσσ 0X
memo «aree
ehsrhso oim τι τᾶς
1 R3 ia Orionis.
sspe Estne pud, . 16,1 ATE
ἐπίσχοπος.
18. In Ponto Amasiae civitate Pontemi,
Ἐπ᾿ ia. Φιλάνθης χαὶ ; j
Ξ Ey Apenas ᾿ Philantiae, Tatianae et Marcianae virginum,
xal vt.
ἕτεροι γ΄.
90. In Alexandria Dioscori.
ταν αι c Hy ᾿λλεξανδρείᾳ Διοσχορίδης
πρεσθύτερος.
ὧν ἀρχαί οτύρω" 91. Synnada Phrygiae Orthosii, Di ]
xul xa; — Ἔκ τῶν ἀρχαίων μαρτύρων y yg - Dionis
dis, Zotici, Agathangeli.
ἡωτικὸς xai. ἕνιο. ἕτεροι.
939. ]n Antiochia Marini.
καὶ x8. — Μαρῖνος.
wol χε'. — Παυλῖνος.
xai xq. — Ἡσύχιος.
- , ) 91 i i 1 ni
xu xd. — X6 πρεσθύτερος χα! 27. In Antiochia Sabbati et Alexandri.
᾿Αλέξανδρος.
καὶ xf, — Ἐν Σιρμίῳ Βασίλιος. 39. In Sirmia Basillae virginis.
καὶ λ' τοῦ "A6.— Ev Aqxüpe [vs μάρτυρ 31. Aneyra Galatiae Gaiani, Iuliani, Ru-
χαὶ ἕτεροι ς΄. fini, Vincentii, Silvani et Halicae, Aemi-
liani etc.
My Ἐλούλ. SEPTEMBER.
a! τοῦ μηνὸς χατὰ ποὺς Ἕλληνας. —
Εὐπρέπιος μάρτυρ χαὶ ἕτεροι 8.
wai € τοῦ Ἐλούλ. — E» 'ESsésem τῇ 9. In Nicomedia Zenonis, Theodotae et
πόλει Ἄθιθος πυρὶ μαρτυρήσας. Ἔν Nuo- filiorum eius Gorgoni, Menolappi, Cosconi.
μηδείᾳ τῇ αὐτῇ €! τοῦ "E00. ἐχ τῶν ἀργαίων
μαρτύρων.....- Κοσχώνιος καὶ Ζήνων xai. Νε-
λάνιππος xol οἱ υἱοὶ τῆς Θεοδότης,
j xoi γ' τοῦ Ἐλούλ. --- Ἐν ᾿Αλλεξανδρεία. 3. In Alexandria Aristoni[s] episcopi.
Ἀρζισ]τίων ἐπίσχοπος.
Ἢ καὶ 2 - Ἐν ᾿Αγχύρᾳ Μάρκελλος καὶ A.In Aneyra Galatiae Marcelli, Gaiani,
ἕτεροι τ᾽. Helpidii, Antonini, Rufini, Silvani, Eusto-
chii, Maximi, Eusebii etc.
men — Ev Ἀλεξανδρείᾳ Νούφιος πρεσ- δ. In Alexandria Nimphidii (var. Nimpi)
xai ζ΄. — Παυλῖνος καὶ ἕτεροι δ΄,
χαὶ η΄. — Φαῦστος πρεσόύτερος xai 'Au-
᾿
; Ξε ἶ 8. In Alexandria Ammonii, Fausti, Sera"
μώνιος xal ἕτερο. μάρτυρες χ'.
pionis.... et aliorum XXII.
mimso coole
réxxo Qni
3c. ὀιασ. caeno
Qoior mms» 30
«- αιοἴοοου τέϑαωρ τε
r3 xt23420 τέσισο
easale nM
. τάχξυ.» cóxXeno
mXamieém nes ro
ré3msaAx50 Qamor
eale chonalas
mmsamh3o . στόλον τεῦ
c olinordé m5 3a20ni12
moixmaleta mms riso
maXenmo 1oXMms
emo ἄρον πο nén3aca
τέτατο ga conaum2
.ooxsm.io3 nées
ποτές οἵων α mao
νὸν en mol
ooma . oca
raa3o . nao
τλσδιθο οἷον οἷον.
cou ποτέ oim o
ré& ans maalore
απο ον, 0
oo . oo πέυμδαξο wa Xoeto
ma xuas nho
οὐἷδιλπ nhaxc20nas
SX masc ees n So
woinX e eh οὐτέϑο
maoxznanma mwÓsarso
coios10 . αὐλοῖς
. τέυποαῷο rénro
maosalas mm δὰ So
ré& anm m mos
. ame mms roo
.mAXene mna-no mno3
μάρτυρες.
xai θ΄. — Σιλθανός.
καὶ «΄. — [Νεμέσιος] καὶ ἕτεροι x6.
AS : NS
xak ιδ΄, --- -Ὥρος ἐπίσχοπος xai Σεραπίων
ἢ
πρεσθύτερος.
, : n
xai ιε΄. — 'Ev Γαλατίᾳ Σέλευχος xai
ἕτερο. ε΄.
καὶ τ΄. — Ἔν ᾿Αγχύρᾳ ὐτέδιος.
xxi ιζ΄, — Ἐν Χαλχηδόνι Σέλευχος ὁ
Αὐγύπτιος.
xai vn, — Ἐν Νικομηδείᾳ ᾿Ωχέανες.
xxi WW. --- Ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ Κάστωρ xoi
ἕτεροι μάρτυρες ια΄.
xal χ'. — 'Ev Συννάδοις ἐκ τῶν ἀρχαίων
μαρτύρων Δορυμέδων.
xai χγ΄. -- Ἐν ᾿Αγχύρᾳ παῖδες οἱ ἀπὸ τῆς
ver
UL τῷ totos " ἐνέγοντ'
χοιλίας τῶν μητερὼν μάρτυρες ἐγένοντο.
xai xn. — Ἀστέριος,
xai χθ', --- Ἐν Περίνϑῳ Εὐτυχὴς ἐπι-
σχοπος xai Γενέσιος χαὶ Σαδϊνος xo), Εὐτυχὴς
μάρτυρες.
Mn. Θεσρὶ τῷ προτέρῳ.
&' χατὰ τοὺς Ἕλληνας. — Ἐν Νικομη-
δείᾳ Ἐλευθέριος.
xoi γ΄. — Ἐν ᾿Αντιοχείᾳ Ζακχαῖος.
xal 0', — Θεότεχνος.
xai ζ΄. — Ἐν Νικομηδείᾳ Καισάριος.
χαὶ η!. — Ev ᾿Αντιοχείᾳ Πελαγία.
καὶ 9. --- Ἐν Λαοδικείᾳ Ἡρακλέων χαὶ
Διόδωρος πρεσδύτερος μάρτυρες.
xai ιγ΄. — Ἐν Χαλκηδόνι ᾿Αδρίας émi-
σχοπος.
καὶ «ς΄. — Ἐν Ἀσίᾳ Δέχιος χαὶ ἕτεροι
[rxr]
10. Silvani cum aliis V.
10. In Alexandria civitate Nemesii, Am-
monii, Orionis, Herosi, Didymi, Meresori,
Panoepsi, Achillei, Nicetii, it. Ammonii,
Orosii, Silvani, Aroponi. Nemesini et alio-
rum VIII, Panemoti, Nicetii, Silvini.
11. In. Alexandria civitate Siri et Sera-
pionis.
15.In Aneyra Galatiae Seleuci, Valeri,
Cyrionis.
14. Eusebii episcopi.
17. Chaleedoniae Bithyniae Euphemiae
Saleosi.
18. In Nicomedia Oceani.
19. In Alexandria Demetrii, Palei, Nili,
Parimadi, Helii, Castoris, Saturi, Niceti
episcop...
90, Synnada civitate Phrygiae nat. Doro-
medionisi (lege Dorymedontis).
99. In Thracia civitate Heraclea, Eut ici....
Heracleae civitate Thraciae.
OCTOBER.
9. Nicomediae nat. Eleutherii cuius
gesta habentur.
3. In Antiochia Theoctisti.
&. In Antiochia Pelagiae.
9. In Laodicaea. civitate Phrygiae... He-
racli.
13. In Chalcedona Adriae (var. Adriani).
16. In Asia Cecae et aliorum X fvarr.
Africa, Cecrae, al. CCLXX ; efr. 15).
L. D.
1, D.
* (0]. 253'c.
[rxir]
e oM Ne τέ ΠΕ ΎῪΣ ΤΣ
masc a nS osa τέ
réacaAe τόν τᾶξο (59
τάχξοαλσ οδρϑϑο
τόξο masoXore
οἵων ο xao. ré» az
c COaX o qO501
mas eondoio*
emo pho
mnia casn i1m2
eaanmam casas
τσ τοῖο τόποξο
τόδλδιθο. rea
véxixo codcm oV
méx-nao ὡοτέδντοπο
αδλαϑ τας po
ménia ca nea
cwanadn σόλξοπο
mhx2o caniolao
παρέ omo
máasaan nménaüm (99
ccuinizeo coole
eio més Ax2o
τόδ το náuinont
[ωο]ω τὸν τόν οὐρα
[ec] o easinilaso
[r3]. exero
[r3] eoo
eO. 9 maa NR
yore εἷς. ὃν »12
méaduas màs
máanoxA&oi3 nó ans
οολιο ατέδια ooa
τδιλξοδιθο coMusao
σιῶν δλδιθο Qamorct
Ὡολριρανποῦα cou
3c» 1m 50 nnn
woXMae hh muscas mo
τέσσ co. 30
mss rtaa&so Cán
(1) Hie nomen aliquod excidit.
xai ιζ΄. — Ἰγνάτιος ἐπίσχοπος ᾿Αντιοχείας
£x, τῶν ἀρχαίων μαρτύρων.
ΠΣ τ τοὶ
χαὶ x. --- Ἐν Νικομηδείᾳ Εὐτυχὴς χαὶ
ἕτεροι μάρτυρες.
xal χα'. — Δάσιος xai Γάϊος καὶ Ζωτικὸς
μάρτυρες.
xa x6, — Ἐν ᾿Αδριζαν]οπόλει τῆς Θράχης
Φίλιππος ἐπίσχοπος μάρτυρ xai Ἑρμῆς τῆς
αὐτῆς πόλεως.
χαὶ x['. — [X]eovrigos πρεσδύτερος χαὶ
Δωρόθεος.
xai xe', — 'Ev Ἱεραπόλει τῆς Φρυγίας ex
τῶν ἀρχαίων μαρτύρων Κυριαχὸς χαὶ Κλαυ-
διανός,
χαὶ xc". — Ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ἐκ τῶν ἀρχαίων
μαρτύρων Σιλθανὸς xai Μαρκιανός,
xai χζ'. --- Ἐν Εὐμενείᾳ πόλει τῶν Φρύ-
γὼν Θρασέας xo Πολύκαρπος xai T [toc] καὶ
; !
ἕτεροι ἡ.
γχαὶ λ'. --- Ἐν Νικχομ[ηδείᾳ] Καλανδίων
μάρτυρ.
My Θεσρὶ τῷ δευτέρῳ,
y κατὰ τοὺς Ἕλληνας. --- ᾽ν Καισαρείᾳ
τῆς Καππαδοχίας Γερμανὸς xal Θεόφιλος καὶ
Κύριλλος.
xai η΄, — Εὐσέδιος.
xai ιγ΄. — Ἐν Περίνϑῳ (1) xai Ἥδιστος
πρεσβύτερος.
καὶ ιδ΄, — Ἔν τῇ αὐτῇ πόλει Θεόδοτος
χαὶ Δημήτριος πρεσθύτεροι μάρτυρες,
90. In Nicomedia Eutici, Promaci, Luci,
Marcellini...
91.In Nicomedia Dasci ometis Zotici,
Gai et XII militum.
99. [n Hadrianopoli Thraciae Philippi
episcopi, Severi et Hermae diseip[ulorum]
eius.
93. In Hadrianopoli Severi et Dorothei.
95. In Hierapoli Phrygiae Claudiani,
Eucariae (var. Eugari).
96. In Nicomedia Luciani, Marciani...
97. In Phrygia Eumeni[ae] Tarsi, Poli-
carpi, Gagi, Cumini (? var. Noconi), Cononis,
Longi, Diodori et Metrobi.
30.In Nicomedia Ianuarii, Calendionis etc.
NOVEMBER.
3.In Caesarea Cappadociae Germani,
"Theophili... Germani, Theophili, Cesari,
Egrili.
8. In Nicomedia Eusebii etc.
13. In Thracia Edisti ete.
14.In Heraclea civitate Thraciae Cle-
mentini et Theodoti, Filomeri et aliorum
multorum quorum nomina Deus scit. Et
Eracli in ipso die... 15... Theodoti, Demetri.
53"a.
cexant masc
esos wu Nono
«o .rm ca
EUR TENDIT PES
eols,30 ccuamré
. e bunaoca nodo
καὶ ιε΄. --- Ἐν ᾿Αντιοχείᾳ Σεχοῦνδος χαὶ
Ὁρόντιος ἐκ τῶν ἀρχαίων μαρτύρων. Καὶ τῇ
2t TIE UK TUS -
αὐτῇ t6 Θεσρὶ τοῦ δευτέρου, ἐν ᾿Εδέσσῃ τῇ
πόλει Σαμουνᾶς χαὶ Γουριᾶς μάρτυρες,
xai ιζ΄. — Ἔν Νιχομηδείᾳ ᾿Αμμόνιος xai
Διόφιλος καὶ Μάτρωνα μάρτυρες.
[rxur]
15.... Secundi... Antiochia... L.D.
17.In Nicomedia Ammoni et in Asia
Filiae Matronae et Teclae virginis... In Ni-
comedia Ammoni; in Asia Diophidis, Ma-
tronae, Teclae virginis. — 12 sepf. Nicome-
dia Ammoni; in Asia Diofili matronae,
TTeclae virginis.
rase» ré scs ξοῦνϑα xal νη΄. — Ἐν Ἀντιοχείᾳ Ῥωμανός. 18. In Antiochia Romani.
mms ro coirzaoi
1a^ oco-ims-a xai. — Μάξιμος χωρεπίσχοπος xa. 19.In. Caesarea Cappadociae Maximi
, co1unolo mS anms
οὐλοῖοο nénro
muere ga eio
.euaoma cam nées
reuN aas emo $320
cero eauXola
τότ δία ax reno
emo NEL DET]
πέιοπαθοπ τό Mn2
mms Ne So qQuianario
oos enim]
rénao ἐσ a an[ga e]
Λουχιανὸς πρεσθύτερος xa), Καρτέριος.
καὶ χ΄. — Ἔχ τῶν ἀρχαίων μαρτύρων
Βασίλιος μάρτυρ.
καὶ xol, -- Ἐν Μελιτηνῇ Πλωτῖνος χαὶ
^ ; ^
ἕτεροι μάρτυρες μθ΄.
καὶ x). — Ἐν Καισαρείᾳ τῆς Καππαδο-
χίας Βερονίκιος. Ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ [τῷ πόλει}
Πέτρος [ἐπίσ᾽κοπος μάρτυρ.---- (1)
Muciani.... Cartheri....
90. In Antiochia Basilii et Dionysii.
93. In Caesarea Cappadociae Verociani....
In Alexandria Petri episcopi.
o. NSIO (RUE sies
τα vén800 & c
ο.ο. ἀν ἈΝ ἘΝ ον 29.09
Pone sequitur in breviario syriaco elenchus martyrum qui in Perside oceubuerunt; hunc etiam
subicimus cum versione graeca, quam confecit et notis instruxit P. Van den Gheyn, socius
bollandianus (2).
Τὰ ὀνόματα τῶν χυρίων ἡμῶν τῶν μαρτύρων,
οἱ ἐφονήϑησαν iy τῇ ἀνατολῇ.
mjn]á-m eX rémAL
᾿ς πάνοπξας οαὐδοοδιτέα
manas cénac ré ᾿Αββᾶ ὁ πρῶτος μάρτυρ.
eia nnnaom ATI
Mes rco δι» τέ»λαΞ
e col.2i220
Δάλι ὁ δεύτερος μάρτυρ.
Βούλχα, Χαζὰτ καὶ ᾿Αφραάτης xai, δΜηνόφιλος
DCN
ix τῶν ἀρχαίων.
(1) Hie Wrightius supplevit τόξο (ἀρχαῖος), quod tolerari minime potest. Petrus enim Alexandrinus sollemni appellatione πέλος
1 i 3 τ i icit vir el. R. Graffin.
μαρτύρων dictus est, ut qui ultimus in Maximini persecutione pro fide occubuerit. In syriaco rec va» (τελευταῖος) fuisse a i τ w MES
— (2) Plures ex istis morlyribus innotescunt tum ex recensione eorum, quin e ent nima pud I x 183-05, vom.
tradit Sozomenus, Hist eccl., IL, 9-14, accuratiorem vero I. S. Assemanus in D! ioth. O . à ES Εἰς do uit
192 à Mer 7 :entalium et Occidentalium, tom. I, et nuper recens
ex eorum Aelis, quae vulgavit S. E. Assemanus, Acta sanctorum Martyrum Orienta : goce! P t ποῖ
vir cl. Abbeloos a an Pethionis in Anat. Bolland., tom. IX, pP. 5.8. Multi tamen ex bis nominatis Minds éd c e
nobis, In transcribendis greece ncminibus personarum et locorum, hane formam plerumque servavi quae apud hee P
[riv]
L.D. eaaamar wal name
,umo 7mmo1a2réo
. τάϊξοπο cene
τας. Mam
mua τέϑ amer
2o... m» mm οὐδ ιτέα
.οο. .o0. OI CO- D
ménaóm ev réonax. ἢ
bus: τέϑ δου τί
εἰ rdac039
* fol. 253"b,
puAx» 190 . 0sar
-οαδοο τε Oooxmro
. αϑονοπα lea
Auas3 nux
dec . rs cx
πιξτυϊοςπ réaa0anmo rn
bus3 enim iria
ἰαξσο αν. . ACT
réS353 τέϑαδβο τί
-20.3X, . αἰ us
τέο αδοοθ τ ruina
$223 Mx ba
$20 .&mNas . rim
deca nr3Aax
$1543 τέϑ αϑοοϑ τ΄
ῳὩαλαϑ eno3
$ax&3 τέϑ σοῦ τό
méSanmanm aiam
το... 0ieí
b 3o1mr3 rmé2anocarn
ποῖα uec.
. X533 nS aRos e
réxiXoa3 Cv mA
.o. mLus30m .o.
mnis τέλλ απ.
wolaa ναϑῦῷ τόξο
“5... oo Nas n
-ολρουτό rare
τόσου avAom
males ems 1
τόδ τ πα NICCCRWVITI
Μίλης ἐπίσχοπος καὶ ᾿Αβουρσὰμ. χαὶ
Σιναὶ ἀρχαῖο. μάρτυρες (1).
:
Ταῦτα τὰ ὀνόματα τῶν ἐπισχόπων μαρτυ-
ρων, οἱ ἐφονήϑησαν ἐν τῇ ἀνατολῇ.
Τὰ ὀνόματα τῶν χυρίων ἡμῶν μαρτύρων
ἐπισχόπων ἐχ τῆς χώρας τῶν Περσῶν.
Συμεὼν χαὶ Βαρβασύμης xai Σαδὼθ τῶν
ἐπισχόπων Σελευκείας καὶ Κτησιφῶντος, πόλεων
τῶν ᾿Αραμαίων.
$ í
Ἰωάννης ἐπίσχοπος Ἁρταγείρας, πόλεως
τῶν Χουζαϊνῶν (2).
Ἰωάννης χαὶ Σαβώρης ἐπίσχοποι Χιρχασε-
λεύχου (3).
Γαδδιάβης καὶ Σαβῖνος ἐπίσχοποι Βηϑλαδᾶς
ἐν τοῖς Χουζαϊνοῖς.
Βολιδαῖος χαὶ Βαραβδᾶς xai ᾿Ιωάννης ἐπί-
χοποι Νεσενῆς (4).
Παῦλος ἐπίσχοπος τῶν Κασχάρων. Χυρμὰν
ἐπίσχοπος Καλαχηνὴς (5). Νηρσᾶς ἐπίσχοπος
Σαχαρχάρτ. ᾿Ιωάννης xai ᾿Αβράμιος ἐπίσχοποι
REA SEM
τῶν ᾿Αρβήλων.
Τὰ ὀνόματα τῶν πρεσβυτέρων μαρτύρων.
᾿Αθεδεχαλάας, ᾿Ανανίας, Καιουμᾶς, Βαδβουΐ,
Παῦλος, Ζιζί, Παῦλος, Nxxi6, ᾿Αδανᾶς, Ἰταάχ,
Ὁρμήσδας, Χαβαλαχᾶς, Βάδιμος͵ πρεσβύτεροι
δώδεκα Σελευκείας xai Κτησιφῶντος πόλεων
τῶν ᾿Αρχμαίων,.
(4) Isti tantum ex hae serie cogniti sunt, quorum meminit Sozomenus ÍI, 14 et Acta videsi 8 g -
ad litteram scribit ArdasAir, at monet Le Quien, Oriens Christ., tom. IL, p. 1316, bids viis iiio eria! Us JA ud (3) pu
Regionem Χουζαινῶν hoc nomine signant Acta S. Sirae, Act. SS., Mai tom. III, p. 181, — (3) ἘΣ ἐπ RReA θη
s
S. Sirae, 1. c., p. 178, — (4) Id est Bassora, ad Tigri i sie A
Ci cai cul (4) ra igrim, prope sinum Persieum, — (5) Syriace Halavan, idem locus qui apud
TV 3
ceci imYass
.AoQo musianx
Gcolnem mmis
rméaxasi5 nore
.oQ»Aar am cnm
en rÉxixn να.
mam Duss ehe
i.e nas ui
mae (99 réarisis
σῦν eine er
τ. ,9020 a
$us ga cio dmm
Qv -ῷαῦῦ GM
eMe nen
προσ Jam τί
ea (va eee
méxxo .20ns
eS un ntnaoc
rex
o.
un) waa — dec
S032 mA enr
mese Qa onc
..0.. »βορο
*
(4) Hoffmann, Auszuge aus syrischen Akten Persischer Mürtyrer, p. 41, urbem Mashkené eandem opi
Σκηναί. — (2) Ctr. Noldeke, Geschichte der Pevsicr und. Araber, p. 4. — (3) De Μαχούζη τῶν ᾿Αραμαίων lege Hoffmann, op. cit., pp. 82
seqq. — (4) De Isaac, presbylero ex pago Hulsaro, cfr. Assemani,
Actis, quae videsis apud A.
Bibl, Or., tom. I, p. 189.
tom, I, p. 191. — (8) Quattuor istius nominis novit Assemanu ed
e Nd terium et quartum regnante Sapore anno 66 et 67, ibid., pp. 192, 194.
Telathá-Shelilà,, sed in istius marlyris
Tela-Shalilà. — (6) Cfr. Assemani,
secundum anno eiusdem 66, ibid., p. 191;
ssemanum,
,— (7) Duos etiam diaconos nomine Mágny citat Asseman
« diaconos, primum Soporis anno 53 interfectum, Bibl.
Λογγῖνος πρεσβύτερος τῶν Σχηνῶν (1).
Σῖλας, Βαρσαθᾶς, Τίραιος(9), Σῖλας, ᾿Αδδίη-
σους͵ πρεσβύτεροι Μαχούζης τῶν Ἀραμαίων (3).
Βῖδα, Μάρης, Συμεών, Πάπας, Ἰσαάχ,
πρεσβύτεροι Χυλσαρᾶς (4).
᾿Ανδρείος, ᾿Αὐδαζαχγαίος, Ἰωσήφ, ᾿Αὐράμιος,
Βαρσαβᾶς, Noxió, ᾿Αδανᾶς, Συμεών, ᾿Ιωάννης
πρεσθύτεροι τῆς "χώρας τῶν Χουζαινῶν.
Μαρσάν, Πάπας, Ἰ᾿ϑαμάρ, Βαρσαβᾶς ἐκ τῆς
᾿Αδιαβηνῆς.
᾿Ἀβᾶ, ᾿Αβράμιος, Πέτρος, Πουμύάν, Σουσί,
Πάπας, Σασάν, Boos ἐκ τῆς πόλεως ᾿ἱερμαίων.
P eu
Ἰάχωβος, ᾿Αδδαῖος, Νουχραῖος, Σατραῖος,
᾿Αὐράμιος, Ἰσαάκ, Σαριφής, Μάρης iy Σελευ-
χείας.
Ἰάκωβος πρεσβύτερος μάρτυρ 5* Τελσα-
λίλα (5).
Τὰ ὀνόματα τῶν διαχόνων μαρτύρων.
Πάπας, διάχονος ἐχ Χελμίν (6), Ἰαψὶν
διάκονος ἐκ Ῥισαδάρ, Βάδαν, Ναδιὰν διακόνοι
τῶν Σχηνῶν, ᾿Αὐδίησους, Ἰσαάχ, Μάρης,
Μάρης (7), Ἰσαάχ, ᾿ἈΑδδίησους, Ἰάχωδος,
Ἀῤδίησους, Δαδάχ, Χοσρόης, Mágtos, Μαλχής,
Ἰωάννης, ᾿Αβδαῖος, Νακῖβ, ᾿Αδανᾶς, Μαλᾶς,
᾿Ἀδδίησους (8), Ἄμαραῖος, ᾿Αδδαῖος, Χαβα-
λαχᾶς, Σάσιος.
Act. SS. Martyrum, p. 132, locus vocatur
9.
natur ac eam quam Strabo vocat
Act. SS. Martyrum, p. 100, — (5) Textus up ὁ
mu
L.D.
[ixvi]
unt, de quo iam est
Jgilur et syriaca excerpta el latinus textus ex. eodem fonte promanarun» q s
inquirendum. ; i worum nomina aliquo
e lempore primum dicam. Christianorum sub L[uliano morli traditoru quot
ili i switur, quem. ob ararum sub-
apparent. ]ta in latinis codicibus Aemilianus (iul. 18) Doro δ ἡ ; d dur ι
versionem Dorostori ἃ vicario incensum tradit Hieronymus ( ) Ἢ E B et
coli Macedonium, Lampyrum, Antigonum, Iovinum, A A E TEN
tantum priores retinuit latinus, quos Antiochiae male iri n a A Σ CE τ
est conferre Macedonium, Theodulum et Tatianum, quos Socrates
Merum deorum statuas igni traditos fuisse à praeside Phrygiae
Amachio. Praeses ille fuit Phrygiae
Salutaris et. sedem habuit Synnadis. Etsi Theodulus deest in martyrologio, Lampyrus vero cum
issi i 5 i iisdem iudicii
Antigono, Iovino, Victorino praetermiss! sunt a Socrate, dubium esse nequit de 5
icii inque agi. , ^. z
: ; qam Eon actytelogi exemplar ex quo syrus latinusque pride ἄῦ το τ τιον
erat. Sed tanla est breviarii syriaci corruplela, tam longe ἃ" archetypo videtur is ; Is
i 369 proximetur qu: o 411-2, quo descriptus est codex Nitriensis. Ad Valentis
consultius anno 369 proximetur quam aun 5 ui
ius m ad Theodosii tempora remittimur. : |
E e civitatesve icm syriaco comparent, eaeque quas in latino Agnum ἔων. n
graeco lamen fuisse firma praesumptio est, fere omnes pertinent ad imperium orientale. ys p.
sanctis Perpetua et socii eius soli, solus ex urbe Roma Xystus in syriaco nominantur (3). ! yrici
occidentalis civitates Salonae et Sirmium utrique textui, Cibalae Sabariaque et Noricum Ripense
latino tantum martyres praebuere ; sed quod Pseudo-Hieronymus refert de Floriano martyre in
Ripepsi Norico necati, hoc. potuit serius ex passione suppleri, neque pertinuisse ad martyrologium grae-
cum. Corinthus, Thessalonica, forle eliam Nicopolis Epirotica ex Illyrico orientali nuncupantur ;
quibus accedit frequens mentio civitatum castellorumve ad Istri ripam. inferiorem positorum, ut
Bononia, Ratiaria, Dorostorum, Axiopolis, Dinogelia, Noviodunum, et provinciarum Daciae Ripensis,
Mysiae et Scylhiae. Ex reliqua. Thracica dioecesi apparent urbes Tomi, Philippopolis, Hadriano-
polis, Maronia, Heraclea-Perinthus, Byzantium-Constantinopolis (&, cum nominibus provinciarum
Scythiae, Thraciae, Rhodopi, ut nulla sit illius dioecesis provineia, quae non aut ipsa nominetur,
aut civitate aliqua repraesentetur.
Asiae Minoris eadem est condicio; omuium fere provinciarum nomina agnoseuntur, civitatum
permultarum. Ex provinciis desunt vel deesse videntur Lydia, Insulae, Pisidia; civitates apparent
Ephesus, Smyrna, Aphrodisias, Cyzieus, Pergamus, Lampsacus, Laodicaea, Hierapolis, Eumenia,
Synnada, Iconium, Lystra, Nicomedia, Nicaea, Chaleedon, Appia, Apollonia, Ancyra, Tavium,
Caesarea Cappadociae, Neocaesarea, Amasia, Sebaste, Melitene.
Orientalium regionum, si Antiochiam exceperis Caesareamque in Palaestina, cuius peculiaris est
condicio, minus frequens est mentio. Cilieiae tamen urbes aliquot inveniuntur, Seleucia Isaurica,
Tarsus, Anazarbus, Aegeae; cetera reducuntur ad Nisibin, Edessam, quarum eliam ratio specialis
est, ad Amidam, Gindarum, Damaseum et Philadelphiam.
Minor adhue de Aegyplo cura fuit, cuius praeter Alexandriam vix tres loci. quattuorve occur-
runt, Pentapolis Lybiae superioris, Thebais, Thmuis.
Harum regionum civitatumve non ita saepe memoria occurrit, sed semel, bis terve ut pluri-
mum, raro frequentius. Quod tamen minime pertinet ad tres urbes Alexandriam, Antiochiam, Nico-
mediam, , quae saepissime recurrunt, praesertim Alexandria et Nicomedia (5). Sed, ut vidimus,
Alexandriae fasti totius fere Aegypti martyres complectuntur ; Nicomediae laterculi nou excedunt
fiues ipsius civitatis. Ideo etsi salis plenos Antiochiae el Alexandriae fastos ad manum habuerit
martyrologii consarcinator, plenior tamen ipsi fuit notitia Nicomediensium martyrum. Qui accedit
quod distinetius οἱ novit οἱ digessit memorias sanctorum Asiae Minoris, Thraciae et Istrici limitis.
Nicomediensium episcopos Anthimum (V k. maii) οἱ Eustolium (VI id. iun.) commemorat, illum
quidem martyrio celeberrimum, hunc vero non ita notum, de quo hoc solum didicimus, eum in
Ancyrano concilio sedisse anno 314.
Ὁ ΓΠΠ specu blister
duos edidit de πλατέα xad ds i τ n est dicendum. Eusebius, ut notum est,
anterioribus, allerum. de martyribus Palaestinis : des Nu ND KnsebiS εἰ -Digcleeno
: s passis inter annos 303 et 313. Priori iam perdito
(A) Chron , a. 362; cfr. Theodoretum, Hist. eccles., ΠῚ, T. — (Ὁ) Hist. eccles., VII, 45 ; cfr. Sozom., V, 11.— (3) Quod atti-
net ad apostolos Petrum et Paulum syriacus codex pendet ex usu orientali, latini ex ἐπι πίπτει ἘΉ ΞΟ "ἐς mm à Ἶ tinopolis
raro oceurrit ; mirum est nullam commemorari ex translationibus dedicationibusve quae saeculo Mum de
celebratae sunt et in consulares libros relatae sunt (M. G., Ser. Anfiq., tom. IX, p. 233 et se! E er bep BDpS Tus
urbis ; feb. 15, dedicatio ecclesiae principalis ; april. 9, dedicatio basilicae SS. Apostolorum; pup Myr la : SRM DE
et Lucae ; iunii L translatio S. Timothei.— (5) Antiochiae nomen in 74 latinis laterculis τὸ ii Ex p ME dri
in 84 latinis, syriacis 19 ; Nicomediae in 76 latinis et in 29 syriacis. pperi, in syriacis 24 ; Alexan. riae
titulus
pO" "
[rxvir]
titulus (1) fuit. Συναγωγὴ τῶν ἀρχαίων μαρτυρίων: quae in eo continebantur Eusebi minime crant, ^ LD.
sed eorum quibus curae fuerat diversis locis et temporibus martyrum memoriam scriplis recolere.
Amplum sane fuit illud opus; ibi enim, ut ex ipso Eusebio discimus, integrae historiae cum pro-
lixis documenüs locum invenerant, cuius generis fuit epistula Lugdunensium ecclesiis Asiae et
Phrygiae, cum scriptis non paucis ad montanismum spectantibus atque epistula confessorum ad
Eleutherium episcopum Romanum ; eidem συναγωγῇ illata fuit Pionii Smyrnensis passio, multorum
versuum documentum ; eidem et Apollonii Romani martyris historia, cuius armena versio
viginti abhine annis edita, nuper ad se traxit doctorum virorum oculos et curas. Integrum
graecae passionis textum ea versio minime refert, neque tamen paucas paginas complectitur (2).
Etsi id expressis verbis non dieit Eusebius, coniciendum est in eadem collectione fuisse et epistulam
de passione Polyearpi celeberrimam et recens inventum sanctorum Carpi, Papyli et Agathonices
mariyrium (3). |
Ex hoc opere profecisse graecum martyrologii auctorem iis probatur argumenlis :
15 Inter antiquos marlyres et recentes, id est sui lemporis, ila distinguit Eusebius ut illos
tantum in collectionem suam reciperel, de celeris in universum tantum referret, exceptis Palaesti-
nensibus; horum enim historias in altero libro narravit. Atqui ea distinctio ut ipsi historiae
apta, ita ecclesiastico usui quo reguntur kalendaria parum consona videtur. Ecclesiae enim
interest martyrum nomina relineri eum diebus quibus passi sunt, minime vero definiri utrum
ante annum 303 passi sint an postea.
Sed in codicibus nostris latinis οἱ maxime in syriaco manifesta sunt huius distinctionis
vestigia. Saepe enim in syriaeo sanctus dicitur fuisse ἐκ τῶν ἀρχαίων μαρτύρων ; respondent in latinis
verba de antiquis, quae, etsi rarius obvia, eundem tamen fontem manifestant. Quod cum conferre
aliquid possit ad notitiam deperditae collectionis Eusebii, subieiendos duxi dies quibus mentiones
illae occurrunt.
IN syRIACO : Sept. 90. Synnadis * Dorymedontis.
Tan. 19. Niceae, Cosconii, Zenonis et Melanippi. Oct. 17. (Antiochiae) *Tgnatii episcopi.
Feb. 93. In Asia. * Polycarpi cum Cosconio etc. — 95. Hierapoli, Cyriaci et Claudiani.
Mart. 7. In Africa, *Perpetuae et sociorum. — 96. (Antiochiae?) * Silvani et Marciani.
— 96. Heracleae, Marciani. Nov. 15. Antiochiae, Secundi et Orontii.
April. 13. Pergami, * Carpi, Papyli et Agathonicae. — 90. ...... Basilii.
Iul. (Iun.) 8. (Antiochiae ?), Sostrati, Hesperii et Glycerii.
— 80, Synnadis, Democriti, Secundi et Dionysii. Ix LATINO :
Aug. 15. Nicomediae, Philippi et Antiochi. Tan. 14. (Antiochiae?) Glycerii diaconi.
— 91. (Synnadis ?) Zotici οἱ sociorum. Jan. 29, 30. Antiochiae, Hippolyti episcopi.
Sept. 9. Nicomediae, Cosconii, Zenonis et Melanippi, April. 3. In Mysia Agathemeri.
"Theodotae filiorum. Mai 3. Melitene, Hermogenis.
Ex iis sanctis qui asterisco notati sunt, plus minusve probatis cognoscuntur historiis, quibus
dignoscitur eos ad aetatem Diocletiano superiorem pertinere; eorum passiones valde probabile est
in collectionem Eusebianam fuisse relatas. Reliquorum. tempus ignolum est: sed si formula éx τῶν
ἀρχαίων, vel de antiquis, recte apposita est, et ipsi priscae aetatis fuerunt et gesta habuerunt apud
Eusebium. Ceterum cavendum est ne eorum tantum sanctorum historias in collectione Eusebiana
insertas fuisse credamus, quorum nominibus illae formulae appictae sunt. Pionii certe οἱ Lugdu-
nensium martyrum passiones Corpus illud comprehendit, qui tamen ab indice nostro absunt.
9" |n passione Pionii legitur cum eo igni traditum fuisse. Metrodorum, marcionistam pres-
byterum. Hie est, cuius nomen exstat in latinis cum ipsius Pionii nomine sub die III id. mart.
Smyrnae, Pionii presbyteri, Metrod [or]i presbyteri. Scilicet bonus auctor, cui certe nulla ecclesiarum
catholicarum | kalendaria Metrodori nomen obtulerunt, id in passione invenit atque ea parum
intelleeta in opus suum rettulit. Polycarpus, quem recle ex antiquis martyribus. syriacus
fuisse nolat, in latino cum aliis XII passus esse dicitur VII kal. mart. Etiam hoc passioni debetur;
in ea enim memorantur XII vel potius XI alii martyres, multis ante Polycarpum diebus pro fide
occisi, quorum dies anniversarius diversus certe fuit.
3» Eusebius ipse testatur (4) in fine scripturae de passione Lugdunensium adiectum fuisse
catalogum, in quo separalim recensebantur : a) qui abscissione capitis consummati fuerant; /) qui
ad bestias traditi fuerant; c) qui in earcere. quieverant; d) qui supervixerant confessores. Alqui
ii saneti in latinis nostris codicibus habentur die III non. iun. lbi eorum nomina invenies
(1) Eus., H. E., IV, 15, 48 ; Vid. prooem., 4, 34. — (2) Cfr. F. C. Conyheare, The Guardian, 1803, pp. 998 544.»
Harnaek, Sitzungsberichte der καὶ. Preuss. Akad. der Wissenschaften. zu Berlin, 4893, pp. 721-46. — (3) Primum à
B. Aubé editum in Revue archéologique 1881, tom. 1I, p. 348; melius ab Ad. Harnack, Texte und. Untersuchungen,
tom. III, fasc. 3-4, p. 440. — (4) H. E., V, 4.
quattuor
L.D.
[xxvii]
quattuor ordinibus distributa. Primo nibil preeseriplum gi eres UU DE
ixi jus : : "m Ἢ
eig: hii autem qui ad bestias traditi sunt :
hii sunt qui in carcere spiritum reddiderunt :
item alii Lugdunensium.
Cur primus titulus absit, id etiam facile intellegitur. Pothini sut n E RC nune
quasi latebal; ex iis enim erat qui in carcere obierant. Ipsi primum. yx. pi m e eri
arbitratus aliquis recensor latinus, eum de tertio ordine transtulit. in πὰς p i dn ei
comitem adiunxit Zachariam, de quo ut de patre S. Iohannis Baptistae M eran ipa: :
Lugdunenses, sed quem error Rufinianae versionis Lugdunensem fecit S ja a turbatus
est textus et primus periit titulus. Celerum ex Eusebiana passione fluxisse catalogum nostrum
stilo ipsi suo tituli docent: casu enim recto efferuntur, dum. nomina martyrum prostant in obliquo.
In graeco, αἱ syriacus testatur, omnia erant in casu recto; sed Jatinus interpres, cum semper
verba passio, natale, depositio aut exprimat aut subintellegat, genitivum casum nominibus aptare
studuit. Quod tamen non ita perfecit, ut formae prioris vestigia omuia deleta sint. Sufficiet hic remittere
ad alium catalogum, Lugdunensis plane gemellum, quem. reperies ad diem XVI kal. mart. Ibi
turba quaedam marlyrum Alexandrinorum his titulis distinguitur
hii in mare missi sunt. :
hii omnes igne combusti sunt :
e uM decollati sunt :
Verum, quod maioris est ponderis, catalogi Lugdunensis ultima pars, nomina continens eorum
qui supervixerant, in kalendariis locum habere non potuit, habuit autem in martyrologio. Errorem
intellexerunt correxeruntque Gregorius Turonensis (Gl. mart., 48) et Ado in suo martyrologio.
Uterque enim, etsi ex hieronymiana traditione pendet, nomina illa consulto omisit (1).
Venio nunc ad alterum Eusebii librum, de provineiae suae martyribus, iis seilicet. qui sub
Diocletiano et Maximino passi sunt. Cuius duae recensiones exstant, altera longior, syriace tantum
tradita, quam repperit Curetonius in ipso illo codice, in quo el nostrum exstat martyrologium (2),
altera brevior, in graecis servata codicibus cum historia ecclesiastica Eusebii, cuius plerumque libro VIII
subnectitur. Ibi martyriis, etsi non semper, saepissime tamen assignantur anni, menses et dies.
Quibus quam bene congruat marlyrologium, sequens ostendit tabella, in qua ipsius Eusebii in
narrando ordinem secutus sum (3).
1. Procopius (M. P. 1), Desii i. e. iunii 7 — VII id. iun. 6. Theodosia virgo (M. P. 7), Xanthici 2 — IIII non. april.
9. Alphius et Zacchaeus (M. P. 1), Dii i. e. novembris 17 7. Domninus (M. P. 7), Dii 5 — non. nov.
— XY k. dec. 8. Hatha, Valentina, Paulus (M. P. 8), Panemi 25 — VIII
Romanus (M. P. 2) eodem die (Antiochiae passus). k. aug.
st Timolaus, Dionysius, Romulus, Paesis, Alexander, 9. Antoninus, Zebinas, Germanus et Ennathas (M. P. 9),
alius Alexander, Agapius, alius Dionysius (M. P. 3). Dii 13 — id. nov.
Dystri (martii) 24 — VIIII k. april. 10. Ares, Promus et Helias (M. P. 10), A: i
s ν KK l. ν᾽ 8, ὃ WD scalone passt
A, EUM (M. P. 4), Xanthici (aprilis) 2 — IIII non. Apellaei 14 — XE A i 2
april. 11. Petrus qui et. Apsel 1 i11 — III id.
5. Agapius (M. P. 6; idem qui et c. 3), Dii (novembris) 20 ian. SE n adi
— XII k. dec. 19
2. Pamphilus, Valens diaconus, Paulus; Aegyptii V, sci-
(0 Adonem ex recensione Autissiodorensi pendere in aperto est; immo, si quando de fontibus eius accurate inquiretur
facile intellegetur eum pleniore codice usum esse quam nostri sunt; ideo non est cur miremur eum eti in L vd iud
catalogo aliquatenus abundare. Habet enim ftogaíae nomen, in nostris codicibus omissum, quo c i l H ons as XLVIII
martyrum ; nam si Zacharias tollitur (et est utique tollendus) non iam XLVIII, sed XLVII pes 3: axe tiam
in Adone cognomen Fpagathus servatum est et post Helpes legitur quae et Amnás. Haec Mig EE ME *
Van s quie n sunt. De Gregorio non adeo liquet. Epagathi quidem cognomen et ipse MURAT. signum ut nm
E Xd [45 Amas. Sed plura nomina omisit, Fogatae, Attali, Apollonii, Geminiani Tulíae, Ausoniae ; -—
duet vine e api renes episcopi nomen etsi in fine latereuli addidit, minime τ νη, ἴῃ ordine eorum qui in
Em edge euis perpensis non auderem affirmare ipsa recensione Autissiodorensi Gregorium usum
am nsum adde Pass seriptori sub oculis venire exemplar aliquod italieae recensionis, ido forte quod
dorum adiit (H. Fr. IX, 41; Vut τ No mus p Mmi ciam Aunachario necessitulo fuit; ipse Autissio-
recensionis Gallicae inquirerem, Gregorium testem inii πέντ, Me buste S E Seis
ero e
recensione profecerit. Ce i
Ἢ e p Ceterum nemo mihi opponat Lugdunensem catalogum ia Gallia s i i i i
ad Eusebii libros recurreretur. Gallieani enim seriptores quiequid de ἘΠ L biceembEs s. s o
ug
spectant ad eorum dunensibus rettule: uie
E ΤΟΝ D Need Tur., ΟἹ, mart., 48), totum id ex Ruüno didicerunt, id est ELM S
Sam ^ m i catal ogus memoratur tantum, non vero traditur fuitque ἬΝ : ἢ i
D y , quae regorio certe nisi per hieronymianam farraginem nosei iint m us a Collections antiquorum
istory of the Martyrs in Palestine, Londini, 1801. Cír. I. Viteau me potuit. — (2) Edidit Cureton in opere
π' »,
Παλαιστίνῃ μαρτυρησάντων, Parisiis, 1893. — (3) Syriaca, quando UR rendi ad duplici opusculo περὶ τῶν ἐν
, rotuli.
licet
licet Helias, Ieremias, Esaias, Samuel et Daniel;
Porphyrius, Seleueus, Theodulus, Iulianus, marty-
res XII, Peritii 16 — XIIII k. mart.
13. Hadrianus Dystri 5 — ΠῚ non. mart.
14. Eubulus Dystri 7 — non. mart.
15. Peleus, Nilus, Helias, Patermuthius (c. 13), 19 sept.
(Heliae nomen et dies martyrii ex syriaco inno-
leseunt).
16. XXXVIIII ex quibus Silvanus et Iohannes, mai. 4;
Silvanus Gazaeorum episcopus, ceteri Aegyptii (13).
(Dies ex solo syriaco notus, qui Iohannis nomen reti-
cet.)
VI id. iun. In Caesarea Palaestinae nal...
XY k. dec. In Caesarea... Alfi, Zacchei, Romani.
XIIII k. dec. In Antiochia Romani... in Caesarea. 18 dec.
Ἐν ᾿Αντιοχείᾳ Ῥωμανοῦ.
X k. apr. In civitate Caesarea Agatini, Alexandri... T'himo-
doli, Dionisi, it. Dionisi et aliorum VIII.
VIII k. apr. Agapi, Timolai, Romuli, Pisoni, Alexandri,
Diopi.
III non. apr. Amphiani (redit ΠῚ non.).
non. apr. In Caesarea s. Amfiani.
XII k. dec. In Caesarea Cappadociae Agapiti.
III non. april. In Caesarea Palaestinae Theodosiae virginis.
non. nov. In Caesarea Cappadociae Domnini.
XVII k. aug. In Caesarea Pauli cuius gesta habentur...
Valentini Theoni.
id. nov. In Caesarea Cappadociae Antonini... Zebennae,
Germani Mannicae.
X VIIII k. ian. In Ascalone Alei, Promodi, Heliae.
III id. ian. Alsolami.
XIII k. mart. Pampili, Valentis diaconi, Seleuci, Perfidi,
Theofili, Iuliani eum Aegyptiis numero V.
Febr. 16. — Ἐν Καισαρείᾳ Παλαιστίνης Πάμφιος καὶ Πάμφιλος
πρεσδύτερος xai ἕνδεκα ἕτεροι μάρτυρες.
III non. mart. Adriani, Euuoli.
XIII k. oct. Palei, Nili, Parimadi, Helii... Pilei, Nili, Pater-
nimusceii.
ΠΙΠῚ non. mai. In Cesarea nat. Silvani. Alexandriae alio-
rum XL.
Qua comparatione efficitur non tantum. ex Eusebii de Palaestinensibus opere martyrologum
nostrum. Nicomediensem profecisse, sed ipsi ad manum fuisse longiorem eius operis recensionem.
Ceterum. Eusebium secutus quantum sequi
poterat, ita se gratum praestitit auctori, ut. eius
nomen in fastus sacros referre non dubitarit. In. syriaco legitur ad diem maii ultimum : Commemoratio
Eusebii Palaestinae episcopi ; aliis verbis in latino, et ad alium diem, nempe iunii 91 (XI kal. iul) :
In Caesarea. Palaestinae depositio Eusebii historiographi. Hine. transiit ad latinos martyrologos Eusebii
commendatio, quae cum eius fama apud posteros, tam graecos quam latinos, mire discordat et multis
occasio fuit disserendi.
Sane, si quem umquam offendit memoria Eusebii
, Athanasio acerrimi inimici, is certe non fuit Nico-
mediensis noster, ecclesiae addictus Athanasio infensissimae, cuius episcopi, Eusebius, Amphion, Cecro-
pius, Marathonius, Onesimus, vel Athanasium ipsi publice damnarunt, vel ab eo notati sunt, vel ab illius
adversariis collaudati. Immo Arii ipsius nomen, cuius doctrinae famaeve fautores illi episcopi fuerunt, in
martyrologio Nicomediensi fuisse suspicio est non contemnenda, certe minime praetermittenda. Legitur
enim in syriaco, ad diem iulii (iun.) 6 : Alexandriae, presbyter. Arius; in latinis etiam. eodem die
invenimus : Alexandriae Ar... vel Αγ]... sed hoc nomen corruptum est ila ut. post secundam tertiamve
litteram scriptura incerta sit. Non ignoro multos tunc temporis Arios exstitisse praeter heresiarcham ;
Arius alius, Alexandrinus et ipse presbyler, eiusdem faelionis fuit; Athanasii parles secutus est
Arius quidam Palestinae episcopus. Arii alii sine dubio fuerunt ea aetate et superiori, quorum unus potuit
esse Alexandrinus et. presbyter et martyr. Igitur nihil ex iis efficitur nisi suspicio, sed quae ab auctoris
patria et. Eusebii commendatione aliquam vim accipiat.
S III. DE LATERCULIS AFRICANIS.
Africae in hieronymianis frequentissima est mentio; neque tantum ubi notissima rubrica in Africa
occurrit, Africani martyres recoluntur; etiam sine rubrica agnoscuntur nominum formis el ipsa sua
multitudine. Nam turmae sunt ingentes, quas in laterculos suos nec satis recle digessit latini
martyrologii compilator, nec scite descripserunt sequentes antiquaril.
Quod ad illum spectat, in graecum martyrol
commemorationes africanas rettulit,
praescribitur, quae non Romae, sed in vicinis dissilisve civi ι
nuntiantur sanctorum iurmae et rara mentio est civitalis vel
communi im Africa indistinctim
provinciae.
Ex provinciis Numidia bis terve nominatur, neque sine suspicione er
Numidiam vel Nomediam cum Nicomedia confundere. Mauritania decem
enim hoc nomen non. mart. cum "Thuburbitano oppido et
certe nullo iure ad Mauritaniam referuntur. Ex
non semper recte el. opportune. Goniungitur
sanctis Perpetua, Felicitate celerisque sociis, qui
ogium a se latine redditum, ut Romana festa, ita
nempe omnes sub eadem rubrica. Nomen Jtomae multis festis
tatibus celebrabantur; item sub rubrica
roris; pronum enim erat
fere diebus apparet, sed
Bittinia nonnunquam JBritfania factum esse liquel, ex Britlania. Mauritania.
Ex civitatibus occurrunt Carthago,
"TThagora, Cirtha, Lambaesis, Salda, munici
nomina vel provinciarum. plerumque ex passionibus
nullum loci nomen prae se fert nisi Africae.
Carthagine sollemne fuit martyrum turb
Thuburbo, Hadrumetum, "l'helepte, "Tuniza, Hippo Regius,
pium ad Gemellas, Caesarea, Tingi. Sed ea urbium
desumpta fuerunt, laterculorum pars longe maior
as designare addito nomine civitatis, ut Maxulitanorum,
Scilitanorum
L.D.
L.D.
[xx]
Seilitanorum, Thuburbitanorum et his similibus.
Augustini passim obvia, frequentius occurrunt in
Mabillonius (1), quodque Actis martyrum sincert
rologio nostro ea nomina reperiuntur, οἱ saepius,
Quod ut oculis attingat lector, simul etiam ut de i
diiudicare possit, opportunum videtur cum ipsis con
se
us congruant annotare. Hoc documentum : : I
dace : nsi concilio interfuit an. 343, usque ad Eugenium, qui anno 505
exsul in Gallia obiit. Ex episcopis qui praefuerunt ante Gratum solus Cyprianus recolitur. Cum
autem Bonifatii qui post Eugenium annis circiter 593-535 sedit,
sedente videtur scriptum. Cui tempori congruit et indoles festorum
apparet, οἱ rei ecclesiasticae restituendae abes rade
B e ihr n eain deco ruR incipit, secundum usum ecclesiae
Africanae, post mortem Domini, id est post festa Pascbalia; immo integrum Quadragesimae Ἰεπιδαε
a festis sanctorum vacat. Inclinatis litteris edidi quiequid ad Carthaginienses episcopos saeculorum
IV. V, VI, ad extraneos martyres vel communia toti Ecclesiae festa referendum est.
Carthaginis inde ἃ Grato, qui Sardice
evanida, neque semper consta
KAL. CARTHAGINIENSE.
XIII k. mai. martyris Mappalici.
III k. mai. martyris Pudentis.
II k. mai. martyris Claud.
IIILnon. mai. depositio Grati episcopi.
II non. mai. Marini et Iacobi martyris.
Non mai. depositio Genecli episcopi.
V id. mai. s. Maiuli.
III id. mai. martyris Secundiani.
II id. mai. s. Felicis, Caecili et comitum.
XI k. iun. ss. Casti et Aemeli.
X Κ᾿ iun. ss. Luci et Montani.
VIII k. iun. s. Flaviani et Septimiae.
II k. iun. ss. Timidensium.
III non. iun. s. Perseveranti martyris.
Non. iun. s. Sysli.
TII id. iun. s. Galloni.
XI k. iul. s. Gervasi et Protasi martyrum.
VIII k. iul. s. Johannis Baptistae s. ..... et Rogati martyris.
iul. s, E..... martyris.
[ILI k.] iul. ss. [ Petri et Pauli] apostolorum.
du iul τῶν
Id. iul. s. Catulini martyris.
XV[I] k. aug. ss. Scilitanorum.
XIII k. aug. depositio s. Aurili episcopi.
XI k. aug. ss. Maxulitanorum.
-.. ἀν aug. depositio s. Capreoli episcopi.
(1) Anal., p. 103.
Cuius moris vesligia, in litulis sermonum sancti
kalendario Carthaginiensi quod publici iuris fecit
s Ruinartius subicere curavit. Atqui etiam in marty-
credo, reperirentur, nisi obstilisset scribarum inscitia.
ndole, ut ita dicam, africana laterculorum nostrorum
ferre kalendarium carthaginiense de quo dicebam,
xli saeculi est; praebet enim natales episcoporum
depositio minime referatur, hoc
communium, qualis in kalendario
rege Hilderico. Monitum lectorem
Ma in margine resecta fuisse vel
MARTYROLOGIUM HIERONYMIANUM.
Hoc nomen. XV et XIII k. mai. legitur in laterculo Afri-
cano. De martyre Mappalico, qui cum sociis quibusdam
gro fide sub Decio occubuit, mentio est apud. Cyprianum,
Ep. 10, 22, 27.
Hodie ter occurrit hoc nomen, vario modo scriptum, Pru-
denti, Budenti, Pudenti, sed sub titulo Nicomediae vel
Alexandriae.
Claudius hodie occurrit in laterculo africano valde prolizo.
In Africa Secundiani episcopi, Iacobi, Mariani. — Passio
exstat, mullas martyrum turbas exhibens quarum vestigia
in martyrologio inveniuntur ; sed de his alibi.
In Africa Maiuli et aliorum multorum.
(ILid.). In Africa Secundiani et aliorum.
... Felicis, Rustici...
In Africa... Casti, Emili... (Cypr. de lapsis, 13; efr. Aug.
serm. 255, 4).
In Africa Quinti, Luci, Iuliani, Montanae...— Passio ezstat.
In Africa Fabiani, Septimiae. — Eadem passione qua
praecedentes recoluntur.
I1I k. iun. legitur In. Numidia (vel Nicomedia) multorum
sanctorum ; 11 k. martyres 29 Sirthae (Cirthae) tribuun-
tur; sed. Thimidae civitatis ibi non comparet nomen;
neque ea fuit in Nwmidia. Kal. iun. et. 1111 non. iun.
immensae nominum series leguntur, certe africanorum ;
iis II1I non. praefigitur nomen 'Tomathi, Thamati ve
"Thomoei, in quo pronum est Thimidae ve! Thimidensium
momen agnoscere,
In Altis; civitate Carthagine, Catulini diaconi et reliquo-
rum martyrum qui requiescunt in basilica s. Faustae.
(Cf. Possid. Vita s. Aug. 9.)
In Africa... Carthagine... Sicilitanorum. — Passio exstat,
XII nomina continens quae hodie et cras et XVI k. oct.
reperiuntur.
«ἡ Maxilitatorum. Cfr. Aug. serm. 283.
Il
ΤΠ k. aug. ss. Tuburbitanarum et Septimiae.
K. aug. Macchabaeorum.
VILI id. aug. s. Systi episcopi εἰ martyris Romae.
IIII id. aug. s. Laurenti.
]I id. aug. de sanctos Marinus.
14. aug. s. Hippoliti.
[XV] k. sept. ss. Massae Candidae.
[XIII] k. sept. s. Quadrati.
[XI] k. sept. s. Timothei.
[ VILI] k. sept. s. Genesi mimi.
TIE k. sept. depositio Restituti οἱ Augustini episcopi.
TII k. sept. s. Felicis, Aevae et Regiolae mart.
[IT] id. sept. s. Ampeli.
XVIII k. oct. s. Cypriani episcopi et martyris Carthag.
XV k. oct. s. Eufimiae.
[XIII] k. oct. s. Ianuarii mart.
[V.ILLI] k. oct. s. Sossi.
VI id. oct. s. Quintasi.
LII id. oct. s. Luce evangelistae et martyris.
XVI k. nov. ss. Volatinorum.
[XV] k. nov. s. Luci et Vieturici martyrum.
[VIII] k. nov. s. Victuriae.
IIII k. nov. s. Feliciani et Vagensium.
K. nov. s. Octavi.
ὡς ld nov. ss. Capitanorum.
Td. [nov.] s. Valentini.
[VIII] k. dec. s. Clementis.
[VILI] k. dec. s. Chrysogoni martyris.
[111] k. dec. s. Andreae aposloli et martyris.
Non. dec. ss. martyrum Bili, Felicis, Potamiae, Crispinae
et comitum.
III id. dec. s. Eulaliae.
III id. dec. ss. martyrum Eronensium.
XVI k. ian. ss. martyrum Felicis, Clementiane, Honorate
et Massariae.
X... k. ian. s. Nemessiani.
VIII. ian. domini nostri Jesu Christi filii Dei.
VII k. ian. s. Stephani primi martyris.
VI k. ian. s. Iohannis Baptistae et lacobi apostoli quem.
Herodes occidi.
V kc. ian. ss. infantum quos Herodes occidit.
Non. ian. depositio s. Deogratias et JEugeni episcoporum.
VILI id. ian. sanctum Epefania.
VI id. ian. depositio Quodvultdeus episcopi.
III id. ian. s. martyris Salvi.
XVIII k. feb. s. Felicis ANolensis.
XVI k. feb. ss. Rubrensium.
XIIII k. feb. ss. Tertullensium et Ficariensium.
XIII k. feb. s. martyris Sivastiani.
XII k. feb. s. martyris Agnes.
XI K. feb. s. martyris Vincenti.
VIII k. feb. s. martyris Agelei.
K. feb. ss. Luciani et Vincenti martyrum.
ΤΠῚ non. feb. ss. Carteriensium.
Non. feb. s. martyris Agatae.
V id. feb. ss. Filicis, Victoris et Januarii.
XIII k. mart. ss. martyrum Macrobi et Lucillae, Nundi-
nari, Caecilianae et Petrensium.
[xxi]
In Aírica, Tuburtu Lucernariae, Maximae, Secundae,
Donatillae ... Septimiae. — Passio exstat, in qua de vir-
ginibus tribus (cir. C.LL, tom. VIII, n^ 1392) Maxima,
Secunda, Donatilla sermo est, de Septimia mentio nulla.
Massae Candidae. — Cfr. Aug. serm. 306, 311; Enarr. in
Ps. 49 et 144; Prud. Peristeph. 13.
Quadrati episcopi. — Cfr. Aug. serm. 7; Possid. c. 9.
Memorantur. in. passione ss. Abitinensium (Migne, D
tom. VIII, p. 689).
In Pampilia. — Abitinensis et ipse.
In Africa, civitate Carthagine, s. Cypriani episcopi.
In Africa... Quintasi.
In Mauritania Nini Vietoris inbelitani (var. Nobilitani). —
Sequuntur nomina 21; cfr. Aug. serm. 156. Ceterum Voli-
tanum oppidum in Proconsulari fuit, non in Mauritania.
In Africa, Luci, Victoris, Dasi, Leuci, Victuri, etc.
... Vietoriae ... Huius nominis sancta reperitur in passione
ss. Abitinensium de qua supra.
ὡς Feliciani ... III k. nov. In Africa passio martyrum ΟΟΧΧ,
item Felicis, Quinti ... et Felieiani eum sociis suis. —
Vagenses illos multi eosdem volunt esse de quibus narra-
tur in passione s. Mammarii; iis ego non assentior.
τς Perseveranti, Octaviae, inter alios Afros.
Ravenna civitate Valentini, Solutoris.
In Alriea, civitate "Thagora, Iuli, Potamiae, Crispinae et
aliorum vi. ... Felicis.
III id. dec... Erumentium.
XVI k. ian. In Africa... Honorati... Felicis, Vincenti et alio-
rum xxxi.
... Salvi, inter Afros quosdam.
In Aírica Muci, Victoris... Vietoriae. In. Oriente natale
Rubenti et Martyri.
In Africa Pauli, Quinti... Tertuli et aliorum multorum...
Carthagine Picariae, Piae et aliorum xxxvii.
Carthagine Agilei. c
Tn. Africa... Vincentiae et aliorum xxu... Luciani...
In Africa Victoris... Privatulae et aliorum xxxtt.
TII id. feb. In Africa, Felicis, Victoris, Ianuari. ; "
.. Nundinari... Cicili... In Africa... Macrobi, Lucellae cum
pluribus aliis.
L. D.
δι /
[rxxii]
i :diam inter martyrologium nostrum et latereulos
i i t vigere concordiam HH ;
llatione satis docemur magnani conc irae: Diei ἘΠ cte
L.D. urb sed est concordia maioris et minoris. Anniversario er ARTT en
fere quotidie in martyrologio Afri sancli confertis ordinibus e e Ji REM pu
ibi e tur, ideoque non facile ad loca sua vel tempora redu : ies
o ass t i commode possent, dum lextus ex codice
iti i i ines quam ut servar
legitimos. Longiores enim erant ordines qu: SUY erar; o ἐπ ον us
i i 'aeci | martyro
i ur. Ea est praecipue nostri mit
e. ene ΓΝ pm alienas. perruperunt, alienis se laterculis miscuerunt,
omnia longe lateque invaserunt, ; 8. Θ᾿. ὩΣ: erunt,
Een ad ΩΝ E iam possunt. Nudis enim nominibus notos quis BR A ἐμὴν
i: " . 3 ἐ 3 »
TERM aliqua. vel commemoratione liturgica vel ceteris cultus documentis illustrantur. A millenario
saeculo Africanae ecclesiae traditio inlerrupta est; eliam ante Arabes memoriae multae silentio et
oblivione premi debuerunt. Neque id soli Vandali effecerunt : ipsi sua multitudine RI men
Mfricani martyres. Singulorum quidem nomina servata fuerant in archivis ecclesiarum; sed tantorum
ordinum nulla memoria tenax, nullus cultus studiosus esse potuit. In sua quisque eS candi-
datus martyrum exercitus. recolebatur, die, ut credo, omnibus communi. Carthagine PI ubi
non pauci sanctorum numeri supplicia pertulerant, ubi sepultura in coemetertis et basilicis E ch
par erat plures dies distinctis commemorationibus assignari, αἱ revera assignantur xm o
saeculi VI. Quo ipso kalendario docemur quam onerosa esset singulorum commemoratio; turmatim
enim ibi saneti. procedunt alque pro nominibus martyrum urbis eorum nomen indicatur. :
Immo, ut dicam quod sentio, multum distat Africana martyrologi pars a condicione regionum
ceterarum. Etenim ex sanetis transmarinis, ut Afri dixissent, selectos quosdam habemus, eos
nempe qui erant in amplissima. festivitate in suis locis, ut expressis verbis monuit Pseudo-Hiero-
nymus. Afrorum martyrum integri catalogi recitantur, iique bene multi. Itaque non satis sibi
constitit auctor marlyrologii; nec possum non suspicari Afros digesto iam operi accessisse, non
quidem omnes, sed pro longe maiori parte. Scilicet etiam ex Africa celebriores primum pro omnibus
selegerit, quales sunt Cyprianus, Perpetua, Seilitani, aliique, maxime quorum exstant passiones;
postea cum catalogos illos prolixos invenisset, secundis curis in laterculos suos intulerit, quin
tamen curaverit verba praefationis iam minus apta mutare.
Sed de ea suspicione satis. Quod spectat ad latereulos ipsos, antiquitas eorum prolixitate ipsa
commendatur; non enim potuerunt memoria famave retineri primum, deinde longo post tempore
scripturae mandari. Ipsis suppliciorum diebus conseripli fuerunt, sollemni ecclesiarum usu, de quo
Cyprianus testatur ep. ΧΙ. Neque hoc ad Africam solam pertinuit. Similes habemus diversarum
regionum. catalogos, ul est celeberrimus ille Lugdunensis, et quem Prudentius tradidit Caesar-
augustanorum martyrum ; alii Alexandrini vel Nicomedienses in martyrologio leguntur. Non enim
proprium fuit Africae ut turmatim ibi christiani occiderentur. Sed non ubique nominum singu-
lorum perseveravit memoria. Romae tam in marlyrologio quam in ceteris eultus. documentis,
multae martyrum cohorles occurrunt, quarum) numerus lantum retinetur, idque non semper, nam
et ipse aliquando defuit, ut in calerva illa viae Salariae de qua Damasus monuit : Nomina mec
numerum potuit velinere velustas. Aliquando etiam, ut suspicor, pro veris plus minusve deperditis
numeris, typici quidam inveeli sunt, ut VII, XL, LXXII, quorum memoria tenaeius servaretur.
At Romae eum nomina saepe perierint et ipse numerus aliquando periclitatus fuerit, cum Lugduni,
Caesaraugustae, Alexandriae, Nicomediae, pauci tantum catalogi servati sint, ingens eorum copia superest
ex Africa, atque ea tota a Pseudo-Hieronymiano ipso vel aliquo eius sequaci reperta est. Ubi
reperta? Non equidem libenter crediderim repertorem illum, quisquis demum fuerit, Africam totam
SED x oppido hi Unum mod ecclesiarum archiva inspiceret.. Omnes
og : uno simul loco congregatos invenire debuit, neque id alibi, nisi in metropoli earum
S EN EE Τὰ due me s dp ec eene referta erant documentis antiquissimis,
dendam Donatistarum ti nnd de ue i τ D wc sunt episcopi catholici ad relun-
cckwber cmo Ame: y q : ipsis. iui] studium simile defuit (1). t
possit ad Vandalicam Sd: ies EI S d pulum nomen offendi quod referri
Donalistis eaesi sunt aut ex Donatistis ἃ cilius er m e duerto saeculo S catholicis ἃ
memoria vestigium ullum reliquit (2). Quod prd des d dd pure s pese
| linet, estque documentum non dissscine HU IDNUS 5 nées ES ΒΕΙΕΘ ΠΟ ne Romanas pus
B EDU feubuset miagistrád ibus Ecc esiae, non barbarico furore oppressae,
L* gistratibus colluctantis.
(1) Cfr. quae dixi in opusculo, Le Dossier d ὶ i ῤ
ES BIGfi quae Nopha dimertit Romsius, "um Donatisme, in Mélanges d'archéologie et d'histoire, tom. X, p- 19 el seqq.
g IV.
—— db ς i 2
[rxxui]
$ IV. DE RECENSIONE ITALICA.
Nune, agnitis tribus antiquissimis fonlibus quibus praecipue constat compilatio pseudo-hiero-
nymiana, ad eam ipsam accedamus. Italum auctorem fuisse iam docemur falsis epistulis, quibus
ab Italis episcopis Hieronymus fingitur ad translationem Eusebianorum ferialium esse incitatus
Eandem originem indicat prima quae compareat nolilia, Cassiodori dico. Sed ipse conspectus opens
Italiam praedicat. Demptis enim quae ex antiquis documentis, Nicomediensi, Carthaginiensi, Romano
fluxerunt, sublatis etiam. quae iam emisso vulgaloque libro in Gallia acereverunt, apparet italicis
memoriis locum datum esse praecipuum. De quibus priusquam quaeramus, primum dicendum
est de hispanieis aliisque transalpinis sanctis, quorum non adeo frequens agmen intra fines
martyrologii receptum est.
Provinciarum Hispaniearum, Baeticae, Lusitaniae et ceterarum nulla umquam occurrit mentio.
Saneti autem iidem fere sunt quos cecinit Prudentius in Peristeph. ^, scilicet, ut huius carminis
ordinem sequar :
Cordubae, Aciscli (XIIII k. dec.).
Cordubae, Zoelli (V k. iul.).
Cordubae, Fausti, Martialis et Ianuarii (Tres coronae, TII id. oct., V id. nov.).
Tarracone, Fruetuosi, Augurii et Eulogii (XII k. feb.).
Gerundae, Felicis (k. aug.).
Calagurri, Emeterii et Chelidonii (V non. mart.).
Barcinone, Cueuphatis (XV et XIIII k. mart.).
Emeritae, Eulaliae (IIII, III, II id. dec.).
Compluti, lusti et Pastoris (VIII k. sept.).
Valentiae, Vincentii (XI k. feb.).
Caesaraugustae, Martyrum XVIII (XI k. feb., XVII k. mai.).
Praeter hos, Valerius episcopus Caesaraugustae, Vincentii in confessione socius, cum eo bis
commemoratur XI kal. feb. et II kal. nov. Solius Vincentii saepius memoria recurrit, III id. jan.,
XII[ kal. feb., XII kal. sept. (cfr. XIII kal. mai) Quos adhue celebrat Prudentius, Encratis virgo,
Caius et Crementius, ii confessores tantum fuere, qua de causa videntur ἃ marlyrologio exclusi,
elsi idem Valerio episcopo patuit.
His demptis diebus, aliquoties adhue apparet rubrica /m Spaniis, nempe 1? X kal. iun., ΠΠ| kal.
iun., IIII id. iun., ubi nomina sequuntur nulla traditione commendata; 9» XIII kal. sept, cum
nomine Justae; hie potuit. Hispalis civitatis nomen sub formula Zn Spaniis latere; Hispali enim cole-
bantur martyres Iusta et Rufina, quarum exstat memoria apud Adonem et in parvo Romano
martyrologio ad XIII kal. aug. (cfr. X kal mov); contra faeit quod Rufina minime com-
memoratur; ceterum etiam Leocadia Toletana, Adoni mota, a Prudentio et Pseudo-Hieronymo
praetermitlitur; demum 3» XII kal dec. ubi occurrit Maximus quidam presbyter. Tenuis igitur
Hispanorum sanctorum in martyrologio nostro memoria, atque eorum tantum recepta est qui
persecutionibus antiquis vexati sunt; nulla omnino episcoporum aliorumque sanctorum qui posl
pacem Ecclesiae redditam in honore habiti sunl.
Alia prorsus est Italiae condicio. Ibi provinciarum ratio est; ibi civitates multae commemo-
rantur, integris interdum kalendariis earum admissis; ibi non martyres tantum in album referuntur,
sed cum martyribus insigniores episcopi saeculi IV vel ineipientis V; etiam lranslationibus et
dedicationibus loeus datur, quarum quam praesens excerpla fuerit memoria, docet ea quae poslea
invaluit earum ignoratio. Sed ul res in aperlo sil, sequens labella complectitur urbes provinciasque
italicas, omissis lamen iis quarum ex kalendario Romano mentio petita esse videtur.
1. Παϊϊα. ἡ Mediolanum, Aquileia, Ravenna, Goneordia, Verona, Tridentum (Anauni), Brixia, Vercelli, Taurini
Placentia, Bononia, Forum Cornelii (1).
2, Tuscia. Perusium, Spoletium, Tuder, Arelium, Blera.
3. Picenum. — Auximum.
4
. Campania. Capua, Neapolis, Nola, Nuceria, Puteoli, Terracina, Baiae, Beneventum, Formiae.
(1) Hastae etiam. (XI k. dec.). Pollentiae (III i1. mai., V id. dec.) et Cesenae. (XII k. aug.), nomina oceurrunt, sed non
sine dubio. Placet certis haerere. Y πεν d
- 10. 5. Apulia. ἴα.
p
L.D.
1, Ὁ.
[oxxvi]
NOTITIA DE LOCIS 55. APOSTOLORUM.
i i j Rome.
TII kl. iul. Nat. apostolorum $ Petri et Pauli he. τὴ
II kl. decemb. Nat. 5. Andreae apostoli in civitate Patras provinciae wot
VI kl. ian. at. apos(Lolorum) s. Iacobi. fratris Domini et Iohannis : xe
VIII kl. iul. Nat. Dormitionis 5. Iohannis apostoli et evangelistae 1n p
XIIklian. — Nat. 5. "Tome apostoli i
ὙΠ ΚΙ. agus. Nat Iacobi apostoli fra ; Y
kl mai. Nat. 5. Philippi apostoli in civitate Hi |
ὙΠ| ΚΙ. sept. Nat. 5. Bartholomei apostoli qui decolatus est in In
XIkloct. Ναὶ. 5. Mathei apostoli qui passus est in Persida.
V kl. noemb. Nat. apos(tolorum) Simonis Cannanei et Simonis
in Suanis civitate Persarum.
(mensi et Corl ejensi ordo festorum turbatus est; locum sceilice
ER Anda S. Iohannis, VIH kl. iul. Ad NT kal. ian.
edimus, repetitus est latereulus martyrologii ad hunc diem : Ordinatio episcopatus
S. lacobi apostoli fratris Domini qui ab apostolis primus ez. Iudaeis Hierosolimis est epuscopus ordi-
natus, et. adsumptio S. lohannis evangelistae apud Efesum civitatem,
Fifesum civitatem ; sed pro ultimis verbis legitur in Gorbeienst :
Ad XII kal. ian. iidem codices habent tantum : qui passus est. in
kal. ian. et kal. mai; evanuit omnino festum dormitionis
pro textu. quem d
ἧι Hierosolimis; ad VIII k. sept. pro iussu regis. Astiagis legitur
festa. minime comparent in Bernensi; Corbeiensis de Mattheo dicil :
qui pro Christi nomine. passus esf in. Ethiopia. civitate Tharrium; pro Simonis Zelotis correxit. Iudae
Zelotis; pro civitate Persarum, civitate magna apud Persida.
In codice Lucensi ordo Epternacensis fere ubique retinetur ; sed et ibi festum diei VIII k. iul.
exstinetum est; festum S. Tacobi (VIII k. aug post S. Andreae ponitur. In. eo codice nihil nisi
nomina reperiuntur, ad usum recentiorem. accommodata, ut SS. Philippi & Iacobi, Simonis et Iudae.
Vides quanta sit codicum discordia. Nee miror ; tanta enim debuit esse. Hiec enim duplex muta-
tionibus ansa porrigebalur, ex studio illis saeculis (V-IX) maxime vigente historias apostolorum
investigandi, et. ex vicinitate martyrologii ipsius, de quo pronum erat indicem. supplere.
Sed ad corpus ipsum martyrologii accedamus. Ecce in sequenti tabella ex eo excerpta festa
apostolorum, quae scilicet in. cunctis codicibus eodem modo et loco referuntur el ideo in recensione
Autissiodorensi prima fuisse credendum est.
1. VI Kk. ian. Adsumplio s. lohannis evangelistae 8, K. mai.
apud Ephesum et Ordinatio episco-
patus s. Iacobi fratris Domini qui ab
apostolis primus ex Iudaeis Hieroso- 9
limis est episcopus ordinatus et in 10. II non. mai.
medio Paschae martyrio coronatus.
(E add.: Hierosolimis, cuius passio 11. XII Kk. iun.
ς VIII k. apr.) 19. VIII k. iun.
9, V k. ian. In Edessa Translatio corporis s. Tho- 13. III non iun.
mae apostoli. i
3. ὙΠ] k. feb. — Romae Translatio Pauli apostoli. n ed
4. Non. feb. In (1) Patras civitate ordinatio episco- 16. ὙΠ}. ἯΙ
i! patus s. Andreae apostoli. ᾿
5. id. mart. Hierosolima lacobi apostoli, Lucae 17. HE k. iul
evangelistae. MR
6. VIL Κ᾿ apr. Hierosolima passio lacobi iusti (2), fra-
tris Domini.
In Frigia (3) civitate Hierapoli, Philippi
apostoli.
1. X k. mai.
Nota. — In sequentibus littera IN desi i
ἣ gnat οοὐΐοοβ tertiae nostrae colum i
. 2 "A 2 n i ili
inserunt Oriente, sed omittunt civitate. — (2) Pro iusti B N habent apostoli pe DN ec BiU E
. ica .— om
topographicam,
natale N. — (0) Inde nil amplius in E. — (T) Utrumque codd. ; inde deficit N
n India. et translatio corporis eius in Edesa
tris Iohannis evangelistae m Hieros(olimis).
dia iusu regis Astiagis (corr. Astragis 2" m.).
Zelotis qui ἃ templorum pontificibus occisi sunt
interiore. pro Christo. Duo ultima
sed cum Rieh. habeat In Asia, credenda est in originali fuisse. — (5) Adsumptio B dorm
elistae.
(V k. iul. 2 m.).
| mutarunt festa diei VI
cuius corpus translatum est. apud
cuius sepulcrum manna. scaturit.
India; ad VII k. aug. omittunt
Nat. s. Matthei ap. et evangelistae
In (4) Frigia. Hierapoli provincia Asia,
nat. ss. apostolorum Philippi et
Iacobi.
Nat. Mathei et Iacobi apostolorum.
In Persida nat. Mathei apostoli et evan-
gelistae.
Nat. Mathei apostoli.
Epheso Iohannis apostoli.
Nat. s. Thomae apostoli.
In Persida nat. s. Bartholomei apostoli.
In Persida nat. s. Iacobi Alfei apostoli.
In Epheso receptio (5) 5. Iohannis evan-
gelistae.
Romae, nat. apostolorum Petri οἱ Pauli,
Petri (6) in Vaticano, Pauli vero in
via Ostiensi, utriusque (7) in Cata-
cumbas, passi sub Nerone, Basso et
"Tusco consulibus [258].
E BN hic
. rubricam
itio Rich.
18.
18. In Persida Simonis et Iudae apostolo-
rum.
19. K. iul. In Persida ss. apostolorum Symonis
Cannanei et Iudae fratris Iacobi (1).
90. V non. iul. Translatio Thomaeapostoliin Edessa (2).
91, VIII k.aug. Hierosolima passio (3) lacobi apostoli
fratris lohannis evangelistae.
99. VIIL k. sept. Natale Bartholomei apostoli in India.
93. XI k. oct. In Persida civitate "Tarrium, nat. s.
[rxxvir]
Mathei apostoli et evangelistae. L
3 Et (4) s. Lucae evangelistae.
35. ΥἹΙΙ k. oct. n Alexandria Marci evangelistae.
96. XVk.nov. Nat. Lucae evangelistae (5).
97. V k. nov. In Suanis civitate Persarum (6) Simo-
nis et Iudae apostolorum.
98. IL k. dec. In Achaia civitate Patras nat. s. An-
dreae apostoli.
99. XII k. ian. Passio Thomae apostoli in India (7).
24.
Ex hoc laterculo exclusi sanctos quosdam qui interdum ad apostolieum coetum referuntur,
quales sunt Timotheus, Thecla, etc.; neque admisi dedicationes ecclesiarum, quales sunt Mediola-
nenses et Aquileiensis supra (p. rxxrv) dictae et
Romana kal. aug.; omisi etiam festa duo Cathedrae
Q. Petri de quibus in superioribus sermo fuit. Sed evangelistis Lucae et Marco locum dedi.
In hoec latereulo Romana sunt festa 3 et
17; hoe ad antiquissimum kalendarium pro certo
recedit; de altero non ita liquet. Sed οἱ ipsum magnae esse antiquitatis suspicor; non enim agi
potest uisi de translatione Romana, neque alia translatio potuit hodie commemorari nisi ea qua
Pauli ossa ex latibulo ad Cataeumbas reducta sunt ad viam Ostiensem, imperante Constantino.
Etiam in annuntiatione festi 8 (k. mai.) vestigium Romanum offendimus. lacobus enim, qui hie
Philippo iungitur sub rubriea. Hierapolis, nihil
umquam habuit cum Phrygia, neque aliquo vinculo
cum Philippo coniunctus est, ut pronum fuerit ambos simul uno festo celebrari. Sed Jacobi
pariterque. Philippi basilieam Romae aedificaverunt pontifices Pelagius I et lohannes ΠῚ, circa
annum 561 (8); hoe fuit initium festi communis, ea causa Iacobi post Philippum in kalendaria.
inserendi. Quod quidem in hieronymiano factum est, sed non ubique; nam neque in Indice Apo-
stolorum Philippo lacobus sociatur, neque ad
Philippi festum.
diem X k. maii, ubi aliquo errore praeventum est
Romanis iis omissis, quae ad cerlam aetatem referri queunt, cetera aggrediamur. Primo intuitu
apparet multas hie traditiones esse permixtas, atque omnes norunt quam silvam introeat qui
singulorum: apostolorum memorias tot fabulis obsitas vesligare non formidat. Sed faciam pro
posse meo.
Commemoratio 1, VI k. ian., communis lacobo et Iohanni fratribus, "Zebedaei filiis, locum habet
inter antiquissima. Orientalis ecclesiae festa (9);
Sed qui hoc festum in martyrologio nostro
fuit in martyrologio graeco, ut ex syriaco discimus.
traclavit, pro Zebedeno Iacobo lacobum Iustum,
fratrem Domini, substituit (10) ; cuius ordinationem in episcopatu Hierosolymitano celebrari voluit,
idque simul cum assumptione, id est excessu, lohannis evangelistae. Quod ultimum nec recte
nec reliquo suo kalendario congruenter posuit, nam idem eventus VIII k. iunias iuliasque infra
commemoratur. Praeterea Iacobum illum cuius ordinationem circa finem decembris mensis recolit,
passum refert VIII k. april, qui dies medio Paschae convenit, eratque apud Gallos aliosque
Dominicae passioni sacer.
Iohanni apostolo dixi dies VIII k. iunias iuliasque attributos, utrobique addita Ephesi mentione.
Quid hos dies sacraverit, intellegitur verbis natale, receptio, dormitio, assumptio; in eam enim varie-
tatem. induxerunt fabulae quae de exitu Iohannis inde a ll saeculo ferebantur, ubi satis ambigue
refertur. Iohannem sese viventem | sepelisse,
Quiequid tamen Ephesi narratum creditumve
maii mensis festum Iohannis sollemniter agi;
neque apparet utrum reipsa vivere desierit necne.
fuerit, cerle constat in ecclesia graeca ocíavo die
apud Aegyptios ocfavo die mensis Pachon (3 maii).
Qui numerus, si de kalendis iuniis iuliisve facili mutatione transferatur ad idus et in maio mense
sistatur, concordiam assequimur cum graeco kalendario minime spernendam. Sed mensium notae
iun. et. iul. tam facile convertuntur ut unam ad alteram liceat reducere. Igitur de duobus festis VIII
k. iul. et VIII k. iun. assignatis, unum. faciemus, quod coniectura ad VIII id. mai. referemus.
Andreas apostolus apud Patras lemplum habuit frequenti memoria insigne; quod obscurare non
(4) Pro fr. Iac. BN habent Zelotis. — (2) Πα E ; cett : In Edissa Mesopotamiae transl. eorporis S. Th. ap. qui passus est
in India. — (3) Passio om. E;BNom.fr. Ioh. ev. — (4) Locus de quo silet E indicatur à : ΕἸΔῈ
In Oriente translatio corporis L. ev. Notandum est quod pridie legitur in B :
civi. N in Piralice civitate. — ( BN:
Lucae evangelistae qui obiit LXXIII anno et sepultus est in Bethan.
vel habuerunt Simonis Zelotis. — (7) Ita E; N : In Mesopotamia, civitate Edissa,
bidem celebratur V non. iul. — (8) Lib. pont., t. I, p. 306, n. 2. — (9) Duchesne,
am Iacobus ἀδελφάθεος colebatur in ecclesia hierosolymitana, cum Davide
qui translatus est ab India, cuius passio i
Orig. du culte chrétien, p. 254. — (10) Ceterum eti
rege, Christi proavo (ϑεοπάτωρ), decembris 25, quo die utrumque adhue ven
ut olim Hierosolymae dies decembris 25 vacat a solemnitate Nativitatis. Cfr.
libi in Rich.; B habet In Pirali
— (0) B N om. civ. Persarum ; pro Iudae ap. habent
nat. et translatio corporis S. Thomae
eratur Armenorum ecclesia, in qua etiamnum
Orig. du culte, p. 255.
. D.
EDS SC
L.D.
[zxxvii]
valuit reliquiarum eius in urbem regiam translatio an. 357 peracta. Constantinopolitanam illam
translationem minime curat noster; Andreae duo festa tribuit, utrumque orent E onm est
II k. dec, de quo testantur et Carthaginiense kalendarium οἱ Romana sacramentarla, inde a
saeculo VE. Alterum nisi in hieronymianis codicibus non invenitur; natalis est ordinatiouis,
. febr. Ἀν bf
d huxfons, Edessenorum sollemni religione cultus, quater occurrit, diebus iunii et iulii 3, decem-
bris 21 et 98. Sunt haec omnia festa Edessena, quibus commemorabantur vel passio apostoli in
India vel eius translatio apud Edessam. Nec dubium subest quin similes iunii et iulii dies mala
repetitione indicentur. Ex Gregorio Turonensi (1) scimus apostoli festum. ab Edessenis iulio mense
celebratum fuisse; etiam. nunc à Syris iulii 3 Thomas recolitur; ergo dies V non. iulii recte, dies
IIL non. iun. errore assignatus est. Ceteros duos confundi nolim: hebdomada enim solida distant ;
potueruntque esse ille initium, hie terminus hiemalis solemnitatis. ^. ὦ
Philippus, cuius sepulero et basilica Hierapolis in Phrygia gloriabatur, festum habet kal. mai., aliquo
errore, ut puto, praeventum ad diem X k. mai. Utrobique Hierapolis civitas cum Phrygia provincia, quin
eliam cum Asia, nominatur; atque haec Asiae mentio antiquitatis aliquid prae se ferre videtur; non
enim post saeculi III finem Hierapolis Asiae tribui potuit. An ex graeco martyrologio sacer
Philippo dies acceptus est? Quiequid id est, neque aprili nrense neque maio colitur Philippus in
ecclesia Byzantina.
Iohannes, Andreas. Thomas, Philippus apostoli certo, ut ita dicamus, domicilio saeculis V
et VI fruebantur, neque difficile erat cognoscere quibus anni temporibus apud suos colerentur.
Apostolorum qui sequuntur non eadem erat condicio.
De lacobis primum nos expediamus. De Iusto, id est fratre. Domini, superius dixi; Zebe-
deni, scilicet fratris lohannis, antiquissimum festum indicavi ; sed aliud in nostro martyrologio
habet, VIII k. aug., quo passio eius commemoratur Hierosolymis tolerata (Act. XII). Iacobus cum
Luca redit id. mart., Hierosolymis; Matthaeus cum Iacobo kal. maii, loco non annotato. Zebedeno
quidem lacobo sacra est apud Aegyptios Byzanlinosque aprilis ultima dies; sed qui kal. mai.
cum Matthaeo nominatur, Alphaei filius fuisse videtur, non Zebedaei. Non enim alia ralio apparet
cum Matthaeo lacobum coniungendi, nisi quod fratres essent, ut deducitur ex Matth. X, 3; Marc. V, 14;
ΠῚ, 18; Luc. VI, 15; Act. 1, 13. Ex 115 festis unum tantum retinuit ecclesia latina, nempe
VIII kal. aug.
Reliqui apostoli, id est Iacobus ipse Alphaei, Matthaeus, Bartholomaeus, Simon et Iudas,
ommes in Perside culti dicuntur; Bartholomaeus tamen etiam Indis tribuitur. Seilicet exceplis iis
quorum sepulcra erant in honore, ut Petrus, Paulus, Andreas, lohannes, Philippus, Thomas, vel
de quorum martyrii loco constabat, lacobum dico Zebedenum et Iacobum fratrem. Domini, ceteri
omnes amandati sunt in regiones longinquas et prope fabulosas. Rem tamen penitius inspiciamus.
Saeculis quorum barbariem et fabulas excutimus, lria potissimum cireumferebantur scripta
ex quibus vel plurium vel eunetorum apostolorum vitas, obitus, sepulturas noscere cui intererat
poterat : 1? Leucii quae dicitur collectio, apud Manichaeos Priscillianistas ceterosque huius generis
graecos latinosve haereticos pro scripturis sacris vel eum. scripturis sacris adhibita, deinde, non paucis
mulalis, ad saniorem speciem redacta, atque etiam catholicis expetita ; 9^ collectio quam indebito qui-
dem, sed commodo 4bdiae nomine attitulamus, quae in Gallia cireumferri coepit aetate cireiter Fortu-
nati οἱ Gregorii Turonensis; 9? catalogi illi apostolorum quibus haerent absque ullo iure nomina
Dorothei, Hippolyti, Epiphanii, aliorumque.
Verum de Leucio nihil ad nos attinet ; eorum enim tantum apostolorum memorias excoluit
quos templis insignes fuisse novimus, Petri, Pauli, Andreae, Iohannis, Thomae, quibus et Philippus
addi potest. Catalogi, etsi aliter errore Lipsius dixerit (2, vix ante saeculum VII byzantinam
lucem aspexerunt, ex qua mature quidem, non tamen sine mora idonea, etiam ad Occidentales
plagas transierunt.
Nunc redeamus ad martyrologum nostrum. Is, Halum dico, eum ipsi Leucii usus non esset,
neque magis ex posterioribus sibi Abdiae Dorotheive studiis proficere posset, tamen omnibus apostolis
suum festum assignavit. Quos indicit dies unde expiscatus sit equidem non video, neque multum
reluctabor si quis mihi suaserit in ea re Pseudo-Hieronymum solo ingenio usum esse. Sed ubi
terrarum observari diceret illos dies? Non sane in imperio Romano, ubi ea aetate illorum aposto-
lorum memoria nulla erat, cultus nullus. Ad Persas confugit homo sagax.
) Sed extremo saeculo VI alia iam historiae apostolicae facies erat in Galliis, ubi nosci inci-
piebant Abdiae collectanea. Ibi mira de Bartholomaeo, Matthaeo, Simone et luda narrabantur :
Sur ταν pe n MUR ed decollatus; apud Aethiopes Matthaeus, in civitate
; pereussus; Simon et ludas post praedieatam Babylone fidem et
(4) GL. mart., 32. — (2) Die apocryphen Apostelgeschichten, tom. I, p. 195 ; cfr. Acta, SS., Octob., tom, XIII, p. 689.
conversum
[υχχιχ]
conversum Xerxem regem, in Suanis Persarum urbe per tumultum pontificum et populi interfectus.
De lacobo tamen Alphei filio nihil simile referebatur, nam a lacobo fratre Domini minime distin-
guebatur. His fabulis usus est Fortunatus in carmine de Virginitate (1) :
Inde triumphantem fert India Bartholomaeum
Matthaeum eximium Naddaver alta virum ;
Hine Simonem ac ludam lumen Persida gemellum
Laeta relaxato mittit ad astra sinu.
Noster tamen non in omnibus Abdiae obsecutus est. Persidi reliquit lacobum — Alphaei,
quem alium ἃ fratre Domini esse voluit, οἱ Matthaeum, cui etiam. civitatem ignotam Tarrium
pro sede constituit. Sed Bartholomaeus duplex festum habet, alterum die iunii 13, alterum augusti 25;
ilud ad Persidem refertur, hoc ad Indiam. Hic Abdiae vestigium tenemus. Aliud praefert dies
octobris 98, ubi Simonis et Iudae natale dicitur celebrari in Suwanis civitate Persarum.
Verum non in iis duobus tantum correctus est in Gallia Pseudo-Hieronymus. Si propius inspicias
quae spectant ad ultimum illud par apostolorum, invenies eos primum fuisse appellatos. Simonem
Cananaeum, Simonem Zelotem, errore manifesto, nam Zelofes graece et hebraice Cananaeus idem
significant. Sed alii etiam ex uno Simone duos effecerunt. In indice apostolorum ut eum servavit
Epternacensis, duo illi Simones occurrunt; de Iuda nulla est mentio, elsi amborum apostolorum
historia ex Abdiae scripto petita est, ab illa confusione immuni. Idem dicendum est de indictione eiusdem
festi ad diem Υ k. nov. lbi Bernensis Codex primigeniam lectionem habebat, Simonis Zelotis ; sed
Simonis erasum est et ludas rescriptus, quin —Zelotis tolleretur. Eadem, manca ulique, correctio
facta est in archetypo codicum Neustricae familiae; omnes enim habent Judae Zelotis prima manu
Redit kal. iulii idem ludas Zelotes, sed in codicibus B et N tantum, nam E eo vitio caret.
Zelotes apostolus, ut omnes norunt, nullus fuit nisi Simon. Non ergo mirum est si misella
ista correctio lectoribus minime satisfecerit. Epternacensis, qui duos Simones in indice servavit,
in corpore ubique exhibet Simonem et Iudam, ad normam evangelicae traditionis cura posteriore
restitutos; ipsi codices B N vera nomina semel posuerunt, nimirum ad diem III kal. iul.
Ex omnibus iis concludendum — esse existimo indicem apostolorum quem praebel Epter-
nàcensis proxime accedere ad formam quam habuit laterculus ille in primigenia, id est italica,
recensione hieronymiani martyrologi. Duae tantum clausulae Abdiam οἱ Aulissiodorum redolent,
nempe ad Bartholomaeum : qui decollatus. est. in India iussu regis Astiagis, e ad festum die
V kal. novemb. : qui à templorum pontificibus occisi sunt in Suamis civitate Persarum. Haec tolle,
Pseudo-Hieronymum legis.
Hune ex arbitrio ingeniove traditioni supplementum attulisse superius dixi. Nolo tamen dissi-
mulare in quibusdam et ipsi et Abdiae viam fuisse praemunitam. Indis enim praedicasse Bartholomaeum
vetus est Alexandrinae scholae traditio (2, quam ex Eusebio Rufinus excepit, ex isto Abdias.
Idem Rufinus (3) Aethiopiae tribuit Matthaeum, de quo siluerat Eusebius. Sed haec ad Abdiae
fontes pertinent. Magis ad rem nostram facit quod Matthaeus ab Ambrosio ad Persas mittatur, a
Paulino ad Parthos (4). Hoc solum invenio traditionis vestigium qua fretus noster tot. apostolos Persis
dare studuerit.
De diebus nihil habeo quod dicam; neque ex Perside secundum priorem fabulam, neque ex
India Aethiopiave secundum recentiores Abdiae lucubrationes, caeli nostri hominibus innotuerunt.
Ex nihilo nil oritur. Si Bartholomaeum excipias, omnium illorum apostolorum sepulturae saeculo VI
ignorabantur atque postea ignoratae diutissime permanserunt. Anno 508, Anastasius imperator
S. Bartholomaei pignus (λείψανον) Daras misit, in urbem a se recens conditam (5); quod pignus
unde petierit minime novimus. Sed circa finem saeculi VI totum corpus Liparim insulam prodigiose
appulisse ferebatur. Qui primus hoc narrat Gregorius "l'uronensis (6), apud Asiam passum apostolum
dicit, et, quod mireris, ex agonis ipsius historia, id est ex Abdia, ubi non in Asia, sed in India
Bartholomaeus collocatur. Quiequid id est, de Lipari nulla est mentio in marlyrologio, neque In
italia neque in gallica recensione. -
Coronidis loco pauca verba faciam de quibusdam commemorationibus sanclorum Veteris
Novique Testamenti de quibus non facile diiudicatur ulrum ad lItalam recensionem ascendant, an
Autissiodori tantum, primis secundisve curis, accesserint.
(4) Carm. VIII, 3, v. 147-150. — (2) Eus., H. E. v, 10. — (3) Ruf., lI, 4. — (A) Ambr. in ps. 45; Paulin. €: 2
— (5) Theod. Lector., II, 97 ; cfr. Theodor., de Terra Sancta, 36. — (0) Greg. Tur., Gl. mart., 34 ; efr. Theodori τς d
Hom. in S. Bartholom. Migne, P. L., tom. CXXIX, p. 799. Translationis huius tempus a Gregorio non refertur ; xa
Agathone, qui illic (Lipam) erat episcopus contigisse eam narrat Theodorus Studita. Atqui Liparitenus ille epo
epistola Gregorii Magni, IIT, 53 (Jaffe, 1258) innotescit, ubi legimus eum ante an. 5902 iucta qualitatem excessu:
districtione esse canonica. vindicatum, id est episcopatu depulsum.
De
L.D.
[xxx]
De Natali Dominico ipsique succedentibus festis eà tantum. annotabo. Ipsum. Domin Natale
recte in codice Epternacens! nulli loco. annectitur; in ceteris ad Bethlehem refertur, improprie,
nam saeculo certe VI ecclesia Hierosolymitana, cuius Bethlehem parochia erat, Natale ab Epi-
phaniis minime distinguebat. Neque felicius secundae recensionis codices Caphargamala villam cum
S. Stephani memoria die VII kal. ian. coniungunt. Huius enim un nomen Ro PUR
auditum est, cum Stephani aliorumque reliquiae. ibi inventae sunt; neque memore τὴ em
Sancti Infantes recoluntur V kal. iam., incertum. quo auctore; sed recoluntur etiam 2 NR
Carthaginiensi. Stephanus redit initio mensis pg P 1 vel 2, Hierosolymis vel im ΟἹ iente
elebrari dietus, quae ossunt ad octavas ipsius festi aptart. ᾿ » |
ὺ Ex hoch wide üan. 4), Habacuc (ian. 15), lob (mai. 9), Tres pueri Babylonici (april. 94),
in omnibus codicibus occurrunt, quibus iungendus est Tohannes Baptista, non propler antiquiorem
94 iunii festum, sed propter festa Conceplionis (sept. 94) et Passionis (aug. 29), el cum eo
Martha et Maria sorores Lazari (ian. 19); accedit. festum Inventionis S. Stephan (aug. 9; 95 et
aliud. Inventionis S. Crucis (maii 3, 7), cum nalali ficlicii illius Hierosolymitani episcop! Iudae, qui
et. Cyriacus. dictus est (mai. 1) De his omnibus testem Epternacensem habemus ; non item de
sequentibus. Symeon senem, de quo Lue. 4, die ian. 5 recolitur in ceteris omnibus codicibus ;
Aaron etiam sacerdos (iul. 1) et Elisaeus propheta. (aug. 49); sed et Initium praedicationis Domini
(mai. 1). Abundat etiam in his Bernensis liber, ubi celebrantur Eductio lesu de Aegypto (ian. 7),
Immolatio Isaac (mart. 25), Egressio Noe de arca (april. 28).
Quid marlyrologos impulerit ut. earum personarum rerumve memoriam facerent, non semper
liquet. De inventione Crucis et S. Stephani libelli cireumferebantur, quos etiamnum habemus.
Habacuc et Micheae prophetarum corpora in lerritorio Eleutheropolitano reperta fuisse Sozomenus (1)
narravit. Ipse Iob, ul nuper ex Silviae quae dicilur Peregrinatione didicimus, sese Transior-
danicis revelavit. Huiusmodi fontes qui nunc latent, potuerunt cognoscere homines saeculorum V
et VI Alexandriae cerle, imperante lustiniano, ab episcopo Apollinari aedificata est ecclesia in
honorem SS. Trium Puerorum, eorum reliquiis insignis (2, ex qua pelita. videntur fuisse pignora
in Calamensi quadam basilica deposita (3). Ceterum Coptarum qui nunc sunt et Syrorum kalen-
daria talibus pullulant. Ibi non modo Tres Pueros invenies, sed. Adventum Christi in. Aegyptum,
Viginti quattuor seniores et Quattuor animalia incorporea de quibus meminit Apocalypsis, multasque
alias huiusmodi commemorationes.
Dies aliquando ex libris vel reliqua. traditione accepli sunt, aliquando ex ingenio definiti, in
quo aliquid contulit. nominum similitudo. Stylitae Symeoni qui febr. 5 recolebatur iunctus fuit
senex ille Symeon qui puerum lesum in ulnis accepit. Simili modo Habacuc propheta, Martha et
Maria sorores Lazari, locum invenerunt non longe à Persis martyribus Mario, Martha, Audiface
el Ambacum (αἱ. Abacuc) diebus ianuarii 16 et 20 memoratis.
Sed de iis frustra quaeres cui polissimum tempori euive recensori debeantur. Crevit. eundo
martyrologium; sed quod cui passui tribuendum sit incrementum diiudicare haud facile est.
Atque id censeo pertinere. etiam ad historias quas passim codices offerunt plus minusve
contraetas. Rossii sententia es pleniores aliquando fuisse codices hieronymianos, auctos nempe
narratiuneulis ex gestis sanctorum excerplis, alque in libros quos habemus non pervenisse nisi
recensionem unde mulla huius generis exsecta fuissent. Huie eo libentius assentior quod etiam
in syriaco breviario vestigia sunl huiusmodi historiarum, et in latereulis quibusdam Alexandrinis
aliisve saepissime annotatus reperitur gradus clericalis militiae vel passionis modus. Scilicet inde ab
Eusebio, eum Gestis martyrum pari passu processil. kalendariorum vel martyrologiorum opus. Ex
Gestis multa initio accepit, mulla eliam. supplevit. Quare nolim affirmare omnes eas historias
quae in hoc vel alio. eodice leguntur vere pertinuisse ad recensiones primarias, Graecam dico,
Italicam, Autissiodorensem. De singulis singillatim diiudicandum est.
Ceterum in Gallicanis codicibus plura olim exslitisse quam. quae nunc legimus, lueulentissime
iestantur, ut dixit. Rossius, historici martyrologi. Hic Adonis praecipua ralio habenda est, cuius
cura de his rebus insignis fuisse noscitur, quique multis usus est documentis quae de die in diem
nobis innolescunt, aul si usque adhue latent, non obscura sui vesligia reliquerunt.
(1) Hist., VII, 29. — (2) Acta. SS. 31 ian., t. III, p. 700. — (3) Bulletin de la. Société : d r
9: : : EA : : D té de: "rance,
1893, séance du 27 décembre ; cfr. De Rossi, Bullett., 1894, p. 99. ociété des Antiquaires de France
Alque
[υχχχῆ
Atque hie iam scribendi si i i ἢ
logi hoc opus S Nudk S e viu nostrum qui casus occeupaverit, dum. marlyro-
dE imam ei maxime iniucund , legentium non sine gemitu. Laboris in se receperat partem
codices recensendi. Reliquo mt b eri pedi c δαὶ br agn
otium ! Vigili : Rt , omnino imparatus, utinam per
RU AS sacs pe tu agebantur cum ab Urbe Rossii schedas accepi, Bruxellis
Eden er it p s instantissime iubebant, ut quam cito fieri posset eis prolegomena
NJ egro conseripta. Moras imploranti improbe restiterunt, neque me respi
pedes Mh Ipsis fieret satis. Parui iussis, el iis diebus qui a Natali edm ad B. Virginis Bt
ue ef EE THHRIGIER docendi officio, centies milliesque hieronymianam farra-
gin si, ut et patribus ceterum sapientissimis morem gerere viderer οἱ amicissimi magistri
operas non paterer pendere interruptas.
Faxit Deus, quem martyrum candidatus laudat. exercitus, ut ex ingrato labore fruetum aliquem
ercipiamus, Rossius sospi i i i
percip " s sospitatem, ego veniam delictorum, lectores securiorem et faciliorem usum
libri ut perutilis ita et intricatissimi.
na, locum dedi epistulis quae italiae compilalioni ab
dicum. hieronymianorum recensiones aique in cuiusvis
Quas recensui ad fidem. trium. primariorum codicum, maiori,
m in hoc ceteris magis commendatur.
N. B. In. sequenti pagi
sunt, atque inde in varias CO
martyrologia vel kalendaria transierunt.
ut oportuit, habita ratione libri Epternacensis, qui etia
initio. praefixae
generis formaeve
[uxxxir]
Domino * sancto fratri Hieronimo presbitero Chromatius et. Eliodorus episcop in Domino salu-
lem. Cum religiosissimus Theodosius augustus * Mediolanensium urbem sod ingressus, ALIS
aepiscopos. Italiae ad se invitasset *,..0b " causam aliquantorum aepiscopor {7 qui s ns iana fece
suas animas inquinassent 5. contigit. οἱ nostram parvitatem in. eodem devenire concilio. In quo cum
dicenda dicta essent οἱ definienda — difinita 1. coepit christianissmus princeps SUAM Gregorium *
Cordubensis. aecclesiae in eo* praeferre antestitem, quod. omni die sire mon ieiunans matutinas sive
deiunans — vespertinas explicans missas !', eorum martyrum quorum natalicia i: ol plurimorum
nomina. memoraret "ὃ. F'achumque est. ut. omnes pariter statuerimus ad tuam nos. es cari-
latem, ut '* famosissimum 1 feriale de arcivis. sancti Eusebii Caesaviae ᾿τ Palestinae sacerdotis
inquirens, martyrum ad mos dirigas δ festa, ut possit. hioc officium | per iuam. sanctam. industriam
melius et perfectius "^. Dei ?1 qaplyribus exhiberi
22
Chromatio et. Eliodoro sanctis ' episcopis llieronimus in Deo aeterno salutem ?. Constat. Domi-
mum nostrum omni die martyrum. suorum iriumphos. excipere, quorum passiones α sancto Eusebio
Caesariensi * episcopo scribtas repperimus. Nam Constantius augustus cum Caesaream * — fuisset
ingressus et diceret *. memorato. antestiti *,. ut peteret. aliqua beneficia Caesariensi ^ aecclesiae prof'u-
fura, legitur. respondisse Eusebium. opibus. suis ditatam ὃ aecclesiam. mulla. ? pelendi ?? beneficii !* meces-
sitate ??. conpelli, sibi tamen desiderium. immobile exslilisse ut. quicquid. ubique in republica ^ Romana
gestum. sit. erga sanctos Dei iudices iudicibus ** succedentes im universo orbe Romano sollicita per-
scrutatione monimenta. publica 15 qiscutiendo perquirerent, el quis martyrum, ὦ quo iudice, in qua
provincia. vel civitate, quo '* die quave passione perseverentiae '* suae obtinuerit 5 palmam ?*, de
ipsis arcivis sublata ?" ipsi Eusebio regio iussu ** diregerent. | Unde factum. est. ut idoneus relator
exsistens ?*. aecclesiasticam historiam. | retexere ??, omnium. pene martyrum provinciarum omnium Roma-
norum diligens ** historiografus | declararet. ΠῚ quoniam omni die sacrificium Deo **. offerentes at
eorum. nomina meminisse ** studetis ?5 qui die ipso quo offeriur. sacrificium ** viclores diaboli existen-
(05 9. martyrii ὅλ sui ?* triumpho *? — pollentes ?*. atque ovantes ὃ ad regem suum pervenerint ἮΝ
Christum, hac de causa singulorum. mensium 97 gingulorumque dierum festa. conscripsimus, ut iubere
dignati estis *, perennem 39 mgstrae parvitatis. memoriam 10. fore credentes cum diebus omnibus per
lota anni*' spatia ** sanctorum fuerit 5. nominum 14 festivitas ** celebrata **. Et. quoniam. per sin-
gulos dies diversarum prouinciarum | diversarumque 57 wpbium plus quam: octingentorum 55 martyrum
nomina sunt mominanda **, ut nullus dies sit qui " intra quingentorum ?*. numerum 52 pepperiri ?
possit. ascribtus, excepto die kalend. ian., considerans inler innumeras 5: fuybas lectorum 55. animum
intra. unum mensem posse lassescere 59 me jd 9" eveniat "* succincte οἱ breviter eorum δ᾿ qui. sunt in
amplissima | festivitate *" in suis locis tantum pro omnibus memoratus sum, ut ampulato. fastidio
wnus pro ommibus sufficiat libellus ascribtus. Sane in prima ** parte libelli omniwm apostolorum
festa. conscripsimus, ut dies varii non videantur dividere, quos. una. dignitas apostolica ** in caelesti
gloria. fecit. esse. sublimes.
rante epistulam legitur inBW : Incipit epistola Chromati et Eliodori episcoporum (episcopis W) ad Hieronimum presbiterum.
— ? aug. Theod. BW.—? universos B, universisque episcopis W.— * invitare fecit B, invitaret W. — ὅ ob] ut BW. — inqui-
js s e WE ; : :
nassent 4perquireret» BW (-rent W). — ἰ finita BW. — * Gregorium Cepiseopum» BW; aepiseopum efiam. E, sed in
inargine. — " in eo om. W. — τὸ eiunans E (bis). — ν᾽ misas E. — '" memorarent W. — 18. statueremus B ΤῈ nos om
ΞΕ J isi ΤῸ r AIR :
BW. «quod ut BW. — '" famosisimum E. — τ Cessareae E. — !? Palestinaeque BW. — ?? diregas E. — Ὁ perfectiusque
Eur " 22 t PLIG 1 i imi 1
BW. Dei om. B. — ?? BW : xnicmr. Item rescribtum s. Hieronimi presbiteri (Reseriptio [sine item] Hieronimi W).
Y ? sanctis om. BW. — ? in Deo aet, sal. om. BW, pro quibus habent presbiter. — ? Cessariensi E. — *G ; E
S dicere W.— " episcopo B. — τ (essariensi E. — ?ditatam «esse» E. — "illa B. — "^ petendo B eu wW Bernhwe" Ἢ E,
ipii BW.— d necessitudine BW (-nem B). — '* repuplica E. — " iudieibusque W. — 15, - lica E A Kx x
DETREXEEAR dn B. — 18 obtinerent B, obteneret W. — '* palma W. — ^" sublatam E; subl Ξ : iti Tad ᾿
- cet» aeccl. BW. — 98 retexerit et BW. — ?* dilegens E. — "Ὁ Deo om. BW. — "ὁ diee uad se ue ie
nissent BW. — 38 studens E, studentes B, studentis W. — ?" quo die ipsum (ipsa W) qua offerunt 2m c xis ud
extitissent BW (extet W), correxi. — ?! martyri E, martyrio W. — 3? suo W. — 38. triumpho B rm ues
prius, sed correctum in marg. 1,m. — 9^ obantes E, viante W. — ?* pervenissent BW. — pe NC ec eres Y
mini BW. — ?? perenne B. — *"' £nomen» mem. «habiturum» BW. — ὁ ED tot iun NE » Sie τς
— 48 fuerint BW. — ** nomina B. — ^ festivitate ivitati
; s B, festivitatis W. — *^ 5 di
— 55 get. zet. nongentorum milia» BW. — *" nominata BW. — δ qui] bec Ah RR T
52 58 ; - 3 5! quing. 7 7 : —
numero B. reperire..... ad seriptos W. — ?' innumerabiles BW. — δ lectoris B men a κ Ὦ Ἡρε punc
; .- e E, .
BW. — 5! idem codd. — "ὃ veniat BW. — *^eos B. — " fest.] civitate E, — "' prima in B. — δὲ apostolatus BW
MARTYROLOGIUM HIERONYMIANUM
CODEX
BERNENSIS
VIII KL: IAN: IN:
BETHLEEM
NATIUITASSAL
UATORIS DNE NRE
IHU: XPF SECD: CARN:
Rome . iouini . pasto
ris . uictoriane .
Agellei . euticeti . sim
froniane . saturnini
timedi . ignati . cyriaci
gagi . ianuariae
datiui . etin eim
aproniani. uia . latina
Rom passio . see eugenie
uirginis . sirmi et a
nastasiae . mediolan
felicitatis et in pga
mo saturnini .
constantinopl . sei anas
tasi uirgin.
FRAGMENTUM
LAURESHAMENSE
e cod. Vat. Pal. 238
VIII KL. IANVARIAS
IN BETHLEEM
NATIVITAS DNI. NRI.
IHV. XPI SEC. CARNE.
ROM. Iovini Pastoris
Vietorine. Agellei
Euticeli Simproniane
Saturnini Timedi
Ignati Cyriaci
Gagi lanuarize
Dativi |
ET in cimiterio ampro
| niani via latina rome
Passio sez eugenice |
virginis . Sirmi |
et anastasie que — de |
roma séos secula quale
ad martyriü. duceban |
tur haee gloriosam
pertulit passionem
Mediolano Felicitatis
Et i Pergamo
nini
'onstantinopoli sei
Anastasi
Satur |
|
CODEX
EPTERNACENSIS
Breviarium Richenoviense.
Excerpta e breviariis Hierony-
mianis sive puris sive
mixtis et ex martyrologiis
historicis
VIII k. ian nativi düi hi et
rom iovini pastoris basilei
vieloriane aceilae — eutici
simforiani saturnini | le-
medi ignati cyriaci zagii
ianuariae dalivi rom scae |
eugeniae virg et sirmi ana-
tasiae mediolan felicitatis et
in | pergamo saturnini con-
stantinop sei anastasi "."
Rich. Bethleem natiuitas salua-
toris | dni nri ihu xpi secundum
carnem . Rom | iouini. Passio
| eugeniae virginis . Et sirmio |
Anastasiae , uirginis . Felicitatis .
saturnini.
Excerpta etc, ἘΝ. Romae jovini
pastores basiles aciudei vieturiani
e E? G. alibi anastasiae virginis.
CODEX
WISSENBURGENSIS
cum ceteris e progenie
Fontanellensi
VIII KL: IAN. IN BETHLEM NATIUI
TASSALVATORISDNLINRLIHU.XPI.
seeundum carnem. Rom iovini
pastoris basilei vietorianae
acellei euticeti simfroniane sa
turnini timedi agnati ciriaci . ga
gi . ianuariae dativi et in cimit a
proniani via latina Rom pas scae
eugeniae vir& sirme οἱ anastasiae
Mediolano felicitatis et in pgamo
saturnini constantinopoli sei anastasi
5. G. achillei, siufroniani ; L. M. V. acelli;
V. M. euticelis — 6. C. L. M. V. ignatii — 7L. V.
datilii — 9. C. sirmiae, S. on.
VIE KL: IANUR.
Ix oppido hierusolimita
no . uilla eafargamala
pàs sei stephani . primi
martyr diaconij/ ! . et a
postoli qui lapidatus e
a indaeis ; Rom deps
sei dionisi . helie : doros
toli . Anthiochia .
iuliani . et pàs sei marini
martiani . Neandri :
! diaconus em. diaconi.
| mala. Passio 501 ste
VII KL. ianuar
in oppido hierosolymi
tano villa. eafarga.
phani primi marty
ris diaé qui lapidatus
est ἃ ludaeis |
Rom in ecimit priscille |
depos séi dyonisii
Heliae Dorostoli
Antioch Tuliani
Marciani. Neandri
Marini Marliniani
᾿ dorostoli
VII k iari hierosól sei stefani
| diac primi mar et rom depos
dionisi epis | et alibi heliae
antioch — iuliani
martini menandri
Rich. Passio. Sci stephani . pri-
mi mar | tyris. et diaconi. Rome.
dionisii confessoris . he | liae.
dorostoli . luliani . mariniani ! .
neandri.
? R! mariani.
Excerpta etc, 6. Romae dionisii
cf. heliae dorostoli iuliani nean-
dri (Tr. niandri, Lab. maeandri)
et passio saneti marini.
Beda-Flor.cod.T. Romae passio
saneti marini.
VII KL: IAN. In opido hierusolimitano
villa eafarga malaa — pas stephani
primi marlyris diaconi qui lapida.
tus est a iudeis .- Rom dep aei dionisi he
liae dorostoli anthiocia iuliani
martiani. neandri.
[et é dedicatio ipsius basilicae in uuizenburgo "]
Y uncis inclusa, m. 2. inter [.3et4.
1. €. in urbe hierosolymitana. -- 3. L.V. villa
caphargamala, C. ont. — 3. C. diaconi protho-
martyris et apostoli, S. L. M. V. primi martyris
et (L. M. V. om.) diaconi et apostoli — 4 G. ad-
dit : qui sepultus est in villa kafargamala.
f. 56^
f. δὺς
[3]
Cod. Bern.
VI KL IANUAR.
Adsumptio séi iohannis
euangel apud efesü.
οἱ ordinatio episcopa
tus sci iacobi fratris
dhi qui ab apostolis
primus ex iudaeis
hierusolimis est eps ' or
dinatus . et medio pas
cha martyrio * coronatus.
V KL: IANUAR.
bethlé natl scorum
infantium et lactantium
qui sub herode pro xpo
passi sunt -.- Ancira
gallatiae . eutici
prbi . domitiani diàc .
et in africa . castori.
octaui . uietoris.
galtae . rogati.
eusebi . probati
ianuari . saturi . catonis
restitutae . saturnine.
et in tracia . gaiani
domicie . et in ediss
iranslalio . corporis
501 thome apostoli “."
si incobi fratris — di
qui ab apostolis primus
ex iudaeis — hierosolymis |
est eps ordinatus
el. mediü paseha — mar
lyrio coronatus
]
|
|
V. KL. lanuar
|in bethleem — nàt 520}.
Infantium οἱ lactan |
tium qui sub herode
DECEMBER
Cod. Eptern., etc.
Fragm. Lauresh.
VI. KL. lanuar
Adsumptio sei iohan
nis evangelistae
apud ephesum
et ordinatio episcopat
pro Xpo passi sunt
Ancyra Gàl. Eutict
prbi Domiciani Diac |
Et in africa. castori
octavi vietoris
Gatte Rogati Eusebi
Probati lanuarii
Saturi. Catonis
Saturninae
. in tracehia. Gaiani
Domiciae |
Et in translatio
edissa
corporis sei thome apli.
VI k. ia& adsumptio sei ioh
evang apud ephesü et ordi-
nalio episcopatus ! | sei ia-
cobi ff dii. qui ab apostolis
primus ex iudaeis hierosoli-
mis est aepiscopus ordina-
tus οἱ in medio | pasche
martyrio coronatus hierosol
cuius pas vu k ap "^
! episcopatus et infra qui eoro-
natus in margine add. manu anti-
qua quae fortasse a prima diversa
mon est.
Richi.]n basilica montis oliueli.
Nata | le. sei iohannis euange-
listae . Et ordinatio epi | scopa-
tus . sci , iacobi . fratris dni.
Excerpta etc. ἃ. 914. jacobi
alfei.
V k iaü bethlem iuda nt
infantum ancira galatiae
eutiei prb domitiani | diac
et in aff castori octavi victo-
| ris zatte rogatae eusebi |
propati ianuari. saturi cato-
nis restituti saturninae | et
in tracia gaiani domiciae et
in edissa transl tome apos
Rich. Bethleem . natale scorum
marty | rum. infantium et laetan-
tium . Aneira.gala | tiae. eutici
prbi . domitiani diaconi. Et in af |
frica . castoris . eusebil . gaianae.
Translatio | thomae apostoli.
| pore paschali,
| L. M. V. gatticae — 9. L. V. edisse, M. edessa.
Cod. Wissenb.
VI KL: IAN. Adsumptio séi iohannis
evangelist apud efesum et ordina
tio episcopatus sei iacobi fratris. diii
Qui ab apostolis primus ex iudaeis
hierusolimis est eps ordinatus et medi
o. pascha martirio coronatus
3. L. M. V. om. episcopatus — 5, 6. C, et tem-
V KL: IAN. Bethlem natl scorum
infantium qui sub herode pro Xpo pas
si sunt aneira galatiae eutiei prb
domiciani diacó In affrica castori
octavi vietoris gatte rogati
eusebi probati ianuari catonis
saturi restitutae saturnine et
in tracia gaiani domicie . ct in e
disa translatio — corporis
mae apostoli ne !
sei
! ne deletum.
9. C. M. V. infantium et lactentium, L. lactan-
tium — 3. L. ancira galis, M. gàl, V. gallis —
4. L. M. V. om. diaconi — 5.C. gatae, saturnini,
III KL. IANUAR.
Ix africa . domici.
uictori . eriscenti.
primiani . libosi epi.
secundi , saturnini.
honorati . uictoriae.
saturi . felicis.
et rom . felicis . et primiani
bonefati epi . de or
dinatione *.: ?
! additum m. 2 — ? pri i ἢ ,
Ciis prius marlyrium, em. martyrio — ? Ad marginem m. 2. Eodem die obiit uuineland(us) prbt. precam(ur) ut eius memores
esse dignemini.
IHE. KL. Ianuar
in Africa Domici
Victurini Crescenti
Primiani Libosi
Secundi Saturnini
Honorati Victoriae
Felieis {ΠῚ} |||||}
ET ROM in cimit. Calisti
Felicis et. primiani
Bonifatii epi de ordinatione
IIT KI in aff nt victoris domiti
crescentis et primiani |
libosi epi secundi. saturnini
honorati vieturinae saturi |
felieis rom it felieis et boni-
fati epi -."
Rich. Τὰ affrica . uietoris . li-
brosi epi. | honorati . saturi , se-
cundi . saturnini . uieturiae, | Et
rome in cimiterio . calisti . felicis.
et bonifacii | epi.
Excerpta etc. Rhab. Et Rome
etc. et bonefacii episcopi de ordi-
natione.
II KL: IAN. In africa. domiei. vieturi
criscenli — primiani libosi epi se
cundi saturnini honorati vieto
rie saturi felieis et bonifaci epi
de ornatione
[et & ded. basilice sei ioh evgl in uuizen.] '
! uncis inclusa m. 2.
1.8. (initio laterculi) rome, In cimitirio cae-
lesti . felicis . et bonifacii epi . de ordinatione .
et alibi nat scorum primiani ete. usque ad satur-
nini (praeterea. nihil) — ^. L. M. V. felicis . et
romae felicis et bonifatii episcopi de ordina-
lione.
Cod. Bern.
III KL. IANVR.
Tx alexandria . man
sueti . securi . donati.
Rom . felicis . epi
honori . pole. ppetue.
cliti . appiani . etoia.
insula ! si florenti.
conf . sereni . pauli.
stephani . papia api.
cleti 5."
Fragm. Lauresh.
III. KL. Ianuar
in Alexandr Mansu
eti Securi. Donati
Rom Felicis epi
Honori Polecliti
Appiani Sereni Pauli
Stephani Papiani
renti confess
Cleti et beati perpetui
qui sei martini basilica
iedificavil
Et οἷα insula sei Flo
DECEMBER
PRID. KL: IAN.
Cartagine . donati. :
caelestini . saturnini.
Bononia . gagi.
οἵ rom . donatae.
pauli . rogatae.
dominande . hilarine.
et depós . 50] siluestri.
epi . ritiaria . herme
lis exhorcistae.
In provintia . sicilia.
ciuit . cathenas . stephai.
pontiani . attali . fabia
ni . cornili . sixti.
floridi. quottae.
quintiani . meneruini.
sim ? foriani . ammoni.
furtunati . sei equentis.
appionis . calendionis
Cuelpisti . exsuperanti
5 54. turnini . agneti.
paulinae . nominande
donatae . rogate.
senonis ? passio scae
columbae martyris
et uirginis.
Cod. Eptern., etc.
HI kl ian in alàx nl man-
sueti severi et appiani do-
nati | honori policlili sereni
pauli papiani cleli “."
Rich. 1n alexandria . mansueti.
honori. | pauli. poleeliti . ste-
phani . eleti , Rome . felicis epi. |
perpetuae . forenti confessoris. |
Et dedicatio . aeccle.
Pridie KL: Januar
Cartagine Donati
Caelestini Saturnini
Bononia Gagi
Rom via Salaria in
cimiter Iordanorü
Donatae Pauli
Dominandae Hilarinae
depos . si Silvestri epi
Retiaria Hermelis ex
orcistae
In Prov Siciliae,
| Pontiani Stephani
Attali Fabiani Cor
neli Syxti Floridi
| Gothe Quintiani
Menervini Simphori
ani Ammoni Fortu
nati Sci Sequentis
Appionis Galendionis
Evelpisti Exsuperanti
Saturnini Agnetis
Pauline Nominandae
Donatae Rogatae
| Senonas pas scae
Columbae virgin.
Rogatiae
Caten
paulinae rusticianae. nomi
Pridie kl ia rom donatae
nandae [serotinae saturni-
nae hilariae et in ey pris-
eilae | depos 50] silvestri
epi kartag donati caelestini
saturnini | rom rogatae
dominandae hilarinae retia- |
via. hermetis | sicilia in civi
athinensium stefani pontia-
ni attali fabiani | corneli
sexti floridi cottae quintiani |
minerviani simpho ἢ riani
ammoni f'urtunati saneti se-
quentis apionis kalen | dini
evelpisti exuperati saturnini
agnelis senonas pas | seae |
columbae virginis
Rich. Cartagine donati gall .
bononi. Rom | donati . pauliniae.
Et sci siluestri epi . et confes | so-
vis . hermetis . stephani .pontiani.
| moni
xysti . Seno | nas . passio scae co-
]umbae uirginis. |
Excerpta ete. Beda-Flor. codd. |
A. T. L. Romae in coem. Priscil- |
lae via Salaria dep. 8. Silvestri |
ep. — codd. (C. V. Romae via Sa-
laria in coem. Iordanorum dona-
tae ele. (quemadmodum in Ept. |
sed variant saturnini, cod.
hylarianae). Retiariae hermetis
exoreistae. In provincia Sicilia
civitate Catanensium ete. flaviani
corneli ete.
1a correctum; prius e —
et pii iudicis quatenus ei ab illo remissio delictorum. concedatur —
2 dp margine : Et transmigratio fratris nostri Grimoldi
3 sim foriani m. 2 : prius furiani —
[3]
Cod. Wissenb.
ΠῚ KL- IAN. In alexafid mansueli securi
donati honori polecliti appiani
et oia insula sei florenti sereni pauli
stephani — pampiani cleti — turonus
perpetui epi epi et cont
3. C, honorati, policliti, appiandi — 4. S. C. L.
M. V. papiani, C. cleti, clementis . turonis civi-
late.
|PRID KL: IAN. Cartagine donati
caelestini saturnini bononia ga
ej . et rom donati pauli rogatae
domi παπᾶς hilarinae et dep sei
silvestri epi Hitiaria hermetis
orcist. In. provincia. sicilie civil caten
n . stephani pontiani altali fabia
ni . cornili sixti floredi cottae quin-
tiani menervini sinfuriani am
onis kalendionis evelpisti ex
uperanti saturnini agnetis
paulinae nominande donatae
rogatae senonis pas scae
eolumbae virg «Ὁ EXPLICIT
3. L. V. rogati — 5. V. silvestri pp. — 7. L. V.
pomiani — 8. L. M. V. corneli, L. V. florili, M.
flordi, L. M.V. quottae — 10. L. secundi sequen-
tis — 13. L. domatae — 1. L. sennionis.
levite ex ergastulo sui eorporis hine precamur pietatem justi
4g m. 2 — " senones em. senonis.
ex δ
furtunati séi sequentis api 10
1.575
Cod. Bern.
MENSIS IAN. HABET
DIES XXXI.
KL: IAN: LAETANIAS !
INDICENDAS
GIR CISIO DNI NRI |
IHU XPI SECD CARNE
In oriente . stephani.
Nicomedia ? . eulfrosini ?.
epi . prijmani * . et
aliorum nouem "Ὁ
Inricia . euanti . herme
tis. In bononia . gagi.
Acti . eracli. In africa.
uictoris . felicis . Nar
cissi . Arciri . et aliorü
quattuor . papatis . pri
miani . saturnini . Ite
saturnini . uietoris.
honorati . leusi . herme
tis . Rom . uia appia
coronae . el milites ἢ {τὶ
ginta . el martini.
martyris . Rauenna
deposit sci seueri . cont
Agustiduno . dep beati
agrippini epi -.
IANUARIUS
rragm. Lauresh.
Mensis
Januarius
habet dies
XXX
A ΚΙ’ Tanuarias
Laetanias indicendas
Circumcisio dni nri
ihü Xpi se& carnem
In Oriente Stephani
Nicomediae Eufrosini epi
Primiani et aliorü — Vir
in retia. Eventi her
metis in bononia Gagi
MOM eue T oosims fe .racli
in Africa Vietoris
Felicis Narcissi Argiri
Et aliorü mu Papatis
Primiani Saturnini
ilé saturnini Victoris
Honorati Leusi Her
metis
Rom via appia coro
nae et milites XXX
Nat alamachi qui iu
bente alypio urbis plecto
οὔ diceret hodie octavas
dominicae diei 8 cessate
ἃ supstilionib idolorü
et sacrificiis pollutis
a gladiatorib. hae de
causa occisus est
Ravennae dej 501 severi cof
Agusliduno dep beati
agrippini epi
Cod. Eptern.. etc.
Tannarius dies XXXI-
ΚΙ iaf circücisio dii nt co-
vonae qui iubente asclepio |
urbis praefe6 cum diceret
hodie octaviae di caeli
sunt | cessate ἃ superstitio
nib: idolorum et sacrificls
pullutis à | gladiatoribus
hae de causa occisus est. In
oriente stefani | nicomed.
eufrosini epi priani οἱ aliorü
vun. In retia evanti her-
metis | in bononia gai jacti
heracli. In. affri victoris feli-
cis narcissi | argiri el aliorü
ir. papa primiani saturnini
It saturnini vietoris | hono-
rali leusi hermetis ^^ ^77 et
severi eum ff: auis. augusto
duno depos agrippini epi
Rich. Cireumeisio dni nri ihu
xpi secun | dum carnem . In
oriente.stephani. [Nicome *]dia. |
eofrosini epi . primiani . Et alibi .
hermetis.gagi. | Rauenna.seueri
confessoris. Augustiduno. depo |
sitio agrippini epi. Rom . marti-
nae martyris.
! jn litura.
Excerpta etc. E?. Rome martini
monachi — Beda cod. S! et Ado.
Romae via Appia coronae mili-
tum xxx — Notk. coronae et
militum xxx.
Cod. Wissenb.
IANVARIVS HAB. DIES
XXXI. LV.XXX.
ianuarias . cireumeisio — dii
NL nii ihà Xpi seeundum carnem
in oriente stefani nicomedi
a . eulrosini epi primiani et ἃ
liorum. vit. In ricia evanti . ermetis,
In bonoma . gagi - appi . eracli. In affri
ca. nietoris felicis narcisei.argiri et ἃ
liorum . UH . Papatis primi ani satur
nini . Item saturnini . uictoris . honora.
ti. leusi . ermetis . Romae uia appia. eo 4
ronae.et milites. XXX . Rauenna.deposi
tio sei seueri cofif . Agusti duno depósi
beati agripini epi.
IANVARIS m. 1 — 5.C. retia, eventi; L.M. V.
ritia — 6. ceteri omnes bononia ; C. gai, L. M. V.
gaggi ; €. S. b. M. V. acti. heracli — 8. C. S.
narcissi, V. marcisei — 10. L. V. leuthi — 10,
11. S. eonone — 1]. C. militum, S. XXxv —
12. L. severi episcopi — 13. C. addit : in civitate
ruspensi depositio beati fulgentii episcopi et
conlessoris.
TII. NON. IAN.
Anthiochia . siridoni
epi . eiusdem loci.
stratonici . tubiae
machari . abbatis . saturi.
possessoris . firmi.
aximiani . Acutionis
timothei . herisii . artaxi.
vitalis . Acutae . tubie
eugende . el in aethiopla
Rutulae , claudiae
Aurige . Vitalis . Hieru
solima . stephani *-
3 prius LAETANIAE, deinde em. —
.
III. Nó Ianuat
Antioch. Siridoni
epi eiusdem. loci
Stratoni 'Tubie
Macharii abb Saturi
Possessoris Firmi
Maximiani Acutionis
Timothei Herissi
Artaxi Vitalis Acute
'Tubie Eugendae
Et in aethiopia Ru
tulae. Claudiae
Aurigae Vitalis
Hierosolyma. Stephani
III Noi isiridoni epi antioc
et im alio loco stratonici
maeeari | abbani saturi
possesoris firmi maximiani
aculionis timothei | herissi
artaxi vilalis acuti tobiae
eugendae et in ethiop ruti-
le | elaudiae aurigae vitalis
de hirosól stefani *-
Rich. Antiochia. . isidori epi .
macharii | abbatis , saturi . pos-
sessoris . firmi . acutionis, | Et in
aethiopia , rutulae . Hierosolima
stephani,
Excerpta εἰς. E!. isidori ep. ac
mart, — E!. G. tobiae abbatis —
Beda cod. S', Antiochia Syriae
doni epi eiusdem loci —in Aethio-
pia rutuli,
III. NON IANUA
Antiocia . siridoni epi . eiusdem loci.
stratoniei . machariabb . saturi. pos κα
sessoris firmi maximiani . Acucionis
thimothei . herisii . arthaxi. uitalis ἃ
cute tubie . eugende . Et in ethiopia ru
tule claudie. aurige. uitalis hierusolima
stefani.
3. L. V. stracini; C. on. possessoris — 4,0.
acutionis, V. actionis, L. M. ationis — 5. S. ar
tasi, C. heresii, arthaxa, L. Y. herissi astaxi, M.
herissi, artaxi,
? em. ex Necomedia — ? ini i
em. eofrosini — * prius priam. deinde deletum a — ὃ militis 1* m. ὁ
πον . -
em, milites.
Cod. Bern.
III NON. IAN.
In helisponto ciuitate
pharetia . cyriei . primi.
"Theugenis . et in ciuit
"T'homis . elaudionis.
Eugeni . Rodi . et tri
um fratrum . arget .
Narcissi . et marcellini .
pueri xpi. Anifili epi
et digo iuni . Eugenti .
CGodonis . primae.
In africa . Lucidei .
marcialis . statuliani
constanti . possessoris.
Hilarini . pennicei .
firmi . candedi
Rogatiani . eugenie
Acutae . Rom. Antheri.
pape . parisius
depós scae genoue
ue uirginis . Uienna
depos . beati florenti
epi *-
| Fragm. Lauresh.
IANUARIUS
ΤΠ. Nona. lanuar.
in Ellesponto civit
Parethia. Cirici
Primi Theugenis
Et in ciü Tomis Claudio
nis Eugeni Rodi
et trium fratrum
Argei Nareissi οἱ
cellini pueri. Xpiani
| Fili epi qui
inter lyrones conphen
sus cum mollet militare
| cesus ad mortem carce
|! re mancipatus missus
in ceppo est donec rela
tione esset responsü
dimersoq. in mare
delato corpore eius in
litore ἃ religiosissimis
viris depositü e in vil
la Amanti religiosi viri
ubi fiunt orationes magne
et vico iuvini Eugenti
Sodonis Primae
in Africa Lucidae
Marcialis Statuliani
Constanti Possessoris
Hilarini Pennicei
mar
| eugenti rodonis primae in |
sub lieinio |
Cod. Eptern., etc.
III Nó in helispoit eivi pare-
thia ciriei primi theoginis et
in civi tomis claudonis |
eugenis rodi trium frm |
argei nareissi et marcellini
pueri xpiani | et diogini
aff martialis statu; liani. |
constanti possesoris hila-
rini firmi candidi rogaliani
eugeniae | lucidae acutae
paenieae parisi genefevae
| argei narcissi . et marcellini pueri eris. 5
[5]
Cod. Wissenb.
Π| NON. IANUARIUS.
In elis ponto civitate parethia cirici pri
mi theugenis et in civitate thomis cla.
udionis eugeni rodi et. trium fratrum
tiani feli epi qui sub lieinio et digoiuni.
eugenti . Rodonis prime . In affrica luci
dei mareialis statuliani constanti
possessores hilarini p ennice firmi
candedi rogati ani eugenie agule
parisius depositio genoueue virginis
Uienna depositio beati floreni epi.
[et est transitus domni Ermberti epi] ἢ
virgi viet depos florenti
Rich. In. helesponto . cirici .
claudionis . eugenii . argei . nar |
εἰπεῖ. et marcellini Parisius geno-
uefae uirgin.
Excerpta. etc, ἘΝ. E?. Aug. Ro-
mae antherii episcopi (E*. Aug.
item Tomis phili ep. qui sub Liei-
epi qui sub Lucinio ete. 5
primi . Et in ei | uitate thomis. |
papae) — Notk. (ad diem praec) |
nio ete, — Rhab. Tomis εἶν. titi |
! uncis inclusa, m. 2.
9. &, cirici primo om., 2 m. cirini — 6. S. C. L.
X. V. xpiani fili; C. om. qui sub licinio et digo-
juni; S. diguiuni ; L. M. V. digo. iuni — 7. C. om.
primae — 8. S. fratuliane — 9. S. C. M. posses-
soris, L. V. possessori — 10. S. C. L. M. V. acu-
tae — 11. S. C. L. M. V. sanctae, S. 6. genovefae,
L. M. V. genofevae — 12. C. addit : et confes-
soris — 13. uncis inclusa propria unius Ww.
1 Rhab. quemadmodum Lau- |
resh., sed curationes loco Ora- |
tiones.— Notk. | fere ut Lauresh.
sed brevius.
PRID. NON. IAN.
Ix africa . aquilini.
Gemini . eugenti.
marciani . quinti.
theodoti . Trifonis.
Ix oriente . bononia.
ciuit . hermetis
aggei. el gagi'.
PRL ONIANUA. In aflrica aquilini
| gemini eugenti marciani quinti
| theodoci . trifonis in oriente bononia
civitate ermetis argei et gagi.
Prid. nofi in aff aquilini ge-
mini eugenti mareiani quinti
theodoti | trifonis. In orien
civi bonania hermetis aggei
gai aedui epi.
Rich. In affrica . aquilini . ge-
mini. mar | tiani. eugenti ἢ. 95. &. theudotii (ii. 2 m.J, bonia; C. L. M. V.
theodoti νοὶ theudoti — 4. S. C. agei (2 m. S.
NONAS IAN.
Is africa . felicis
secundi . honori.
Luciani . eandedi
Tanuari . caelisfori
Iocundi . Acuti
Petri . Marci . sereni
Senni . anastasiae.
Hierusolima . syme
onis prophetae.
cum obtulit ei diim
ihm xpm . maria
et ioseph . οἱ ? depós
ipsius . prophetae
et anthiochia.
depost ? sei Symeonis
cont qui in colu(m)na
stetit.
αι [n margine : et transmigratio uualamundi . sacerdo
quinti. theodoti? . et trifinae.In | |
oriente . bononia ciuitate . herme-
tis . et gagi.
1 Rt, eugenii — 3. theodati.
add. alterum g), L. M. V. aggel, M. gaii — Νο-
mina, quae sequuntur in ed. Dacherii, desunt
! 4n codice C., perperam huc translata a die seq.
Fixcerpta etc. G. 914. Africa etc.
trifone, F. triphonis.— Aug. aqui-
lini aggei agenti.
[trans. uistulfi epi]?
[As. ncocx] !
In affrica felicis
Non in aff felicis secundi ho-
NON. IANUARIAS
nori luciani candidi janua-
riae caelifloriae | Ioeundi | . j EG ^ [secun
di honori luciani ceandedi ianuarn
acuti pelri marci severi
anastasi in antioc simeonis
monà.
| celis fori iocundi caitq . petri . marci.se
senni . anastasie hierusolima.
ele cum obtullit ei düm
[iun
xpi maria et ioseph et depositio ipsius
[prophe
| te et anthiocia sei simionis confessoris
rini .
simonis proph
in columna stetit. [qui
l
Rich. In. allrica . felicis . se- | '* uncis inclusa m. 2. ,
cundi , lueiani . io | eundi .petri. 1. Uncis inclusa. initio et supra lineam pro-
— 3.8. caelis . forii, C. M. cae-
pria unius w.
lesfori, L. caelisphori, V. telesfori; S. C. L. M.
V. acuti—4. S. sinni —5. &. €. L. M.V. simeonis
— 1,8. S.Et in antiochia in eccla quae vocatur.
poenitentiae (2 m. supra lineam : concordia)
depositio sei symeonis confessoris qui in co-
marci . hierosolima . depositio |
simeonis pphetae . Et in antio-
chia . simeonis | [confess] ' oris.
! jn litura. "
Excerpta. etc. G. in Africa efe. |
tis ex ergastulo sui corporis hinc
luciani celeforii (Lab. telesfori)
petri — Notk. ianuarii telesphori
iocundi.
lumna stetit— 7. C. L. X.V. simeonis, C. addit
monachi et.
— 5 1 LO E ΘΝ
flagitamus ul memores illius sitis. — ? et 2" m. -- dopost m. 1.
f. ὅ8ι
f. 58^
16]
Cod. Bern.
VIIL ID. IANVR.
Epiphania diii.
Africa . fori . iocundi.
petri . marci . acuti.
Ianuariae , Iuli.
Honori . Antonini.
Apud Syrmia(m)'
anastasiae . IN an
Ihiochia . pàs sco
rum . Iuliani.
et balisse? . In india
Gelsi . iuliani . In ciuit
redonis . natiuitas.
et ordinatio episco
patus . et transitus . ?
meliani epi . ibidem
caelebratur.
IANUARIUS
Cod. Eptern., etc.
VIII idus epifania dni in aff talesfori flori iocundi petri
marei | acuti ianuariae . et alibi honort Auli oe a
aput sirmiam anas | tasi . in antió pas scorü julian et
basilissae . in india celsi iuliani | In civi redoi nal sei
melani epi
Rich. Epiphania dni nri ihu xpi. In af | frica . telesfori * . acuti tr
ianuariae . honori . iulii. | Apud sirmium . anastasiae . In antiochia..
pas | sio iuliani . et basilissae . In ciuitate redonis . 50] | melani epi.
1 R? telespori. : ae ᾿
Excerpta etc. G. 914. Redonas nativilas translatio: ordinatio epi-
scopatus melani cf. — G. Redonis natis et translatio et ordinatio
episcopi ete.
VII. ID. IANVARIAS.
Ix xicomedia . Luciani
prbi . qui quattuor
partib: factus est.
et reliqua . Iv milita*
na ciuitate . xatale
poliotti . Ix eraclea
felicis . esidori epi.
eduetio ihà de aegypto.
costini . palladi
candidae . Alio loco.
poliasti . filoronis.
candediani . eucti
VII idus in nicom luciani prb et in antioe luceri diac
in melilà civi poliucti in eracla felicis | et ianuari et
in grec spolicosti palladae candidae alio loco | poliarti
filonis candidae .".
Rich. 1n nicomedia . luciani prbi . licerii | diaconi . polioti . felieis .
ianuarii , poliarchi | filoronis.
Excerpta. etc. G. 915. glicerii diaconi alibi poliocti etc. — G. Nico-
media ete, poliocti (Lab. polyeueti) felioeti felicis paladi esidori
episcopi puliarei (Lab. pulicosti) eueti. — Adonis codd. antiquiores
et Notk. in Antiochia cleri diac.
VI. ID. IANVARIAS.
Is grecia . Rustici.
phisei . timothel.
Iocundi . Ratilis
Luci . petri . flori
tilis fori . anastasie
et alio loco . sathei.
Agustiduno . depós
beali . egemoni epi*.
Cod. Wissenb.
UIII ID. IANUARIAS
Ephy fama dninri ihà xpi. In affrica fori |
ioeundi petri marei . acuti januarie ,
[iuli . ho
nori antonini Apud syrmiani . amasta
siae. in antiocia passio scorum iuliani οἱ
basilisse. In india celsi iuliani. In civitate
redonis nativitas et ordinatio episco
patus et transitus sci miliani epi . ibide
celebratur.
3. C. Ephiphania; ceteri Epiphania vel Epy-
phania — 3. S. ianuarii — 4. C. antonini item
fori; S. L. V. syrmiam, C. M. sirmium — 6. C.
celsi pueri — &, S. mellani (2 m. addit alterum
ἢ, C. melani.
UII ID. IAN. In. nicomedia
luciani prb qui quattuor partibus
factus est et reliqua. In militana ciuitate
Nall piliocti . In heraclea felicis et ja
nnari In. grecia . polecostin palati ean
dide. Alio loco poliasti philoronis can
dedi ani eueti.
1:3. S. In nicomedia luciani presbyteri (2 m.
addidit supra lineam antiocenae ecclesiae), qui
quattuor partibus factus est etin mare missus
alia die integer est inventus 3. C. divisus est,
M. fractus est; L. C. om. et. reliqua — 4. €. L. M.
V. poliocti, C. januariae — 5. S. L. M. V. pole-
costen , palladii, C. civitate policostini palladii
— 6. 5. C. poliarti; S. €. M. candidiani, L. V.
candediani — 7. S. C. euthiei, L. M. V. evoti —
&, In fine laterculi m. 2 : FA relatio pueri ihu ex
egipto.
VIidus in grec eucti rustici pissei timothei seeundi luci
felicis ianuari et in brundi leuei | et in sirmis anastasi
iocundi ratitis petri flori tilis floriani | taciae et alio loco
pathei augustod depos egemoni epi.".
Rich. 1n grecia cipisei . secundi. timothei, | luci. llori . rustiei .
Augustiduno . depositio | agemoni.
Excerpta etc. ἘΝ. in grecia cipisei ete, flori herhardi epi et conf. —
G. Aegemoni — Bedae-Flor. codd. C. V. in. Graecia rustici episcopi
timothei telesphori anastasiae — Notk. in Graecia poliecti et palladii,
— F. Augustiduno dep. agemoni luciani maximiani... Belvaeiis ss.
luciani οἱ messiani.
UI IDUS IAN . In grecia
rusitici physei thimothel . iocundi . rà
ditis . luci petri . floritilis fori anastasie
Et alio loco. satthei . Agustiduno depo
[sitio
beati egemoni epi.
2. 5. C. L. M. V. rustici; S. physei, C. phisei,
L. phisti, V. physti, M. fisti — 2,3. S. ratiti, G.
ratitis— 3. S. flori talisfori, L.V. flori . tili . fori.,
M. flori, telesfori, C. om. telesfori — 4. S. C. sa-
thei, C. addit : marci . In gallia civil . belloacus
passio sanetorum luciani, mariani atque iuliani
mrt. — 5. S. egemoni (2 m. em. gemonis) con-
fessoris (2 m. addit : et epi).
V. ID. IANUAR.
In africa . epietiti.
iocundi . quinti.
secundi , saturnini.
Uitalis . euenti *.
felicis . Artaxis.
furtunati , Rustiei
Silli. qua&i . & ἃ
liorum septem.
marcialis . saturi.
Ix Smirna? . Revo
cati . firmini.
possessoris . Ianuari.
V idus in aff epieteti: quinti secundi ioeundi saturnini
vitalis | quinti vincenti οἱ felicitatis I quinti felicis artaxis
furtunati | rustici silli quieli el alio& sex mareialis
in smerna revocati | firmi possesoris ianuari salur-
nini .'.
Rich. In affrica epiclili . iocundi, satur | nini . uitalis . felicis . fur-
tunali . In smirna | reuocatae . firmi.
U IDUS IANUA.
In affriea epietati: ioeundi saturnini
vitalis item. quinti felicis artaxis fur
tunali. rustici silli quieli et aliorum
vu mareialis saturnini . In smermà
reuoeati firmini possessoris . ianu
ari saturnini.
3, S, epictiti; S. C. L. M. V. iocundi . quinti -
secundi . saturnini — 3. V. interquinti — 5.8. C.
L. M. V. saturi. In smirna — 6. C. firmi — 7.
saturnini. saturi, S. saturnini et belvacus pas
ότι sci luciani.
Saturnini *. Excerpta etc. Ὁ. 915. revocatae sirmi.
Y prius Syrmia, deinde em. — ? prius balisse, em. balisse; ed. Basilissae — 9 αὐ 20m.
el sie obiit uuidoldus prbt. petimus ut memores ipsius si
smirna.
—- H H ΠῚ ü $
( ; : à prius melita, em. milita — 5 [n margine *
tis ἘΞ et ipso die obiit trutmundus acolitus —
5 prius evinti, em.eventi — Ἶ smerna, em.
Cod. Bern.
11. ID. IAN.
rica . Reuocati.
mi . mirthae!
yssessoris . οἵ alorü
uo. Rom in cimiter
ja appla . caelesti.
[clehiades epi.
x africa . saturi.
italiani . felicitatis.
)unti . quorum gesta
nabentur . artatis . et natl. sci
polia||* cum sociis suis ?
IANUARIUS
Cod. Eptern., etc.
III idus in aff revocati firmi in irta possesoris et. alior
duo | rom in cimi calisti via app depos militiadis epi in
aff. saturi | vitaliani felicitatis .". .". -" quinti, artatis .". |
Rich. Rome . depositio meleiadis epi.
"]
Cod. Wissenb.
IHI IDUS IANUA.
In affrica. revocati. firmi. nirthi
possessoris el aliorum i. Roma In ci
mitirio uia appia calesti. et dep. mel
ciadis epi. In affrica . saturi uitaliani 5
felicitatis . quinti . quorum gesta ha
bentur artatis.
9 S. nirte, M. nisti, L. V.susti — 4 3. caelesti,
C. cimiterio calesti via appia depositio — 6. L.
M. felicitatis qui quorum, V. felicitatis quorum
— 7. habet artatius, L. habent astatis, M. V. ha-
| in sirmis . reuocati . Affrica. | bentur astatis; S. addit : et in syrmis natl revo-
firmi . nirtae. | saturi . quinti . Alibi sci
termitii prbi et conf. cati.
III. ID. IANVAR.
; alexandria, petri.
Severi . sei . Leuci conf
et alsolami . quorü.
gesta habentur
x africa . filoromi.
ingenui . quinti.
anuari . Saturnini.
Uincenti . Ix hispa
viis . Augenti . donati.
Agustlini . Gregorii
epi . Nazari . Saluii.
Felicis . donati prbi.
flori . zemini.
Pausami . eugenii.
Uietoris . stephane
et aliorum duodecim.
οἱ depost hortinsi epi.
i ——EÓÓ
-- ————
PRID. ID. IANUAR.
Ix achaia . eyriaci.
Moscenti . Bonitte
Saturi . ciuis arabii
qui transiens ante
templum euiusdà
idoli . INsufflans.
cum signasset fronte.
corruit tenentes * eum.
ibidem observaxtes
duxerunt ad ducem.
et indicantes faetü.
decollatus est.
Ts africa . Zotici.
Castuli . quinti . Rogati.
wodesti . ubiciani.
Garotici . eastulini.
Ix aegypto . philoromi.
zotini . castoli . pelri.
aventine *.*
2 — * prius tenens, em. tenentes.
1 misthae 15 m., em. mirthae — * ed. polio... 3 seripta. litteris inclinatis m.
ΠῚ id in alàx petri leuei .". ^. εν confe& et alo lami | in
aff. filoromi eugeni quinti ianuari saturnini vincenti In |
spanis agenti donati aguslini salvi felicis donati prb flori
| zemini pati pausalini eugeni stefani el alior xit et depos
hortinsi epi.
IIl IDUS IANUA.
In alexandria petri. seueri . si leuci
confes . et alsolami . quorum gesta
habentur In africa. piloromi . inge
nui quinti ianuari saturnini
Uincenti in hispaniis agenti donati
agustini saluii . felicis . Item felicis . do
nati. pbri . flori zemini pausalmi .
eugeni . uieloris slephane . et. aliorü
xi . et depó ortinsi epi. 10
3. C. lucii — 344. C. alsolami. quinti . in africa
philoromi, S. filoromi), L. alesolami - 6. 5.0,
augenti — 8.8. flore gemini — 9.6. eugenti, L.
M. V. tegenti; S. stephane 2 m. em. stephani,
C. L. V. Stephani — 10. S. hortinsi epi., C. hor-
tensis, L. hortensi, M. V. or
ordo nominum variat hoc modo : In spaniis vin-
centi . tegenti . donati . augustini . salvii «Το οἶδ,
donati presbyteri . flori efe. In cod. L. post te-
"insi — in. M. V.
Rich. In alexandria petri . absalmii !. fü | loromi. In affrica
felicis . Et. sci gregorii epi | nazanzeni.
1 R2, abalsamii.
Excerpta etc. ἃ. 915. petri episcopi — ἘΦ. G. alibi filoromi augenti.
genti. donati quattuor nomina omissa : ea
vero superius leguntur sic: In affrica piloromi.
donati . augustini , salvii . felicis . donati pre-
sbyteri .ingenui etc. Nomen donati bis repeti-
tum causam dedit errori.
Prid. idus in achaia cyriaci musce
castoli | quinti rogat
in aegip philo | vomi zotici castoli petri aventinae.
nli saturi in aff. zotici
i modesti bicciani carotiei castolini
PRID. IDUS IAN.
In achaia cyriaci moscenti saturi
civitate arabie qui transiens ante
templum cuiusdam idoli . insufllans .
cum signasset frontem corruit tenen. $
tes eum ibidem observantes duxe
runt ad ducem et indicantes factü
Rich. Yn achaia . ciriaei . In affrica | zotici . castoli
modesti , petri . auentiae.
FEixcerpta etc. ἘΔ. alibi zeotici cliceri secund
alibi zotici bonitti castoli rogati filoromi petri aven
— ὦ 914. zotoci bonitti cf. castoli rogati.
; cod. poliasti vel poliarei —
decollatus &.In affrica zotici castuli
quinti rogati modesti ebiciani cà
rotici castolini . in egypto phiromi
zolici castuli . petri auentini.
9.8, C. usque ad decollatus est om. — 3. L.
quod — 10. C. philoromi, L. Y. fironio, M. phi-
romo — 11. S. aventinae.
quinti. rogati .
i helari episcopi — G.
tini (Lab. aventiae).
e
f. 895
[8]
Cod. Bern.
ID. IANVARIAS τα
Tx africa . Ixgenui.
uincexti . sallii.
felicitatis.
Tx campania . xeapolim.
cyriaci . eymini.
7otici . crisi . cliceri
felicis . ianuarii.
Rom . secunde . Via.
Jauigaxa . corone
et milità quadraginta.
et alibi . quosquoni.
enonis.
Pietauis . depo. sei
helari epi . et confes.
IANUARIUS
Cod. Eptern., ete.
Idus in aff. ingenui vincenti satti felicitatis in campà neo-
polim cyriaci cimini | Zoti herisi // gliceri felicis gu
rom secundi via Javiana | coronae milit xv et alibi
quosquonio enonis pietaü depos sci hilari ept.
Rich. In neapoli wincentiae. | aflriea . ingenui . eymini . erisi .
Pietauis de | positio sci elarii epi. uU !
Excerpta. etc. ἘΣ. neapoli vincentii, — ἃ, in Achaia ciriact saturi.
alibi zotici gliceri secundi. — Lab. Arica ingenuae felicitatis. alibi
syriaci zotici gliceri secundi. — Notk. Romae via lavinaca secundinae
coronae et militum xu.
Cod. Wissenb.
ID. IAN.
In africa ingenui uincenti . saltii, —
felicitatis . In campania —neapolim.
cyriaci . cliceri . januarii secundi . nia.
laui eana. corone militum. xr. et alibi
quosquomo eo nonis Pectauis depó
aci elari . epi . et confessoris.
9. S. C. L. satii, M. V. sattii— 3. C. felicitatis .
modesti ; C. L. M. V. neapoli — 4. S. C. L. M.V.
cyriaci . cimini . zotici . erisi . clasceri (S. clereci,
G. clereri) . felicis . januarii (L. V. zarii, M.zari,
i. e. zanuari) . romae secundi (S. secundae, C.
secundae . rogati) — 5. L. M. V. latina — 6. S.
quosquonio eononis, C. eos, quomo, eononis,
L. M. V. quoscomo . eononis (V. eunonis) —
7. ceteri omnes hilarii vel hylarii . C. addit ; am-
bianis inventio s. firmini episcopi et confessoris,
XVIII. ΚΙ FEBRO.
Ix anthiochia . cleri.
diaconi . de antiquis
multis . tormentis
passi . et in mare mersi.
Tx africa . pauli . suc
cessi . uieturini.
saturi . Missoris.
geronti . Lucriti.
ianuarii . floride
theucosiae.
Nola eüpaniae . pas.
sci felicis.
et alibi depos . beati!
eufrasi epi".
XVIIII kl feb in antioc luceri diac et in aff. pauli successi
vietorini | saturi misoris geronti lnetiri ianuari floridae et
theocosie | nola civi camp 501 felicis et depos euphrast
epi.
. In eampania. nola . felieis
pauli suecessi . Cam |
Rich. In antiochia glicerii dia | coni
confessoris. Et | in capua agapiti, Affriea .
pania eulrasi epi.
Excerpta etc. ἘΝ. ἃ. ἃ 914. cliceri martyris — Ἀϑ, Nola Campaniae
natalis s. felicis et agapyti — F. in Campania. felieis in Capua agapili
— (6.915 Remis eu (sic). — G. 914, Rem' eufra(si) — Notk. in
Antiochia glicerii diaconi de antiquis etc.
XVIIII KL: FEB.
In antiochia . cleridiae . de antiquis
multis tormentis passi et in mare
mersi In affrica pauli successi uie
turini saturnini . missoris . geronti . lu
criti . ianuari . floride theucosie . Nola
campanie passio si felicis et. alibi de
positio beati eufraxi epi.
3. L. cleti, omnes 7 diaconi — 9. S. C. L. M. V.
saturi; C. messoris — 6. (i. teocosae — 7. S.
2 m. supra lineam in pincis— 8.8. C. L. M.V. eu-
irasi; 8. addit : et in campania agapiti.
XVIII KL: FEBRS*
Ix aegypto . Grisogoni.
cyrsi . Leuci . Gainici.
Genonis . Minelàpi.
et in oriente . cornili.
caelesti . et ceterorü.
Axtiochia . liceri diac
Et alibi depos sci abbaeue
prophetae.
Remis? . depos 501
remedii epi et conf
el pictauis . dedicatio
sei amanti." ὃ
1 [n margine : et obitus oftarii (ed. ostarii) pbr
deumari ultimi pbri ideirco. precamur clementia(m) ἃ
XVIII in aegip erisconi tyrsi lauci gauniti zenonis menelai
et in orieti eorneli. | caelesti e. ceteror antioc ]uceri diae
depos ambacu prof | remus depos remedi epi.
Rich. In aegypto . crisconii . geno | nis . In oriente cornelii, calesli .
ambaeue pphetae.
XVIII KL: FEBRO.
In aegypto crisconi tyrsi leuci gaginici
genonis mine lampi Et in oriente cor
nili . calesti . et. ceterorum . Antiochia.
liceri diaconi . et alibi depositio abaeus $
prophete Remus depos sei remedii epi
et confes . pectauis dedicatio sei amanti.
2.S. cainiti, L. gainiti, M. V. gamiti — 8 8.6.
L. M. V. menelampi — 3,4. 8.M. corneli — 5. C-
leceri — abacue 2* m. — 6. S. remus civitate —
1. €. dedicatio basilicae.
pA ———
i. precam(ur) ut memores illius sitis — ὃ prius Remus, e». Remi Seti je di i vli
: , em. Remis — ? et ipso die dissolutio corpusc
estram in d(eu)m et propter d(eu)m ut, memores ei esse dignemini. :
Cod. Bern.
XUII- KL: FEBRS:
iom uia sal//[aria.
x cimiterio . prescelle
depos sei Marcelli
papae . et coxt.
3t uia appia . In cimit
calisti . passio scae
marthe . audeini
martyr.
Uia corniua . In cimit.
militum! xouem?
el aliorum . Numero.
tredecim quorum
xomina . in libro
uitae tenentur
scripti."
Tn africa . saturnini
faustini . frauiani
et aliorü sex.
Arclato depositio sei
honorati epi ////
Mii?
IANUARIUS
Cod. Eptern., etc.
XVII ΚΙ rom via salar in cyrn priscellae depos si marcelli
epi | et via appia in cym calesti pas séi anani mari via
cornelia | vm mil in cyrn aliorum xm quorum nom ds
scil in aff saturnini | faustini naffaviani et alior vir arilat
depos sei honorati epi
Rich. Rome . marcelli pape. | passio marlae .
Arelato | depositio . honorati . episcopi.
Excerpta etc. R?, Romae via Salutaria in civitate Priscillae efc.
affrica . fausti .
[9]
Cod. 'Wissenb.
Rome via salutaria XVII KL. FEB.
In cymitirio prescelle dep sci marcel
li epi et confessoris. et via appia.. In cimi
tirio calesti passio . sée marthe audeini
mar.In fontanella depositio landoni 5
epi.et conf. Uia cornua in cymitirio
[mil
viu. eb aliorum numero xin , quorum no
mina tenentur in libro vite. scripla.
In affrica saturnini faustini franiani
et aliorum . v1 . Arelato depositio sei 10
[hono
rati epi.
1. S. C. L. M. V. salaria — 2. S. C. L. M. V.
priscille, om. saneti — 3,4. S. in via apia passio
sanctorum milia viu; L. callisti, M. calixti, V.
galixti — 4. C. audeinae, L. M. Y. audemi —
4-1. 8. post passio usque ad vim om. ; deinde : et
alibi numero xr quorum e/c.— 5,6. C. adnotatio
Fontanellensis om. ; L. M. V. landoni abbatis
(ad calcem laterculi).— 6.C. cornelia — 6,7. C.
militum novem, L. M. V. milites vni — 9. C. L.
flaviani — 11. C. addit : et confessoris.
XUI KL: FEB:
Ts africa . Micae
uictoris . MistiaNi.
Saluii . Miseliani
uicturici . 'Phecuse
Furtunate ". uene
riae satae . satur
xixae : hortisiane
Leucii . Missuriani
Uincenti *. Albae
Mosei . Ixgenule
Uieturiae.
Ix oriente . xatl*
rubentii . et masteri *.
Ix aegypto . Thebai.
de . depos 561 anto
Nii/^ . monachi.
Lingu//nis . passio
scorü Martyrü
geminorum . Speu
sippi . Helasippi.
Melasippi ; Leonelle
Tunellae “." -
Neonis dea . dep 50]
Marcelli epi.
Beturieas *. Sulpici epi
1 tum in litura — ? uem in litura —
XVI ΚΙ in aff. muci. victoris mistri
toriei | teussae fortunatae veneriae sartae
lisiani | leuci misurl
vietoriae | In orieft nt rubenti e
οἱ antoni mori | lingonas pa
sippi elasippi melasippi |
depos marcelli epi.......-
Rich. In affrica muti . uictoris .
monachi. | Lingonis . passio scoru
sippi . helasippi . melasippi . le | onille . iunille .
picii . epi.
Excerpta. etc. E?. Lingonis
(eleosippi m. 2) et meleosippi leonelle m:
ἃ 914. deas civit. marcelli epi. — F. Linguon
speusippi eleusippi et meleosipp.««
mareelli deensis episcopi et confessoris.
9 litterae exaratae manu recentiore, abrasae. —
ani salvi miseliani uie-
saturnini hor-
ani vincentiae albae timothei ingenulae
t martyri in aegip depos
i sorum gemenorum speu-
leonillae innillae nenonis diac
| et furtunati . In aegypto . antonii
m martyrum gemi | norum . speo-
neonis . bilurieas . sul-
etc, turbonis. — Tr. Linguin. speusippi
art (G 914. leonelli).— ἘΝῚ G.
as sanetorum geminorum
ionillae neonis turbonis. saneti
4 ed, marteri —
XVI KL. FEBRO.
In affrica. nice vieloris mistriani salvii
miseliani . vieturiei theeuse furtunate
venerie sale saturnini ortisiani . leucit
missuriani Uincenti albemosei ingenule
vieturie . In oriente Natl rubentii el mar
Lexi In aegypto tebaida depositio sci an
tonii. monachi. Linguis . pas seor mar
tyrum geminorum speusippi ///]]/ :
helasippi melasippi leonille iunellene
onis. dea? positio sci marcelli epi. Ingall
[civi
tatebeturicas depositio sulpiciiepi el con
fessoris.
1]oc loco erasum leonillg; — ? a deletum
manu 22,
3. S, micae, C. meicae — 3. C. theocose, L.
teussae — 4. L. M. Υ. veneniriae; L. santae —
5. S. C. L. M. V. albae . mosei (C. mossei)— 6. C.
rubentiae — 6,7. L. M. V. masteri — 8.8. C. lin-
gonis, L. M. Y. ligonis — 9. C. germanorum —
10,11. L.V. elasippi ; C. leonellae, meonis, iunel-
lae; L. M. V. Jeunillae (M. ieunillae), iunellae
neonis; S. leonillae . neonis (supr« lin. 2 m.
avia illorum); dea . deposi — 11. p. M. V. om.
sancti; C. marcessi, gallea — 12. S.GI M V.
saneti sulpieii efe.
5 prius antonini, em. antonii.
0
f. 60»
In ponto ciuitate
asiae . mosei.
ammoni . miceae
Asteri . Leupardi
conf . Furtunati.
Zenonis . Zesimi.
menelampi . didali
Ualentis . el passio
sei tyrsi '. cum sociis
suis . Leuci ?. et gal
lixici
Ix africa . Scoxisi.
Successi . Ualen
lis . theleriani *.
Pauli . Maiuli.
Luci . uieturiNi.
Hoxorati . Satur
xixae 7. Floride *
Lurici
et aliorum quattuor.
decim.
IANUARIUS
Cod. Eptern.. etc.
XV ΚΙ feb. depos scae mariae et cath petri in AV |
In ponto civi assiae mosei ammonl. In micea asterl or-
tunati | Zenonis Zosomi menelapi didali valentis sei iyrsl
leuci galliniei | In aff sconis success! valentis teleriani
pauli iuli luei vieto | rini honorati saturninae floridae et
alior xm luriei et | rom via sala priscellae.-..-
Rich. Rome , cathera ἢ sei petri | apostoli . Et in ponto mariae .
Item rome.sce | priscae . In ponto civitate Asiae . mosei , ammo | nii
et passio tyrsi.
1 Ri, R2. eathedra.
Excerpta etc, G.915. priscae virg . et mart. Ponto mariae ammonii .
— RÀ. transitus sanctae mariae . Romae dedicatio basilicae saneti
petri.
XIII KL: FEB.
In africa . Pauli.
quinti . Geronti.
Januarii . satur
xNiNi . successi
Germane . Tertu
]i * et aliorum
multorum . Tybe
ritani . Maioli.
Uicturiani . hono
rati . Furtunati.
Iulii . Lucii . Mar
cusii . Publi . Feli
cis . Gagi . Uitalis.
Cassiani . Uieluris.
Secundi . primi.
Hispani . ecamari.
ΤΕ Lucii saturine
Floride . calistae
Molendionis.
Hierusolima . Mar
the. et mariae
sorores? lazari.
Charlaginem
picariae . piae.
et aliorum trigin
τα. οἵ octo . Zosimi
Mixelampi.
"Tibariani . Furtu
nati.
Rome . passio 50]
Sebastiani . matt
Lugdono . ordinat
episcopatus sci
Niceli epi *.
XIII ΚΙ feb. in aff pauli quinti geronti ianuari saturnini
success] germanae zertuli | et alior multor tiberitani
maioli vietoriani honorati furtu | nati iuli luci mareusi
pupli felicis gaiae vitalis eassiani | seeundi vietoris primi
spani cacinari ΤΕ luci saturninae | floridae calistae melon-
dionis hierosó marthae et mariae | soror lazari Kartag
picariae piae οἱ aliorum xxxvi. | et alibi zosimi menilapi
tubariani fortunati 50] niceti.
Rich. In affrica pauli . quinti. ge | rontii . januarii , germani . Hie-
rosolima mar | thae . et mariae , sororum lazari . Rome pas | sio
sebastiani martyris. :
E cR etc, Bedae-Flor. codd, A. T. L. In. Africa etc. successi
Cod. Wissenb.
XV KL. FEBRO.
Dedicatio cathedra sei petri apostoli
qua primo Rome petrus apostulus sedit,
Et in ponto civitate Asie mosei ammo
ni micee Asteri furtunati zenonis zesi
mi . mene lampi didali. valentis et pas
sioscitirsi com sociissuis leuci et gallinici
Inaffrica sconisi successi valentis feleria
ni pauli mareuli luci . vieturini honorati
saturnine florede luriei et aliorum . xum 49.
9.S. L. M. V. Deposilio (1) sanctae ae glorio-
sae beatae mariae matris domini nostri ihu
christi (S. om. christi) et dedicatio ; S. C. M.
cathedrae (L. V. om.) — 3. S. quia ; C. romae
sedit — 4. C. L. V. moysei — 4, 5. S. amonii, C.
amonis — 5. C. meicae, M. micheae, V. niceae
(fortasse, 9 m.) — 5, 6. C. zosimi, L. zezimi —
8,9. S. L. M. theleriani, V. thaelaeriani, C. fele-
riani — 9. S. C. maiuli, L. M. V. pauliano . iulii.
lucis — 10. L. V. floredi, M. floridi ; S. ]ucii, L.
V. luciri — S. 2. m. inter lineas: et sce prisce
virginis.
Y [n cod. S. supra hoc vocabulum 2. m. *
hoe superfluum est.
In affrica pauli quinti XIIIL KL. FEBRO.
geronli ianuarii saturnini suecessi ger
mani tertuli et aliorum multorum tibe
riani maioli Vieturiani honorati fur
tunati iulii lucii mor cusi publi felicis ga
οἱ Vitalis cassiani victuris secundi primi
hispani . cacmari Item lucii saturninae
floride. calliste molendionis Hieruso
lima marthe et marie sorores lazari .
cartagine picarie pie et aliorum xxxvi
zosimi mine lampi tibariani furtuna
ti Rome pás 50] sabastiani martiris
lugduno ordinatio episcopalus sci niceti
epi.
οἷ
9.8, L. M. V. genuarii — 2,9. S, C. M. ger
manae — 3.S. om. tertuli, M. tettulae — 8, 4
S. G. tibiritani, L. M. V. tyberitani — 5. S, C. b.
spani ce . mari, Τὰ, eaemari — 8 s. L, V. floridi;
C. coelesticae, L. V. callisti. ;
— 9. GC. sororum, M. sororis — 10. C. pigariae ;
S. XXXVIII quorum nomina deus scit — 11
C. L. menelampi, M. V. minelampi ; C.L.
tiberiani — 19. S. L. M. V. sebastiani ; C totum
versum om, — 14 C. om.
BEEN — ——— 68.
! prius tursi, em. tyrsi — ? Jeaci, em. leuei—
3 ni : AN v, ,
ninue, em, ninae prius Florede, em, Floride — * es corr. ez is — ὃ epi incoeptum aUrddi
Cod. Bern.
XIII KL: FEB:
Rome . Ix cim . Fabi
ani epi . et sebasti !
ani.
In cimiterio . Ma
riae . et marthae
Audifax? . et aba
cuc.
Lugduno gallia.
clementis.
Nicomedia . Leonti.
Biti . Ciriaci . ursi?
cendei . Leuci.
Flori . Felicis
Caeledoniae . Mar
ciae.
Neueduno . Tyrsi.
quiriaci . Galinici
Rome , Passio scae
Agnetis * . virginis
XII KL: FEB:
Natale felicis
Fructuosi . mart
Gelsionis ? . Fulogi
Caeciliane . Augurii.
Marcialis.
τι. Felicis , Uiti.
Gandei . Flore
Leonti . Ciriaci.
Fausta//ci.
Nicomedia . Eostasi.
confessoris.
Ix africa . Solutoris.
hermetlis.
Ix hispanis . ciuitate.
laracona . passio
scorum . Fruetuosi.
epi . Auguri . et
elogii diaconor ^
et martyr.m *.
Trecas . passio sei
patrocli martyr
Arvernus deposit
beati auili epi.
Saturwini . quinti.
marini . datii
Saturi . Gaddiani.
Caeliani . Zabullii.
: Mamas . Uincenti
Arogali . Uieturis.
Repositae . primi.
Lucii . Maiulini.
Honorati . Mar
cusi . Secundi.
Castini . Gagi.
Caelestini . Ermis
epi et publi *."
Jtom pas sce ag
netis wirgin 8.
1 gab em. seb — 2 Audefax em. Audifax —
* Rom. etc, m. 2.
IANUARIUS
Cod. Eptern., etc.
XIII kl rom pas séi sebasliani fabiani epi via cornel
milià | ab urbe xm mari et ambacu lugduü clementis
pib In nicom | leonti ciriaci biticendi ursi flori felicis
celedoniae marciae | neveduno tarsi leuci gallinici kiriaci
et in spanis vincenti.
Rich. Rome uia appia . sci seba. | stiani . Tabiani epi . nicomedia .
leontii . ciria | οἱ. cendei , ursi . flori. felicis . celendonii . neui | duno.
tyrsi . leuci.
Excerpta etc. R?. Rom , in cimit , ealesti catacumbas passio sancto-
rum fabiani et sebastiani.
XII ΚΙ rom scae agnae virginis felicis fruetuosi celsiani |
celiani augori marcialis It felicis cendei viti flori leonti |
cyriaci fustaci nicom eustasi in aff solutaris hermetis |
spania civi racora sCor fruetuosi augori eulogiae daci |
lrecas 501 palrocli arvernius depos aviti epi alibi satur-
nini | quintini marini dati saturi gaddiani celiani zabuli
mam | mar vincentiae rogali victoris repositae primi
luei | maulini honorati maeusi secundi castini gai cae-
lestini | ermis epi et pupli vincenti spoliti civi vitalis.".....
Rich. Romae uia numentana . p
fructuosi . epi . et | logii . Et in spo
saturnini.
1. ἈΠ. alevernis
Excerpta etc. Bedae-Flor. cod. C. fructuosi caeciliani.
3 ed, uni — ὁ Agnilis em. Agnetis —
as | sio. Scae agnae . Et in spaniis .
liti . uitalis . alcuernis ! . auiti epi .
'
[11]
Cod Wissenb.
XIII KL. FEBRO.
Rome In cimityrio fabiani epi et sabas
tiani . In cymilirio marie et marthe
audefax et abaeuc . lugduno gall clemtis
prbri . Nicomedia leonti biti cyriaci 5
ursi cendei luci flori felicis caeledome
marcie Neveduno tursi quiriaei galli
niei.
9. S. om. epi — 92, 3. S. L. V. sebastiani ; C. et
passio saneti sebastiani martyris — 3. €. L. M.
V. marii, S. mariae em. marii ; C. marthae uxo-
ris eius — 4. S. gallea, C. galliae civitate —
5. M. V. leontis — 6. luci C. om., S. L. M. V.
leuci ; C. om. flori ; S. celendoniae, C. caelido-
nine, L. celedoniae, M. celidoniae, V. celae-
doniae.
XII KL. FEBROARIUS
Rome passio agnetis virg Natl felicis
fruetuosi celsionis fulogice cieiliane
augerie marcialis Item felicis . viti
candei flori leonti cyriaci faustaei Nico δ
media eostasi conf In affrica salutoris
et metis . In hispaniis civitate taracona
pas seorum fructuosi epi. Auguri eLeolo
gii diac Trecas pas sci patrocli martyris
Arvernus depos beati avili epi. Saturni
ni . quinti marini dacii satiri . Gaddiani
celiani zabullii mammas vincenti . aro
gati . victoris reposite primi . lucii . ma.
iulini honorati . marcusi secundi eastini .
gagi celestini ermis prbri et publi.
9, S, passio agnetis male assuta diei praece-
denti ; errorem em. m. 2 — 3. C. lelogicae ; S.
C. M. eaecilianae — 4. S. agurii, C. L. M. V. au-
guri — 5. C. caudei, L. M. V. candidi ; S. C. flo-
rae — 6. C, deostasi, L. M. V. eustasi ; S. C.
solutoris, L. M. V. salutaris — 7.8. hermetis,
G. L. V. et hermetis — 5. C. augori — 8, 9. L.
M. V. elogi — 10. S. C. arvernis — 11. S. saturri,
C. L. satyri — 12. S. celeani, M. V. caeliani,
C. caeleniani ; €. zabulii ; S. mammasi —
12, 13. €. rogati, L. V. aroganti — 15. 8. 2 m. in
fine addit : epi; V. hermes, C. ermes episcopi
et publii item leontii.
7 m additum m. 2—
ὁ Felsionis em. Celsionis —
ὁ diaconi em. diaconor. —
f. 61^
[12]
Cod. Bern.
XI KL: FEB:
Ix hispania . ciuitate
valentia . passio
sei ualeri . epi
et uincenti diac
et mai. οἱ decim
et octo οὔ sociis
eorum . quintili
ani . Cassiani.
Matulini . puluii
urbani . Marcia
115. Fausti . pauli.
Suecessi . petri
Felicis . Genuari
primitiui . Eboti.
obtati . Caeciliani,
Frontonis . luli.
lanuari . Luberci.
Apodimi . Orionis
Memnonis . Her
metis . lanuariae
Et in africa . quiri
cum sociis suis.
Gemelli , Saturi
Genuari . Felicis.
"T yei . Flori.
Orionis.
Ad gemellas . cle
mentis . Anastasi
martyris . Satur
IANUARIUS
Cod. Eptern., etc. Cod. Wissenb.
XI kl spania. civi valentia sei valeri epi et vincenti diac l , Be. IT KL. FEB.
et aliorü. ΧΥΠῚ quintiliani cassiani matutini pulvi urban: In hispaniis civitate valentia passio
mar | cialis fausti successi felicis pauli petri ianuari pri- sei valeri epi et vincenti diac et marty
mitivi | eboti cediani optati frontonis iuli bellici municipi xvin cum socus suis . quintiliani . Cassi
techi orionis | memnonis ermelis ianuariae it ianuar! ani. matutini palvii urbani. marei
muci saturi bellici | et rom ad aq salvi 56] anastasi epi... alis fausti pauli successi pelri felicis
ianuari primitivi eopoli . optati eaeei
liani frontonis iuli ianuari luberei.
Apodomi orionis mennonis hermetis
ianuarie. Et in affrica quiri eum. soci 10
is suis gemelli saturi januari felieis
Lyrsi. flori orionis ad gemellas elemen
tis saturnini munieipio
Rich. In allrica . januarii . minucii saturi . In spaniis ciuitate. ualen-
ia. passio sei ua | lerii τ οὐ uincentii diac . In 5 oliti eiuitate . archi- UNE P
ERN io sci na | lerii epi, et uincen i Οἱ "P 9, S, C. M. in hispanus — 3, 4. C. martyres
1 Ri, οἱ dedicatio oratorii . sanctorum . cosme . et damiani . (anasta- que xvm eum sociis eorum; L. M. V. diaconi et
eli martiris m. 2) martyrum xvii — 5. &. L. M. V. pulvi, C. publii
i — 3. S. C. eboti, L. M. V. eoboti —8. C. luperei,
M. luberti — 9. S. apotimi, C. apodimi, M. apo-
doni — 19.S. titi, C. V. tici, L. fici, M. tyei —
13. C. municipi.
Excerpta. etc. ἘΝ. G. Romae vincentii et anastasii martyrum. —
Ri. in spaniis civit . Valentia Caesar. Augustus passio saneti valerii et
nini . Municipio. valentini.
X KL: FEB: X kl feb in maurità neocmssaria civi si severiani et X KL. FEBRO.
Tx mauritania !.
ciuitate . Neoces
sarea passio . 56]
seneriani . et aqui
lae uxoris eius.
Bellimi . Nici
Castoli . Flori.
Saturnini . Basille
et cornili.
Rome. Emerentia
ni martyF
Ix cira Gallatiae ?
donati . castuli.
popiae . clemati.
cum suis omnibus
et alio loeo . passio
séorum . Eugeni
Machari.
1 mauretania ent, Tài
aquilae üx eius rom via salar veteri | belli flori satur- | In mauritania civitat neocesaria
nini minuei eastoli basilae et al loco corneli | exoreis | pas 50] severiami et aquile uxoris eius
ancira galaliae donati castoli papiae climati el alloco | | belli munici eastoli flori saturnini .
s&orum eugeni neonis machari.-...... basille Alio loco cornili exorcistae
In ancyra galacie donati castuli . po
pice clemati eum suis omnibus Et a
lio loco pas sceorum eugeni machari
9. &. L. M. V. neocaesarea — 4. S. minici, b.
Rich. Caesarea . seueriani et aquille . | Rom belli . flori . saturnini . | mamici, V. maini i; &.flore — 5. C. basillae;
calisli ἢν Sce emerenti | ane mart , Et alibi cornelii exorcistae. anastasii martyris ; S. C. I. M. V. cornelii —
1 ἘΞ, castuli. 7. C. demali, L. M. V. clemente cum suis omni-
bus — 8. Ο, ii renti acarii
Excerpta etc, ἘΠ. emerentianae. virg. — R*. nalal.ss.emerentiani | pulvii PR Me S um aede :
οἵ machari et passio santi asclae. dep sce Merengue Vis
auritania — ? Gallitiae, ent. Gallatiae.
Cod. Bern. Ϊ
UII KL: FEB:
xli//ochia !. passio.
«ei babi//li * epi . cum
tribus paruulis.
t in eiü Neocesarea 3
Marduni . Musuni.
Eugeni . Metelli.
a africa . Epiciti.
Ruppi . publiani.
Charthagine . Galei.
iome . Felicissimi.
Aavenna . Satur
vini . Mari/ Ni *.
dali . Saturi . labelli.
Gudodiani . Geliani
Hermetis 5. Eustasi
conf Mimme uin
*centiae *.
IANUARIUS
Cod. Eptern., etc.
VII ΚΙ antioG babilae epi eum m. parvulis et civi neo
cessi marduni musuni engeni metelli | in aff epietiti ruppi
puplieani eartag galei rom via salar | emelri maximi et
alibi saturnini marini dati saturi sududiani | celiani iabelli
eustaci confermitis memmae vincentiae.-......
Rich. Antiochia , passio. .
fessor.
martyrum. mardonii musonii eugenii
omnes igni traditi sun
sei babilli. | epi . cum tribus paruulis.
Rom . felieissimi . et ali | bi marini . dati . saturi . celiani . eustasil con-
Excerpta. εἰς. Ado, Notk . Tn Neocaesaren civitate nat. sanctorum
metelli (Noth . marcelli) qui
tel reliquiae eorum in Axum fluvium dispersae.
[13]
Cod. Wissenb.
VIIII KL. FEBROARIUS
Antiocia pas sei babilli epi cum trib;
parum In civitate neocesarie
marduni musuni eugeni metelli .
| In aff epietili ruppi publicani carta 5
gine galei. Rom felecissimi Ravenna
saturnini marini dati saturi iabelli
gudodiani celiani hermetis eustasi οὐ
minime vincentie
| 3. L,. basilli, V. basilii — 3. S. C. L. M. V. par-
vulis — 4. S. mardunii 2 m. em. mardanii ;
musuni 2 m. em. musanis, L. V. maisuni ; V.
mecelli, C. om. — 5. S. poliani, C. ont. — t 5,
gallei, C. galiei felicissimi eum sociis suis
(C. cetera om.) — 1. 8. gabelli — 8.8. gododiani ;
L. celeani, M. V. caelaeani — 9. L. M. V. mim-
mae ; 8, 2, m. additum : et dep sei timothei epi
et οἵ et discipuli sei pauli.
UIII. KL: FEB:
Nicomedia . Pili.
Aruernus praeieeli
martyr /
Rom . translatio e£ conver
sio pauli apostoli in damaso *
Charlagine . donati.
secundi . papiae.
Capua castulae.
Sicilia . sei tyrsi*.
Ix africa . Epietiti
publiani . pappiae
In aegypto . Catine.
Agape . Fauiani.
Sauiniani.
Et in salatheo . Sodonis.
Ravennae poteolis.
Antymasius . Sabinus.
Leodotius . theugenis.
secundi | papiae capua kast
leodocius teugenis | etin cartag agilei.".....-
Rich. Nicomedia . bili . Rome . trans | latio ! . pauli apostoli .
lagine donati . secun | di.
calynae.
Y R2. Translatio corporis.
Excerpta etc. ἘΝ. G.
VIII kl nicom biti rom. transl pauli apos karlag donati
ulae sicilia fabiani sabiniani
in ealatheo | sodonis raven puteolis antimasius sabinus
Et in alfrica epictiti . publiani . In aegypto |
Arvernis Amarini (E! cemarini) praeieeti mart.
VIII KL. FEBROA.
| Nicomedia viti Rome translatio
pauli apostoli castige donali secundi
papie capu castule. Sicilia sci Lyrsi
In aff epiliet publiani papie In egypto. 5
| eatine Agape faviani saviniani
Et in salateo sodonis Ravenna poti
olis antimasius savinus leudocius
theugenis.
[Conversio sci pauli . et sci proieeti mr] *
Y uncis inclusa m. 2. inter lineas 9 εἰ 3.
3. S, C. L. V. biti — 3. S. 2 m. et conversio ;
C. saneti pauli ; 8. C. L. M. V. carthagine do-
nati etc. — 4. V. eapii . castulae, S. capua castu-
lae (C. om. usque ad in africa) — 5.5. C. epictiti,
L. M. V. epititi : M. pupliani ; ἃ popiae om. ἐξ
eius loco saturi : cetera usque ad finem laterculi
om. — 6. S. agapiae ; S. faviane, M. fabiani —
heo, M. V. salatech ; L. M. V. s0-
; S. M. puteolis, L. potioli — 8. L.
M. V. anthimasius ; S. suavinus, L. M. V. sabi-
nus — 9. L. theugeni, M. theugenis (eum xxxvi
martyribus deleta).
Car-
UII KL: FEB:
]x nicea ὃ smirne.
Sci policarpi epi
Ix campania.
Arthematis . eL ar
mate
Et laudotia . Arthe
mi . Fabiani.
Sabiani . Sidonis.
Paulae
Rauenna . Anthe
miasius . Sauinus.
Leudocius . heu
genis . eum tri
ginta sex martyr
ὙΠ ΚΙ feb in aff dativi iuliani taeliani? tellyplae reotri
centiae saturi vietorinae secur
emiliani et aliorum xx
1 taelliani 2? n.
j epi . et mar!
Rich. In oriente . policarp!
arthemii . fabiani . sabiani .
nis. xxx . | quinq - martyrum.
1 et mar. m. 2 supra lineam.
| Rauenna artemasi . theogenis .
Faxcerpta etc, E^. G. sanctae Paulae,
! prius Anthiochia,
T. deinde em. — ? prius bi
in margine : obiit theutbald(us) presbt. precamini u
3 prius Neocesareae,
abilli, deinde em. —
τ litterae inclinata:
1 memoriam habeatis —
adi papae | canli victoris
xv rodonis artematis policarpi.
. Et in | laodicia . rodonis .
m. Bethleem dep. 5. Paulae.
deinde em. — * prius ma
e m. 2 — δ prius tiri —
VIL KL. FEBRO.
IN mitia smyrne pas pilicarpi epi .
In campania poteolis arthematis
eb armate In laudocia arthemi fa
biani sabiani sidonis Ravenna
arthemi asius savinius leudotius
theugenis cü XXXV martyris .
vin-
3, S, L. M. V. nicea, (1. nicaea ; S. C. L. M. NE
policarpi vel polycarpi (S. 2. m. addit : et disci-
puli iohis evangelistae). — 3. &, puteolis, C.
pieteolis, L.V. potheolis, M. putheolis; M. arthe-
mati — 4. C. et preieeti mrts et armatae,
tae ; S. laudicia, G1
macarii — 6. 8. arthemasii,
anthemasius, M. antemiasius,
S, savinis, C. savini,
8, laudocius,
1. S. xxxvi martyres 2. nr. en. martyribus,
xxxvr martyrum, L.
xxxv. C. addit : dormitio s. paulae
Sindo-
: :
riani, deinde em. —
» prius nicia.
dona-
iaodoecea — ὅ. C. sidonis,
C. anthemasii, L.
V. afimisiasius ;
L. V. savinus, M. sabinus ;
C. leodocii, L. M. V. leudocius —
C. et
M. cum xxxvr martir., X
^ prius Hermitis. -
[4]
Cod. Bern.
UI KL FEB:
Rome Scie ! agne
tis uirginis . denatiuita.
te ? . uiti .
Tx africa . Missu
JANU ARIUS
Fragm. Lauresh. Cod. Eptern.. etc.
(VI kl. Febr.)
Publiani Festi Felicis
Bosoni Processi
Veneriae Marinae
Fortunati Theucusae
VIKI pas scae agnilis donati
viti in aff missuriani pupliae
vie | toris quintilli pupliani
festi felieis bonosi process!
veneriae | marinae fortuna-
lae Lecussae godditis secun-
centi rogati
Cod. Wissenb.
. κι" M! KL: B
Donati viti In aff misuriani pu]
tunati theoclise egodditis secti
epictili vincenti rogati primi a
helari ppetue iuliane et aliorum xum
riani . publi
uictoris * quin
tilli . publiani .
Festi . Felici .
Bosoni . Proces
sj. Ueneriae
Marine Fortu
xali . Theucuse
Egodditis . secun
dae . epietili .
Uincenti . Roga
* li. primi . Aureli .
helari . perpetue
1 Tuliane .
eLaliorum quadra
| ginta quattuor
et dedicatio basi
lice sci uietoris.
᾿ Nicomedia . Leaci .
Ix apollonia.
Calenici . Lucii .
honorati . Ma
rosi . Secundi .
Casli . Gagi -
Caelestini . Sulpici .
epi el confes .
". y» MR" V — AA
τ KL: FEBR:
Rome scae agnetis
virg de nativ . .*
Ix africa . datiui .
Iuliani . Telliani . ?
Seotri . Teliptae .
Uincentiae , Uietu
rini . Secundi .
papae . canti . Uic
toris . Emiliani .
et aliorum trigin
la quinque
1. 62:
III KL: FEB:
Ix Gauala ciuit
sti pauli .
Ix Africa perosiae ὃ
Uietoris . Honorati
Ix tuseia . constan
ti . Epoliti epi .
de antiquis .
'Treueris deposit
beatissimi ualeri epi
Egodditis Secundae
Epictili Vincenti
Rogali Primi Aureli
Helari Perpetuae
Iuliane Et alior xum ni
Nicomed Leaci le
in Apollonia Calenici
Lucii Honorati Marosi
Secundi Casti Gagi ri
Celestini Sulpicii epi
V. k1 Febr in Affrica
Dativi Iuliani Secundi
TTelliani Sectri Teliptae
Vincentiae Vieturini |
Papiae Canti Victoris
Emiliani et aliorü
XXXV. Í
dae epictuli | vin i
rimi aureli hilari perpe-
tuae iulianae et | ali
rali matrosi dat
liani saturi vincen
secun
uieluriae. leliptae.
cundi papae. emeliani. et alio-
rum | xxx duorum.
1 Rt datiae.
Africa
| epietiti gagi.
of XXIII
cii in apollon ca-
luci hono |
i iuliani cae-
tiae victo-
ae | et aliorum xxxir I
di casti gai caelesti : ...
com lae
ntini el. alibi
Rich. In aflrica. dauae 1, juliani.
saluri, uincentiae.
| cilianae.
| reotri. se-
Excerpta. etc. ἘΝ. G.
dativi reotri emiliani publi ar-
themii amati — Tr. Africa dativi
emeliani publi arthemi armati
V kl feb nat censoriani vic-
toris festi marinae et perpe-
tuae | οἱ rom agnae inge-
nuinum
Rich. Mome agnetis virginis
de | natiuitate, In aflrica uic-
ioris. messoriani. | festae. ma-
vinae. In nicomedia leaci in appol
| lonia. callenidi. lueii.
Excerpta etc. (ἃ. 915. In Africa
messuriani iuliani.— R*. dativi
lucii et al.
IHE kl Feb.
in Gavala civit
Sti pauli Rom Nati papiae
et Militum.
in Africa
Perosiae Vietoris
Honorati in Tuscia
Constantini Epoliti epi
de antiquis . Trever
depos beati valeri epi.
ΤΠῚ ΚΙ feb in gadava eivi sei
treveris depos valeri epis
| treueris ualerii epi.
el dedicatio basiliee sei victoris
comedia leaci in abollonia calle
Jueii honorati marosi secundi casti
celestini sulpicii epi . et confessoris :
pauli in aff perusio victoris
honorati in tuscia constan-
lini et alibi | ippolyti epi
Rich. |n. cabalauno. eppoliti.
pau | li. episcoporum. Etin tuseia.
ciuitate p////| * | constanti. Et in
allrica. uictoris. et honora | ti.
1 p[erusio] seriptum in litura.
9. S. rome sce agnetis virginis (Aaec 2 m.
indicavit esse delenda), S. donati, victoris; C.
In africa donativi, dativi, missuriani, publii —
4. 5. bonosi, C. vosoni; 8. processi bis — 9.8.
L. V. theucuse, M. theocasae, C. tlieocosae ; Q..-
egoditis; S. secundi— 6. S. epictuli, V. ipietilis,
M. ipictili — 9. S. ieaci in albonia ; S. M. calli--
nici; C. Apollonia gallimici - 10. C. marusi; |
L. V. eastigani — 10, 11. M. gan caelestini. —
11.8. 2 m. addit : et beati iohannis chrisostomi,.
V KL: FEBRO.
[An. ab incar. ῬΟΘΟΧΊΠΙ v. kl: feb. domnus;
Karolus imperator . obiit.]
Rome mativitas see agnilis virgi
In affriea. dativi iuliani telliani reotri.
telipte vincentie victurini secundi pape.
eanti vietoris emiliani et aliorü. XXXV.
Uncis inclusa supra lineas propria unius W.
—9. S, 2 m. in margine sce agnelis natal.
secundo; C. om. nativitas virginis ; V. nat. —
3. C. in affrica dativi om. — 4, S. secundae —
4, 5. C, papaecauti, S. papeeanti, L. M. papae
canti, V. pp. canti — 5. C. xxxv martyrum.
L———— da
III KL VEBROARIU 5,
sei pauli in africa
honorati In tuscia
constantini epoliti epi de antiquis ue
veris depositio beatissimi valeri epi. 5
[οὐ ΜΙ] (1) : € transitus domne dauid ep
In gavalla. civitate
[.
perosie victoris
(1) Adnotatio exarata. m. 2, postea partin
liam. — —
deleta. est — domni davidis corr. q
9. S. gavala, €. gabala; L. M. V. sanod?
paulae — 3.8. petrosiae, C. perusiae; 5: ἢ
sia, C. tursia — 4. S. C. constanti ; 8- ippolitis
C. hippolyti — 5. C. beati; 8. C. l7 Ver
C. episcopi et confessoris — 6. Uncls incl!
propria unius W.
ἢ EA S. ont " :
prius sca — ? prius danali, om. naliv., deinde em ivi
vieluris — * litterae. inclinatae. m. 2 in Hii, D GEQuAT demum. punctis supra scriptis cuncta a Rome d
5 : : in Ἂ —— "anas "n το
Muda ἐν ένα παι δῆν ali. m: δὲ in margine: Aquis obiit dom. Karolus impr. august. €
d Viti deleri usse —
τ metis Richardus P.
Cod. Bern.
III KL: FEB:
Ix anthiochia .
passio 501 epoliti.
[x africa pelliani .
Cleri . Felippiani
et aliora centü uiginti
tres ..
PRID: KL: FEB:
IN ALEXANDRIA .
"Tarsici . Zotiei .
Ammoni . Cómini .
Ciriaci . Gemini .
Gelasi . Eppoliti
Ursini . Tyrsi
martyr .
Et passio scorum
Galliniei ! .
Et aliorum quin
decim sacerdotü
IN AFRICA
Uictoris . publi .
Saturnini .
Et policarpi .
Fragm. Lauresh.
TII. ΚΙ Feb : in Anti
ochia pass sei epoliti
in Affrica Pelliani
Cleriani Felippiani
Et aliorum cxxxni
Prid kl. Feb
in Alexandria Tarsiei
Zotiei Ammoni
Commini Ciriaei
Gemini Gelasi epoliti
Ursini Tirsi et passio
scorü calliniei et alio
xv sacerdotü. in Afric
Victoris Publi
Saturnini et policarpi.
! prius callenici.
Ἢ Ξ A
TANUARIUS [15]
Cod. Eptern., etc. Cod. Wissenb.
uu kl fb antioch pas ippoliti | IIl KL: FEBROARIUS
in aff pelliani deri feliciani | IN antiocia passio sci epolili . In affrica
et alior cxxim peliani deri felippiani et aliorum .
| | CXXIII.
| 9. C. hippolyti mrt (vide infra) — 3.8. pleri,
| C. L. M. V. cleri ; S. M. philippiani — 4. S. C.
cxxim — C. post nomen hippoliti martyris, ante
laterculum. martyrum. Africae haec. inserit :
| . L " οὖ . | Cala monastr . depositio badechildis reginae .
| Rich. In affrica feliciani. Et i | corbeia . monaster . dedict. basilie sei ioh*
| antio | chia. yppoliti. et aliorum. | evangelistae S. 2 wi. ad calcem laterculi : In
xx.nm. pellia | ni. cleri. filippiani. | territorio pavisiae sce baltildis reginae.
II kl in alax nat tarsuci PRID: KL: FEBROA-
zolici ammonici etalibicom- | IN alexandria tarsici zotici commoni
moni cyriaci | gemini gelasi | eommini cyriaci gemmini gelasi ep
eppoliti ursini et. pas scorü | politi ursini tyrsi et pa$ scorum gallini
lyrsi galliniei et | alior xv ci et aliorum xv . sacerdotum In affrica
sacerdotum in aff victoris | [vie
| puplisaturninipolicarpi. — | toris publii saturnini οἱ pullicarpi.
Rich. In alexandria. tarsueil. | 3. S. C. L. M. V. ammoni — 3. C. gemini, L.
zotici. etammonii. gemini.gelasii. | M. V. gerimmi — 4. C. sanetorum martyrum ;
Ft pas | sio seorum. tyrsi. caliniei. | S. ursini et passio sanctorum tyrsi . calliniei
et aliorum. xv. | sacerdotum. Af- | etc. — 6. L. V. policarpi, M. poliparpi ; C. addit
frica uictoris. in fine : gai.
CN X X
f. 085
jJ. 63"
Cod. Bern.
LAETANIASIN
DICEND'
FEB: HAB: DIS: xx ET 0CT
KK: FEB:
in grecia . natl
sorum . policar
pi epi. Poenis
Dionisi . It poenis
et aliorum quindec
Ix africa. . Publii
Saturnini .
Mauriniani . Libosi .
Uincentiae
et aliorum uiginti .
quattuor
Ix rauenna . seueri .
III NON FEB:
Ix airica . Natl
scorum , Uicto
ris . Maurini.
Honorati . orbani.
hilari . ppetue
]uliane . priua
tule.
et aliorum seplua
ginta quattuor
et sollempnitas///
scae mariae
quando dim
in templo prae
sentauit.
Rom . Ferosini.
et fronicii Flamie
miliario ? ab urbe
centi simo L XX mo*
j| quarto? jj/
Laurenti.
Ippoliti * . Item
Rom: * miliario
centesimo . sexa.
gesimo quarto
Natl sci furtunati.
Feliciani . Firmi
2
MENS:
epi . Uictoris .
Luciani . Appolo
naris . Helari .
Is scoltia ! . Brigide
uirg . Ammoni .
Zotici . Ciriaci .
It seueri conf .
deps pieli presbi
et passio scorum .
Uindemialis .
Eugeni .
| aliorü v . el in
FEBRUARIUS
Cod. Wissenb.
MENS: FEBRO: HABET DIES XXVIII
LUNA XXUIIIT,
FEB letanie indicende sunt In gre.
Wes séorum policarpi epi poenis
saturnini mauriani libosi vin- | [dio
t alioF xxn ravenna | severi | nisi Item. poenis et aliorum xv In af.
appollinaris | frica. publii saturnini mauri iaini i
libosi vincencie et aliorum xxr In ra
severi confes el depos pieti epi et pas | venna siveri epi vietoris luciani apol.
vindi | mialis et eugeni et in acotia scae lonaris helari ammoni 2zolici cyria
brigidae virginis ^ εἰ: ci Item. severi conf et depó pieli prbri 40.
et passio scorum vindimialis eugeni,.
Cod. Eptern. , etc.
es XXVIII
Febroarius di EE.
ΚΙ feb in Zmirna civi nat policarpt epi
poenis dionisi et alioF | VI - ΤῈ poenis et
ponto focatis eL n à
puplii |
centiae e
epi et alibi victoris luciani linari:
hilari ammo | nis | zotici cyriaet it
4, 5. S. poenis et aliorum ele. ; C. dionysii item.
| dionysii item poenis etc. Xv mrt. In scotia depos
sce brigide virg. — 6. 8. mauriani . libosi, (.
L. M. mauriniani — 8. S. C. L. M. severi — 9. L.
M. hylari ; C. amoni — 10. 5. L. M. picti —
| 41. G. L. M. vindemialis — S. in fine latereuli.
addit : et in porto focatis et in scolia depositio
in Scotia ele. οἱ sancti mar. | scae brigide virginis.
Rich. In scolia. deposilio. sce bri | gidae
uirginis, Affrica. publii. salurnini | mauriani.
Rauenna. natal :eueri epi. Et alibi victoris.
luciani. helarii. iriaci, eugenil.
Excerpta etc. R?
Candidi . castule
! TII Nori inaft vietoris marini perpetuae ' ΠῚ NON. FEBRO.
| iuliae et aliorü nxxmu. | et hierosolsti | Purificatio — beate marie quando
Secundole . Cappe
Rogatiane . Gagi. f. 62:
Gregorii . Feli
citatis . placidi.
It Uictoris . Felicis
Marcialis . Cor
niliani . Salustii.
Marici . Urbici.
pupiui . Secun
diani . Ixgenui.
Mustule ὃ. Uicto
riae ? . Honosiae
Forosi . Pruni.
τ Uicturiae . t
Uicturis . natalis
primi . hilari
Rogate. Satur
nini.
Aurilianis ciuitat
deps beati flus
coli epi.
el depos scae sica
riae dó sacratae
uir& que 10 aurilia
nis obiit.
symeonis in aff honorati orbani hilari | represen intus 8 ihs in templo
priva | tulae et aliorà xxxi rom foro- In affrica vietoris. maurini honorati
| sini pruni laurenti ippolyli ! X rom. urbani helari ppetui juliani brivatu 5
fortunati feliciani firmi candidi eastolae | le et aliorum Lxx Rome foro simlrosi
| secundolae | rogatiani gai grigori cap- | via flaminia miliario ab urbe . CLXHI-
| pae felicitatis placidi vieloris feliis | | laurenti eppoliti et Nall sei furtunali
marcialis corniliani salusti mauriciuriei | felieiani candedi caslule secundole
papiris secundiani | ingenui mustulae ^ pappie rogaciane gagi gregorii Dy
vieloriae bonosiae forosi pruni Item | | felicitatis placidi ]tem victoris
felieis
|
| victoriae nt hilari rogati saturnini auri- marcialis corniliani salustii marii:
liaà depos flosculi epi | et depos urbiei pupis Secundiani ingenui mus
{πὸ Vieturie bonosie lorosie pruni.
ilem vielurie item. vietoris Nal primi
helari Rogati —saturnine Aurilia
nis civitate depositio beali flusculi
epi οἱ dep sicarie do sacrate virginis.
qui aurilianis obiit.
| signariae virginis z. ..
9.3. S. sanctae mariae, cetera 0n» 1, M.
sanetae mariae matris domini mostri iesu
christi, cetera om. — 4. C. M. natalis victoris, b.-
natalis saneti vietoris — 9. S. urbani onm. ;
C. perpetuae ; 5. C. L. M. iulianae — ὃ, 6.5.
piovatulae — 6. S. G. uxxun, C. addit marly-
rum ; S. C. forosinfroni, L. foro simproni,
foro simprovi — 7. L. flamia ; S, € L.M.
cr xxiin— 8. C. hippolyti; S. rome miliario cxi
natl. efc, — 9. S. C. L. M. firmi . candidi ; €.
secundulae — 10. S. €. L. cappae M. carp
C. gai — 11. C. om. felicis — 13. S. post Corn
liani om. quinque nomina ; b. maticii — 19. &
M. urbieii ; C. pubis — 13, 14. S. myrtile, CL.
M. mustulae — 14. S. L. M. honosiae, €. E ἢ
^ : rine ;. C. L, M. forosi — 16, S.C. M. rogi
Rich.Solemnitas scae mariae. | quando dnm | S. C. B εἰ Mri C citate
nrm in templo praesentauit. | Affrica . marini | S. fuscoli, C. sancli fuseuli — 18, &, C. sicha
Dr pna M [tu] le τς honorati. | riae ; C. om. virginis — 19. S. om. C. L. M.q
in S ie E posue
itura. C. ibidem obiit.
|
Y alterum X supra lineam add. m. 2 — ?. prii i ili E Ἂς e
1 m. 2 prius sollempnitate — ὃ miliari n. 1. — * simo xxx mo m. 2 in. litura. — ὃ quastu nt. 7. — 5 prius Eppoliti —
* prius Roma — * prius Mustile — ? prius Vieturiae — !? prius qui
Cod. Bern.
] II] NON: FEB:
IN AFRICA . Felicis.
Caelerinae . Feli
citatis . Ippoliti.
Uapingo . deps
episcorum . "Teridi
et remedii.
Lugduno . depos
beati lupicini epi '
FEBRUARIUS [17]
Cod. Eptern., etc. Cod. Wissenb.
I Noi nat felicis in foro simfroni laurenti hippoliti feli
[ 1 cis S 1 ppoliti feli- III NON. FEBROA.
τε kg vappini code pas | teridi remedi lugdufi depos In affrica felicis celerine felicitatis
eati lupicini. Vampingo dep episcoporum leridi
et remedii lugduno depó beati lupici
ni epi.
3. S, celerini, L. cerelinae — 3. S. vapingo,
C. vappingo ; S. teredi, C. depositio eporteredi
(i. e. epor. — episcoporum), ἴω. terridi — 5. S.
In foro sinfronii . natl aurenti (em. aurenei).
ypoliti . celeris . felicis.
Rich. In affrica.. felicis .laurentii. | yppoliti . et celerinae . Uuap-
pingo « depositio | tredi. et remedii .Lugduno depositio . beati |
lupicini episcopi. [et sci blasii mar.] '.
! uncis inclusa m. 2.
PRID: NON: FEB:
Ferosen . Proni.
nall gemini//?
Gelasi . Timothei.
Magni . Donate
Aquiline . Gémi.
Ir. Donate . Themoi.
Filiae epi cum
filia sua.
PRID. NON. FEBRO.
Foro senproni Natl gemmi gelasi ἢ
magni donate Aquiline gemmi item do
nate themoi . filie epi cum filia sua.
Pridie nonas feb in foro simphroni nt gemini gelasi man-
nae | aquilini οἱ donatae It gemini It donatae thimoi filiae
epi cü filia sua.
Y fortasse alia manu.
9. S. forosinfroni, C. foro simphranii, L. foro
semproni ; S. C. L. gemini ; C. gelari, S. om.—
3. S. magni om. ; b. donati, S. post donate (ria
nomina om. ; C. aquilini, C. L gemini — 4. 5.
Rich. In foro simfroni.natale | gemini . gelasii . manni . aquilini.
fili, C. thimophili.
et donate. | timuae episcopi . cum filia sua.
NONAS FEB:
Ix sicilia Catenas.
Passio scae agathe
uirg . Reuocate
Gelasi . Saturi.
Felicis . Saturnini.
T. 65 IN ORIENTE
Patras ordinatio
episcopatus sei an
dreae . apostoli.
Uienna deps
Auiti epi
UIII ID: FEB:
Rom uia appia.
In cimiterio eiusdé
Soteris ? virg
ἵν achaia . Satnini
Revocate . Scae
Dorotheae.
Ethiofili . Scolas
lici.
Seracusa . Passio sce
Luciae uirg.
Amandi . Uedasti
epi . Antholiani.
SaturviNi.
! epi add. m. 2. — ? prius geminini. —
NONUS FEBROARIUS
In Sicilia pa3 sée agathe virginis Revo
cali gelasi saturi felieis. saturnini In
oriente. patras ordinatio episcopatus
sce andree apostoli.Vienna dep aviti epi
Nonas feb in sicilia civi catenas nt agathe virginis revocati
saturi | felicis saturnini gelasi in patras civi ordifi epi sei
andreae | apo$ vienna avili epi.
3. S. In sicilia cathenas, C. addit: civitate, L.
cataniae — 3. S. zelasthi — 4. C. patras civitate
— 5. C. andreae ///J et mrt . viennae, addit : et
Rich. Sicilia . in cathena ciuitate . passio | scae agathae uirginis.
confessoris ; S. aviti epi et clessoris 2 m.
In affrica felicis . et | saturnini . Uienna depositio . auiti epi.
VIII IDUS FEBRO.
Rome via appia in eiusdem. cymitirio
passio solyris virg In achaia satur
nini revocati In cesaria cappadocie
pas se dorothae. Et in opoli scolastici
Seracusa pas se luciane virg Anto
liani saturnini
[et est transitus domni ratfridi abbati.] *
VIII idus fb Rom via appia nt soteretis in achia saturnini
alibi revocatae dorotae teofili scolastici | siracussa pas
scae luciae virginis alibi antholiani saturnini.
1 uncis inclusa m. 2, inter lineas 6 et 7.
3. S. soteris, C. et martyris, L. sancti sotheris
virginis — 4. S. C. revocatae ; S. C. L. caesarea
— 5. S. passio dorotheae, C. sanctorum doro-
theae et theophili, S. et thiofoli, L. passio san-
Rich. Rom sotheris virginis . In | achaia . saturnini . rouocatae.
virginis . antoliani.
scae dorothe | 86. Siracusa . passio sce ]uciae
Fixcerpta etc. Bedae cod. $'. Romae via appia in cimiterio iuxta.
catacumbas passio ete.
(et amandi 2 m.).
? prius Soliris.
ctae dorotheae . ethiopoli — 6. S. usque ad
virg. om. ; Ὁ. ]uciae — 6, 7. S.arvernis (in litura.
2 m.) passio scissimi martiris (partim in litura
2 m.) antoliani (et 2 m.) saturnini adravitis.
deposit. vedasti (em. 2 m.) epi et confessoris
᾽
το
f. ας
[18]
Cod. Bern.
Un ID: FEB:
IN BRITTANIIS
ciuitate Agurla
πα] auguli epi.
Anatholi . Andree
Ammonis . Stacia
ni . Nepociani.
Saturnini . Luci.
et saturni.
andreae.
Cod. Eptern., etc.
VIL idus fb brittania civi auguria nt auguli epi et mar et
alibi | anatholi ammonis staciani nepotiani luct saturnint
Rich. In brittania . ciuitate au | gusta - aguli epl - et martyris .ana-
tholi . ammo | nis . statiani nepotiani . uei . saturnini et | sarne.
FEBRUARIUS
Cod. Wissenb.
VH IDUS FEBRO.
IN brittaniis civitate Augurta Nat
auguli epi anatoli andreg ammo
nis statiani nepociani salurnini
]uci saturnae. 5
3, S. augusta add. 2 m. — 3. b. anatholi.
Saturne// '
Excerpta. etc. R3. in Britannia civit. natal. aquilini epi augoli epi
salurnini — F. anatholius sarna et. andreas viri illustres.
UI ID: FEE: VI idus fb in armenia minore nt dionisi el sebastiani emi-
IN ARMINIA NATL: liani | rom depos sci pauli epi et alibi lucii.
Dionisi . Miliani.
Siebastiani?.
Rom Deps sei pauli
epi . el alibi . Luci.
depositio. | pauli epi. Et
alibi lucii.
Rich. In armenia minore . dioni | sii. emiliani . et sebastiani . Rome
Esrcerpta. etc. WP. Romae dep. s. pauli epi. et confessoris iuliae
papae in Arminia — 6. 915. Romae depositio pauli epi. iulii papae.
VI IDUS FEB.
In arminia minore Nat dionisi emi
liani. sabasliani. Rom dep pauli epi.
alibi lucii . iulii papae.
3. L. sebastiani ; S. C. L. sancti pauli epi
(C. primo scriptum. apli, deinde em. epi.)
&. addit : et luci et iulii pape, C. et alibi lucii.
U ID: FEB:
S'EUO? APUD CY
prum Natl
Alexandri . Am
monis
Alexandria . Pauli.
Dionisi *.
et ad menbras
Emeliani . Lasse.
Didimi ἢ. Poeni.
Ir. Ammonis
et aliorum XXX.
et octo/// *
et deps Thome.
ΠῚ aegypto - Iuli.
Miliguti . Tyrsi.
Plesei . Ronei.
Orfasi . Oridion
Agathon . Recübi
Bastamis . Syrma
the , Prothi.
Orion . Coloti.
Lusi. Arati . Theo
xe , Ippii . Ger
mani . Saturnille
Epetimi . Serapi
on . Liastamoni.
Papie . Pampiri.
Dioscodi . Erodii
Potamon . Pete
eonjJ]] * Decómini.
7Zotici . Cyriaci.
Ippie.
BEEN — — — 3M
Y ni abrasum — ? prius Sabastiani
alexaf pauli dionisi
orbasi orinionis ag
prothirionis colori
Rich. Apud cyprum .
dria.pau | li. dionisii
agalonis.
Notk. et aliorum XXXvin.
V idus fb apud eiprum ut alaxandri ammoni et aliorü XX.
lassae didimi poemi il ammonis et aliorum | xxxvi et
depos thomae in aegyp iuli milicuti tirsi plesel roni |
saturnille et peelimi | serapionis liastamonis papiae
pampiri dioscodi erodi potamonis | peliconidee cum
mini zotiei cyriaci ippiae.
. Et in aegypto . iuli . plesei . ronei. | orfasi.
Excerpta etc. Bedae cod. 55. in Aegypto plesii orstasii etc. — Rhab.
— 9 y supra lineam. m. 2. --
Lu E RN
Suevo apud ciprum Nat V IDUS
[FEBRO.
alexandri ammonis in alto monte super
sambre dep 56] ansberti epi et confes
Alexandria pauli dionisi eL ad mem
bras ammonis emiliani lasse . poe 5
mi . didimi Item ammonis οἱ aliorum
xxxvi etdep thome In egy pto iuli plese i
iyrsi roni germani orfasi miliguli ori
dion agathon recumby bastamis ar
mathe proli orion coloti arati . the !0
onie ippii lust satur nille epitimi sera
pion bastamon papie pampyri dioscodi
erudii potamon petecon de commini
zotici cyriaci ippie.
et ad membras | ammonis emiliani
athonis recumbi bastami sermatae
lusi arati theonitae ippi germani
1. L. sueno, S. om. — 9. S, sanctorum ale-
xandri εἰς. — 3. L. asberti, om. et confes. ; 8.
C. memoriam ausberti omittunt ; C. loco eius :
In parrona natl sci fursei cf. — 4,9. L. chunisi
ad membras — 5. S. et miliani . lassi — 7. S.
xxvm ; C. xxxn ; p. s. thomae apostoli ; C.
uliani ; L. iulili, plessei — 8. b. orphani . mili.
guti — 9. L. agatori, bastarnii — 9, 10. 5. C. b.
armatae — 10. C. prothiorion, L. prothi . orioni
— 10, 11. S. L. teoniae — 11. C. rppullusi —
13. S. bastamoni, €. L. liastamoni ; C. b. pam-
piri; C. dioscori — 13. S. C. decomini, b
decommini — 14. C. dioscodi . zoliei . ciriaci.
papiae.
alexandri. | ammonii et aliorum xx . alexan-
1 prius Diunisi — 5 prius Dedimi — * prius octem — " prius Peteconi.
1 δῦ)
f. 65^
Cod. Bern.
IHII - ID: FEB-
ALEXANDRIA
Passio * Apollonis.
Protei . Orionis.
Plausi . et aliorum
XX
Rom Soteris.
Uia appia . Zotici.
Uia lauicana.
miliario . x hierene.
Iuxta terracina
IN CAMPANIA NATL:
Siluaxt epi et conf
IN CIUITATE BETHLE:
Tude sub herode rege.
Passio . seorum . Andree
Apori.
Ex sanetonis! ciuitat
Depos 50] "Troiani
eji οἱ cont Avanti
mar tyris.////
III. ID. FEB:
IN APAMIA . Poenis.
Eofraxi.
JN CAMPANIA.
Basiliani.
et alibi . Amanti.
"lici.
Rome . Caloceri.
Parthemi marty?
Ix africa . Felicis
Uietoris.
? Lingo////nis . Desiderii
epi . Iunuarii.
Uitalis.
et aliorum . Zotici.
Cyriaci . Ammoni.
Ocominii . Pelleo
nici . Basili.
Rom . Sorotedis.
et baldegundis virg
et abbatisse . civitàt
pectavis
PRID: ID: FEBROS:
IN AFRICA PASSIO
Damiani . Militis
Carlagine . Posinni.
Modesti.
Alexandria . Iuliani.
Uietoris . Felicis.
Secundi . Seueri
ani . Carpori.
Germi . Quiriaci.
Ammoni . Páphili.
Eumisi
Et alibi . Dorothee.
et thiofili.
Ix italia . Donati.
Heracli . Uincenti.
Susanne . Urbane
Donate . Eulalie
quorum gesta
habentur *
et Depos simplici epi.
! prius sanctonas —
3 prius Linguinas —
FEBRUARIUS
Cod. Eptern., etc.
ΠῚ idus fb rom nt soteris et via laviean zotici et amanti .
alaxaii pas appollonis | prothei orionis plausi et alior xx
hireneae in terraeina nt silvani | epi et confes in civi
bethlem iudae pas scorü andreae.
giani episcopi.
— pBedae cod. 5". in Bethleem ete. andreae aporis.
Rich. Rome soteris . zoici . et a. | manti . Et in alexandria . passio
appollonis . pro | thei . orionis . Sanetonis ciuitate . depositio | sci tro-
Excerpta etc. G.915. Romae soteris zotici herenei iacineti et amanti.
In Alexandria passio appolloniae — Ré. Romae sotheris zotici jacinti
[19]
Cod. Wissenb.
ΠῚ IDUS FEB. siznà dii.
In pauliaco monast dep austerbertane
abba In alexandria pa apollonis pro
tei orionis plausi el aliorum xx. Rome
soliris zotici herene In campania Nat δ
silvani epi et conf In bethlem civitate
[iude
sub herode depassio scorum an
dree apori et sanctonis
civitate depositio sei troiani epi et cof
et bgldegundis abbatiss. 10
1.Signum domini in nullo praeterea codice
hoc loco legitur — ἃ. S. C. mentionem auster-
bertane on., L. om. monast. — 5. S. soteris, C.
sotheris ; S. erene em. 2 m. irenei ; C. iacineti .
hirenei . dionysii — 6. S. saneti silvani ; C. om.
civilate iudae — 7. S. herode rege passio ; €.
herode passio — 8. S. appori et sanetionis ; C.
sanctonas — 9. S. tragani; C. depositio urbani
— 10, C. baldegundae; S. addit partim m. 2: et
sce scolastice virgin.
tedis.
Rich. 1n appamia . poenae . et | eutraxi .
aflfrica.fe | licis uictoris . et alibi . amanti
Rome sorotelis '.
Y seriptum in litura.
Excerpta etc. G. ι
degundae. — Rin AL, ete. basilli ammonis.
ΠῚ idus fb in campa poenis et eupraxi et in armeri basili
et in vulturno | castrensis in camp basiliani et. alibi
amanti tuliei in aff felicis | victoris ianuari vitalis et alibi
zolici eyriaei ammoni occomini | peleoniei basili rom sora-
Et in armenia . basilii . In
.tulici.zotiei | ciriaci .
915. Pictavis aldegundae virginis.— G. Pictavis bal-
Π| ID. FEBRO.
In apimia eofraxi In campania basi
liani amanti tuliei In africa. vieturis
felicis januarij vitalis zotici ciriaci
Rome sorotedis.
3 S, [2 m. in litura : castro nantonis sci. sci
severini abb. manasterii agaunensis et in
afri]ea . victoris licis etc. ; C. apamia poenis,
L. poemis — 3. C. talici, L. euliei — 5. S. L.
occomini ; C. ammonis . pelioniei — 6. S. om.
el eius loco 2 m. partim in litura lugduno gall
dep. sci desiderii epi et mar; C. germani romae
ete. ; b. sorothedis.
ammonis zoliei et cyriaci | kartag
iuliani vietoris felicis se
mini eyriacl amr
donatae eulaliae depos simplici epi
Rich. 1n alexandria . damiani | martyris .
cartagine | posinnae . à
mani.
Excerpta etc. F.Alex
ammonii infantum. τ
susannae eulaliae.—
sio damiani.
3 p supra lineam.
Prid idus fb in alàx nt damiani militis et infaft modesti
posinni modesti In alàx
is secundi | severiani carpofori ger-
noni eumini pampili | et alibi dorotae
teofili et in ilà donati heradi vincenti susanne ] orbanae
1nodeste . et ammonis .
lexandria . iuliani uictoris.se | cundi . ger-
andria iuliani victoris felieis vincentii modesti et
G. damiani imartyris luciani donati eraclii
IR. Castang. natal. ss. saturnini presbiteri et pas-
PRID. IDUS FEBRO.
In affrica passio damiani cartagine .
posin ni . In alexandria iuliani vietoris
felicis secundi severiani . car pori
doro thee theofoli In italia donati
heracli vincenti su. sanne orbane . do
nate eulalie dep simplici epi.
3, C. saneti damiani . victuriae — 3. S. C. L.
posinni . modesti, C. addit : revocati — 5. C.
ammonii oeco mini pelleoniei basili s
germi quiriaei Ammoni pamphyli 5
ammonis — 6. S. derotheae ; C. theophili item.
iuliani — 7. S. euracli, C. L. heraclii — $. S.
elaliae, L. eulialiae; S. C. et depositio, C. saneti,
L. beati. S. addit 2 m. Tn hispaniis sanctae. eula-
liae virginis ; L. et depositio leodecarii abbatis -
:
Ἄ
f 65*
f. 654
[20]
Cod. Bern.
IDUS. FEBROS:
IN NIGOMMEDIA
Passio sci iuliani.
Alexandria.
"'ulliani . Cyriaci.
Ammoni.
et alibi . vatale.
dicenti.
Lugduno depos
Beali . stephani epi.
FEBRUARIUS
Cod. Eptern.. etc.
Idus fb. in αἰᾶχ nt tulliani anti cyriaci
ammoni nicom pas scae iulianze
virg | et alibi nt dicenti lugduno depos
stefani epi el alibi poliarti | filoronis
candidi.
Rich. In alexandria iuliani . | eiriaci . et am-
monii . οἱ albini . natale ducenti !. | Lugduno
depositio . beati stephani epi.
τ R?. dicenti.
Excerpta. etc. G. luciani (Lab. Aug. Tr. F.
iuliani tulliani) etc. decenti. — R$. passio
iuliani epi. ammonis.
Cod. Wissenb.
IDUS FEBRO.
In nicomedia passio sei iuliani In alexan
dria tulliani ammoni et alibi Natl dicenti
lugduno dep beati stefani epi.
9. L.ilalianae — 3. C. ammonis ; S. dicendi,
XUI KL; MAR:
IN TUSCIA Is eraclea xatale
Spoliti ciUitate ". scorum . felicis.
xatale scorum. Ianuari.
Uitalis . Vtrion ἢ Ix grecia . Palladi
Et marciani. Candidiani.
Ixteramnes via et alibi poliarti.
Flamminia . milia Filoronis.
rio ab urbe romae.
xin . xatd sei
uincenti.
Ix licia natale
storum . Germani.
et iuliani.
Ix alexandria.
nalale scorum.
Bassiani . ApNion.
Protoloci.
Hii In mare missi st
Ir. Cyrion . prbi.
Mosy eos . Bassion
Agaton. exor
cistae . Hii omnes
igne combusti sunt
Ir. Dionisius.
et ammonius . decol
Ir. Candidiani.
Passamonas . lonas.
Amonius. Tuppi.
Protidi . Preconi
Diaconi . Mosei.
Lector.
IN GIVITATE SPOLI
sio . Uitalis
Er militis octogin
1a quattuor.
Is africa vatale
Ualentini
Is thera milites
quinquaginta quat
Uia flamminia.
Atheni . Marcia ?
Ni. rhioni . Celeri
ni . et magni
f. 66*
lati sunt . Armati. Is sicilia *. Egeas.
Arphasi . Deonisius Iuliani.
epis . Oros . paulus. Er alibi Passio sci
Leuiorus . Orfa seneri.
rius . Plebius.
Ir. Dionisius . eps.
Amantus.
αἴτιος anthiochene ?.
Ix militana . civitàt
xatale sci Polioti *.
Is alexandria *.
Saturnini.
Aduocali . Preco
Ni. Maximi
Roin. Zenonis màr
XVI ΚΙ maf Inter amne via flammii nt
valentini et spoliti civi nt vitaliani
vitalis marciani felieulae | iuliani in
cilicia nt segari et iuliani in alàx basiani
tonnionis | proti luci it cyrion prb
morsieos bassiani It agathon exercitus |
It dionisius ammonius It arbatae !
arbasi dionisi epi pauli leviori | orbasi
plebi dionisi prb amanti in milità civi
nat séi polieli | in heracla nt felicis
ianuari in gré palladi candidiani et
alibi | poliari filoronis candidi pa$ am-
monis ionas sammoni stoppi | protidi
praeconidi moisei in civi spoli vitalis
et mil xuum. | In aff valentini et mil
xxmr . via flammi anthimi marciani
tioni | celerini magni iuliani pas si
severi in alàx saturnini | advoti prae-
cuni maximi.
! m supra b alia manu, ut fieret armatae,
Rich. Rome ualentini . et spoli | ti . uitaliani .
Et in uia ardiatina . feliculae.In egea | ciui-
tate , luliani . martiani . et alibi filoronis. |
candidiani.
Excerpta etc. E!. G. Romae. valentini zeno-
nis vitalis (E!. om.) feliculae mart. martini
(ἃ. om.). ΕΞ, Romae valentini presbyteri .
Spoliti vitaliani item valentini episcopi proculi
eusebii et apollonii, — G. 915. Romae valentini
episcopi et in via ardealina feliculae vitalis et
zenonis. Interannis civitate valentini epi. —
G. Et diabulus retro à domino recessit.
XVI KL. MAR.
In tuscia spoliti civitat Natl scorum
[vitalis
cyrion et marciani Interamme via
flaminia ab urbe rome milia rxm
Nat sei vincen In licia Nat scorum ger
mani et iuliani In Alexandria Natl
scorum basiani tonion moyseos bassi
on dionisius et arimonius arphasi
Item dionisius eps orus paulus levi
orus .orfasius plebius Item dionisius eps
Amandus In mililana civitate Natl
sci polieti . In heraclea Natl scoru felicis
ianuari In grecia palladi candediani
poliarti/philoronis eandidiani ionas
passamonas Ammo ni us
lopphi protidi . peoni diae moysei
lectore In eivita te spoli sius
vitalis et milites nxxxmn. In africa .
Nat valentini In thera milites rim
via flaminia atheni mareiani
thioni . celerini et magni In sicilia
egias iuliani pas sci seneri . In alexand
saturnini advocati precuni maximi
3. C. spoleto, L.spoleti ; C. om. sanctorum —
3. L. cyriani; C. martiani . vitalis; L. marciani .
valentini ; S. interamna — 4. S. C. L. miliario ;
S.ixim ; L. rxur agathon — 5. S. C. L. vincen-
lii; C. sanctorum. martyrum — 57. L. a ger-
mani ad sanctorum om. — 7. S. tonion 2 m. em.
antoni, C. tonioni; S. meseos 2 m. em. mesei, C.
moseos, L. moyseos — 7-8. S. C. basion, L. bar-
sion — 8, S. protolici . dionisius . et armonius .
arpasius, C. dionysii et ermon. arfasii, L. dio-
nysius et emonius . arfasi — 9-11. S. om. usque
ad amandus — 9. C. dionysii episcopi . paulis.
— 9,10. C, leviorii — 10. C. orfasii . plebii .
ilem dionysii episcopi — 11. C amandei; L.
leucorus ; L. om. amandus — 12. L. om. sancti
— 13-17. C. post ianuari om. usque ad in civitate
— 13. S. candidiani — 14. L. poliasti ; S. item.
candidiani — 14, 15. S. L. passamonas . jonas
amonius (L. ammonius) — 16 S. teopphi ; b.
breconi — 16, 17. S. mosei lectoris, L. moyse
lect. — 17. C. L. spolisio — 18 S. et miliario
ixxxmm atheni, C. et militum. LXxxxvHmt —
19. S. Valentin (ni mar 2 m.J; in thera . miliario
ur in, C. interamne militum run, L. in tera
miliario um — 90. L. artheni. — 91. L. theoni ;
S. celeriani ; C. om. et — 92. C. aegias; S. C-
sereni, C. addit : martyris. — 23. 8. C. L. prae-
coni.
1 prius Spolitici, Uitate — *
ddit . 2, — ? prius anthiocine — i iu Po :
additum m. 2. prius anthiocine * prius Poliuti — ? prius Marceani — " prius silibia — * prius alexandrea.
0
20
Cod. Bern.
XU: KL MAR:
ANTIOC»A NATAL:
Sci Iosippi diac.
Zenonis . Apolloni.
Poebi . Romani.
Zosimi . Barale.
Zocii . prbi . Rufini
Ixteramnes . xat! -
Scé Agape uirg
Er saturnini
Castule . Magni
Luci . Rogati.
Iohannis
Er aliorum . duode
Uuareiana in spa.
niis . Passio sci
Loquumfas
Ix siria . Auenti.
Sixti . Pomponii
Gemelli . Uicto
ris . Generosi.
Ir. Uietoris . Gemel
liani . Cuturni
Castuli !.
FEBRUARIUS
! Cod. Eptern., etc.
XV ΚΙ mf antioe nt iosippi diae zenonis
appolloni phoebi romani zosimi ba-
rali zoci | prb rufini inter amne nat sei
agapis virginis saturnini | castolae
magni luci rogati iohannis et aliorü. xi
areiana | In spanis pas loeufati in
siria adventi xysti pomponi gemellie. |
vieloris generosi It victoris gemelliani
cuturni eastolae
Rich. In. antiochia . iosippi diac. | zenonis .
inter amnis . scae agapae uirginis . | iohannis .
xysti. Et in brixia.faustini et iovit | lae.
insiria . auenti.
Excerpta etc. G. 914. eventi, — G. adventi.—
R?. iosipi diaconi dionysii presbyteri in Syria
aventi galli vietoris.
XIIII KL: MAR:
IN BRITTANIA
Natal scorum.
Faustiniani
66:
Iouentie
et alibi . Plesi
Dionisi *. Hierapii.
Marcialis.
Nundinari . Pessi
Pauli . Callo
nis . Honori . loeun
di . Memmi.
Uincenti . Fruc
tuosi . Primi.
Fabiani . Cylici.
Ir. Pauli . Maximi
Is spaniis . Barcil
lona . Civitate.
Passio sei quo quo
ani.
fatis.
Is afriea . Maximi
Ir. Uincenli.
Ir. Pauli. Honora
Εἰ. Mari.
Ir. Maximi. Ir.? Pauli
Marcialis.
"Therapi . Marci.
Marpi . Marcellini. f. 662
Donati.
Ir. Marci . Secundi.
Magrobi . Lucelle
Ir. Secunde . Sauli
Stuporis . Mustici.
Presentis. It * Secunde.
Maxime . Iunelle
Er eum eis . Lut.
Fessinari . Pampili 5
Ualentis diaconi.
Seleaci *. Perfidi.
"T hiofili . Iuliane
cum egyptiis xume
ro |, v] * milia.
Et alibi . Depositio
"The'dradi epi
lilill
Mettis sci simeonis epi?
αι prius Casutuli, em. Castuli — ? prius diunisi
secunda syllaba supra lin. m 2. — ? v in. litura m. 2, —
— add. m. 2. supra lineam — * add.
XIIII kl mr In brittanis nt scorü fausti-
niani et iuventiae | In spà barcilo nt
cucubatis In camp cumbas nt iulianae |
eL alibi plesi dionisi hierapi marcialis
nundiani pessiani | pauli gallonis ho-
nori ioeundi memmi vincenti fruetuosi
primi | fabiani cicili pauli maximi in
aff maximi vincenti pauli hono. | rati
mauri It maximi pauli mareialis terapi
marci marobi mar | cellini donati It
marci secundi macrobi lucellae It. se-
cundi situli | stupuris mustaei psentis
secundae maximae iunillae et cum
eis | cm. fissinari pampili valentis diae
seleuci perfidi teofili iuliani | cum
aegiptiis num v. mil et alibi depos
tetradi epi.
Rich. In hispania . barcelona . | eocofatis . In
alfrica . maximi . ilem secundae . | sauli . mus-
taci . presentis . secuudi. maximae. | lunellae .
et cum eis. Lu.
Excerpta etc. G. 915. in Cumis iulianae
virg.— R*.in Camp.in Cumb. natal. 5. iulianae
virg. in Britannia.
* Dterae inclinatae m. 9.
m. 2. supra. lineam —
P1]
Cod. Wissenb.
XV KL: MARCIAS
Antiocia Nat séi iusippi diac . zeno
nis appollo ni . poebi romani . zo
simi . barode zocii prbi . rufini . In
teramne Νὰ see — agapi — virg
saturnini castule magni luci rogati
iohannis et aliorum xir. uuarciana
inspaniis pas 50] loquü fas . In syria.
auenli sixti. pompini gemelli uieturis
generosi . Item uietoris. gemelliani
coturni castuli.
9. S. C. om. sancti, C. ioseppi — 3. S. paebi, C.
phoebi, L. foebi — 4 S. parale, C. baradi, L.
barale ; C.. zosii ; S. rufine — 5. S. agapis, C. L.
agapae — 7, 8. C. xir martyrum bareinone in
hispaniis, S. uuarcina in spaniis, L. vuareiana
in spania — 8. C. sanctae — 9, L. avanti . xisli ;
S. panpini — 10. S. om. generosi item. vietoris
— 11. C. addit : iannarii et. depositio saneti
silvinii.
XIII KL" MAR:
In brittaniis Natl scorum faustini
iouenlie et alibi blesi dionisi hierapi
mareialis nundinari pessiani . pauli
gallons honori ioeundi — memmi
uincenti fruetuosi primi cicili fabiani
pauli maximi In spaniis bareinola
pas séi quoquo fatis In africa maximi
Item uincenti pauli honorati mari.
Item maximi Item pauli marcialis
therapi marei marpi —marcellini
Item marei . danoli secundi marcopi
lueelle Item. secunde sauli stupuris
mustaci psentis secunde maximae
iunelle et eum eis L um Item fissinari
pamphyli Ualentis dia seleuei pfidi
thiofili iuliani eum egypliis numero
v et alibi dep thedradi epi.
[Ite Na tale scae iulianae mar et virginis] '
uncis inclusa add.m. 2, inter lineas 9 et 10.
3. L. iovittae et aloble sidionis; S. plesi; S.
gerappi — 4. C. prosiani — 5. S. callonis ; L.
memini (S. memmi sed alterum m 2 m.) — 7. C.
maximi . urbani; S. in hispaniis passio, €. in
hispania barcillona,L. in spania bareilona — S.C.
cucufatis — 11.8. theraphi ; C. om marcellini, et
eius loco : nicomediae passio s. iulianae virgi-
nis et martyris ; quae desunt quoque in S. L.—
12. C. marci . martialis . marcelli . donati; S.
matropi — 13. S. C. L. secundi; S. L. stuporis
— 14. S. murtaci; C. om. maximae — 15. C.
cum eis cum, om. item; L. fissimari — 18. S.
L. v. milia, C. vmillium; S. om. alibi; ef 2 m.
addit : et sce iu"liane virg.
* Parnpilie. em. Pampili — ^
-
*
$
m
srt ]
0
0
P
[22]
Cod. Bern.
XIII KL: MAR
IN AFRICA CIUIT:
Concordie . Pas
scorum . Donati
Secundiani
Aquileia . Crissantiani.
Eotici.
{015 Ir. Concordie . Iuste
Alibi . Romuli.
Saloni . Saluani
et aliorum LXXXxIt.
quorum nomina ds.
scit.
οἱ alibi . lanuarii.
Ir. lanuarii . Feliciani
Donati . Cast.
Ir. Donati . Uictoris
Agape . Donate.
Goddinis . Datiui.
Furtunionis.
Marcelli . Quintia
ni . Iulie.
Ir. Ianuarii . Criscenti.
Gelestini . Satur
nini . Giplonis
Felicitatis . Dona
ciani . Uietorie.
Emilie . Bassule
Saturi . Ebasi.
Secundi . Felicis.
Octaviani.
f.67" Faustinae . Albin
Uenustine
Rogatiane . Uic
toris . Marci.
et cetule . Rutulii.
Silvani . Guouili.
FEBRUARIUS
Cod. Eptern.. ete. Cod. Wissenb.
XIII KL; MAR:
In africa. civitate concorde pas scorü
donati secundi ani In aquileia crisan
tani eutiei concordie iuste romoli.
saloni saluani el aliorum rxxxiü quo
rum nomina ds scil et alibi ianuari Ite
iaumuari feliciani donati casti ltem
donati vietoris agape donate gud
dinis . datiui furlinionis Marcelli quin
liani iulie item ianuari criscenti . ce
lestini saturnini Gyplonis felicitatis
danatiani uicturie Emilie basulae
saturi ebasi secundi felicis Octauiani
faustini/ Rogatiane Albine uietoris
marei cetule Rutuli Siluani et guouili
XIII ΚΙ mr In eff fit crisanti et in bab policroni . pas scorü
donati secundiani | aquileia crisentiani eutici concordiae
iustae et alibi rumuli saloni | salviani et aliorü xxxi οἱ
alibi ianuari feliciani donati casti It | donati vietoris aga-
pae donatae codenis dativi furtunionis mar | cellae quin-
tiani iuliae It ianuari cascenti celeslini saturnini | eyplonis
felicitatis donatiani vieturiae emiliae bassillae saturi |
ebasi secundi. felicis octaviani fausliniae albinae venusti-
nae | rogatianae vieloris marci cetulae rululi. silvani
covili.
3. S, concordia, C. concordiae — 3. C. seeun-
diani . pamphili . — 3. & L criscentiani, M.
crescentiani — 5. L. M. salini ; C. L. M. silvani ;
M. 1xxxur — 7, 8. om. casti item donati — 8. C.
donatianae — 8. 9. L. gundiniae, M. gundinis
9. S, furtunionis, C. L. M. fortunionis ; C. mar-
cellae — 10. S. nuliae; L. M. om. item ; C. cre-
scenti, M. crescentis — 10, 11. S. om. caelestini
11. 5. C. L. M. saturni ; L. gypionis — 12. S. M.
emeliae ; S. C. L. M. bassulae — 14. S. L. M.
faustinae ; S. albinae . venustinae , rogalianae
— 15 S. rutili, C. Τὸν rutulae
Ttich. In effeso . crisanti . et aqui | leia ciuitale concordia . donati.
secundiani. | et insti . Alibi. romuli . saloni . siluani . cum ali | 15
yxxxn m.
Excerpta etc. Ἐ". romoli marl. eum LXxxxnir ianuari octaviani cum
centum. quinquaginta quatuor iuliani..marei — E^. Babilonie polo-
cronii episcopi. — G. 915. In Babilonia polichronii — R3. in Af. civit.
Concordia nat. ss. aci donati. passio s. maximi — 6G. 914. donati
criscentiane — F. alibi romuli crescentiani cotiei concordiae iustae
salvani vieturis marei marl. in Perside polocronii Babyloniae epi-
scopi.
XII KL: MAR:
IN AFRICA . NATL:
scorum . Rutuli.
Silnani . Classici.
Secundini . Frug
tuli . Damasi.
Is terrapis . Pauli.
Marcialis . Maximi.
Et alibi . Marcelli.
Maerobi !. Gemini.
Romuli . Silvane
Cassici . Fructoli.
XI KL: MR.
IN AFRICA . Publii.
Marcelli . luliani.
Barechei . marobi *
Ir. luliani . Marcelli.
Iulii. Lampasl.
f. τε Maiuli . lulii.
) pi supra lin. m. 2 —
IN africa Nat storum. XII KL: MAR:
rutuli Silvani . classici . seeundini
[fructu
li. Damasi Interrapis . pauli maximi
marcelli . mororobi . marcialis . gemini.
Rumuli Siluine . cassici . et fruetuli.
XII k1 m Italia civi concordia nt rutuli silvani clasici secun-
dini | fruetuli damasi Interrapis pauli marcialis maximi et
alibi | marcelli macrobi gemini rumuli silvinae carsiei
fructuli
Rich. ln italia ciuitate . concor | dia , rutuli . si vani . classici . se-
cundi, damasi, | pauli . martialis . maximae . et alibi marcelli. | ru-
muli . siluini , cassici . Alibi sci pimenii , mart. 3. S. rutili, C. rictuli ; C. clasiei — 3. C. damasi
2. S. ,C. τῶ, elas 3, C. damasi .
orion — 2, 3. L. M. sanctorum publii . juliani .
marobi (L. marorobi) item. iuliani . interrapis
(L. in trapis) ete. (cf. diem seq.) — 4.8. C. mar-
cobi, L. marobi. M. marorobi — ἢ. L. romuli;
C. casici; L. Iructuosi ; C. addit z januarii.
Excerpta. ete. ἃ. 915. rutili — F. in alia. rutuli ete. secundini
maximi damasi marcelli fruetuli pauli. marcialis gemini cassiei —
RJ. nat. s. gurdiani criscentiae in Afric. nat. publi iuliani — Notk.
Inter amnis pauli.
XI κι m in aff pupli marubi iuliani barecei IE iuliani mar-
celli | tuli lampasi maiuli ili.
XI KL; MARC
IN africa . Nat scorü publi. iuliani.
[maru
bi.Item iuliani barachei marcelli. tuli.
Rich. In affrica . publii . mar | celli iuliani . baracei . Item iuliani. Jampasima iuli iulii.
tullii. | lampasi . maiuli maximillae. [et didimi.
9. 3. L, M. In africa nat. sanctorum publii .
silvani . classici . secundini . Iruetuli . damasi .
barechei (L. baechiil etc. ; S. om. maruli item.
iuliani — 3. S. barachie, C. parechei; C. L. M.
tullii — 4. S.lampasi. maiuli, M. mavili ;
addit : saturnini.
Excerpta ete. G. 915. barueei — F. nublii maiuli — 6G. maiuli (Lab.
manilii) iulii mareelli - R3. aput Cyprum nat. potamiae didimi mar-
celli ete. (sic) — Bedae cod. 5. in Afriea publii maurobi efc. cod, C.
marubi etc. tullii iamnasi ili vieloris coronae — Notk. maiuli et
juliani.
? marobi add. m. 2.
5
T. 673
X KL MARCIAS.
CIPRUM
Natale . Potamii.
Nemesii . Didimi.
Rome uia. appia.
Ix cimiterio.
Calesti . depositi
Gagi . epi
ek alibi . Uictoris.
corone.
In gal. uico sardinio natl. sci
eucerii epi et efr. '
FEBRUARIUS
Cod. Eptern., etc.
UE. m apud Ciprum potami nemesis didimi rome gai epi
et alibi | vietoris ehronanae et aliorum x.
Rich. Rome . uia appia . in cymi | terio calisti . depositio . gagi epi.
et alibi uieto | ris . corone . et eypro . natale putamii . nemesie.
Excerpta ete. R*. Romae etc. gagi, panteleonti martyris — Notk.
alibi ete. et aliorum viginti — F. Cypro putamii pelegii atque lini epi-
scopi . tenobii presbyteri (et post alia) potamiani memesei didimi,
[23]
X KL: MARCIAS
Apud .cy brum . Natl potiamiene.
missis didimi Rome via appia in cimi
calesti . depos gagi epi . et alibi
[uicturis
corone et aliorum x. 5
3, 3, S. €. L. M. cyprum . potaminae . misis
— 4 S, caelesti, L. callisti, M. calixti ; C. M.gai;
L. et alii, M. et aliorum.
UIIII KLz MAR:
IN AFRICA CIUTE
Adromito xatal.
sorum . Uiruli.
TIoeundi ?. Seruuli.
Sirici . Felicis.
saturnini , Sec"ndini ?.
Furtunati.
Ir. Ioeundi *.
Er aliorum . deei
et octo.
Er alibi . Uietorini.
Mappalici . Pusitimi.
"T'hedre . Crispini.
Scipetri *. Secundo
li . Dinaris . titi.
Rustici . Tumoli .
Massedi . Iusti.
Securi
Ir. Massedi . Glori
osi . Aleiatoris
Ir. lusti . Amatoris
Secunde Gyrici.
! litterae inclinatae add. m.
VIII kl m in. aff eivi adrumitu nt scorü veruli secundini
servoli | sirici felicis saturnini fortunati ioeundi et aliorü
xvin et alibi | vieturini mappalici pusitimi erispini secun-
dioli dinaris titi | rustici tumuli massedi iusli securi
masseri gloriosi altiatoris | iusti amatoris secundae
sirici.
Rich. 1n africa . assumito c
felicis . saturnini. | furtunali .
Excerpta. etc. δ. In Afric. nal. s. secundini potami ete.
codd. A. T. L. servuli iuliani etc. cod. S!. et aliorum xxt.
2. ed. sardinie — ? prius iucundi —
— Bedae
VIII KL: MARCI
IN airica. Nat scorum ueroli . secundi
ni . seruoli . syrici . felicis ioeundi , satur
nini . furtunali . et aliorum xvi et alibi
vieturini mappaliei . pusitimi . tedre
crispini sei petri secundo li . dinaris . rus
üici. titi . tumuli massedi iusli seeuri
Item massedi Gloriosi alciatoris
Item iusti . amatoris . secunde οἱ sirici.
3. S. sevoli; C. scirici ; M. iocuni — 4. S. xv1;
L.xvitet alii, M. xvir. et aliorum — 5.S. pu-
stumi, L. M. pussitimi — 6. L. M. grippini ; C.
om.sci, L. secundi .petri; C. secundolae —
iuitate. | uerili . iocundi . seruuli . sirici. 2 d D A
Item iusti . amatoris , secundae . sirisi. 7. S. securi , titi; S. masseli, C. malfedi — 8.5.
item masseti; C. item. mafledi; L. massert
(om. item); C. altiatoris — 9. L. om. item ; 6.
addit : iocundi.
ὁ add, m. 2 — € prius iucundi — * ed. sancti petri
f. 685
[24]
Cod. Bern.
UII KL: MAR
ΠΗ. Cathedrae E Euteri . Palatini.
sci petri apostoli. Uicturine . Paule.
quam sedit apud. Emerite . Anto
antiochiam. nine . Datiue
Nicomedia xatale Rogaliane.
Sce tecle ? uirginis. Antige . Urbane
discipule si pauli. Maxime . Marine
apostoli. Matrone.
Ix africa . vatale Peregrine . Filie
storum . Uictorine Secundole . Iuste
Castule . Florenti
Uicturie . Mar
celline . Caste.
Donatule . Libo
se . Flauie.
Ir. Donate . Furtunate
Luciane. Amie f.68"
Regine . Cyriaci
Galatii . Ualeri.
Gurgoni.
Neuceri . Palatini
Donati . Furtune
Er aliorü xxvi.
Rox . Uia tibur
tina . Ad sem lau
rentium . xatale
sce concordie.
Sirmium natale
sei seneri.
Et aliorum rxin
Ir. Ix nicomedia
FEBRUARIUS
Cod. Eptern., etc.
VIIL kl! m. cathedra petri in antioc et
rome nf concordiae In antió nt galli
consulis | ntscae teclae virginis in al
storum. vietorini euciri pallatini | 8o-
nati furtunae et aliorü XXVII. sirmi nt
sereni et aliorü xv1. | ΤῈ nicom euteri
palatini vietorinae paulae emeritae an-
tonianm | dativae rogatianae antigae
urbanae maximae marinae | matronae
perigrinae filiae. secundulae iustae
caslolae | florenti vieloris marcellinae
cas!ae domalolae libosae | flaviae
dotae furnatae luciani amicae reginae
ciriaci | galatii valeri gorgiani.
Rich. Rome nalale concordiae. | et natale
cathedrae apostoli petri. quam sedit | antio-
chia .In nieomedia. scae teclae uirgi | nis.
in atlrica uicturini . Syrmio . sci seneri. | et
aliorum rxxi.
Excerpta etc. Ὁ. Syrmio castello ete. xxi —
ἃ. G 914. alibi xr mart. neuteri etc.
VIILKL: MARCIAS UERNUS ORITUR
Natl
Cod. Wissenb.
sei pelri apostoli cathedra
quam sedit apud antiocia. Nicome
dia Nat tecle uirg discipule sei pauli
apostoli In afriea Nat seorum uictu
rini . neuceri . palatini . donati . furtune
et aliorum xxvun . Roma via . tiburlina
ad sém laurentium Nat see concor
die. Syrmiuis Nat si sereni . et aliorum
ixi ]tem in nicomedia eutiri palatini
uieturine paule emerete Antoninae
daliue Rogatiane Antite urbanae
maxime masine Matrone peregri
ne filie secundo le iuste castule floreni,
uieturie marcelline . caste donatule
libose flaviane Item donate . fartunate
luciane Amie Regine cyriaci galaei
ualeri gurgoni
9. M. cathedrae — 3. L. M. resedit — 4. S, C,
L.M. om. sci — 6. C. Nuceri; S. palitini, L. M.
palati; L. fortunati, M. fortunatae — 9.8. L. M.
syrmium, C. syrmia; S. C. seneri — 10. L. M.
om. item — 11. S. victurini — 12. C. rogatiani;
S. anticae, C. L. M. antigae — 13. S. C. L. M.
marinae ; S. L. maronae (S. 2m. em. matronae)
— 14. S, iusti — 15 C. mareellini; L. donatil-
lae — 16. L. M. liborae; C. flaviani mart.; C.
fortunati — 17. S. C. amiae, L. M. amae;
S, gallacii — 18 C. addit : felicis.
UII KL; MAR:
Ix pannoniis xatl
scorum . seneroli.
Antigoni . Rutuli
Libii.
Is asia . xatale.
puliearpi epi
Cum aliis . xi.
Smirna . xatale
scorum . Herotis
Garphori.
Ix africa . Crisconi.
Zenonis . Iminan
dri . Cariniani.
Arionis . Hippo
liti. Diodori.
Menelanti.
Anthore.
Et alibi . Petre *
Lambesis . Luciani
Felicis.
Et aliorum xxxur
Ir. ἵν asia . Sinorus.
Heruli . Cusconi.
Menalippi . Zenó
Senertis . Syrici.
VII k. πὶ In sirmi sinerolis antigoni
rulili libii.in asia nt policarpi epi
cum alis xu smirni nf scor | herotis
carpofori . in aff crisconi zenonis mi-
nandri cariniani | arionis ipoliti dio-
dori menelanti athorae . et alibi petri |
lambesis lueiani felicis et aliorü. xxxv.
In. asia sinonis heruli | euscumi mena-
lippi zenonis inertis sirici.
Rich. |n syrmio senerotis. et in asia. |
herotis . et carpofori . In aífrica . eresconii .
zenonis. | emenandi . diodori . Ite(m) in asia .
sinoris . heruli,
Excerpta etc, V, in. Africa. ete. sinori heruli —
Tr.in Sirmio sineri monachi et martyris —
R3, maximi in Spaniis.
VIL KL: MARGIAS
IN pannoniis Seneroti Antigoni Rutuli
libi In asia Nal policarpi epi cum
aliis xu. Smirna Nat scorum herotis
garpori In africa grisconi zenonis
Iminandri cariniani arionis Hip
politi — diuduri menelanti — athore
petri . lambesis lutiniani felicis et ἃ
liorum. xxxvi In asia eusconi syno
rus . heroli zenon menalippi sine 10
rolis . Syrici cü soliis eorü.
3. C. libii.rogatiani — 4. C. xu martyribus
— 5. C. M. earpori ; L. grisconii, M. erisconii —
6. S. C. minandri, L. M. iminandri ; L. carmiani
— 7. C. athrorae, L. actore — 8. S. luciani, €.
lucianae, L. M. luciniani — 9. S. C. M. cosconi,
L.cusconi — 10. C. zenonis — 10, 11. S. sener-
tis, C. sinertis, L. M. sineritis — 11. C. L. M. om.
eorum.
? prius Natale, Cathedra. ed. cathedra, —- ? prius tegle — ? em. petri m. 2.
18.
E
Cod. Bern.
VI KL; MAR:
IN GESAREA
CAPPADOCIE
Natale seorum
Heroli . Luci.
Syrgi . Absolonas.
ROME. in porto
Natale sce pri
mitiue.
NICOMEDIA
Tditius . palpetri.
Luciani . Felicis.
Orbani . Marte
Crescentie . Gagi.
Florentini . Dona
tule . Rogatule
Ir. Donatule.
Marcelline.
Rommadi . Feliciane
Nine . Flaui.
lafferi . Tulliani
In nulle . Gahis.
Daciani . Ianuari
Diddi . Securi.
Sellaris . Exuppi.
Subitane . Gemel
line . Iuliae.
Furtunate.
Peregrine . Uietu
rici . Maxenti.
Gegoli.
Ir. Luciani . Hono
rati . Flauiani.
Felicis . Casti.
Saturi . Felicissi
mi . Uictoris.
Marie . lanuarie
Rufiniani . Fur
tunati . Aureli.
Rutuli.
NICOMEDIA
nall scorü Luciani.
prbt . Petri
palatini . Euitii.
Ix egypto . Passio.
scorum . Uicturi
ni ! . Uietoris.
Niuitte . Nicofori. "
Claudiani . Dios
cori . Sarapionis.
U KL: MAR:
IN AFRICA
Donati . Iusti.
Herenei . Pissi.
neonis ? . Aurili.
Rutuli . Primusi *.
Ingenue.
Er. aliorum xtv.
Ixgone . Furtuna.
li. Pusinni
Herenae.
Ir. lusti . Crescenti.
Rogatiani . Ianua
rie. Lueiose.
Caste.
Ir. Furtunate.
Pampilia Nat — 1.69
Nestoris.
FEBRUARIUS
Cod. Eptern., etc.
VIE ΚΙ. m. rom in portu nt pauli et. pri-
mitivi . in cessar cappód nt scorum |
heruli luei georgi abiolonis . nicom
luciani editi petri felicis | orbani mar-
thae erisconinae gagi florenti donatilae
rogatile | It donatilae marcellinae rum-
madi feliani nidae flavi | afferis atulini
sanulae cahis diciani ianuari diddi
securis | sellaris exuppi iubitanae
gemelianae iuliae fortunatae | pere-
grini vietorici maxenti gegoli It. luciani
honorati flaviani | felicis casti saturi
felissimi victoris mariae ijanuariae |
rufiniani fortunati aureli rutuli . nicom
nt scorü luciani prb | petri palatini
aeuiti in aegip pas scorum vietorini
vietoris | ninivittae nicofori serapionis.
Rich. Rome . pauli . et primitivi. et | in
nicomedia . lueiani prbi. et aliorum . xp. | mu.
In aegypto . passio scorum .uicturini . ui |
ctoris, nineuitiae !. Et alibi . sei mathiae apli.
! Rh ninevitae.
Kxcerpta etc, R*. nativitas s. iohannis evan-
gelistae urbani sergii in Cesarea et al. — O. in
Caesarea ete. luci sirici sergi — Bedae cod. S'.
eraeli lueii — Notk. luci et sergii.
[25]
Cod. Wissenb.
VI KL: MAR.
Iv cesaria cappadocia — Nat scor
heruli luci . syrgi Roma. absolonas in
[por
lo . primitive Nicomedia edilius pal
petri. luciani felicis orbanimarthe.eres $
centiae florentini Rocatule donatule
Item donatule marcelline rumadi feli
ciane ninae Casti iafferis tuliani . iu
lie In nulle gahis Exuppi duciani flaui
ani ianuari securis diddi . sellaris subi
lane gemelliane peregrine Uicturie
maxenti gegoli iulie Item luciani . ho
norati . flauiani felicis saturi felieissimi
uieturis ianuarie rufiniani furtunati .
aurili rutuli Nicomedia Nat seorum. lu 45
ciani prbri petri palatini aeuitii In e
gyplo pas scorum uictorini uictoris
Ni uittae nicofori elaudiani sarapionis
dioscori.
Ve.
0
9. C. initio : Natalis matthiae apostoli — 3. S.
hieroli ; S. absalonis, C. absolonas, L. absola-
nas, M. absalonas — 4, 5. C. editii. palphetri —
5. S. C. L. urbani ; S. mathe (2 γι. mathaei apo-
stoli : et in margine eadem m. : Iste est mathias
ab apostolis sorte electus apostolus loco de
quo prevaricatus est iudas) — 5, 6. S. eriscen-
tiae, C. L. M. erescentiae — 6. C. florentinae ;
S.C. L. M. rogatulae — 7. S. rummadi, C. rum-
modi — 8. S. nune ; S. C. M. tulliani — 8, 9. C.
iuliani.iuliae — 9. S. C. L. M. innulae; S. gahis.
ienuari . exhuppi; S. C. L. M. daeiani — 11. L.
M. gemilianae ; S. C. L. M. fortunatae . pere-
grinae ; S. C. vieturici, L. M. vietoriei — 12. S.
C. L. M. gezoli ; L. M. om. item. — 14. S. C. L.
M. mariae . ianuariae ; S. furtinati — 15. S. au-
relii . rutili — 15, 16. C. rutuli . faustini . nico-
media natalis sanctorum martyrum oceani
presbyteri ete, — 16. S. om. petri ; S, palitini.
aeviti, L. M. evitiae — 18. S. L. nivictae, C. ni-
vititae, M. nivistae ; €. L. M. serapionis.
V ΚΙ mr In aff nt. donati iusti hirenei
pisinionis auruli | rutuli primasi inge-
nulae et aliorum xv et alibi ingonae |
fortunati pissini hirenei iusti criscenti
revoenti ianuariae | lueiosae castae
fortunati pampil Nf i nesitoris.
Rich. In africa. . iusti. herenei. |] et xr.v.
donati . piscinionis . aurili. rutuli . et | aliorum.
x. pamphilia . natale nistoris !.
1 ἈΠ, nestoris,
Excerpta. etc. ἃ 915. in. Africa calisti hirenei
— S. nestoris et easti — R7. in Afric. nat. ss.
donati iusti felicis victuris — G 914. ingenuae
cum aliis xui.
. Uietorini — ? prius Nocofori — ? prius nionis — 5 corr. Primosi.
V KL: MAR:
Ix afreea. Nat scorum donati iusti , ru
tuli. herenei pisionis Aurili primusi
ingenue et aliorum xv. et alibi. Ingone
furtunati pusinni herenne ltem iusti. s
crescenti rogaciani iamuarie luciose
Item. fartunati: pamphylia Nat scorü
nestoris et castae.
3,3. S. C. rutili — 3. M. durili — 4. M. Et al-
bingonae — 5. C. herenei, L. herenni — 6. C.
rogati — 7. S. pampilia — 8. 8.2 m. em. casti ; |
C. addit : claudiani.
[26]
Cod. Bern.
IHI.KL: MAR
Natale scorum
Alexandri . Nesto
ris . Iusti . Theo
nis . Eppionis.
Donatiui . Ampli
ati . Ingenui.
Epion . Anthi
Furtunati.
Er aliorum . XXUl.
Ix alexandria.
Felicis.
FEBRUARIUS
Cod. Eptern., ete.
eonis epuion
ΤΠ kim nt scorum alaxandri nestoris iusti !
fortunati et
l donativi ampliati ingenui epion anthi
aliorü | xxxii aláx felicis. |
nestoris . Et alio-
ri. | iusti . theodoli . )
anti. | furtunati.
Rich. In alexadria . alexandi uU i
rum . xxxv. | epion . donatiui . ampliati ingenui .
Excepta etc. ἘΝ. et aliorum XXV. — G. cum aliis XXV — F.in Africa
felicis — Ἀ5. in Alexandria nat. 8. alexandri ingenut fortunati —
(5 914. felicis cum aliis xxm — O. in Alexandria ete. donati — Rhab.
theonis opionis.
Nat scorum alexandri nestoris theonis
epion iusti . Donatiui ampliati ingenui
epion anti furtunati.et aliorum xxvi.In
alexandria feliis cu
3. S, ingenii — 4. L. epioni, M. item epyon;
. M. anthi — 5. S. C. L. M. sociis suis.
Cod. Wissenb.
HII KL: MAR:
soliis eorü.
II. KL: MAR:
NATALE. ALEXAN
dri.
Ix tesaloniea . An
lioguni !. Abundanti.
"Ticini . Magari.
Seueriani . Gaiani.
Furtunionis . Tanuari.
IN AFRICA Dionisi. 2
Er aliorum xxu.
f. 69* IN GIUITATE SMYR.
na asie . Natale sco
rü . seruiliani.
Datiani . Leandri,
HI Κι πὶ nt alexandri in iessaló antigoni abundi anti
litiani magari severiani ealani furtu | nionis ianuari m
aff dionisi et aliorum xxi in civi smirna | ni scor servi-
liani datiani leandri.
Rich. 1n tesalonica . alexandri . et | in affrica . anteginis dionisiae.
et aliorum, | xxu. In ciuitate amirna . nsiae . seruiliani. | datiani.
leandri.
Excerpta. ete. G 915. in Africa anligoni . in civitate 5myrna servi-
liani abundanti —- Ἀ8. in Thesalonica nat. s. gaiani felicis ampliaci
abund.
In thessalonica Nat seorum alexandri
antioguni Abundanti . titiani . magari
seueriani .
In africa dionisi et aliorum xxur.In eiui- δ.
smyrna . asiae Nat seorum seruiliani
daciani leandri.
guni — 9. C. xxxum, S. xxi, L. M. xxut —
6, 7. S. serviliani diaconi .leandri — 7. C. addit:
menelampi.
III KL: MAR:
gaiani furtunionis ianuari
[tate
3. S. anthioguni, G. anthiguni, L. M. antino-
PRID KL: MAR:
Natale séorum
Celeris . Pupilli.
Serapionis . Tusti.
Claudiani . '"Theofi
Ji . Uietorini.
Saturnini . Epoli.
Euthecie . Astute
Muslile , Alexandri.
Uieturi * . Secundil
le . et alibi . Nico
pori . Diodori.
Papie . Macharie
Felicis . Gagi.
Eunuculi . Ianuari.
Quintiani . Mansu
eli . Hermetis.
Githei . Donati.
Exnuculi . Seruilie.
Uenerie . Basille.
It seruiliae*.
[69^ Ir Uenerie . lanuarie.
Stercole . Siluani.
Mannirre 5 . Rufine.
———
Pridie khi in alax Nt celeris pupilli serapionis iusti clau-
diani theofili vieturini | saturnini eulheciae astutae
mustilae alexandriae | vieturi secundellae et alibi nico-
pori didori papiae maccaris | tellae felicis gagi enuculi
iamuari quintiniani mansueti | hermetis gethei donati
serviliae veneriae bassiliae ia | nuariae stercolae silvanae
mannintae rufuniae.
Rich. 1n alexandria . celeris pu | pilli . serapionis . iusti . et elaudii.
theophili . uietu | rini . eppoli . astutae . mitilae . alexandri . uieloris.
Excerpta etc. G. 915. et claudi macharii — G. 914. celeris publii
claudiani macharii gagi rufini iusti — G. Tr. gaiae (Aug. gagae) rufinae
— Q3. in Alexandria gagi serapionis iusti serviliani οἱ 4]. — Bedae-
Flor. cod. S*. Alexandria vieturini secundellae — cod. A. in. Alexan-
dria dionysi elaudiani theophili.
PRID: KL: MARCI
Nat séorum caeleris pulli gagi sera
pionis iusti opoli claudiani theophyli
uieturini Saturnini euthecie astate
mustile alexandri uieluri secundillae 5.
Nieopori diudori . papie machariae
felicis eunueuli serullie uenerie ba
sellae Item seruilie Item ueneriae
ianuarie —stereule siluiani manirre
rufinae. LU
2. S. C. L. pupilli ; C. M. gai — 3. L. iustiopoli
M. histiopoli, C. opoti ; 8. thyopili ; € theo-
phili — 4. C. euticiae, L. M. euthecariae ; S. aU
stutae, C. L. M. astutae — 5, M. mustela ; L.
victori, M. vietoris — 6. C. nicofori — 7.8.6
I. M. eunueuli . ianuari . quistiani (C. quintiani,
L. M. quintini) . mansueti . hermetis (M. her-
mentis) . gitthei (C. gittei, L. salthei, M. gathei).
donati . eunueuli. (C. eunucli, L. M. om.). SeT*
viliae etc. — 7,8. S. C. basillae, M. passellae —
ἃ, (item veneriae om. — ὁ, S. mannirre; 2
mamyrre, M. mamirrae — 10. ᾧ refinae : Ω
addit : Yeandri
e supra lineam m. 2, ut. em. Antiogeni — ? prius Diunisi — * emendatum Victori — * litterae inclinatae m. 2. — * ed Mannirrae
iita
Cod. Bern.
MENSIS MAR
GIUS HABET
DIES XXXI
KL: MAR: LAE
TANIAS INDI
GENDAS.
NATAL: SCORU:
IN AFRICA . Leonis
martyris . Donati.
Habundanti . Adrasti.
Carisi . Niceforl.
Donatelle.
Et aliorum unu.
IN AFRICA
Atriani . Uicturi.
Secundille.
MASSILIA Herme
tis . Gittei . Feli
cis . Eunucculi.
Ianuarii . cà aliis
XXIII.
ANDECAUIS.
depos 50] albini epi.
MARTIUS
Cod. Eptern., etc.
Martius dies XXXI
Kl mar in aff nt scor leonis donati habundi adrasti |
carissi nicefori donalillae et alior vnu. In aff adriani |
viciori secundillae massil hermetis gittei felicis enueuli |
ianuari et alior xxi . andicavis depos albini epi.
Rich. Yn. affrica . leonis .domatice | furtuni* et donatillae . abun-
danti . massi | lia . ermeti * . githei . cum aliis xx.m. ande | gavis .
depositio . albini epi.
1 R3, fortuni — ? R!. hermetis.
Excerpta. etc. G. G 915. leonis martyris donalivae — Et, G. passio
leonis mart, — O. in Africa nat. ss. mariani vietori etc. Massilia. etc.
guthei.
UL NON: MAR:
Herolii . Gorgii.
Absoloni.
INGESAREA.
cappadocie . Lucii.
epi . Primitivi.
IN PORTO ROMN.
Ix eimiterio.
Ir. Primtiui . Pali.
Secundolae ! . Ianuarie
Cod. Wissenb.
KL: MARCIAS LETANIAS IN
DICENDAS MAR: HABET
DIES XXXI LU: XXX.
KL MAR: Nat scorum leonis donati ha
bundanti . adrasti carasi nicofori 5$
donatelle et aliorum. vum. In africa .
[ atri
ani uicturi secundille Massilia. hermitis
githei felicis eunueuli ianuari euma
liis xximr. Audigauis civitate dej si al
bani! epi. 10
! albini corr.
3. S, (initio 2 m. : cinomann sei siviardi epi
et cfessoris), leonisi, L.leoni m., M. V. leonini.
— A. S. carissi, C. carisii. — 5. C. vim mart. —
5, 6. S. C. adriani. — 6. V. victori; S. masilia ;
S. C. L. M. V. hermetis. — 7. M. githei;
S. felici; L. enucculi, M. ennoculi. — 8, C.
xxxi; S. C. L. andegavis, M. V. andecavis. —
8, 9. L. M. V. albini. — 9. C. addit : et confes-
soris; S. addit : et indininse davigilisi (2 m.
romae leonis pp.).
VI ἢ m heroli georgi absoloni cessat eapód luci epi pri-
mitivi | rom seeundulae januariae.
Rich. In eaesarea . capadocia .]u | eii epi , et rome primitiui . erolii.
georgii . | absaloni . secundulae . januarii.
Excerpta etc, ἃ 915. absalonis. — ἃ. Romae luci episcopi pauli
georgii ianuariae absaloni primitivae. — F. Rome primilivi etc. januarii
iovini basilei pauli secundoli.— R?. Lucae ep.— Bedae cod. S!. Romae
pauli. — Bedae-Flori cod. T. in portu romano in coem . pauli nat .
secundolae et ianuariae virginum. — O. Rhab. in portu romano pauli.
secundulae . ianuarii (Rhab . januariae).
VI NONAS MAR:
Iorgi herolii absoloni In cesarie . cap
padocie luee epi primiliui secundolae
ianuarie.
3. S, Nat. sanctorum, L. V. nat.; S. berolii, C.
heruli; S. L. M. V. cesarea. — 5. 9. C. D. V.
| luci, M. lueiae epi; V. secundulae, — 4. S.
pauli . ianuariae ; C. addit : ]uciosae.
τ NON: MAR:
Felicis . Lucioli.
Tusti . Furtunati.
Marcie . Hierotis.
Antigoni . Ianuarii.
"T'utelle . Gabiani
Quiri . Iulii . Mari
ni . Ir. Felicis.
Floriani . Donati.
Furtuni . Helbia
ni . Gagi . Paule
Gaiose . Galle.
IN AFRICA . Gaiule
Felicis . et deposit
reliquorü . Emeteri.
Geledoni . Ir. Felicis.
Sabiniani . Calogori.
Ir. Emeteri . Ir. Celedoni.
Ir.Iulii . Felicis . Mari
xi. Donate . Nicefori
Carissimi . Claudiani.
Papiae . Luciole.
Ir. Felicis . Sabiani.
Tunule . Focii . Asteri.
Georgii . Sisinni.
Baselei? . Artilas . Ysici.
Cyrici . Eutici.
Gorgoni . Antoni
Frunimi . Asclipi.
! dolae in litura m. 2.
V ἢ πὶ in aff floriani felicis casti lucioli iusti furtunati et
alior xi mareiae herotis | quirilli maurini donati furtuni
hebiani gagi paulae | gaiosae gallae in aff caiolae felicis
emeteri celedonii | felicis sabianiani calagori meteri τ
celedoni iuli felicis | marini donatae nicefori carissimi
claudiani papiae luciole | felicis sabiani iunulae fovi
asteri georgi sisinni basili artilai | isici ciriei eutici gorgoni
antoni frunimi asclipi casti soli.
Rich. In aflrica floriani . felicis . | casti . furtunati . el aliorum .
x1 . lucioli .iusti. | martim. hierotis . antigoni . ianuarii. gabiani.
quiri.
Excerpta etc. RA. in Africa etc. fortunati iacobi . natal . georgii.—
— 3 prius Basilei.
V NON: MARCIAS
Felicis lueioli iusti furtunali marcie
hierotis antigoni — ianuari tutelle
gabiani quiri iuli marini Item felicis
floriani donati furtuni helbiani . gagi 5
paule gaiose galle In. africa gaiole
felicis et dep reliquorum emeteri celle-
[doni
Ttem. felicis sauiniani Galogori . Item
emeteri item celedoni felicis Item iule
felicis marini donate nicefori carissimi 10
claudiani papie luciole sabiani Iunulae
asteri focii georgi isici sisinni casti,
[basili
soli artilasantoni cyrici eutiei gorgoni
asclipi frunimi,
9. S, fartunatae, L. M. V. fortunati; C. mar-
tiani. — 3. S. herontis, V. ierotis ; S. tutillae.—
4. S, gabiane; V. quirici. — ὅ. b. M. V. florini;
L. M. V. fortuni; M. gaii. — 6. C. gaiosae . gal-
lolae . gallae . lupicini. — 1. C. om. et; C. eme-
ritae; S. celedoni, C. cellidoni. — 8. S. galgori.
— 9, S. emeriti, L. M. V. emeteri . felicis ; C.
item felicis. item ecaeledoni; M. celledoni;
S. iuliae, C. L. V. iuli.— 10. C. nicifori, M. nyco-
fori; V. clarissimi. — 11. S. sabianiae, C. sabi-
nianae, L. saliani ; C. iunolae. — 192. L. astri;
€. phocii, L. socii; S. siei; V. sinnii ; 8. basilli,
(. basilisoli. — 13, S. foli; C. artilai, L. M. V.
artilasi. — 14. S. asclippi, C. asclipii . frunimii,
M. asclepii, L. ascilipi . frunumi; €. addit :
zosimi. *$
[38]
Cod. Bern.
1Π| NON: MAR:
NATAL. MARTY.
D.CC.orü.
ROME Ix cimi
terio . Calesti.
UIA Appia . depos
Iulii epi . et aliorum
xxvn οἱ alibi //[roti *.
Archiles . Palatini
In mare mersi . Asteri.
Orani . Sisinni . Filippi.
Herifeli . Tipeciri.
Gregorii . Baselii.
Eutici . Uicturini.
Pecculi . Quirenni.
I1?. Eutici . Honorati.
Asclipiades . Sisinni.
Pauli . Lucii . Furtuni.
Ir. Lucii . Gaiose.
l'elicis . Peluiani.
Gagi . Iuli . Rustici.
Mari . Floriani.
Donati . Hilariani *.
Furtunati . Ir. Gagi ἢ.
. Pylici . Antonine.
Prunimi . Asclipiades.
Furtunionis . Casti.
Ir. Furtunionis . Forti.
et aliorü Numero
lli
f. 70! Nicomedia . Andriani.
Cü aliis vumero xxxi.
III NON: MAR:
IN AFRICA . Adriani.
Euuoli
Astiochia . pas sci foee.
IN AFRICA . PETRI.
Rustici . Heripimaris.
Palatini . et aliorà vint.
Antioci . Uietoris.
Ir. Adriani . Pamphipili.
Eusebii . Palamarti *
Marci . Ir. Eusebii.
Antiochia . sirie
) Saturnini . lusti.
Cariatonis . Petri.
Ir. Saturnini . et alibi
Martini . Marci.
Et aliorü xit.
Barbalabeae.
MARTIUS
Cod. Eptern., etc.
IIIA m rom martyr X. ΤῈ rom iuli epi
alibi fati | ancilai palatini as uni sisit
fili tipecini grigori basili eutici victorin! pec
eutoci honorati | asclepiadis sisinni pauli luci 1
gagiorae felicis | pelviani gagi iuli rustici mari
donati hilariani | fortunati gagi p!
asclepiadis furtunonis | €
andriani cà alis xxu.
Rich. Kom. in cymiterio . calisti .
rum martyru(m) . et alibi roti , arce
Excerpta. etc. R9. Nicomedia
rum xxv1 — cod. V nat. martyrum
et alior xxvi et
teri uruni sisinni philipi here-
euli quirini
fortuni luci
Nat martyrum pcccrum . Rome deposs:
iuli epi roti et aliorum xxvm archilai ,
palatini in mari mersi Asteri urani
sisinni pauli philippi herifeli . basili eipe -
ciri gregori eutici uieturini peceulli , qui
rini mari honorati Asclipiadis sisinni.
felieis luei gaiose furtuni . Item luci
peluiani rustici floriani . donati . hela -
riani . furtunati Item — gagi — pylici
antonini . frunimi asclipiadis fürtu
nionis casti fortii et. aliorum numero
xvi Nicomedia pa$ scorum adriani eum
aliis numerum xxxi.
lici antonini frunimi
asti forti et aliorum xVI nicom
| iulii epi , οἱ natale octingento-
Jai. palatini . Nicomedia .andreani..
passio s. adriani eum sociis suis —
Bedae cod.S!. Rom. in cymitherio via appia depositio iulii epi οἱ alio-
1 oeloginta decem — cod. C. neccx.
Cod. Wissenb.
Π| NON: MAR:
[gagi.
[et δ transitus domni chrotgango archiepo.]! 4
1! uncis inclusa m. 2.
9. (. peccc. — 3. C. xxxvi; C. archelai, M. ar-
cyllai, L. V. arcillai; M. gaii. — 5.8. helifeli, L.
hierifeli. — 5, 6. 8. basiliti . perici, C. tepireci, —
6. GC. vieturi. vieturini; deinde om. pecculli ,
quirini ; S. peculli, L. pecculi. — 7. C. asclepi-
diani, M. aselepiadis.— 8. L. M. V. lucis . gaiore;
C. fortunati; L. M. V. fortuni. — 9, 10. M. hyla-
riani, — 10. C. item fortunati, L. M. V. fortu-
nali. eagi (M. caii); L. pylyci. — 11. C. antoni ,
fronimi, L. V. frunini; L. M. V. asclepiadis. —
11, 12. C. L. M. V. fortunionis. — 12. C. om.
numero. — 13. C. xviut; L. M. V. sancli, — 14.
&. C. om. numerum, L. M. V. numero. — 8,
Uncis inclusa solus W.
alior num | xxu barba labeae.
Rich. In affrica . eoboli . petri . fo | ce . martiris . uicloris . eusebii.
alibi saturnini . | marci . martini.
Excerpta etc. G 915. euboli — Notk. in Antiochia saturnini casti | saturnini; L. sathyri, V. sathiri. — 9.
syriae — F. alibi ete, barbalabii et aliorum vm mart.
III ἢ m In. gré adriani euuoli antioc pas 501 focatis . in aff
petri | rustici heribi maris palatini et. alior vu. It antioc
vietoris | arriani pampili eusebi antioG syriae saturnini
iusti cari | attonis petri saturnini alibi martini marci et
III NON: MAR:
In alreca Adriani euuoli eusebi
Anliocia pas sei foce In afreca
pelri eusebi rustici — heribimaris
palatini et aliorum vm . Anthioei
uieloris adriani pamphili — pala
marti . In antioeia saturnini . mur
tini. petri. chariolonis satur
nini. marlii et aliorum xi et bar
ba labie 10
9. S, €. evoli, V. cuvoli. — 3, ἄν (. sanctae
focae; deinde om.in africa petri eusebi. — 4S.
heribimaris, C. herebi . maris, L. M. V. heribi .
maris. — 5. S. eusebi . placidini et aliorum
vim, C. vini mart. ; S. antiocia, L. M. V. In antio-
chia. — 6. L. M. V. vicoris. adriadi, — 6, 1.8:
pala marthi item eusebii, C. palati , marti , —
7. L. V. om. in antiochia; S. L. M. V. saturnini -
justi. syriae . saturnini (L. V. saturni). iusti. Ξ]
7, S. L. M. V. om. martini; C. saturnini . iusli.
lucosae . siriae . saturnini . martini.
M.V.chariatonis, C. cariathonis — 8 9. C. item
L. marcii,
X. marci; C. xiu martyrum.
Y xxun em. videtur er xxvi — ? P, ut videtur, abrasum — ? lr. manu 2 — * prius Helariani — 5 TM Gui c MAE
f^
L71c
Cod. Bern.
PRID: NON: MAR:
NICOMEDIA
Uictoris . et Uietorini.
Qui p trienniü in pse
cutione apud appià
civitate bittanie
exhibiti cà claudia
no et bassa . uxore ei
qui ex laicis tenti;
atq; tormentis ! adflie
ti et retrusi in ear
cere ibidem uitae
suae cursum inple
uerunt . et alibi
Neochepoli . Papie.
Alexandri.
IN AFRICA . Diodori.
Claudiani Perpe
tue . Felicitatis . It. elaudiani
Iocundi . Curisi . imercuri?
NIGOMEDIA.
Saturnini . Cassi.
Uietoris . ( aliis
duob. Papie
Nicefori.
IN ITALIA fila ὃ
ij/ifaconie . Uieturini.
Ianuli . Siluani.
et pmie
IT: IN AFRICA.
Satiri . Saturnini.
teuocati . plafagoni.
ITALIE: Petruni.
Diodori . Nicofori.
Charistis et mettis domn*chrode
gangus archi Eps obiit *
MARTIUS
Cod. Eptern., etc.
Pridie ἢ m. nieom victoris vietorini claudiani bassae et
alibi nieapoli papae alexandri | In aff diodori claudiani
carisi mercori it claudiani perpetue | felicitatis iocundi
nicom saturni earsi vietoris papi: ! nieefori plamfagoni
vietorini ianuli silvani | et permiae it in aff alibi satiri
revocati It plamfagoni Italie | petrini diodori nicofori
charisti.
! papise-vietorini 2n margine, manu prima.
Rich. In nicomedia . uieturini . et. | in pamphilia uictoris. Et alibi .
papiae . alexan | dri . affrica . saturi . saturnini . rouocatae !.
! Ri, Revocatae.
Excerpta etc. V. Africa. efc, revocatae cassi necepoli papie,diodori
philaphariae,— R9. in Nicomedia natal. vietoris iocundi saturnini .
natal . elaudi.— Bedae-Flori codd. C.V. Nicomedia ete, (quemadmodum
in cod. Bern.) apud Apamiam civitatem Bithiniae efe, usque ad imple-
verunt, — Notk. in Italia villa Fagoniae ete. quemadmodum in Bern:
NON: MAR:
IN AFRICA.
Satiri . Reuocati.
Iocundi Saturnini.
Alibi ^. Seruani.
Rogati . Eroi.
Er uicturinae.
ANTIOGCHIA
Leoci . Taxis.
Nistoris . Equini.
, Saturi *. Saturnini.
Reuocati . Secundoli *.
Italici.
IN MAURITAN:
Ciuitate . Turpitano.
rü passio scorum.
P$ [/jerpetuae.
Er felicitatis.
IN TRACIA.
Dande*. Lenuce
Secundi . Artaxi.
Quinti . Nistoris.
Ir. Seeundi . Serri.
Ocatus . Ir. Dande.
IN AFRICA . Saturi.
Siluani . Rogati.
et? Manili 11
!oprius turmentis — ? litterae inclinatae m. 2. —
δ prius Satiri — * o supra lin. m. 2; prius ji — 5 P. em. videtur ex
Nonas m in aff saturi revocati iocundi saturnini alibi sil-
vani rogali eroii vietorinae | amtioc leocis laxis nistoris
equini satiri saturnini revocati | secundoli italici in mau-
rià civi turbitanor pa$ scarü perpetue | et felicitatis in
{ποῖα dandae lenueae secundi antaxi quinti | nistoris
secundi serri oceatis It. dandae In aff saliri silvani rogati
manili.
Rich. In mauritania . secundi . salu | ri , saturnini . perpetuae .et
felicitatis , In affri | ea . saturi reuocate . iocundi . Antiochia. leoci *.
equi | ne.
! RI Ioci.
Excerpta etc. G 915. in Cartagine perpeluae et felicitatis ^ in Mauri-
tania secundi saturi . in. Africa. secundi . Antiochia leoci equinae. —
F. in Mauritania sanctarum perpetuae et felicitatis dande lenuce sil-
vani rogati manili beati secunduli saturnini, — G. Africa passio per-
petuae et felicitatis satyri.— Notk. in Thracia dandae eunicae secundi
sergii optati.
[29]
Cod. Wissenb.
PRID: NON: MAR:
Nicomedia uieloris — uicturini
et — neochopoli papie — Alexandri
diodori claudiani — carisi — mercuri
Item — claudiani perpetue felicita s
lis. iocundi Nicomedia saturni
cassi uictoris cum aliis duobus
papie nicefori In italia fila fago
nie uicturine hianuli siluani
per mie tem sattiri saturnini 10
reuocali plamfagonii Italiae
petroni diodori Nigori et caristi.
2. V. om. nicomedia. — L. M. V. victuri. — 3.
S. neodepoli, C. neocepoli, L. M. V. neocepuli.
— &. C. om. mercuri (r. ad r. seq.) — 5. C. clau-
diani . mereuri . perpetuae; L. M. V. om. item
claudiani. — 6. S. saturnini; C. L. V. om. nico-
media; L. M. V. saturnini. — 7.8. casi, L. M. V.
carsi; L. V. om. quae sequuntur wsque ad
papiae; C. n martyribus. — 8. S. nicifori, C.
nicophori. — 8, 9. S. filagoniae, L. filatagoniae,
M. filathagoniae, V. filasaconiae, — 9. S. C. vic-
torini, L. M. V. vieturini; S. eannuli, L. M. V.
ianuli.— 10. S. permiae et; S, C. saturi, L. M.V.
om. item, M.sathiri, V.satiri.— 11. S. pampagoni,
C. planfagoni, L. plamfagioni, V. plamphagoni;
L. V. om. italiae. — 12. V. praetoni; S. nichori ;
addit : et cessionis et inventio scor martyrum
crispini . el erispiniani; C. addit : donati .
vibiani; V. addit : In af. sattyri (transposita ab
initio laterculi diei seq.).
NONAS MAR:
In africa satiri reuocati — iocun
di. saturnini seruani rogati
eroi et uieturine In antiocia leoci
satiri laxis nisloris equini sa 5
turnini. evocati seeundoli — Itali
ci. In mauretania ciuitate turbi
lanorum. pass scarum — perpetue
felicitatis In tracia dandi leonu
ce! secundi Artaxi quinli nisloris 10
equini saturnini reuocali secundi
serri ocatus. ltem dande In afreca
ferri — siluani rogati et — manili.
! ce evanidae.
9. S. saturi, L. satyri, M. sathiri; V. om. i. a. s.
(vide ad finem laterculi praec.) — 3.L.M. V.om.
saturnini; S. servani epi.—4.S. om. eroii,C.erocii,
L. M. V. eroi; S. victorini, C. om. et vieturinae;
S. C. leuci. — 5. S. saturi ; S. nestori, L. M. V.
nestoris. — 6. C. secundili, — 7, S. C. tubitano-
rum. — 8. S. C. scorum ; S. felicitatis et perpe-
tuae, M. perpetuae et. — 9. S. trachia, C. L.
thracia; S. C. L. dandae, M. V. dande. — 9, 10.
S. L. M. V. leunucae, C. leunuculae, — 10-12.
S. secundi , item secundi. artaxi . servi. quinti.
eccatus . nistoris; C. secundi , nestoris , artaxi .
quinti . item secundi . serri , occatis; L. M. V.
sutundae (M. V. sucundae) . artaxi . quinti .
nestoris.secundi.ferri (M. V.serri). oecatus.- — —
19. S. C. L. africa. — 13. S. C. L. M. V. sauri:
(loeo ferri), C. om. et. ὦ
a im litura m. 2, — * et metis etc. add. m. 2. — δὶ ed. abibi ; manus 1 forsan A
e imu 9 e em. ex i — 15 et add. m. 2. — 9 prius. Manuli.
Lc.
Cod. Wissenb.
[30]
d Cod. Bern. | Cod. Eptern., etc.
- ἘΘΕΞ ΈΝ πε SUN oM Posi VIII IDUS MAR:
UII. ID MAR: | VIII idus m. nicom quirilli epi et capitolini Inu ἘΠΕ ; 5 VUE MORES 1
NICOMEDIA : felicis ΤῈ rogati beroniae aereniae felicitatis orfani et E ata AQUA x. pd
ct UU DES elici Jd
Quirilli epi. eyrilli silvant ep! rogati berome aeremj//! feli ]
EIC jjj orbani eyrili epi ///
j t manili Y
" id Basti j 1. 4-6 multae litterae evanidae.
Ereme . Felicitatis. ΙΕ In nicomedía natale quii |l epi et apitui- In afirica
Orbani . Er cerilli epi. rogatae . felicis | item rogate . iocundi , beromiae : orbani . siluani. 4. S. quintuli, C. quintilli. — 3. C. ropatianj
— A. S. berone, C. L. M. V. beromae, S.C. I8
Siluani . Manili. e PNE
2 d αἰ draginta militum . candidi . sil-
Ezcerpta ete. ἘΝ. ἴα SU M. V. hereme (S. C. eremae) felicitatis, — 5.
; 3 : puscqur erg . τὸν πεν ΤΉΝΕ
vani .— F. in Alrica etc. cyrilli episcopt sylvani et manili. R?. € n ati
mel cyrilli episcopi Antinum civit. passio sanctorum pitimons (prae - S. om. orbani, C. urbani, L. urbanilli, M. V.
terea nihil). — O. Nicomedia s. quintilini ep. elc, — Beda ed. Golon. in orbanilli (b. M. V. om. cyrilli). — 5, 6. S. C.L,
4 M. V. silvani et manili. — 6. C. addit : datiani,
Africa rogati berae hermae felicitatis.
VII IDUS MAR:
VII id m In. armen sebaslia militü XL item iuliani et
UII. ID MAR : ΗΝ Ξ
ΙΝ ARMINIA. sici in aff | cyrilli. felicis philippi cedecesis cendei mariani | In. arminia minore sabastiani
Minore. rogati concessi. et milia xu quorum gesta habentur
τ Natl sci Sebastiani iuliani et sici cy rili In afreca
felieis — philippi cedecesis —cendei
f. 713 el milità numero . LX.
mariani rogati et concessi.
quorü gesta habent
IN AFRICA . luliani
Er sici . Cyrilli.
Felicis . Pnilippi.
Cede . Cesis . Cendei.
Mariani . Rogati. s
Goncessi. 9. (Ο L. armenia, M. V. arm.; C. om. minore;
L. V. sebastiani. — 3. S. et milites, C. et xz mi-
Rich. in armenia minore . natale | militum xr. In. africa . iuliani - | itum; C. om. quorum efc. — 4. G. isici, M. syei;
et sici . cirilli . | philippi . mariniani ἢ, rogali . concessi. S. (. L. M. V. africa. — 5, S. L. M. V. cedecesis,
C. cede . cedis. — 6. V. mariniani; L. concessi ;
! RI, mariani. C. om. et, addit : iuvenculae ; L. M. V. addunt :
, et in territorio (L. territurio) rodomi in loco
Excerpta etc. ἃ, Romae martyrum quadraginta.— Notk.in Africa efe. | paldiacro pausatio corporis sancti ansberti
gorgonii et esychii. episcopi.
UI. ID: MARC VI idm in alex nat candidi valeri petri marciani et alior VI IDUS MAR:
IN NICEA . GORGO. xv mai | in nicea gorgoni palitani firmi in antioc agapae | ἵν nicea gorgoni palatini firmil
virginis et mar | cianis smirnae phonis in persida mar xxu | In antiocia agape uirg οἱ mari
Palatini . Firmi.
IN ANTIOCHIA. in nicom palatini | firmani rustici in
Agape uirginis. E alaxandri gai penni sci ataloe abb.
| Pe M Fue dia palatini In fontanella. monas
] IN PERSIDA. ierio trans migratio 50] ansberti
epi . et confs . firmani et rustici In a
lexandria eracli zosimi alexan
] Martyrum . χα ἢ
NICOMEDIA. dd ei gaypem
Palatini . Firmiani.
Er. rustici.
alex eracli zosimi | ane smirne phionis In psida
numero martyrum xr. In nicome
τ
ALEXANDRIA.
Eracli . Zosimi.
ALEXANDRIA. 2. V. palitini; S. C. L. M. V. firmi. τ, 4.5.
et mariae, C. virginis et martyris . mariani. —
4. V. et mirnae; M. phyonis; C. perfida. — 5.1.3
Gaipem.
V. numerum, M. martyrum numero, C. xii
— 6. S. L. M. V. palatini . firmiani . οἱ rustic C.
palatini , rusticini . pionis. — 10. S. gaipem,
Rich. In alexandria x natale candi 1 di . ualerii . petri . marciani. gaipe, L. gaiperi, M. gaipen, V. gaipel. — 7
n nicea . gorgoni. | palatini . In antioch . agapae uirg . et marini. S. C. adnotatio Fontanellensis 0m-, ΝΟΥ͂. ad
calcem laterculi : fontanella. (M. v. fontenella)
Excerpta etc. E^, E? ἃ 914. in Bobio attalae οἵ, (E! addit et fursei). | monasterio adventus et exceptio corporis (b.
re e mm
— u ἢ 1a 7 zimi H n -
Bedae cod. S'. Alexandria Zosimi et alexandri cum aliis tribus. corpus) ete., L. M. V. om. et confessoris.
1 folus versus in litura m. 2. — ? (d. xim,
f. 72^
Cod. Bern.
U. ID: MAR-
CARTAGINE --
Enacli Zosimi.
ALEXANDRIA.
Gagi . Philomi epi.
Candedi ! . Ualeri.
Quirilli . Petruni.
Marciani . Sici.
Piperionis.
Er aliorum xv.
Rogati . Er Cendei.
NICOMEDIA.
Eunusci . Gorgoni.
Er uigilia sci grego
rii pa pe --
III. ID: MART*
NICOMEDIA.
Egdoni presbiteri.
Er aliorum vit.
Suffogatorü dieb;
singolis singoli.
ut illis uidentib;
timor indiceret
IN ALEXANDRIA
Zoni epi Alexandri.
Diaconi Er duni.
IN AFRICA.
Neonis diaconi "ν΄
Er aliorum numero
xuLumJ . Axdi.
IN ALBJ///IA ? Siluani
ROME . Deposilio
Sci innocenti . epi
Rasi epi.
NICOMEDIA
Migdoni praesbiteri. »
Ir. Migdonii Eutici.
Maximi . Domne
uirginis . Rugini.
Marii . Petri.
Smaraedi . Uingelusi.
Hilari . Quirini.
Mareas . Nestori.
Eugeni . Dorothel.
Gorgonii . Ir.
IN ALEXANDR.
Orion . diaconi.
IN ASIA . Petuni.
epi . Firmi . Pauli
Carpi . Agatoni.
Macedoni . Patricie.
Modesti prbi
Domiciani presbi.
Zosimi prbi . Eustasi pbi.
Baselisse . Uxoris.
Felicionis . louiani.
Helari . Concessi.
Smirne . Pioni prbi
Metrodi prbi
ET ROME DEP.
Sei gregorii epi sum.
mi pontificis. bea
le memorie
! emendatum. in. Candidi —
MARTIUS
Cod. Eptern., etc.
Vid m kart eracli zosimi alaxandri gai pilomi epi candidi
valeri | quirilli petruni marciani. sicipi perionis et alior xiu
rogati | cendei nicom eunuchi gorgoni firmi agapili.
Rich. In eiuitate nicea. natale gor | gonii.et firmi. Carlagine.
zosimi . alexandria !. | gagi . philomi epi . candidi . ualerii . quirilli.
1 R! alexandri.
Excerpta. etc. R&. in Nicomed. rustici firmi palatini. — Ὁ. Alexan-
dria philomi epi etc. et aliorum v1 (Ado : eum aliis xx).— Notk. Nico-
media euniei ete.
[3
Cod Wissenb.
V IDUS MAR:
Ix cartagime zosimi alexandri
philomi epi candedi ualeri quirilli
pelruni gagi mareiani syci piperonis.
et aliorum xv rogati et cendei In s
nicomedia eunuchi et gurgoni
3. S, eradi.zosimi, C. heraclii, zosimi —
3. S. C. M. candidi — 4. C. petronii . gai . mar-
tiani . isici, S. sic. peperionis; M. gaii ; V. syci;
L. M. V. piperonis — 5. S. cendi — 6. S. L. M.
V. eunuci; S. gorgoni; C. eunuculi . euchi et
gurgonii . firmi . pauli . fortunati.
ΠῚ id πὶ nicom egoni prb et aliorü vi. In alàx zoni epi
alaxandri diaé et duni | In aff iohannis et aliorü. xLuJ .
andini albucae silvani rom sei in | noeenti epi rasi epi it
nicom migdoni prb it migdoni euneni. | maximi donatae
rugini mari pelri zmaragdi hilari evenguli | Inquirini
mareasi nestori eugeni dorothei gorgoni It alàx arionis |
diae in assia petuni epi confirmi pauli * earpi. agathoni
macedoni patriei modesti domitiani prb eustasi prb basi |
bassilissae filiae. cionis ioviani hilari concessi zmirnae
pioni prb | pelrodi prb. mirdani prb et aliorü Lx séi
erigori pp romensis.
1 pauli-modesli jn margine, manu prima.
Rich. In nicomedia .mariani prbi. | in aflrica . neonis diae . el
aliorum . XLI andi | Rom deposilio .sei gregori epl. In asia
firmi.
Excerpta. etc. ἘΝ. marciani pbi. — F.in Nicomedia etc. maximil-
liani.— in Africa andi silviani petuni episcopi modesli presbyteri
domiciani metrodi presbyteri cum aliis cum. — O. Alexandria Zoni
episcopi alexandri et niconis diaconi. — Bedae-Flori cod. C. et Notk.
Nicomediae egdoni etc. ut aliis videntibus timor (Notk. ut caeteris
metus) incuteretur.
? prius, ut. videtur, ALBUA.
ΠῚ IDUS MAR: In nicomedia eggedo
ni prbi et alio rum ΠῚ suffocato
rum In alexandria zoni epi alexan
dri diaé et duni et neonas diac In αἰτοῦ
iohannis et aliorum xim andi.et in y
albua saluiani Rom dep sei inno
centi. epi rasi epi In nicomedia
migdoni prbi ltem migdoni eutici
maxime domne uirg rugini
marii petri smaragdi οἱ uingelosin iq
helari quirinus — mareas nestori
eugeni —dorothei gorgon In ἃ
lexandria —orion diac In asia
carpi petuni epi firmi pauli
agatoni maeidoni patrieie mo 4$
desti prbi —domiciani prbi 70
simi prbi eustasi prbi basellissa uxor
felieionis iuuiniani helari concessi
smirne pionis prbi et rome deps
οἱ gregori epi beate memorie 3
1, 2. S. C. L. M. V. egdoni — 2. S. vi, C. vir, L.
M. V. vum — 2, 3. L. V. sofogatorum — 4. S.
om. et duni ete. usque ad diac ; L. M. V. et duni
et netar (V. necar) ; C. et neonas diaconi . iuli ;
S. C. L. M. V. africa —5. L.V. iohandi, M. iohir.
andi; S. C. L. V. om. andi — 6. L. albya, V. al-
biia; S. M. V. silviani, L. sylvani, C. salviani.
audi . minandi — 7. C. om. epi post innocenti ;
post rasi epi. addit : iuliani — 8. C. om. a prbi
usque ad eutici; L. V. rasii; V. item migduni —
9. C. maximi, done, L. V. rigini — 10, 11. S.
vincelos in helari, C. vingelosini hilarii, L. M.
V. vingelosi — 11. C. L. quirini, C. mariae .
metronj/ ; S. C. M. nestoris — 12. C. eugini ; S.
derothei, om. gorgoni, V. gurgonii, C. gurgoni.
matuli — 13. S. C. L. orion ; C. gai post diac —
14. C. petronii — 15. M. agathonis; S. C. L. M.
Y. macedoni — 16. L. V. om. domieiani prbi,
M. domiliani — 17. S. basiliste . uxoris, C. basi-
lissae uxore eius, L. V. baselisse (M. basilissa)
uxor eius — 18. L. V. ioveniani, M. ioviniani,
hylari — 19. L. zirne ; L. V. pionis, C. pionis
p/] metrodi ; S. medrobi; L. M. V. om. et—
90. C. gregorii papae, S. gregorii beate memo-
riae papae.
{128
f. 735
Cod. Bern.
II: ID: MAR: '
NICOMEDIA
Machedoni presbi.
Patricie . uxoris és
Er modeste filie es
cioni presbi.
Saturnini . Ianuarii.
Saluii . Petruni.
Modestini . Zosimi.
Eustasi presbi
Er basillisse * uxoris ei
Eppipodi ?, diaconi
cum aliis duobus.
Gerati . lacus.
Er carpisti . Galate.
Domisiani . presbi.
Luce . Telli . Hyromei.
7Zcddoni . presbiteri.
Er patrie uxoris ei
Claonii . Patifrigie
Ir. baselisse.
NIGCEA CIUITAT*
"Theusete . et Choris
filii ei Theudore
Nimpodore Marci.
Arabe . Hii omnes
igne coneremati * sunt
Er iuli epi . Mexandri
oni . Marie . cà aliis
duob; Pioni.
Trabie . Quarte.
Mysithei . Nimpha dobe
Ariabe Parte
Poenis . Uieturini.
IN THESALO
NICA-Alexan
dri . Dione . Ir.
NICOMEDIA
Eufrasie . Domici
ani? . Macedoni.
Patricie . Luce.
Duonii . Ir. Domicia.
Ir. Dionis. Callerue
Pate . Pionis . Froni
mi . Calledi . Seue.
rini , Petruni .
Pueri . Saluiani.
Iuliani . Felicis
Hilarii///* . Coneessi
Er. marcialis.
"C
MARTIUS
Cod. Eptern., etc.
ΠῚ idus m nicom macedonis prb patri-
s et filine modeste
ciae uxoris eiu ; Á
cioni saturnini ianuar! salvi petruni mo-
prb οἱ bas-
destini zosimi eustaei | :
sillae eppodi diac et alioB 1 . gerati
lacus carpisti | galatae domisiani prb
lucetelli hiromei zeddoni prb et patrae
| claoni patyrrigiae ΤῈ basilissae sica
civi theustae ethoris | fili eius theu-
dorae nicó pudore marcia rabae iuli epi
alaxandri | dioni mariae et alioR n.
pioni trabiae quartae misthei nimphe
| dobae ariabae It partae poenis vieto-
rini in. tessaló alaxandri | dioni nicom
eufrasiae domitiani macidoni patri-
ciae lucae duoni | It domitiani It dioni
sallae ruae pactae pioni pronimi callidi
| severini petruni pueri salviani iuliani
felicis hilari concessi martialis.
Ttich. In nicomedia . macedonii prbi. | patri-
cii. et modesti . eioni prbi.saturni. ianua |
ris . Nicea ciuitate . teusitae . et horis.
Excerpta etc, ἃ 915. patriciae modestae
cionis prbi saturnini et est dedicatio basilicae
omnium sanctorum,
Cod. Wissenb.
HI ID MAR: Nicomedia machedo
ni prbi matricie uxor eius et mo
deste filiae eius cyrion prbi satur
nini . ianuari — salvi — petruni mo
destini zosimi eustasi prbi et basi s
lissae uxof eius eppepodi diaé eum
aliis duobus gerati lacus carpisti -
galate domisiani —prbi — hyromei
luce.telle zeddoni prbi et patrie
uxor eius party [τρὶς ltem ba 10
sisse claonii In nicea cività the
u sele et horis fule virginis theo
dore mimpodore marci arabe
hii omnes igne concremali sunt
iuli epi Alexandri — pion marie
cum aliis duobus dioni trabie
quarte misithei | nimpadobe
arabe —pionis —part//e victurini
In thesaloniea — alexandri — dione
Nicomedia eufrasiae domiciani 30
machedoni —patricie — luee — duonii
Item — domiciani —scallerie — pactae
pionii fronimi calledi ltem dioni
severini petruni pueri —salviani
iuliani felicis helarii concessi et 3$
marcialis.
1, 2. C. macedonij, L. M. V. macedoni — 2. S.
marciae, L. mitritiae — 9, 3. S. modestiae —
3. S. C. om. eius; S. cioni, C. cionis, V. cirion —
4. L. M. V. silvi. petroni — 5, 6. L. V. basillae
— 6. L. eppedodi — 7. 5. C. gerati lacus, L. V.
gerati . lacus, M. laciis — 8. L. M. V. galathae;
S. domisioni ; C. om. prbi ; S. hieromei — 9. C.
L. lucetellae, V. lucetelli ; C. zeddonis; S. C.
patriciae, L. M. V. patria — 10. L. V. uxorem
(om. eius); b. M. V. partifrigiae, S. patifrigiae,
C. paty frigiae — 10, 11. L. V. basilissa — 11. S.
claoniae, C. claonis, V. claomi — 11, 12. C. theu-
fetae, V. theuserae — 12. L. M. V. hetoris; L. M.
V. filiae; S. C. filii eius; S. C. L. M. V. om. vir-
ginis — 13. * nempodero, C. nympodorae —
14. S. C. L. hi; S. coneremalis, C. om. sunt. —
15. S. pione, C. pionis, L. V. picii, M. piei —
16. C. L. dionis, V. dionii ; M.trahiae — 17. S.
mesethei, C. misethei, L. M. V. nisethei ; C.
nymphadobae, L. M. V. nimphadobae — 18. S.
C. ariabae, L. V. arabiae ; S. pioni, (.. poenis ;
S. quarlae ; S. L. M. V. victorini, C. victuriae .
victurini — 19. C. thesalonica civilate ; S. dioni,
C. dionisii, L. dione — 30, S. eufraxiae ; M. do-
mitiani — 91. C. L. V. macedoni ; 8, patricii ;
V. luci; S. dionisi, V. duomini — 22. M. domi-
tiani.sealeriae, L. V. scalervae, S. C. scalle-
ruae — 93. L. M. V. pioni ; C. callidi, L. M. V.
caledi; S. item. dionisi — 94. C. V. petroni ;
€. Pp. (Ioco pueri) ; 5. silviani, L. M. V. silvani.
PRID: ID: MAR: *
Eufrosi . Frunimi 'THESALONICA.
NICOMEDIA Dionisii . Alexan
Felicissimi . Datiui. dri . Palatini.
Er frontine ὃ Efrasi . Fronimi.
IN AFRICA- ROM. Leonis epi
Alexandri . Dione. Er. martyris.
NICOMEDIA- ANTIOCHIA
Petri . Màmeri.
Er . naboris martyr
Comes . Frontonis.
Nicomedi . Epionis.
ROME . Innocenti///? epi
Pridie id in in tessaló dionisi alaxandri
palatini et rom innocenti epi | nt eu-
frosi frunimi nicom felicissimi dativi
frontinae In aff. | alaxandri dionae in
aff pelri mammeri naboris comis pron-
lonis | lessaló alaxandri eufrasi fru-
nini antioc nicomed pionis.
Rich. In tesalonica . dionisii . alex | andri .
el palatini , et rome depositio innoeen | tii epi .
Nicomedia . felicissimi . datiui . et florentini.
Excerpta ete, F.. Romae leonis episcopi οἱ
martyris eum aliis xuyr. — R?. Nicomed., dativi
petri felieissimi pionis et al. — Bedae-Flori cod.
B. Antiochia nimediae pionis. — Notk. apud
Carthaginem donati eufrosii fronimi, — in
Africa etc. mammari et nabotis.
PRID: ID: MAR: Eufrosi frunimi
In nicomedia felicissimi dativi.
fronüne Et in afriea dione alex
andri petri mammeri et naboris
maf (rontonis. In theraloniea eu
frasi alexandri frunimi In antiocia
nicomedie pionis
1. S, eufrosini; M. L. frumini — 9. 5. inime-
dia; L. M. V.sancti felicissimi ; (. dativae —
3. M. frutinae, V. frotinae; C. iocundi .In africa;
V. dionae — 4. M. mamineri ; L. V. nabotis —
5. L. M. V. martyrum ; M. V. rontonis, b-
promptonis ; C. L. M. V. thessaloniea, S. thesso-
linica — 5, 6. C. euefrasi — 6. L. frumm! ;
frunimi . basilii.
? prius, ut. videtur, Innocentie.
! dn margine m. 2. translatio corporis sci auctoris episco
m.2; prius Dimiciani, — * prius Hilarini — * in margine :
pi TM ed. basilisse — * prius Eppepodi — * prius coneremate — :
melis translat(io) eorporis beate chlodesindw d(ejo sacra&e — * prius frontini —
5 o supra lin-
ID: MARGE
IN CAPADOCIA "
Sci longini.
IN NIGOMEDIA
Luci epi οἱ martyr.
Fauste . Siluii.
Ingenue.
GARTAGINE:
Pauli Solutoris.
et alexandri.
"Theophili . Octaui.
qu Theodoli . Petrunii.
HIERUSOLIMA-
Iacobi apostoli.
et luce euangeliste
Cod. Eptern., etc.
Idus m cappod longini . nicor luci epi silvi pauli petruni
ingenui | kartag pauli solutoris 56] iacobi ff dii alaxandri
teofili octavi pelruni ' | theodoli hiero iacobi apos lucae
evangel riguli.
! Petruni suppl. in marg. 1? manu.
Rich. In nicomedia . pauli . siluii ?. | petronii , In eapadocia . longini.
luci epi . Cartagi | ne. solutoris . Hierosolima . iacobi apli.
τ RI. silvini.
Excerpta etc. G.915. pauli siluri. — F. Nicomedia efe, fausti silvii, —
Nolk. Cartagine salutaris.
XUII- KL: APR:
IN AQUILEIA-
Helari . Tatiawt.
IN NICOMEDIA-
Castori . Dionisi ?.
Nonni . Sereni.
Quiriace. Milise.
et eugenie . Iuliani.
el asclipioditi.
IN GREGIA-
Cyriace . pampini
Cassionis.
XUI. KL" APRL:
IN NICOMEDIA.
Dionisi ?. Ianuarii.
Nonne . Cyriace.
Uicturine . Marie
Hierusolima.
Quiriaci . epi et.
martyr
L73 | ET HIBERNIA.
Scocie? deposilio.
Patriei epi
IN AQUILEIA.
AD PORTO . LARGI.
Hilari . Titiani.
Catoni . Datiani.
Rome . Alexandri.
epi . 'Pheodoli diac.
! prius cxPAbocm — ?* prius diunisi —
XVII ΚΙ ap in aquileia. hilari tasiani daliani nieom castori
dionisi nonni sereni iuveni | ciriacae milisae eugeniae
iuliani asclepiodoti in gre ciriaci | pampiliani cassonis.
Rich. Aquileia . helarii , et tatiani, | et in grecia . castoris . nonni.
sereni. Et incomedia ! . | pamphiliani . et. eugenii . dionis , qui-
riaci.
! RI in nicomedia.
Jéxcerpta etc. ἃ. Nicomediae castori etc. iuliani abbatis (Tr. Lab.
Aug. alibi) hilari cassonis pampini (G. 914. pamponi), — R?. Graecia
cyriae pamphiliani. — Bedae-Flori cod. B. Notk. Nicomediae eastoris
etc. — Notk. in Graecia cyriacae florentii et ioviani.
[33]
Cod. Wissenb.
IDUS: MAR: In cappadocia si longini*
In nicomedia lueini epi et mar fa
uste siluii ingenue cartagine
pauli salutoris Alexandri — theofili
oclavi theodoli — pelruni — lue
evangeliste.
! litterae evanidae.
C. initio : ob. ratoldus abb. bone memoriae
— 1. C. addit : maetyris - 2. S. C. L. M. V. luci
— 3. V. silviae ; C. ingenuae . ianuarii ; M. car-
lagini, L. cartagine — 4. C. V. solutoris; S. C.
L. M. V. et sei iacobi apostoli fratris domini ;
S. thiopoli, L. thephili, M. theophyli — 5.6.
om. oetavi ; petronii . maiuli — 5, 6. S. C. L. M.
V. hierosolima . iacobi apostoli . lucae evange-
listae ; S. addit : et in carralis monte rosario
spinoso . regoli.
XVII KL: APRIL In aquileia helari
lasiani dali ani n —nicomedia
eastori dionisi nonni sereni quiri
ace milise eugenie iuliani asclipi
oditi . In grecia eyriace pampini cas
sionis.
3. €. datiani . iuliani mr. nall. scae gerlrudis
— 3, 4. S. C. quiriaci — 4, 5. C. aselippiodit//,
pionis, L. asplipiodali, M. asclepiodoli — 5. S.
cyriaci ; L. V. pampinae — 5. 6. C. L. M. V.
enssonis.
XVI k ap nicom dionisi ianuari nonnae cyriacae. vielorini
mariae in aquileia ad ponto largi hilari titiani.
e , uieturini . et hiber-
Rich. Nicomedia dionisii . ianua. | rii. maria ü.e
.alexandri epi . theo-
nia. scoliae . depo | sitio . sei patricii epi , Rom.
dori diac.
Scocie.
3 pjdetur. prius. [uisse Scotie, deinde em.
XVI KL: APRIL: In nicomedia dionisi
innuarii nonne eyriace victu
rine marie In aquileia largi
helari liciani caton dativi Rome
alexandri epi theodoli diaconi.
3. L. M. ianuariae, V. ianuaria — 3. L. mari-
nae . mariae; S. mariae . patricii epi, C. mariae
basil// — 4 L. V. catoni ; C. dativi . iocundi —
5. S. theudoli, L. M. V. teuduli — C. ad calcem
laterculi : depost. patrieti episcopi et confes-
soris.
οι
2 Ae fad
MARTIUS
[n]
Cod. Bern. Cod. Eptern., etc. Cod. Wissenb. i
XU. KL APRE: XV k aj in alexaü collectici diac voloti αἴας pamponi pari- XV KL: APRIL: In alexandria collegi |
IN ALEXANDR- lis servili | minepti rogati quarlini satur! marini quintasi , δῆ οι ἀπ
manti il rogali | aurili capillidi dionisi ianmari vieloris con- coloti diae , pamporii ninepti 1
Rogati quarti saturi quintasi mg
Collegi diaconi.
Coloti diaconi.
Pampori . Ninep!i.
Raegati ! . Quartini.
Saturi . Quinlasi.
Maniri lemsoli.
| nieorn mariae aprilis servoli et
| Ingenuae rogatae quar-
mauri in maurità
rini iemsoli marti rogati sampj/.
roni aurilie capelledi dionisi iamu -
arii vieloris vogonueti samphori ei
alis vun marie . In. nicomedia. aprilis
selvoli In campania quinti rogati.
voli simpori eü alis ΗΠ.
mil xxm In campà quinti rogati
illae lueiasi aurili saturnini vic
timothei saldie.
toris |
Marti ? . Ir . Rogati. i
eder Ingenuae . Togate quartille luei
ani Δι saturnini Vieloris οἱ
mauri In mauritania — currenti
Aurilie . Cappellidi.
Dionisi . lanuarii.
Uietoris . Uogonoeti.
Samfori . cü aliis vn ?.
thimothei et salde.
1.14. Marie.
ROME . PYmeni.
epi. ! litterae evanidae.
NICOMEDIA.
Apuls- beluoll Rich. Τὰ alexandria . collectieii . In. | nicomedia . seruuli. el in Dur COS: SISEOD XE colodi; L. pamponi,
et aliorum xx//nt. iauritania.. timothei. | rogati quarti. In campania quinti . ingenui. V. pambori; S. nepti, C. minepli, L. V. vunepti,
IN CAMPANIA be . . | rogat. : ν e iT i co s i. T V. quar-
Quinti . Rogati. ni — pu 5 d jn T psoB; DM. : generoli
Ingenui : Rogate. ] Excerpta etc, G. 915. Romae pimeni prbi. — G. Romae pumenii | 5. dion) C. ἜΣ eiie: S00
Quartille . Luciani. presbyteri. quartini samfori. — 6G. 914. Alexandriae college quartini | peleti — 6. S. L. vogonueti, C. vogonupli ; M.
Aurelii . Saturnini. pori alibi. servoli eum aliis xxn, — Bedae-Flori codd, V. B. Romae | V. samphori — 7. €. vnm martyribus . mariae
Uietoris . et mauri. pigmeni presb. — δ, in Arminia eurenei, — Ὁ. in Alexandria 55. col- | cum sociis suis ; L.aplis — 9, 10. S. lucianae
IN MAURITANI. legi ettolati diac. cum aliis vi, — in Nicomedia etc. et militum xxiv. | — 10. V. auruli — 11. L. M. V. curenti — 12;
Currenti . Timothei. Ne collegii et colyti diaconorum. — Rhab. in | S. salte, €. saldae . feliciani . ioeundi.
Saldae.
xil ἘΠ’ APL XIIII k ap cessat cappod lheodori prb in aff bassi et alio | XIII KL: APR: In cessaria cappad
IN CESAREA. xx lucelli visciani pomeni iosippi | appolloni ammoni | theodori prbi In africa lucelli bassi
Capadocie. saturnini basiliae et alio& vu . theodori | epi catulinileonti | fiseiani — pomeni — ioseri apolloni
Sii theodori prbi. epi sorenti quinti quintilli quartilli 50] grigori | marci eum ammoni saturnini basilie et alio
IN AFRICA . Bassi. alis vim . florenti vonectae. rum wu theodori epi gatulini . depo y
isse Fisciani. si leonti epi. Sorenti quinli quar
Pomeri . loseri. — tlle . marei eum alis viu florenti
Apolloni . Ammont. et. bonoetae.
Saturnini , Bassi
lig* . οἱ aliorü v.
Lig el commemoratio ms E -—
MWh 4 OON ich. |n eapadocim cwsarea . theot ori obi. Bethlehe sci
bia dum ET A ioseph s mitto dui . Kt in | aflrica . a A eats E "s 2 P thodori, ἫΝ theodoli, L. M. V. theodrie
ἘΞ uni : e DEDE cillae . fissia. | ni. pomenr. apollonii . leontii epi . marei . cum. o presbi . magni ; S. lucellae, L. M. V. dusill
Sii leonli . epi aliis. vni. 3.S. fesciani, L. frisciani ; L. pomoeni ; ΜΟΥ
Sorenli . Quinti. pomeni ; S. iusseri, L. ioseni — 5. C. viri : 5.
Quintili . Quartille. Excerpta etc. R$. Antiochia s, ioseph sponsi s. mariae cyrilli. — 0. saine, C. gud quuin ἐν τς τος ΟἿΣ
Marei . cà aliis vnu. poe episcopi ERITEDBRL m Bedae-Flori codd. A. T. in Africa. ete. | M. V. quinti . quintili — 8. 5. voneslae, C. 0
»onis epi, — Notk. bassae lucillae fusciani. nocte, L. M. V. vonetae.
Florenti . Uonoete
XIII KL: APRELIS? ΧΠῚ kl à antioé nl ioseph in syria pauli cirilli eugeni | XIII KL APR: In antiocia. sei ioseph
AN" Z aerapionis Termini r H » H : me 5
IN ANTIOCHIA. serapionis | ligrini elaudi exuperi vietoriei valentini | In. syria pauli cyrilli eugeni ser
Sei ioseph. domni et sei enthberti epi. pionis ligrini claudi exuperi vic
Quriei valenti In fontanella
IN SIRIA . PAuli.
et cyrille . Eugeni.
Serapionis.
"'igrini . Claudi.
Ex"uperi* . Uietorici*.
Ualentini ; et domni
UUlframni epi.
monasterio dep 50] uulframni epi ὃ
el benigno abb te.
1. C. iosephi . lucae — 2. S. cerille . eugeniae
— 3. S. tecrini, L: M. V.thigrini — 3, S. vk
cturice, C. vielurini . victurici . valentini . doni,
S. valentini . domni, L. M. V. victorici . valen-
lini (b. valentiani) ; M. V, fontenella ; L.M.V
om. mon. Adnotatio T'ontanellensis in C. om. ἡ
S. 2 m. in margine superiore : In pago rotoma-
gensi sei vulfrani senonicae civitatis epi: Ὁ:
L. vuaframmi, M. V. uuframmi ; Lb. :
abbatis — S. in margine 2 m. vigil . sci bene-
dicti.
Rich. 1n antioehia . ioseph . el in alio | loco. pauli . et cyrilli .
eugenil . serapionis , eiaudn | exupe eturic ualentini
laudii . ^ rü . uieturiei . ug
I
τ supra Un. m. 2. — ? ed. Marci, cod. partim. in litur i
1 . . ra Marti — ὃ "-— "i i i
sci clemen — δ s supra lin. m. 2 — ? prius icturici. ed. vi — * prius Basseliae — ^ in margine m. 2 ; Mettis translatio corpore
| Cod. Bern.
XII. KL: APRLS:
IN ALEXANDRIA.
Serapionis . Mona.
chi . loseppi.
Uolusiani . Philocali.
Cotini Honis.
τὰ: Nomini . Luci.
Ammoni . Philocarpi.
Amatoris.
οἱ s&i benedieti abb.
MARTIUS
Cod. Eptern., etc.
XII k ap in alax serapionis mona€ iosippi volusi filicali
gothini | bionis nomini loci ammoni filocarpi amatoris ef
sci benedicti abb *.
! [itt. inclin. add, m. 1.
Rich. Τὰ alexandria . serapionis.io | sippi . uolusii . et policarpi .
luci , ammonii . ama | toris . et in cassino . sci . benedicti abbatis.
. Excerpta ete. G. 915. in castro eassino beneventanae civitatis depo-
sitio etc. — F.in Alexandria etc. philocali contini onis. — R?. in Afric.
natal. s, fidelis.
XI KL: APREL:
IN NARBONA
CIVITATE . NATL:
Si pauli confessor
IN AFRICA
Saturnini . et alior
vii. IN SABASTIA !
decroni . Arionis ?
XI k ap in narbona civi secundi paulini in aff saturnini et
aliorü | vum . in sebaste decroni arionis et aliorum xir.
Rich. In avbona ! , aquitaniae , na | tale secundi . et. pauli. Et in
sebastia . arionis. in | allriea. saturnini. et alioru . vint . decroni .
arion,s.
! ἈΠ, narbona.
Excerpta etc. F. in. sebasti arionis decrosi philocarpi luci. — R.*.
Aquitania Narbona civil . depositio pauli episcopi.— Bedae cod. S!, in
Africa παι], sci felicis.
[35]
Cod. Wissenb.
XII KL APR: In alexandria serapi
onis monachi ioseppi volutiani
phyloeali chotini — honis — nomini
luci ammoni phylocarpi amatoris
[bernharius eps obiit] 1
|Capua castro casino transitus sei benedicti
abb] 2.
! qn. 3, saec. IX.
? in litura manu 2, saeculi IX.
2. S. manachi, C. L. Monachi C. em. monachi;
S. ioseph . volueiani, C. iosephi . volotiani —
3. V. filocali, L. philocali ; S. eotinionis, C. co-
liani , honis, L. chotinilionis, M. chotini . honis,
V. ehotinionis ; €. nom//, L. M. V. nonuni —
A. L. V. philoearpi ; S. et in narbona . aquita-
niae. paulini . saturnini (ceteri om.) — Ὁ, S.
om. et eius loco inter lineas 2 m. natale sci
benedicti ; L. M. V. initio laterculi : Dep. s.
benedieti abbatis.
XI KL: APR: In arbona civitate Nat
sei pauli cof In aírica saturnini el
aliorum vum . In. sabastia decroni
orionis.
1. &, narbona aquitaniae, C. narbona, M. In
narbona — 1, 2. S. natale secundi . paulini, L.
s. pauli episcopi — 9, S. om. in africa — 2,3.
cum sociis eorum. virt — 3. S. οἱ in. sebaste
atrionis . eum sociis suis xu, L. M. V. in seba-
stia decronis — 4. S. om. ; L. M. V. arionis, C.
orionis . ammonii.
X KL: APRLS:
IN AFRICA . Fidelis.
ANTHIOCIA?.
''heodoli presbi
IN PROU . CARML.
Pauli * Cesarie
luliani.
IN GIUITATE CESR.
Agacius . Alexandr
Felicis . Phiomoli.
Dionisi . rr. dionisi *.
X k ap in aff fidelis antioc theodori prb in provincia ear-
millae | pauli eessariae iuliani in cessa agatini alaxandri
fidelis | thimodoli dionisi i dionisi et aliorü vin.
Rich. Inaflrica . natale fidelis . an | liocbia. theodori prbi.. caesarea .
iuliani . In ersa | rea ciuitate . agatii . thimioli . et dionisii,
Excerpta etc. F. in Cesarea efe. pigmenii conf. — G. in Africa felicis
abbatis. — O. Caesarea ete. et himoli. — Notk. in Africa fidelis et
aliorum xx. — in Caesarea achalii etc.
X KL: APR: In afreca Nat séi fidelis
In anthiocia theodori prbi In pro
uni carmille — pauli cesarie iu
liani In civitate cesarie agalius
Alexandri Item fidelis. thyomoli
dionisi Item — dionisi.
1. C. fidelis . magni. — 2, 3 C. L. M. V.
provincia. —3 S. carmelli; L. eaesareae, —
3. 4 C. iuliani . iuli, — 4. S. caesarea, C.
caesaria, L. M. V. caesareae; U. agatii, L. ago-
tonis, M. V. agatus. — 5. L. M. V. om. item ; S.
timoli, C. tyomili, L. M. V. thiomoli. — 6. C.
addit : rustici.
UIIII- KL: APRL:
E 74a IN SIRIA . Seleuci.
IN AFRICA . Agapiti.
Molai . Romoli.
Phison. Alexandri.
Diophi.
ROME . Cyri marty.
IN AFRICA . Rogati.
Gatule . Uti . Uieturini.
Saturnini . ir. Saturnini.
Salitoris . Aprilis.
loseph . Coliondole
IN MAURITANIA.
Secundole . Ueruli.
Felicis . Ir. Saturnini.
Soreces . et alio xt.
VIII k ap in syria seleuci in aff agapi timolai: romuli
pisoni alaxandri diopi in aff | rogati catulae auti victu-
vini saturnini It saturnini salitoris | aprelis ioseph colioni
dolae οἱ in maurità secunduli veruli felicis | it saturnini
socrecis et aliorum xur abatae.
Hiich. In syria , seleuci . Et. in africa | agapiti . romuli : rogati . uictu-
rini . saturnini . | item saturnini Rome . cyrini ! martyris.
! scriptum in litura. — R!. cirini.
Excerpta. etc. G. in Alrica. ee. saturnini abbae (Lab. Aug. alibi)
secunduli etc. — R?. in Mauritania secundoli rutil.— Bedae cod. S*. in
Frigia agapili . in Mauritania secundi.
! prius E, em. 1 — ? in margine : ipso. die obiit adeloldius) leuita —
VIII KL: APR: In Syria seleuei In afre
ca agapiti molai . romoli physon
duori alexandri diophy In afreca
rogali catuj//lae — uti vieturini sa
turnini Item saturnini salitoris
aprilis ioseph coliondole In mau
rilania secundoli veruli felicis
saturnini sorecis et aliorum xvi.
9. L. M. V. romuli, firosi, M. firon, V. firon-
duor. — 3. 5. €. L. M. duorum; 8. dioppi, b.
diophi, V. cliofi. — 4. S. catulini, om. uti. — 5.
S. solutoris, L. V. salutaris, M. salutoris. —
6. C. desinit in ioseph ; S.coliondole . Et rome .
vin lavicana . natl. castuli. — 8. L. M. V. sore-
lis; S. et aliorum x, b. M. V. xv. — S. addit :-
et hierosolimis erux portata . in eampo salva-
toris . et phrigia . agapii .cum sociis suis XV. —
ἃ. Antiochia 2? m. — * prius diunisi (bis).
[30]
Cod. Bern.
UII. KL: APRL:
HIERUSOLIMA.
Düs nr ihs xps
crucifixus est.
et est conceptio sce
marie et passio
«&i iacobi . Apostol.
fratris dni.
NICOMEDIA:
natal dule . et alibi
Uieturini . Alexan
dri . Eufrate.
Castule . Nicostra '
li. Lucelle.
Et qua dringento
rum marlyrü
Et sce tecle . que
passa est pro casti
tate . et deposit
]Iuuini . Burgun
dionis . et immo
latio isa ac.
ΠῚ KL: APL:
ROME . INCIMIT.
Uia lauicana . natl
sei castuli.
IN SIRMIA.
Munati . presbiter
Delingi donis cum
sirmium fugisset.
conprehensus est οἱ *
missus e ix fluuiü xono la
pide . ivuentü est
corpus eius . et
maxime uxoris es
IN SABASTEA? CIU.
Petri epi
IN TRACIA
Sarmate
et arminie
IN ARACLEA.
Marciani epi
IN CELER:
Sei cassiani . epi
IN ANTIOCA.
"Timothei . Diogenis.
Macharie . οἱ maxi
me.
IN PENTAPOLI
Libie . Theodori epi
Hirini diaconi.
Serapionis . Amoni.
lectoris.
IN AFRICA. Uictor
Saturnini . Solu
toris et alior xr.
MARTIUS
Cod. Eptern., etc.
iacobi iusti ff. dii
iciurini alaxandri
rt theodolae.
8
VIILk ap hieros dis crucifixus est p:
ancillae | et alibi v
nicom nl dulae
ostrali lucellae | et x. ma
euphrate castuli nie
τὸ mariae ma | tris dni . Hierosolima dns nr
τ passio iacobi apostoli fratris dni.
Rich. Annunciatio s
inc xpe erucifixus | est . E
fratris iohannis et immolatio
gentorum martyrum. —
castitate occisa est.
Excerpta etc. ἃ. 915. Passio iacobi
isaac, Romae cirini, — G. lucellae et non
O. Beda, Ado, Νοῦς, dulae ancillae militis quae pro
VII k ap rom nt castuli in sirmi montani prb et maximae
uxoris eius ek aliorum xr in sebas pelri epi | In tracia
sarmalae arminiae in arade mareiani in caeler | cassiani
epi antioc timothei diogenis machariae et maximae In |
pentapoli libiae theodori. epi hereni diae serapionis am-
Cod. Wissenb.
VIIL KL: APR: Aduuntiatio see mariae
p angelum hierusolima — dis ihi
xps crucifixus € In nicomedia NatJ
dule vieturini Alexandri — eufrathe
castule nicoslrati lucelle. οἱ ccce mar: ;
séae theodole et. dep. iuvini burgunj
Ill
1,2.S. initio : adnuntiatio ele. om., et ad
calcem laterculi 2 m. : et adnuntialio seae ma-
riae . C. Jtem inilio om. et transfert post cruci-
fixus est : item L. M. V. initio om. (vide infra),
— 9, S, (i. dominus noster. — 3. S. C. L. M. V;
est . et passio sci iacobi apli . qui et frat , dni
sicut in actibus apostolorum continetur (L. V,
continentur). Et in galilea civitate nazareth
adnuntiatio s. mariae de conceptione, quando
ab angelo est salufata. — 4 S. dullae ; L. ΝΟΥ.
vietorinae; C. eufr///, L. eufraste. — 5. L. ccc
mrm. — 6. V. theodorae; V. dep. in vinibungo,
S. burgis, C. burgundionis, L. burgo, M. bungo;
S. addit : et in baiocassino ad. duos gemellis ,
depositio . magnovei , abb . et. johannis epi.
VII KL: APR: Rom In cimilirio eiusde
via lavigana Nat séi castuli In syrmia
munati prbi et maxime uxor eius In sa
bastia civitate petri epi In tracia
sarmalaeme In aracleo martiniani
epi. In celer Nat si cassiani epi In an
momi lect | In aff victoris saturnini soluturis et
aliorü. xiu.
thiocia thimothei diogenis madi
ariae et maximi theudori epi hiri
ni ἀϊαῦ sirapionis amon lectore
In afreca victoriis saturnini 501
lutoris et aliorum xiu.
1 9 γι. em. castuli.
diae . serapionis ammonii lectorum.
Rich. Rome castoli ! . et in syrmio, | montani prbi. In sebasli ciui-
late . petri epi . In | antiochia . timothei . diogenis . alibi theodori epi.
Excerpta etc. V. Rome castuli eL achatii. — R?. Romae via Lavieana.
saneli castoli et. natal. sancti xisti episcopi, — Ado, Notk. hirenaei
1. L. M. V. om. eiusdem, — 2. S. C. L. M. V.
lavicana ; C. castulae, syrmiae. — 3. QG. om.el. —
— 3, 4. S. sabastina, L. M. V. sebastia. — 4. C.
petri episcopi . paulini. — 9. S. L. M. V. sarma-
teniae, C. sarmatiniae ; C. heraclea, b. M. V.
eraclea ; C. marliani. — 6. C. V. celer.; S. ca
siani. — 7. L. diugenis. — 8. S. C. L. M. V. ma-
ximae; S. L. M V. theodori, C. thedori. —8 9.
L. M. hirmi, V. hyrmi. — 9. L. M. syrapionis,
V. serapionis ; S. C. ammoni lectoris. L. am-
moni lectorum, M. V. lect, — 10. 5. C. L. M. V.
vietoris, — 11. C. xum.
Y prius Nieustrati — ? el missus e(st) add. m. 7; ed. missus — ? E em. I
»
Cod. Bern.
UI KL: APRL-
HIERUSOLIMIS.
Resurrectio dii nri
ihü xpi
IN AFRICA . Romoli.
Aguti . Pinnari.
Mauroli . Successe
Misse . Matutine.
Donate . Successi.
Alexandri . Solutoris.
Saturnini.
U ΚΙ APRL
IN GESAREA.
Rogali . Alexandri.
Dorothei . Audacte
IN TARSO CILICIE.
Castori.
GAUILONNO
Depos. domni gun
Iramni regis bene
pausati . οἱ depos
Sci dagoleiphi abbat
MARTIUS
Cod. Eptern., etc.
VI k ap resurr dii ni ihü hieros in aff romuli acuti pinnari
mauroli | suecessae misiae matutinae doti successi
alaxandri solutoris saturnini. :
Ttich. Hierosolima resurrectio dni | nri inu xpi . et in alfriea . mau-
roli . acuti . romu | li . suecessi . missiae , donati . alexandri . solu-
loris.
Kxcerpta etc. Notk. in Afrien ete. saturnini martiani.
1Π|. KL: APRLS
NICOMEDIA.
pastoris . Uicturini.
Saturnini . Dole
Iuliani . et aliorü . uu.
IN ANTHIOCIA.
''heodori presbiteri.
Pentalis . οἱ iuliani.
Fit alibi sei ! acacie.
II KL: APRL:
IN TESALONICA.
ciuitate . Domnini.
philopholi . Acaci.
Palatini . et alibi.
Uictoris . Marcellini.
Satulli . Crusis.
Agatonie . Aquiline
uirginis . Fylipoli.
Saturnini . eulalie uirgin(is) *
AURELIANIS CIU.
depos pastoris.
PRID. KL: AP-
IN AFRICA . Anesi.
Felicis . Diodoli.
Porli . Abde . Corni
lie , ualeriae.
V k ap cessar civi rogati alaxandri dorothei audate in
tarso ciliciae | eastori If eessar mariae el in aff aliorü xut.
Rich. In aflrica . rogatae . successi . et. | dorothei , et in caesarea
mariae.In tharso cilieiae | eastorii. Gauillono. guntrammi regis ,
alibi audaeti.
Excerpta etc. F. in Atrica rogatae et in Caesarea mariae rogati et
dorothei. — R?. Nicod. rogati. — Bedae coi. 5). Ciliciae natl. sci
castoris. — Rhab. in Africa rogati successi — el in Africa aliorum
sedecim.
III k. ap nieorm pastoris victorini saturnini dolae iuliane
et aliorum m: | antioc teodori prb poentalis et. iuliani
alibi achaiae.
Ttich. Nicomedia . pastoris . uicturini . | saturnini . dolae . iulianae .
et aliorum .-inr !. | antiochia . theodori prbi . pentalis . et iuliani .
1! RO, vin.
Excerpta etc. G. Mibi Achaicae. — G. 914. dule poentalis achaiei. —
RU. in Nicomed. natal sanctorum fidoli presbyteri pastoris euseb. —
Ὁ. pastoris victoris etc. et aliorum x, — Bedae-Flori cod. A. Nicomedia
pastoris vietoris efe.
1Π k ap tessaló civi domnini philopoli achaiei palatini
agadoniae | aquilinae vir& saturnini eulaliae virg philipuli
aurilià | pastoris.
Rich. Thesalonica ciuitate . domnini | philopoli acaci «οἱ palatini .
Alibi uietoris . mar | cellini. eulaliae uirg . Aurelianis . depos .
pastoris.
Excerpta etc. G. Philippopoli achaei efe. — Bedae cod. S. domnini
hilippi.
Pridie k ap in aff anesi [clics diodoli prolidae cornilia.e
valeriz.
ich. Affrica . anesi . felicis . diodoli. | porti. abde . corniliae ! .
ualeriae.
1 Ri. corneliae.
Excerpta ete. Ὁ. felieis diolis. — Rhab. natale vir virginum quorum
nomina . deus scit.
ὡς εἰ... 5 .5.55--ΘΘ
Y ed. sanctae — ? litterae inclinatae n. 2.
[37]
Cod. Wissenb.
VI KL: APR: Hierusolima resur
rectio dii nri ihü xpi In africa
romoli acuti maroli pinnari sue
cessi missie matutine . donati sa
turnini.
1. S. hierosolimis, L. M. V. in hierosolymis.
— 8. C. L. M. V. romuli; S. malori, C. maroli ;
C. piun///, L. M. V. pennari. — 3, 4. S. L. M. V.
successae. — 4. C. misiae. — 5. S. addit : Et in
baio cassino colonica vico. depositio honorinae
virginis.
V KL: APR: In cesaria rogali alex
andri dorothei audacte In tarso
cilieie eastori cavillono dep gunthe
ramni regis.
1. S. cesarea , rogate. — 2. S. derothei; C.
audactae , rodesti. — 2, 3. S. om. ab in tarso
usque ad cavillono. — 3. C. castorit . mene-
lampi ; €. L. M. V. cavillonno. — 3, £. S. gun-
tramni, C. gundthramni, L. M. V. guntheranni.
Π| KL: APR: In nicomedia pastoris
vieturini saturnini iuliane οἱ ali
orum mm In anltiocia the dori prbi
poentalis iuliani achatie [babo m. obiit] :
! uncis inclusa m. 2.
9 (. L. M. V. vietorini. — 3. S. i, C. ni mar-
tyrum ; S. C. b. M. V. theodori, — 4. S. pentalis,
V. pentalis ; 8. agacie, C. achaci, L. acacia, M.
achaciae, V. achaine (Babonis obitum ceteri
om.).
III ΚΙ, APR: In the salonica . civitate
domnini phylopholi | acaei palati
ni . et alibi vietoris marcellini satulli
crusis agathome Aquiline virg sa
turnini eulalie virg filippoli — Auri
liani civitate depos pastoris.
1. S. thesolonica, — 2. V. donnini ; S. philop-
poli, C. philippoli, L. philopholi, V. philofoli. —
4. S. C. aquilae, M. aquilini virg. — ὅ. 8. philippi.
L. philippoli, M. phylippoli, V. phyloppoli, C.
philippoli . dativi. — 5, 6. L. M. V. aurelianis ;
S. pastoris et silvanectis . depositio reguli epi;
C. post. philippoli periit integer versus exsecta
membrana ; superest : pastoris.
PRID. KL: APR: In afreca nat scorum
anesi felicis — diodoli — porli abde
cornilig et valerie In fontanella -
monas transmutatio corpora seo
rum séi uuandoni abb et. sei ansberti
el uulframni epis.
1. C. periit nota diei. — C. om. nat. scorum.
τ ἢ C. om. diodoli; C. protidae, — 3. S, C. L-
corneliae ; S. et valerianae ; S. C. cetera om. — —
L. M. V. initio laterculi : Trasmutatio corporis —
sanclorum. vuandone abbale et ansberti (V.
ansberto, ἵν. asberto) episcopi (V: L. episcopo)
et vualframno (L. vualframmo) episcopo. Ἦν
Cod. Bern.
LAETANIAS
f. 76^ INDICENDAS
MENSIS APRL:
HABET DIES XXX
KL: APRELIS '
IN ARMINIAMI
xore xall partini.
quintiani . Uietoris.
Secundi.
IN ERACLEA.
civitate . Ir. Uietor
Chionie . Agape.
Et herene
TESALONICA-
Ingeniane . Saturnini.
Ir. Parteni . Diunisi.
Panteri . Alexandf.
IN AEGYPTO.
Uieloris . et stephani.
Π| NON: APL:
IN AFRICA
Amphiani . Uietor
et aliorum x.
et alibi . Marcellini.
Satulli ? Saturnini.
f. 16^ Quiriaci . regine
proeule . et aliorum utt.
IN ? THESALONICA
Macedonia
''heodoli . Agathopi.
Mastissi . Publi.
Ualeri . cà aliis.
rib; Orbani.
Iuliani . Ir. Proculi *.
Gagi . Agapilis
Diunisi . Cyriaci.
Zonisi . et alibi.
Gortoniani.
LUGDUNO GAL:
Depos . xiceti epi *.
ut memoria(m) habeatis
APRILIS
Cod. Wissenb.
LETANIAS INDICEND: MENSIS APRI
LIS HABET DIES XXX LUN: XXVIII.
KL: APRILIS In arminia Nat scorum
parlini quinliani vieloris se
cundi In heraclea civitate Item vie |
loris chionie agape et herenei In
thesaloniea Nat seorum Ingenianae
saturnini parleni —dionisi —panteri
alexandri In egyplo pas seorum vie
toris οἱ stephani.
Cod. Eptern., etc.
Aprelius dies XXX. πεν »
Klap In armé minor parteni quintiam vietoris seeunci
| in ces mariae in cracla civi It. vieloris chioniae agapts |.
herenei tessal ingeniani saturnini partemi dionis! pantheri
| alaxandri in aegip vieloris stephanae.
[D
4. Ὁ fortuni . quintiani ; L. M. V. pastini; L.
M. V. quintiniani.— 5. C. neraclea, S. L. eraclea;
L. M. V. om. item. — 6. S. nicomedia agape,
Ἢ ee M. V. agapae; C. om. et, deinde haerenei, M. οἱ
et uictoris .Etin thesalo- | perenae. — 7. C. ingenuae. — 8, C. partini, L.
ingenianae , saturnini - | M, V, partheni; S. dionisi . panteni, L. dionysi ;
egypto . stephani. L. M. V. pantheri. — 9. L. om. passio. — 10. S.
addit : et in cesariae mariae ; C. addit : iganon
monasterio depositio beali uvalarici confes-
Rich, In armenia . partiui quintia | ni .
nica . aeapis . cioniae . | οἱ hereni . secundi .
Et eraclia. | uictoris . agape - et herenei . in a
Excerpta etc. G. 915. chioniae. — F. in "Thessalonica. etc. herenei
soris.
victoris ingenuae.
|
οἱ alibi mar- | ΠῚ NON: APR: In afreca Nal scorum
amphiani vietoris et aliorum xim et ali
macid theodoli agathopidiae mastesi | puplii valeri et bi marcellini satulli saturnini quiri
aliorü. πὶ. orbani iuliani proculi gagi agapelis | dionisi | aci regine procule et aliorum mi In
cyriaci zonisi alibi eortoniani lugduno gal depos nici | | thesaloniea. machedonie theodoli
aepis depos austasi abb. agathophi mastisi publi valeri
cum aliis tribus urbani iuliani
proeuli gagi agapilis dionisi ciriaci
zonisi el alibi gordiani lugduno gall
| depossi nieeci epi οἱ confes. J
| WHI x. ἃ in aff amfiani vietoris et aliorü x .
cellini satuli saturnini ciriaeze | et aliorü mr . tessal
Y [n margine : adalaldus prbr. obiit — ἢ prius Satuli — ? i add. m. 2.
C. un. — 3. ὦ
turnini, S. mar-
, proculi ; C.
9, S. appiani, M. amphyani ;
| marcelli , satulli . marcellini . sa
| eellini . saturi . saturnini, — ^. G
virt, L. m. — 5. S. macedonia, C. L.V.mace -—
doniae; L. theudoli, — 6. S. agatopi. C. agatbo-
phi, L. M. V. agathopi : S, mastisipoli . valeri ;
| — Rich. In affrica . amphiani . uictoris. | proeuli , thesalonica . theo- G. martis 5 publi ; M. V. valeti. bad 8, C agapiti
doli . agatopi . publi. | orbani . Lugduno galliae . depositio . niceti . Oda M. gaii . agapiti. -- 9. S. zosim) Lo
alibi gorgoniani ; C. onr. zonis, deinde: etalio- —
rum gordonioni . magni . iulii . donali. — 10. C.
epi.
|
| | L. M. V. dep. s. (L. M. V. om. s.) niceli ; S L. MN. F
asterio
]uxovio mon
Excerpta etc. R7. Luxovio mon. depositio beatissimo eutasio abb.— | om. et confes; C. addit
; 8. luxodio monte
Ὁ. in Africa natali amminiani et alior — ae-Flori c e! eustasi abbatis
d À im ü iü aliorum xiv. Bedae-Flori cod depositio stasii abbati
; zd : | positi astasn Ξ
B. quiriaci cum alii x. depositio austasi abb.
2. «ποῦ prius Pauli — ^ [n margine : obiit. odulfus clericus p(re)camint
III NON: APL:
ΙΝ SYCIANA.
"Thome . Euagri.
Benigne . Christi.
Aresti
Rufi . Patricii.
APUD TAURUM
MOENIU: ΙΝ ! Sicilie
Sei prancati.
ὃ: Syxli martyr
IN MISIA . Agate
Mereti ?
IN CESSAREA
palestine.
"'heudosie uirgin
NICOMEDIA.
Donati . Sci aphiani.
Agape . Clionie?
IN CIUITATE
'Thomis . Ir . Euagri.
Benigni.
PRID: NON: AP"
'THESALONICA.
"''heodoli . Agathopi.
diaconi . et alibi
Pauli . Matutini.
Orbani . Saturnini.
Quintiliani . Publii
Uictoris . Successi .
Iuliani . et alibi . wu.
Palatini .
MEDIOLANO.
Depos Sei ambrosi epi
f 764 NONAS APRL:
NICOMEDIA.
Claudiani.
IN AEGYPTO.
Marciane *. Nicanoris.
Apolloni.
IN ALEXANDR:
Didimi prbi . et alibi.
Quinti . Pancrati.
Suceessi.
IN SICILIA NATL:
Sei honori.
'""'HESALONICGA.
Narale . searü uir&
chioniae ? herae.
et agape.
IN GESAREA.
Licié nal! sei an
fiani.
IN CILICIA.
"l'araei . Antronici.
probi (ἢ
- δ΄ δ΄ . ----..-ΞΞΞ-Ξ e.
!ojn supra lineam. addidit m. 2. — * prius meriti —
Kalendarum die obiit ubald(us) prb. ae primic(erius) juxta more
APRILIS
Cod. Eptern., etc.
ΤΙ v. ap. in sicilia ΝΕ evagri benigni chresti evagaristi
aresti sinnidiae rufi patriei | in tauromenio sicil pran-
cati in misia agathemeri in cessat | palestinae lheodosiae
virg nicom donati amphiani theumis | evagri in civi tomis
benignae.
Rich. In. thomis . euagrii . et benigne. | in mysia . agathie . merii
rufi.In caesarea pa | lestinae.theudisiae uirginis . Nicomedia .
donati,
Excerpta etc. G. 915. in Misia nicetae. — O. in Sicilia ete. et sisinnii.
— R3. teclae vire. — Bedae cod. 5), in Seittia natl. scorum tho-
mae ete,
Pridie x. à tessaló theodoli agathoni diae et alibi pauli
maltulini et alionum x | orbani saturnini quintiliani
pupli vieloris suecessiae | iulianae palatini et aliorü
duo.
Rich. 'Thesaloniea . theodoli .agatho | pili. diac. et alibi pauli .
orbani . saturnini. | publii . matutini . uictoris . Mediolanio . sci am |
brosii . episcopi.
Excerpta etc. F. in. Alexandria didimi amphiani traeti presbyleri —
Bedae cod. S! theonis teodoli agathoniei diac.
[39]
IIl NON: APRE In sieia. Nat. scorum.
thome evagri benigni chirisli aresti
sinnidie rufi patriei Apud tauro moe
nium In sicilia nat sei prancati In misia
agalhe meriti de antiquis In. cessa 5
ria palisti. Nat seae theodosie virg
In nicomedia donati οἱ pas sei amphi
ani In civitate heumisit evagri
et benigni.
1. S, In hispania, C. In. sicilia, L. M. V. In
nicea, — 9. C. benignae, S. C. christi; C. aristi.
— 3. S. sindiae, C. patricii , zosimi, — 4.S. om.
sei prancati, L. passerali, V. paerati; S. missia,
C. moesia, L. mirea, M. miria, V. mirea. —
5,8.mereti, C. agathaemerili, M. V. meritidae —
5, 6. S. L. M. V. cesarea palestine (V. palestini),
C. eaesaria palaestinae, — 6, S. sei theodosi
virginis. — 7, 8. S. ampiani, L. amphiuni. —
8. S. eumisilae, C. cumis item, L. heumisiter,
M. V. heumisit.; S. evaeri. — 9. C. om. et.
PRID: NON: APRI In thesalonica Nat
séorum — agathoni diaconi theodo
li et alibi pauli matutini orbani
saturnini quintiliani publi vielo
ris successi iuliani et alii duo pala
tini.
9. C. L. M. V.agathonis — 3. S. C. V. urbani;
C. addit : mediolano deps beati ambrosii epi e!
cf, — 4. 8. quintini — 4, 5. C. ingenui . vietoris
— 5. 6. S. eL alibi duo palestini, C. et aliorum.
duorum palatini iulii.
Nonas ap in nicom claudiani plauti irenis in aegyp mar-
ciani nieanoris appolloni | In alax didimi prb et alibi
quinti panerati suecessi in sicilia | nt sei honori tessaló
nat scorum virgi chioniae herenae | agamae In cess
NON: APR: In nicomedia Nat sei
[claudiani
In egyplo nat scorum mareiane
Nieanoris apolloni In alexgndria
Nat seorum didimi prbi et. alibi quinti
luciae sei amfiani in cilieia taraei andronici | prb
Rich. Nicomedia . claud| 1
alexandria . αἱ | dimi prbi . Sieili
amfiani.
Fircerpta etc. G. 915. amphiani
honori et theoduli.
3j supra lin, m. 2. — ὁ P
iani. et | plauii. In aegypto . mariani . In
α΄. honorii . Caesarea . nat . sci
— Ὁ, in Sicilia 'Traciae nat. ss.
(m) urae clementiae illius memores e(sse dignemini.
panerali successi in sicilia sei honori
In thesaloniea Nat sarum virg chio
nie. herene et agape In cesaria licie
Nat sei anfiani In. cilieia. Nat. seorum
taraci androniei probi.
9.S, marciani — 3. L. M. nichanoris ; M.
apollonis, V. apollonus, L. apollonii . alexan-
driae, M. V. alexandri — 4. L. V. om. nat. san
clorum ; S. quintini — 5. M. pacrati ; S. C. παι].
sci honori, C. addit : magni — 6, 7. S. L. san-
ctorum ; S. cioniae, M. chyoniae, V. ehroniae
— ἡ, S. om. et; V. agape, C. agapae virg. ; s.
cessarea cicileae, L. M. V. caesarea (L. V. cesa-
rea) liciae — 8. S. aligi nat. seor. anfiniani, C.
anphiani, M. anfiani, L. V. amphiani ; S. V. in
sicilia, L. M. et in eilicia — 9. S. androni . et
alibi . arulfi confes. ; C. probi Et alibi arulfi epi-
scopi et confessoris.
(ius mareani — 8. e addi 3m. Ὁ, f franz gina SE
[40]
Cod. Bern.
. UII ID: APL
NICOMEDIA.
Firmi . Berenei epi
Hymnari . Solutoris.
Quiriaci . Moysi.
Romani . Successi.
Quartille . Romane.
Quiriace.
Syrmia . donati '
Sixti . Uicloris.
Gagi . Rufine.
Moderate . Romane.
Secundi . et aliis vu.
Florentini ? Germiniani
IN AFRICA
Epyfani {1 *. episcopi.
Ir. Donali . Sisti.
Rufini . Modesti.
et aliorum . xi *
IN MAGCEDONIA
"Timothei . diogenis.
IN ALEXANDRIA.
Glusi presbi
Pentapoli . Timothei.
Tiriae . Machariae
Marliae . Maxime
Libiae . Superioris.
"''heudori epi
Herenei diaconi.
Serafionis . Amoni.
: Lecloris . Sümiste.
Apricii . Uietoris.
et alibi . nall see
mari"ae ? et eguliani.
f.115
VII ID: APL:
ANTHIOCIA.
Syrie . Timothei.
Diogenis . Macharie
Maximae . οἱ alibi
Eleusi prbi . Libie
Superioris . copriee.
Uictoris. 7n *
ALEXANDRIA
Nard . sce pelusi pbi
L Ul ID: APREL:
; IN AFRICA.
L "T'imori . Machari.
Gonexi . et alibi.
1 Maxime . Concesse.
Solutoris , Successi,
Pinnari . Ir. Amoni *.
APRILIS
Cod. Eptern.. etc.
UII idus ap nicom sirmi herenei epi imari solutoris
kyriaci | morsi romani successi quartillae romanae cyria-
cae sirmi | donali syxti victori gagi rosinae moderatae
Il romanae secundi | et aliog vir. Florentint geminiant in
aff epifani epi donali syxti. | rufini modesti et aliorü x In
maced timothei dioginis in alàx | clusi prb pintapoli timo-
{ποῖ Lyriae machariae margae libie | superior theodori epi
hirenei dine serapionis ammonis lect | iuni mistae apriet
vieloris et alibi scae marinae οἱ teguliani
.Inni | comedia. firmi . soluloris ? .
Rich. Syrmia . herenei ! epi
ilanii *. In macedonia timolhei.
quiriaci . moysi . Afri | ca. . ep
Y ἈΠ. herei, — ? ἈΞ. salvatoris. — * R', epifanii episcopi.
Excerpta. etc. E^, G. 915. Sirmio — RJ. in. Macedonia timothei dio-
genis marini dori.
nt peleusi prb | et in nicó cyriaeis cum alis x.
maximae.
! ἈΠ, diogenisii.
Excerpta etc. F. Antiochia S
rulini — RU. in. Alexand. pelosi — O. coprici et victoris.
coneesse eL alibi concessi solutoris | suce
ammoni.
Rich. Wn affrica . ianuarii . macha Ι ni. et in cartagine . concessi .
Et ali | bi. maximi . solutoris , successi . am-
limoris . cornexi .
monii.
Excerpta etc. F. in. Africa etc. moysi romani — O. conexi et alior
CO UDIN "S
VII idus à antioé siriae timothei diogenis machariae maxi-
mae el alibi | eleusi prb lib superio caprieae vietoris alàx
Rich. Alexandria, pelusii prbi. | ΤᾺ ἴῃ nicomedia. cyriaci. eum | Nat 50]
alis. x. Antiochia | syriae . thimothei . diogenis ! . maehariae
iae ele, hiesippi diogenis etc. victoris
VI idus à in aff timori ianuari machari conexi maximae
ssi pinnari. It
Cod. Wissenb.
ὉὈΠῚ ID: APRIL: In nieomedia firn
herenei epi himnari solutoris quipi.
aci. moysi romani sneeessi quar
lille . romane donate xisti victoris
quiriaci gagi el iu syrmia rofine ὁ
moderate romane : secundi eum
alis vm florentini geminiani Ix
afreca. Nat seorum epefani epi do
nali xysli rufini modesli et aliorü
xi In machedonia thimothei dioge t
nis In. alexandria. Nat clusi prbi pin
taboli thimothei macharie
Lirie marthe maxime libie superi
oris Nat seorum theodori epi hereni
diaconi serafionis lectó — suministe 15
paricii victoris el alibi Nall sée marine
et teguliani
9. &, bereni, C. henei, L. hermei ; S. hymna-
ris — 3. S. mossi ; C. om. α successi ad roma-
nae — 4. S. romani, C. syxti, M. xysli, V. sixti
— 5. C. om. quiriaci ; L. M. V. quiriacae ; S,
rofini, M. V. rufinae — 6. S. moderati , romani;
L. V. secundae, M. secundi — 7. C. geminiani ,
saturi — 8, S. ebefani, C. L. V. epiphani, M.
epephaniae epi — 9. L. xisti, V. sixti ; S. mode
ste et alionsi — 10. L. M. V. xz, C. undecim —
10, 11. S. dioni, M. dyogenis — 11. S. caelosi —
11, 12. S. pentapuli, C. L. M. V. pentapoli —
13. S. L. M. tyriae, C, om.; 8. b. M. V. mareiae,
C. martiae - 13, 14. L. superiori, V. superiores
— 14. S, om. scorum ; C. natalis superiae. theo-
dori; S, C. herenei — 15. S. C, L. M. V. serapio
nis (L. M. serafionis) . ammoni . lectoris (S.
lectus) . summistae — 10, 5, C. aprici, L. M. V.
apricis ; 8. marini — 17. L. M. tezulianae, V.
thegulianae ; C. addit - urbani.
VILID: APR: In anthiocia syrie Nal sco
rum limothei diogenis macharie
maxime et alibi eleusi prbi Libie supe
rioris copriee vietoris In alexandria
pelusi | prbi
3, L. V. maearii — 3. L. V. maximi ; 8. eleosi,
C. leusi ; S. libriae, C. libia superiore, L.M. V.
libiae — 4 S. coprici — 5. L. V. pilusi.
VI ID: APR: In afreca Na seorum
thimori machari —coneci maxime
et alibi concessi solutoris prari οἱ sue
cessi. [Aw necxevin vr id. ap. luf) ΧΧΥΙΠ. Ἐπὶ
ordo sol (JULII
1 uneis inclusa m. 2 ; ectrenae litterae.
abrasae legi nequeunt.
2. S. thimothei ; €. moecbari, M. V. mechart,
L. mecari ; S. C. L. M. V. conexi ; C. b. Y. ma-
ximi — 3. C. salutoris ; S. penari, € puinari, b.
M. V. pinnari — 3, 4. 8. ammoni . et succes
.v | GC, ammonii . successi . donatae ; L. M. V. ilem.
milia mar. — Bedae cod. S'. thimori micharii.
successi — 4. Üncis inclusa unus W.
τ ὩΡΩ 5 Ξ
prius donate — ? prius lorenti — ? ae abrasum — * prius x — ? n supra li :
3 ᾿ pu m 5 k e "a lin. m. 2 — * "ipsi PES ine ; [I
carnis ergastuli Leodriei fr(atr)is noviter conversi pro eiusde(m) facinoribus Gilde d(eu)m des aei d xs Qi
Cod. Bern.
V ID: APRAEL:
IN SIRMIA
NATAL. vr ! uirginum
quof) nomina ds nouit
et alibi . Demetri
diacori. Heracli.
Concessi . Mari.
Syrmium . Furtu
nati . Donati.
et. vir. uirginum
canoniearum
RAUENNA.
Dedicatio oraturii
Sei poliueti
APRILIS
Cod. Eptern.. etc.
V idus àin sirmi v . virginum et alibi demetri diae hilari
concessi mari firmionis | furtunati et. vir . virginü cano-
nicorum ravenna 50] poliueti.
Rich. In syrmia . dimetri . diac. ποῖα. | ri.concessi. furtunali . et
uirginum septem, | marii .donali. Et translatio corpor. S. Marci
Euangelistae, et S, Senesii martyris in Augiam anno Dni 830.
Excerpta etc. "Tr. successi (pro concessi) — Ὁ. in Syria ete. aline πὶ
et demetri diac. in Syrmio nat. vir virg. quae in uno coronatae sunt.
1Π|. 10: APRAEL:
ALEXANDRIA.
Appolloni presbi
Granii , Helari.
Donati . Concessi
Saturnini
IN TRACIA
Gagiani
IN AFRICA
{15 martyres . ΧΟ
quorum nomina.
dà scit . el alibi
pennadi . Successi.
Marcelle
ANTHIOCGIA
Sei theodori prbi.
III ID: APRAEL:
IN MAURITAN.
Natale salonis.
Maximi . Hilari.
Goncessi . cà cete
ris seis . et domnini
epi. SALONA.
Dalmacie.
Dominionis epi.
et milia? vim
Dalmati.
IN AFRICA.
Furtunati . Donati
et aliorum cCxr.
NICOMEDIA
Eustorgi presbi
Nestori . Filoni.
Lgs Geremoniae ?
LUGDUNO GALL:
Depos Siagri. et pa.
tricii.
ROME Leonis.
pape '-
E————— P €!
III idus à αἰᾶχ appolloni prb grani hilari donatae conces-
sae | saturnini in tracia gaiani in aff xvii martyr et. alibi
pinnadi | suecessae marcellae antio€ theodori prb in dacia
gaviani diae
Rich. Alexandria . apollonii prbi. | Et in datia . ripensi ! . gaiani
diac . helari . Antiochia. | sci theodori . prbi , Lugduno . depositio .
sci syagrii.
! R2, lacia repensi.
Excerpta etc. F. in. Dacia Ripensi Antiochia etc. — O. in Alrica
mar. xxvii. in Antiochia salonis et maximietal.ccxu — Bedae cod.
81, in Africa martyrum XL.
ΠῚ idus à In maurità salanis maximi hilari concessi cum
alis seis | et domnini epi salona dalmat dominionis epi et
milit trium | dalmati In aff fortunatae donatae et alior
ccxr nicom eostorgi | prb nestoris filonti eeremoniae lug-
duno gall siagri patriei
Rich. *. ln mauritania . helarii. maxi | mi. Salona . dalmatiae E
domionis epi . Allrica | furtunati , donati . Mibi eustorgii . nestoris.
1 ΒΞ, Romae leonis papae.
siagri δ πὸ οὐχ — O. domionis ep. et
Excerpta etc, F. sagi conf. eum aliis ccx Ü
miliario octavo donati et al. ccxuu — Bedae-Flori codd. B. S'. dom-
unionis epi et militum vi — cod, V. donali et aliorum cextt.
| vn add. m. 2 — ? prius ceremuniae.
[4]
Cod. Wissenb.
V ID: APR-Insirmia Nat quinq; uirginü
quarum nomina ds nouit et alibi dimi
iri diae hilari concessi mari syrmi
omü furtunati donati et mal vm
uirginum — canoniearum In rauen
na dedicatio oraturii sei policti
9, 5. L. M. quorum ; L. seit — 2, 3.8. dime-
tri, C. L. M. V. demetri — 3, 4. S. C. syrmium,
L. M. V. syrmionium. — 4 L. M. V. fortunati,
C. donati et aliorum. v1; S. nat. scor. septem
— 5.8. cannonirum, M. canier., L. V. oin. cano-
niearum — 6. L. M. V. oratorii.
III ID: APR: In. alexandria. apolloni
prbi grani — helari donali — con
cessi cum ceteris seis el. domnini epi
1. 8. apollini, C. apollonis — 2. C. gaiani .
hilari — 2, 3. S. C. concessi . saturnini (C.
addit : saturi). In tratia (C. tracia) . natl. gagani
(C. gaiani) . in africa . martyri. (C. martyrum)
xvii. quorum nomina ds scit . et alibi pinnali .
successi , marcelle (C. marcelli). In antiochia .
natl . sei (C. om.) teodori prbi — L. M. V. con-
cessi . saturnini . gaiani (M. nat. gaiani) . In
africa ete. quemadmodum in C. ; desinit s. theo-
dori prbi.
ΠῚ ID: APR: In. salona. dalmacie do
mionis epi vm et milia vur In afreca furtu
nati donati et aliorum. cexl In nico
media Nal scorum eustorgi filoni
ceremonie lugduno gall dep syagri
et patricii
1, 9. S. C. L. M. V, In mauritania (S. marita-
nia) natl salonis (C. saloni, L. M. V. s. sylonis).
maximi (S. maxime) . helari . concessi . eum
celeris seis el. domnini episcopi. In salona. (V.
salo.) dalmatiae domionis (0. domioni) epi-
scopi . et militum. (S. milites, M. milia) septe
(C. vini, L. vim et dalmati (C. dalmatae). In
africa fortunati ete. — 3. S. cxi — 4. S. L. eo
storgi, C. eustoi, S. C. L. M. V. presbyteri ; Sg
nitoris, C. L. M. V. nestoris ; L. filonis — 5. b.
V. ceremonii ; L. V. siagri — 6. S. om. et — S.
in margine 2 m. : sci leonis pp. (item in Corb.
breviore).
[42]
Cod. Bern.
PRIDI ID: APL.
IN. ASIA . P(er)GAMO.
Natal . carpi epi
Pauli . Isaac.
Agatonis.
Rome . IN CIMIT.
Calepodi.
UIA AURELIA
Tertio miliario.
Depos Iuli epi
et alibi Agapi.
Ualeri . Publii.
Bassi . Iuliani.
Felicis . Pauli.
Mauri. Hertule.
Ueregundie
et aliorum xr. duo.
Quarti . Saturnini.
Secundi . Decimi.
Darii . lanuarii.
Secundi . Quinti.
Dextrii . Uietori.
Donati . Uarici.
Uenusti . Ticiani.
Ir. Uietori . Sirille
Luci. Urbane
Ir. Urbane . Marci.
Iusti . Cittini.
?alerni . Butti.
Pacini . Murici.
Optati . Ir. Uieturi.
Migone . Demetri.
Flaviani . Marci.
Uitalis . Minalie
Clementiae
Uieturiae . Felicie
Maxime . Musti.
Ir. Marci . Honorati.
Laurenti.
Arbori . Crispini.
"Tercii . Quintule
Restituti . Reuocati.
Saturnini. Bultasi £78
Barici . Ir. Optati.
Speni . Donati.
Manili . Petri.
Proculi . Ir. Donati.
Gemelli . Euanti.
Lazari . Uenusti.
Flauini . Rufuni.
Ualeri . Pauli.
Grispini . Felicis.
Nabori . Uictorini.
Donatule *. Tercii.
Uictoris . Aeutine.
et tertiae.
IN CAPUA.
Cypriani . Muscule,
Donate ?. Nouelle
Ianuariae . Siluani.
Muciani.
IN GIUITATE
UUAPPINGO
Depos constanti
ni epi . et alibi
"ari . Primi . Cyrilli.
Macharii . Stialis?. 6785
Ir. Uenusti . Iulie.
Ueregundi . οὔ aliis vi.
"Tertule . Antone
Muslile . Miggine.
Ir. Acuti . Ir. Donate.
et alibi. Eufemie
Ir. Felicis.Ir. Machari.
Ir. primi . et alio viu.
APRILIS
Cod. Eptern., etc.
Pridie id à in asia pergamo nat carpi
epi el alio? XLvIt . pauli | isaac agatonis
rom depos iuli epi et alibi agapi οἱ in
capua | quarti valeri pupli bassi iuliani
felicis pauli mauri hertule | verecun-
dae et aliorü. ΧΗ. quarti salurnini
secundini decimi | quarti ianuari
secundi quinti dextri vieturi donati va-
rici | venusli tiliani It. vietori sirillae
]uci urbanae It urbanae | marti iusti
cituni paterni famni butti murici oplati
ΤῈ vieturi | migoni demetri flaviani
marci vitalis minaliae clementiae |
vieturiae felieiae maximae musti lt
marci honorati laurenti | arburi erispi-
nae terti quintulae restituti: revocati
saturnini | buttasi barici optati spini
donati manili petri proculi It donati |
gemelli evanti lazari venusti flavini
rufini valeri pauli erispini | felicis
nabori vietorini donatulae terti vieLoris
acutinae οἱ | tertiae In capua cipriani
museulae donatae novellae janua |
ri | silvani muciani in civi vapplneo
depos constantini epi alibi | eari primi
cirilli mareari slilari venusti iuliae
verecundi | cum alis vi "'Tertulae anto-
niae mustilae magginae acutinm |
donalae et alibi eufemiae It felicis
machari primi et alio vut.
Cod. Wissenb.
PRD: ID: APR- In asie pzamo Nat s
Son carpi epi pauli isac ἀρὰ ἢ
Rome in eymitirio calipo tercio
miliario depS iuli epi et alibi aga
ualeri publii bassi iuliani felids
pauli mauri hertule uere gunde
el aliorum numerum xum quarti sa
lurnini secundi decimi dari Item
secunde saturnini quinti dextri uic
toris donali uariei initi uenusli 49
ticiani Item —uietoris syrille — In
uua pingo civitate dep beali constan
tini epi et alibi primi cari cyrilli
machari stialis uenusti Item ue
nusti iulie felicis vereeundi cum t5
alis vr eo capi tertulle Antuniae
mustile migine ltem agutine Item
donate —eufimie — macharii — primi
et aliorum ὑπ]
1. S. C. asia — 9. S. isaac, L. ysac, M. V. ysaae;
S. agatonis, L. V. agazonis, M. agathonis —
3. S. calepodi via aurilia, C. M. calepodii ; €.
addit: lupicini via aurelia — 4. C. agapiti —
5. C. om. valeri publii — 6. S. L. M. V. hestu-
lae, ἃ herculae; C. L.. M. V. verecundae — 7. S.
om. numerum, C. L. M. V. numero — 9.5. 0.
L. V. secundi ; € item saturnini ; V. om. dextri
— 40. C. barici , butti, L. M. V. butti, S. puti —
11. L. M. V. om. item ; S. C. L. M. V. syrillae :
lucae (C. L. M. V. luci). iuste (C. L. M. V. iusti).
urbanae . itern urbane (L. M. V. orbanae . item
orbanae) . marci (C. marli) . januari . citini (C.
L. M. V. cittini) . paterni pacini (L. M. V. patini)
puti (C. L. M. V. putti) . maurici (C. meuriei, L.
M. V. murici) . optati (L. M. V. obtaci) . item
victori . magoni (C. M. inigone, L. V. migoni) .
demetri . marci . flaviani . vitalis . menaliae (C.
dinaliae, L. M. V. minaliae) . clementiae . viclu-
riae . feliciae (M. victoriae felicae) . maximae .
musti . arburi (L. M. V. om.). item marci. hono-
rati (L. V. honorati . arburi, M. arbori) . lau-
renti . crispini . tertii . quintulae (L. V. quintuli).
revocati . restitute (C. L. M. V. restituli) . pa-
terni (S. L. M. V. om., b. M. V. loco eius satur-
nii). buttasi (L. M. V. buttari). saturnini (C. L.
M. V. om.). barici (C. varici). pauli .optati spini
(C. M. speni, L. V. om.). valenti (L. V. om.). do-
nati. (L. V. om.) . manille (C. L. M. V. manili)
petri . felicis . proculi . item donati . gemellae .
evanti . lazari , venusti (C. penusti) . flaviani (C.
fluvini, L. flanini, M. V. flavini). rufini. crispini.
nabori (M. naboris) . victorinae (C. b. victurini,
M. V. vietorini) . donatulae (V. donatellae) -
victuris (L. M. V. victoris). augustinae (C. aguli-
nae, L. M. V. acutine) . (C. L. M. V. et) tertiae.
(C. addit mameri). In capua (L. V. Caput) nal.
scor. cypriani , rnaseulae (C. L. M. V. muscu-
Etinasia.carpi epi. et aliorum. xr.vn!. |
In eapua . cypriani . museulae .
uellae.
! B2, xiu.
Rich, Rome iuli epi. In eapadocia | quarti .
donatae . no-
lae) . donati (C. L. M. V. donatae) - novelle (C.
novelli) . ianuariae (C. L. M. V. ianuari) . silva-
nae (C. L. M. V. silvani) . mutiani (€.
saturi . iulii) — 12. C. vvapingo, L- vuapingua,
M. V. uuapinga ; L. M. V. om. beati — 13,5.
primigari, L. M. V. primicari .cyrillae — 14...
V. islialis ; 14, 15. S. om. item venusti — 19. 9
iuli ; S. C. vereeundae — 16. C. vir, b. V. Vl
C. eocopis ; S. C. tertulae ; S. ananiae ; C. LH
V. antoniae — 17. S. mustille, C. mustuli ;
migini, L. M. V. miggine . acutine, S. agustine;
C. om. item agutine ; S. om. alterum Mem —
Excerpta. etc, Bedae-Flori cod. C. in Capua
18. S. donati et alibi eufimie, (3. et alibi eup 2
miae, L. M. V. et alibi eufemiae ; L. Bon
Cyprianae,
primae.
EE
! prius Danatule — ? prius Danatae — ? prius Stiali.
[. 79^
Cod. Bern.
ID: APRAELIS.
IN CALCEDONIA.
Natale . See eufe
mie . Eucapi.
Secutoris . Catuli.
Ianuarii . et alibi.
Pauli . acoliti . Arobi
Passe . Carile.
Agatoniee.
PERGAMO ASIE.
Pulicarpi ! . epi.
Pauli diaconi ?.
Idus ü in caleed nt eufemiae eucarpi secutoris caruli
januari | et alibi pauli acoliti arobi bassae earitae azatoni-
APRILIS
Cod. Eptern., etc.
cae pergam | asiae policarpi epi pauli diac.
Rich. In ciuitate ealcedonia , eufemim , |
lyris .secutoris. eucapi, | catuli. pergamo asiae. poliearpi epi.
pauli diac,
Fixcerpta etc. R?, Eberdn. civit. depositio marcelini — Rhab. Romae
in coemeterio translatio ianuarii martyris.
Et rome, Ianuarii mar-
XUII- KL MAE
ROME UIA APPIA
IN GIMITERIO
Praetextati.
Séi tiburtii . Ualeriani.
Maximi . Quiriaci.
Optati . Pati . Saturnini.
Frontini . Martiae
Gornilie? . Conditoris.
"'ituli.
INTERRAMNA *
Proculi . Ualentini.
Prosduci . Liorni.
Domnine uirginis
Cum suis uirginib;
Simul coronate.
Et sei ualeriani.
et alibi optati.
Satumini . Arcilai.
Simproni . Frontini.
Maximi . Decime
Marcie . Cornilie
Alexandrie.
Frontini monachi.
! ?* m. Policarpi — ? in margine, in litura
XVIII k. m rom tiburti valeriani maximiani cyriaci diocli-
tiani simphroni docimi | et interamne appolloni fevi optati
pati saturnini frontini | marciae corniliae conditoris tituli
proeuli valentini pro. | ducti liurni dominze virg οὔ suis
virginib : sci valeriani et alibi | optati saturnini arcilai
simproni frontoni maximi decenim | marciae corniliae
alaxandriae frontoni monae
Rich. Rome . natale liburtii . u,
lonii . proculi . ualenti | ni mare
iae . alexandra . [rontonis.
: eodem die obiit Ingob(er!)t(us
aleri | ani. et maximi . alibi appol-
[43]
Cod. Wissenb.
IDUS APRIL: In caleidonia Nat sce
eufemie et eucapie Post multa
lor menta requiescentes — secuto
ris et alibi ianuari pauli passe
caruli carite Aro — Azalonicae 5
Pergamo asie policarpi epi et
pauli diaconi
1. S. M. V. calcedonia, C. caleedona. — 2, S.
ucapiae, C. evapiae . secutoris. — 3, 4. V. re-
quiescentes persecutores, — 4. S. passi. — 5. S.
€. caroli; S. cariti; S. aropi . agatonice, C.
arobi . agathonicae . decimi, L. M. V. arvazo-
niae.
XUIII KL: ΜΑΙ’ Rom uia appia in cimit
pretextati Nat — storum — tiuorti
ualeriani maximi quiriaei op
lali pali saturnini marciae
fruntine cornilie conditoris . tituli &
In terram na proculi ualentini pros
duci In lugduno ciuitate dep landiber
li epi uurni domine uirginis cum suis
uirginibus simul coronate et sei ale
riani et alibi item optati saturni 40
archilai sinproni frontini maximi
decime marcie cornilie In alex
andria frontunis monachi.
9. S C. L. M. V. tiburtii.— 3.5. philiosti , va-
leriani . maxime. — 5. S. C. frontinae, L. per-
tinae, M. V. protinae; S. L. corneliae; V. con-
ditores; L. tatuli, M. tytuli. — 6. C. interamne,
L. interanne, M. inter amna, V. interanna. — 6,
7. C. pruusduci.— 7, 8. L. M. V. transitus domni
landiberti episcopi; S. C. om. ab in lugduno
usque ad epi. —8. S. liornae, C. liurni, L. avurni ;
M. vuimidomnae, V. uuirnidomnae; C. domni-
nae, L. domnae, S. donatae. — 9. S. coronatis.
— 10. C. om. item; L. om. et alibi ; C. saturnini.
— 11. L. V. arcillai; S. samfroni, €. simphro-
nii, L. M. V. simproni; L. M. prontini, V. prom-
tini; S. maxime, C. maxinsi. — 12.L. corneliae.
— 13. S. C. M. V. frontonis,
) leuita — ? prius Cornili — * ed. INTERAMNA.
laum c LS PERRO
4A
"ε τ». dd i
uS
f. 79^
f. 79e
MJ
Cod. Bern.
XUI ΚΙ, ΜΑΙ’
PICINO IN AU.
REO MONTE.
Maronis . Messoris.
Procline . Mosetis.
IN MESOPOTA.
Arcilai . Comati.
Cypriani . Uironice.
Acute . Diogenis
diaconi . cà duob :
fratrib :
IN ANTHIOCIA
Syrie . Prosdoci.
Uironiee . et dio
nine . filie eius
Octauie . Potamie
Prodenti.
TAUDIAGALAC.
Quoamal . Arcilai.
Potami.
IN SPANIIS CE
SAR AUGUSTA-
Passio scorum
Lupei . Apomidi
cum ἀπο: fratrib;
Marciani.
Ir. Marciani.
Felicis. Ir. Felicis.
Fausti . Marcialis.
Fortunati . Siluani.
Luciani . et alibi.
Sei Georgii.
IN AUTESIODE
RO GAL//LU/A/E !.
Dedicatio baplis
terii . que est
iuxta basilicà.
Sii germani epi.
el confessoris.
! prius GALACIAE.
APRILIS
Cod. Eptern.. etc.
XVII k. m cipino nt maronis messoris proclinae mositis |
In mesopotà arcilai comatis eipriani vironicae acutae
diogenis diac eum duob: ffbus In ἁπτοῦ siriae prosduci |
veronicae el dominae filiae eius octaviae pomiae praditi |
taidi agalatiae quo amaliae arcilai polami in spauis caesar
agusta | luperci apodemi cum duob. ffb: marciant It mar-
ciani felicis fausti | marcialis fortunati silvani luciani et
alibi seae georgiae.
luperei mart.
! RP, nestoris.
Rich |n pieno . maronis , et messoris! ! epi. In mesopotamia .
comati . cypriani, In antio | chia .syriae . prosdueae . In spaniis .
Cod. Wissenb.
XUII KL: MAT Picino In aureo monte
maronis messoris procline . i
mositis In mesopotamia archelai
cypriani comati vironice — Aentae
diogenis diaconi eum duob; fratribus |
In antiocia sirie prusduci uironiae -
et deonine filia eius octauie pota.
mie prodenti In taudia galacie
quo malarehilai potami In spaniis
cesarie pas seorü ubere apodo
mi cum duobus fratribus — marei
ani Item marliani felieis Hé felicis
fausti —marcialis — furnati — siluani
]uciani et alibi sei giorgi In autisiodero.
gallileae dedicatio baplislirii qui e y
iuxta basiliea sei germani epi et -
confessores ubi sunt condite reli
quie 501 lohannis —euangelistae
In eadem die dedicatione altaris
sei iuliani martyris qui briuate paras
libus est
1. €. piceno, L. M. V. piccino. — 9, 3. L. M.
V. mositis . proclinae. — 3. L. arcillai, V. arcel-
lai. — 4. M. veronicae; S. agutae, C. acitiae, —
6. L. V. prusduci, S. prosdoci veroniei, G. M.
veronicae, L. veronici, V. vironicae. — 7. G.
dionorae, L. M. V. dioninae; S. filii, C. L. M. V.
filiae. — 7, 8. L. M. V. post potamiae : depositio
5, paterni episcopi etscubilionis(M. scubilionae ,
V. scubilioni) abbatis. — 8. C. prudenti . foei
syri. In taudia gallitiae, S. gallatiae, L. M. V.in
audia galati (M. galati). — 9. S, quoamal, C.
quoamali, L. M. V. quomal; S. archalai, C. ar-
celai, L. M. V. areilati; C. polami . donalellae .
In hispaniis, L. M. V. spaniae. — 10, 11. S. iu-
berci . apodimi, G. apodimi. — 12. C. om. item
felicis. — 13. C. om. marcialis; M. macialis ; S.
C, furtunati, L. M. V. fortunati, — 1416. C.
luciani . gomali . pareilai. eodenis . micae . gal-
Excerpta ete, E!, Rome vincenti in ponto marlialis felieis faustini
luciani olimpiadis et maximi — 6 915. in civitate Gorduba natale
olimpiadis et maximi.
lieni . faustini . luciani (deinde exsecla men-
brana periit unus versus usque nd germani).—
14. S. iorgi, L. M. V. gorgii.— 15. S. gall, L. M.
V. galliae; S. L. M. V. baptisterii. — 16, 17. S.
om. epi et cont., C. L. M. V. confessoris : V. r&-
conditae. — 19. C. om. in eadem die ; C. M. V.
dedicatio. — 20, 21. S. briva de parlibus est ; L
M. V. private, C. brivate passus est.
i APRILIS
Cod. Bern. | Cod. Eptern., ete.
XUI KL: MAT XVI k m corinto eivi calisti carisi! lot i i
1 i àe tertiae xpianae
IN ACHAIA. gallae teodosie leonidis ealistae et rom in portu rta
Corinto ciuitate 115] et in collo liveris vincenti it carissi cantoris caelesiae
Calesti . Carissi. eum alis v. nieae | galliniae moniciae nigiae et alibi
Lute. ᾿ Leonedis. marciani antani felicis hermoginis | tertii et in maurit talis
Tertie . Xpiane! et basiliae et in ponto mareialis felieis it. | felieis fausti
Calle . Theodore. furtunati silvani lueiani gomali pareilai eonedis |^ micae
Ir. Carissi . Omniü gallieni marciani faustini luciani.
in mare mersof.
Caritonis . Caleste
cum aliis . v. .
Nice . Gallinie.
" Municie . Nigie
et aliis . Marciani.
Aniani . Felicis.
Hermogenis.
Vincenti , ''ertii.
Caliste
ET IN MAURITAN.
Natalis . Basilii
ET IN PONTO.
inscla . celli.
Marcialis . Felicis
Fausti . Ir. Felicis
Furltunati . Saluani.
Luciani . Goamali.
Parcilati . Leonedis.
Mice . Gallieni.
Marciani . Faustini
Luciani ?.
! Jotae-teodosice in margine, manu 1^.
Rich. ln. corintho . carisi ! . leonidis
mauritania . basiliz . in ponto .
τ Rt carissi, — ἈΝ, carissimi.
XV k m antioe petri diae hermozinis ministri
nati marciani In affr | b.
donati ianuari macori galli |
nis.
XU- KL: MALE
IN ANTIOCHIA
Petri diaconi.
et hermogenis
ministri petri.
Fortunali.
Marciani.
IN AFRICA
Barrueci . Quinti.
Mappaliei . Uictu
rici . Donali . lanu
arii Maconi.
Galli . Theodore
Iuliani presbiteri.
et Maceoni *,
f. SO
Rich. Antiochia . petri dia o
vati . et martiani . quin |i. mappaliet .
galli . | iuliani.
in. Antiochia natal. ss. petri dia
Excerpta etc. RP. : ]
Ξ enis ministri s. petri efe. in Africa ete. qu
genis — O. hermog
iuliani presb. macedoni et al. 1v.
L—L—————
nettinsis.
Y prius Xpiani — ? m. 2. add. et dep. abboni epi !
.Et ro | me uincentii , In
| martialis , felicis . faustini . luciani.
|
petri furtu-
arueei quinti mappalici vietoriei
theodorae iuliani prb meceo-
c.ebermo | genis. et in africa . furtu-
paruei . uieturiei . donati
coni hiliani ermo-
intini
[45]
Cod. Wissenb. $
XUI KL: MAI In achaia. corintho ciuilat
Nat séorum calisti. carissi leonedis
lote tereae xpi ane galle theo
dore carissi omnium. In mare mersi
caritoni caliste eumaliis . v . Nicae ὅ
galliniee monicie Nigie et alibi mar
ciani eniani felieis hermonis uin
centi lertii ealiste In. mauritania
Natl basilic in ponto In sclacelli
marcialis felicis fausti felicis fur !0
tunati siluani luciani guamali
pareilai — leonedis — miee — Gallieni
mareiani faustini οἱ luciani
3. M. V. ealixti ; V. carisfi ; L. M. V. leoni (M.
leone) diaconi — 3. S. lode — 3, 4. C. theodori
— 4, M. omnes; V. mari, C. mers. — 5. S. C.
caritonis, L. M. caritone, V. cantonae ; S. cari-
| ste, C. coelestae, L. V. caelestae, M. calestae ;
C. cum aliis. unicae — 6. S. L. M. V. ealliniae,
C. galliniae ; L. munieiae — 7.8. C. hermoge-
nis — 8. C. calesti, V. calixtae — 9. L. M. V.
bariliae ; S. insela celli, C. M. insclacelli, V.
insciacelli — 10. S. om. mareialis, C. om. fausti
felicis, L. M. V. om. felicis — 10, 11. L. M.V.
fortunati — 11. S. C. L. M. V. yoamali — 12. L.
partiali, V. pareiali ; S. leonidis, L. leone . di-
| amice, V. leone . disinicae ; S. gallieniae — 13.
C. addit : iocundi.
XU KL: ΜΑΙ In anthioeia. Nat. scorü
pelri diae el hermogenis ministri
petri — furtunati marciani In afre
ca baruei mappalici uicturiei
donali ianuariüi maconi gali the s
odore iuliani prbi οἱ meceoni
3. L. M. V. fortunati — 4. S. barici, C. buruci,
L. X. V. barueis : S. C. L. M. V. quinti . mappa-
lici : L. V. vietorici, M. virtorici 5. C. maeori
6. G. theodori — 6.8. [//[iriliani prbi et
mustioni ; €. addit : migini . diomedis , filip-
piani; L. M. V. In fontanella (M. V. fontenella)
monasterio depositio vuandoni (M. vuandone) v
presbyteri δὲ abbatis, Item in africa theodorae
etc, et meconi.
—U,
f. 80^
f. 80:
Cod. Bern.
ΧΙΠΙ: KL: MAT
SALONA CIUIT.
Seplimi diaconi.
Uicturici . οἱ alibi
Hermogenis
ET . i^ ' AFRICA.
Uictoris Papyli.
Donati . Ianuarii.
Imicionis . Domni.
Turemuni . sirici prisciani?
ROME Eleot'eri ? epi
el anr'ie ? matris eius
et pteni . coloce
εἰ ". Febi . proculi.
Apolloni . Furtunati.
Crispini . Expediti.
Mappalici . Uictu
rini . Ga//gi;/
XIII: KL: ΜΑΙ
IN ARMINIA.
MILITANA.
Ciuit . Hermogenis.
Gagi . Expediti.
Aristonici . Rufi
Galat^e ?. Unadie
coronatorum
Militane
Arminie . Rufi.
Hilaui . Aristonici.
Furtunati . Ir. Gagi.
Donati . Uitalis
ET IN AFRICA
Donati . Sericiani.
Ir. Sericiani . Hella
di. Ir. Hermogenis.
cum aliis duobus
IN SPANIIS
Calcoli . Heris.
Natale . Sci Uincenti.
ΧΙ KL; MAE
IN AFRICA
Seruiani . Natl Araiaci.
Siluaniani . Furtu
nati . lohannis.
Orati . Donati.
Marci . Gemme.
Gomilie . Ir. Geme
Gornilii.
ROME: depos
Sé Uicloris epi
Felicis . Alexandri.
Papiae.
ET IN CIMITER.
APRILIS
Cod. Eptern., etc.
XIIII k rn salonas civi septimi diac vielorici οἱ alibi Log
ginis et in aff vicloris pampilici | donati ianuari rnicio :
domni turimuni sirii prisciani rome Ι eleuteri ee et
anteae mat eius parteni caloceri febi proculi | appo oni
fortunati crispini expediti mappalici vietorint gag
. uielu j rici . In affriea uictoris . pam-
ich. In Salona septimi diac Ὁ pair
"n : el caloceri. et. eleutherii epi.
phili . donate . Rom. | partenii .
apollonii.
Excerpta. ete. G 914. crispine — Bedae cod. S. pamfilici — Rhab.
in Africa fortunati et mareiani.
Cod. Wissenb.
XIII ΚΙ MAT In salona ciuitate Nat
scorum —seplimi — diaconi uicturici.
et alibi hermonis In africa uietoris.
pamphyli donati ianuarü micionis
domni turemuni Syrici prisciani Rom
nat séorum eleutheri epi Et anliae
matris eius pteni coloceri febi pro
culi — apolloni — furtunali crispini.
expediti mappalici uicturini et gagi
Aulisiodero ingall dedicatio altaris 10
senioris aecclesie ]
1. L. M. V. saloniea — 2. C. diaconis ; L, M,
V. vietorici — 3. S. C. hermogenis — 4. L. M, V,
pamphili; S. mitionis — 5. L. turemani ; €,
prisciani .iocundi — 6. C. anthiae, L. M, V,
anchiae — 7. L. M. V. partheni ; V. caloceri —
S, C. apollonis, V. apollon.; L.M. V. fortunati
— 9. S. expetiti ; L. M. V. victorini — 10.8. alari;
XIII k πὶ In armenia. militana civi hermoginis gagi expe-
dili aristoniei | rufi galatae mitinae arminiae rufi hilari
aristoniei furtunati | gagi donali et in aff donati sericiani
elladi It hermoginis cum alis | duob:cauco libri nt sei vin-
centi.
Rich. Allriea . ermogenis, Et in spani | is. uincentii. et gagi .
In armenia militene ciui | tate. gagi . expediti . aristoni * cirufi .
galalii.
Excerpta etc. R*. in. Africa. syriciani donali eladii — G 914. fortu-
nate.
XII KL: ΜΑΙ In militana ciuitale
arminie hermogenis Gagi ru
fi . expediti Aristoniei galate una
die coro natorum miliine armi
nie rufi hilaui aristonici — lurtu
nati donati gagi Et in afreca
serieiani donati — heladii — serciani
hermogenis eum alis duob; cauco
liberi Nat sei uincenti
1. L. M. V. initio : In fontanella (M. V. fonte:
nella) monasterio depositio chilberti episcopi
abbatis; S. militania — 2. L. M. V. hermonis ;
C. gai — 9, 3. S. rufu — 3. S. expetiti . aristoni
— 3.5. M. om. a. galatae ad aristonici — 4 S.
militane, V. mililenae — 5. S. halari . aristo-
ceni — 5, 6. L. M. V. fortunati — 6. C. gagi.
maiulini — 7. S. om. «a donati usque ad ser-
ciani ; €. sereciani, heladii item sereciani ; b.
M. V. om. serciani — 8, 9. C. gaucoliberi, L.
cauco liberi, M. cauco . liberi, V. cauco.
liberii.
XILk. m In alàx aradi prb et taecei in aff n sci silvani
fortunati iohannis honorati donati | marciae gemmae
corneliae fortunatae rom vieloris epi | felicis alaxandri
papiae It rome silvani asaiaci donatae In | civi autisiodoro
501 meriani prb et eonfes
MARTYRUM
Iuxta uia Nomtana
Nat.* scor. Siluani *. Araiaci.
Donate.
IN ΟΠ AUTI*
SIODERO.
Depos . Sei martini
presbiteri : et con
fessoris.
mar | tini epi . Alibi . sci senesii ὃς mart.
! Ri arati — ? RI. genesi.
ra os etc. G 9914. senesii mart. et abbatis. in Africa serviani araci
V iohannis — 0. in Africa nat. ss. serbani aranici fortunati
Johannis orati et gemini — in Africa scorum silviani ete. — mariani
epi et conf.
.
XII KL; MAL In afreca Nat scorum
seruani ara iaei siluaniani
furtunali iohannis orali dona
li . marce geme comilie Gemine
cornilie furtunate — Rom dep si
uietoris epi felicis alexandri paple
]n eimit miliario uiamo mentana
Nat séorum salviani Aiaraci do
nate In atisiodero ciuitate dep sd
; Rich. In alexandria . aradi * prbi . sil | uani , Rom depositio . uicto-
ris epi . felicis . alexan | dri . siluiani . autosiodoro ciuitate , depositio
martini prbi et confessoris [et nall sci
genesii mart] '
! aineis inclusa m. 2.
3.L. M. V. fortunati
liae ; 1. M. V.
6 -- 916]
9. Ὁ, serviani ; V. araici—-
— 4. C. comeliae — 5. M. corner
fortunatae, C. fortunati . vincentiae Ὁ :
post papiae : everduno depositio sancti marce j
lini episcopi et confessoris . silviani Ec -
donati , quinti . autisiodero ele. usque ad ks
fessoris ; cetera om.— 7. S. mlo, b. M: Yom
tario; V. numentana — 8. 1. ΜΝ. Υ. πὐτίθος
aiarici — 8, 9. S. donati, L. om. — *-7-
dero, L. M. V.antisiodoro — 10. S. C.» MY
et natl. etc, om.
! jn 2^ mn. supplevit — ? litterae inclinatae add. m. 2. 8} 7
.m.2. — * h supr ; : "
— 3 prius Avrk. upra lineam add, m. 2, — * prius colociri — ^ h supra lin. m. 2? —
m. 2, — * i supra. lin. m. 2.
6 [itterae inclinatae
EU
f. SI^
f. 8th
Cod. Bern.
XI KL: ΜΑΙ’
IN ALEXANDRIA
Furtunate . et ara.
loris . presbiteri.
Felicis . Siluii '.
Uitalis . In carcere
quiescentis.
ROME IN CI»"TER
Calesli.
UIA APPIA . Ualerian
Maximi . Tibertii.
ET IN TERRACINA
Gampanie . Sei cesa
rii.
ET IN SICILIA *
Séi amphellici.
et alibi . Uietoris.
Papie . Felicis.
et depos Apruneuli.
epi.
X KL: MAT
IN AFRICA CIUIT.
Gerapuli . Natale.
Sei philippi . apost.
ROME IN CIMIT*
Calesti.
UIA APPIA . Sei
Gagi . PApe
et primoli . ''urdiani
LUGDUNO GAL:
Passio Sei Eppepo
di . οἱ alibi leonedis.
Aratoris . Quiriaci .
Bassilie.
IN CIUITATE
Senonas . depos
Beati leonis epi
APRILIS
Cod. Eptern., etc.
ΧΙ k m alaxand civi furtunatae aratoris prb felieis salvi
vitatis in cessar quiescentis | rom valeriani maximi
liburti et in terracena campaniae | 50] cessari in sicilia
appeliei et alibi victoris papiae felicis | depos apruneuli
epis depos oedilualdi prb
Rich. Alexandria .furtunati .et ara | toris prbi . Rom ualeriani .
maximi . liburtii. | Etin sieilia . sci amphelici . alibi uictoris . pa |
piae . apruneuli epi !.
! R?, Romae depositio gagi episcopi (iterum ad diem seq.).
Excerpta. etc. Ὁ. in Africa nat. s. oratoris presb. - Bedae cod, 5).
Nicomidia pantaleonis monachi.
X km in frig civi hirapoli philipi apos rom depos gai epi
et in eordua civi | parmeni el elimas erisoli prbrim et
diaenrm luci et muci | primuli turdiani lugdun gal sci epe-
podi et alibi leonidis | aratoris cyriaci basiliae in eivi seno-
nas depos leonis epi
Rich. Yn frigia ciuitate. hierapoli. | philippi . Rom . depositio .
gagi .epi.primuli.lug | duno galliae . passio sei eppodi . ciuitate
seno | nis . leonis epi.
Excerpta. etc. ἘΔ. in Cordula permerici heliae et erisotheli — G 915
in Cordula parmenii helimae* et erisotheli prborum. luciae * et
marci? diaconorum de Babilonia (Romanum parvum 1 helimenae,
2 ]ucae, 3 mucii).
{1Π|: KL: MAE
IN AFRICA.
CAtulini . Saturnini.
Georgii . martyris
Chori . Felicis.
"Theone . Theodori.
Uicturini . Uenusti.
Uietori . Nauori.
Solu'T1?, pleni.
Silui . Ir. Felicis *
Uitalis . Theodori
Faustini . Saluni.
Ualeri . Ursi.
ROMe . Naboris.
Ir. Siluii . Ir. Uita
lis. Ir. Felicis.
IN ALEXANDR:
Gorone.
IN UALENTIA.
GIUITATE.
IN GALLEIS :,:
Felicis presbiteri.
Furtunati diac.
Achellei diaconi.
et alibi . Natale.
Sti pantalimoni.
VIII k πὶ In aff catulini saturnini cori felicis theunae theo-
dori | victorini venusti victori nabori soluti pleni silvi It
felieis | vitalis theodorae faustini saloni valeri ursi rom
naboris | It silvi It vitalis It felieis in alàx coronae valentia
civi | In gal felicis prb furtunati diae cellei diae οἱ alibi
nt | 50] pantalimonis.
Rich. In alfrica . catulini . saturni | ni 1, felicis . Rome. GEORGII.
Martiris . [et adelberli] ὃ naboris . In gallia . ualentia ciuitate . felicis
prbi . | furtunati diaconi.
Y R3. satutini, — ? wneis inclusa m. 2.
— R?*. Bedae cod.
ΕΠ, G. 915. et adelberti epi et mart.
Excerpta etc. ἘΝ. G. 915. acis
S1, in Persida civit. Diospoli passio sancti georgii (8).
Valentia etc. azilei diac. et pantaleonis pueri.
! prius Silui — ? prius secnm — ἢ prius Soli Tipleni —
* prius Uitalis.
[17]
Cod Wissenb.
XI KL: MAI: In alexandria Nat sco
rum furltunate aratoris — prbi
felicis — siluii — uitalis in carcere
requiescentes Rom — in cimitirio
caleslini uia appia Nat scorum
waleriani maximi tiburti et in
lerraeina campanie Nat séi
eesarii EL in sicilia nat sei ampheli
ci el alibi dep aprunculi epi.
2. C. L. M. V. fortunati ; S. astoris ; L. M. V.
iohannis . oratoris — 3. C. felicis filii — 4.S. C.
quiescentis — 5. L. V. celestini — 6. C. tiburtii.
donali — 7. S. taracina — 8. C. om. a caesarii
usque ad sci — 8S, 9. L. M. amfelici — 9. S. C.
L. M. V. et alibi victoris . papiae . felicis et
alibi.
X KL: MAT In afreca. Nat sei filip
pi Rom in eymilirio calestini uia
appia dep sei gagi papie primoli
tur diani lugduno σα! θα — pas
sei eppepodi el alibi leonidis Ara
loris quiriciaci basilic In — seno
nas eiitate dep beati leonis
epi
1. S. In africa. civitate ; C. In afriea silvim//.
civitate hierapoli nat. saneti philippi apostoli ;
L. M. V. in africa ierapoli ete. usque ad apostoli
— 2. S. V. celestini, C. calesti — 3. C. gai ; S. C.
L.V. papae — 4. S. gall, C. L. M. V. galliae —
5. C. eppolidi — 6. S. C. L. M. V. quiriaci —
7. S. addit : et parisius invento sei dionisii
epi . eum eleutherio presbitero et rustico (2 m.
diac.).
UII KL: MAE In afreca. Nat scorü
calulini saturnini chori felicis
theone theodori uieturini ue
nusti uieturi Nauori soluti pleni
siluii felieis uitalis theodone
faustini saluni ualeri ursi
Rom naboris Item silui Ilem uita
lis item felieis In. alexandria corone
In ualentia ciuitate in gall nat
felieis prbi furtunati diaconi ac
hellei diaconi et alibi Nat sei panta
limoni [et comemoratio georgi et sci pulio
nis]. *
! uncis inclusa m. 2.
3. S. theodore ; L. M. V. s. georgii . vietorini
— 4. S. victurini, V. vietori ; M. nabori — 5. S.
C. L. vitalis ; S. theodore . venusti, C. theodo-
rii, L. theodone, M. V. theodorae — 6. C. om.
saluni, V. silvini — 7. L. om. item silvii. — 8. L.
V. et felicis ; C. nonnae , In alexandria — 9. L.
valentina — 10, L. M. V. fortunati — 10, 11. S.
achelei, C. L. M. V. achillei — 11,12. C. αὖ
alibi usque ad et om. — 12. C. georgii mar-
tyris, cetera. om. ; S. L. M. V. neis. inclusa
om.
f. SI:
f. 516
145]
Cod. Bern.
VII: KL: MAE
IN ALEXANDR.
Corone . Uietoris.
Zotiee . Fortuni.
Donati . Felicis.
Secundi . Saturnini.
Siluiani . I. Silniani
Rufine . Liberalis.
Meturi . 'Tonili.
Feriani ! . Barachi.
Nabori . Fusci.
Mauenti . Serani.
Ir. Fortuni . Ir. Donati.
Floriani . Theonis
presbit.
IN AFRICA.
Faustini . Uielo
vini . Saluni . caleri *.
Alexandri . Ualeri.
Orbani . Theone
Ualerie . Furtune
Publii . Foriane.
Memmoeri . Fausti.
Ianuarii . Ir. Secun
di . Marcie
Sambacie.
"Theudestie . Uale
riani . Urbani.
Heriis . Uictoris.
Luci . el in hac die
Sidrac . Misac.
Ab denago . Itera
1o nomine . qui
et ananias.
Azarias . et misahel
IN BABILONIA
GIUITATE
De camino ignis
ardentis sunt li
berali.
IN CIUITATE
LUGDUNO GALL:
Passio Alexandri
Cü aliis xumero
xxxii . οἱ dedicat
Οὐρία ubi corpora
eorum requiescunt
et alibi Cómemo
ralio sei Georgii
et sei pollionis
et uigilia sei georgil.
APRILIS
Cod. Eptern.. etc.
VIII k m In alax coronae vieloris golicae furtuni donati
lvani | rufinae liberalis meturi
felicis secundi saturnini si i
tumnini tibiriani barachi | nambori fuscini aventi serant
furtuni It. donati floriani | theonis prb et aliorü XXIII! In
aff faustini vielurini | saloni valeri orbanae theonae vale-
riae fortunatae | pupliani foriani memmeri fausti ianuari
secundi marcie | sambuciae theodistiae valeriani orfani
heris vieloris | lucis. babil mag annanix azariae misael
egresio de igne | lugduno in gàl alaxandri et aliorü XXXIII et
séae george | si pauliunis ]t alàx civi coronae victoris
zoliei fortuni | donati felicis. secundi saturnini. silvani
rufinae liberalis | meturi tibiriani barachi nambori. fusei
mauenti gerani furtuni donati flori !
! fusci-flori in margine, manu 1^
atini . uiclurini , | In babilonia
| mago. eum decamino ignis liberati sunt.
1 ed. "Teriani — ? litterae. inclinatae m. 2.
Rich. 1n Alexandria . theonis . et ali | orum . Xxtnt. In Africa , fau-
uitate , sidrach . misach . et abde |
Cod. Wissenb.
UII KL: MAT In alexandria nat sio.
rum corone uirg uictoris zotiee.
furtunati — donali — felicis — seeundi-
saturnini siluani rofine libera
lis meturi toniti — firiani barachi |
nabori fusci mauenli serari 1
furtuni Item — donati floriani
theonis prbi In afreca Natl seorum.
faustini uieturini saluni — ualeri
alexandri orbani theone uale 10
rie furtune — publi forianae
mammeri fausti ianuari ltem
secundi mareie — Sambaciae
ühedestie ualeriani urbani he
rus luci Uictoris Et hune diem i$
sidrac misae abdinago Itera !
to nomine qui οἱ ananias azarias
οἱ misahel In babillonia ciuitate
magna de camino ignis ardentes
sunt liberati In lugduno ciuitate 30
alexandri cum |
gall pas seorum
alis numero xxxmr et dedicatio
erepte ubi corpora eorum requi.
eseunt.
3. L. M. V. coronatae ; L. V. vietori ; S. C.
zoticine, V. zotici — 3. S. C. L. M. fortuni, V.
fortun. — 4. S. L. M. V. silvani item silvani ; €.
silvianiitem silviani ; M. V. rufinae — 5. L. V.
coniti ; S. feriani — 6. M. naboris, S. serani, C.
sarani — 7. L. M. V. fortuni ; L. M. V. om. item.
— &. C. theoni — 9. L. M. V. vietorini — 9, 10.
C. om. a valeri usque ad orbani. — 10. L. M. V.
urbani, S. theodone — 11. L. fortunatae, M. V.
fortunae ; S. floriani, C foriani, V. florianae —
19. S. M. memmeri — 12, 13. C. om. a fausti ad
secundi; L.M. V. om. item — 13. S. samba-
stiae, C. saubaciae, L. M. V. sambachiae — M.
S. theodestiae, C. theudestiae, L. M. V. teude-
stiae — 14, 15. S. heriis, L. M. V. om. — 1. C.
et in hoc die, L. et hac, M. V. et hoc — 16. L.M.
V. sydrach , misaeh. (L. sidrae, misac) et (le
om.) abdenago — 16. 17. 5. qui iterato nomine
ananias, azaria. ete. — 18. L. M. V. om. et — 18,
19. C. om. civitate magna de camino ; C. ab
igne ardenti ; S. L M. V. ardentis — 20. C. libe-
rali sunt : benedictus deus ; C. ludugno — 32.
L.M V.xxmr — 23. C. L. M. V. ertptae — *
S.L.M V. addunt : et commemoratio georg et
sci . pulionis.
» UII * KL: MAT
Ε IN SERACUSA
- Giuitate . Sicili"e
Natale scorum.
Euodii . Hermo
genis . et caliste '.
IN AFRICA
24 Nobilis . Marcie.
Hermemphi
Furtunati.
ET IN PERSIDA .
Ciuitate . Diospoli.
Passio sei georgii
LUGDUNO
Depos . Beati rustici.
epi.
Cod. Eptern., etc.
Cod. Wissenb.
VII k m syracussa eivi evodi hermoginis calisti in aff | | VII. KL iui
; : : nogin ᾿ MAL In seracusa ciuitate
novellis marci | memphi furtunati et in persida pas sei | sieilie. Natl séorum euodi her
georgi mar | lugduno eivi beati rustici epi.
mogenis et calite In africa nu
. | bilis maree hermemphi furtu
nati lugduno dep beati rustici epi
el confessoris.
Rich. In. Alexandria . sci marci . eu | angelistae . laetania romana .
1 Affrica . nobilis. | martiae. Et in persida ciuitate . diospoli . sei
georgii | martyris . Lugduno . rustici epi.
Y R2, In siracusis evodii calisti et ermogenis . Alrica nobilis matiae.
Excerpta etc. G 915. laetania romana festive celebretur. — 0. Sira-
cusa ete. hermogenis et balistae.
UI: KL: MAT
IN AXIOPOLI.?
Aureli.
ET IN ANTHIO
CIA. SYRIE.
Natale . Leonidis
Uindei.
ET IN AFRICA
Iuli . Uicturi.
Sirici . Honorati.
Felieis . Pauli.
Maximi . Ir. uicto
ris . Simpliei.
Pullionis . Uiti.
Calendini . Apolloni.
T. 82b Marciane . Felicis
sime . &himie
Marciani . Lietis
I/|s&imi . Simie
Germani . Felicie
Euasie . Gemelline
CGleti martyris.
VI k m in axiopoli nt cirilli et in antio eutimiae et rom pri-
mitivi aureli it antioc leonidis uindei | in aff iuli victurini
siriei honorali felicis pauli maximi vieturis | simplici pol-
! prius caleste — ? in margine m.
celebravit missarum solle(m)pnia... die...
bant sanguine deinde licet valde lesum mil
trahentib(us) iterum illis migravit ad
lionis viti calendini appolloni marcianae felicissime
timiae marciani litissimi simiae germani feliciae evassiae
gemelinae.
9. 3. C. hermogenis et passio saneti georgii,
calestae, M. V. calixtae — 2, 4 L. nobil., M. V.
nobilis — 4. C. M. V. hermenphi, L. hermenfi
— 4, 5. L. M. V.fortunati; C. fortunati ; iocundi
— 6. C. L. M. V. om.; C. addit : letania maior —
3-6. S. In africa (2 m. dep) marci (2 m. evange-
listae Et indietu(m) ieiuniu(m) de letan, maior.).
lugduno depos . beati rustici epi . et in oriente
passio sci georgi . In margine 2 m. adnotatio de
Marco,e qua haec tantum supersunt :iapli qui :
fortasse : (discipuli Petr) i apostoli, qui....
VI KL: MAF In axiopoli aurili
In antiocia leonedis uindei in
afreca — juli — uieturi — syrici — hono
rali feliris pauli maximi — uicto
ris symplici pullionis uili calen
dini Apulloni mareiane felicis
sime Aethemie marciani lielis
simi simie germani felicie — eua
sie gemellini.
| chia. syriae . leonidis .
Rich. In. anxiopoli !. cyrilli . et. in antio
honorati . felicis . pauli .
uindei . et in affrica . uicto | ris . sirici .
maximi . martiani.
1 Riz Rz axiopoli.
art . (inter africanos). — F. in Antiochia etc.
Excerpta etc. G. cleti m - cl
rimitivi . in Auliopol aurili.
aurilis. — R?. Roma in Porto natal p
Li
2: In alexandria natl. sci
pasche trahebatur ad locu(m)
itunt eu(m) in carcerem .
Xpm (haec in ed. desiderantur).
ubi adstitil ei dns . et
marci evangelistae qui lentus ἃ paganis qui |
buculi fune collo inposito et defluebant carnes
confortavit . mane soc.
1. C. M. aurelii; L. M. V. recharii (M. V. ri-
charii) confessoris — 2. M. leonidis; C. vendei .
marii — 3. V. vietori, sirici. — 5. 8. potionis,
ΟἹ L. M. V. pollionis — 6. L. apollini, M. V.
apollonii — 7. S. uhimiae, C. et hemiae, L. M.
ethemiae, V. etheiniae, — 7, 8. S. lectissime. —
8. C. fimie; L. germiani — 9. C. gemellinae
cum sociis eorum felicis . silvani . centulo mo
nasterio in gallia depositio saneti richarii
f. 82:
[50]
Cod. Bern.
U KL: MAT
IN CIUITATE
Tarso . cilicie.
Natale Sci castori.
IN NICOMED.
Anchimi epi.
Stefani epi
Antonini presbit
Lidie . Genosi.
Sodalis . Zenosi.
Zotici . Marini
Zenoni . Hilpidi.
Eutici.
IN CIUITATE
Arminie.
Militane . Herme
tis . Eppei . prbi.
Ir . Hilpidi.
Hermogenis.
ET CASTELLO.
AIOUIE
IN CAPRIA.
Maurii et capti
diaconi . husandi
Priani.
ET IN EGYPTO.
NICOMEDIA.
Uietoris . Maximi.
Pauli . Marciani
Germani eü aliis vt.
Gemmelline '.
Legissime . Felicie.
Germane . Felicis.
Euantiae . Uietorini.
Nicofori . Dioscori.
Serapionis . Papie.
Anthimii epi
ET ANTHIOCIA.
'himie . Mauriatti *.
diaconi . Genonsi.
Sodalis.
APRILIS
Cod. Eptern., etc.
V km in civi tarso εἰ sci castoris nicomn antimi stefani
epi et | antoni prb libandiae zenoni epi gener! maurini
sodali eulici zotici | hilpidi civi armefi milita hermitis
eppei epi It helpidi hermoginis | et in castel aioviae capri
mauri et capti diac usandi priani in egip | nicom victoris
maximi pauli marciani germani cum alis vr germe | linae
laetissimae feliciae germanae felicis vietorini nicofori |
dioseori serapionis papiae antioc timiae mauri alti dià
gennosi sotalis.
Cod. Wissenb.
V KL: ΜΑΙ’ In tarso cilicie Nat εἰ
castori In nieomedia ancimi epi
stephani epi Authonimi prbi i
lidia genesi sodalis zotici marini
zetnoni hilpidi eutiei In ciuitate ;
arminie militane hermilis
hilpidi eppei prbi hermogenis
et castello aluine in eapria mauri
el capli diaconi husandi priani
In egypto nicomedia — uietoris [n
maximi marciani pauli germa j
ni eum aliis. vr . gemellini legissime
felieie germane feliis euan
cie uieturini mieofori dioscori
papie serapionis In antiocia
thuniee mauri atti — diaconi ge
nosi sodalis.
1.S. L. In civitate — 2. C. castoris . ger-
mani; S. C. anchimi, L. M. V. anchini — 3. 8.
L. M. V. antonini, C. antonii . presbyteri — 9.
C. zetoni, L. V. zenoni, M. zemoni, helpidii, NS
ilpidii; C. euthicii . lupieini — 5, 6. C. In arme-
nia civitate militana — 6. S. hermetlis, C. here-
mitis — 5-7. L. M. V. om. ab eutici ad hilpidi —
Rich. In nicomedia . antimi , stephani epi . | et antonini . prbi . EL im
mileto !, elpidii et ermogenis . | in tarso ciliciae . castoris . antiochia .
limiae ὅς mauri.
! R? ioleto. — ἈΠ. thimiae.
Excerpta etc, F. Antiochia richarii.— R?. in Nicomedia anthimi
episcopi stephani episcopi et aliorum.— Ὁ. in Caprea mauri et capti
—Gt si i :
.G 914. tomae sodalis. — Bedae cod. Se pphei prbi et ermogenis
militis. τ
7.1.. M. V. eppedi prbi . eutici . In civit . arme-
niae militanae hermelis (L. hermitis) . hilpidii
(M. helpidi) . hermogenis; S. hermogeni — 8.
S. M. V. aioviae, L. aiovie in capia, M. capua, y
campia; C. et alibi mauri — 9. L.M.V. et casti ;
S. hustiandi, C. L. M. V. husandi; L. pani. 1
priami — 12. L. V. vu; S. gemellini . legissimi ἢ
C. gemelline . lic//|sime; L. gemilliani — 13. C.
germani — 13, 14. S. cuantiae, evantice. — M.
L. M. V. vietorini; S. nicopoli. — 16. S. timiae,
C. L. M. V. thimiae ; L. V. om. diaconi — 16,
17. G. arri diaconi . attidi . genonsi.
Y ed, Gemelline — ? ed. Mauriliatti.
[s
Cod. Bern.
III KL: MAIAS
IN PANNONIA.
Eusebi epi Pollionis
'l'uballi.
IN ALEXANDR.
Natale Sei uieto
rini . Egressionoe
de arca.
ROME . Urralis
martyris
IN TARSO CILIC:
Maline cà aliis c.xx.
Afrodisi . Cari//lippi
presbit . AGapi.
Lectoris in carcere.
requiescentium.
Euseui . Eunici.
IN AFRICAPRO
Uintia . Numedie
Natale Scorum
Manili . Donati.
Mauroli . Lucani
Uictorini . Nicee !
uirg et aliorü seplug
duo . Luciani eum
aliis ducentos sep
tuaginta.
IN TERRETURIO *
BETURIUE? CIUI
Deposit Sci euseci.
presbiteri . et conf.
APRILIS
Cod. Eptern., etc.
ΠΠ k m pannonia eusebi epi pollionis liballi in alàx
victurini in | tarso cili afrodisi cum alis cxx. malinae
earippi prb agapi lect | In earme requiescent eusebi
eunuchi in aff seorum mannilli | donati mauroli lncani
vietorinae nieae et aliorü Lxx lueani et alioR | corxx
depos sci eusici prb el confes.
Rich. In pannoniis . natale pollionis . Et | in tarso eiliciae . afrodisii .
etalior.crxx . eusebii epi. | Rom uitalis . Bituricas . depositio ' .
eutici prbi.
τ RI depositio episcopi (praeterea nihil).
FExccerpta etc. G 914. luciani cum aliis cccx . Biturieas eutici conf.
[51]
Cod. Wissenb.
1ΠῚ KL: MAI. IIn pannonia eusebi epi
liballi pollionis In alexandria sei
uieturini In tarso cilieie maline
cum alis οὐχχ Afrodisi carilippi
prbi Agapi lectore euseui eunuci
In africa — prouincia dum mediae
Nat sérum manili donati maurini
lueati Uieturini micie uirg et ali
orum rLxxmlueiani eum aliis ccrxx In
betoriue eiuit dep sei eusebi prbi et
confessoris.
1. L. V, nat. s. vitalis , eusebii etc. — 2. C. et
vitalis pollionis; S. L. M. V. alex . nat — 3. M.
V. vietorini — 4. C. afrosi, L. V. afrodis — 5.
S. L. M. V. lectoris, C. lecturis; M. eusebii . eu-
nuchi — 6. S. provintiae dummediae, C. pro-
vinciae diomediae, L. M. V. provincia numidiae
— 7140. L. M. V. om. donati . maurini, C. mau-
rili, luc//, L. M. V. luciani; S. maurili . luciani;
M. V. victorini; S. om. niciae; C. virg. et alio-
rum ccrxxxui, L. M. V. eum aliis cux; S. bitu-
ricae, S. C. L. M. V. civitate; L. om. dep; €.
euse, S, om. prbi — 11. C. om.; S. ad calcem
laterculi 2 m. : senon sci artemii epi . et con-
fessoris . sci . vitalis mar.
III ΚΙ, MAIAS
IN ALEXANDR.
Natale Sei germa
ni presbit . et alibi
prostoci . diaconi
IN NICOMED: 5
Prudenti . Marci
alis . Sabbati.
Eodomoni . Basili.
Ir. Germani . Filucasi.
Budenti . Urbani
et pagate
IN AFRICA Grati.
et aliorum vir.
ET PERSIUM. TUSCIE
Ualentini . Mar
ciani.
ET BONONIA
Uitalis . Augusti.
Uicturini . Manili.
Meturine uirgin.
Macculini.
IN ALEXANDR.
Pudenti . Marciani.
Filocosi. Theodore
uirginis . οἵ aliis
duob ; obiit amalarius eps*
ΠῚ k m alaxand civi sci germani prb et alibi prosdoci diac
et valentini in nicorn prudenti | marcialis sabbati codo-
mani basili It germani filocasti budenti | urbani paeatae
in aff grati et alio vi et perusio theusi valentini | marciani
bononiae vitalis agusti vietorini manili melronae | mac-
culi alaxand civi pudenti marciani filocosi theodorae | virg
padis cum alis duob.
Rich. In alexandria . germani prbi. | et in nicomedia prosduci. Et
in perusio . ualentini. | martiani . et in affrica . grati . et aliorum .
sex . | alibi pudentis.
Excerpta etc. W*. in Alexandr natal s. germani episcopi vitalis victo-
ris et al. — Notk. Bononia vitalis et agricolae.
Y prius Nicei — ? prius ΤΕΠΆΤΥΥΠΙΟ — ἡ em. BETURICAE. —
* fitt, inclinatae add. m. 2.
ΠῚ KL: MAE In alexandria nat si
germani prbi prosduei diaconi
In nieomedia prudenti marcia
lis. sabati eo domoni baseli
Item germani filueasi budenti
urbani et bagate In africa
grali et aliorum. vr et. psiuum luscie
ualentini marciani — bononie
uitaligs — agusli — uieturini manili
metorine uir macculi In alexan
dria pudenti marciani fylocusi
theodore wir& padis cum aliis
duobus.
3 S, germani epi . prosdiei — 4. S. eodo-
mani, L. codomani ; C. bareli, S. L. basili — 5.
G. filocusi; S. budendi — 6. S. L. M. V. pagatae,
C. pigalae . silvanae . ioci — 7. C. vr martyrum.
Et perusio; L. M. V. perosinum ; S. tuciae —
8. C. bononi, L. V. benoniae — 9. C. L. augusti;
M. V. vietorini — 10. S. netori, C. metronae;
maculi — 11. S. L. M. V. filocusi, C. filocusae
— 12. €. theodosiae.
10
[53]
Cod. Bern.
PRID: KL: MAIAS.
IN ALEXANDR.
Dorothei presbit
Rodociani diaconi.
Uiatoris . Terenti.
| Martini . Maiorice.
[ Ir. Uictori . Claudi.
Siluani . Clemti.
Honorati . Ir.
Uictori . Redueti.
Ir. Honorati . Thelefori.
Primosi . Rogati.
Felicis . Ir. Felicis.
Ir. Felicis///Luciani.
[ 83: Colisi . Ir. Rogati.
Seueri . Cottidie
Furtuni . Spice.
Ioeundi . Iuli.
Meriti . Honori.
Ir. Siluani . Saturnini.
: Emeliani . Ir. Satnini.
Affrodi . Dueti.
Pastoris epi.
E alibi . Secundiani
Goneordi . Mariani.
Iacobi . Floriani.
Gabri . Gaiani.
Postumi . Momini.
Quintiani . Cassi.
Fasili . Florenti.
Demetri . Gadudi
Crispini . Donati.
Zenonis . et alibi
Pomodiani diac.
Igneustorum
et maremersorü
cü aliis uiginti
quattuor
psa Secundiani epi
Alexandri diaconi.
Bubati . Saturi.
Driodri , Ropodiani
et nomensis . Dereli !
liilquorü gesta
habentur ?.
ROME. IN CIMIT.
Pretextati.
UIA APPIA . Depos
quirini màr
L IN FRODIRIA
Roditiani diaconi.
"Terenti . Marini.
presbi . Dacari eü
aliis xiu. Meturi
Clementis . Lueini
TTelesfosi . Primosi
Satnini . Emeliani.
Maiorice . Ir. Sainini.
Depos polocroni epi
APRILIS
Cod. Eptern., etc.
Pridie k- m in alax dorothei prb rodaciani diac viatoris
terenti | martini maioricae vieturi claudi silvani orimenti
honorati | vietorini reducti ]t honorati talesfori primus!
rogati felicis | ΤΙ felicis luciani colisi revocati severi coliae
fortuni spinicae | Iocundi iuli emeriti honori silvant satur-
nini emelliani salturninze | afrodi clugdi partoris epi et
alibi secundiani concordi mariani | iacobi floriani gabri
gaiani postumi mommi quintiani cassi fasili | florenti
demetri gadudi crispini It crispini donati geonis οἱ alibi |
romodiani ignei diae rumelina. remisurini cum alis XXIII
secun | dini epi alaxandri diae bubatis saturi diodri Topo-
diani nomensis | rome quirini epi in frodiria rodiciani diac
terenti marini prb | dagari cum alis xu. meturi. elementis
lucini telesfori primosi | saturnini emeliani maiorieue
saturnini depos policroni epi.
Rich. Alexandria. . Irodisi prbi . Ro | me . depositio . quirini epi.
Ito | dociani diac. uiatoris . martini . maioriei .
dorothei * , prbi .
victoris.
τ R?, dorothae.
Excerpta ete. RA. Rom. ete, pastoris (Toco dorothei) presbiteri,
demetri saturnini. — 6 914. quirini mart. rodimini. — Ὁ, promediani
eum aliis xxu.
Cod. Wissenb.
PRID: KL: MAT In alexandria do
{ποῖ prbi rodociani diaconi — Ujg
toris terenti marlini maio Ἢ
rice ltem uietoris claudi — siluanj
clementi honorati item uietori |
reducti item honorati thelefori
primosi rogati felieis item — feli
cis luciani colosi Item rogati
seueri spice colidie fortuni io
cundi iuli secundiani epi meriti t
honori Item siluani saturnini '
emeliani ltem saturnini Af
frodi dugdi pastoris epi seeun
diani . concordi mariani iacobi
floria gabri gaiani postumi [n
mommini —quintiani —cassi starili
gududi crispini item crispini
donali zeonis pomodiani diac
cum alis xxum secundiani epi Alex
andri diaconi babuti saturi — dio 30.
dri . ropodiani et momensis Rom
dep quirini epi In frodiria . rodici
ani diae terenti marini prbi
dieari cum aliis xu meturi cle
mentis luciani telisfor pri às
mosi saturnini emiliani ma
ioriee saturnini in gall fonta
nella monastyrio dep ermberti
epi et confessoris.
1, 2. S. derothei — 9, 8, C. victoris — 3.L.M.
V. therenti — 4. L. M. V. om. item; S. C. cladi
— 4, 5. GC. silvani . demetrii; cetera desunt.
usque aa juli. v. 10 — 5. M. elementis; M. vieto-
ris — 6. S. deducfi; L. M. thelesfori, V. tele-
sfori — 7, 8. L. M. V. om. item felicis — 8. S.
casoli — 9. M. quotidie — 10. S. C. L. M. V.
secundini — 12. L. M. V. emiliani ; C. item
saturi . item saturnini — 12, 13. L. M. V. affe-
rodi — 13, 14. S. om. secundiani — 14. C. con-
cordiae; L. M. V. marciani — 15. S, C. floriani.
— 16. S. crassi; C. b. M. fasili, V. falisi — 17.
&. C. L. M. V. florenti . demetri . gadudi (L. M.
gududi, V. guduli); L. om. item erispini — 18.
&. C. zenonis — 90. S. C. bubali — 90, 91 C.
diotri, L. diodori — 21. 8. ropodriani, C. ont.
et; L. nomesis — 22, 23. C. quirini . secundini
In afrodisia rodociani — 23. S, terrenti . mau-
rini — 24. S. dacari, C. dagari — 25. 8.
lucini; S. telisfosi, C. L. M. V. telesfori — 30. 5.
emeliani — 27. L. M. V. saturninae; 8. C. om.
in gall ete.. eiusloco : depos . pollicarpe (QC. polo-
cronii) epi — 27, 98. M. V. fontenella — 28.L-
M. V. monasterii translatio eriberti, M. erb-
berti, V. erberti.
Yüoprius seri, initi is li
pr criptum initio sequentis lineae, moz erasum «t. post. Dere translatum; ed. de reliquorum — ? n supra lin. m 2
Cod. Bern.
MENSIS MAIUS
HABET DIES
XXXI
KL: MAIAS:
INITIU. PRE et nal! mathei
DICATIONIS. et iacobi aposlulr
DNI. NRI. IHU. ET IN ORIENTE.
XPI. Tr. quintini
IN FRIGIA HIERUSOLM.
HIERAPOLI. Natale Sei indae
PROUINCIA Seu quiriaci epi
ASIA. Er emerite Natl
Natale scorum Saturnini.
Philippi apostoli . "OLOSA.NA
et iacobi. Tale . oruxTI ? epi
IN AFRICA IN GALLEIS.
Quintiani . Eleutheri.
Gagi . Alexandri.
Satuini et alibi
Apolloni . Eufemi
INTERAMNA
MILIARIO SE
XAGI//SIMO '
III . Proculi . Pelesti.
Agapili . et milità
"Triginta trium ?
ciuitate . Autisi
odero *; deposit
501 amatoris epi
GIUITE SIDO ?
nensi loco
Acauno , Passio
Sigismundi regis.
Beconna eiuitat
depos Sei iustini.
UI NON: MAI
Germani . Gelestini
Felicis. Acetini
Urbani . Hellaci.
Priuate.
IN ALEXANDR.
Saturnini . In car
cere quiescenti
eum neopoli socio
suo.
ΙΝ ARMINIA
eimitate militana.
Helpidi . ethermo
geni.
IN ALEXANDR.
Germani . Celestini.
Et sanctine.
AUTI*SSIODER.
"Translatio corpo
seorum confessoR
Optati epi. Memo
ri presbiteri .
et san"ciani* presbi.
! prius ΒΕΧΛΟΙΒΕΙΝΟ — ? prius tres —
? prius Oriente —
MAIUS
Cod. Eptern., etc.
Maius dies XXX et uno.
| Kl mai Nt scorü apos pilippi et iacobi
|in aff quintiani eleuteri | gagi ale-
| xandri saturnini et alibi appolloni
| eufemi et inter. | amne milit xxur pro-
culi felisti agapili el milit xxxn. Et nt |
mathei et iacobi apostolrm quintiani
hierosó nt idae sive | kyriaci epi
emerita civi nat saturninae ausi eivi
in σἂ! nt | sorentis epi autissiodoro ciui
amatoris epi monast agauno | séi
sigimundi regis becora civi sei iustini.
Rich. In asia . natale . scorum phi | lippi .
apostoli . et iacobi , In aflrica . quintiani ! . |
eleutherii , Et in oriente . mathei apostoli . ΤῸ |
losa . orienti epi . autisiodoro . amatoris epi . |
Alibi . sigismundi regis . [Vualdpurgae virg.] *. |
! R2, quinti — 2 uncis inclusa m. 2.
Excerpta etc. W5. et iacobi et iudae, — 0. in
| Africa hierapolim etc. — Bedae cod. 51. Tolosa
argenti epi.
Cod. Wissenb.
MENSIS MADIUS HABET DIES XXXI
LUNA XXX
KL: madias de ' initium p di
cationis düi nri ihü xpi
In afriea nat 56] philippi
| apostoli iacobi quintiani
heleotheri gagi alexandri
saturnini et alibi apolloni eu
femi In teramna milia lxun
proeuli pelesti agapiti et mili
itum. xxxur In oriente — quintini
In hierusolimam nat séi iude siue
quiriacei epi et emerite nal sa
turnine In tolosa orienti epi
in gallea eiuetate | autisiodero
dep 501 amatoris epi Acauno pass
sigismundi regis begorra ciuit
dep sei iusti epi;
! de abrasum.
1. S. C. Initium, L. V. De initio — 3. S. L. M.
V. In africa. hyrapoli (L. hierapoli, M. V. iera-
poli), C. In asia hierapoli ; L. M. V. sanctorum
— 4. L. M. V. om. apostoli, omnes et iacobi —
5. S. et leotheri, V. eleotheri; C. gai — 7. C.
miliario; S. xxm ; L. M. V. post v. 7 : In gallia.
nanto monasterio transitus s. mareulfi — 9. S.
C. L. M. V. post xxxii : et nat mathei οἱ iacobi
aplor — 10. S. C, L. M. V. hierosolima — 11. C.
om.et — 11, 12. C. scor . saturnini, L. M. V.s.
saturnini — 12. S, thelosa nat. opoti, C. natalis
orientii, L. V. serienti, M. erenti — 13. S. In
gall. civitate aulysiodero, C. om, in gall. civi-
tate, L. M. V. autisiodoro — 14. S. om. sci ; S.
G. agauno — 15. L. M. V. saneti sigismundi ; S.
M. begora, L. V. becora — 16. S. C. iuslini ; S.
om. epi, addit : et in onellico nanto monasterio
depos . mareulfi abbati (2 m. sei gxrgs:enrrtir);
G. addit : magni . isiei . phoci , ambianis civi-
tate natalis sanetorum agii et. eioli martyrum.
| VI Nonas m germani caelestini felicis
| cettini urbani belliei | privatae in alàx
saturnini in armenia civi militana
! helpedi | et hermogeni eupolitis It in
| alàx germani caelestini scantine |
altiodoro translat scorü confes optati
' epi memmori prb et ani | prb.
|
|
Rich. In alexandria . saturnini . germa. | ni ;
᾿ helpidiae . celestini . felicis , urbani . bellaci "|
prinatae . In armenia ciuitate . militana. |
| ermogenis.
|
Excerpta etc. Ὁ. celestini et nesifori.
——
|
| scorum
VI NON MAL Germani caelestini
felicis caetini urbani bellapi
priuate In —alexandria saturnini
cummne apoli solio suo In armi
nia ciuit militana hilpidi
el hermogeni In alexandria
germani celestini sanetinae
Aulisiodero transla corporis
confessorum — oplali — epi
memori prbi et sciani prbi
1. L. M. V. om. germani — 2, 3. C. cetini, L.
M. V. cetici ; S. L. M. V. bellaei, C. hellani //sati
— ἃ S. €. L. M. V. eum neopoli (C. eopoli)
socio suo — 5. C. helpidi, M. elpidii, V. ilpidi —
6. M. hermogenis; C. addit : lupi — 7. C. san-
ctini — 8. L. M. V. autisiodoro ; C. L. M. V.
corporum — 10. L. presbiteris et sanciani
presbiteri ; S. et saneti santiani prbi.; C. san-
ctini.
1 prius Autesiodero — ἢ prius sono — * prius E, em. I— ? 0 supra lin. m. 2, l. sanc
5
10
15
1
4
E
5
a
19
MAIUS
[54] Ἶ
Cod.
Cod. Bern Cod. Eptern., etc. gd. Nissan.
U NON: ΜΑΙ’ V noi m nf 50] hermoginis rome nt NE Ps MAT In hierusolima Ἶ
c Natale scorü eventi alaxandri | theoduli et nt arboni uentio se crucis dhi ni ih
IN HIERUSLM. Mic Heventi * in aff mariani fortunati. saturnini | | XP! ab helena regina post
INUENTIO Vkeerg Durodoí rufinae furtunonis It fortunati eivi auti- passionem dhi anno ceoxxxm
SCE. CRUCIS s eree qe - T. siod depos el | transl. scorum eusebi | regnante constantino Impe
[ anroriihn xf zd D E l prb et aviti diac in nico Nt antoni | ratore Prouintia asie In
pe A € E pc P3 ae | In aff εἴ caelestini felicis urbani luminata ciuit mal sei her
in monte golgo'ha. rboni. E ien IE ERAT s ; ec à
: de S afi IN AFRICA romani bellici marciani | mittunt petri | mogenis de antiquis Bom
post passione di | Mariani ?. Furtunati üloriani et in. ce&s nt silvani alaxandri Nat ebenti —alexandri — theodoli
el ee ri Sshnini Rufini et aliog xb — et alibi nestori miltoni furtunali — nat — arboni I — afri t
xxxir, regnante SONNEN e. ποῖ transl et depos corco- | (ἃ mariani saturnini rufi
tantino impe Furtunionis . r. £8» antonini autisiod trans I : n i
dX E P Furtunali domi diac. ne furtunionis furtunali
ratore. EU s Autisiodero dep οἱ translatio
IN PROUINCIA IN GIUITATE. : E
1 " ER corporis —sCorum et — confessorü.
ASIE Inluminata AUTESIODER. eussbi pbi et eui diaz
ciuitate natale. Depos et transla , 1 ac [D
hermogenis de tio corporü scoru Rich. Rome . natale scorum . euen | t. | 8. L. V. om. regina — 6. V. provinciae —6,
antiquis et confessorum alexandri . theodoli .In .hierosolima. sou d 7. V. illuminata ; C. civitas — 9. Ὁ sancli e
9 ROME UIA NO Eusebii . presbiteri. uentio scae crucis . Aflrica . mariam. fur | tii (punctis indicatur nomen eventii secundo,
MENTANA et auili diaconi. tunati . rufini. loco ponendum esse) ; V. tudoli — 10. L. M. V.
Cani fortunati — 12. L. M. V. fortunionis . fortunati.
miliario vn. Excerpta etc. E! Romae elc. iusti mauri | — 13. L. M. V. autisiodoro — 14. C. L. M. V.
diacon. — G. 914. mariani fustini. om. et; S. cumfratrum.
ΤΠ. NON: ΜΑΙ’ ΠῚ Νοῆ mà nicia. civi nl antoninae in Hr NON: ΜΑΙ In nicomedia anto
IN NICOMED. to saxo. collo eius aff caelestini et aliof. XL. nie mn africa nal. caelestini
Antonine Nimiü deponente in flu felieis romani bellici marei
lorte . et uariis uio anisomis suse alis mittuni prbi floriani
tormentis afflic oculis . erepantib ; petri et innu ri core pense lo
te . ab uno brachio praecipitatü ui. quorq; et in cesar nal seorü
lrib; dieb; suspen dentib; omnib; siluani In alexandria xl marty
se el in carcere circüstantibus. rum nestori milton antonini
biennio recluse ET IN CESAREA. Autisiodero dep οἱ translatio
Apriscilliano pre Natale . Siluani corporis sei — corce domi diac W
side . flammis cuius gesta habent et conf In basiliea 50] amatorü
exusta obiit. ALEXANDRIA eulimi diae
IN AFRICA. Natl. scorum* xr. mar-
natale celestini. et alibi Nestori. [!yrm ? 1, 9. L. V. In nicomedia natalis s. senesii .
Felicis . Urbani. Furtunati . Mitton. antonii, M. ntl. saneti senesii . In nycomed .
fs» Romani . Bellici. Antonini. Rich. In. nicea. ciuitate . antonini . | Et in | antoniae ; C. antoniae . iusti — 2. L. V. s; cele-
ταν ΝῚ 1 "t allrica . caelestini . et alior! 1 i süni — * 1 Y. urbani . romani —
arciali . Mittuni. AUTISIODER. £8 allriea . caelestini , et aliorum . ΧΕ |oetin cae | stint 3, 5, G. b. M. δ i
M Eia iris m i | sarea . siluani . Alexandria . marlyrum . xi. | 4L. M. V. mituni — 5. S. in nurico repesse, b.
Petri Depositio el trans CNN m
- us : I 3 dies | et alibi , floriani ?. [Et sci Gotehardi epi] ?. V. nuricopense, M. norico ripense, C. alibi —5,
ET IN NURICO latio corporis. 6 S. locarci, L. M. V. locorum. — 6. C. sancti
RIPENSE LOCO. 1 B xv (tem. E?). — * Ré floriani nestoris | — 7.C- silvani . vibiani — 8L. M, V. mitlari τ
Lauriaco . Nalale. antonii coneadomi. — ? Uncis inclusa m. 3. 9. L. M. V. autisiodoro — 10. L. V. corporum
Floriani . et princi S. C. corcodomi, L. M. V. codomi — 11. S. E
i ecesidis "s M. V. amatoris — 12. S. C. L. M. V. om. (v. diem
p officii 2 D Et Amatoris. Excerpta etc. F. Bedae cod. 51, corcodimi. seg.J.
ex cuius iussu . liga
VON πον να S e. οἰ ni eutimi diaé tessalherenei | II NON: MAT In tesaloniea Ναΐ
1 Eutimi diaconi. depos Sci Hilari "epi | peregrini herenein affgregori | archilai | herenei peregrini et herene
: THESALONIC. | UIGENNA — — felieissimae alàx cjvi petri diaG arelat 11 africa gregori archilai
Herenei , Peregrini. Denn ὃ Nectari. 501 hilari epi | vienna depos nectar et | et — felicissime In alexandria pe
Herene. — e TD epi niceli autisiod pas 501 iuliani lect. tui diae In arelato dep sci hela
IN AFRICA. AUTI SIODR. "e. ri epi In uienna dep nectari
Passio Sei Iuuiniani et nieeli epis Autisiodero pà*
Gregorii. Archelai
Et felicissime lectoris et martyr ἐδ)
ALEXANDRIA. translato !? in basili
Petiui diaconi. ca sei Amatoris.
ARELATO
Arelato . helari episcopi.
Rich. Alexandria . eutimii . diae. | Et in tesa-
lonica . herenis . peregrini , Aflrica. | gregorii .
iuuiniani leetó et marl yris [ascen. dni]
! uncis inclusa m. 2.
utimi diaconi ; b
1. S. C. L. M. V. initio : €
9, S, herene,
thessalonica, S. thessolonia —
peregrini, C. saneti herenej — 9-
M. archelai, L. V. arcila
felicissime; addit : et passio sane! La
5. ΟΣ om. diaconi — 5,6. S. herari, C. b.
sunt litlerae con. — * prius helari —
5 prius nieati. — ? prius E, em. ] — τὸ prius translatio.
Excerpta, ete. G. 914. felicissimi.— Ὁ, juniani L
lectoris et mar. — Bedae-Flori codd. D. B. | — 7. S. episcopis; L. M. V. autisiodoro pe
alexandria. euthymii (B. pelinii) diaconi im | M. V.iuveniani ; S. lect, C. L. lectonss
carcere quiescentis. miis ; S. C. L. M. V. om. ascen . dni.
" mn LUAM DW. L——
Y alterum. s abrasum — ? prius Hebenti — 3. prius Mariana — * prius aliorum sine natl. — ^ add. m. 2. — 9 m abrasum; item. post sci bn
865
f. 86^
Cod. Bern.
PRIDIE NON: MAT
IN PERSIDA NATAL.
Sci mathei . Apostl.
et euangeliste
Et primi . Inieiorü
martyrum.
IN GALLEIS UICO.
Tuli ciuitate . nat
beatissimi Geronti.
presbiteri et conf
IN AFRICA
Seceundiani epi
Jacobi . Mariani.
Concordii . Marine.
Heliodori ". Satnini.
MEDIOLANO.
Uictoris . et felicis.
Ir. Uietoris . Caricie
Aufidie . Iuj//dith.
Emerie . Ir . Uictoris.
Acute . Faustine.
Hilariani ? Uietoriani.
Satnine . Gauine.
Hedenti . Furtune.
Uieturie . Prime.
Gaiani . Ualentine
Furtunati . Postumi
Faustini . Maiorici.
Uenusti . Massuni
Processe . Secundiani
Inportune . Quintiani
Petri . Tassi.
Casserici . Mappalici.
Uenerie . Benefacie
Florine . Quinti.
Uietorine . Demori.
Gaudole . Ir. Uictorini.
Grispini . Possimi.
Ir. Felicis . Donati
Labori . Massille
Ir. Gaiani . Faseri
Ir. Quinti . Rogati.
Maxenti . Nine.
Uirtunie . Ualerie
"l'yrone . Magrone.
Citini? . eü sociis
et reliquis seis
Floriani . Herenei.
Furtunati . Faustini
Gavine . Herenti.
Pàpaliei . Primi.
Secundi . Casisi.
Gelerini . Hieremie
Flaui . Magropi
Marcellini . Maximi.
Bafrobili . Acutiani.
Niceti . eà aliis
septuaginta,
Ir. Gaiani eü aliis xx.
AUTISIODR *.
Depos Sci ualeri epi.
MAIUS
Cod. Eptern., etc.
Pridie noh mà in persida mathei apos et primi in gal nt
sei geronti | prb in aff seeundiani epi et aliorum rx iacobi
mariani concordi | marinae eleodori saturnini mediolà
vietoris felicis ΤῈ vieloris ! calriciae affidiae iuthid emeriae
ΤΙ victoris acutae faustine | hilariani vietorianae saturninae
gavinae hedenti furtunze | vieturiae primae gaiani valen-
linae fortunatae postumi | faustini maiorici venusti mas-
suni processae secundiani | inportunae quintiani petri
lassi casseriei mapparici benere | bonaefaciae quinti flo-
rianae vietorinae demori gaudolae | It vietorinae erispini
possini It felicis donati labori masillee | gaiani fareri ]t
quinti rogati maxenti ninnae virtuniae | valeriae tironi
matronae eilini floriani herenei fortunati | faustini gavini
hereni pappalici primi secundi cassi celerini | hieremiae
flavi macrobi marcellini maximi balfrobiti | agustiani nitiei
et aliorü xv It gaiani et aliorü. xx. autisiodoro | depos
valeriani epi.
Rich. |n. persida . natale mathei | apostoli : et euangelistae .
Affrica . seeundini | epi . Mediolanio . uietoris . felicis . autisio | doro .
ualeri epi.
Excerpta etc. E? secundini prbi. — Bedae cod. S! Autissiodero
βίαν! epi.
[55]
Cod Wissenb.
PRID: NON: MAT In galleis ciuitate
Nat beatissimi geronti conf In
afriea ΝᾺ séorum seeundiani epi
jacobi mariani concordie mari
ne hiliodori saturnini medio
lano uictoris et felicis ltem uic
loris caricie aufidie iudith
emerie Item uietoris acute — fa
ustine helariani uieturiani sa
turnine gauine hedenti furtu
ne uieturie prime gaiani ua
lentine furtunati postumi fa
ustini —maiorici uenusti massuni
processe seceundiani In — portune
quintiani petri tassi casserici
mappaleci uenerie bonifacie
quinti floriane uieturini domo
ri gaudole ltem uicturine
crispini possinni labori massil
le Autisiodero dep sei ualeri epi
1. C. initio : natalis saneti iohannis apostoli
et evangelistae ante portam latinam in ferven-
tis olei dolium missi ; (cf. infra ad v. 19); S.
C. L. M. V. In persida natl. sei mathei apli et
evg.; S. L. M. V. et primi . initiorum martr.
deinde: In. gallia etc. ; S. om. in galleis ; C. in
galacia ; S. civitatem — 5. S. C. L. M. V. helio-
dori ; €. saturnini . silvani — 7. C. carieae — 8,
9. C. faustini — 9. C. helarianae, M. V. hila-
riani; L. M. V. vietoriani — 9), 10. C. saturnini
— 10, 11. C, gavini . ardenti , fortunati, L. M.V.
fustunae — 11. L. M. V. vietoriae ; C. primi —
12. L. M. V. fortunati, C. om. ; M. postomi —
12, 13. C. iustini — 13. S. massumi, C. massi,
L. M. V. marsuni — 14. S. C. inporlunae, L.
importune — 15. C. tassicassirici — 16. C. om.
mappalici ; L. V. bonefatiae, M. bonifatiae —
17. C. florini ; S. vieturine, L. M. V. vietorinae
— 17, 18. S. demori, C. demoriae, L. V. domuli
— 8. C. victorini, L. M. V. vietorinae — 19. S.
M. V. possinni, C. possinnae, L. possisini ; (S.
desinit in. massille f. 23 recto, ad cuius calcem
2m.:et natale sci iohannis apli ante. portam
latinam) — 19, 30. S. C. L. M. V. post massillae
(C. massilae) sequuntur ἢ item (L. M. V. om.)
gaiane (C. L. M. V. gaiani). fasseri. (C. faferi,
M. laseri, L. V. saferi) . item quinti . rogati (C.
utrumque om.) . maxenti . minae . virtuniae
(L. V. virtume).. valeriae . tyroni (C. /Ironii, L.
tyronie, V. tironiae) . matronae . citini eum
sociis eorum . et. reliquis seis . floriani (C. flo-
rione) . herenei . furtunati (L. M. V. fortunati, .
faustini . gavini . herenti . papali (C. L. M. V.
pappalici) . primi . cassi secundo (C. L. M. V.
secundi) . celerini (C. celerinae) . hieremiae (L.
M. V. heremiae). flavi . et (C. om.) gaiani . eum
aliis xx . magropi . marcellini . maximi . bafro-
piti (C. bafrofiti) . acutiani (C. agustiani, L. M.
V. agutiani . niceti (C. niciti). cum aliis xxi
(C. rxxvi, M. 1xu, L. V. xcu) . item gaiani eum
aliis rxxi (L. M. V. om. ab item ad rxxu); C.
addit : martyribus . autisiodero. (L. M. V. auti-
sjodoro) depos. ete.
1 prius hilodori. — ? prius helariani — ? prius Citine — * prius AUTESIODR.
10
15
30
f. 86:
f. 863
[87^
[56]
Cod. Bern.
NON: MAL
IN NICOMD.
Flaui epi . Agustini epi
Ir. Aguslini . Triü
Fratrü . et alibi
Marcellini . Ma////
crobi ! . Eutici.
IN AFRICA.
Celerini . Maximi.
Uictori . Sce poten
telle . et aliorü
multorü . Canti.
Ir. Agustini . Uictori
Gagi Anti? . Maximi.
Celerixi . Fonlini.
Quinti . Flauiae
Marcialis . Priuatiani.
Septemine . Dextri
Quinte . Arnisi.
Donati . Ir. Donati.
Oectauiani . Ir. Donati
Marini . Nauagi.
Pulueri . Rogati.
Ir. Uictori . Mulieri
Furtuni . Uietori.
Secundi . Gecili.
Donate . Satnini.
Ir. Donate . Nauidi.
Furtunale . Felicis.
Iuli . Criscenti.
Gallice . Iustiani.
Uitalici . Rogatiani.
Lucilli . Honorati.
Feliciae Sauini.
Sulti . Simplici.
Flauiae . Alexi.
;atule . Euticie
Peculiaris . Germani.
Rogati . Marcelle
Odemari . Ereuli.
Satnini . Primole
Castule . Donate
Felicis . Uictori.
Processi . Antonini.
Sapide . Donate.
Secundiani . Ir. Donati.
Marcialis . Τα πα
Diuii . Uieturii.
et tunnidi . Ir. Furtunali.
Criscenti . Germani.
Auide . Furtunati.
Ir. Rogati . Uietorie
Floridiani . Epafrodi
ti . Marcellini.
Palatini . Faustini epi.
Ir. Eutici . eà aliis XLv.
IN GIUITATE.
Diospoli . Passio
Sei Georgii martyr
ARELATO . deps.
Sei Hilari? . epi et con
fessoris.
AJJGUSTIDUNO.
Depos Beati Placidi
presbiteri,
MAIUS
Cod. Eptern.. etc.
nlio séae crucis ἀπὶ in nico Nt flavi epi
agustini It agustini et alibi marcellini | macrobi cuthei e
iriü fratrü et in constantinop achaiei | In aff celerint
maximi victuri pudentellae allae et alioR multo8 Ι u
aguslini victuri gai anti It maximi celerini fartuni | quinti
flaviae marcialis privatiani septimae dextri quinti | arnest
donati t donati octaviani It donati marini navigi | pulveri
rogatae vieturi muberi fortuni victuri secundi | celedoniae
saturnini It donatae navidae furtunatae | felicis juli cres-
centi gallici iustiniani vitalici rogatiani | lucellae honorati
feliciae savinae stulti simplici flavis | alexi catulae euti-
ciae peculiaris germanae rogatae | marcellae udemar!
stercolae saturninae primolae ' castolae donati felicis
vielori processi antoninae | sapidae donatae secundianae
it donatae marcialis | Januari diuui vieluri tunidi It furtu-
nati criscenti ger. | mani afidae furtunali ΤῈ rogate epa-
froditi marcellini | palatini faustini epi eutici el alior Lvl.
in civi diaspoli | pas sci georgi arelato depos hilari epi
agustoduno | depos placiti prb.
Nonas mai Inve
Rich. In nicomedia . llauii epi . Augusti | ni maerobii . Et in con-
achaiei. In affri | ea . celerinae . maximae . uicturi .
stantinopoli .
potentillae.
Excerpta etc. Ὁ. faustini ep. flori diae. eum al. xv. — Notk. Africa
etc. potentillae faustinae.— Bhab. Nicomedia ete. frodisii maerobii etc.
Cod. Wissenb.
NON: ΜΑΙ In nicomedia Nat scorn
flaui epi Agustini epi Hem agusti
ni trium fratrum | marcellini 2
macrobi eutheei In afreca cde —
rini maximi uieturi epi polen 5
telle et — aliorum multorum — Ité
agustini uieturi gagianti maxi
mi . caelerini frontoni quinti
flauie marcialis tunidi eris
centi germani uieturie pa
latini epafroditi marcellini
floridiani —faustini — epi ]tem eu
tici cum aliis xi, In ciuit diospoli
pas οὶ iorgiü —Avelato dep sii e
lari epi et conf Agustiduno depos
beati placiti prbi.
3. L. augustini, — 5:7. S. a lrium usque ad
agustini on. — 4. C. euthicii, L. heutheri, M.
euthici, V. heuteci. — 5. L. V. victori, M. victo-
ris. — 1. M. V. augustini, b. agustini episcopi;
L. V. vietori, M. vietoris; S. L. M. V. gagi (M.
gaii). anti, C. gaiani. — 8. C. frontini. — 9. Si
C. L. M. V. marcialis . privatiani . sepliminae
(L. septimiae, M. V. septemiae) . dextri . quin-
lae . arnesi (C. ornesi, L. M. V. amesi) . donati
item. donati (C. om., M. V. donatae) . marini
(C. mariani) . octaviani (L. octavianae) . item
donati. navigi .pulveri. rogate (L. M. V. rogati).
vieturi (L.M.V. victori) . mulieri .Tortuni. vietori
(S. Ο om. m. f. v.) - secundi . acili (C. L. M. V.
cecili) . donate . saturnini . item donati . iuli .
navide . felicis . furtunate' (C. παπαῖ, L.M.V
fortunati). eriscenti( M. V. crescenti) . sapide (C.
sapi) . rogatiani . donati . gallici (L. M. V. gà
lici) . iustiani (L. iustiniani) . vitalici. rogatiani .
lucelle . honorati (C. donali; deinde cuncta
nomina a gallici ad vogatiani repetit, denique :
Il|norati . honorati) . feliciae . savinae . sulli
(C. salti, L. M. V. sulliti) . simplici . flaviae .
alexi . cattuli (C. calulae, L. M. V. cattulae).
ianuarii (C. ianuariae) . euthiciae (L. M. V. eu:
ticiae) . vieturii (C. victuriae, L. M. V. victori).
peculiaris . germani . hercule (L. M. V. ercole).
rogati (C. rogatae) . marcelle (L. M. V. mari-
celle) . odemare (C. odemari) . avidie (C. L.M
V. avidae). saturninae . felicis . victuri (L. M. V-
vietori) . processi . primuli (C. promoli). dona-
tae (L. M. V. donati) . castulae . secundiani -
donatae . marcialis . rogati (C. rogatae, b. MV.
om.) . fortunati tunnidi (C. //finidi, Vv. tinnidi). -
9, 10. M. V. erescenti. — 10. L. M. V. victoriae.
— 41. S. epafronditi. — 12. S. L. floriani, — !
13. L. M. V. eustuci. — 13. S. C. xiv. — 1
georgii, L. M. V. gorgii; S. autisiodero (pro
arelato),— 14, 15. S. C. 1. V. helariis M. hylarii.
— 415. S. om. epi et; S. L. M. V. augustiduno.
—— 16. S.C. L. V placidi ; S. epi (pro presbyteri).
1 prius Marcobri — * ed, Gagianti — ? prius Helari.
87^
fs
Cod. Bern.
UII: ID: MAE
MEDIOLANO.
Uictoris . capitis . cesi.
cuius passio celebra
lur pridie. idus
maias .
IN AFRICA.
Eutici . Furtunati.
Saturnine . Marcie.
GONSTANTINO
POLI . Agati.
Militis. Maximi prbi
Anthus diaconi.
Arestini . Marini.
'Tampi . Stertiae.
Rogate . Uictorie
Floridi . Luci.
Donati . Uietori.
Flauie . Iohannis.
Nenni . Casti . Gagi.
Furi. Maximi.
Ir. Uictoris . Iulie
Felicis . Martiani.
l'amose . Honesti.
Nigri . Baptici.
Rustici . Processe
Secunde . Militi.
Felieie . Maxime
Datiue . Tuniani
''hidi . Secundile.
IN AXIOPOLI.
Quirilli . Quindei.
Zenoni ?.
TARSO CILICIE
Afradisi.
MEDIOLANO.
De ingressu . reliqui
arum apostolorü
lohannis . Andree
Er thome . In basilica
UII. ID: MAE
Datice . Gundoni.
"Tertuli ? . Celestine
Faustine . lanuarii.
Ir. Uictoris . Zetule.
Stiale . Furtuni.
Rogati . Faustini
Cineri . Barachi
Sidini . Ir. Ninne
Mittuni . Sirici.
Rogali.Donate f.87*
Baceiri . Gaddiri.
Bereusi . Donate
Spici . Rogate.
Saturnini . Gladiose.
Uitalis . Cecilie
Ianuarie . Galle.
Sereni . Rogate.
Matronice . Agustine.
Ir. Saturnini . Rufi.
Faustini . Uictoris.
Cithini . Zaderi.
Antique . Ir. Ninne.
IN JEGYPTO.
Uietoris . Stefane.
AUTESIODR:
Depos Elladi epi
el octabas apostir.
Philippi et iacobi.
ad portam romana
IN PERSIDA . Mar
Lyres . lricentos EN
CONSTANTINOPL:
Natale . Sei timothei ?
ROME . UIA LA
lina . Gordiani.
Primoli . et natale.
Beali . confessoris.
MAIUS
Cod. Eptern., ete.
ΔΉ idus mai mediol victoris in aff eulici
furtunali salurnini marciae constan-
tinop | agati milit maximi prb anthosi
diac areslini marini | tampi stercitae
rogalae vieturiae floridae It floride |
luci donatae victoris flaviae iohannis
ninae gagi | furi maximi ΤῈ vietoris
iuliae felicis marcialis famorie | ho-
nestae nigri battaci rusticae processae
secundae | milii feliciae maximae
dalivae tuniani eulidi seeundile | da-
ticae guddini tertuli caelestini fauslinae
cineri baraci | si/ddiri ninae milluni
sirici rogati donatae bacciri | gadderi
bereusi donatae spiei rogali satur-
ninae ' gladiosae vilalis — caeciliae
januarie malronae | gallae. serenae
rogatae agustinae li saturnini rubi
vietoris faustini cithini saderi | antiquae
It ninae In aegyp vietorisstefanae scan-
tonico depos | sci martini abb autisiod
depos pelladi epi.
! salurninae-rogalae in margine, prima
manu suppletum.
Rich. Mediolanio . uictoris martyris , | Et
in nicomedia . maximi prbri . Affrica . eutiei .
fur [tunati . | saturnini helladii epi . In monte
gargano invent . basilice . s. Micha | helis
arch.] ἢ
1 Uncis inclusa m. 2. pleraque in litura. —
ἈΠ. Aulisiodoro helladii epi (praeterea nihil).
Excerpta etc. G. 914. acati maximi stephani.
[57]
Cod. Wissenb.
VII ID: MAT Mediolano uietoris
eulici marcie furtunati — saturnini
constantinopoli agati militum
maximi prbi authys diaconi ἃ
restini marini tampi uiclturiae
stercie rogate florede luci — do
nati uicturis iohannis famose
honeste bapliei processe secunde
milii maxime —secundole —tertuli
caelestini — faustine — ianuarii — zetu
le . stiale furtuni rogati faus
tini barachi siddini ltem — nine
thidi miltuni sirii bacciri — gad
deri . bereusi spici glaudiose
uitalis eaecilie σα] ianuarie
seneri malrone Agustine —faus
lini chitini zaderi antiqui [1
nine In egypto uictoris stephane
In sancto nieo dep si martini Auti
siodero dep elladi epi
3, L. mariae; L. M. V. fortunati, — 4. 5. et
maximi; L. V. anthis, M. anthus. — 5 L. M. V.
vietoriae. — 6. S. sarciae; C. //[gatae; M. flori-
dae. — 7. S. C. L. M. V. victuris (L. M. V. victo-
ris) . flaviae . iohannis , ninne (C. ninae) . casti.
gagi . furi (C. fori) . maximi . felicis . iuliae
(C. om.) . vieturis (C. om., L. M. V. victoris).
mareiani . famosae. — 8. M. honestei; L. V.
honostei ; S. C. L. M. V. nigri . baptiei (C. bap-
tizii) . rustici . processi (S. processe); C. secundi.
— 9, S, C. L. M. V. militi. felicie . maxime .
dativi (C. L. M. V. dativae) . tuniani (C. tunia-
nae) . secundole . datice (C. dativae) . gundoni
(C. gundiani) . tertuli (V. tertulli.— 10. L. M.V.
caelestine; S. €. faustini, L. M. V. fatustinae ;
s. C. L. M. V. ianuarii, item vieturi (C. vieluris,
L. M. V. victori). — 11. C. scialae, L.aialae ; L.
V. fortune, — 13. S. C. L. M. V. cineri (L. M. V.
ceneri) . barachi ; L. M. V. om. item, — 12, I3.
S. minetidi, C. ninae. tidi, L. V. ninae . sidi. —
13. V. muttuni; C. V. syrici; S. C. L. M. V. ro-
gati . donatae (L. V. donati) . baeciri (C. bacei///
mi). — 13, 14. L. V. gatderi, — 14. C. breuri, L.
V. hereusi; S. C. L. M. V. donate . spiei (V.
spice). rogati . saturnini ; C. gaudiosae, — 16,
17. S. C. L. M. V. seneri . rogati . matronice (L.
M. V. matronidae) . agustine (L.V. augustinae).
saturnine (C. saturnini) . rufi . faustini . vietu-
ris (L. M. V. vietoris) . eitini . — 17. V. antioqui,
M.antiq. — 18. C. ninae . saturi . corbeia mona-
sterio translatio corporis beati gentiani mar-
tyris; stephani . ianuarii. — 19. S. L. santonico,
C. sanconico. — 19, 90. C. om. a. sci usque ad
dep; S. post martini 2 m. supra lineam et in
margine : viatoris . Iste martinus viator fuit
vias enim fecitetfontes exurgere; Corb. brevius
marlini iuliani, — 19, 30. L. aulisiodoro ; €.
hieladii, L. M. V. eladii; S. epi et conf
VII idus mai in axiopoli quirilli gindei
zenonis ln tarso cili afrodisi |
medio epheniei in persida martyr
occx. eonstantinop nat | timothei rom
gordiani primoli et alibi beati confess.
Rich. 1n. anxiopoli . quirilli . zenonis Ι Et in
tarso ciliciae . afrodisii . constantinopoli .sei l
timothei . Alibi . primuli . beati confessoris.
Excerpta ete. F. gordiani primuli victoris. ἘΞ
Ὁ. in Persida mart . ccccx — Bedae cod. S'. in
territorio carnotino civitatis castro Vindocino
nat. sci . beati conf.
VIL ID: MAE In axiopoli. quirilli quin
dei zenoni. tarsu — cilie afrodisi
mediolano Inpsida martyres
cccx constantinopoli Na séi thi
mothei Bom uia latina gordi
ani primoli Nat si beati confs
2. M. zenonis . tharso ciliciae; S. C LY
tarso ciliciae, — 3. S. C. L. M. V. mediolano
aplor. iohis . andreae . et thome . in basilica
ad porta romana (C. M. V. portam romanam) ;
C. martyrum. — 5. S. raverma via ete, — 6. L.
M. V. promoli; S. et natale.
? prius maius — ? prius Tertule. —
3 prius Zenono — ἢ Xm2.—
^ prius timothi.
0
30
f, S8*
[98]
Cod. Bern.
UI ID: MAE
ROME. UIA : LA Rogate . Pauline
ΤΙΝᾺ . IN CIMIT*
eiusdem natale.
Gordiani.
ET IN CIMITR:
Pretextati.
ROME Natale
Sci Ephimici.
et maeris ' confes
UIALATINA.
ad centum aulas.
Quarti et Quinti.
INAFRICA.
Probati . Moece.
Petri . Ianuarii.
Furtunionis.
Tecle . Lucelle.
Maxime . Matrone
Axiopoli . Gyrilli.
Cindis . Dionis.
Acaci . Crispionis.
Zenonis.
' ARSOGILICIE
AFrodisi . Priuati.
Citdini . Saturnini.
Petri . Datiuae.
Furtuni. Lucelle
Maxime . Matrone
Mutaci . Cicili.
Uicturi . lanuari.
Sacuse . Uielurine.
Bonosi . Constantie.
maximae
Gemini . Ianuari.
Samini . Pereerie
Senturi . Aeruli..
Maiuli? . Marulle
Felicis . Indici.
Reflenti . T'inni.
Felioni 'Thointi.
Sileuci . Zetule.
Ianuarie . Furtu
nate . T'eglacie
Ianuari . Ninne.
Honori . Candide
Saturnini . Ir. Satur.
nini . Secundi . Donati.
Solutoris . Ir. Felicis.
Marci . Nappoli.
Goddei . Dali.
Nasomosi . Ir. Uietor
Satulli . Masuti.
Malei . Seueri.
Marciani . Furtuni.
Saturni . Saturi.
Quintali . Seuerioli.
Fidelis.Quinte — f. 88:
Gongilli . abbatis.
IN ScOTCIA ?
Fausti . Donati.
Exeritati . Septimi.
Lucini . Restituti.
Birici . Datiui.
Ianuarie . Nine.
Felicis . Satiri.
Marcelle . Matrone
'Tuiae . Lueusse.
Uieturie . Ir. Felicie.
Toeunde . Gloriose.
Rogatine . Uicturi
πὸ. Iulie . Primi.
Ir. Furtunati . Marie.
Rogati . Munni.
Iacobi . Septemine
Maurelle . Incidi.
'Tunni . Felicionis.
Seleugi . Honorati.
Saturni . Lucini.
Zeperie . Crispi
Uenuste . Saturni.
Quintule . Ir. Cyrilli.
Diunisi . et alibi
Depos . Siue natale.
Iob . prophete *.
1 jo supra lin. m.
MAIUS
Cod. Eptern., etc.
VI idus m rom pas gordiani rome epl-
macis et midonis confes | via lat ad
centum. aulas quarti et quinti in aff
probalae | mecae petri dativi ianuari
furtunionis theclae lucellae | maximae
matronae . axiopoli cyrilli cendis dioni
acaici | cripionis zenonis tarso cilie
alrodisi privati giddini saturnini |
petri dativi furtuni lucellae maximae
matronae muttaci | cicili vieturiianuari
secnrae vieturiae bonosi constantiae |
maximi gemini iannari sam///ni pereerie
sinteriae ruli | maiolae maruli felicis
indidi reflenti tinni filioni tinthisi leuci
| zetulaeianuariae furtunatae teclaciae
rogatae paulinae | Ia//varininaeianuari
condediae honoriae saturnini saturni |
secundi donati solutoris felicis. marci
uappoli euddei dati | nasomosi It vieto-
ris satuli masuti malei severi marciani
furtuni | saturi quintali severioli felicis
quinti fausti donati exeritati | septimi
lucini restituti birisi dalivae Itianuariae
ninae felicie | satirae marcillae matro-
nae tuiae luesae vieturinae it | feliciae
iocundae gloriosae rogatinae vieturinae
iuliae | primae it furtunali manae
rogati munni iacobi sepliminae | mau-
relli incidi tunni felicionis seleuci hono-
rati saturni lucini | gebberiae venustae
saturnae quintubae It. cirilli dionisi |
alibi depos iob profetae
Rich. Rome . gordiani .
tiv et epymaehi . | et
maioris In affrice
: probati , petri . anxiopoli ".
cy | rilli . felicis . faustae , uicturini . saturnini .
In scotia . | fausti . Depositio . siuae *. natal .
iob , prophetae.
! ἈΠ, axiopoli, — * R'. sive.
/ Excerpta. etc, W?. Roma via latina in eimit .
eiusdem natal.s. gurdiani et al. — O. Romae
nat. ss, gordiani et epymaehi mar.
Cod. Wissenb.
Ul D MAL Rom uia latina. In ei
mit eiusdem Nat séi gordiani et ἴῃ
cimit pretextati Rom nat si e ἢ
maci οἱ maioris conf et quid
quinti probate moece petri
datiui — januarii — furlinionis
tecle bucelle maxime matro
ne axiopoli- cyrilli ^ cendeis dio -
nis erispionis Zenonis cylidi sq
cusQ — bonose : maiuli — conslantie (0
gemini — samimi zelule — ianuarie
theclaeie regate — pauli πὸ
nine honori . cande — die
de —solutoris felieis — marei
nappoli —coddei — dati — masomosi ἰδ
salulli uietoris masuti — malei
seueri marceie furtini — saturi
quintali fedelis ^ seuerioli — quinti.
fausti donati — et ceritati — biroei
septimi —lucini restituli datiui ἰὰ 30
nuarie mine felicis sali — marcell
le tuiae malrone —lucuse uic
turie — felicie iocunde
rogaline —Uieturine zeberiae
uenuste saturne Item cyrilli dio 38
nisi et alibi deps siue nat ioh pro
fetae
secun
gloriose
1. S. lavieana. — 2. C. gordiani . julii; S. C.om.
3. S. om. romae. — 3, 4. L. M. V. efimaci.
sci maioris ; L. M. V. coni (loco conf.).—
4, 5. L. quarti et quinti. — ὃ. L. M. V. probati ;
S. moethe (C. inde usque ad dionis, membrana
exsecta, tredecim nomina periere). — 6. S. fur-
tunionis, L. M. V. fortunionis. — 7. S, L. M. V.
lucellae.— 8. S. axiopoli, L.aexiopoli, V. aexio-
poli; S. cindei. — 9. S. accaci . erispionis,
accisi . erispionii, L. M. V. acaci. — 9, 10. S. C.
L. M. V. zenonis . afrodisi . privati . giddini .
yetri . saturnini . dativi (ὦ. M. V. dative) . fur-
tuni (L. M. V. fortuni) . ]ucelle . maxime , ma-
trone . mutacei . cieili (L. M. V. siliei) . vieluri
(L. V. vietori, M. vietoris) . januari , sacusae
L. M. V.secusae). — 10. S. M. bonosi ; S. C. b.
M. V. addunt : victorinae ; L.matuli. — 11. S.
C.L.M.V. maximae. ianuari .gemini (V.iemini).
samini (V semmini) . eregriae L. eregrine) -
eruli . senteri . marulle (C. marulli) . felicis .
indici . reflenti . tinni . filioni (C. L. M. V. felioni).
thuinti. (C. tuinti, V. thunti) . seleuci (L. V.
silenei). zetule (L. M. zeltulae) etc. — 12. S.C. b.
M. V. furtunate (C. fortunati, L. M. V. fortuna-
tae) . teclaciae (C. tedetiae, D. M. theclaciae, V-
thedaciae) ; S. C. L.. M. V. donati . rogatae .
paulinae, — 13. S. C. ianuari . ninae, — 19» M.
S. C. L. V. secundi . saturnini . donati. — 14
L. M. V. om. solutoris. — 15. S nappolli ; L. V.
cotidei; S. nassomosi, C. naso . Ioh πὶ οἱ
nasomosi. — 16. C. satuli; C. malehi. — 17.S.
L. V. marciani, C. martiani ; €. L. V. fortunt.
— 18. L. V. fidelis. — 19. 5. extricati, C. L. V.
exeritati ; S. byrici, C. birici, L. V. pirioci. — £2
91. L. V. ianuarii. — 21. S. L.V. satirae, C. satt
cae. — 92. C. tulae. — 22, 23. L. victoriae, ἐν
virtoriae. — 24. S. rogatione . victuriae ; με **
victorinae. — 24, 95. S. 0.1. V. inliae . primae.
fürtunati (V. fortunti) . mariae . rogati (C. roga
tae). monni . iacobi . septimine (C. septimiae.
L. V. septeminae) . maurelli (L. V. maurellae :
ineidituni (C. incidi . tuni, L. V. inditi . tuni/-
felicionis , seleuei (C. L. seleugi, V. seleugae! -
honorati . honorati (C. L. V. om-) « saturni , lu-
cini . zebberiae (C. zeberiae) . venuste (C. V&
nusli) . saturni (C. saturnini, L V. saturnae)»
uintulae (L. V. om.). — 25. L. V. om: item. —
6, 97. C. dep. iuvenalis et iob; S sei iohannis,
L. V. iob prophetae.
2 — ? prius Maioli — ? e supra lij i i Ἢ
p upra lin. m. 2 — * in margine m. 2 : et dedic(atio) ecclesiae seae marie infra basilicas.
Cod. Bern.
Ὁ IDUS MATE
IN SIRMIA
Montaniani.
IN AFRICA.
Maiuli . Uicturini.
Furtunati . Septimi.
Gomini . Iulii.
Ianuarie . Primuli.
Nerei . Manili.
Uietorie . Ir. Uieturi.
Furtunate . Ianuarii.
ROME . Achilli.
Epemimi . Nerei.
UIA SALARIA.
Miliario . uigi//simo '
secundo . natale.
Sei Antimi.
IN ASIA . Natl.
Séorum . Demetri.
"'l'hadthei . et alibi.
Depos Nepotiani.
ET UIGENNA *.
Depos Sei Màmerti et martini?.
episcoporum -.
III IDUS MATE
ROME . INCIMT.
Pretextati . Nalal.
Nerei . et achillei.
iratrum . et natal
sci panerati.
ΠΑ AURELIA.
miliario . secundo.
Grati.
ΤᾺ AURELIA.
Siiloteris * uirginis.
ET UIA . LAUICAN:
miliario sexto.
Sotheris . lohannis.
Acillis . Moireis.
Afroditi . Cü aliis.
Numero . Quingentos.
quattuor quorum
Nomina ds seit.
et moysilis.
IN AFRICA
Prawcati.
! prius vigissimo — ? prius CKGENNA —
MAIUS
Cod. Eptern., etc.
V idus rom sei antimi in sirmi montani In aff maioli victo-
rini furtunati septimi comini | luli lanuariae primuli
nerei manili It manili vieturis fortunatze. 1 fanuari rom
achilis epimeni nerei rom ' antimi in asia. seorü dimetri
attiei | tadhei et alibi depos nepoliani vienna NE mamerti
el martini epis rm.
! rom. antimi supplevit in margine prima manus.
Rich. Rome antemii . In asia demetrii. | sirmio . montaniani , In
affrica . mauuili ! septimi. | iulii . ianuariae , uicturii . fortunati.
τ ἈΞ, mavili.
Kiecerpta. etc. G. 914. montanini — O. in Asia etc. septimini comini
erispini etc. Romae achilli sippioni epi. — Bedae-Flori codd. L. T.
Romae via salaria passio ss. achillis serapionis ianuarii.
IE idus m rom ποιοὶ et achilei et nt sei. panerali mar
cyriaci | maximi grati roteris virg soteris iohannis achilis
moirei | afnoti et aliorü. ccce alaxandri et. moisitis In
aff pracati.
Rich. Rome . natale scorum . nerei. | achillei . PANCRACH - quiriaci .
sotheris uirg. | iohannis . mosei , afroli , cum aliis quingentis un or.
ta elc, RW. in Alric via Aurilia. natal sanctorum nerei el
Excerp :
(3. 914, soteris mart. eum cent.
achillei fT praneati. —
"ius Poteris.
3 et marüni w. 1. in margine — ^or
[59]
Cod. Wissenb.
V ID: MAT In syrmia Nat sei montani
In afreca — maiuli
nali semtimi
ijanuarie primoli manile nerei
Item | manili
januarii Hom achilli/ sippioni
epimini
lia xxi. Nat. séi antimi In. asia. Nat
scorum demitri
liani
et martini
uieturini — furtu.
commini iulii erispi
uiclurie — furtunati 5
nerei uia salutaria mi
laddei dep nepo
Vienna dep — mamerti 40
eporum
1. S. scor., C. montani comini — 2. L. V.
maioli — 9,3. L. V. vietorinae . fortunatae —
3. S. C, L, V. septimi ; S. L. V. comini — 4 L.
V. manili — 5. C. manilis ; L. V. victoriae . for-
tunati — 6. C. ianuarii . iocundi ; deinde om.
romae achilei; S. achilli, L. achelli, V. archelli;
L. sipponi — 7. S. aeppini, L. V. epimini; C.
om. nerei — 7, 8. C. salaria, miliario — 9. L.
V. demetri ; S. thathei ; S. C. et depos — 10. M:
mamoerti — 11. C. et marertini ; L. V. epi-
scopi ; S. addit : iohis . alrodisi , cum sociis eor
d. Et 2 m. in. margine : lingon . civitat , dep .
sei iengulfi cf.
ΠΙῚ ID: MAE Rom nal scorum nerei
achillei fratrum οἵ nal. sei pan
radi — gradi — el — soleris — virginis
roteris iohannis achillis moisei
afrodili cum aliis numero . b . Hl δ
quorum nomina ds 561} Alexandri
moysilis In afriea. praneati
3. & frs . x., L. V. om. fratrum ; C. et alibi ;
L.om. nat — 9,3. S. C. panchrati, L. V. pan-
cratii — 3. S. roteris, L. V. rotheris — 4. 85.
soteris, C. om., L. V. sotheris ; L. iohanis ; S.
moirei, L. V. morei — 5. L. affroditi — 6,7. S.
om. alexandri moysitis ; €. addit : iuli — 7. S.
C. V. panerati, L. panerati ; S. addit ; et in
cimiterio pretextati quiriaci . maximi,
b
MAIUS
Cod. Eptern., etc. Cod. Wissenb.
4 ; Cod. Bern.
) III ID: ΜΑΙ’ ΠῚ idus mai in alàx aprodisi agrippae sabini grisi lucinil- HI ID ΜΑΙ IN treiecto deposi
IN. S(AN)C(T)ONICO- lae | oritulae et alio& 1 palesti taraci probi andronici | scrssn SERUATH EPI ET CON
J monasterio salimon ponlentie | vietoris In vieia daveli saturnin! alexandri fes et nal scorum afrodisi agrippe
no . depos Sei mar agrippae aeris | cirillae sabini ceredolae maxim? gagi depos | savin! griff luci cyrille cridule
tini presbiteri. sebastiani epi | Incivi antisiodó depos et trans! marcel- | cum. aliis duo In palestina tavaci 5
et confessoris. liani epi. probi e andronici In polentia pai
ALEXANDRIA. sel victoris saturnini Alexandria
Afrosedi . Aarippe. agrippe — agcris cyrille — savini
Sabini . Gripfi. ereduli maximi gagi dep sabasti
Luci . Cyrille ani epi. In civit autisiodero dep et 40
Credule . en aliis duob; translatio eorporis sei mareelliani epi
IN PALESTINA
Taraci . Probi.
et andronici ! . pollen
A ῸΣ 1-3, S, C. L. V. om. et incipiunt. : In alexandria
uc nat. sanetorum ete. — 3. L. V. agriffae. — 4. C.
Saturnini. grifi, L. V. grippi. — 5. C. eum aliis i . iuvind
ALEXANDRIA treieeto porto in gallia depositio sancli ser
Acrippe . Aeris. vaeii episcopi et confessoris. — 7. S. C. et
ile, Sani woe pum
Greduli ἃ Maximi. ! - ; confessoris et translatio οἱ dedicatio We
Gagi . et deposit Rich. |n. oriente . laraci probi . et an | dronici . Alexandria . | —s, S. L. V. agris, C. veris. — 9. S. C. et de j
f8*, Sé Sa*bastiani? epi agrippae . sabini . luei . cyril | lae . acris . maximi . Autisiodoro . sci | — 9, 10. L. V. MebisünBi c 10: S ant
IN GIUITE/ /? marcelliani. [et | gangolfi martyris]'. derense, C. autisiodero, L. autisiodorense, V.
AUTI'SIODER: autusio. deren. — 11. C. om corporis; S. b. V.
depos .et translat 1! uncis inclusa m. 2. marcellini ; S; addit : et sci . servalii . confes.
corporis. V : ELS Ss : - Deinde2 m., partim 1n litura, quae uncis inclu-
E: ANE Excerpta etc. Ὁ. 915. in Francia gangolli martyris. — R?. natal. | dimus: [rome dedicatio basilicae] scae maie
Séi marcellini epi. onissim. (9 m. marie) ad martyr . (2 n. martyres .
IN SIBI Aces ΜΑΙ! Pridie id. m in siria vietoris et coronae in aff seeundini | II. ID: ΜΑΙ’ In syria victoris militis
epe quarti vieturini | Ianuari mediani et adaviti deneeutiae | el corone qui simul passi sunt. In à
pun Militis. — alaxandri proculi | aframi adaviti adeodati In asia maximi | frica séi secundiani quarti — vic
Et corone Qs 3s mediolà vietoris | nemoris felieis rustici et alibi ccomn | luriani — ianuari medion Alex
DD maj: qui οὔ 5ο cyrico pas | st arvenfi civi agricolae. andri aframi maximini proculi
Bonefacii, ad ks pics In e sci maxi
ik miani In mediolano victoris na
Ll casa di moris felicis rustici et storum coco
ani. Quarti 1ΠῚ mat qui eum ceirico passi sunt
Uicturieni . Ianua Arvernus. dedicatio ecclesie. stae
zit. Medion. acreeule [et ὃ dedicatio basilice sel
ET ADAUCTI. petri In uuizenb |!
Denegothie.
Maximini.
ALexandri . P(ro)euli ^
Aframi . Ir. adaueti. |
Adeodali. ! uncis inclusa m. 2.
f. 894 IN ASIA . Sei maximini
MEDIOLANO
Uictoris . Naboris
Felicis . Rustici. ἢ 1. C. om. militis. — 3. S. C. natale sci; C.
et alibi scorum. secundiane. — 3, 4. C. victorianae, S. victurini,
- quadringentorü. b V. emm 5. C. ipu Ee
. audacti; L. ^ πηι. 801 — 9, 4. ὦ» "i
P quattuor martyrü. — τὶ ἃ. V. naboris, C. tumoris. — 8, 9. C. b.
| qui οὔ sco. cymeo. cccun. — 9. C. L. V. sancto cyriaco. — 10. 8.
passi sunt. Rich. Yn syria. . uietoris . et coronae . EL in | allrica. . geoündini a As PES civitate, C. arvernis, L. srvernj LY
ARUERNUS. quarti . In asia. | maximiani . Mediolanio . uictoris . naboris * | om. scae, S. C. sancti. — 11. S arcus o
i culae, L. V. ac regulae; S. C. L.N. uncis incluse
dedicatio ecclesie i
om. (S. 2 m. addit : Ipso die natal sci pacumll
5 E :
Sée Agricole Excerpta etc. ἘΝ. Romae bonefaeii mart. ΤΣ
Nx
5 prius Agr egulae:
ioni τοὶ -- 3 : - MA ST. |
xni anon e supra lin. m. 2. —? prius ciun. — * E em. 1 — 5 i. addidit 2. m. — * prius xuexaxpnu, omisso P(rojculi —
, j
ed. corr. Agricolae.
; 90^
T. 90»
Cod. Bern.
IDUS ΜΑΙ’
IN SIRMIA.
Timothei . el alibi
vii , Uirginum.
Alexandri . Digni.
Cotthie.
IN SARDINIA.
Simplici.
ETINPORTO. -:
ROMANO.
Prestabilis . Felicis.
Uietoris . Cyrici.
Januarii . Heroli.
Pauli . Menerui.
Aquilini . Heracli.
MEDIOLANO.
Uictoris.
LAMOSACO.
Natale scorum.
Petri . et andreae.
Pauli . et dionise '
ET AGUSTIDUN:
Trici epi.
XUII KL: IUN:?
IN ES AURPPA.
Aquilini . Uictoriani.
quorü gesta ha
bentur et alibi.
Eracli . Paulini.
Menerimi.
IN GCIMITER:
Picino.
AUSIMO ΟΠ
Florenti . et * diocliei
ani.
IN GIUIITA'T-EFF
Mengeni . Gaiani.
Iouini ?
IN GIUIT- CORTON:
Uincenti . Nideruni.
Heracli . Pauli.
Meueri . Aquili . i£ pauli *.
Monorgi *. Aquilini
IN TERRETURIO *.
AvcrISIODEREN **
Uicobaiaco.
Passio séi peregrini.
epi . Primi . ciuita.
lis ipsius.
IN T(ER)RITURIO:
""RECASSINE.
ciuitatis loco
campellus depos
fidali 10 presbiteri.
et confessoris.
MAIUS
Cod. Eptern., etc.
Idus Sirmio nt timothei et vir . virginum et alibi alexandri
digni chottiae in sardi simplici | prb In portu rom pre-
stabilis felieis vieloris cyrici ianuari | heroli pauli minervi
aquilini heradi dionisiae mediol Nf ! vietoris lamsacivi
petri pauli andreae.
; Rich. In syrmio . timothei . et. vi !. uirgi | num. Et in sardinia .
simplicii . prbi ?. Mediolanio | petri . andrei . dionisii . augustiduno .
tredici.
1 RP, inr. — ? ἈΠ. episcopi.
Excerpta etc. G. 915. Augustiduno trittiei, — F. Augustiduno xmi
sanctorum confessorum — (deinde) tetrici episcopi. — R?. in Sirmnia
vietoris passio sanctorum petri andreae et al. — Notk. in civitate
Filasiana rosulae.
XVII kl iu& in isuaria aquilini vieturini et alibi heradi
paulini | menserimi eivi piceno ausimi florenti dioclitiani
civi efera | mengenis gaiani iovini civi cortuna vincenti
nideruni herceli | meneri pauli it pauli aquilini minorgi
autisiodó eivi sei peregrini epi | civi trecas nt fiduli prb
et confes.
Rich. In isauria . uieturianae Lin epheso. | gaiani - jouini . Autisio-
doro . passio sei peregrini | epi - Alibi depositio . fiduli prbi.
1 R3, R2. aquilini vietorianae.
! prius diunise — ? in margine 2. m-
22, — 5 prius luveni, em. Iovini — * litt. in
Excerpta εἰς,, F. apud Trecas fidulini episcopi.
; Mettis locello cuius vocabulum ᾿ i,
clinatae m. 2. — τ ed. Monordi — * prius TERRITURIO
[61]
Cod. Wiíssenb. : 58
IDUS MAIAS ! In symia. thimothei οἱ
alibi vn. vir& alexandri digni choti
tidie. In sardinia simpliei In porto
romano praestabilis felicis — vie
loris cyriei ianuarii heroli pauli 5
menervi — aquilini heracli — medio
lano vietoris lamosacü pas sco
rum petri. et. andrei pauli et diui
se Agustiduno praeltece epi
! Pentecostes add. in margine m. 2.
1. S, C. L. V. syrmia. — 9, 3. S. chottiae, C. Y
chor///, L. chotiliae, V. cotitiae, — 3. S. sar-
dina . simpiei. — 5. L. cyriaci; V. helori. —
7. S. L. M. lamosaeum, V. lamosa . eum, C.
lJamsaco. — 8, C. andreae, S. / m. andrei, 2 m.
andreae, L. anduci. — 8, 9. S. L. diunisiae, i
M. V. dionisiae, C. dionisii . iulii, — 9. C. L.
augustiduno ; V. augustuduno ; S, pire,leci, C.
retici, L. protece, V. p(re)tece. — S. addit : et
in civitate fausiana rotolae.
XVII KL: IUN: In. eesaria. Nat. scorü
aquilini vieluriani — heracli — pauli '
ni meneremi In ciuilate — picino
ausumi florenti et dioclieiani In
civit efeso mengenis gaionio iu 5
vini In civit. eorlona vinanti Nide
runi hereli pauli meneri aquili
Item pauli monorgi In aulisoderins
vico baiaeo pass séi peregrini epi 40
primi civitatis ipsius lrigasine
dep fidoli prbi et conf
est senodochium dedicatio ecclesiae scae mariae —
9 prius AUTESIODEREN — ed.
1. S. L. V. esaurea, M. C. isauria. — 3. M. V.
vietoriani; L. heraeri. — 3. C. minermi, L.
manerini, M. V. menerini; C. piceno, — 4. s.
ausimi, C. ausomi ; C. om. et; S. dicletiani, L. M.
declitiano, V. diocliliani. — 5, S. gaiani, C.
gaioni, L. M. V. guiono. — 5, 6. M. iovini. —
6. S. C. L. M. V. vincenti. — 6. 7. S. nide . runi.,
C. L. M. V.nideruni. — 7. C. heruli; C. mineri ;
S. aquilli. - 8.8. autisioderense, L. antisoderi-
nensi, C. autisiodero, M. autissiodorenus. —
9. L. M. V. baioco; L. om. epi. — 10. M. V.
prius (loco ipsius, in V. seriptum in litura) ; 8.
trigassine, C. tricassino, L. M. V. trigasine. —
11. C. passio saneti. — S. addit: In abrincatino .
patricii abbatis.
3 Een. 1—
Fiduti, prius Fiduli.
* lel
f. 90€
f. 904
[62]
Cod. Bern.
XUL KL: IUN:
IN ALEXANDRI:
Uietoris . basille.
ROME UIASALaria !
Uetere . Parteni.
Caloceri ?. Primi.
et depositio. liberi epi.
NIUIDUNO.
Heracli . Pauli.
Peregrini . Minerii.
Aquilini . Uictoris.
et aliorü . Artemi.
Calori ?.
MAIUS
Cod. Eptern., etc.
XVI k iui in alàx adrionis vicloris οἱ basilae rom EAE
et. caloceri primi | depos libi epi inveduno eracli. pauli
mineri aquilini victoris et alibi artemi galcori.
Cod. Wissenb.
XVI KL: ΤΌΝ’ In alexandria vig
ris basilic In roma parthini
galigori e pono liberi epi Nividy
no heracli pauli mineri aqnilir
vietoris artemi calcori ᾿
ile. | Rome . partenis . caloceri .
»alisti , uincentii , felicis.
Rich. In alexandria . uictoris .
et depositio liberii epi. | in achaia .
9, C. basiliae . silvani; L. M. pathyni, V,
pathini, — 3. C. gallicori . eponi; deinde;
Fixcerpta etc, R*. Nividuno hilari ete. vicloris adriana. — Bedae liberu(m)epi, deleta.— 3,4. C. nevoduno, L.nim-
cod. S', Romae via Salutaria veteri etc. — Notk. Alexandria vietoris ! viduno. — 4. S. menerii, L. M. V. minerei, —
basilii. 5. C. arche//.
XU.KL IUN-
IN ALEXANDR:
Potamonis . presbit
Hortasi . presbit
Marci . Euangeliste
Serapionis . Panteri.
Dioscori . Palmi.,
Pitigon * diaconi.
Genron ?. Datiui.
Luci. et maxime.
Hermon lectoris.
eum aliis nu.
IN AEGYPTO.
IN ANACIPOLI.
Dioscori . lectoris.
qui multa passus €.
CONSTANTINOPL:
Efuchi . Serapionis.
Bustasi . presbiteri.
Patamon . Panteri.
Peteglondi . Aran.
lectoris . Datiui.
Marciani . Luciosi.
Luciane . Aegine
et alibi . Cassi.
el uietoris.
XV KL: IUN: In alexandrii panla
moni prbi hortasi prbi serapionis
prbi panteri dioscori palmi pe
XV k iui in alàx potamonis prb orlasi syrapionis prbrm
pantheri dioscori palmi pelegondi diae cenroni | dativi
luci et maximae hermonis lect el alior mr. In aegip dio-
scori | lect constantinop euchi serapionis bastasi prb pota-
monis | pantheri pelegloni dieranti lect dativi marciani
Ineiosae locani | ezenae et alibi cassi victoris.
lecon diae cesson dativi luci maxime
hermone lect cum aliis mu
In aegypto diosceori lect qui mul
la passus est. In constantinopoli
efuchi sera ionis buslasi — prbi
paetamon panteri —pele
clondi aeran lect — dalivi mario
ciani lueiosi luciane aegine ;
et alibi Nat seorum casi et vic
toris
1, 9. S. patamoni, C. patomonis. — 3. C. hor-
tasii, deinde om. prbi; L. V. syrapionis. — 34
C. V. pentecon. -— 4. L. diaconis; S. C. V. cen-
ron, L. cerron. — 5. S. C. L. M. V hermon. —
6, 7. L. M. V. multum. — 8. 8. €. elfuci, b. Y.
eufuchi, M. efuschi; S. saraionis, C. ser///Ionis,
L. M. V. seraionis. — 9. S. C. L. M. V. patamon.
— 9, 10. S. poteclondi, C. peteelondi,L. M. pele-
dondi, V. peterlondi. — 10. L. aeram. —
11. L. egipne, M. aegynae, V. aegipne. — 12. C.
cassi ; addit : iuliani : S. addit : prime
Rich. Alexandria . potamonis !. prbi. bo | stasii ?. In aegypto . dio-
scori . In antiochia . petri. | ermogenis . furtunati . quinti , nicturici .
! RI, potamis, R?, pomonis — ? R? bartasii.
FEecerpta ete, Ἐς Antiochia petri et hermogenis — R?. Rom. natal.
saneti iohannis episcopi οἱ confess, in Alexan. polamon presbyteri —
0. horlesi seraphionis presbyterorum ete. maximi hermeti lectorum
eum aliis imr. In Aegypto in Anaxypoli etc, ad cuius memoriam multae
curationes fiunt.
! aria addidit m. 2. — ?* prius Calociri — ? c supra lin. m. 2.; ed. Calori ; lege Caleori — * prius Piticon — * ed. Centron
1 — * ed, Centron.
91"
f. 91^
Cod. Bern.
XIIII KL: IUN-
ROME . Natal
- Caloceri . Paterni.
Eunucorü . et uxorü
Decii . imperatoris.
qui ei esset unus.
ex his prepositus.
cubiculi . alt pri
micerius . nolentes.
sacrificare idolis.
adecio occisi sunt
et requiescunt in οἱ
miterio.
IUXTA UIA APPIA.
IN CIMITERIO.
Calesti.
UIA APPIA Natal
Paterni . Gallicorü
Urbani . Indici.
Seleuci . Felicis.
Gloniei . Griscenti.
Colonie . Iulie.
Ir. Urbani.
IN ALEXANDR:
Areni diaconi.
IN GESAREA.
capadocie . Puliuchi.
IN AFRICA . Qunti !
Primuli . Salusti.
Furtunati . duorü
Donatoris . Primi.
Indice . Loeuste
Rogate . Urbane.
Romane.
IN GETULIA
Emili . Baseli.
Pretextate . Baselie
Parthini ?.
XIII. KL: ΤΌΝ’
IN AFRICA.
Uietorii ?. Marcello
se . Salsae
ROME. UIA SALAR.
Uetere . Baseli.
IN OSTEA
aureae. Nemauso.
Baudeli . martyris.
et alibi . Geruasi.
Protasi . et depos
Uellesi et fausti
episcoporum.
BETURICAS
ciuit . depositio
Si Austrigiseli epi
MAIUS
Cod. Eptern., etc.
Xin k: iufi rori v ealoceri parteni eunichorü decii imp et
uxoris eiws δ nt prenni galli euri urbani conf | Indici
seleuci felicis donici crescenti colonicae iulicae ILurbanze |
alexandri areni diae in 6655 capodoé poliochi in aff quin-
tuli | primuli salusti fortunati donatoris It donatoris primi
dicessi | Ineussae rogatae orbanae ingetulia emili basili
praetextatae | basiae partini.
! eius additum prima forte manu.
Rich. Rome . caloceri . pudentianae . | urbani . seleuci . Alexan-
dria. areni !. diae, In eae | sarea. epoliochi, In affriea. quinti , Getulia .
emelii.
! RI, hereni.
Excerpta etc, ἘΠ. G. 914. potentianae (G. 915 addit virginis) —
R'. potentianae mar. — O. eunuchorum uxoris efe. — Bedae cod, S'.
passio scae potentianae virginis.
XIII k iui In aff vieloriae marcelosae salsae rom basilae
in ostea aureae nemauso baudilis | mar et alibi gerbasi et
protasi et fausti episerm.
Rich. Rome urbani confessoris. ba. | sillae . uicturiae B In galliis .
baudeli .mart . Alibi. pro | tasii. geruasi . fausti . Biluricas austre-
gesili epi. [Eustasii mar.] '.
! uncis inclusa m. 2.
:; n MIS
Fixcerpta, etc. R3. Bedae cod. 51, Rom. via Salutaria natalis s.
lissae pra aliis duobus) vieturiae (S'. om.) et al. (S*. om.) — Ὁ.
marcellinae et salsae.
1 ed. Quinti — * ed. Parthiniae — ? prius Victurii.
[63]
Cod Wissenb.
XIII KL: IUN: Rom mat scorum
caloceri parteni eunochorü
el uxorum eius decii imperatori
qui eum esset unus ex his prepo
situs eubieuli alter primiciri
us nolentes | sacrificare — ido
lis adecio occisi sunt et requies
eunt In eimit iuxta — vin — appia
In cimil calesti via appia Nat
paterni σα! τοῦ. urbane
Indici se leuei felicis clonici
crescenti colonice iuliae [té
urbane In alexandria Nat sci
areni diaé In ceesarià cappa
docie Nat séi puliochi In africa
Nat séorum quinti primoli
salusti furtunati duorum. do
natoris primi Indice luguste
rogate urbane romane
In getulia Nat séorum emili
basili praetextate basilie
partini.
2, C. paterni ; L. M. V. eunuchorum. — 3-7. S.
ucorum, L. V. uxorem, M. uxoris, om. eius; C.
uxorum eorum. Hi sub decio imperatore
occisi et requiescunt, — 3. L. M. V. imperato-
ris, — 4. M. V. essent. — 5. S. Τῷ, V. cubili; L.
M. V. primicerius — 8. C. L. M. viam appiam.
— 9. M. V. calixti ; S. on. via appia ; C. om. nat.
— 10. L. M. patemi; S. L. M. V. galigori, C. ga-
licori ; C. urbani, L. M. orbanae, — 11. L. M. V.
incidi; S. C. L. M. V seleuci; C. elonici, M.
donici. — 12. C. ere///ti. — 13. C. urbani . inge-
nuae . saturni; L. M. orbanae.— 15. S. C. polio-
chi, L. M. V. poliocli, — 17. L. M. V. fortunati.
— 18. L. V. lucustae, M. loeustae. — 90. S. C.
emeli. — 21. S. C. baseli, L. M. V. om.; L. M. V.
praetextati, — 22. S. pastin/J/.
XIII KL: IUN: In africa Nat sco
rum vieturie marcellose
salse Rom via salutaria
basilisse aurei Nustue nema
vi baudeli mar et alibi nat
scorum gervasi protasi et
depositio velles; et fausti epi In
civit. beluricas dep séi austre
giseli/ abba
2. L. M. V. marcellone, — 3. C. L. salaria. —
^. S, ba//selisae; S. C. nustiae, L. M. V. nusce.
— 5. L. saudeli. — 6. C. sanetorum germano-
rum; S. gervas., L. cervasi ; L. M. V. et protasi.
— 3. L. M. V. faustini; S. C. eporum (S. C.
cetera om.) — 8. L. M. V. bituricas. — 8, 9. L.
augstregisseli, M. austregysseli, V. austregis-
seli. — 9. L. M. V. epi (Toco abbatis).
^ne o e m
Ψ Εν
MAIUS
[6]
Cod. Eptern.. etc. Cod. Wissenb.
Cod. Bern.
XII. KL: ΤΌΝ’ XII k iui In. maurità timothei policutici diac in rave | XII KL. IUN: In mmauritania thi
IN MAURITAN- marlyriae | cessaria polieucti in aff victi maurellae mothei. poli eutici dia In
Timothei . Poli. quinti primuli salus | furtunati marcellae primi in cess& provintia cesaria . poli eviti
Eutici diaconi capodoc policuti vietori | donati quinti locustae 1n britta In africa Nat scorum. E
IN P(RO)UINCIACESAR 1 timothei diac el alibi nal | mathei apos civi autisiodó maurelle quinti primoli
Poli . Eueti. depos valentis prb salusti furtunati mirellae
IN AFRICA. . primi du cesaria — cappad — poli
Scorum Uicli. cuti vieturie - donati quinti
191 Maurelle . Quinti. lucuse — primi eut dn νον
a mat thimothei diae I eivito-
Primoli . Salusti. - PONE
Fortunate . Ir. Mau late autisi. oderinsium dep be
velle . Primi. ati valis prbi et. conf. [et nall sci ualentis
y
IN CESAREA mart]
capadoris. 1 uncis inclusa m. 2.
Policuti . Uietori
Donati . Quinti.
Locuse . Primi
Eucti. 3 p. M. V. polie, Corb. brevius pauli.—
IN BRITTANIA. | epoli . eulci i jocundi, M. oe L. Y. Ww
Timothei diaconi. viti. —5-7. S. C. L. M. V. maurelle (C. mirillae).
quinti . primoli . salusti . furtunati. (L. M. V.
et alibi Natale
Matthei . Apostoli. fortunati) . mirelli (C. nirillae, L. M. V. mirelle).
IN GIUIT- AUTESID: primi. — 7,8. C. polieucti, — 8. S. C. victuri,
ἘΞ s L. M. V. victori, — 9. C. tria nomina om. — 10,
RINSIO Deposit 5. Q. L. M. V. diaconi. Et alibi nat. mathei
Beati ualis presbit. | (L.V. s. matthiae) api. — 11. C. autisiodero,
L. aulissiodorensium, M. V. autisiodorensium.
Εἰ confessoris ὑν Rich. In maurit nia . timothei . Et. rà | uenna marlirii . poli
ich. 1n aurdtania . » τι ἃ. & 5 . [m "m " * : 3
eutiei . In affrica . uieli . | maurellae . In pritania . timothei diac . e ΤΌΝ dat ^" a We
Alibi | sei ualentis martyris . et epi. M. om. pauli et a. q.; CERA M. V. a
inclusa om. ; S. addit et nemauso . passio sei
erli una die martyrio coronati. | baudilli . et in ravenna . martyriae . Zn. mar-
apuliensis et antiae matris | gine inter dies XII εἰ XI kal. Iunias 2 m..
senon . natale sci romani.
Excerpta etc. Ὁ. in Caesarea helieb!
Romae passio saneti eleulheri episcopi
eius.
|
|
XI. KL ΤΌΝ: XI k iun in aff faustini timothei venusti casti emili eotti | XI KL; IUN- Rom nat séorum fa
ROMAE . Faustini rogati albini rogaliani | maxenti et felicis It casti If emeli ustini thimothei venusti casti
emeli cotti rogati maxenti
plassi in corseca insola nt | luliae civi aulisiod depos
e&8 poliuiueti felicis ianuari concessi albini
rogaliani Item casti ltem emeli
Timothei . Uenusti.
Casti . Emili . Cotti. οἱ trans helenae virg in capp €
Rogati . Maxenti.
Felicis . lanuari. blassi In corseca Insula pàs ϑ5ῦ8
ἢ 91 Concessi . Albini. iie In civit aulisioderins — dep
eb translatio corporis sce helene
Rogatiani . Ir . Casti
Ir. Emeli . Plassi.
IN CORSICA IN
aula . Pas See Iulie
IN GIUIT- AUTSD:
RINSIU: Deposit
et translatio corpor
Sée elene uirginis.
virg [π΄ eessaria cappad nal
s&i polieti In civit — treieclo 40
dedicatio — basilice si michahelis
archangeli
3. S, L. V. emili — 3-5 L. V. om. α colli
IN CESAREA : : ^
capadocie - Peliucti. * Rich. Affrica . fausti . uenusti .emu | li. maxentii . Rome. timothei . usque ad emeli — 5.8. rogantiani ;Mom. bis
casti .Inn corsica . | iuliae . Autisiodoro . scae helenae uirginis. | | item — 6. S. C. L. M. V. plassi ; L.M. V. corsica
Alibi poliucti. * L— 7. G. addit : virginis et martyris ; S. C, auli-
siodero, L. autisiodorensi, M. V. aulisiodoren-
Excerpta. etc, E! Romae helenae matris constantini — O. in Africa | sis — 8. S. om. corporis — 10. S. C. poliocti :
nal. ss, easti eL emilii. Romae nat cati el maxentii. S. C. L M. V. cetera om.
| pino) suppletum, forte m. 1; ed. Cesarea — * prius Puliucti,
X KL: IUN:
IN SPANIIS
Epietili . Abtonii.
Baseli epi . Ir. Aptonii.
IN AFRICA . Quinti.
Luci . el pas sei de
siderii epi et martyr
Iuliani . Felicis.
Montane . lanuarie
Emilie . Nonne.
Almeride . Asti.
Basilei epi . Uietori.
Firmi . Montani.
Iuliani . Uictorici.
Videle . Donati.
Nicie . Fausti.
Timothei.
(0 TT CSENEROCRREPE
1 {ΠΠ|. KL: ΤΌΝ’
IN STRIA . Zoelli.
Seruoli.
, IN AFRICA . Natl
| Séi . Saturnini . et ali
orü n. ^
IN PORTO ROM:
Natal Sei Uenanti.
IN SIRIA . Zoeli.
Saturi . 'Timini
Saturnini . Seruili.
Felicis . Siluani.
Furtuni Ir. Zoeli.
STrie ! . et diocli.
IN GALLEIS CIUIT-
Nametis . Rogatiani.
Donatiani . Germano
rà et martyrum.
BASILLA CIUIT*
Sei Albani martyr
AT MEM
! 8 add. m, 2.
MAIUS
Cod. Eptern., etc.
X k iun spanis epieli et aptoni vi i ideri
iun spa : ptoni vienna civi desideri epi.
basili epi it aptani in aff quinti luci iuliani esee
El : emeliae nonnae almeridae asti basilei epi
vietori firmi | montani iuliani victurici tedeli ini
eres ci tedeli donati nicae
[65]:
Cod. Wissenb.-
X KL: IUN: In hispaniis Nat scorü
epietiti optoni baseli epi
optoni In africa quinti luci et pas
sci desideri — epi
felicis montane
Item
el maf iuliani
januariae 5
emelie Nonne almeridie asti
basilei — epi
lani iuliani victurici
firmi
fideli
victori mon
donati micie fausti thimothei
ἴοι. In emerita . epicterii . et basi . | epi . Affrica . quinti . lucii , Et
uienna , desiderii epi . | et mart. iuliani. felicis . montani . ianuariae.
Excerpta etc. R? in. Hispaniis natal sanetorum epitecte basili epi-
scopi desiderii — Ὁ. luci heliae. — Bedae cod. S! caesarea luci
iuliani etc. Vienna passio sci desiderii epi cum aliis vir.
VIII k πιῆ In. istria. αἴ zoili servuli In aff sci salurnini et
aliog vi ! in por rom vincenti in siria zoeli saturi timini
saturninae | servili felicis silvani furtuni Kt zoili siriae et
diocliae ingal | civi namnelis rogatiani donaliani germa-
noR et martyR
3. S. C. L. M. V. aptoni.basili — 3. S. C. L.
M. V. aptoni ; S. quintili. — 4. C. om. et mar.,
S. 2 m. addit : lingonice urb. — 6. L. M. emi-
liae ; S. almerite, C. alemeridi, L. V. almeride
— 7, &. S. om. montani.— 8 S. victuri, L. M. V.
vietorici — 10 C. addit : silvani . foci.
ὙΠΠ KL: IUN: In stria Nat séorü
4ebelli servoli In alrica nat 80]
saturnini et aliorum m Im
porto romano Nat δὶ vincenti
In siria zoeli satori timini
saturnini servili felicis sil
vani furtuni ltem — Zoeli — stite
el diocli In galleis civit. nametis
fica. | saturnini. In syria . satu-
Rich. In istria . seruuli , et in ἃ i.Ins
felicis. In. nametis ciuitate . roga-
re. imini !. item satur | nini .
tiani.
τ RI timii.
in Porto Romano natal sanclorum zebelli ser-
elc, R3. N
rue d ri cod. D. Africa fortunati et aliorum ni.
voli vincenti — Bedae-Flo
Nat séomum rogaliani dona
tiani germanorum et martyr
1. C. L. In histria, M. V. In istria, — 2. C. ser-
voli . secundini. — 3. S. mui, C. trium. mart. —
5. L. zeoli, M. zoili ; L. M.V. saturi; L. timissi, —
7. L. M. V. fortuni ; M. zoili; S. C. L. M. V.
striae, — 8. S. dicli, C. diocli . maximini ; 8.
gallea, C. gallia, L. M. V. galliis ; S. C. namne-
tis — 9. S. om. nat . sanctorum. — 9, 10. M.
donati, V. et donatiani.— 10. C. om. et marty-
rum.
10
f. 92^
f. 92:
f. 921
[66]
Cod. Bern.
UII KL: IUN:
IN SOLA TUSCLKE.
ciuitate plera.
Natal Sentiate.
Uincentii οἱ sante
MEDIOLANO.
depos Dionisi epi
Polegrati . et alioR
in . Coronati.
Uincenti . lohannis.
IN ORIENTE
Eusebi.
UIA NOM(ENJ)TANA
miliario . ὑπι.
Natal Urbani epi
IN CIMITER:
Pretextati . Dorostori.
IN AFRICA . Sabi
ani . Sepline.
'TRECAS.
Leoni . mona
chi
EPHESO.
Iohan apol.
Saturni . Saturi.
TTimini . Tomum.
Uicturi . Stiali.
Uicturie . et Flavini.
ET UIGENNA
pas Sci . Desiderii.
epi et martyris.
UII KL: IUN:
IN AFRICA . Natl
Eracli . Pauli.
Mindini.
IN AFRICA.
Ir. Pauli . Anteon
Quatrali . et depos
Sei Agustini epi
el confessoris.
Rufini . et ualerie.
IN TUDERTINA.
TUSCIAE.
Felicissime.
Eracli.
Paulini.
Menedine.
Saturi . Uictor
Saturnini . Marini.
Ir. Saturi. Furtunati.
et thomedi.
AUTESIODER:
loco cociaco
Passio Si Prisei.
οἵ sociis suis.
innumera martyr
multitudine.
ROME . Simm&ri.
marlyris . et transitus ma
gulfi siue maiulfi epi *
Y litt. inclinatae add. m. 2.
MAIUS
Cod. Eptern.. ete.
VIII k iui: mediol dionisi epi et confes civi blera sencianae
vincenti | οἱ scantae policrati et aliorum im . gortuna civi
vincenti | iohannis in oriente eusebi via nominala mil vr
nt turbani | epiin civi ptextata dorostori in aft fabiani
septini effeso | ióh apos saturnini timini tomun! vieturi
istiali vieturiae fluini.
Rich. In mediolanio . depositio . dio | nisii epi . Et in campania .
atelie. amonis, Ro | me. sci urbani epi.dorostori . epheso . io-
hann,s apli.
Ecerpta etc. G. 915. F. Atellae — R?. Tunic. civit natal saneti leo-
nis epi et saneti urpani papae — Bedae-Flori cod. B. Trecas marcel -
lini ep. Trecas leonis martyris.
VIL k iui in aff eracli paulini muudini agustini epi in aff
pauli | ateonis quadrati rufini valeriae in tuder tusciae
felieissi | mae eracli paulini meridie saturi vieturi satur-
nini marini | it saturnini fürtunati et theomedi autisiod
civi pas prisci
Rich. Yn allrica . eracli . pauli . Et intu | der . felicissimi. et min-
diniae . In affriea . depositio | sei augustini epi . Autisio loro . passio .
sei prisci.
Excerpta. etc. E!. in Britannia augustini epi — ἃ 915. O. in Britan-
nia depositio auguslini primi Anglorum epi. — ἃ. Romae semetri
(Lab. Tr. symmetri, Aug. Ximeti) cum aliis viginti tribus (Lab. xxi)
martyribus — Ὁ. in Africa nat. ss. quarti et rufini — G. 914. rufine —
Bedae cod. S!. in territorio autisiodorense loco quintiaco etc.
Cod. Wissenb.
VIII KL: IUN: Insula tuscie civit
lera — Nat scorum sentiate — vin
cenli et séae mediolano dep di
oni epi polecrati et aliorum m
coronati vincenti iohannis In 5
oriente — eusebi Via — nomenlana
miliario vum Nat orbani epi In
cimit praetextali dorostori.
In aíriea fabiani septimi In
eleso saturnini saturi timini 10
tomum vieturi sliali victurie
flavini et dep sei marcel con
fessoris
1. Ὁ. In solo — 2, 3. S. lere, C. M. blera ; S.
sentate, L. V. sentiani, M. sentiae, C. senten-
tialae. vincenti el sanctae julianae ; V. post
sanclae spatium vacuum — 3, 4. C. L. M. V.
dionysii. — 4. S. C. polegrati, M. polyeratii.—
5. C. coronatorum ; iohannis , marii. — 6. M.
momentana, V. numentana — 7. C. vim; V.
nat. sci; L. V. urbani.— 8. S. pretatati, 2 n.
pretaxato ; G. dorostoli — 9. C. sabiani. se-
ptimi . iulii, — 9, 10. C. L. M. V. In epheso
iohannis apostoli, S. addit : et avglta; C. om.
saturi . timini, L. M. V. timidi.— 11. L. tomuni;
L. V. vietori, M. vietoris; S. stialis, L. M. V.
sciali . vietoriae. — 12. S. et flavini el. —
13. S. addit : et vienna passio sei desiderii . epi-
scopi.
VIL KL: IUN: Natl heracli pauli
mindine In africa item — pauli
antemi — quatrati rufini οἱ νὰ
lerie I tu turtina tuseie — Nal
scorum felicissime eracli pa
ulini menedine saturi vie
turi Saturnini maurini lté
saturi furtunati οἱ — tho medi.
In terri turio aulisioderins loco
quoliaco pas 580] prisci martyris
cum sotüis suis numera In multitu
dine.
1. C. L. M. V. saneti aeracli (L. V. eracli). —
3. S, mindianae ; L. M. V. pauli et. — 3. S.C. D.
M. anteon, V. anteon.; C. L. V. quadrati ; 5. rU-
fine ; C, om. et — 4. C. magni. In civitate tuscia,
S. Insula tusicae, L. M. V. In tutuaratine (M.
tuturatine, V. tutuoratinae) tusciae — 9. ἃ, b»
V. felicissimi. — 6. S. menedime. — 6. 7.L. V.
victori, M. victoris.— 6-8. S. a victuri usque ad
saturi om. — 7. L.M. V. mauri ; L. V. om. item.
— 8. C. L. M. V. fortunati ; C. om. et L. M. V.
themedi. — 9. S. C. autisioderense, L. autisiodo-
rensi, M. autissiodor, V. autisiodorensis. —
10. S. quotitiaco, L. M. V. quociaco. — 11 DU
cum innumera multitudine, S. innumero, b. M.
V. innumera. — 12 S. addit : el in africa . de-
positio sei agustini epi.
[. 980
Cod. Bern.
UI KL: IUN:
IN ALEXANDR-
Aquilini " presbit
Euangelii ? et aliorü
xin.
IN THOMIS.
Helie . Luciani.
Zotici . Marcialis
Uicturi . et murine
ROME . Restituti.
ΙΝ AFRICA.
Sacci . luli. Daame
Carpie.
ΙΝ SARDINIA
Salutiani . Eutrici
epi . Criscentini
Titiani . Quinti.
Stiabili.
U KL: IUN.
PAMPILIA.
7Z&oli . Primi.
Nonni . Aurosi.
IN AFRICA
porto arminie
Emili . Felici.
Priami . Liciani.
ROMJE . UIANO
MENTANA
miliario . χα,
Epagati . Eustasi.
Uietie . Castule
Epigatiani . Octobri
Urorie . Uippi.
Adauli . Homini.
Marcili . Cillonie
Maxime . Fylomini
Auticie . Commini.
Marciane . Flununi
Maeriani . Castule
cum aliis septem.
IN GIUI'T- PARI
sius . depos.
Sei Germani epi.
MAIUS
Cod. Eptern., etc.
VI k iuf In alex acculi prb evangeli et aliorü. xui In tho-
mis heliae | luciani zolici marcialis vieluri et murmae in
aff iuli dami | carpiae et alio& cccc In sardifi salustiani
entropi epi alibi | crescentini tieiani quinti .
Rich. Alexandria . aquilini prbi.eu | angelici et aliorum . xut.
Alibi heliae .luciani | martialis. In aflrica.sacei carpiae! . in sar-
dinia . salueiani? , eutici epi. crescentini . tieiani? . quinti, | stia-
bili.
! RI sarpiae, — ? R!. seluciani. — R'. ficiani.
Excerpta etc. G. "Tr. Roma restitutae (Lab. restituti) — R*. Ale-
xand. natal sanctorum aquilini victuri zotici eutrici —G 914. sciabili—
Ὁ. in Sardinia. salutiani etici episcopi crescentiani quintiani et quinti
— Bedae cod. S'. in Alexandria acuti prbi etc. in Thomis heleae etc.
murianae. In Africa sacei ete. damiae etc. eutici epi etc. triciani quinti
sciabuli — Notk. in Thomis victoris et maurini. -
V k iun In aff nt getuli n//junni primi aurosi proti mari
miniae in sardifi emili felicis priami | feliciani rom vepe-
gani euslasi victiae castulae et pigali anie | octobri
uroriae vimpiali homini marcelli cilloniae maximse |
filomoni aveltiae cummini marcianae flumini macrianae |
eastulae eum alis v civi pariseus depos sci germani epi.
i. aurosi , proti . | in sardinia . emeli . priami.
Rich. In affrica . cetul an 1
juitate. depos.se! ger-
Rom . epigati . catulie . | martialis . Parisius c
man, epi. d
Fixcerpta ctc, F. in Pamphilia primuli primi etc, — ἃ 914. zetoli pri-
moli Rome cpegapi marciani castuli.
! ni abrasa — ? postremum i add. m. ?.
[67]
Cod. Wissenb.
VI KL: IUN In alexandria Nat seo
rum Aquilini prbi evangelii
et aliorum xmr In thomis heliae
luciani zotiei marcialis Vie
turi οἱ maurine In africa nat
séi sacci iui da ame carpie
In sardinia salutiani eutrici epi
criscentini tieiani quinti
stiabili "
3. S. C. M. aquili ; L. M. V. om. evangelii. —
3. V. xiu ; M. helyae. — 4, 5. L. V. victori, M.
victoris.— 5. L. V. maurini ; C. maurinae . ser-
vuli, — 6. S. C. L. M. V. sanctorum ;S. C. L. M.
V. daame. — 7. S. et in sardina eutriei ; C. om.
epi — 9. C. stabuli, L. M. V. sciabili ; 8. addit ;
et in sardina salustiani.
V KL: IUN: Pamphilia zeloli pri
mi nonni curesi In africa
portini arminie In sardinia
aemili felieis priani luciani
Rom via nomentana miliario
xir Nat sorum epegati eustasi
vieliae castule ορίοα! Amae
octubri urorie viapia hili — ho
mini marcii cillonie maxime
fylomini avittiae commini
marciae — flumini marciani
castule eum aliis vn In. civitate
parisius sei germani epi el conf
1. M. pamphyliae ; L. zotoli, M. zetuli.— 2. L.
nonna ; C. euresi.— 3. C. portuni; M. armeniae;
&. sardina. — 4. S. felici ; C. primiani, L. pi-
riani.— 5. L. M. V. numentana — 6. V. xu ;
8. [;pigati, C. epicati, — 7. C. item epicali, om.
amae ; S. aniae, L. M. ance, V. anceae. — 8. L.
M. V. usorie ; S. M. vippia . hyli, C. vippiapili,
L. V. vippia . hili.— 9. 8. cilioniae, L. M. V. col-
lonie; C. maximi. — 10. S, L. M. V. sylomini,
(. filomini . aviciae ; C. commieni, L. comini.
—11 1248: macriani, C. mariani ; L. M. V. llu-
mini . item. marciane . castule. — 12. S. ca-
stuli ; C. vin — 13. S. depos . sci ; 2 m. in mar-
ginibus : et sei clodoaldi regis britanniae.
dedicatio sce regine.
10
f. 93:
[68]
Cod. Bern.
III KL: ΤΌΝ’
IN CIBALLIS.
Pullionis . lectoris.
NOMEDIA.
Grispoli.
IN GESAREA
capadocie . Cyrilli.
IN AFRICA.
Primi . Accidie.
Passimoni . et ali
orü centü quin
quaginta tres.
'TREUERIS.
Maximini ! epi
ROME . UIAAU
velia . Restituti.
UIA TIBURTIN:
Septem germanor.
IN SPANIIS Genti.
ANTHIOGIA
Sicimodi . Bassi.
Uenusti . Uietori.
Pulli eni. lr.
IN CESAREA
capadocie ? . Garelli.
Primoli . Finodi.
Uenusti . Tredentei.
IN ANAUNTA.
Sisinni . Alexandri .
Martyrii.
IL. KL- ΙΝ’
AN'THIOCIA.
Sici . Palatini.
qui multaturmta
passus est.
TURRIBUS SAR
dinie . Natale
Séorum . Gabini
Grispoli.
IN NICOMEDIA.
Multorü séorü
1! ni add. m. 2. — ὃ. ed. cappadociae.
MAIUS
Cod. Eptern., etc.
spanis genti numidia cri-
lect in cess capod cirilli in
Cod. Wissenb.
III ΚΙ. ΤΌΝ’ In eiballis Nat séi pul
lionis lect I numidia Nat sj
crispuli In — cesaria cappd Νὰ]
si eyrilli In africa Nat seorum
primi —aecidie passimoni et alio 5
rum cum treveris dep maximi epi -
de antiquis ibi multa signa el cu
rationis fiunt Rom via aurilia
Nat sei restituti — Via — tiburtina
seplem — germanorum In spaniis 40
n| sei genti Anltiocia sieimodi
bassi venusti vieturi pullieni [16
In cesariae cappadocie carelli
primoli finodi Venusti tredentei
In anauma Nai séorum sisinni 45
alexandri οἱ marthyri.
III k iui rom nt virginis in
spolis | in ciballis pollionis
aff primi accidim | bassi mori δὲ alio CLi irever nt
maximini epi rom restituti | item via. tiburtina vir. ger-
manor . antioé scimodi bassi venusti | victuri pullieni Ht
cappod carilli primoli venodi venusti | gissinni alaxandri
martyr.
1. S. 5686 — 1, 2. S. C. L. M. V. pollionis ; C.
lectoris et martyris — 2. S. C. nicomedia — 3,
4. C. a crispuli ad sei om. ; S. a nal ad scorum
om. — 5. S. passi aliorum. — 6.8. sci maximi,
C. maximini. — 7. S. ubi — 7, 8. C. ab ibi ad.
fiunt om. ; M. V. regna ; S. L. M. V. curationes
— S. C. L. M. V. aurelia — 9. S. sci restitutae ;
C. addit : martyris — 10. S. septe ; S. C. hispa-
niis — 11. S. centi ; M. V. siccimodi. — 12. L.
M. V. victori . pulliemi ; G. L. M. V. om. item
— 13. S. om. in ; S. L. M. V. cesarea ; S. cappa-
docia ; L. carchi. — 14. S. finoli, V. fonodi ; L.
V. tredenthei ; C. addit : ioccundi. — 15. L. M.
V. anaunia — 16. S. et martyr/// ; C. L. V. ale-
xandri martyris, M. et alexandri MR ; C. addit :
romae natalis sanctae petronillae . alexandri,
Rich. Rom . restituti , Et. in allrica . | primi . acidi apasimoni !.
et aliorum . cum? . Tre | ueris . maximi epi . In spaniis . sicinoti
musti.
? R2; apasimenti. — ? R?. uut.
Excerpta. etc. ἘΝ. apasimonis et aliorum (numero om.) — Bedae
cod. S!. primi bassimonii et aliorum ete. martyrii.
ΠῚ KL: IUN: Anthiocia Nat scorum
sici palatini qui multa tor
menta passi sunt turribus — sar
dinie Nat séorum gabini crispo
Ι In nieomedia Nat multorum
scorun
ΠῚ k iu In aquileia nt cantiani eutici et entimi antio sci
palatini | In turribus sardiniae | gabini crispoli numidia
multorü scorum.
V. sci — 3. S. Ποῖ. —
3. S. M. passus est — 2, 3. C. a qui ad turribus
om. — 3,4. S. sardine.— 4, 5. L. M. V. crispuli.
— 5. S. addit : in cappadocia natale cyrilli.
1. L. om. sanctorum,
Rich. In antiochia . esiciae . eutimiae . | et in sardinia . gauini .
palatini. Item in sardinia . | gabinae . erispoli.
PRD' KL: IUN-
IN AQUILEIA
Canti . Cantiani.
τ΄ Procati . Crissogoni.
et cantianelle
CARTAGINJE:
Daciani.
TURRIB; SARDIN:
Griseentiane.
ET INCIU: FIRTHA.
Donatiani.
ROMJE: UIA AURL: !
Processi . //| Martinia
Gauleni . Germani.
Uictori . Siluani.
"Thelesfori . Uictorini.
Donati . Stiali.
Terti . Rogati.
| Ir. Germani . Ir. Siluani.
Honori . Cecilie
"Tertule . Laute
Uietorie . Furtunate
Maximi . Rogate
Pauliee . Acapie
Castule . Amellic.
rop — Ir. Tertule . Lupi.
Iuste . 'Tecle.
IN ANTHIOCIA
Paulisi . & isici ?.
] ROWMJE: Petronil
le uirginis.
OC QD
1 ed, Aureliana ; lege. Aurelia — ? in margine m. 2.
Cod. Eptern., etc.
Pridie k iuü In aquilei cantiani proti crissogoni et
canlinelle sardiü criscentiani | In civi sirtha. donatiani
rorn processi martiniani gallieni | germani vieturis silvani
thalisfori vieturini donati istali | terti rogati it germani. it
silvani honori eiciliae tertulae | laudae vieturiae fur-
lunalae maximae rogalae paulieae | appiae castulae it
tertulaelupi iustidae antioe pàulini istiei seae | petronillae *.
[d inelinata serius addita, forte manu 1^.
| earundem — Nat
[69]
PRID: KL: IUN: In quileia nat seorum
canti — eantiani . proli —grisogoni :
el eantianellae / Cartagine da.
ciane turribus sardinie cris
cenliani In eivit sirtha — donaei 5
ane Rome via aurilia Nat seo
rum processi martini In civit ᾿
scorum — gaulieni
germani vieturi silvani the
lisfori vietorini donali istiali 40
terti rogati ltem germani
Item — silvani honori cieilie — ler
|tule laute vieturie furtunati
maxime rogate paulice — aga
pie castule amelle Item ter 15
| tule. lupi iusti. tele In anthi
ocia paulini et isici.
Rich In aquileia . cantiani . proli . | Rom. processi. martiniani .
carlagine ,datiani. | Alibi. isici. Rome . scae petronellae uirgi-
nis.
Excerpta etc. (ἃ 915. in Aquilegia. cantiani et cantianillae et saneto-
rum martyrum marcelli et exuperantii diaconorum — F. in Antio-
chia paulini efe. tertullae iuste tegle — R?. Rom. etc. basilidis et al.—
Bedae-Flori cod, B. in civitate Gerunda nat. 55. germani vieturi silvani
— Notk. in Hispania civ. Gerund. germani vieturi sylvani telesphori
vietorini eLaliorum multorum.
1. S. G. L, M. V. aquileia — L. M. V. natalis
s, petronillae natalis sanctorum ete. — 9. C. L.
erisogoni — 3. C. cantianillae — 3, 4. S. ont.
dacianae — 1,9. S. criscentioni, M. V. crescen-
tiani, C. erescentioni . memmii — 5, 6. S. sarta.
donationi, C. sirta daciani, L. M. V. sytha (M.
syrtha, V. syrta) donatiani. — 6. C. L. M. V. au-
τοῖα — 6. S. C. L. M. V. (L. V. et) martiniani
— & L.M. V. eorumdem —9.L. M. V. vietoris.—
9, 10. S. tilistori, C. thelesphori, L. lelisfori, M.
V. telesfori — 10, 11. S. M. stiali, L. stialiterti,
V. slialterti — 19. L. V. om. item ; C. L. M. V.
ciliciae. — 12, 13. om. tertulae. — 13. S. la///ce,
L. leuticze, M. V. lautieae ; L. M. V. victoriae ;
S. L. M. V. fortunatae — 14. C. pauliciae. —
15. S. amillae. — 15, 16. L. tertuli.— 17, C.
teclae . firmi.—S. 2 m. in margine ad v. 6 : see
petronille virginis.
: leodieo vico translato) corpor(is) sei lantdeb(er)t. (ed. lantdeberli).
f, 94»
πὴ
IUNIUS
Cod. Bern. Cod. Eptern., etc. | Cod. Wissenb.
LAETANIAS | Iunius dies XXX- "I | LETANIAS INDICENDAS MEN.
INDICENDAS. | Kliuüln tessaló octavi in antioc zosimi et teclae virgis | | SIS IUNIUS HABET DIES XXX LUN:
MENSIS IUN: [in aff crispini rom ioventi cirici exsuperanti heracliae [XXVIII
HABETDIES. tessaló | luciae virg et auciae regis . rogati germani silvani | KL: IUNIUS In thesalonica Q8
XXX. | bulodi cecilie —| tertuli. lautae vieturi egati fortunatae | taui ἴῃ anthiocia zosimi
KL: IUN: | maximae rogatae | paulinae appiae coteussae novellae | et tecle mnc africa crispini
IN THESALO | agapae carre ururie | bublassae furtunati marciant | Rome iouenti ciriaci exupe
NICA . Octaui. | saturnini. baiani rogalianae | honorati donali marcian , ranti eraclie Item | thesaloni ,
IN ANTHIOC: saturnini polini pruli petruni | rotiliae flavi quintae janu- | c2 lucie uirg el aucie regis
Zosimi . et tecle. ariae noveliae iamuari gososim | fedosae vielurmae barbarum rogali germani
quinti | marci geminae suani bullodi cecilie tertuli
IN AFRICA.
Crispini.
ROME: . Iouenti.
Gyriaci . Exoperanti
Eraclie . Irem.
THESALON
Luciae . uirginis.
et augie . regis . bar
barorum.
Rogali . Germani.
Siluani . Bullodi.
Gecilie . Tertuli.
Laute , Uietorie
Gagi . Furlunate
Maxime . Rogale.
Pauline . Agapie.
Caslule . Coteuse
Nouelle . Agape.
Carre . Urorie
Bublase . Furtunate
Marciani , Baiani.
Rogatiani . Honorati.
Donati . Ir. Rogati.
Mareiani . Saturnini.
Potini . Pauli.
Petruni . Rotilic.
Flaui . Quiete.
Ianuarie . Nouelli.
Ianuarii . Sesosie.
Fodose . Uictorine.
Matrone . Castule
hogaliane . Qunti '.
Marci . Gemini.
Mituni . Pauli.
Uericei ?. Cassi.
Ir . Saturnini . Felicis.
Ir . Marcialis . Ir. Donati.
Rogate. lannis . Ir.
Furtunai . Donati
ani . Ir. Marciani.
Donati . Ortensi.
Ir. Saturnini . Malehi.
Siluani . Ir. Quinti
Felicie . Sillefe
Ir. lanuarie . Furtunate.
Uietorie . Mariae
Prime . Gemellini
Faustine . Ir. Nouelle
Donate . Getule.
Bariei . Orbane
Romane . Prime.
"l'ertule . Caste
| ed. Quinti — *? ed. Verriei.
matronae castuli rogatianae
marcjalis mituni pauli verric
| martini donati ΤῈ rogati io
sis |
sillefe it. ianu
primae gemellinae | faustinae
barici urbanae
maximae It urbance | obtatae
culae gordidae silvana
prisci hilari felicis castolae asabi | cum ἃ
alis xni eatulini publ
marti cisti maiori proeu
maiosae timothei marcellini rotili ger
maximae eum alis GLxiu vienna dati epi. |
eassi IE satur | nini Kt
hannis HK furlunali donatiani
sailis easti It ianuari It donati ortin-
]t. saturninae malchi silvani t. quinti feliciae
| ariae furtunatae vieturiae matriae
It novellae donatae zetulae
primiae It terlulae castae
It manae melosae mittuni |
linae saturninae pro- |
e rufime | ninae sepaci vincenti |
lis cxx lupi eum
assi martini gaiani | marcellini fledi
li epagati lere. | aillirae. fertulae
| mani. iohannis |
11 marciani
| romanae
aiori secundae It urbane | geme
| teclae virginis. — 4 S. 2 m. supra lineam : et
Rich. 1n thesalonica . oclauii . et inan. | tiochia . zosimi . et teclee,
In aflrica. eripmi, Ro | me. louenti . exuperanti . Dedieatio . sei
nicomedis . | martyris , Alibi honorati . donati.
Excerpta εἰς. Bedae cod. S!. Vienna depos. bellacli epi — Bedae-
Flori cod. L. in Vienna ss. elladii el claudii episcoporum.
| laute uiclurie gagi furtunati
| V. vietoriae; C. M. gai: S. furtunatae, C. L.
| teusi. — 12. L. casse. — 13. L. M. V. fortunati ;
maxime rogale pauline
agapie castule coleuse no
uelle agape carre ururie
bublase furtunali martini
baiani rogatiani — honorati
donati Item mareiani —satur m
nini pontini pauli petrum
rulilie flaui quietae janua
pi . iamnis sosie foedose ma
trone hortinsi malchi syllefe
marie gemelline melose
metuni molosi surdide publi
eum alis cxx lupi cum aliis. xnt
iohannis maxime cum aliis υχχὺ
Uienna claudi epi
1. S, thessolonica, C. L. thessalonica — 3. C.
natale sci nicomedis mrt ; S. L. M. V. ioventi,
ον iuvenei . cyriaci . nicomedis martyris —
5. Ὁ. om. item. — 5, 6. S. thessolonica — 6. C.
M. auceiae, L. V. acucii.— 1. S. M. V. barbaro-
rum, C. barbari — 8. L. V. cieiliae — 9. b. M.
M. V. fortunati, — 10. C. maximi. — 11. L. co-
C. fortunate . martini . saturnini. — 15. 8. C.
om. donati ; b. M. V. om. item ; L. M. V. mar-
tiani.— 16. V. petri. — 17. C. om. flavi.— 17-23.
S. C. L. M. V. quietiae . ianuariae . novellae (C.
novelli) . item ianuariae (S. L. M. V. januari) .
sosiae (C. sofiae, L. V. gosiae) . falose (C. L.
M. V. fedosae) . victurinae (L. M. V. vielorinae).
matronae . castulae (L. gastulae) . rogatiane
(C. rogatiani) . quinti . marei (V. marti). gemi-
ne . martialis . mituni . item pauli . veriei (
quattuor nomina alio ordine) . cassi . item (b,
V. om.) saturnini . felicis . item (L. V. om
marciani . item (L. M. V. om.) donati (S. abra-
sum, C. [[|nati) rogati (L. M. V. rogatae). iannis
(L. M. V. om.) . item (L. V. om.) furtunali (b.
fortunatae, M. V. fortunati) . donatiani . ilem
martiani.sailis (C. saulis) . casti , item (L. V»
om.) ianuarii . item (S. C. om.) donati . hortinst :
(C. hortensi, L. hornensi, M. V. horninsi). ilem
saturnini . martini (S. L. M. V. om.) . malchi
(L. M. V. melchi). sillvani . item (L. V- om
quinti (L. M. V. quintini) . felitiae (C. b. M. v.
feliciae) . syllele (C. L. M. V. sillefe) - item.
ianuariae . item (S. C. L. V- om.) lurtunatae V»
M. V. fortunatae) . item (S. C. L. V- om.) vict
riae . mariae . primae . gemellinae . faustinae
(C. faustini) . item novellae (L. Ὁ.
novellae) . item (S. C. L. V. om.) donatellae (ὃ
| LM. V. donatae) . getullae (C. getuli, V. gelule)-
parici . orbane (C. urbani, L. M. V. urbane) -
4
95:
l. 95^
Cod. Bern.
Maxime . Ir. Matrone.
Meluse . Mittuni
Molori . Secunde urban !.
Tr. Urbane *. Gemlini.
Saturnini . Procule.
Sordide.Siluani. — —
Rufine . Nine . Sepaee
Uincenti . Prisei.
Helari . Felicis.
Castule . Avabi.
Pulli . ea aliis eentü
uiginti. Lupi eü
aliis tredeeim.
Castilini . Publasi.
Martini . Gagiani.
Marcelliani . Fledi
Ir. Marciani . Cisti.
Marci . Maiuri.
Proculi . Pagati.
Tertii . Sillire.
Fertule ?. Maiose.
"Timothei . Marcellini.
Rotili . Germani.
lohannis . Maximi.
cü aliis sexaginta
quinq . UIGENNA.
Eladi . epis copi.
III. NON: ΤΌΝ.
ROMAE: IN CI
MITERIO:".-
INT-DUOS
LAUROS.-.
UIA LAUICANA
miliario quarto.
Marcellini presbit
et petre exorcista.
"''homoei . Rogatieü
aliis quadraginta.
duo . Secundi . Ma
xime . Martiniani.
Siluini . Flauiani
Pauli . Petri . Uieto
rie . Matrone.
Fausti . Extrigate.
Antonise . Donate
Reduete . Maxime
Ir . Saturnini . Paule
Iulie . Florentini.
Furtunate . Maxi
me. Urbani . Feli
cissime . Iuste.
Flavie . Ir. Matrone
Marciose . Ualentine
Furtunate . Uenuste
Donate . Mariae
Gallice . T'ertule
Uatalici . Euantie
! add. m. 2, — ? prius Urbani — * ed. "Tertulae.
IUNIUS
. Cod. Eptern., etc.
IIIE nonas iuü rom mal petri exoreis et. marcellini. prb
tomathi | rogati cum alis xri, seeundi maxime marti-
niani silvini fla | viani pauli petri vietorinie matronae
faustae extricati | antoninae saturninae donatae reduciae
maximae It satur | ninae paulae iuliae florentini furtunati
maximi orbani | felicissimae iustae flaviae matronae
marciosae valentinae | furtunatae venustae donatae mariae
gallicae tertulae | vitalicae evanciae It iuliae sammatae
posinnae ΠῚ satur | ninae concordiae It donalae felicis
valentini ianuari nei | mariae mustillae marcillae perci
datulae vieturiae | iuniani It maximi It felieis tertulae !
castulinae tullae z:etuli modiani iusti saturi It felicis
dontulae ianuariae furbunati | -saturninae juliae. ninae
honoriae donatae vieturiae | marciae donatae calponiae
extricati felicis saturnini | donati zenovi primosae secundae
ianuariae rogati faus ci | fontaci tertuli It paulae It rogati
It secundae ianuariae | marcialis felicis fartunali ianuari
adiutoris fortunate | nomentiae paulae rogatae victoriae
donatae maiori | posimuae primae urbanae tunnini
januari senetionis iulie | marcianae nondinari easti dali
florentinae vieturiae piseime | catuli saturnini vieturiani
fortunati nieae nonnidi satur | ninae cneciliae marinae
luciosae feliciae maximae prime. | firminae evasi sildinae
tertii fusci marcellinae iotae | evasiae sarmaliae rotillae
]t mariae ealpurniae castule | Item saturninae eum
alis uxxvr mari. ioviani furtunali | orati latinae sabinae
depos marcellini epi civi cessat nt | thamati honorati
seleuci porfiri pafili estivi rogalae | In campà herasmi .
lugduno gal xuvur mart hoc est potini epi. | zachariae prb
velli maechari a*lcipiadis silvi primi ulpi | vitalis cummint
octobris filomini gemini iuliae albinae | gratae emiliae
1 fertulae-felicis in margine 1^ m.
p
Cod Wissenb.
romanae (C. romani). primae (L. M. V. pri
miae) . terlule (C. tertulae, L. M. V. tertullae) .
item caste , maxime . item (L. V. om.) orbanae
(C. orbani, L. M. V. urbanae) . optate . item (S.
C. L. V. om.) matronae . melosae , metune (C.
L. M. V. metuni) . molosi (C. melosi). secundae
(C. secundi, L. M. V. secundicae) . item (S. C.
om.) urbane (C. om.) . item urbane (C. urbani).
gemelline . saturninae (C. saturnini ; et. Aaec
nomina alio ordine) proculi (S. procule, C.
/uli) . surdidae (M. sordidae) . silvanae . rufine.
ninae (L. nive, M. V. hine) . sepaci (L. lepaei) .
vincenti . prisci (L. M. V. prisce) . hilari . felicis.
castule . arabi. publi . eum aliis cxx . lupi eum
aliis xxxur (C. xir, L. M, V. xii). eatulini (L. M.
V. castulini) . publassi (L. M. V. publasi, C.
;|blosi) . martini (C. martiani) . gagiani (C. L.
V. gaiani). marcelliani.. fledi . item marcelliani.
casti . marci . maiuri (L. V. maiori) . proculi .
pagati . testi (C. L. M. V. tertii) . syllire (C. silis-
sae, L.sillere, M. V. sillire). fertulae (C. festulae,
L. tertulle, (M. V. festullae) . maiosae (L. M. V.
maiore) . timothei , marcellinae (L. M. V. mar-
cellini) . rotuli (C. rutili, L. M. V. rotili) . ger-
mani . iohannis . maxime (C. om., L. M. V.
maximi) . eum aliis rxxxv (C. rxxxx, L. M. V.
Lxxv) — 24. S. cludi.
HIE | NON: ΤΌΝ Rome marcellini
prbi et petri exorciste — tomoci
rogati eum aliis xim — secundi
maxime marliniani siluini
flauiani pauli pelri uietorie
matrone fauste extricate ἀπ
lonine salurnine «donate
reduete — maxime — Ilem — saturni
ne pauli iuliae —florentini — lur
lunati maxime ^ orbane felicis
sime iustae flauie Item — matro
ne marciose ualentiae — furtuna
te. uenustae donate mariae — gal
licae — tertulae — uilaliee — euantie
Item — iuliae — samniale — possinne
Item salurninae | concordiae
donale felicis — ualentine — janua
rie mustulae luci ltem — marie
imnartelle — perei — datulae — uieturiae
iouiani Item maximae ltem feli
cis tertullae — eastulinae — gauduli
modiani iusti saturi sarninae
ninae honoriae ealponie cae
none primosae fausti fontaei
ianuarii adiutoris nomitiae
mauori primiae tunnini seni
lionis mareiane nondinari
casti dali piscine castuli uicluri
ani nine mnundini caeciliae
marine lueiosae —forminae
10
15
30
35
30
Ld nb
r9»
f. 95!
[72]
Cod. Bern.
Ir. Iulie Sàmate . pos
sini . Ir. Saturwini.
Goncordie . Ir. Donate
Felicis . Ualentini.
Ianuarie . Marcelle.
Percidatule . Uictorie
Ioniani . Ir. Maxime
Ir . Felicis . "Tertule
Castuline . Gauduli.
Modiani . Iusti.
Saturi . Ir . Felicis.
Donatule . Ianuaric.
Furtunati . Sarnine
Ir. Iulie . Nine . Honorie.
Donate . Uietorie.
Marcie . Ir. Donate.
Calponie . Extricale
Felicis . Saturnini.
Donate . Cixone
Primose . Seeunde
Ianuarie . Rogati.
Fausti . Fontei.
Tertule . Ir. Paule
Ir. Rogate Ir. Secunde
Ianuarii . Marcialis.
Felicis . Ir. Felicis.
Furtunati . lanuarii.
Adiutoris . Furtunate.
Nomicie . Paule.
Rogate , Uietorie.
Donate . Mauori.
Posinne . Prime
Urbane . Tunnini.
lannarii . Senecionis
Iulie . Marciane
Nondinari . Casi.
Dati . Florentine
Uictorie . Piscine.
Castuli . Saturnine
Uictoriani . Furtunati.
Nine . Nonsidi.
Saturnine . Cecilie.
Marixe . Luciose
Felicie . Maxime.
Prime . Formini.
Enasi . Sildini . l'ertii.
Fusci . Marcelline
Iuste . Euasie
Sarmitie . Rutulie
Ir. Marie . Salpornie.
Castule . Caste
Ir. Saturnine οὔ aliis.
septuaginta sex.
Marie . Iouiniaxe.
Furtunati . Orati.
Latine . Sabine.
et depos Marcellini
epi
IN GIUITATE CE
sarie . Thamati.
Honorati . Seleuci.
Porfini . Pamphili.
Palestini . Rogate.
Cod. Eptern., etc.
potamiae pompeiae rodanae biblis quarlize | malernae
hilpis . maturi diac attali alexandri ponteci blan | dinae .
atristei cornili zosimi liti iuli zotiei appolloni geminiani |
iuliae ausonae ILemiliae nicae pompeiae dominae amilice
| iustae iropimae antoniae . Item alii in lugdü vincenti
nies | prisci. 5
epace hilari felicis castolae It in eode loco
epagali | ameliae donatae alibi depos barbaruni prb
humati | evasi honorati rogatae rom XLVII.
Cos
uini.
Rich. Rome . marcellini prbi . et petri . | exorcistae . et in ciuitate
'ea « honorati,por | phirii.et pamphili . Alibi . tomacei , sil-
Cod. Wissenb.
Item saturnine eum allis xxur dej
marcelli epi In eiui caesaria tha
mali seleuei pamphili In cam
pania nerafmi lugduno gall
xuvn martyris hoe est rogaliani 35
epi zacharie epi uethy — macha
ri asclipiadis silui primi ulpii
uilalis commini oclubris filo
mini gemini iuliae albini gra
le milia petamie ponpeiae I
rodiane biblis quartiae ma
ternae hilpis sei diaconi matu
ro atti alexandri — ponteci — blan
dini Hii sunt qui in carcere spm
reddiderunt eum alis xvm martis
In lugdunins uincentii epagati
ameliae Alibi dep barbaruni
prbi humali euasi Rom mar
lyres . XLUIII.
1. L. om. romae. — 2. S. L. thomoci, C. |
omoici; L. M. V. addit : in campania erasmi
martyris. — 3. S. rogaliani, — 4. L. V. maximi;
C. martiani. — 6. S. fausti. — 8, 9. C. saturnini,
— 840. S. om. ab item. ad maximae. — 9. L.
pauli , rauli, V. pauli . pauli; L. V. elorentine,
M. florentinae. — 9, 10. L. fortunati, M. V. for-
tunate, — 10. C. L. M. V. urbanae. — 11. L. V.
om. item.— 19. C. martiae ; S. C. valenlinae.—
19, 13. C. L. fortunati, M. V. fortunatae. — 13,
14. S. gallieiae, — 14. C. tertuli, L. tertulle; S.
vatulice, C. vatalieae ; C. evantii, L. evanci. —
15. 5. C. M. V. saramate, L. samnalre; S. po-
sinne, L. M. V. possine. — 17. S. C. ilem dona-
tae; S. C. valentini. — 17, 18. S. januari. — 18.
S. C. mustille, L. M. V. maseule; C. martae.—
19. S. C. L. M. V. mareelle ; S. percidatule, b.
datuli; L. M. V. vieloriae. — 90, 21. C. ma-
ximae . felicis; L. M. V. maxime . castuline. —
31. S, turtule, C. tertulae. — 99, 93, C. saturi .
item saturi . felicis, S. saturi . item felicis; S.C.
donatulae (C. donati) . januariae (C. januari) .
furtunate (C. fortunati). sarnine (C. saturnini) .
item iulie . nine ; L. M. V. saturi . dontole . sa-
iine.item iuliae. nine. — 23325. C. L. M.
V. honoriae . donate . victuriae (C. om., b. M.
V. vietoriae) . marcie (C. om.) . item (C. om.)
donate . calponiae . extricate . felicis (L. M. V.
om.) item (S. C. om.) saturnine (C. saturnini) .
donati (L. M. V. om., C. donatae) . cenoniae
(C. cenoni, L. M. V. cenone). primosi (L.
M. V. primose) . secundae (C. secundi) .
ianuariae . rogati (C. rogatae) . fausti . fonlei
(L. frontei) . tertulae (C. V. tertuli, L. M.V. item
tertulle, M. tertulae) . item (C. L. V. om.)
paule . item (C. L. M. V. om.) vogatae (L. M. b)
om.) . item (L. M. V. om secundae (L. M. NC
om.) .januariae (L. M. V. om.) . marcialis . feli-
cis. item (S. L. M. V. om.) felicis (S. L. M. V.
om.) . furtunati (C. fortunatae, L. M. V. om.) «
ianuarii (C. ianuariae) . adiutoris (C. adiutori) -
furtunale. (C. fortunati, L. V. fortunatae,
item. fortunatae) . nomediae (C. nomitiae, L.
M. V. nominatiae) . paule (L. M.V. on'J. rogale.
vieturiae (L. M. V. victoriae) . donate . mavort.
posinni (C. pussi///, L. M. V. possine) . prime .
urbane (C. urbani) . tonnini (C. tunini, L. M. .
tunnini) . ianuarii . senicionis (C. sintionis)
iuliae . marciane . nondinari (V. nundinari) -
casti . dati . llorentine . vieturiae (L. M. γεν
etorie) . piseine . castuli (C. castulae) . satur
Cod. Bern.
- IN CAMPANIA:
Nerasmi.
LUGDUNO GAL:
P quadraginta et octo
martyrum . hoc est
Rotini epi . Zacharie
presbit . Uittii
Macharii . Asclipiades
Siluii . Primi . Ulpii.
Uitali . Comiwi.
Octobris . Philimoni.
Gemini . Iulie . Albini.
Gratae. Potamiae
Pampeie . Rodaxe
Bliblis . Quartiae
Materne . Hilpis.
Hii autem qui ad besti
as traditi sunt.
Séi diaconi . Martyri.
Attuli . Alexandri.
Ponteci . Blandine.
Hii sunt qui in carcere
sprn reddiderunt.
Arestei . Cornelii.
Zosimi . Titi . Iulii.
Zotici . Apolloni.
Geminiani . Iulie
- gp^ Ausone . Ir. Emelie
Iamnice . Pompeie.
Domne . Amilie
Iuste . Trofime
Antonie . Hii omnes
famuli xpi sub anto
nino imperatore.
sunt coronati.
Item alii.
LUGDUNENSIü
Uincentii . Ning.
Prisci . Sepace Hila
ri Felicis . Castu
le. Ir. In edem ! loco
Epagati . Emelie ?.
Donate . et alibi
Depositio . Barbaro
ni presbit . Umati.
Euasi . Honorati.
Rogate.
Rome . Martyrü
quadraginta et unu.
Cod. Eptern., etc.
[73]
Cod. Wissenb.
nini . vieturiane (C. 1. victuriani, M. V. victo-
riani) . fortunate (C. fortunati) . ninae . nondine
(C. nundinae, L. M. V. nundini). saturninae
(L. M. V. saturnini) . caciliae (C. L. M. V. cae-
ciliae) . mariane (C. L. M. V. marine) . lueiosae .
feliciae . maximae . primae . formine . evasi .
sildini. tertii (L. terii) . fusci. marcellinae .
iuste (L. M. V. om.) . evasiae . salmaciae (C.
sarmiciae, L. M. V. sarmaciae) . rodiliciae (C.
rudiliae, L. M. V. rodiliae). item (C. o».) ma-
riae . salporniae . castule . casti (C. castuli) .
item saturninae (C. L. saturnini) eum aliis
ixxvi. (C. xxxvii) . mariae (C. om.) . iovinianae
(C. iuviniani) . fortunali . orali . latine . salnae
C. L. M. V. sabinae) . et (L. M. V. om.) deposi-
tio marcellini (C. macellin///, L. M. V. marcelli)
epi . iocundi (S. L. M. V. om.) . iulii (S. L. M. V.
om.) — 39. S. L. M. V. cesarea — 33, 94 S. C.
L. honorati . seleuci . porfiri . phafili (C. pam-
phili, L. M. paphili) . palestini . rogate . In cam-
pania nerasmi (C. herasmi) episeopi (L. M. V.
om. ab in ad episcopi) — 34. L. lugduni gal-
liae — 35. S. xuvir martyres, C. L. M. V. xi.vui
(C. xuvi) martyrum; S. rogatini. — 36. S. C. L.
M. V.zachariae prbi ; L. V. vetthi, M. vethi —
37. L.M. V. asclepiadis, C. asclipidiati — 38. L.
comminis ; L. M. V. octobris — 39, 40. S. iuliae
et alibi gratae — 40. S, melia, C. miliani, S. po-
tame, C. L. potamiae; S. C. L. M. V. pompeiae
— 41. C. rodiani . blissi . quartae — 42. C. om.
sancti — 43. C. atbi; C. potici, M. pontici — 43,
44. S. blandini 2 m. blandine virg. — 44.L. M
V. in cesarea. spiritum — 49, 46. S. C. L. M. V.
reddiderunt . aristei (M. aristhei) cornilii
(M. cornelii) . zosimi . titi (M. tyti) . iulii .
zoliei . appoloni (C. L. M. V. apolloni) . gemi-
niani . iubeae (C. L. M. V. iuliae) .ausonae (Ὁ.
ausome) , item emeliae (C. V. emiliae) . lamni-
cae (C. M. V. iamnicae, L.samniae) . pompeiae.
domne . amilie . iuste . trofime (V. trofine) .
antoniae . ninae (S. L. M. V. om.. lugdunense
(C. lugduno, L. V. lugduni) . vincenni (C. L. M.
V. vincenti). ninae . priscae (C. prisci) . sepacae.
hilari . felicis . castulae . epagali . amiliae (C.
ameliae, M. emeliae, L. V. emiliae) . donate
(C. donati) . et alibi (S. L. M. V. om. et) — 47.
S. barbarundi, L.M. V. barbarini. — 48.8. luasi;
S. C. L. M. V. honoratae . rogate (C. om.) vin-
centiae (S. L. M. V. om.) — 48, 49. S. C. L.M. V.
martyrum — $. addit ; In formies nat. he-
rasmiy//.
III NON IUN-
IN AFRICA.
1.96: Quirini. Abdiani.
Gagi . Donati . Nepori.
Papoziniei . Ianuarie
Demetrie . et aliorü
centà quadraginta
septem . See Iuliane
virginis.
III Noi iuü in aff quirini abidiani gnati donati neporis
papo zinici ianuariae | demetriae et. alioR CxLVI iulianae
virg apud arenum ] tusciae laurenti οἱ alio& ccoc nt sei
thomae apos rom | marcelli avidi cati donati mefomi pas-
semi saturni ianuari | victuris viriani donati urbani felicis
veneriae rogatianifur | tunati extricati victurinae gorgo-
ninae tosae felicitatis | valeriae priscae paulae fortunatae
donatae victuriae | sinerci cassiani quinti zetulae vieturini
silvani gagiae roga | liani aureli aproni nabori quinti met-
III NON: IUN: In. afreca quirini abi
diani gagi donali nepori . papo
zinei ianuariae demetriae
et aliorum cxrvi
Sij iuliani mai)////////////Apud
arecium eiuit tusciae laurenti
Rom marceli auidi gagi dona
li mefomi passemi salurni
ianuari uielurie uiriani donati
MN --
! ed. eodem. — ? ed, Emiliae.
»
f, 964
f. 97^
[74]
Cod. Bern.
Apud Areciü οἷαί.
TUSCIe . Laurenti
Natal Sei Thome
apostoli.
ROM. . Marcelli
Auidi . Gagi . Donati.
Mefomi . Passemi.
Saturni . Ianuari.
Uictorie . Uiriani
Donati . Urbani.
Felicis . Uenerie
Rogatiani . Furtu
nali . Extricati
Uicturine . Gorgo
nie . Toge . Felici
tatis . Ualerie.
Prisci . Paule.
Furtunate . Donate
Uictorie Sinerci.
Cassiani . Quinti
Zetule . Uictorini
Siluani . Gagie.
Rogatiawi . Aurili.
Aproni . Nabori.
Quinti . Mettuang.
Libosi . Emerenti
Sexti . Frueti . Seueri
Secundi . Ir. Ianuari.
Flori . Tytorii.
Donate . lanuarie.
Severe . Ianuari.
Honorate . Saturnini
Uietori . Mature.
Lucie . Neplunalis.
"riscentis . Pomponi
Cypri . Tertule.
Luci . Siluani . Publi
Operci . Iuste . Do
miti . Proeule
Rufine . Ualerie.
Tanuarie Ir. Siluani.
Felicis . Uenerie.
Uietoris . Furtunate
Exsupie . Flauie
Iusti. Matrone
Faustine . Gallicie.
Tanuarie . Furtunati.
Bupli . Romani.
Petri . Uerani.
Aproni . cü aliis septe.
Siluani . οὔ aliis oc
tuaginta tres.
Emerite . Septimini.
Saturnini . Amasi.
Orasi.
AURELIANIS
ciui. uico maidu
no . deposit . Sci
Leifardi presbit.
TUNIUS
Cod. Eptern., etc.
teuani libosi emeriti | sexti frucli severi secundi ianuari
flori titoriae donatae | januariae severae ianuarissae
honoratae saturnini vieto | riae maturae luciae neptunalis
criscentis pompani eipri | tertulae luci silvanae pupli
obraci iustae domiti proculae | rufinae valeriae ianuariae
silvani felicis veneriae victoris | furtunatae exuperiae fla-
vicae iusti matronae faustinae | galliciae ianuariae fortu-
nati pupli romani petri verani | aproni et alioR cit. silvani
et alio 1xxxur emeritae septimini | saturninae amasi
orasi auriliafi depos leifardi prb
passemi , uiriani.
τ R! retio, R? veio.
pambo.
Rich. In affrica . quirini . Et in tuscia | recio ! . ciuitate . laurentii
etaliorum quadringento | rum. Alibi scae iulianae uirginis . natale
sci hom: | apostoli . Rome . marcellae . auiti . gagi .metho | mi.
Excerpta etc. R?, Romae quirini gagi donati — Bedae cod. S! alibi
depositio scae iuliae sacrae puellae . et in territorio Aurelianensi vico
etc. lifardi prbi et conf, — Notk. in Africa quirini abidiani neophori
Cod. Wissenb.
urbani felicis ueneriae BRoga
tiane furtunate οἱ stricati uic
turine gorgonie doge feli
citatis. ualeriae priscae pa
uliae Furtunate donate
uieturiae sinerei cassiani 45
quinti zelulae uicturinae
siluae siluani gagiae Roga
tiani Aurili aproni Napori
quinti metuane libosi emeriti
sexti frueti seueri secundi
ianuarii . flori tytorii donate
ianuarie seuerae januari ho
norate salurnini uieturie ma
turae lueiae meptunalis cris
centis ponponi cybri tertulae 35
luce siluane publi oberei iusti
domiti proculae rufine ualeri
e felicis uenerie uictoris fur
tunate exupie flauig iusti ma
tronae faustine gallicie ia 30
nuarie furtunate publi ro
mani petri uerani aproni
cum alis vm Siluani eum aliis
Ixxxi emerite septimini orasi
saturnini amasi aurilianis ciü 35
depos séi leifardi prbi
10
Item 30
— 9.3.
et sei
1,9. S. abiviani — 2. C. gai, M. gaii
L. M. V. papo . zinei. — 4. L. cxi — 5
juliani virginis, C. sanctae iulianae virginis
martyris, L. M. V. s. (M. scae) iulianae virginis
— 6. &, aretiam, L. M. aritium, V. arrtium, L. M.
VX.nalalis s.thomae apostoli. — 1.8. aviti; C. gai
M.gaii.—8.L. V. mefoni; S. passimi, L. passomi.
— 6, L. M. V. vietoriae. — 11. C. L. M. V. fortu-
nati; 5. €. L. M. V. extricati. — 11, 12. 1». M.
V. victorini. — 12. S. gogae, C. togae. — 13, 14.
S. C. L. M. V. paulae.— 14. C. fortunati, L. M.V.
fortunatae ; C. donati. — 15. L. M. V. victoriae ;
C. L. sinerei, M. V. synerci. — 16. 8. C. victurini:
L. M. V. vietorinae. — 17. S. C. L. M. V. om. sil-
vanae. — 18. C. nabori, L. papori. — 90. L. M. V.
om. sexti, C. sexuti. — 20, 91. L. M. V. om.
item ianuarii — 21. L. tytonii ; L. V. donati. —
99, 93, L. V. ianuari . severi . honorati . M.
ianuariae .severae . honoralae. — 93, L. M. V.
victoriae. — 23-31. C. om. ἃ maturae usque ad
ianuariae. — 23, 24. L. V. maturi — 24, 25. 8.
criscentibus, V. crescentis. — 90. L. M. pom-
poni, V. pompini ; L. V. cypri. — 26. S. luci;
S. pobli; L. oberce.— 97. S. prucelae.— 97, 98.
S. valeriae . ianuariae . iter silvane . felicis -
veneriae, L. M. V. valerie . silvani (M. V. silva-
nae), om. felicis.— 98,29. L. M. V. forlunatae —
99, S, fluviae. — 30. S. gallatiae. — 30, 31. €.
ianuariae . severae . honoratae . saturnini .
victuriae . fortunatae.— 31.L. M.V. fortunatae.
31, 32, V. tomoni (7oco romani) — 32. L. ve-
ranti, C. veriani. — 32,33. C. apronii eum aliis
1xxxum — 38, 34. S. silvane cum aliis LXconnt
— 34. L. M. V. xci; C. emaritae. — 34, 35. S.
C. L. M. V. septimini . saturnini . amosi (C. b.
M. V. amasi) . orasi (V. om.) . luciani (S. b. M-
V. om J . aurelianis.— 36. S. lifardi; € 1m. ept-
scopi; 2 m. (opinor, Nevelonis) cf et pbri.
Cod. Bern.
PRID: NO: IUN:
|. NIVIDUNO
' eiuitate Zotici
Attali . Eutiei.
Camasi . Quirini.
ταῖς . Saturnini.
Galduni . Ninnite.
Furtunionis . et ali-
orum uiginti quinq ;
Cirini epi Ebusti
Rustici epi
IN SABARIA
ciuitate . pannonie
Quirini.
ROMe . in eimiti
calaeumbas . uia
appia . miliario . nur.
Scorum . Pieli. Daciani!
Aricii . diaconi.
IN CELICIA
Séorum . Expgenti.
Chiete . Italii . Philippi.
Eustici . Rustici.
Iulie . Saturnini.
Ieia coni . Monne.
Furtuni Criscentie
IN SABARIA
ciuitat Rustoli.
cum aliis . duobus.
Yi
IUNIUS
Cod. Eptern., etc.
Pridie non iui in ninive nt dinoci zotici attali eutiei camasi
quirinae | iuliae saturnae galduni ninnitae furtunionis et
aliog ΧΧΥ Ι cyrini epi eburti rustici epi . in saba civi pan-
non quirini. rom | picti areci datiani . in cilieia expergenti
cristae itali philippi | eustici rustuli camas iuliae saturnini
eiagoni momnae furtuni | eriscentiae in sabar civi rutuli
cum alis duobus
Rich. In. niniuae . dinocii , allali . euti | οἱ. EL in saracia ciuitate ,
pannoniarum .eyrini epi. | Rom. picti . areeii , datiani . In sicilia
expergenti.
Excerpta etc. G. 914. iulii saturnini — O. Sabaria Pannoniae rusti-
culi et al. πὶ — Bedae cod, S! Romae via appia nat.scorum pecti
arethei datiani — in Sicilia etc. philippi.
[75]
Cod. Wissenb.
II NON ΤΌΝ: Nividuno civitate
Zoliei . attali eulici camasi
quirini iulie galduni nminnite
furtunionis et aliorum xxm cyrini epi
ebusti ruslici epi In sabaria civit
quirini Rom nat sei pieli Arecii
daciani In cilieia nat scorum er
pegenti chistae llalii philippi
eustici rusticli iulie ^ saturnini
ieiaconi mommaei furtuni cris
cenlie In sabaria civit rustuli
cum alis m.
9. C, amasi. — 3. S. quirine; L. M. V. satur-
ninae . galduni, C. saturnini . gadduni ; C. nini-
lae, S. nitice. — 4. L. M. V. fortunionis; S. xxv,
C. xxvim, L. M. V. xx — 5. S. rusti; C. om. epi;
S. C. L. V. sabaria, M. savaria. — 6. L. V. om.
sci ; C. L. pieti; V. aretii. — 7, 8. S. C. L. M.
expergenti, V. expergienti. — 8. V. schiste, — 9.
S. eusti; S. rustili, L. M. V. rustuli ; C. rustiei .
rustuli; C. saturninae. — 10. S. i/////ani . mo-
nine; C. maenae; L. iei . aconi , mones, M. V.
ieiaconimones; S. furtune, L. M. V. fortuni. —
10, 11. M. V. crescentiae, — 11. S, sabbastia; L.
om. civit.
NONAS ΤΌΝ’
t. 97e IN AEGYPTO.
Martiani . Nigrandi.
et apolloni . quorü ges
ta habentur.
IN AFRICA Euasi.
et priuati.
RONJE- Miliario
vir . uia ardiatina.
Filocule . Felicitatis.
Fappe . Gregorii.
Gagi . Rustiane.
Saturnini . Rogate.
Helari . Uicturi.
Mustoli . Ingenui.
Secundi . Mauri.
Urbici . Secundiani.
Castule . Candide
Primi . Feliciani.
Furtunati . Mar
cialis . Iulie . Ni
gandri . Sacri.
IN STRIA' . Zoeli.
Satiri . T'imini.
Saturnini.
E Seruilii . Felicis.
Siluani . Furtunati.
Nonas iufi In aegyp marciani ni///eandri et appollini in aff
evasi et privatae | rom felicolae felicitatis fappae
grigoriae gagi rutiani | salurnini rogatae hilari vieturi
mustili ingenui secundi mauri | urbici secundiani castu-
lae candidae primae felieiani fortunati | marcialis iulia-
nae nicandri sacri. in istria zoili sateri lymini. | saturnini
servili felicis silvani furtunati.
Rich. Rom .feliculi ! . felicitatis. grego | nii * In aegypto . mar-
tiani . nigrandi . Aflrica . eua | si . et priuati . Et in syria . zoeli . saturi.
seruilii . Ali | bi . passio . sci bonilacii archiepi,
1 R2. felicis.
Excerpta etc. ἘΝ. E?. passio bonelacii archiepi cum aliis xu— G915.
Q. in Fresia (O. Fresionis) passio (Ὁ. nal.) sci bonifacii (0. om.) archi-
epi et mar. cum aliis servis dei duodecim — F. in Vulda sancti Boni-
fati archiepiscopi — F. in Aegypto nicandri apollonii philippi eusi
privati.
! add. m. forte 2. — ? ed. simia.
NON: ΙΝ’ In aegypto martiani
nigrandi et apolloni quorum
gesta habentur In africa evasi
et privati Rom mil vu filoeule
felieitatis fappe gregori gagi
rutiani saturnini rogatle he
lari uieturi mustuli ingenui
secundi mauri urbici secun
castulae candite primi felicia
ne furtunate marcinlis iuli
ane niander sacrini Instria
zoeli saturi servili felicis silva
ni furtunati.
3, 3. C. apollonii . feliculae . ioci. In africa —
3. S. tuasi, — 5. S. rappe, C. pappiae, ἵν. iappe,
V.sappe; C. gai, M. gaii. — 6. L.M. V. rustiani;
V. rogati. — 7. L. V. victori, M. victoris ; C. in-
geni. — 8, L. M. V. orbici ; S. C. L. M. V. secun-
diani. — 9. S. castuli ; S. C. L. V. candidae, C.
primae. — 9, 10. L. V. feliciani. — 10, L. V. for-
tunati, M. fortunatae; S. maroialis, €. martiali.
— 10, 11. C. iuliani. — 11. S. €. nicander ; C.
sacri; C. L. V. In istria. — 12. M. zoili, S. C.
zoeli (C. zoli). saturi (S. sabri) . tymini . satur-
nini (C saturn///) - servilii — 13. C. fortunati .
mammeri . Deinde : οἱ depos . sci bonifaci ar-
chiepi . Et v. 9 post castulae addit quae se-
quuntur, appicto signo (manu, opinor, Neve-
lonis), quo ea transferuntur ad marginem z
corbeia translatio corporis saneti praecordii ef.
— L. M. V. v. 12 post felicis : In austria passio
s. bonifalii epi el marlyris.
Ad
f. 985
t. 98^
[76]
Cod. Bern.
UIII . ID: IUN-
NIUEDUNO.
Amanti . Lucii.
Alexandri . Andree
Donati . Peregri.
IN AFRICA . Itali.
Zotici . Camasi.
Philippi . Attali.
el alibi . depos
Beati . Gaudi epi
Gracinopoli depos
Gerati epi.
IUNIUS
Cod. Eptern., etc.
Cod. Wissenb.
VIII ID: IUN: Nevoduno amanti
luci alexandri alexandriae dona
ti peregri In africa itali zotiei ca
masi philippi Attali et alibi dep
beati claudi epi Gracinopole
cerali epi.
VIII idus iui in aff amanti luci alexandri andreae donati
peregrine | In aff itali zotici camari philipi attali et
alibi depos caudi epi | glacinopoli depos cerati epi.
1. S. C. L. M. V. nividuno; S. amaniti. — 9. S
om. alexandri ; L. M. V. om. alexandriae. ἘΞ 2
3. C. alexandriae. fortunatae. peregriae . Passio
scor m/// vincentii episcopi et benigni diaconi
In africa. — 3. V. peregrini, om. zotici.— 3, 5, 9.
om. a camasi usque ad beati. — 5, 6, C. gracia-
nopoli depos . caera///; L. M. V. aec omittunt
— 6. S. ceraci.
Rich. ln affrica , amantii .lueii.andre | ae . donati , peregrini .
itali . philippi . Alibi . depo | sitio . gladii epi . Gratianopoli . deposit .
cirati epi.
Excerpta etc. F. alibi dep. glaudii ep. — in Africa itali et zotici pam-
phili diaconi — R*. cladi episcopi in. Alexand cams — Rhab. in Ale-
xandria andreae donati et peregrini.
UII ID: IUN:
IN BEGANTI(U)M-
que esl constan
linopoli . Pauli.
Furtunati . Magri
Primosi . Achaei
Moechi.
IN AFRICA . Uietor///'
Euasi . Private . Ia
nuarie . Donate
Spisine . Quirilli.
IN GESAREA.
cappadocie.
Luciani martyris.
UI ID: IUNE
IN AEGYPTO.
Natal . Marciani.
IN GESAREA.
palestine natale
Cristi.
IN DOROSTORO
ciuitate natale
Sei Marci.
IN NICOMEDIA
Uitici . Nistori.
Primi . Carolapidis.
el marine.
IN SARDINIA.
Natale . Salautiani.
ROMJE: UIA Av
relia . Naboris.
Nazari.
IN GESAREA.
cappadocie.
Dorostori . Marcie.
Mutiani . Helii.
Luciani . Zotici.
IN AFRICA
Ianuarie . Donate
Spesine.
IN NICOMEDIA.
Eustoli . epi
IN GALLEIS SES
sionis civitate
Depos Sei Medardi
epi et confessoris.
VII id iui in aff pauli fortunati macari primosi aceadi UII ID: ΤΌΝ: In. bega recium pauli
mochi in aff vieturi evasi privatae | ianuariae donatae | furtunali — macri —primosi ca
spisinae quirilli cessa? cappod luciani mar. chaei monae In africa — vielori
evasi private ianuariae do
nate spisine In cessaria cappad
lueiani mar οἱ pas bonifacii epi
qui passus est inuues trachia '
! in marg. 2 m. strachia.
1. 8. In cigantiam, C. In bizantio civitate ; L,
gratianopoli depositio cerati episcopi . pauli ;
M. incipit a pauli; V. gracinopole dep. cerati
epi . pauli — 2, 3; S. accoci , monch., C. L.M. V.
achaci monachi. — 4. C. privati. — 5. C. spis-
sine, S. erasum ; 8. C. L. M. V. quirili (L. M. V.
quirilli). In cesarea ; S. capodo — 6. C. lucianis;
S. C. L. om. ab et pas. usque ad finem. S. addit :
et nicomedia . eustoli epi.
Rich. Africa . pauli . furtunati . Et. | in bizantio . id est constanti-
nopoli macharii.pri | uati .uasii et moenecii . Alibi primosi . cesa-
rea . | luciani.
Excerpta etc. F. Africa pauli episcopi — Bedae cod, 5". Gonstanti-
nopolim παῖ]. scorum fortunati epi eum aliis nu. In. Caesarea etc.
luciani — Notk. in Byzantio etc. et macharii monachi — Bedae-Flori
cod. B. et macharii monachi.
VI id iufi aegip mareiani cessar palestin ni euristis doro-
storo civi | nt 50] marci nicorn vitici nestoris cari lampilis
οἵ mareinae acaici | sardinia salustiani rom nabori et
nazari cessat cappod dorostoli | cresti marciae muciani
helii luciani zoliei in aff ianuariae muci | donatae spisin-
nae nicom eustoli epi gàl sessionis eivi medardi epi.
UI ID: IUN: In aegypto nat marci
ani inee saria palast mat
cristis. In ciuit dorostero mat si
marci In nicomedia Nat uilici
nestori caro lapidis et. marine
In sardinia Nat sei lustian| Ro
mae nabori. nazari In. doro
stoli marcie mutuane luciani
zotiei In africa ianuarie helii
donate spisine In micomedia
eustili epi In gall sessionis ciuit
dep séi medardi epi et cont
1, 9. C. martiani . iucundi. — 2. C. L. M V. In
cesarea palestinae (M. V. palestini). — 3. G.
cristi, V. Xpis; L. M. V. dorestoro. — 4. C. marci.
lucii ; L. sancti vitici. — 5. L. M. V. nestoris; C.
carolapidis, L. M. V. carolapis; C. marinae .
foci. — 6. L. M. V. om. sci ; C. L. M. V. salu-
stiani; C. addit : silvaniani, — 6, 7. C. om. romae
etc. — T. M. V. naboris et nazarii. — 7,8. C. b.
M. V. In caesarea dorostoli. — 8. C. L. M. V.
mutianae; C. addit : helianae. — 9. C. L. M. v.
om. helii. — 10. L. M. V. spine,C. spesinae . julii.
— 11. L. castuli; C. suessionis. — 12. L. V. om.
et conf.
Rich. Rom .natale scorum . naboris. | et nazarii . primi . Et in
caesarea ,cresti. martiae. | mociani. Et in nicomedia . nestoris .
Suessionis . | sci medardi epi.
Excerpta etc. ἃ 914, Rome nazari primi naboris feliciani — R?.
Rodon. civit, saneti geld. — Notk. Nicomedia eutychii etc.
Y ed, Victoris
σι
IUNIUS
Cod. Bern. Cod. Eptern., etc.
, U ID: IUN-
IN ALEXANDRIA. niceacivi | diomedis amanti mutiani alexandri.
Maximi presbit.
IN NICEA. CIUIT*
Diomedis . Amanti
Motiani *. Alexan
dri . lanuarii.
ROMAE . UIANO
mentana . ad arcas.
miliario xv. ab ur
be. Primi . et Feli
ciani.
ET IN GALLEIS CIUIT-
Aginno loco . pom Rich. Rome . primi . et feliciani . Et in | alexandria . maximi prbi .
pelBco« puse diomedis . et amantii . | In galliis. ciuitate agenna . passio . sci uin-
Sii Uincenti martyr. centi.
ΠῚ ID: ΠΝ’
RONJE: . Uia aure
lia . miliario xir.
Natal Basilledis.
Aurisi . Rogati.
Ianuarii . Cassia
ni . Uictori.
Martini . et aliorü
XII.
IN SPANIIS . Crispoli.
IN NICOMEDIA.
1Π|. id iut rori basilidis arasi rogati ianuari cassiani
vieturi martini davalli et alio& xx | In spanis crispoli
nicomed nt zachariae autisiodor censuri epi.
Rich, Rome.basilidis. aurisi.rogati. | basille.in spaniis eri-
spuli . Et in nicomedia zacha | riae . In autisiodoro . deposit . beati
censuri epi.
Natal . Sei Zacharie.
IN AUT ESIODER: Excerpta etc. F. martini basillae cum aliis xut — Bedae cod. S'. via
Depos . Beati censu Aurelia mill xm — Rhab.in Africa aresii rogati et aliorum χα. In
ri epi. Hispaniis chrispoli restituti.
III ID: IUN- III id iuà rom nt basilae It. ror crispoli restituti transl in
aquileia | furtunati epi It in aquileia emeriti hereti victu-
riani victoris | et alibi naboris et felicis.
ROWMJE: . Uia sala
ria . Natal See
Basille.
IT- UIA NOM(EN)TANA.
miliario vi ab urbe
Natal Sci Crispoli.
Restituti . et alibi
lranslatio eorporis Rich. Rome . basillie ! * crispuli , restitu | ti. Et aquilegia . furtu-
Furtunati . epi martyr. nati . epi . emeriti .uicturi | ani. uictoris. Alibi naboris. et barna-
IN AQUILEIA. bae apl. ?
Emeriti . Ariti.
Uietoriani . Uictoris ?.
et alibi . natl ? . scorü.
Naboris . et felicis.
1 R2, basiliae. — ? mentio Barnabae in rasura.
Excerpta etc. Bedae cod. S'. via Salutaria vetere nat. scae asellae.
Pridie idus iui tripoli magdaletis rorn basilis distri poli-
PRIDID-TUN:
maci zabili aureli donatellae secundi.
ROMJE: Uia aure
lia . miliario v.
Basilledis * .Tribuli mpra -
DA Ve Rich. In tripoli . magdalelis . Rom. | basilidis . cirini . et naboris .
Nagesi. Magdaletis. »
Zabini Pure 5 et sci nazarii . aurili . | donatillae . secunde.
Nabori . Nazari ituti basilidi Rome etc. zabimi
| etc, "Tr. Roma restituti basilidis ete. — F. Rome ete. ]
Donatelle . Seeunde. ἘΠ ΠΕΣ uem helidi episcopi — G. Romae etc. donatellae heli-
dii episcopi — G 914. naboris felicis macdaletis — Bedae cod, 8), via.
Aurelia mill. vr. ete. Tripolim nat. scorum zabini etc.
; illidis — ^ Cirini add. m. 2.
! ed, Montani — ? prius victores — ? supra lin. add. — * corr. Basillidis
[77]
Cod. Wissenb.
V id iuh ror primi et feliciani In alix maximi prb in | V. ID: IUN: In alexandria maxi
mi prbi diomedis amandi
modiani alexandri ianuarii Rom
mil xu et in gall pompeiae mar
primi et feliciani
2. C. amantii — 3. muciani. — 4. C. xni. In
gallia pompeiaco passio s. vincentii martyris .
nomentana civitate passio sanctorum primi et
feliciani martyrum ; L. M. V. et in gallia po-
peiae (V. pompeiae), martyris (L. om.). primi
et feliciani.
III ID: IUN: Rom mil basilidis au
firi rogati ianuarii uieturi
martini el aliorum xx In spaniis
erispoli. In nieomedia nat sci
machariae In autisiodero dep os
censuri epi
1. C. romae nat. basilidis; L. M. V. mil....
basilidis. — 1, 2. C. auris, L. M. V. aurisi. — 2. C.
L. M. V. ianuarii , cassiani ; L. M. V. victori, —
3. C. om. xx; C. L. M. V. hispaniis. — 5. C. L. M.
V.zachariae, C. addit : martyris. — 6. M. cen-
sori.
II ID: IUN: Rom mat sci basillae
scorum crispuli restituti el alibi
translatio corporis furtunati epi
et mar In aquileia emereti al
reti uicturiani uieturis et a
libi Nat seorum naboris et feeis
1. C. sanctae, L. M. V. S. — 2. C. et sancto-
rum ; C. L. M. V. crispoli; L. V. om. alibi —
3. L. M. V. fortunati. — 4. C. om. et mar; C.
emeritae, L, V. emeriti. — 4, 5. C. acreti, L. V.
aereti. — 5. L. V. vietoriani ; C. desinit ín
victoris. — 5,6. L. V. om. alibi nat. — 6. L. V.
felicis.
PRID: ID: ΙΝ: Romae aurili mil
[naboris. et nazari] ἢ
v . baseledis . [cirini] * tripoli maeida
letis zabini aurili . donatelle
secunde
! uncis inclusa m. 2.
1. C. aurili . luci , militum ; L. aureli. — 1, 2.
L. V. om. mil. v. — 2. C. basilidis; L. V. om.
cirini naboris et nazari ; C. tripoli. tripoli —
3. C. zaboni.
1, 99.
1. 990
[78]
Cod. Bern.
ID: IUNIUS
IN AFRICA . Luciani.
Furtunatiani . Cris
centiani . et thecle
IN P(ER)SIDA Natal
Barth'olomei . apost.
ROME UIA ΑΙ"
ardiadina . miliario
vi, Feliculi.
"c
IUNIUS
Cod. Eptern., etc.
Idus In aff luciani furtunati crescentiani teclae in persida
it LETLLLLTT E] rom felieulae.
Cod. Wissenb.
IDUS ΙΝ’ In afreca lueiani fur
tunati eriscentiani οἱ tecle
Rom mil vu felieuli [commemoratio
baugalfi m] *
! uncis inclusa m. 2.
artholomei 1, 9. L. V. fortunati. — 2. L. V. crescentiani ;
C. theclae virginis — 3 C. L. V. In persida (C.
perfida) natalis sancli bartholomaei apostoli .
romae (C. miliario vm) felieuli ; C. addit;
januarii . silvani. — Unecis inclusa omnes om.
Jtich. In affrica . luciani . et furtunati . | Etin persida . b
apli , Rom. feliculi.
Fucerpta etc. Bedae cod. 8. Romae via Ardeatina nall. sce
felicule.
XUIII. KL: IUL:
IN FRIGIA . CIUI /audic ?
Natal . Anteonis.
Are.
IN AFRICA.
Quintiani . "Theodo
le. Festiue.
Cantianelle.
IN. AQUILEIAP(ro)ti.
IN CIUIT- AURELI
anis . Translatio
corporis . Sci Ani
ani epi . et confessor
et liberatio eiuitatis.
ipsius achunis.
IN T(ER)RITURIO.
sessionis . ciuitate
Passio . scorü Ignatii.
Ualeri . et rufini mar.
XUIII KL: IUL: In pagia ciuit nat sei
anteoni afre In africa quinci
ani theudoli festiue canti
anelle In aquileia Nat séi proli
In ciuit aurilians translatio $
corporis séi aniani epi οἱ confess
Sessionis ciuit pas seorum ualeri
et rufini mart
XVIII k* iul in frigia lauda artheonis et in epheso miggenis
galliani juvini et in aff. quinliani teclae | theodoli et
festivae in specia antoni afrae cantianellae in aquilei |
ls6i aniani eji sessionis civi pas
proti eivi aurilià trans
valeri rufini.
Rich. In frigia . ciuitate laodicia . antoni | onis . Et. in epheso . mio-
genis , gallani . In affriea. | quintiani. festiui . Suessionis . ualerii .
rufini , mart.
1. L. V. pagacia. — 3. C. antigoni, L. V. an-
toni; C. afri. — 3. V. theodoli. — 4. C. s. proti.
iacineti. — 6. C. om. et confess.— 7. C. suessio-
nis. — 7, 8. C. rufini et valeri martyrum.
Excerpta. etc. G. Suessione efc. ignalii episcopi — O. in Laudaeia
civitate nat. antonii — in Aurelia etc. et marciani conf. — Bedae cod.
S1, in Frigio etc. antiuni.
XUI. KL: IUL:
IN DOROSTOR-
Natal Séi Ysici.
IN AQUILEIA.
Cantiani . Proti.
Marci . Clementis.
Cantiani.
CONSTANTINO.
polim . Scorum.
Motii . Migetie.
Mingin.
IN GIUIT- BARBA
ria . Gaiani.
Iouiani . Philippi:
IN LUCANIA.
Uiti . Candedi.
Cantiani . Cantianelle.
Proti . Grisogoni.
Arteon . Quintiani.
"T'heodoli.
IN SYGILIA Uiti.
Modesti . et criscentie
1d supra lin. — * nn. abrasa — 3 Jaudic add. m. 2.
XUIIKL: IUL: In dorostoro Nat si isici
In aquileia sancliani protili
clementis cantiani Constantino
poli Nat scorum nuci mugi
tie mingin In ciui barbaria
gajani ioujani phylippi In luca
na miuiti eandedi canciani
cantianelle proli grisogoni
arteon quintiani theodoli In
sieilia. séorum . modesti et criscenli 40
XVII Καὶ iul dorostoro civi sci usiei aquileia. cantiani iuvini
muci prodili | elementis cantianae constantinop muci
megeliae mingini civi barbaria | gagiani ioviani philipi
in lucania viti eandidi cantiani cantianellae | proti eri-
sogoni anleonis quintiani theodoli in sijjeilia viti |
modesli et criscentiae.
1. L. dorostori, V. dorostore ; C. ysici . Teli-
cis . lupi. — 2. C. L. V. cantiani ; C. proti, b. V.
potiti, — 3. C. om. cantiani; L. cantiane. — 4
5. C. migetiae, L. V. migitiae. — 5, C. mingin ;
L. V. barbariae. — 6, 7. C. lucania vili; b mat.
niviti. — 8. C. L. V. cantianelli; C. grioni. —
9. C. theodoli . iocundi . silvii. — 10. C. lucantà
sanclorum viti . modesli . crescentiae ; Lo
in sieilia natalis sanctorum viti, modest et
crescentiani.
Rich. Constantinopoli . mucii . et meie | ciae . In lucania . uiti . can-
didi. Et in benabento? . | marcii , In prouintia siciliae. uiti . modesti.|
el crescenliae.
τ ἈΠ. benevento,
i Excerpta etc. R?. in Benevento marci et natal sancti vili el clemen-
lis — G 914. candide vici — O. gaiani iohannis et philippi.
“π΄ Ὸπ ᾿ΞΎΞ ὁ-ΞΘο
ηη 4
Cod. Bern.
XUI KL: 101.
IN AFRICA . Quiri
aci . Diogenis.
Miccae . Ualerie.
Marcie
IN SICILIA . CIUIT*
missana . Saturnini.
Gendini . Modesti.
ANTHIOCIA.
Scorum . Cyrici.
et iulite . matris ei(us)
el οὔ eis quadrin
gentorü trii marty
IN GIUIT- Nànetis
Nall sci Simelini.
XU.KL: IUL:
ROME Ad septé
balumbas . uia
salaria uetere.
Seorum . Quiriaci.
Blastini . Gandriene.
Dorostori . Ysici.
IN AQUILEIA.
Ganti . Cantiawi.
el cantiane.
ALEXANDRIA
Dioscori . et marini
martyris.
ROME . Diogenis.
IN AQUILEIA.
Cyrie . Musee.
Ualeriani . Marie.
IN AURELIANIS.
ciuitate . Auiti prbi.
IUNIUS
Cod. Eptern., etc.
XM Κη aff ciriaci valeriae mareiae diogenis micae sicilia
civi misana saturnini cendini | antioch ciriei et iulittae
matr eius et alio cccemr nat. || namnetis similiani.
Rich. Affrica 7 quiriaei .ualeriae . In sici | lia ciuitate . misena.
saturnini 5 cendeni .Inantio | chia. eyrici . et iulittae , et eumeis .
quadringenti . | mr or . [Alibi . aurei . epi et iustini . martyris.] !
τ Uneis inclusa solus R.
Excerpta etc. F. Africa ete. valeriae valeriae — R2. valeri (semel) —
O. diogenis. mariae marciae.
[79]
Cod Wissenb.
XUI KL: IUL: In. africa natl scorum
diogenis mice ualeriae mar
tie In sieilia ciuitate . saturnini
cendeni In anthiocia cyrici et iu
lite matris eius et. cum eis cccc 5
mr mart In cinit namneltis nat
50] similiani
3. L. V. om. civitate, — 4. C. cendei, — 4.5. L. |
V. quirici et iulitte, — 5, 6. C. L. V. ccccun. —
6. V. nannetis. — 7. L. V. similini.
XV k iul rom cyriaci blasti diogenis nieandri dorostoli
iusiei aquilae eantiani alàx dioscori | et marini aquileia.
geriae muscae valerianae mariae | aurelianis aviti prb.
Rich. Rom . diogenis. quiriaci . etin | rauenna , fronii ᾿ς blastini .
Alexandria . dioscori . | et marini . Et in aquilegia . cyriae . Aurelia |
nis . auiti . presbiteri.
1 Η5 frontii.
Excerpta etc. G. Romae diogenis blasti et aliorum martyrum ducen-
torum sexaginta duorum — F. Romae ccuxr martyrum — Ὁ. Romae
ad septem palumbas etc. — Bedae cod. 51. via Salutaria veteri —
XIIIL. KL: IUL-
IN AFRICA.
Martie . Emili.
Felicis.
ROMAE GIUITA.
Balbine.
UIA ARDIATINA.
Marci . Marcelliani
"homi . Pauli.
Gyriaci.
RAUENNAJ/
Scorü . Marthari.
Felicis . Emili . Crispini.
IN ALEXANDRIA.
Natale . Si marini.
Bedae-Flori codd. 'T. L. Romae ad septem columnas passio ss. qui-
riaci blasti et diogenis — Ado Romae ss. mm. corxir (vel ccuxxi) qui
posila sunt via Salaria veteri ad clivum eueumeris — Usuardi codd.
Pistor. et Florent. Romae ad septem columpnas s. diogenis,
XIII k* iul in aff marciae emili felicis rom marcellini et
marci thomi pauli eyriaei raven civi | martyrii felicis
emilii crispini alàx civi marinae.
Rich. Arica . emilii , et felicis. Rom . | marcelliani . et marci.
balbini ! . pauli . cyriaci . | felicis . In alexandria . sci marini.
1 R2, item Romae baldini.
Ἐκοονρία etc. F. Africa. macharii et felicis — R?. natal sanctae mari-
nae virg. — Ὁ. in Abella s. marinae — G 914. erispinae — Notk.
Ravennae macharii felieis etc.
XV KL: 101. Rome quiriaci blasti
nieandri ene dorostoli isici i
aquilae canti cantiani et — ean ἡ)
liane Alexandria dioscori et |
marini mart Romae diogenis 5 [
Aquileia cyriae muscae Ua j
leriane mariae In aurilianis
ciui auiti presbiteri
1. L. V. om. romae ; V. quirici. — 2. C. enedo-
rostoli ; L. V. aene . dorostoli. — 3, 4.€ cantia-
nellae. — 5. C. .....ogeni. — 6, 7. C. valeriani. —
7. L. aurelia, V. aurel.
XIII KL: IUL: In africa marcie
emili felicis Rom marei mar
celiani thomi pauli cyriaei
Rauenna Nat séorum mar
lari felicis emeli erispini 5
In alexandria Nat si mariae
1. L. marci. — 9. C. emeli ; L. V. marci et.
— 3.6. ...omis . pauli, V. thom" pauli, — 4, 5.
C. martheri, L, V. marthari. — 5. L. V. emili—
6. C. sanelae marinae , theoni ; L. V. marii,
f. 100*
f. 100^
[80]
Cod. Bern.
XIII KL: IUL:
IN MEDIOLA
no ciuitate. LNGA !
lilea monasterii sci
3 deodati confes
soris
Natale Scorum.
Nazari et Geruasi
Protasi . et celsi pueri.
ROME In cimiterio.
Yppoliti.
UIA TIBURTINA.
Honori . Euodi.
Petri . Alibi
Ualerie . Marcelli.
Uitalis . Ursicini.
IUNIUS
Cod. Wissenb.
XII KL: IUL: In mediolano mat.
séorum nazari geruasi pro P
tasi et celsi pueri Rom yppoliti
honori euoti petri ualeriae
marcelli uitalis ursicini et
in fiseàmo monasthirio childomar
ce abbatiss ;
Cod. Eptern., etc.
asi nazari et celsi pueri
XIII k: iul medio! gerbasi οἱ prot t celsi ]
arcelli vitalis ursicin.
rom | honori euodi petri alibi m
Rich. Mediolanio . scorum prota | sii et gerbasii .marcelli . Rome .
euodii . petri . | Alibi ualeriae . marcelli . uitalis ursicini .
τ Ri R?. om.
1. C. civitate natalis. — 4. C. evodi. — 5. €.
post ursicini, cetera om. — 6. L. V. fiseamno
— Ravenna ursi-
monasterio childeomaree.
Excerpta etc. ἘΝ. Rome evodii Sci. deodati conf.
cini — Bedae-Flori eod. B. marcellini.
XII. KL IUL:
IN THOMIS
ciuitate . Pauli.
GCiriaci . Paule.
Felici?^ne . Thome.
Felicis . Emili.
et alibi . Uitalis.
Crispini . Marlyrie B:
XII KL: IUL: In thomis ciuit pauli ca
riaci paule felieiane thome
felieis emili . Uitalis crispini
marthyrie In fontanella monàs
dep baini epi et conf
licianae thomae felicis |
ΧΙ Κ΄ iul pauli cyriaci paulae fe
emili alibi vitalis erispini martyriae.
et in thomis , pauli . e cyriaci . PET. ENS
| E : 1. 9. C. L. V. cyriaci. — 2. C. feliciani, — 3. C.
emeli ; L. crispinae. — 4. C. desinit in marly-
riae ; L. V. adnotationem F'ontanellensem inse-
runt v. 2 post felicianae.
Rich. Rauenna. crispini . uilalis .
felicis . etthomae. | emelii . Item uilalis , οἱ martyriae.
Excerpta εἰς. R?. in "Thomis ete. feliciani — Notk. crispinae.
XI. KL: IUL:
Saturnini . Quiriaci.
Apollonaris . Bellici.
Persei . Crisimi.
Primi . Ianuarie.
IN SICILIA CIUIT*
siracusa Rufini
Et marcie . ef sci albani mar. E
IN GCESAREA.
palestine . depos
Eusebii . Historio
grafi . Ir. Hiperi
ci Saturnine.
Stercii . Hierie.
———
1 litt. inclinatis seripta m. 2. — ? prius theodati — ? in margine et transitus domni Hludouuici imperatoris —
XI KL: IUL Saturnini quiriaci
apollonaris — bellici persei erisimi
primi ianuarie In sicilia ciuit
rufini et marcig In cessaria
dep sei eusebi epi hiperidi 52
[albani mr]'
turnine stereig hieriae
XI k iul in af hit cyriaci saturnini bellici persei apollinaris
crisini primae | januari sieil civi siraeussa rufini et
marciae cessas pales | eusebi epi histograp it ipercli
saturninae stercii hieremize.
5 z den 22s ! uncis inclusa m. 2.
Rich. In affrica .ciriaci ! . bellici. | crisimi ? . In sicilia * ciuitate .
siracusa.rufini.et | marciae.]n caesarea . palestinae . depositio.
sci | eusebii . epi . [Alibi . Sci ALBANI . martyris... enesii] ὃ
€. lit erisini, V. ὁπ’
L. V. om. civit. —
. V. cesarea. τα
V. om. albani
Y B?, ciriani — ? ΗΠ. crissini — ? Uncis inclusa R, R' m. 2; R! desi-
3. L. V. apollenaris ;
sini.— 3. L. V. ianuarii; C.
4. C. caesaria cappadociae,
5. C. hipericli.— inter 5 εἰ 6 C. b.
mr.
nit in martyris.
Excerpta etc. G 915. in Mogontia sci albani mart. et genesii mart. —
Bedae-Flori cod. B. in Moguntia s. albini m.
—— Mà
4 κι. inclinatis scripta Ἡἱ. 2.
X KL: IUL:
ANTIOCHIA
Sirie . scorum
Gangali . Iuliani.
Graphi . et scorü
martyrum.
octingentorum
octuaginta.
et octo . qui depo
siti sunt . in bap
listerio quorum
nomina d$ habet
in libro uiuentiü
IN PERSIDA
Natal Séi iacobi.
Alfei . apostoli.
Q — ITIN ALEXANDRIA
ciuitate . Rufini mat
IN BRITTANIA
Albini martyris.
cum aliis numero
octingentos oc
tuaginta . et noue
positis in catalocü
quorum nomina
scripla sunt . in
libro uitae.
IN CIUIT- NOLA !
Natal Paulini epi
et confessoris.
Ir. Alibi depositio
see memorie
Nicei . epi.
UIIII . KL: IUL-
IN NICOMD:
Auili . Zinzami
lectoris . et ali
orum Arionis
Emeriti . Alici.
| Capitonis . et alio
. 1004 rum septuaginta
et octo . et uigilia
sci iohannis . cum
ieiunio praeueniente
! ca(M)PANIA im marg. post NOLA, 2. m.
IUNIUS
Cod. Eptern., etc.
X k'iul in antioch syriz gangali iuliani et alio nccorxxvun
| In persida sei iacobi alphei apos in alàx rufini et alioi
pcccuxvum | In civi nola paulini epi alibi depos séae
memoriae niceti.
Rich.in antiochia.gantali.iuliani. | etaliorum . octingentorum
septuaginta vr. | martyrum . Et in persida . jacobi . alfei . apli . in
no | la . paulini epi . Alibi alpinae martyris.
Excerpta, etc. ἘΝ. aput. Alexandria. akacii hyad....odori cum sociis
eorum v milium militum — G 915. in Britannia sci albani mart, —
G 914. iulianae efc. albini mr cum nccoxxxvnr — F. albani mart. cum
nccovii . depositio saneti niceae Romatianae civitatis episcopi.
VIII k iul in nicom aviti et cinnami lect et alios artonis
emeriti | alici captonis et alioS rxxvm.
Rich. Nicomedia . auili . et οἷ
alici . et aliorum | septuaginta. . octo.
Excerpta etc. F. Zinzami agapitonis — )
cod, S!. Nicomedia etc. alibi orionis lectoris.
nna | mi . eapitonis . ritonis . emeriti .
Ὁ. aritionis lectoris — Bedae
[81]
Cod. Wissenb.
X KL IUL Anthiocia scorum
gantalice iuliani graphi et
scorum martyrum Dcccxur quo
rum nomina ds hab in libro uite
Alexandria ciuit Nat sei rufini 5
mar In brittanea albini mart
cum aliis pcccuxxxvim In ciuit nola
nat paulini epi et cof alibi dep
scae memorie nice epi
3. C. gaudalici, L. gandalici, M. gantaliciae ᾿
C. grapi — 3. C. nccccxi — 4. C. nomina ha
bentur ; L. M. V. libro viventium — 5. C. L. M.
V. In persida natalis sancti iacobi alfei (L. M. ii
V. alphei) apostoli . In alexandria ete. rufi (L. |
M. V. rufini) — 6. C. L. britannia, M. V. britta- I
nia; C. albani — 7. C. nccccixxvm — 8. L. V. |
om. nat. ; C. sancti paulini ; L. M. V. om. alibi—
9. C. niceti, L. nicei, V. nycei.
VIII KL: IUL: In nieomedia auiti
Aritionis emeriti alici ca
pitonis et aliorum — Lxxvn czin
zami lector
1. L. M. V. Inventio corporis sancti quintini
martyris ; C. aviti . cinzami lectoris — 2. C.
amiriti ; L. M. V. aliti — 3. C. L. M. V. desinunt
in LXXVIH,
f. 101^
IUNIUS
[82]
Cod. Bern. Cod. Eptern., etc.
UII . KL: IUL- VIII Κ' iul in. palesti sabasti nt ioh bab genuinum et τ
IN PROUINTIA ' epheso receptio ióh evang. | rome festi luciae cum 8115
palestina ciuitate xxi austiduno depos simplici epi
sabastia . natiuitas.
Sii iohannis . baptis
tae.
ET IN EPHESO.
adsüptio sei iohari
apostoli . et euangl
ROMAE: In cimit.
ad septem palübas.
UIA SALARIA
uetere . Scorum
Fisti . Luceie regis.
cü aliis . sexaginti
UII KL: IUL: In prouincia pal
tina ciuit Nat 501] iohannis
baptist Rom fisti luceiae
cum alis xxn In ciuit aguste
duno . dep séi simplici ὅς
Cod. Wissenb.
1 4n margine, m. ? : Solesticium,
duo
IN CIUIT. AGUS she EN
: 1 us , w A E: . €. om. civit., L. M. V. civitate sebastia —
red Hepost Rich. In prouintia palestina .eiui | tate sebastia D Natale . 8ci 3. C. baptistae et prophetae ; C. L. M. V. a
Se simplici epi ioHannis baptistae. | Etin epheso . dormitio . sci ioHannis euange- | 5, in epheso natalis (C. om.) sancti e
liste. | Rom . ]uciae , Augustiduno simplici epi. apli.et evangelistae ; V. lucieiae — 4, 5. C.
om. in civit.; C. L. augustiduno, M. V. augustu-
1 R2, sebastiana. duno — 5. C. simplici episcopi.
Ul. KL IUL: VII k iul in aff nt gaudenti felicis in alàx agathonis tessa- UII Κι, IUL: Thesalonica ; lam
IN AFRICA Gaudenti lofi | salonicae bigati lantani et luceiae virginis tani . thessauloniee . et in eade
ed - Agapiti ciuit luceiae wuirg et aceiae
erite. regis ;
IN ALEXANDRIA ,
Agatonis . Luceie
uirginis . et Diogenis.
Rich. Affrica . gaudentii felicis. | agapiti . emeriti . Et in alexan- ΚΟΥ Ae
dria . agatho | nis . luciae uirginis. 1. 9. C. lanitani, L. lunitani. — 2, 3. C. the-
saulonicae . bigati germanorum luceiae φίδι
L. thessalonicae . bigati . lamtani fratris el in.
Excerpta. etc. Ὁ. in. Thesalonica ianuarii vizati — Bedae cod. S'.
Thessalonica natl, sci lamtanitis et aliorum trium. Romae natl sco-
rum luceiae virginis et aceiae regis.
eadem etc. — 3. L. lucelae; M. auceiae. — 4. L.
M. V. virginis, C. addit : eodem die natalis
vigilii martyris et sociorum eius.
-
1 UI KL 101. VI k: iul Rom ióh οἱ pauli οἱ in tessal lantini in aff gau-
'THESALONICA denti | felicis agapiti emeritae in alàx luciae et digni.
Lamtani.
THESALONIC.E.
Bigati . Ir. Lamtani.
ROMA . Iohannis.
et pauli . fratrum.
et in eadem ciuitate . luceie uirg *
et aceie . regis de bar
baris.
Rich. Rome . iohannis . et pauli . | fratrum . Et in thesalonica . lan-
tani , bigati ας Ro | me . acteie . Alibi diogenis.
! R2, lartani bigiti.
Excerpta etc. F. 'T'hesalonica lanitani et lantani.
UI KL 101, In afreca gaudenti
felieis agapiti emerete
In alexandria luceiae uirg
et diogens ^ Rom pas
rum iohannis et pauli
marty |
hoc transferunt post martyres Africae).
gaudentii . felicis . agapili . emt
emeriti) . In alexandria agathoni (M. agis
nis) . luceiae (C. ///uceie, M. Y. luciae) virg
et diogenis.
! ed. provincia — " luceie virg. swpplevit manus, ut. videtur, prima.
101*
Cod. Bern.
U KL: 01.
ROME . Uiati
burtina . miliari
o vir. Crispi.
Crispiniani . Felicis.
Spinelle . et septem
germanorum dormientium
in epheso *
CORDABA in spaniis.
Criscentis . Iuliani.
Nemesi . Primitiui.
Iusteni . Stacthei.
Eugeni . Neuaciani.
Clementis . Marcel
lini . Giddini.
Felicis . Hinnustici.
Zohili . Marcelli.
Italice . Loeli
Capitonis . Tinni.
Tucchi.
ET IN INSOLA.
IN OIA . Trans
latio corporis.
Sci florenti.
IUNIUS
Cod. Eptern., etc.
y κ iul rom nt vi germanorum . orispi felicis erispiani
spinellae | eordobae in spanis criscentis iuliani remisi
prutiviae iustinze | stattei novatiani clementis marcellini
zeddini felieis venusti | zoilli marcelli italicae laeli capito-
nis tinni tunachi.
Rich. Rome . septem germanoru | erispini . erispiniani , spinellae !,
felicis . In cordie | ba . crescentis , iuliani . nemesi . primitiui . eugenii
1 R3, pinellae.
Evcerpta etc. R^. Rom, miliar. octavo nalal. ss. erispini et crispi-
niani.
[83]
Cod. Wissenb.
V KL IUL Rom mil vmr cris
pi. erispiani . felicis spinelle
septem — germanorum In — hispa
niis criscentis iuliani nemesi
primitiui iustini stacthei — eu 5
geni nouaeiani clementis
marcellni —ziddini felicis
hinnustici zohili marcelli
italieae — laeli — eapitonis —tinni
lucci et in insula oia . transla 10
lio . corporis sci florenti.
1, 2. L. M. V. crispini. — 2. C. L. M. V. erispi-
niani. — 3. C. et septem. — 3, 4. L. V. hispani«.
— 4. L. M. V. crescentis; L. miliani. — 5. C. ta-
cthaei, L. M.V. stathei. — 6. L.V. novantiani.—
7. €. zebdini ; L. M. V. om. felicis. — S. C. hinu-
sti . zoeni ; L. M. V. zoili. — 9. C. L. M. V. leli.
— 9, 10, C. //'ini . tuechii . silvani . oia insula .
— 10. L. M. tusci, V. tusi. — 11. C. addit : Eo-
dem dienatalis sanctorum martyrum iusti . et
clementis atque octaviani pontificis . ambianis
εἶν. inventio sanetorum corporum fusciani .
vietorici atque gentiani martyrum.
IHI . KL: 101.
IN AFRICA.
Fabiani . Felicis
Elaphi . Uenusti.
Eunichi . Griscenti.
Alexandri . Theoni.
Arionis . Pleonis.
Astefyi . Apolloni.
Ampamon . Phisofici.
Meluii . Diunisi.
Hynus . Pannus.
Pheuicus . Dioscori.
Turboni . Capituli
ni . Niceae.
Gurdoni.
IN ALEXANDR-
Séorü . Sereni.
"Theodore . Partafi.
Titiri . Donisinnie
Passimi . Phesici.
Diste . Ambiniari.
Dioscori . Orion.
"Turbani . Capitu
lini . Ir. orion.
Sirini . Plutarci.
Herenei . Heracli.
Herothi . Potami
ni . Marcelle
Basiledis . Leonidi.
Pamboni . Oriosi.
Panuberi . Tilini.
Nonnicie . Sinedi.
LUGDUNO GALL:
Herenei epi cü aliis . ut.
Leonedis , Plutarchi.
Sereni . Potamiene.
Marcelle.
et uigilia apostolo
rum , Petri . et Pauli.
III] k iul in aff fabiani felicis arionis capitolini et niciae
elaphi | venusti eunuchi crescentis alaxandri theonis pleosi
asthefi | appollonis ampamompis offiei meloi dionisi in
spanis pheuicis | benueri panubri dioscori turboni capituli
biccae gurdini | alàx civi sereni tradori postaphi tyri dosi-
niae pasimi sieidistze | ambeni ariusi dioscori orionis tur-
bani capitulini it orionis | gimiri plutarci hirenei heracli
heroti potomini marcellae | basilidi leonidi panosi pece
sidisti pambuni orosi panuberi | tilinini In nicea sinidi lug-
duno gal hirenei epi cum alis vir. leonidis | plutarci sereni
potamiae marcellae.
ni . | capitolini. Rome . leonis papae. In
ich. Affrica . fabiani . ario
ἐς tafi . liliri , pasi , mifae ! . | lugduno gal-
alexan | dria . theodori . pas
liae. herenei epi . cum aliis . sex.
1 Ri, pasinimphe.
translatio corporis leonis papae — F. in
" . Ὁ, Romae AS τ
Excerpta. etc. Ὁ. Ro ries i d 914. in Africa fabiani theoni
Alexandria ete. eraclidis her
gurdiani,
III KL: IUL: In africa fabiani
felieis elaphi wuenusti eu
nuci . crescenti alexandri
theoni orionis * ploesi astefy
i physoci apolloni — Amfamon 5
melui dionisi hynus pan
nus pheuieus dioscori tur
bini eapitulini nieae gur
dini In alexandria Nat — seorü
sereni theudori pastafi ti 10
tiri . dionisime passimi
phesiei distae ambemari ori
on . siniri plutarei herenei
heracli heroti potamini
marcelle — baselidi leoni /// 15
pamboni —oriosi panuberi
tilinae — nonnieie — sinidi —lug
duno . hereni epi cum aliis ut
potamieme
1 prius arionis, ead. m. em. orionis.
1. C. romae leonis pp.; C. sabiani. — 2. L. M.
V. om. felicis; G. ///aphi.— 2, 3. L. M. V. eunu-
chi. — 4 M. theonis; C. L. M. V. arionis; C.
ploenis; C. astefri, L. astecii, C. M. asthesyi, V.
astesii, — 5. C. L. M. V. om. physoci; C. amphi-
monii, L. amphamon. — 6. C. phisososiei .
melvii, L. M.V. physoci, melvi.— 6, 7.C. [//nnus .
pannus . — 7. C. plebicus .— 7, 8. C. tiboni.—
9. C. L. V. om. nat. — 10. L. V. seneri ; L. M.
V. theodori; C. pastasi, L. pastefi, M. pastesi,
V. pastephi , — 10, 11. L. M. V. tytiri, — 11. C.
donisiniae; L. M. V. dionisiniae. — 12, 13. L.
phesci, C. plesici ///ste; C. L. M. V. ambeniari,
dioscori (V. oioscori) . orion . treban (L. V.
turbanni, M. turban) . capitulini . (L. M. V. item)
orion . seneri (L. simiri. M. V. syniri) . phesici
(L. M. V. om.) . plutarci ete. — 14. L. M. V. he-
rothi, — 15. C. marcelli . basilidi . ///eonidi ; M.
basilidis . leonidis, L. V. leonidi, — 17. C. non-
nicae, V. nunniciae; C. sinidi . memmii . iuli
— 17, 18. C, lugduno galliae; C. L. herenei, —
18. L. M. V. cum aliis V. L. leonidis . plutarchi
(L. plutarthi) . sereni. — 19. C. potaninae. mar-
celli ; L. M. V. potamiene . marcelle.
ΝΕ κου “ς΄
! litt. inclinatis add. m. 2.
odd
f. 102^
[84]
Cod. Bern.
III . KL: IUL:
ROMA. Uia au
relia . Natal scorü
apostolor(um) petri
et pauli * petri
IN UATICANO
Pauli . uero . inuia
ostensi . utrüq;
in catacumbas.
passi sub nerone.
basso . et tusco.
consulib; ?
IN EADEM URBE
aurelia . sorum.
Neuatiani . et ali
orum nongento
rum . septuagin
la et septé mar
et dedicatio baptiste
rii antiqui rome.
IN PERSIDA.
Natal sci Simonis.
jude apostol.
IUNIUS
Cod. Eptern., etc.
III k iub rome nt apostolor petri et pauli et aliorum
pcccoxxvim martyrm | it rom novatiani in persida simo -
nis et iudae apostlrm.
Rich. Rome . natale aplr petri . et pau | li . et aliorum. nongento-
rum . septuaginta . septem , | In persida . simonis . et iudae . aposto-
lorum.
Excerpta etc. Escurial . Romae passio ete, petri autem in baticano
— Q. Romae nat . sanctorum apostolorum peiri et pauli . petri in
vaticano pauli in via ostiensi . utrumque in cataeumbas . passi. sub
Nerone . Via Aurelia nat . nevotioni viviani et al. mar. DGCCCDXXIIII
(Bedae-Flori codd. B. C. necccrxxrm, Bedae cod. S! nccccrxxvi).
Cod. Wissenb.
HI KL: 101. Rom Nat sorum pe
tri pauli . apostolorum pe
tri in uaticeano pauliuero
uia ostensi mneuatiani el ali
orum nccccuxxvu — mart et de $9
dicatio baptistirii antiqui roma
1. L. om. scorum.— 2. C. L. M. V. et pauli.—
4. M.V. ostiensi ; L. M. V. hostiensi . navatiani,
— 9-44, C. om. a petri ad nevatiani — 5. QC.
pccccuxxxvr, L. M.V. ncccerxxx. — 6. L. M. V,
baptisterii; L. M. V. romae, C. om. ; C, L. M. V.
addunt : In persida natl . scor . (C. L. M. om.)
simonis et iudae apostolor. (L. V. om.).
PRID: KL: IUL:
RONMUE: Natal
scorum . Timothei.
Zotici . Italice.
Zelíati.
GITTA ITALLE:
Corsici presbiteri.
Leonis . sub diacofi
IN ACRIPINA. ?
Asclini . Pamphili.
ET LEMOUECAS.
Depos Sei mareia
lis . epi et* confessoris.
II k iul in aff scorum timothei zotici italieae zoili gelati
cursici | prb leonis subdi in agripina asclini pampili lemo-
dicas depos | sei mareialis epi et confes.
Rich. Rome timothei . zotici.In agrip | pina. asdini . pamphili .
Et lemovicas. depositio. | sci martialis . epi . et confessoris.
Excerpta etc. G. 914. Lemodicas ursicini marcialis conf. — Ande-
gavis albini conf. — O. zotiei itali zelati gitte italie eursiei presb .
leonis diac . — Tr. Romae timothei leonis papa . — Bedae cod. S!.
italiae . galati — Νοῦς. Agrippina asclepii pamphili.
PRID: KL: IUL: In africa Nat scorü
thimothei zotici italiae
gelati gitte — cursici —prbi
leonis subdiac n agripinae
asclini pamphyli et lemodi
cas dep sei marcialis epi et conf
9. C. italicae. — 3. L. M. V. om. gelati .gittae .
— 4. C. agripina, L. M. V. agrippina. — 5. L.
aschini; C. pamphilii. — L. M. V. paphili. —
5, 6. C. lemovecas. — 6. C. om. et. conf.
1 ditt, inclin. scriptae in litura — ? Totus laterculus ab initio usque ad consulibus iisdem verbis,
vetere. martyrologio adoniano sive usuardino contracto in co
Ostiensi — ὃ ed. Acrippina — * epi et supra lin. additum.
quibus in Bernensi (excepto v. 8 utrique), in
d. saec. X-XI, quem. descripsit card. Tamburinius. Misc. tomo XVII in bibl. s. Pauli via
102-
f. 1094
Cod. Bern.
LAETANIAS.
INDICENDAS.
MENS: IUL:
HABET . DIES.
XXXI.
KL: IULIAS:
IN NICOMD'
Zoeli.
ROMA . Gagi.
pape . et natal
Scorum . Lucie
uirginis . et ace
ie regis . οὔ aliis vtr.
UIA AURELIA.
in eadem . urbe
Ysici . Processi.
Marini . Anthoni.
Sereni . Uictoris.
Zoeli.cü aliis . vi.
Orion e aliis vu.
et aliorum ducen
torum . sexagin
ta quattuor.
IN ANTIOCHIA.
Seueriani . Zoeli.
Epasi.
IN MONTE OR.
Depos AAron sa
cerdotis primi.
et depos idoni ci filiis.
et arilefe.
ET AGUSTIDUN.
Depos . Leonti epi
IN PERSIDA . pas
sio scorü Aposto
lorum . Simonis
Cananei . et Iudae
Zelotis.
EGOLISANA
ciuitate deposit
beati . Eba'tii * epi
et octabas sei Iohan
IULIUS
Cod. Eptern., etc.
Iulius XXXI
KI iul in nicorn zoili rom depos gai epi nt lueiae virginis |
et auceiae regis eum alis vir. It rom isiei processi mari-
nae | antonini sereni vietoris zeli eum alis virt orionis et
aliorü ccuxu | Inantioé severiani zoeli *pasi depos ido-
nei cum filis | Agustuduno depos leonti epi in. persida
séorum apostlrm | symonis cannà et iudae ff iacobi.
Rich. In nicomedia. zoeli. Rome .gagi | papae. luciae uirginis .
processi . marini . In antio | chia . seueriani . In monte . hor . deposi-
lioaaron. | sacerdotis. Augustiduno . leontii epi.
Excerpta etc, F. Rome etc. vieturis cum aliis xir Orionis cum
aliis vit etc. — Bedae-Flori cod. B. et aliis ccuxxum — Augustiduno etc.
et quintiani conf.
Cod. Wissenb.
IN LETANIAS INDE MENSIS IUL:
HAB: DIES XXX LUN XXX
KL: iuLias In nicomedia zoe
li . Rom gagi pape οἱ mat
scorum luceie wir& οἱ
acege regis cum aliis viu
In eadem urbem esyci
cessi marine —antoni se
reni . Uietoris et in — mesapo
tamia zeli eum aliis vr . Orion
cum aliis vm et aliorum cclxum
In anthiocia seueriani zoeli 10
epasi In monteor dep aaron
sacer οἱ dep primi doni
cum filis et agustiduno — dep
leonti epi egolisna ciuit dep
beati eparei epi 15
pro
1. 9. M. zoili, V. oeli. — 2. C. martyris. ro-
mae; M. gaii. — gaii. L. om. romae; M. —
3. L. M. V. luciae. — 4. C. auceiae regi,
L. M. V. aceiae. — 5. €. L. M. V. urbe,
esici. — 6. C. marniae ; L. V. martiniani . ma-
rinae; M. anthoni. — 7. C. L. ont, et. — 7, S.
C. L. M. V. mesopotamia, — 9. C. ccrxvrui. —
11. C. L. M. V. monte or. — 11, 12. C. aaron
pontificis, — 13. C. 1, eum aliis et (C. om.); M.
V. augustuduno, C. L. augustiduno dep. beati
(L. om.). — 14. L. V. leoni, M. leonis; C. L M.V.
| addunt : In. persida. passio sanctorum aposto-
lorum simonis cananei et iudae zelotis; L. M.
egolisma, V. egolisina. — 15. L. M. V. separci;
C. addit : cinomannieo avisola monasterio
depositio sci karilefi presbyteri et confessoris,
nis baptiste ?.
UI NON IUL: VIx: jul rom processi martiniani it rom eutici gradini x NON: IUL: Rom oru et
imiteft iami i depó | militiadis eutici. mil.1. processi marcia...
em Hi pend calesti. nal euti et dep me...!
] ade pap hesicy amide ami
UIA AURELIA.
miliario rr.
Processi . Marciani.
ET IN EADEM
urbe uia appia
in cimiterio . Calesti.
Natal Eutici . et depos
Melei?dis pape
IN MESOPOTAMI
Seorü Hysici . Amide
gradi arixi turonus sae
mone gunde conf
! membrana lacera.
| si.et marliniani . melciadis
Rich. Rome . natale scorum proces
epi . damasi . eutici.Etin | mesopolamia . esicii . animidae . aurixi.
! prius Epatii — ? in margine
m. 2, ; et ded. eccl. scae crueis juxta. porta(m).
1,2.L V.om.et mil. 11, — 2. C. militum 1;
C. L. M. V. et (C. om.) martiniani. — 3. M. cali-
sti ; C. M. eutici, L. V. om. nat . euti. — 3, 4. C.
meltiadis, L. melciadae, M. V. melciadis. — 4.
M. hesicij. — 4, 5. C. M. amigradinae ; 1, V.om.
ab hesici ad arixi.— 5. C. arixi . iocundianillae ,
turonis civitate; 5, 6 L. M. V. turonis sanctae
monegundis. — 6. C. L. M. V. om. conf.
1. 1081
1. 103^
[86]
Cod. Bern.
U.NON 101.
IN EDISSA INME
sopotamie . natal
translationis cor
poris . Sei Thome
apostoli qui passus
est in india.
IN ALEXANDRIA.
TTrip^onis . Menelai.
Gyrionis . Cyrilli.
Porforis . Aprici.
Christi . Iuliani.
Eradi . Eologi.
Emereonis . Cyrionis.
Orestis.
IN TARSO CAPA
docie . Seueri.
Helionis . Strategi.
Montani . Atriani.
Esici . Germani.
Partheni . Pauli.
CONSTANTINOLE
Eufemie . Acaci.
Ammoni . home
"Trepon . Menelai.
Cerialis . Eracle.
Eologi . Ir . Eologi
Gionie . Iuliani.
Demelri . Horestis.
Heliodori . Tratagi.
Aminidi . Iocundi.
Marlyri . Ammi.
Sustrati . Timothei.
Chioni . Cyriani.
Et uigil Sci Martini !
III. NON: IUL:
IN AFRICA.
Iocundiani In alto
missi.
IN SIRMIA
Sabacie . Innocenti.
cum aliis . XXX.
"Theodori.
IN GALLIIS TORO
nus ciuitate
Ordinatio episcopatus.
et translatio eor
poris Sci martini
epi et confessoris.
et dedicatio basili
ce ipsius.
IN T(ER)RITURIO
beturiue civitat
uico uistinno nat
Sci Lauriani mat
cuius eaput his
palim In spaniis
portatum est.
IULIUS
Cod. Eptern., etc.
V y iul in aléx trufonis menelai | cirionis eulogi et transl
tome apos in edessa | porforis apricis chusti iuliani
eradi it trifonis horestis | In tarso cappod severi helionis
trategi montani atrani | eusuci germani partheni pauli
constantinop eufemiae | acaci ammoni thomae trephoni
menelai celialis eracli eulogi it | eulogi cioniae iuliani
demetri horestis heliodori strategi | ameclini jocundi mar-
1yri ammi sustrati timothei cioni ciriaci.
Rich. In alexandria trifonis . menelai. | cyrilli . aprici , Et edissa .
tranlatio corporis sei thomae | apostoli . In tarso capadociae . seueri,
Excerpta. etc. G. 915. alibi constantii martyris.
Cod. Wissenb.
V NON IUE In edisa mesapo
tamie translatio — corporis
sti thome apostoli . qui — passus
est in india In alexandria
triphonis menelai cyrionis 5
cyrilli porforis aprici chris
ti . iuliani heracli — eologi
emerionis cyrionis —horestis
In tharso seuere hilionis
stratei montani atriani 40
Aesyci germani — partheni
pauli — constantinopoli — eufi
mie accaci ammoni tho
me . trepon menelai ceri
alis beracle elogii Ite 45
elogiü cionie iuliani deme
tri . horestis hiliodori — stra
legi Aminili ioeundi marty
ri. ami. sustrati — thimothei
chioni cyriani //////// 30
1. C. V. edissa, L. M edessa. — 1, 2. C. L. M.
V. mesopotamias. — 2. C. M. natalis et. transla-
tio. — 5. L. V. om. cyrionis. — 6. C. //jorforis;
iuli . chisti. — 7. M. eulogii, V. eoloi. — 8. L.
honestis, V. orestis. — 9. C. severi, L. s
C. helionis. — 10. C. stracei, L. M. strateg
adriani. — 11. C. //[sici, L. V. esici, M. e
L. pafeni, M.V. patheni.— 12, 13. C. L. M,V. eu-
femiae. — 13. C. Jj. M. V. acaci; C. M. ammo-
nis. — 14, C. tripon, L. triphoni, M. tyephoni,
V. trifoni. — 15, 16. C. baraclae, L. heracli, M.
heraclae, V. eraclii; C. eologi //ionie; L. V.
eologii item eologii, M. eulogii item eulogii ; L.
M. cyoniae; L. M. V. iulianae. — 17. C. L. V.
heliodori, M. helyodori.— 17, 18. V. stratei. —
18. C. aminidi, L. M. amminiti. — 18, 19. L.
martiniani . sustrati, M. sostrati.— 19. C. ammi.
— 90. C. chionii, L. cyoni, M. chyoni, V. cioni;
M. ehyriani.
1Π| x iul in aff ioeundiniani sereni sabbatiae et innocentü
| transl sei martini in turnis nt lauriani mar.
Rich. 1n affrica ,iocundiani . sereni. | et theodori . Et in toronis .
ordinatio episcopatus . et trans | latio corporis sci martini epi . Alibi
Jauriani . [et sci Vdalrici]?.
! uncis inclusa m. 2.
Excerpta etc, F. G. Biturica (G. Bitur.) lauriani mart. — Bedae cod.
S1, jn territorio biturico etc.
IIII NON: IUL: In afreca iocundiani
In alto misi in syrmia sab
balie Innocenti eum aliis — XXX
In gal ciuit turonus ordinatio
episcopatus — et iranslatio (θ᾽
poris séi martini epi et conf
et dedicatio basilice ipsius
Beturiue ciui — Nat sei — lauri
ani epi οἱ conf οἱ mar.
1. L. M. V. om. in africa; L. V. sancti iocun-
diani. — 2. C. in altum missi et martyris, b. V.
om. ; ἴω. syria. — 2, 3. V. sabatiae. — 8. C. XC»
L. xxv. — 4. C. L. M. V. turonis. — 6. L. V. om.
et conf, — 8. C. beturivo nat.; b. bituricae; b.
M. V. om sci, — 8, 9. L. luciani. — 9, C. om. et
mar.; L. V. episcopi, cetera 0nt.; M. om. et mar.
τ ἐμ margine m. 2 : mettis ded. eccl. sci gorgonii.
III. NON: IUL:
IN SICILIA
Agathonis Trifine
ET IN THOMIS
Stratoris . Theodoti.
1 Merone . Rodofie.
Secundini . Irem
Inthomis . Marini.
I trodo fie.
IN ALEXANDR:
Natal Sei Arpotis.
IN HILARIACO
103* monasteri advent
corporis Sei Na
boris et nazari.
IULIUS
Cod. Eptern., etc.
III x: iul in sicilia agathonis et trifinae et in lomis mari-
ne Ι theodotae et sodepae staris meronae rodiviae secun-
dini | thomi mafrimi it rodopiae in alàx nt apotis.
Rich. Agathoni/// ; theodoti , trifonis ! . | magrini . arpotis .////
1. R?, trophonis.
Excerpta etc. F. in Thomis staturis theudoti marini maximi
secundi — R$. in Africa iocundiani agathoni — G 914 . magrani
arpotis — O. in Alexandria arphotis.
[87]
Cod Wissenb.
ΠῚ NON: IUL: In sicilia agathoni
lrifonis et in tomis stratoris
lheodoti merone rodofiae
secundini thomi — magrini
Item rodofiae In alexandria
nati arpotis.
1.L. ΜΙΝ, agathonis, — 2. C. triphonis . iusti;
L. M. V. triphonis; L. M. V. thomis; C. strato-
nis. — 3. L. V. meroni; C. rodefiae, — 4 C.
secundini; L. M. V. macrini. — 5. C. item ///eo-
dosiae, L. V. om. — 6. C. L. M. V. sancti arpo-
tis confessoris (L. M. V. om.).
PRID: NON: IUL:
IN ALEXANDR-
Arthoci . Zeti.
Palladi . Philippi
Seueri.
IN SIRIA . Arato
ris Neueduno.
Zotici . Amandi.
Artetis.
AGUSTIDUNO
Depos Sei Legonti epi
Pridie nori iul in alàx artotis et in syria zotici palladi et
severi | zeti philippi oratoris neveduno amanti artetis
agustuduno | pas leonti epi.
Rich. In alexandria . artotis. & zotici.| In syria . aratoris . Neui-
duno . zolici . amandi . aste | tis. Augustiduno.. leganti epi.
Excerpta. ete, V. in. Africa. aratoris , Niuiduno e/e. tranquillini —
O. in Alexandria athoti severi et aratoris — Bedae cod. 51. Nivi-
duno etc. aretis — Lugduno depos . beati leontii epi — R*. octabas
apostolorum.
PRID: NON: IUL: In alexandria ari
thoti zeti palati phylippi
seueri in syria neueduno zo
lici amandi agustiduno dep
sci legonti.
1, 2. C. artoti, L. V. arithonis, M. arithoni. —
92, 3. L. M. V. inserunt : octava apostolorum
petri et pauli, — 3. C. severi. iuliani. In sy-
rica. — 4. C. amandi . artetis, L. sichetis; M.
arthetis, V. archetis; L. augustiduno, M. V.
augustuduno. — 5. C. om. sci; L. M. V. legon-
titi ; C. L. M. V. addunt : epi . C. et tum. Depo-
sitio sancti goaris presbyteri et confessoris . Et
octavae apostolorum petri et pauli.
NONAS IUL:
IN ALEXANDR:
Partimi . Eraclei.
Eodomoni . Helei
Apolloni . Nudii
Buplii . enaliis xvnur.
et alibi . Partemi.
Parni . Animias.
Pyuidii . eü aliis
numero vir.
I. 1084 et alibi . Alexandri.
Parmini.
Nonas iul in alàx. parmeni eracli heliae appollini rodi et
aliorü xvi eudomi anoui pupli | et alibi partemi ani-
masi prividi cum alis xvnr et alibi | alaxandri partimini.
Rich. In alexandria . parmeni . eradi ! . apollini t : publii . Et alibi
parteni . piuidii . eum. | aliis septem . Alexandri . pirminii.
1. ἈΞ. erali — 2. R*. apollonii.
Excerpta etc, G 915 . alibi publii palladii philippi m R*. in Alexan-
dria parleni eracli apollonis publi — 0. Augustudino mat Ἢ eraclei Ἢ
In Alexandria nat. partheni eudemoni apollonii publii parmeni et
aliorum xxv— Bedae cod. S'. in Alexandria etc. cum aliis numero xvi.
Et alibi natl . scorum partheni paterni cum aliis num. xvm.
NON: IUL: In alexandria parteni
eraclei eodomuni helai a
polloni// anoui publii cum aliis
xum et alibi parthemi parni
animias pyuidi cum alis vnu
et alibi alexandri parmini
1. L. M. V. partheni. — M. eraclii; C. helei,—
9, 3. C. apollonie . novi, L. apollonii . anovi.—
4. C. xvii; L. pathemi, M. V. parthemi ; C. om.
parni, L. parmi, — 5. C. ant/// , pyvidii; L am-
mias . pidini, M. V. piduri. — 6. L. M. V. om. et
alibi; C. parthimi, M. parmenii.
1
{1065
T. 104^
[88]
Cod. Bern.
UII. ID: IUL:
IN NICEA
Sustrati . Speri.
Eracli.
IN SIRMIA Séorü
perenti . ceciric.
IN GESAREA
capadotie . procubi.
Quarti.
IN SECILIA . Págra
ti. INTAURONINI.
Speri . Corniliani.
οἵ aliis numero
sexaginta.
IN NICEA Eladi.
Emmi. Senatoris.
Alphi . Seueri.
Honorati . Eucoli.
Helenti . Starton.
Artemi . Eodemon.
Elie . Nouasi . Apoli.
Piis ! caaliis xvn.
IN ERACLEA
Iohannis . Apri.
Antheoloci . Gittheri.
Paerenti . Tratonis.
et alibi. Agresti . Primoli.
UII. ID: 101.
MEDIOLANO
Moechi.
ET IN THOMIS.
Séorü . Zenonis.
Minme , Uitalis.
Rufine . Euangeli.
Urisi . Agni/tis.
Cyrilli epi igni traditi.
IN SICILIA
Feliciani.
RONJE: AD GUT
tà iugi manente
Natal Uirgi . Flori
ani . Faustini
Anatolie , Felicita
lis cà prbt . vr.
Felicis . Philippi.
Marcialis . Uitalis.
Alexandri cn aliis vi
et fraterni epi.
IULIUS
Cod. Eptern., etc.
VIII idus iul in sirmio nt ostrali spiri eracli e eperenti
ceriliae cessà cappod procopi | quarti in sicilia prancani
in fauromini severi corniliani | et aliot xn in nicea
eladi emini senatoris alethi severi | honorati eucolli
elenti stratoni arlemi eudominis heliae | novasi alopi
cum alis xvm in heraclea iohannis a
prianti | theoloci
gliteriae parenti stratonis alibi agresti.
Rich, In sirmio citracii . perenti ! . In cz | sarea capadociae . pro-
copii . quarti . In nicea . ela | dii . seueri . honorati . In eraclia .
iomannis . alibi nata | le san mart . chiliani epi . colmani prbi .
Dotmani diac.
1. R3. cycatrieii parenti.
Excerpta etc. G 915. Sirmio cytraeii — in orientali Francia chiliani
cholomani totnani martyrum . cyrilli epi et mart. — F. in Eraclia
iohannis cyrilli episcopi . Asiae aquilae el priscillae sustrati speri
eracli pii eum aliis xvin. in Eraclea iohannis abbatis — G 914. corne-
ili corneliani — Bedae cod.S'. in Syrmia natl.scorum perontii
caeciliae.
Cod. Wissenb.
VII ID: IUL: In micea — sustr
speri eracli In syrmia sto —-
rum perenli caeciriae
In eesaria cappd procopi
quarti In sicilia prancati
In tauromini seperi cornili
ani cum alis ]x In mica &
ladii emmi senatoris
alphy seueri honorati
eucoli elenti straton arthe
mi.eudemon aeliae mnouasi
apoli pius cum aliis xumr.]In e
raclea iohannis aprian
theoloci glitherii . perenti
stratonis et alibi egresti . primoli 15
1. M. sostrati. — 2. L. M. V. In austria passio
s. kyliani (V. kiliani). In syrminia. — 3. L. M.
caecyriae, V. cerie. — 1. L. V. om. cappd.; C.
procobi. — 5. C. quarti . felicis ; L. pramiali, V.
pranerati. — 6. C. taurominio. — 7, 8. €. pladi,
M. elladii. — 9. C. L. M. V. alphi. — 10. L,
eleti. — 10, 11. L. M. V. artemi. — 11. C. eude-
moni ; L. M. V. eliae. — 12. C. apolivi, L. M. V.
apolupius ; C. L. M. V. xvnr. — 12, 13. M. era-
clia. — 13, 14. C. L. M. V. apri . anteoloei (L.
antheologi, M. antheoloci). — 14. C. gliteri;
L. M. V. perenthi. — 15. C. agresti, L. M. V.
agreli.
VII idus in thomis nt zenonis minniae et in mediol meci
vitalis | rufimae evangeli uris aunitis cyrilli epi in sicilia
feliciani rom | nat virginum florianae faustinae anatholiae
felicitatis | cum prb vir . felicis philipi marcialis alexandri
et alior triü.
Rich. In thomis . zenonis . Et in medio | lanio . mo///eci !. uitalis
Tn sicilia . feliciani . Rome . flori | ani . faustini . anatholii , felicitatis.
1. R*. R?, moeci,
Excerpta etc. F. Rome etc, alexandri cum aliis vir — E!. Mediolani
vitalis feliciani — Bedae cod. 51. in cimiterio praetextati natl. sci
januarii — Notk. floriani fausti.
VII ID: IUL: Mediolano monachi et
in thomis séorum zenoni
mine uitalis rofinae euan
geli urisi Agnitis cyrilli epi
igni traditi In sicilia — feliciani
Rom παῖ uirg floriani fa
ustini anatholie felicita
tis . cum prbis vr . felicis phy
lippi marcialis . uitalis. alex
andri cum alis v . et fra
terni epi.
1. C. L. M. mochi, V. mothi. — 3. L. Ν. V.
fenoni. — 3, 4 C rufinae . secundae; M. rufi-
nae; L, V. rufini . evangelii . agniti. — 6.0.9. —
M. V. virginum. — 6, 7. C. florianae .
— 9. L. vitatilis, V. vitativis. — 1410.
felicitatis ad aliis γι.
faustinae.
C. om. a
| prius Pius : deinde em. videtur. Piis.
Cod. Bern.
UI ID: ΠῚ.
ROME: In eimit Galani . Autici.
Priscille. Azeri . Athenei.
UIA SALARIA. Gagi . Sisione
Natal . Scorum.
seplem germa
norum . id est Felicis.
Philippi.
IN CIMITERIO.
Uitalis . Marcialis.
Maximi . Séi Silani.
Praetextati.
UIA APPIA.
Séi Ianuarii.
UIA CORNILIA.
miliario vmur.
Rufine . Secunde.
filiorum eius.
Felicitatis.
IN SAUINIS.
anatolie . Uietorii.
IN GIUITATE:
thomis . Mareiani.
Domni . Tromedi.
Iohannis . Sesini.
Aureliani . Emiliani.
et aliorü numero
XXXVIIII.
IN ALEXANDR:
Leonti . Maurici,
Melliti . Acellei.
Daneli . Corioni.
Antonini . Gasoni.
Eustasi . Octaui.
Aniceti . Theodori
Crisi . Candedi . Gor
goni . Archelei.
Gyrini . Eofrodisi.
Auxenti . Ualentini.
Drodoti . Faustasi.
Aureli . Gorgodiani.
Cyrioni . Corroli.
Nostini . Sisinni.
Castrici . et apol- f.1044
IN ANTIOCHIA. [loni.
Maximi . Rodigi
Uironicie . Domnini
Maxime Diogenis
Maehari . Timothei
Zachei . Ysiei.
IN AFRICA . Scóf.
Tanuari . Marini.
Naboris . et felicis
decollateri quorü
gesta habentur.
corpora uero eorü
mulier quedam
relegiosa postea
transtulit . medio
lano et in primi
gano , ganiui.
UIA PRAENES
liua . miliario xir
IN ARMINIA
minore . ciuit
Nicopoli . Milionis.
Diomedis . Antoni.f.105*
Aniceti . ''heodoli.
Cessi . Gagiani.
Clicirii . & sisinni
Needoni . Theodoti.
Cyrilli.
IULIUS
Cod. Eptern., etc.
rum id est philipi felicis | maximi silani
januari rufinae secundae et filiorü eius
feli | citatis safini anatholiae victoriae
civi thomis marciani | domni diomedi
iohannis sisinni aureliani emiliani et
alio$ | xxxvi In alàx leonti maurici
melliti helici orioni antonini | zasomi
custari in antioc maximi rodigi vero-
niae domnine | maximae dioginis
machari timothei zaechei isuei in aff |
lanuariae marini naboris et felicis et
primitigani via penistri | milia xir. in
armen minore civi nicopoli milionis
decomedis | anthoni theoli cessi
gagiani cliriei it sisannae negdani
theoti eirilli.
Rich. Rome natale septem fratrum .| id
est felicis. philippi . uitalis . martialis . alexan-
dri. ' silani . januarii . In alexandria . leontii .
marei.
Cod. Wissenb.
Vl idus iul ron nt séorum vii germano- | VI. ID: IUL" Rom prisceille οἱ
nat scorum septem germa
norum jid est felicis phylippi
maximi sói siluani pretextati
et séi ianuarii et mil . mr . rufine
secundae filiorum eius felici
latis. In. sauinis anatholie
uicturiae In ciui thomis
marciani domni tromedi
iohannis sesini auriliani
emiliani et aliorum numero
xxxvi [n alexandria leonti
maurici melliti/ acellei
daneli corioni antonini
zesoni eustasi octauiani
citi theudori chrysi can
dedi gorgoni archelai
cyrini eufrodisi galani
autici azeri althenei
gagi sisione auxenti
lentini droditi faustasi
aureli corgodiani cyrioni
curroli nmostini sesinnae
castriei et apolloni In antio
cia maximi . rodigi uiro
ua
nici domnine maxime dio
genis machari thimothei
zachei ysiei In afreca scorü
ianuarii marine naboris
et felicis et alibi milia xu In
arminia ciuit nicopoli mili
onis diomedis antoni anici
ti . the doli cessi gagiani cli
rici sisinme negdoni theo
doti cyrilli
1. L. M.V. om.rom. priscillae et. — 2. L. M.V.
om. scorum. — 3. L. V. felippi. — 4. L. V. om.
sci. — 5. L. V. proculi (loco et sei ianuarii) ;
M. V. militum ; L. rofine. — 37. € philippi .
vitalis . martialis . alexandri . silani . ianuarii .
et milites ur. rufinae . secundae . lucini . In
sabinis etc. — 8. L. M. V. victoriae; €. tatho-
mis. — 9. C. martian///; L. fromedi. — 10. C.
aurilianidis; L. M. V. aureliani. — 11. C. om.
numero, — 12. C. L. M. V. xxxvi. — 13. C. M.
achillei. — 14, 15. C. attoni . zefoni. — 15, 16.
(. L. M. V. octavi . aniceti (M. V. aniciti). —
16. C. M. V. theodori. — 16, 17. C. M. candidi.
— 17. C. arcelai, L. V. archellai, — 18. V. eu-
[rodosi; C. gelani. — 19. C. azeli; L. M. V. ateri.
athenei, — 90. L. M. V. ausenti, — 90, 21. L. M.
V. valenti, — 91. M. troditi, V. oroditi. — 22. C.
L. M. V. gorgodiani; C. cyrion. — 23. C. coroli ;
(. sisinnae. — 94. L. M. V. castri. crela . pol-
lani; C.om. et. — 35. C. rodogi, L. M. V. rudigi.
— 95, 96, C. M. vironici, . L. V. nironiei, — 28.
C. zorchei . isici . moenis. — 29. L. V. marini.
— 39. L. M. V. om. alibi ; C. L. militum, M. V.
mil. — 33. L. iofomodis . antoroni, M. V. idfo-
modis antonii (M. anthoni). — 32, 33. C. aniciti.
L. M. V. om. — 33. C. L. M. V. theodoli ; C. V.
gaiani. — 33, 34. C. L. M. V. clerici. — 94. C.
nigdoni, L. M. V. necdoni.
40
25
30
35
f. τοῦς
[92]
Cod. Bern.
XUIL. KL: AG
IN CIUIT- OSTEA
Hilarini.
MEDIOLANO.
Mochi . Migetie.
IN ANTIOCHIA-
'T'heodosi . Eustasi.
Dionisi . Theodoti.
IN CESAREA-
Pauli Cuius . gesta.
habentur . et Séi
Mammelis . et alibi.
Ualentini . Theoni.
Diocletis.
IULIUS
Cod. Eptern., etc.
XVII Κ' agus in ostea nt hilari et antioc theodoti eustati
dionisi | mediol moeci et megitiae in cessat pauli οἱ set
mammoetis | et alibi volenti mithoni coclei.
Cod. Wissenb.
XUII KL. AG: In eiuit hostia Nat
si hilarini mediolano Nat
mochari migetii In anthi
ocia Nat storum —theodisi
eustasi dionisi — theodoti — In
caesaria Nat séorum cuius
gesta habentur οἱ séi mam
metis et — alibi Nat — scorum
walentini theoni diocletis
39. L. M. V. sanctorum cyriei . hilarini (M. sci
hylarini) — 3. C. sancti macharii; L. V. sanelo-
rum mochari . migeliae — 4. L. M. V. om. nat.;
Οἱ theodosae, V. theodosii — 5. M. dioninisi ;
L. V. et theodoti; C. theodoti . maximi — 6,
7. C. sanetorum pauli el s. mammetis . flori-
dae; L. V. sancti pauli euius, M. sanctorum
pauli cuius — 8 L. V. om. alibi — 9. L. V. deo-
cletis.
Rich. In hostia ciuitate . helarini. | Et in antiochia . teudoti . &
stati . Mediolanio . | niochimi . In caesarea . pauli . & mametis.
Ewcerpta etc. F. in Antiochia Syriae episcopi (sic) eustachii mart.
Iheudosii ete. — R*. in civit. hostia ete. et saneti valentini in Gracia
ciriacae.
XUI. KL: AGS:
IN AFRICA.
Aquilini . Sparata
Schindini . Bituri.
Azardi.
MEDIOLANO
Marcelli.
CARTAGINE
Generose . lanuarie.
et silicitanorum.
οἵ alibi . Sci mame.
IN ANXLE: Nazari.
Ueturi . lanuarii.
Secunde . Donate.
Bessie . Maxime.
Pauli . Aquilini.
Felicis . Cutate.
Tlitiane . Besse.
Siriane . Entati.
AUTESIODER:
"TTheodosi epic.
XUI KL: AG: In africa Nat seo
rum aquilini speralae
chindini bituri azardi
mediolano nat sei marcel
li.cartagine Nat scorum
generosae ianuariae et sici
litanorum et alibi Nat si
mamme |n ansie nazari
ueturi ianuarii secunde
donale bessiae maximae
pauli aquilini felicis cuta
te litiane bessae siriane
entali Autisiodero deposi
lio beati theodosi epi.
XVI Κ' ag in aff. aquilini sperali quindinis bituri agardi
mediol marcelli kartag generosae | ianuariae et sicili-
tanorum οἱ alibi mammae ennasiae nazari | veturi
iamuari secundae donatae bessiae maximi pauli | it
aquilini felicis cutatae titianae hesae siriani entati autisiod
theodori epi.
Rich. Mediolanio . marcelli . In | aflrica . aquilini , chindini . carta-
gine gene | rosi . In asia nazarii . uenturi . secundae , Auti | siodoro .
teudosii episcopi. 3. C. azardi . menelampi . zosimi. — A, 5. G.
marcelli , iustini . nonni, — 6, 7. C. scillitano-
rum. — 7. C. V. sanctae. — 8. €. L. V. In asia-
— 9. L. M. V. om. veturi, — 11, 12. p.M. Y.
cautate. — 12. M. syrianae ; L. V. bessae . mà-
xime . persyriane. — 13. C. entati . iustini -
authisiodo. — L. M. autisiodoro, V. autisiod.
Excerpta etc. E*. in carlagine hilarini sperati martialis ianuarii
aquilini mr. alexii. — G. 915. in Carlagine scillitanorum martyrum id
est sperati martialis cum aliis decem — G. Biturieum nazari — G. 914.
Bituricas zani.
E
τ:
07.
Cod. Bern.
XU KL: AGS*
RONMJE: UIA
tiburtina . milia
rio nono . Semphe
rose . matris sep
iem germanorü.
que cum ipsis est
posita . Nomina.
uero germanorü
haec sunt . Petri.
Marcelliani.
Ianuarii . Dionisi.
Sinproni ! . Clemtis.
Germani . et herenei.
quorum gesta ha
bentur.
IN DOROSTORO.
Emeliani . Bassi.
Maximi . Pauli.
Secunde . Donate
IN AFRICA . Aquilini.
Sperati . Ciuini
Felicis . Crestini.
Lutati . Nazari.
Uetose . Gerose.
Ianuarie . rr. Ianuarie
Titiani . Arnulfi.
conf . Hesse.
et fabei . epi . et octa
bas si benedicti.
IULIUS
Cod. Eptern., etc.
XV k ag in dorostoro nt emiliani secundae donati bessi
maximi pauli rom senforensae matris | vi . germano-
rum petri marcelliani ianuari dionisi sinproni | clementis
germani et hirenei in aff aquilini sperati catuini | felicis
crestini lutati nazari vetusae generosae ianuari | it ianuari
titiani haessae.
Rich, In alexandria .sisinnii | Rome . semperosi . pelri . marcel-
liani . ianuarii . | in dorostoro . emiliani . bassi . maximi . pauli . alibi .
fabei . episcopi.
Excerpta etc. G. 915. in Frantia arnulfi conf. — G. arnulfi episcopi
et conf, — R?. Roma etc. simphrosi timotei.
XIII KL: AGS-
IN ALEXANDR:
Sisinni.
IN ANTIOCHIA
Machodonis .Làpadii.
Luciani . Philippi.
Petri . Torquati.
CONSTANTINP*
darie.
IN SPANIIS . Iuste.
LUGDUNO GALL:
Rustici presbit et conf
XIIII k: ag in alàx sisinni et antioc macedonis et lampadi
constantinop daretiae | luciani philippi petri torquati in
spanis iustae lugdun gal rustici epi.
Rich. In antiochia . macedonis. & | lampadii . Constantinopoli .
luciani . philippi. | p&ri. In spaniis . iusti . lugduno galliae . rustici
prbi.
5 T um
Excerpta etc. ἃ. 915. in Italia civitate tyro xrinae virgin. -
SER virg. (sine loco) vide ad d. V1III K. Aug. — R*. in Capad.
natal , saneti teodori episcopi.
! ed. Simproni.
| wem Ὁ a v 2 -L
[93]
Cod. Wissenb.
XU KL AG Roma uiati berti
na mil ὑπ nat seorum sem
perosae matris seplem ger
manorum que cum ipsis est
posiia Nomina uero seplé 5
germanorum Haee sunt
petri mareelliani ianua
rii dionisi sinproni clemen
lis. germani herenei quo
rum gesta habentur In do 40
roslor nat scorum emili
ani bassi maximi pauli
seeunde donate In afri
ca mat seorum aquilini
sperati ciuini felicis cris 45
lini . lutati nazari fetu
se generose ianuariae
Item ijanuarie tytiani
hesse et falbei epi
3
4
1, 2. C. L. M. V. tiburtina. — 2. L. M. V. om. UN
vuir, — 9, 3. C. s. symphorosae, L. M. V. sancte d. ἢ
(M. V. scor.) sempherose (M. simphorosae). — "MAI
5, 6. C. passa, quorum nomina haec sunt, — ! ᾿
6. L. V. sunt haec, — 7-9. C. petrus (septem i
nomina casu recto). — 8. €. simphronius, L.
simproni, — 9, 11. C. herenei . magni . In do- ἡ
rostoro, L. dorostoro, — 13. C. donatae . ma- TX I
rini . iusti. — 15. L. M. V. em. felicis, — 15, 16. M
L. V. crestini, C. crescentiani. — 16. C. lactati. J 4
— 16,17. C. L. M.V. vetusae.— 17. C.generosae . m
item januarii; V. ienerose, — 18. L. M. V. om.
item ianuariae; L. M. V. titiane. — 19. L.
faltei, V. fabei; C. falvei episcopi . iocundi.
L-—- TE
XIII KL: AG:
nat séorum sisinni In
ocia scorum machadori
lampadi luciani phylippi
pelri torquali constanti 5
nopoli nat sei darie Iw
hispaniis . Nat séi iuste
lugduno gall mat séi rustici
prb et conf.
In alexandria J
anti ||
3. C. sanctae sisinnae, — 3. C. macharii. —
4, 5. V. petri . philippi. — 5. C. Aorquati , tin-
nini . ioci. — 6. C. L. sanctae. — 7. L. spania,
M. V. span.; C. sanctae; L. M. V. iusti.
1. 107^
1. 101-
[9
Cod. Bern.
XIII KL AGS.
IN AFRICA Sabini.
Luciani . Petri.
Amabilis . Nonnine
Sandi . Agripiani.
Megaduli . Respec
tati cum aliis nu
mero Xxilt.
IN THEBAIDA.
Uietoris.
IN DAMASCO.
Sabini . Maximi.
Iuliani . Magropi.
Cassi . Paule cà aliis x.
IN CHORANTO.
Cyriaci . Donati.
Tertii . Appie
Felicis . Neratie
Frueli . Celsi.
"Theodoli . Calociri.
Parlimi . Spreti.
Uictoris . Maximi.
Partori . Neslite.
Pauli . Romani.
et longini . Ualeri
ani . Eili . Cassi.
ROME . Passerie
Magrini . Nestite
Satiri . Emirini.
Emili . et alibi.
Secundi.
XII KL: AGS.
IN AFRICA.
Uictoris . Stercorii.
& meliani . Hugali.
Sofi . Montani.
IN GIUITATE
cesena . Adriani
Heli . rr. Uietoris.
Patrocli . Gesiane
Adrianitis . Demeli.
Felicis . Aurili.
"''himogratis.
Fausti.
IN GALL: MASS(I)Lia
Uietoris . martyris
Alexandri . Teoteri.
Feliciani . et lon
gini . pueri.
IULIUS
Cod. Eptern., etc.
XIII Κ' ag in aff luciani petri amabilis nunninae et in
iebaida vieloris in damasé savini in casino sever! - sandi
acripiani medaduli respecte | et alio&. xxn passeris
maximi iuliani macrobi cassi paulae οἵ | alisx in cho-
rinto cyriaci donati tertii appiae felicis neratis | fructi
celsi theodoli calori partimi spreti it vieturis maximi »
marthori nestitae pauli romani valeriani ameli cass!
rom | passeri macrinae vestitae saliri ametini secundi
emeli.
Rich. Africa . luciani . petri . amabi | lis . Et in thebaida . uicturi .
Etin damasco .sabini.& | in cassino . seueri . in corintho . cyriaci .
Rom , passeriee.
Excerpta etc. Bedae cod. G1, in Africa etc. cum aliis num. xxvi.
Cod. Wissenb.
XII KL: AG: In africa nat scorü
sabini luciani petri amabilis
nonnine sandi agripiani me
daduli Respectati/ cum aliis
numero xxu In thebaida nat 5
sei uietoris In damasco Natl
sCorum sabini maximi iu
liani magropi cassi paule
cum alis x In chorento παῖ
scorum cyriaci donali tertii 10
appiae felicis neratiae
[meti celsi theudoli calo
eiri parlimi spraeli uic
toris maximi pastori ne
slite pauli romani ua 45
leriani einili cassi Rome
passeriae marini nesti
tae salyri marini emili
et alibi secundi.
9. M. savini. — 3, 4. C. nonnae . savoi . agrip-
piani . medatuli; V. nunnine. — 5. C. om. nu-
mero. — 6. C. victoris . silvani. — 7. M. savini;
C. //ma maximi. — 8. G. magrobii ; L. M. V.
cassi . maerobi (M. magropi) : C. pauli. — 9. C.
corintho, M. chorintho, — 12. C. L. M. V. theo-
doli. — 12, 13. C. calori, L. M. V. caloceri. —
13. C. parthemi . speelali, M. partemii; L.M.V.
spetri, — 14. M. V. pastoris — 16. C. L. M. Va
emili; C. cassi . magni. — 17. C. macerinae, L.
M. V. marini, — 18. C. saturi . amirini, L. M.V.
amarini. — 19. C. addit : corbeia monasterio
dedicatio basilicae beati stephani protomar-
tyris.
XII k: ag in aff nt beliae stercori in masil victoris corona e |
el roin praxidis emeliani hugalis saphi montani civi cerena
| adriani heli vietoris patrocli taesian:e adrianitis dio-
medis | felicis aureli timoeratis fausti alaxandri deuteris.
Rich. In aflrica . heliae . Et in mas | silia . uietoris . & coronae . Et
rom . praxedis , aemili | ani . Et in alexandria . diodori . feliciani . &
longini.
Excerpta etc. Bedae cod. S*. Massilia etc. deuteri.
XII KL: AG: In africa nat scorü
uieloris stercorii emiliani
hugalsophii montani In ciui
tate cesana mat scorum
adriani heli uictoris pà 5
irocli caesariane adria
nitis "dimeli felicis thymo
gratis. fausti . In gall mas
silia nat scéorum uictorii
alexandri diotheri feli 1o
ciani et longini.
3. C. hugali . suphi, L. hugal . sophiae, M. V.
hugal . sophi (M. sophy). — 4. C. cesena. — 5.
M. hadriani. — 6,7. V. adriantis.— 7. L. dimesi.
— 7, 8. C. felicis. turibi . typogratis; L. M. V.
felicis . aurili (M. aurelii) tymogratis (V. timo-
gratis). —8. C. fausti . theodoti .iuliani; L.M.V.
et in gall. — 8, 9. C. massilia civitate. — 9. 6C
L. M. V. victoris. — 10. C. M. deoteri, L. V.
dotheri, — 11. C. addit : et. natalis sanctae
praxedis virginis.
d
Cod. Bern.
XI KL: AGS.
IN ANTIOCHIA.
Cyrilli . Andreae
Tebelli . Auri.
Stertei
ET IN ANQUIRA.
galacie . Palato
nis . οἱ militano
rum Andreae.
Eliani . Aiobosi.
IULIUS
Cod. Eptern., etc.
Xl X ag rave appollinaris antio6 andreae mar ancira
civi T gallitiae platonis cirilli ... 1 tebelli auli stertei et
maxilitatorum | andreae eliani cobosae.
S n ASTE
Huic signo supra textum posito nihil respondet in margine.
, Rich. uiae .andreae martyr. | Et in ancira ! . galatiae . pla-
onis . cyrilli .aurili . | eliani . stradei . thebelli . ai. i
SM i. aiabos . [Et marie
! R2, Antioc. — ? Uncis inclusa m. 2.
Excerpta ete. G. Antiochia cyrilli episcopi — alibi apollinaris
episcopi — O. in Ancyra Gallitia nat . maxelitanorum elliani et aboni.
Cod Wissenb.
XI KL AG In fontanellai mo
naslerio . dep sei uuandre
giseli abb In anthiocia
nat scorum cyrili an
dreae tebelli auri ster 5
thei et In anquira gala
liae Nat sei platonis cu
ius gestae habentur et mili
lanorum andre eliani
aiobosi. '
1-3. C. om. — 2,3. L. M. V. dep. beati, L. van-
dregiseli, M. vuandregisili ; L. M. V. et in eodem.
loco ded. basilicae s. petri apostoli ubi ipse
venerabilis pater requiescit in corpore . In an-
liochia etc. — 4. L. V. cyrilli, — 5. L. tebelle.—
5, 6. V. auristerthei ; C. stertei . silvani . donati.
Deposit . uvand'gisilisi abbatis el confessoris
Et in ancira. — 6, 7. L. gallaciae. — 8. L. M. V.
gesta. — 7,8. C. om. a cuius usque ad habentur.
— 8, 9. L. M. V. militanarum. — 9. C. L. M. V.
andreae, — 10. L. V. aiabosi.
X KL AGS.
ROMAE: Uiati
burlina . miliario
xvni , Uincenti.
RAUENNA.
Apollenaris.
IN LAUDITIA.
frigie . Minisei.
''isiei.
UIA COLLA.
Natal . Primitiue.!
UIIII. KL: AGS.
IN AMIT(ER)NINA.
ciuitate . milites.
octoginta tres.
AB VRBE RO
mana . Uia salaria
Natl Uietorini.
& uigilia . Sci Ia
cobi apostoli.
IN ARMINIA.
ciuit . Sabbacie
"heuzoni . Uicto
ris . Militaris.
qui passus est.
Emerita eü duob;
aliis . Staciani.
Capitonis . Siluani.
Stercati . Athenoge ?
ni . Caritonis.
IN TIGRO CIUIT-
Natal , Sée . Cristi
ne uirginis ?
X k ag rom vincenti in frigia moenisi et sicei nat. primi-
livae | tisici appollinaris.
EF Rich. Rauenna appollinaris , Ro | me . uincentii . Et in laodicia
minisei , tisiciae , & | natale primitiui.
Excerpta etc, E'. Ravenne appollinaris epi et mart . stephani pueri
et aliorum millo vincenti primitivi minisei — R?. Ravennae s. apolo-
naris episcopi et nicasii cum sociis — Notk. minisei et isichii.
X KL AG Rom uiali borlina
mil xvm nal sei uincenti
Rauenna séi apollonaris
In laudadatia [fri gie παῖ
501 mimsei lisiei uia accula
nat sei primitiue
1. C. L. M. V. via tiburtina.— 2. C. milliario;
L. xvm; c. addit : martyris. — 3. L. M. V. apol-
lenaris. — 4 C. laodoecia, L. V. laudocia, M.
laodicia. — 5. C. sanctorum; €. L. minisei,
M. V. minirei ; L. M. V. tysici; L. M. V. acula. —
6. C. L. sanctae, M. V. s.; C. privatae . alexan-
drini.
VIIII k ag armeii minore sebasti theoginis victoris et alio-
rum | rxxxn rom vietorini militaris aciani capitonis
silvani stercati | athenozeni cartonis in tyro cristinae
virginis.
tale. | sebasti . theogenis - uietoris .
Alibi nall . uieturini . & militaris .
natal . scae cristinae uirg.
Jich. In armenia . minore . na
& aliorum octoginta | trium .
aemeri | lae . capitonis . siluani .
Excerpta etc. E*. et aliorum ncceltt 7 Bedae-Flori codd, B. aliique .
In Armenia etc. qui multa tormenta passi sunt.
!dn margine : et. hobitus teudaldi anachorite —
4 ed, Anthenogeni. — 3 add. m. 2.
: et dep. sce sigolene.
VIII KL: AG: In amiternina eiui
milis Ixxxum: ab urbe roma
na uia salutaria nal sei — uie
turini In arminia ciuit nat
sCorum sabatiae theozo
ni uietoris militaris qui
multa tormenla passus
est emerita ciuit fra
Qris duobus statiani ca
pitonis. siluani sterca
ti a thenogine carito
nis In tyro ciuit nal scae
cristine | uirg
1, 9. V. usque ad. LXXXIII transfert ad calcem
laterculi praecedentis. — 3. C. L. miliario, M.V.
mil. — 2, 3. C. roma. — 3. C. salaria. — 3, 4.
L. M. V. vietorini, — 4. C. addit : martyris;
M. V. armenia. — 6:8. C. om. a qui ad est, — 8,
9. C. L. M. V. emerita. (L. M. V. emerita) eum
fratribus ii. — 11. L. M. athenoginae, V. atheo-
gine. — 12. V. tiro. — 13. M. Xpinae.
5
f. 108*
1. 108^
[95]
Cod. Bern.
UIII . KL: AGS.
IN PORTO UR
bis rome . Aconti.
Nonni . οἱ Passio sci ἢ
Tacobi apostoli.
Agathe virg? denati.
uilate sua . et alibi
Stercori . Clemtis.
Tuliani . Charito
nis . Emeriti.
Stercei . Sticiani.
ET IN LICIA
ciuitate . Samon ?
Natal Séi christo* fori*.
IULIUS
Cod. Eptern., etc.
VIII k ag rom portu nt canti et nonni hierosol iacobi apos
ff iohannis evang |
iacobi agathonis et alibi stercori
elementis iuliani caritonis | emeriti severi sutieiani in
licia eivi samo nt cristofori.
Rich. In portu romano . natale acontii .
apostoli . fratris iohannis | Et alibi clementis , Iuliani .
Xpofori.
| nonni . passio sci iacobi .
amon . sci
UII KL: AGS.
IN LAUDOUCIA.
frigie . Sco Iouiani.
Iuliani . Emeli *.
Felicis . Marciani.
Maxime . Saturnine
Gloriose . Ir. Emeli.
et alibi . Mociane *
et laudicie *.
UI KL: AGS*
IN NOLA CIUIT*
campanie . Felicis.
De ordinatione
episcopatus . mul
τὰ ibi mirabilia.
fiunt.
IN NICOMD:
Iulie . locunde.
Ianuarii.
ET IN SICILIA
Natal Simeonis.
IN GIUIT- AUTE
siodero . Depos
Sii . Etheri epi.
VII k ag in frigia ioviani et iuliani emeli felieis marciani |
maximae gloriosae it emeli alibi mutianae et laudaciae.
Rich. In laodicia . iouiani . & juliani. | emili , felicis . marciani .
maximi . saturnini . glori | osi , Item emili . Alibi mociani.
Excerpta etc. G. 914. marciani atriani marciane laudaie muciane —
O. gobiani iuliani
— Bedae-Flori cod. V
.Laodieia etc. mareiani et.
pastori presb , — Notk. Laodicia. ete. saturnini.
Cod. Wissenb.
VII KL: Δα’ In porto urbis ro
me mat sei aconli nonni
iacobi agathenis de nma
ti uitate sua et alibi nat
stercori clementis iulia.
ni. eharitonis emeriti
stercei sticiani el in licia
ciuit salmon mat si cristo
fari.
1. C. Natalis 5. iacobi apostoli . In. portu.
— 9. L. aconiti. — 3, 4. L. M. V. passio saneti
acobi apostoli . agathenis ( V. agathonis) de
nativitate sua; C. agathoni . donativi . suavii.
— 4, 5. L. M. V. nat. sancti stercori. — 6. C.
cariathonis, L. M. V. caritonis. — 7. L. sterce,
V. stereei ; C. in sicilia. — 8. C. S. samon, V.
salomon. — 8, 9. L. xpofari, M. xpofori, V.
xpifori, — 9. S. addit : hyerosolima natl.iacobi
apli fratris iohannis; C. ehristophori martyris.
In ispania bareillona civitate passio sancti
cucufatis martyris.
VII Κι, AG Laudatia frigie
nat si iouiani iuliani e
mili felicis marciani maxi
me saturnine gloriose
Item emili et alibi
rum muciane laudage
nat sco
1. C. laodoecia, L. laudiciae, M. laudieia, V.
laudociae. — 2. C. S. sanctorum; L. V. iuliani .
pantaleonis. — 2, 3. S. enieli. — 5. C. om. item,
om. alibi. — 6. S. laudicie, C. laudaiae, L. et
laudaci, M. V. et laudaie.
VI k ag campa: nola nt felicis alibi iuliae iocundae et in
syria | simeonis monat. ianuari autisiod civi depos hetheri
epi
Rich. In campania . nola ciuitate . nata | le . sei felicis epi , Et alibi
iocundae , Et in syria . sy | meonis , monachi In nicomedia , ianuarii,
Excerpta etc. Bedae-Flori cod, B.Nicomedia iuliae secundi ianuariae
— cod. €. iuliani iocundi et s. pantaleonis m. (cod. V. haec nomina
transfert ad d. seq.)
margine :
1 add, m. 2. — ?. prius Agathenis, deinde em. Agathe virg. —
UI KL: AG In mola ciuit
οἱ felicis de ordinatione . e
piscopatus multa mirabi
lia fiunt In nicomedia
nat séorum iuliae iocun
dae . ianuarie et in sicilia
nat sei simonis In ciui au
iysiodero dep sei etheri
epi et conf
om. et conf.
a3 H H
1 d J prius Amon. — * christo . dn lii UY " i i —
mellis depositio sce glodesindis d(e)o sacrata. — * ed. Emeli. — ? prius Mociani. — ΠΑ ΜΉ στον P gui prius fuerit, non liquet.
ses Sed litterae abrasae sunt.
nat
2.4. (. on. multa m. f.; L. V. om. à de ordi-
natione ad fiunt. — 6. S. ianuarii; C. L. o». et.
— 7. L. simeonis, M. V. symeonis, S. monachi
simionis. — 7, 8. C. autisiodo ., L. autisiodoro,
M. autissiodoro, V. autusiod. — 9. L. M. S. V.
5
in
Cod. Bern.
U KL. AGS:
LAUDATIA
ciuitat frigiae
ytipheli . Auxenti.
Pudenti . Philippi.
Alexandri . Zotici.
Bissie . Secunde.
Machari . et alibi.
Septimie . Aguste.
virg Celse . Nazarie
IN NICOMED*
Pantaleonis.
1 IN ITALIA. CIUIT-
mediolano Seorü
Geruasi . Protasi.
Nazari . οἱ celsi
pueri
ET IN BRITTAN:
Sci Samson conf.
IULIUS
Cod. Eptern., etc.
n kl ag rigia nt theofili euseni auxenti septimae agustae
vir& | nicopolis pantaleonis in sicil cosconiani pudenti phi-
lippi alexandri | zotici bissiae secundae machari nazariae
celsae mediol | nazari et celsi.
Rich. In laodicia . theophili , auxentii | septimi . Et in nicomedia .
pantaleontis τ. Et in si | cilia . cosconiani . Alexandria . bissiae .
zotici.| secundi . macharii.
! R?, pantaleonis.
Excerpta. etc. F. theophili viatrici heronis rodini — Bedae cod. 5!.
Laodicia etc. titi philippi etc.
Cod. Wissenb.
U KL: AG: Laudacia ciuit
Ífrigiae nat scorum tyophe
li . auxenti prudenti phi
lippi alexandri . zotici
bissiae secundae macha
ri. et alibi nat scorum sep
limi agustae uir& celsae
nazare In nicomedia mat
501 pantaleonis In italia
ciuità mediolano mal sco
rum geruasi protasi . na
zari et celsi pueri dolo mo
nasterio dep sei samson abb
1. C. laodecia; L. M. V. laudiciae, om. civi.—
2,3. C.L. M. V. theophili. S. thyopholi. — 5.
C. biffiae, L. S. V. bessiae. — 6, 7. C. L. S. V.
septimiae, M. septimae. — 7. C. L. M. V. augu-
stae, — 8, L. M. S. V. nazariae, C. nazarii , cor-
beia monasterio dedicatio basilicae sancti petri
apostoli. — 8, 9. S. natl. pantaleonis; cetera
cuncta deleta ; V. pantaleontis, — 9-12. C, san-
ctorum iulie . iocunde . ianuariae et natalis
pantaleonis et saufonis episcopi . silvani. me-
diolano (desinit /n pueri).— 12, 13.L. adnotatio:
dolo εἰς. (om. sci) inserta est v. 3 post auxenti.
— $8.2 m. in litura : In brittannia minore
dolo monasterio sci sasonis epi et confessoris .
lugduno sci peregrini prbi. Deinde 1 m. : In
territuro toronici (2 m. em. turonice) vitat
(2 im. em. vitatis) lucas castro . depo . sci ursi-
cini abbatis et confes . et in sicilia cosconiani.
IIII KL. AGS:
ROMA . Uia
portensi . Natal
Abseodi . Rufi . Abdi
Pontiani . Niceti.
ET UIA PORTv.
ensi . In cimiterio.
eiusdem . milia
rio vr . Simplici.
Faustini . Beatrici ?.
IN AFRICA.
Natal . Felicis.
et alibi. Nicete.
POSTINANIA
Philippi.
'"RECAS CIUIT-
Depos Sci Lupi epi
et conf. et alibi.
anastasie . Philippi
Saturnini . Celesti.
Patrone . Pelagie.
AURELIANIS.
Depos . Beati Prosperi epi?
1ΠῚ k ag rom philipi simplici faustini et viatrieis abseodi
abdi pontiani niceti in aff felicis et alibi nicetae | postu-
naniae patruinae ' philipi trecas civi sei lupi anastasie
philipi saturnini caelesti pelagiae aurilià | depos prosperi
epi .
1 philipi-philipi in margine prima manu suppletum.
tale scorum . felicis . | simplici , faustini . & uiatri-
7 .na EE pac a
MIRA felicis . Tregas ciuitate . lupi episcopr . Aurelianis.]
cis . Et in affrica . | fe
depositio prospert epi.
Π| KL; AG In fontanellaa πιὸ
nast dep gennardi prbi
el conf Rom uia puerinse
nat scorum ab seode pon
liani niceli . et. uia portu
ense inibi eiusdem mil vi.
nat séorum simplici faus
tini uiatriee In africa
nat sei felieis nicetae
postinianie phylippi Tre
cas ciuit dep sei lupi epi
et conf et alibi nat scorum
anastasiae phylippi sa
turnini celesti patruine
pelagie aurilianis ciuit
dep beali prosperi epi
133. C. L. M. S. V. om. usque ad conf, — 3. C.
portuense, L. pueriense, S. puerins. — 4. C. S.
abseodi , rufi . abdi, L. M. V. abseodi . rufi .
felicis . abdi. — 5. C. om. et. — 6. C. vit, — 8.
C. L. M. V. beatricis ; C. addit : magni . donatae.
— 8, 9. S. 2 m. romae via aurelia sci felicis
papae (sci felicis 1 m.). — 9. C. M. om. sci. —
9, 10. C. nilicae. postinianiae; S abrasa a nice-
tae ad philippi. — 11. S. om. sci. — 14. C. S. V.
calesti, M. calixti; L. patrume, S. o». — 15. 8.
pelaiae, C. pelagiae . iocundini; M. V. aurelia-
nis. — 16. L. M. S. V. om. epi; L. M. V. «dd. In
fontanella monasterio (M. ow.) dedicatio basi-
licae beati petri apostoli.
i ——
Dr ὀς----ςς-ς---
! Hinc usque. ad. pueri cuncta. a. correctore deleta —
δ s οὐ 4 Rem ΟΝ
? prius uiatrici —
3 jn margine : hobiit raginarius sacerd(0s).
10
55
:
i
[98]
Cod. Bern.
.. Jl KL: AGS:
IN CIMIT* Pontia
ni . Ad ursü pilati
Natal . Abdonis
el sennis martyr
IN AFRICA.
Ρ Tubortulo . Cerna
br rie. Maxime
- Secunde . Donatel
le . Rufi . Prisci.
] Paternice . Seplimie.
Optionis . Ammoni.
Iusti . Iulie . Potamie
Neabdis; senei ' . Item
Maxime . Hospis
Donatule
1109» — AUTESIODER:
* Depos Beati ursi epi.
PRID: KL: AGS*
IN AFRICA CIUIT*
sinnada . Democreti.
Secundi . Dionisi.
Tyrsi.
AUTISIODER-
Depos Sei Germa
ni epi . el conf
el natal domni.
Aunachari epi.
AGUSTIDUNO.
Dedicatio ecclesie
senioris . el sci
Nazari . et trans
latio multorum
scorum martyr
IN ipsa ecclesia.
et uigilia scorum
machabeorum *.
IULIUS
Cod. Eptern., etc.
Ill k ag rom abdo et sennis in aff. maximae pee
donatillie lucernariae rufi prisci patern! nicae | sep co
optionis ammoni iusti iuliae potamieni it maxime | hosp!
donatulae autissiod civi depos ursi epi.
| Rich. Rome natale scorum . abdon. | &sennes.Et in affrica .
| maximae . prisci . pater | niei . iusti . Autisiodoro depositio . sci urs?
epi.
| Excerpta ete, R*, abdon ete. fausti iusti — G 914. felicis fausti viatri-
εἷς — Notk. Africa ete. paternae septimae.
Cod. Wissenb.
HI KL: AG In cymilyrio pon
tiani ad ursum pilatum |
nal scor abdo"s et senis In ἃ
frica ciuit tiburtu lucer
narie Nat scorum maxi
me secunde donatelle
rufi prisci paternicae
seplimiae opeionis ammonii
iusti iuliae potamie abdis
acenei . Item. maxime hospis
donátule Autisiodero dep
beati ursi epi
1. L. cimiterio, M. V. cimit — 1, 2. S. In civi-
tate pontamiani — 2. L. V. pileatum, M. pillea-
tum — 3. C. abdon et sennis; L. M. abdo οἱ
sennés, V. abdon et senes — 8:5. C. in africa.
natalis; L. M. S. V. civitate tuburtulo (M. libur-
tulo) cesariae (S. cernariae) — 6. S. donatulae
— 8. M. septimae; L. M. V. optionis; C.8,
amoni,L. ammonici —9. C. poatamiae — 10,1,
M. V. achenei ; L. maximi — 11. L. donatuli, V.
donatille; C. addit : silvani . magnili ; C. authi-
siodo . civitate; L. antisiodoro, M. autissiodoro,
V. autissiod. — 12. S. addit : et ad ursum simio-
nis qui in colomna fuit . et in britannia . dolo ,
montri . depo . sapsoni epi.
Pridie k ag in frigia nt demoeriti secundi dionisi Lyrsi auti-
siodó | depo germani epi et dom auinari epi.
Rich. In frigia d*mocriti . secundi , & | dionisii . tyrsi . Autisiodoro
germani epi . & con | fessoris . Et natale aunacharii epi.
| Excerpta etc. R*. demoerati — Ὁ, Notk. secundae.
PRID: KL: AG ' In africa ciuit
sinada Nat seorum demo
criti, secundi dionisi Lyrsi
autisiodero dep sei germa
ni epi et con? aunadiari eji
ordinatione episcopati . ἃ
gustiduno dedicatio ecclesie
senioris et translatio //////
||| multorum scorum
martyrum
3. C. cinnada, L. S. M. V. sinnada — 3, 3.8.
democri — 4. S. autisiodero civitate, C. authi-
siodo, L. autisiodoro, M. autissiodoro, V. autu-
siod.; C. S. om. dep. — 5:1. . S. aunachori
episcopi natalitium ordinatio (S. ordinatione)
| episcopi (S. episcopatus); L. M. V. aunachara.
(M. aunachari) de ordinatione episcopati (M.
epat)) ; C. L. S. augustiduno, M. V. augustud —.
8,9. S. C. L. M. V. nihil erasum.
4 ed. senei, — ? in margine in litura
: el eo die angilmarus obiit eorep(iscopu)s precamur ut eius memores sitis.
Cod. Bern.
LAETANIAS IN
DICEND: M(EN)SIS
AGS: HABET DI(E)S:
XXXI.
KL: AGUS:
IN ANTIOCHIA-
Passio Scorum
machabe?rü septé
fratrum cà matre
aua . qui passi sunt
sub anthioco rege.
ROM . Dedica
tio ecclesie ἃ bea
1o petro construe
te et consecrate.
IN ARABIA CIUIT*
Filadelfine Sino
dus martyrum.
celebratur.
ET IN THOMIS
ciuitate . Cyrilli
Aquile . Petri . Domi
ciani. Rufi . Minan
dri . unadie ! . coro
natorum . Pufumi
ROME . Uia pre
nestina . miliario
xxx ab urbe natale
Séorum. Secundini
Donatule . Seeundole
Maxime . Iuste
Minandri . Profuni.
IN ITALIA Uir
cellis ciuitate pas
? et Depositio . Sci Eusebii. .
epi et confessoris.
IN HISPANIIS
Geronda eiaitate
Natale . Sci Felicis
martyris.
IN GALL:? CIUIT*
beturieas . beati
Archadi episcopi.
! ed, una die — ? pas. et add. wm.
Agustus dies XXXI.
Kl agus antio6 machabeorü vu . firum cum matre in
AUGUSTUS
Cod. Eptern., etc.
tomis cyrilli aquilae domitiani | rufi menandri et rom
secundi et civi vercellas nt eusebi epi | petri pufuni in
spanis gerunda civi felicis mar in gal civi beturiea |
depos sarcadi epi.
Rich. 1n antiochia . passio . scoru. | maehabeorum septem. fratrum.
cum matre sua , | Rom . secundi . uercellis . eusebii episcopi . Bituri-
cas | archadii episcopi. [Ad uincula sci Petri.] *
1 Uncis inclusa m. 2.
Excerpta. etc. G 915. Romae slatio ad sem petrum ad vincula (m
fine post Bituricas ete.) in. Ostia/// florae et lucillae martyrum — ἈΝ.
natale s. petri δὰ vincula — O. Ad vincula Edoxiae apostoli petri
obsculant populi cathenas — G 914. Romae sci petri ad vineula eius
osculanda — G. Roma ad vincula catenas saneti petri osculandas item.
fausti bonosi mauri calumniosi iohannis exuperanti casti cyrilli
honorati theodosii basilii.
Cod. Wissenb.
LETANIAS INDIC-
MENSIS AGUS: HABET DIES XXXI
KL: agustas Im anthiocia
pas seorum machabe
orum seplem fratrü
cum matre sua qui passi sunt
sub anlioco regi Rom dedica 5
lio prime aecclesiae a bea
lo petro constructae In
arabi ciuit filadelfie sino
dus martyrum celebra
tur nat scéorum cyrilli 10
aquilae petri domiciani
Rufi minandri una die co
ronati . Rome miliari XXX
ab urbe nal seorum secun
maxime iustae menandri
profuni . In. italia uercellis
ciuit dep sei eusebii epi et
conf In hispaniis ierunda
In gall ciuit beturicas bea
ti archadi epi
3. L. vi fratrum — 5. S. antico; S. C. L. M. v.
rege — 6. C. eta — 7. C. petro apostolo; 5. C.
L. M. V. et consecratae; L. V. add. : et absolu-
tio eius a vinculis; S. 2». supra lineam :
cathedra sei petri ad vincula — 8. C. S. L. V.
arabia, M. arabiae — 8, 9. L. V. sinodos — 10.
C. et nat.; L. M. V. cyrille — 11. S. petri om.
loco vacuo relicto; €. domitianae — 13. S. mi-
nandi (cetera om. usque ad. totum v. 16) — 12,
13. C. eoronatorum ; L. M. V. coronati sunt —
14, 15. L. M. V. secundine — 15. M. secundolae,
V. secundulae — 17. S. profumi, L. profuni —
19. L. C. S. M. V. gerunda — 21. M. bituricas —
39. C. arceladi — C. addit : in territorio parisia-
censi, in ipso loco qui dicitur lupera passio
saneti iustini martyris — S. addit : et baiocas
depositio exsuperi epi.
2, — ? ed. Galleis.
dini donatule secundolae a5
ciuit Nat sei felieis marty 30
[100] AUGUSTUS
Cod. Bern. Cod. Eptern., etc. Cod. Wissenb.
— τ omn et in bitia civi dotae cum | IIII NON: AG: Rom in cimit sei
GS: ΠῚ Nonas ag rom stefani epi et in bitia civi theo! [CUN - E 1 i
ROME Nt trib : filis suis et in verona felicis et alibi | nicetae nicom esent pechos. In anthi
Calesti mar numero vit. ocu nau rel quirum pro
: " lo martyris stephani et
i-a uud epi! et mar diaconi qu hierusolimis est 5
ἃ . lapidatus ex reuellatione
IN ANTIOCHIA. luciani prbi corpusculus eius
pcc topoud hierusolimis est tranlatus
DES) EUREN EAE el In cesaria mauritanie
" eme A ἘΠ ee theodotae et septem filiorum eius «o
f. 109 qui hieruso imis € quorum gesta NRDOHluD at^ m
lapidatus . el ex
reuelatione Luci
ani epi corpuscolü Ά
eius . hierusolimis
est translati ?
ET IN CESAREA
mauritaxiae.
"Theodothe . et seplem
filiorü eius quorü
gesta habentur
ET IN ITALIA:
ciuitate . Uerona.
Natal . Sci , Felicis.
et alibi Natale
Sii Niceti.
NICOMEDIA
Natal . marlyrü vir.
italia ciuit uerona nat sco
rum felicis et sei niceti — neco
media nat martyrum nu
mero ὑπ
1. L. V. om. in eimit.; M. post cym. spatium
vacuum; C. in cimiterio calisti, S. 9 m. supr«
lineam calisti — 9. S. in litura. [abrasis : in
antiocia nat.] atque pontificis — 6. L. M.V. reve-
latione; C. translatus ex revelatione — 7. M.
corpuseulum — 8. M. translatum — 7-9. C. post
prbi cetera om, usque ad et — 10, 11. C. eius et.
in — 12. C. civitate romana ; L. M. V. saneli —
13, 14. L. M. V. In (M. om.) nicomedia (M. ny-
comediae) — 15. C. vn cum sociis eorum; V.
om. vi.
Rich. Rome . sci stephani epi. & mar. | Et in uerona . felicis . In
antiochia. martyrum . vir. | Alibi. theodotae . eum. tribus filiis
suis.
Excerpta etc. O. theodosiae — Bedae cod. S!. theodorae.
II NON: AG: Séi matrofili epi
et hermili mart. In constan
linopoli nat si acellae — Rom
III NON: AGS* II N ag antioc stefani eonstantinop depos metropoli
1 Dedicatio altaris sci symforiani | epi et alibi hermili mar hierosol | inventio corporis beati
[mar. | stefani diac apóslrm οἱ aliorum gama | lielis nicodimi et
Metropoli epi et alibi alibi agustudó depos eutroni epi. nat séorum dragens slepha
Hermili . martyris ni . hierusolimis inventio 5
IN CONSTANTI corporis bealissimi stephani
nopoli , Scof Acelle primi martyris et scorum
ROME Natale gamelielis nicomedi et abibon
4t 0^ Sci Drogens . Sterani. In agustituduno dep eofroni epi.
IN HIERUSOLIM:
inuentio corporis
Beatissimi . Stephani
pim martyris . et scorü
gamalielis . Nicode
///mi . et abibon
AGUSTIDUN:
; NES 9, €, S. hermeli — 3. C. achillei , iusti . et
Deposit eofroni epi
natale sanctae guddenis ; S. acille, L. acellai,
V. acelli romae in ierosolimis — 4. S. L. dioge-
nis, C. drogenis et, S. arogenis et (s et 2 m.), M-
dyogenis, V. drogenis — 8. C. S.L. gamalielis;
M. V. gamalihelis; C. S. nicodemi, L. M. V. ni
chodemi; V. abbon, C. abibonis, S. abibeae
(eae 2 m. in litura) — 9. S. agustiduno, C. b.
augustiduno, M. V. augustuduno eufroni, 8
efroni, 2 m. em. yfroni; C. addit : et confes-
soris.
Rich. In ancona! stephani. Rome . | drogenis? . iustini , crescen-
tionis. Hierosolomis in | uentio . corporis sci stephani . primi mar-
tyris.
1 R2, antiochia — ? R2. diogenis.
Excerpta. ete, Ὁ. matrophili ep. et eruli mar. in Constantinopoli 5,
acilli — Notk. Constantinopoli s. achillae.
Y epi. supra lin. m. 2, — ?* prius corpuscolus, em. corpuseulu(m), ed. corpuseolum — ? prius translatus. — * lit/. inclin. add. supra lineam
manus vir prima recentior.
1
E.
-
Cod. Bern.
PRID: NON AG:
ROME UIA
tibur'ina . In cimit
Sci Laurenti mar
Criscentionis . et
Tustini.
ET IN UIA LA
uicana . miliario
ab urbe x//nur
Natal Sci Sachinti.
IN NICOMD'
Natale . See Sege
et bartholomei.
LUGDUNO GALL:
Aduentus corporis Sci
Iusti epi de heremo.
NONAS AGS'
Herenti . Eracli.
Dassi . siue . Bassi.
ROME . dedicat
basilice . Sce marie
AXIOPOLIM-
Séorü . Hereni, ἢ
Dassi . Heracli.
IN ΟΠ. AGUS
la . Cassiani epi.
CATALAUNIS.
Mimmii epi . et alibi.
Natal . Floriani.
et filistine.
AUGUSTUS
Cod. Eptern., etc.
Pridie nó ag nicom isaci et rom erescentionis iustini
quinti | bartholomiae trans séi iusti epi.
Rich. In nicomedia.isei.Etrome.de | dicatio basilic: . scae
mariae .iustini. & crescentiae . | Alibi. floriani . herenei . eraclii ,
bassi.
Excerpta etc, ἃ 915. Rome etc. sanclae mariae ad martyres — 0.
Romae via tiburtina nat..erescentiani iusti et saneti sancintie.
V TECH RTT D E TUR T T I IR T DET JO D OY D MN DT
[101]
Cod. Wíssenb.
PRID: /,;/ AG: Roma uiati bur
tina In eymiteri nat sé lau
renti mar criscentiane οἱ iusti
et nat si sachinii In nicomedi
a nat seéorum seiae et bar
tholomei lugduno gal ad
uentus — corporis sei iusti — epi
de heremo . nal seorum he
renti heracli dassi siue
bassi 10
9. M. post cym. spatium cacuum; S. om. nat.
— 9,3. C. sanctorum martyrum crescentianae
et iustae; L. V. natalis saneti erescentiani, M.
sei (spatium vacuum) crescentianae — 4. C.
secineti, S. yachinti, L. V. sanchinti — 5. C. S.
segae, L. M. V. sergi — 5, 6. C. bartholomei
martyris — 8, 9. C. L. ΜΟΥ͂. desinunt in heremo
(vide diem seq.) ; S. In axiopoli natale cerenei ,
dasii . helaeri (cetera om.).
Noi ag in axiopoli hirenei eracli dasi nt osualdi regis
civi agustana sci afri | agustuduno cassiani epi cataleonis
civi mimmini epi | et alibi nt floriani et filistini.
Rich. 1}: Augustiduno . eassiani epi . catala
Alibi . hereni . classi . eraclii . [et osuualdi mart.] *
1 Deleta; R*. R2, Augusta. civitate sanctae afra
litura — ὃ uncis inclusa m. 2.
Excerpta etc, ἃ 915. Notker. in civitate
sci afri — G 915. alibi hirenei etc. Notker. alibi ss.
ἘΠ. G 915 et sci oswaldi regis (E'. et martyris)
romedi diac. — Catalunis civ. misonii ep. et al. cuxxvir mar.
unii. sei mem? | mii .
e — ? sci mem in
Augusta eufratensi nalale
floriani caelestini —
— Q0. in Axiopoli nat.
NON AG In axiopolim nat seo Ν
rum herenni dassi hera 4
cli. Rom dedi basilicae see
mariae In eiuit agusta
pas séi afri Agusteduno nat 5
sj cassiani epi Catalaunis
ciuit nat sei mimi epi et alibi
nat scorum floriani et fi 1
listini D
1:3. C. S, L. M. V. Natl. scorum herenti (L.V.
herenenti) . heracli (C. eracli). dassi sive (L. i
om.). bassi (L. om.). axiopoli (L. V. aesiopolim)
herenni . dasi (C. L. M. V. dassi) . heracli (C.
herocli, M. heraehi) — 4. C. L. M. V. augusta—
5. C. afrae . augustiduno, S. agustiduno, L. au- ;
gustoduno, M. V. augustuduno — 6. S. casiani;
L. M. V. catalonis — 7. C. 8. memmi, L. M. V.
mimini; C. et confessoris et alibi — 8, 9. C. »
S. filistinae.
b^
UII 10: AGS:
ROME Ix cimit
Calesti.
UIA APPIA Natl
Sixti epi et martyr
Pretextati . Felicis.
simi . Agapiti.
Donatiani . Faustini.
ET IN FORO.
110: Simproni.
UIA FLA(M)MINIA
Laurenti . Eppoliti.
et milites centum
sexaginta quinq :
et passio . Sei Afre.
! prius. herenei.
VIII id ag rorn syxti epi et mar? fel
tiani et milit cuxx pas scae afrae
Rich. Rome . nata t
&agapiti.donatia | ni , fausti:
cax.v. Illi *
1 Deleta; R!. et passio sanctae afrae.
Excerpta etc. ἃ 915. et militum centum sexaginta quatuor.
icissimi et agapitis dona-
le . sci xisti . episco | pi.et martyris , felicissimi.
ni . laurentii . yppoliti . et militum . |
UII ID: AG: Romae In cimit
calesti uia appia malt sco
rum systi epi et felieis a
gapili donaliani fausti
ni prelextati laurenti 5
eppoliti et militis clxu et
pas sei are.
3. ἵν. calisti, M. V. calixti — 2,3. L. V. om. sco-
rum — 3. L. V. xisti, M. xysti ; L. V. om. et; C.
V. felicissimi, S. 2 m. em. felicissimi — 3, 4. L.
V. et agapiti — 4, 5. C. fausti — 6. V. ippoliti ;
C. militum ctxn, S. L. M. V. milites — 7. C. L.
M. S. V. sanctae.
f. 111.
Im
---- "P pvc
[104] AUGUSTUS
Cod. Bern. Cod. Eptern., etc. Cod. Wissenb. »
IHI ID: AGS: III id ag rom laurenti diac et mar et alio loco virorü ΧΙ Hu ID: AG Rom via Tiburtina
ROME . UIA et virgifi xui | cyriaci largi crescentiani menniae iulianae | nat 586] Laurenti archidiac.
tiburtina in ci zmaragdi | in aretio afrae mil vir vallis ostensae it rom et i vi& appia felicissimi
miterio eiusdem felicissimi | et alibi crescentionis arcanei iacinti januari et alibi caper * archa
e rati quirilli uinti zerni pastoris lucellae pontiáni | nare! iacenti januarii n
acm ierra ἐς * enliae sidonae exuperati cyrilli quinti
crispinae innocentie | leocippiae cer sidonae
agapae cresti cyriacae leucippi euticiae ' | mariae virg!
el aliorü v . erescentiae sevi arcanarei cum alis XXX.
gemmine quiriaci eugeni
pastoris . lueelle pontiani
crispine Innocentiae te
rentie leucippi sidore 10
agape cresti euticii cyria
ce Item leucippi et mariae
virginis di cum alis . v1 . Innocen
tibus qui una die eoronali sunt
sevi eriscentie archanarei i5
cum aliis Xxx quorum nomina
ds habet in libro vite
renti archidiac
ET IN UIA APPIA
in cimiterio eiusdé
Felicissimi . et alibi
Griscentionis.
Arcarei . lacenti.
Ianuarii . Exsuperati.
Cyrilli . Quinti.
Gemmini . Quiriaci.
Eugeni . Pastoris
Lucelle Pontiani
Crispini . Innocen
tiae . Terentiae
Leucyppi . Sidore
Agape . Cristi.
Euticie . Cyriace
Ir . Leucippi.
Marie . uirgiri di
cum aliis VI.
innocentib; qui
una die martyrio
coronati sunt.
Ir . Crescentiae . Seui.
Archanarei . cü aliis.
xxx1. quorü no
mina d$ habet in
libro uitae '.
1 enticiae addidit supra lin. m. 1 vel alia fere aequalis.
9. C, et martyris. — 4. L. M. crescentionis,V.
crescentianis, — 4-5. C. crescentiani . nerei
iacincti, — 5. M. iacinti, om. januarii. — 6. V.
exsuperanti, — 7. C. germani . gemini ; C. eu-
genii item eugenii; S. gemmini, L. M. V. gemini.
— 8, S. lucile . pontiamini. — 9, 10. V. terren.
tiae, — 10. C. eleucippi . sidori; L. M. V. leo-
cippi. — 10-12. S. om. a sidore ad leucippi. —
11. C. cristi . euticiae; L. M. V. erescenli . eu-
ticie (M. euthiciae). — 12. L. M. V. leocippi. —
19-13. C. eleucippi cum aliis etc. — 14. L. M. V.
uno.— 15. L. sessi, M. saevi; M. V. crescentiae,
S. crincentiae, — 16. L. V. quorum numerum
(L. numerus). — 16. 17. €. nomina habentur
in etc, — 17. C. addit : In epheso natalis seplem
dormientum.
Rich. Rome . natale sei laurentii . cy | riaci . largi . crescentionis .
memmiae.felicissimi. & a | libi. ianuarii . cyrilli . quinti . gemini .
lucilli.
Excerpta etc. Ὁ. suevo criscentiae et archinarei eum aliis XXX.
III ID: AG: Rom nat scorum ti
burli valeriani caeciliae
virg et mat sae susannae
el nicopoli pas multorü marty
quorum nomina ds scit et pas
50] cassiani et in cameraco
nat séi gauriei conf
ΠῚ id ag rom nt tiburli valeriani caeciliae susannae | et
pas 501 cassiani mar nicopoli pa$ multo mar.
II IDUS AGS*
ROME . UIA LA.
uicana . Int duos
lauros . Tyburti.
Ualeriani . et ceci
lie uirginis . et ad
duas domus iux
ta duo clecinas
Natal See Susan
nae . et nicopoli
passio multorum
martyrum quorü
nomi ἀξ scit.
et foro . cornili.
Passio . Séi . cassiani.
1. C. saneti. — 2, 3. C. om. valeriani caeciliae
virg. (in codice autographo Nevelonisabrasa): S.
1m. rescripta in litura; 2 m. in margine ad-
ditum : inter du//] laur//j. — 3. S. om. 8086. 7
4. V. om. martyrum. — 6. S. casiani; C. addit :
civitate in gallia; L. M. V. et in gallia civitate
camaraeum depositio. — 7. L. M. V. episcopi el
conf.; C. gaugeriei (Corb. brevius gauderici)
episcopi et confessoris . ebrocas civ . natalis
saneti taurini episcopi et confessoris.
Rich. Rome . natale sci tiburtii . | susannae. ualiriani . & caeciliae
uirginis . & | nicopoli . passio. multorum martyrum , Et foro, |
cornelii . passio sci cassiani.
Excerpta. etc. Bedae cod. 5). et iuxta duas domos diocletianas.
1n margine : eode(m) die depositio sci auctoris epi et. ef.
Cod. Bern.
᾿ PRIDI ID: AGS*
IN SICILIA . Giuit
Cathena Séi Eupoli.
Ueretie . uenerie
ET IN SYRIA
uico margarita.
1 to . Natat Scorü
Machari . Iuliani.
ubi multa relegio
. eonuenit mona
chorum.
ROME Scorü.
Crissanli . et darie
et qui eum eis passi sunt
; Gladius . Helaria
Iason . Maurus.
et milites septuaginta
INiSTRIA?Natal
Sei Iuliani.
-———
AUGUSTUS
Cod. Eptern., etc.
[105]
Cod. Wissenb.
IL id sicilia eupli in syria iuliani et marei veraciae veneriae| | PRID: ID: AG: In sicilia civit cathe
in syria nt Scorü machari iuliani rom eristini et clarinae |
claudi hilari iasonis mauri et milit 1xx in istria iuliani.
Rich.ln sicilia . ciuitate catena .eupoli. | ueretiae! . Et syria
iuliani.& macharii. monachi. | Rom .scorum . erisanti, dariae
claudii . mauri,
! geriptum in litura.
Excerpta. ete. F. G. 915. in Sicilia natale eupli diaconi — Ὁ, in Syria
vieo Magaroto — Notk. vico Magarito.
nas nat scéorum eupoli vere
liae veneriae et in siria vico
magarato nat séorum ma
chari iuliani ubi multa re 5
legio convenit monachorum
Rom nat seorum erissante
et dariae et qui cum eis passi
sunt claudius helaria ia
son maurus et milites Lxx 4“
et in stria nat séi inliani eum
sociis eorum
1,2. L. cataniae, M. V. cathena. — 2. C. M.
eupli. — 2, 3. C. S. vereciae, L. nericiae, M. V.
vericiae, — 3. C. syrmia. — 3, 4. V. in comaga-
rato. — 4. C. gamarato. — 5, 6. S, L. V. regio,
M. religio ; €. ab ubi usque ad totum v. 6. om.—
7. C. M. ehrisanti, V. erisanti, — 9. M. V. hilaria.
— 9, 10. C. claudii . helariae . iasonis . mauri et
militum; S. iasunt. — 11. C. L. V. istria. — 12.
C. sociis suis.
ID: AGUSTAS
ROME. UIA
liburtina.
Eppoliti martyr
ET IN UIA APPIA
Calesti . Scorum
Pontiani epi Luciani ?.
Ir. Calesti.
ET IN FORO COR
nilii . Sci Cassiani.
SINNADA FRIGIE
Sei Anthiochi epi
LUGDUNOGALL:
Anoci epi
ET PICTAUIS
ciuitate . Sce
Radegunde regine
» de monasterio sce
crucis quem ipsa.
construxit.
Idus ag rom hyppoliti pontiani epi luciani caelestis cas-
siani | frigia antonini lugduno antiochi epi.
ich. Rom oliti. martyris . pon | tiani epi. luciani . calisti .
duae . Alibi antiochi epi.
Epictauis !. radegundis re | ginae
1 R3, et pictavis.
Excerpta etc. G. eupli levitae et mart. — R?*. espoliti martyris.
L 0 5 2 52 NE
! ed. margaritalo — ? príus srma — ? im litura.
IDUS AGUS: Hom nat scorum
[Ax. nccxxxir . luft xxvii. idus ag * quasi hora.
sexta in die martis sci fuit terrae]*
epoliti martyris ponciani
[motus magnus in monasterio hui Zunburgo] ἢ
epi luciani cormilii cassia
ni. cum sociis eorum sinnada
írigiae nal sei anthioci epi
lugduno gall nat séi ἃποοὶ
epi et peetavis civit dep sae
radegunde regine
! uneis inclusa m. 2.
1, 2. adscripta. inter lineas omnes om. — 2.
L. M. V. ypoliti. — 3. M. V. cornelii, — 3, 4. S.
C. L. M. V. cassiani . calesti (M. V. calixti). —
4. S, sinda. — 5. C. antonii, L. antiocheni, — 6.
S. anoceti, — 7. L. M. V. om. 5686. — 8. C.
addit : ebrocas civitate natalis sancti landulfi
episcopi et confessoris.
4
r
!
f. 112-
f. 1124
[106]
Cod. Bern.
ΧΟΊΠΙ. ΚΙ, SEP-
GENDARA
syrie . Natale
Furtunati.
IN AFRI CA . De
metri . et alibi.
Eutici. Hermie
Pauli . Heracli.
Possessoris . Parmi
Dissei . Herme
Prospolmi.
el uigl sce marie
Prosalami . Ir. era
cli cà trib;
ET IN AQUILE
]A . Sei . Felicis.
Furtunati . Uin
centie.
ET UINDERASznt.
Eusebii , Tituli .
Conditoris . it pspolmi *.
bod e 6
AUGUSTUS
Cod. Eptern., etc. ! Cod. Wissenb.
XVIII k sep in siria demetri aquileia felicis furtunatae | | XVIII κι, SEP: Gendara syrie
eutici beriniae pauli cracli possesoris parmidissei hermee | nat se , furtunati In. aff nat
prospolini prosalami it heracli cum tribus felicis. fur- scorum dimetri et alibi en
tunati vin | centiae et vindera seri eusebi tituli conditoris | tic! - pauli heracli possesso
it prospolini. ri. parmt dissei herme
prospolmi prosalami . bermie
heracli cum tribus Et in aqui
leia Nat scorum felieis vin
centiae Vindara Syriae
Nat séorum eusebi tituli
conditoris
1. V. gendera. — 2. €. L. M. V. fortunati, C.
addit : martyris. — 3. C. L. M. V. sancti deme:
trii; L.M. V. add. : cum sociis suis (M. om. suis).
— 4, 5. M. possessoris. — Ὁ. V. parmidissei ; L.
M. hermi. — 5, 6. V. ermipospolini. — 6. M.
porspolmi, — 6, 7. S. bermeae . baracli. — 7.
C. heraclae; L. M. V. eum sociis (M. add. svis);
L. M. V. om. et. — 8. C. S. L. M. V. felicis , for-
tunatae. — 9, 10. C. S. vindarafiri (S. underae
siri) . natalis, L. In venbera, M. V. In vendera.
— 10. M. tytuli, — 11. C. conditoris . prospo-
lami. casti . candidi; L. M. conditoris et prospo-
lini, V. et prospalini.
Rich. In syría . demetrii . furtunati , Et in | quileia . felicis . eutici.
pauli . eracli . possessoris . | Rome. sci eusebii prbi.
Excerpta. etc. ἘΝ". in siria etc. pontiani epi. — G. 915 in Sirmio
demetrii — R?. natal . 58. eusebii sacerdotis fortunati vincentiae —
Bedae cod. 5). Aquileia etc. janvari.
XUIII . KL: SEPB.
Adsumptio . Sce
Marie
IN NICOMED.
Natal . Stratonis
Philippi . Eutitiani
XVIII KL: SEP: Adsumptio scae ma
rie matris di nii ihü pi In
nicomedia nat scorum stra
tionis philippi et eulieiani cum
socis eorum
XVIII k sep in nicom stratonis philipi euticiani.
Rich. Assumptio scaE MARIAE . ma | tris dni iHu Xpi . In nico:
media . natale philip | pi . stratonis , & euticiani. 1, 9. C. transponit gost v. 5; L. M. V. matris
etc. om. — 13, S. mariae . comedia. — 3. 4. S.
C. stratonis. — 4 L. M. V. om. et. — 4, 5. C.
om. cum sociis eorum. — 5. L. om. eorum.
Excerpta. etc. G. 915. dormitio s. mariae etc. — Ὁ. eutatiani cum
sociis eorum — Bedae cod. S1. in Nicomedia etc. stationis.
XUII KL: SEP:
IN ALEXANDR:
AAronis . Emil.
et alibi . Agnate
IN P(ER)SIDA . Natl.
Sei Tyrsi.
IN CAMARA
cense)//eiuitat
Depos Sei Gau?
rici epi et confes.
ΧΥΠ KL: SEP- In alexandria nat
sorum orionis emili agnati
In psida παῖ sei tersi cü sociis eorü ;
XVII k sep nativi scae mariae in aláx orionis emeli et
alibi | agnati in persida nat sci tyrsi.
2. S, ermeli, C emeli; addit : iustini . luci.—
3. S, tursi, C. S. L. tyrsi cum. sociis suis, M. san-
etorum tyrsi cum sociis eorum; V. In persida
nat. sci manelis monachi εἰ cetera, quae pert
nent ad. diem seq. ; itaque ordo laterculorum
turbatus est usque ad VIILI kal. sept.
Rich. 1n alexandria . orionis. eme | Ji, Et alibi agnati . In persida
natale sci tyrsi . Et de | dicatio . gecclae . scae mariae. in insula.
Excerpta etc. Bedae-Flori codd. c. v. Nat. simpliciani tyrsi.
XUI . KL: SEPB.
IN CESAREA:
cappadatia . Sci
Mammetis monach.
IN CALCEDON:
cappadotie . Nal Sée
Eufemie quae pas
sa 6 . sub auriliano
rege . el alexandro
preside . euius ges
1a habentur.
IN ALEXANDR:
Orionis . Ir. Mametis.
]tem . Emeli . et alibi
Dissei . disie . Màmite.
et octabas sci . laurenti ?.
1 dn margine : Eode(m) die obiit Hilcha:
XVI k sep cessar cappód mammae monaé caleedó scae
eufemiae mart item | mammetis it orionis it emeli et
alibi disei disiae mammetee.
XVI KL SEP In caesaria Natl
sj mammetis monachi In
caleidonia cappadotiae Nat
séne eufemiae In alexandria
nat séorum orionis emeli
dissei mammitae cü sociis Suis
1. C. caesaria cappadociae ; L. V. om. in cae
saria (cf. ad diem praeced.) M. caesarea, ὃ
om. — 9. S. scorum; V. manetis. — 3. C- calce-
donia bithinie; L. caleidona. — 4. C. om. scae;
C. euferniae virginis . macharii. — 5. S. om. nat.
scorum. — 5, 6. C. S. D. M. V. orionis . ilem.
mammetis (M. V. mametis) . emeldisei (S. emi
dilissei, L. M. V. emili disci, M. dissei, V-
disci).— 6. V. mamitae; G. addit : juslini.
Rich. Τὰ caesarea . capadociae . sci | mammetis monachi . Et in
calcedonia . scae eufe | miae . Et dedicatio oratorii . sei i i
e : i.sci jioHann
bapti | stae. In insula. *
rius corep(iscopu)s p(re)camini ut eius memoria(m) abeatis — ὃ priws Gavarici — ὃ litt. inclin. add. nf- 2.
10
Cod. Bern.
] 1XU KL: SEPT.
IN CIUIT- PINIS
trina . miliario xxxumr
apili.
- IN PONTO
amacie . ciuitate.
Pontimi . Philan
liae . et Sei Mar
tini . pape . urbis
rome . et martyr.
Heliante . uirginis.
Marcianze? uirginis.
Pilentie . Masse.
Candedi . Dissei.
Amicie . Potomi.
Martyrii Agapiti.
Eziae ?
-
AUGUSTUS
Cod. Eptern., ete.
XV ksepin penestre nt agaptiin ponto pontemi pilentiae |
omn et marcianae virginü helianae et lantiae mossee |
idae disciae maciae potomi martyrii iti iai
et beati arnuulfi. eM
Rich. Rome. agapiti . Et in ponto pon | limi. pilantii . martianae
virginis. & sci martini | papae . urbis romae . candidi . martiri.
Excerpta etc. Ο. in Ponto ete. pontiani.
[107]
Cod. Wissenb.
XV KL SEP: Pristina civit mil
ab urbe xxxm nat sci agapiti
et in ponto amaciae civit Nat
scorum pontimi philantiae
heliane virg marciane virg 5
et lantiae nat scorum mas
sae . candedi dissei amatie
potonii . martyrii agapiti
eziacdi cum sociis eorum
1. C. praenestina, M. penestrina — 2. L. M. V.
xxxii; L. om. sci — 3. L. M. V. om. et; C. ame-
cia, L. amisiae, M. amiciae, V. amicitiae — 4.S.
pontiani . philantiae, M. phylanciae — 6. S.
lauciae, C. laneianae. In africa; L. M. V. lanciae
— 7. C. candidae, M. candidi; L. M. V. amaciae
— 8. C. S. L. M. V. potomi; M. om. agapiti —
9. L. M. et ziaci; V. et tiaci; C. cum soeiis suis
— S, «ddit : et metis depositio arnulfi epi-
scopi.
9i XIII. KL: SEPT-
PONTUINAMA
ciuitate . Silonis.
Rufini . Leonti.
el translatio Sei
Ferreoli . martyr
el Sci Magni.
Theodoli . Cyrilli.
Zelasi . Timothei.
Gatte.
IN ALEXAND-
Sci Orionis.
HIERUSOLYM-
Aparitio . Sce erucis.
IN BETURIO.
uico uellauno.
Depos 56] Marciani.
confessoris.
IN LUCANIA
Ualentiani . Leonti
IN ALEXANDR.
) Sei . Dioscori.
IN SINNADA.
| ciuitat pisti.
Ma Arcii . Diomedis.
Agatini . Zeli.
Pamphili . Coloui.
! in margine metis deps.
illius e(sse dignemini.
sci. arnulf(i) epi —
XIIII k sep: in ponto silonis et rufini in alàx orionis in fa-
briteria magni leonti teodoli | cyrilli zelasi timothei gand-
dae in beturio civi sci marciani
Rich. In porto amasiae ci
doli . cyrilli . In alexandria .
mariani.
Excerpta. etc. (ἃ. Reversio sanetae erueis —
5, iuvenalis.
2? prius Marciana —
uitatis . fili | onis , rufini . leontii . theo-
| sei orionis . In biturico territorio . sci
R3. nat.s. magni et
4 jn margine εἰ ipso die obiit Ercu(m)be!
XIII KL: SEP: Ponto in amacia
ciuit nat séorum filionis
rofüni leonti theodoli cy
rilli elasi thimothei gadde
In alexaü nat séi orionis conf
et hierusolima apparitio scae
erucis In beturio vieo villa uno
dep sei mariani conf
3, 3. L. falionis . rofini, V. philonis . rufini —
3.C.rufni — 4. C. S. zelasi; L. M. gatde, V.
galde; C. gaddae . romoli , silvii — 5. C. orionis
cum sociis suis — 6. V. appatio — 7. C. In bito-
rivo; S. C. vellauno, L. M. V. villauno — 8. S.
marciani, V. mauriani; C. addi : egregii (2 m.J.
Et natalis sancti magni martyris; S. addit : et
in fabriteriae magni
rius) subd. p(reJeam(ur) ut mem
T. 118:
f. 1134
[108]
Cod. Bern.
XIII KL: SEP
IN HISPANIIS.
Séorum , luli et Iu
liani . Uincenti.
Auguri . et eolodi.
IN PORTO . RO
mano . Sei Ippo*
ET IN SARDI
NIA . Scorum.
Luxuri . Traiani.
Quatrati epi
IN ALEXANDR-
Pisti . Seui . Ir. Qua
lrati epi.
SINDOFAGIE
Ortosii . Diomedis.
Zotici . Agatangeli.
IN LUCANIA
puintia . Ualenti
ni . Leonti.
liti: et. depos . beati philib(er)ti
AUGUSTUS
Cod. Eptern.. etc.
ucaü valeriani leonti * in
gathini zeli pampi.
XIII k sep in alàx dioscori in l
finnada | civi pisti arcidiomedis a
1jn Iucan. leonti lineolis conclusa.
[ab.
j.Etin 10] cania. valentiniani! . leontii *.
Rich. In alexandria . dioscor! 20i
agateni . pamphili.
In sinnada ciuitate. | pisti. τοὶ! diomedis .
1 R2, in Luciana Valentia.
? R3, et leontii , in Sinnada luxurii,
Excerpta. etc. Ὁ. Bedae cod. 81. in Caynone etc. maximi abbatis
(S*. epi). O. in Luciana etc. leontis — G. Pictavis Aerio insula depo-
sitio Filiberti abbatis et conf, — Bedae cod. S'. Here insula depos. sci
phileberti abbatis — Rhab. Sinnada civit, nat, ss. piricii arci.
XII KL: SEP: In lueania nal sio
rum valentini
leonti
dioscori
Cod. Wissenb.
aniani
In alexand mat séi
In sinnada civit
scorum pisti arcii dimedis
agalini zeli pamphyli co
lonicenip . et in toronico Καὶ
ποῦ castro dep 5061] maximi conf
In aeri monast dep fileberti
abb 40
nat
1. L. M. V. lucana. — 1,2. M. V. om. scorum;
L. saneti valentiniani — 2. C. S. valenliani; C.
L.S. M. V. om. aniani. — 3, 4. S. leonti . herio
insula natl . sci phileberti cf. In sinna — 5. C.
pistiarci . diomadis; S. diometis, L. M. V. dio-
medis — 6. L. M. pamphili, V. panphili — 6, 7.
C. L. M. V. colovi cf., S. colitii . confessores —
1. S. C. L. M. V. turonico — 7, 8. C. cainone, M.
kainone, S. ceinono, L. V. om. — S.L. massimi
— 9. C. L. M. V. om. in acri monast. — 9, 10. S.
om. C. (autogr. Nevelonis) filiberti cf. et abb,,
L. phiberti, M. filiberti, V. philiberti; L. M. V.
prius filibertum deinde maximum.
XII K: SEP:
ET IN GAUA
lus uico mimma
tinse . Passio Sei
Priuati . martyr
] Ι 8
l
! [
Air. MORIS
t die lei
l To P T
ET IN PORTO
romano . Mar
cialis . Aurae
Epietiti . Satnini.
Aprilis . et Felicis
IN PONTO . NE
0 cesarea.
Nectari . Seui.
IN ANTIOCHIA
Marini.
IN GALLEIS CIUIT*
agustiduno . Natl
Medardi . et eme
liani . cü Filiis vui.
et uigil Sci ae beatis
simi Simforiani
martyris
XII k in spanis nt vincenti iuliani in lucà. valentini leonti
in sardinia luxori | augori eulodi in portu rom ippoliti
iraiani quadrati primi | in alex pristi sevi it quadrati
epi sindofagi artiui diomedis | zetiei zatangeli pas si
privati epi.
i px n spaniis . uincenlii . & iuliani . Et in lucania , ualentini . &
eontii . In sardinia . lu | xurii . traiani . quadrati epi à
igit q pi. In alexandria .
im ἐδ...
! prius E. — ? litt, inclin, add. m. 2. — ? ser vv. abrasi,
Excerpta etc, Bedae-Flori codd, CV. in Hispania iulii ete. fructuosi.
XII KL: SEP: In spaniis na scoR
απ et — iuliani vincenti — auguri
et eulodi In porto romano
nal séi oppoliti In sardinia
nai scorum luxuri traiani
quatrali — epi — primi In —alexan
dria nal scorum pisi saevi
Sindo fagiae nat scorum ar
lori diomedis zotici azatan
gli.In lucania pvincia nal seoW 10
valentini leonti In gavalus
vi comim malinsi pas sei priva
ti martyris
1. C. hispaniis, S. ispaniis — 2. V. auguli —
4. C. yppoliti — 5. V. tertiani — 06. C. L. qua-
drati, S. quarti — 7. C. S. V. sevi, L. semi; C.L.
S. M. V. item quadrati (M. quatrati); S. L.M. V.
add. : episcopi — 8. L. M. sindofagie, V. sindo-
phage — 8, 9. C. artosii, S. orlosi, L. M.V. asto-
sii — 9, 10. C. azatangeli, S. azat. angeli, M.
azaitan . glorii ; L. V. om. — 10. C. lucana, S.
luciana, V. lucania em. laecania — 11. S. om.
leonti — 11, 12. C. In caballitano vico mim-
mali, S. cavalus vico minantissi, L. In gavallis
vico mimmatinsi, V. gavallas, M. mimmatensi,
V. mimmatinxi. ]
Cod. Bern.
[ XI ΚΙ, SEPT-
ΠΝ AQUILEIA.
Scorü . Furtunati
HERMOGENIS.
Sixti . Marcialis
HERMOGERAT //'
ROME in cimit
Sii Laurenti . Abun
di . Innocenti.
Mirendini
ETIN PORTO
urbis rome.
Yppolili . qui dicitur
nonnus.
IN HOSTIA . nal * SCOR
Quiriaei . et archilei.
IN PROUINCIA.
cilicie . ciuitatis.
Egias . Claudi.
Asteri . Neonis.
Domnine.
ες LUGDUNO GALL:
Mineruini . Eliazari.
cum filiis viu . Rome?
uia ostensa Natl sci
timothei discipuli pauli apli
AGUSTIDUNO.
Depos Sci Flauiani epi
ARUERNUS 56]
Sidonii epi . et natl
Sci Sinforiani mar
AUGUSTUS
Cod. Eptern., etc.
XDIK sep rom via ostensi limothei et in porta rom pere-
grini aprelis marcialis | epictiti marcelli aureli felicis
i politi saturnini neocess civi | mectaris saevi in antio
marini augustud gallis minervi et eme | liani cum filis vn
et si simphoriani.
Rich. Rom . timothei . discipuli sci pau | li apli . Et in ponto . necta-
rei. Augustiduno passio | sei medardi, & sci simphoriani mar-
tyris.
[109]
Cod. Wissenb.
ΧΙ KL: SEP: Rom via ostinsi In cimit
eiusdem sei thimothei disci
puli pauli apostoli et in porto
romano peregrinorum mar
lyrum nat séorum marci 5
alis aurae epietiti satur
nini aprilis et felicis In
ponto neo caesaria nal scoB
nectavi saevi In antiocia nal
séi marini In gall civit agusti 10
duno nl séorum medardi
οἱ emeliani cum filis vm et sei
sym foriani mar
1. L. ostense, M. ostensi, V, hostiense— 2.C. |
natalis — 5. S. om. sanctorum — 6. C. aurei, L. ]
V. aureli — 7. C. add. cum sociis eorum — 8.8.
pontonio; L, neocaesar.. M. neocaesarea, V. neo |
cesa — 9. L. V. sevi — 10, C. om. in gall.; L. V.
In gallia nat — 10, 11. C. augustiduno, M. augu- í
studuno — 11. C. minervi — 12. C. L. M. V.
emiliani, S. miliani cum filiis suis vir — 13. M.
symphoriani,
X KL: SEPT-
IN ANTIOCHIA-
Genobi . Capitulini.
Emerite . Italice
et uigil Sci Bar
tholomei apostl
ARELATO* Sei
Genesi martyr
IN GALL: 5 CIUIT-
neuerno . Sei
Patricii . abbatis
et conf. et Sei
* Gel//dardi . presbi
ET IN TERRITur
Mw edua ciuitate
uico ceruidunensi.
Depos Séi Epadi prbi.
! ed. Hermogerate; e erasum est —
manu posteriori — 9 ed. Galleis — ὁ prius Geledardi, ut in ed.
X ksep in aquileia nt. furtunati ermodori et in por rom
nunni et in ostea. arcei et rom. | ad sem lauren innocen-
tum sirti marcialis hermogerati habundi | innocenti mi-
rendini it in ostea cyriaci archelai in pvin eilicia | civi egas
claudi asteri neonis domninae lugdui gal minervini |
elezari cum filis vi. remus civi timothei appollinaris augu-
stud | flaviani epi arven sinodi epi.
enis , rome. cyriaci . abundii.
ich. ileia . furtunati . ermo | g j.abun
gx aic Augustiduno , flauiani epi. |
innocenti . lugdu | no galliae . minerui .
Auernis ! . sidonii episcopi.
1! RI Arvernis.
FEixcerpta etc. G 915. in Ostia archelai diaconi et marlyris — Bedae-
Flori cod. V. s. eyriacae ad 5. Laurentium.
000 0 D LL -Φ ΞΕ
qua duo wr. sequentes, δι
? nal. addidit 2^ m. — 3 additum eadem manu
X KL SEP. In aquileia. nal sco |
rum furtunali hermo |
'
ἢ
genis . xisli marcia
lis . hermogerati i
Rom civit nat scorum 5 |
laurenti abundi innocenti B. i
merendini et in porto urbis |
rom mal séi yppolii qui dicitur L
nonnus eum sociis eorum In hos r
tia πὶ séorum quiriadi et ἂν !0
chilai lugduno gall nat scorü
minervi eleazari cum filiis
vir Remus civit nl séorum thi
mothei apollonaris Agusti
duno . flaviani epi Arvernus
nl sci sidoni epi.
1, 9. L, V. sancti — 2. L. M. V. fortunati — 2,
. L. M. V. hermonis — 3. M. xysti, V. sixti —
. S. hermogeratio; C. addit : justi . gerati —
. L. V. om. civit.; V. sci — ὃ, C. om. Jaurenti ;
G. abundanti, S. arundi; L. V. et trium puero-
rum, M. in margine : ntl, trium pueror.;
habundi — 7. C. mierendini . maguili — 8. L;
ypoliti, M. V. ipods — 9. V. nonus; C. L. ΜΟΥ͂.
Sociis suis — 10, 11. C. M. archelai, L. V. arci-
lai, S. arciliae — 11. C. S. L. M. V. (post arche-
lai) In provincia ciliciae (L. V. liciae, M. liciae
civit. deinde spatium. vacuum, 8. cicilia civi-
tate) nat. sanctorum (S. om.) aegies (S. L. V.
egias, M. egeas) claudii sterii (L steri). neonis.
domnini (5. dominae, M. dominimae, L.V. om.),
(1. add. : cum sociis eorum (L. M.V. om. c. 8, 6.);
M. S. lugduno civitate d . om. l. c.) L. V. in !
gall. — 12. L. M. V. eliaga — 13. L. V. vir, C.
vin martyribus; C. L. M. remis; M. V. civitas;
LUV. sci — 14. L. M. V. οἱ (M. om.) apollenaris
— 44, 15. C. L. augustiduno; M. V. augustu-
g'e-
-—
eripti in litura — * AmgtATO in litura, — M
fe
AUGUSTUS
[110]
Cod. Bern. Cod. Eptern., etc.
pi ἰοῦ i itolini itae italicae
{ΠΠ|.. KL; SEP VIIII k sep in antioc zenov! capitolini emeri ;
IN SIRIA Natal rom séi genisi in gal civi reverno | séi patrici abb geddordi
Sii Iuliani . et alibi. prb.
Eptati . presbit.
IN CAPPUA CIU:
campanie Scorü
Rufine . Eutice.
IN CIMITERIO
eiusdé uia nom
tana. ! mili// xvi.
ROMAE? natl
Sei Genesi martyr
Iulii Hermetis.
IN SPANIIS
confluto loco.
Fratrum Scorü
Justi . et pastoris
martyris.
IN INDIA . nati
Séi Bartholomei.
apostoli . e/ depos. audoeni epi ?
Rich. In india. natale sci bartholo | mei apostoli . rome genesii
martyris . In antiochia . | zenobii . et capitolini . rodomis . depos . sci
audoini epi
Excerpta etc. Ὁ. s. cyriacae.
VIII KL: SEP: Dep beati audoini
Cod. Wissenb.
epi rodomaginsis urbis
thiocia nal seorum genobi
capituli Rom nl séi genesi
mar In gall civit neverno nat
séorum patrici abb et conf et in
terreturio civit ipsius Uico lupei
aco dep sei geldardi prbi et cont
Et in terreturio edue civit dep
5] eptati prbi et conf
[& Natale sci bartholomei apostoli aii, om.] !
Inn an
1 uncis inclusa m. 2 in litura.
1, 9. L. M. V. In gallia civitate rodomo depo-
sitio saneti audeni (M. audoeni) episcopi et con-
fessoris; C. S. incipiunt : In antiochia — 3, 4.
C. L. M. V. zenobi; C. L. M. S. V. capitolini (S.
capituli). emeritae (V.emerete).italicae .iuviani
(L. S. M. V. om.). iulii (L. S. M. V. om.). In india
(S. innindia) natalis saneti bartholomaei apo-
stoli . romae etc. — 5. C. om. in gall.; S. never-
nis, V. veverno — 6, 7. L. pectrici, M. V. petriei;
C. om. et conf. ; deinde : In rothomago civitate
depositio saneti audoeni episcopi et confessoris.
In territorio eiusdem. vico etc. — 6-8. L. M. V.
om. a conf. ad luperciaco — 8. C. gyldardi, L.
M. V. gildardi — 9. L. M. V. om. et; L. M. V.
territorio; C. ipsius civitatis — 10. L. om. sci;
M. V. optati — 11. C. L. M. S. V. om.
UIlI ΚΙ, SEP*
IN SALONA Ciuit
Sei Anastasi mar
hie fullo fuit.
ET APOLIA Ciuit
hecclano Mereu
rii . martyris.
ROMA .in cimit
Basille . Maximili
ani.
ET UIA PENES
lrina . miliario
xxi . Quintini
martyris.
IN GALL: CIUIT-
arelato . Seui.
Uietoris . Primi.
Ir. Uietoris.
AUTISIODER:
Elenteri episcopi.
VIII k sep nt. bartholomei apos in india in ariolato genisi
rom eulicetis et in syria iuliani | alibi aptati prb in
capua rufinae euticae iuli hermetis spanis | conpluto loco
iusti pastoris.
Rich. In arelato . genesii martyris, | iulii. & rom . euticelis . In
syria . iuliani . In capua | ciuit , scor , rufini , eulici , In spaniis. iusti.
pastoris.
Excerpta etc, Ri. natal. ss, iuliani rufini. Rom genesi mar. et natal
saneti hermetis — Bedae cod. S*. rufinae euticie.
ΠῚ ΚΑΙ, SEPTE(M)B: In pvincia syria
nat sti iuliani Ubi magnus fit
conventus monachorum qui
q; meruit fide coronari In
capua civit campanie nat
scorum rufinae euticae οἵ
sociis eorum n eimit
via numentana miliario
xvur Arelato nat scorum
genesi mar iui hermetis
In spania nat scorum justi
et pasloris martyris.
eiusdem
1. L. V. Natalis sci pontiani — 2- C. ont. ab
ubi ad coronari — 3. V. sit — ὃ, 4. τιν. qui
meruit, S. quicumque ibi meruit — 6. C. rufini.
euthiei — 7-9 C. om. ab in ad xvin — 8. M. mo-
mentana, S. numena ; L. milites — 9, S. xin —
10. C. hermetis.ioviani — 12. L. V. marty-
rum ; C, pastoris germanorum.
? prius miliario, em. mili, £. e. militum) — ? nowar in litura m. 2. — ? litt. inclin. add. m. 9.
40
10
Cod. Bern.
UII KL: SEPT-
ΠΝ ANT IOCHIA
Sabasti . Alexan
dri abbatis.
IN LUCANIA
ciuit . Potentie
Felicis . Aronti.
Sabiniani . Honorati.
ET IN CAPUA . Si
Rufini
ROMA . Hermetis.
et basille.
CONSTANTINO
poli . Scorü . Olti.
ET stephani.
BETURICO
translatio corporis
501. Sulpicii.
UI KL: SEPT:
Et dedicatio ipsius
Basilice.
IN THOMIS.
ciuit . Marcellini
Tribuni . Emannis
uxoris cum filiis suis
Iohannes ! et serapi
onis : Clerici et petri.
milites? ; et alibi natl.
15: — Storü? quadri/genti//*
|/martyrü . qui de
greco in latinum
translati sunt.
IN GALL: ARELATO
ciuitate . depositio
Sei Gesarii epi.
AGUSTIDUNO.
Natal Domni Siagri* epi
Eb 0 - Ὀἑἑὀἁ’οἘ
1 ohannis correctione — * priws militis —
AUGUSTUS [111]
Cod. Eptern., etc.
en sep rom ike eri et in salona anastasi et in
no mercori gal arelat sevi | victoris primi it victori
austisio cleotheri epi e On
Cod Wissenb.
VII KL: SEP: Civit solana nal
scorum — anastasi mar Hie ful
lo fuit quiq; fidei suae merito
Inter martyrum numero
meruit coronari apolia E
civit nl séorum heclano mer
curi martyris Rom in cimit
nal scorum basele maximi
liani quintini mar Im gall
arelato — civit nal scorum sae "Ὁ
vi . vietoris primi Item — victo
ris Autisiodero civit dep eleu
lheri epi cum sociis suis.
1. C. salona, L. S. M. V. solona — 2. C. san-
eti — 9.5. C. L. V. om. ab hie ad coronari ; S.
quicumque fidei suae inter, numerum, M. inter
martyres meruit — 5. C. apulia, L. M. V. apolli.
— 6. C. heclani, M. V. eclano — 7. C. marty-
rum ; M. V. post cimit. (M. eym.) spatium ra-
cuum ; S. 2 m. supra lineam : romae via tibur-
lina natl. scor. hirenei et abundi martir. qui
necati fuerunt in cloaca sub decio — 8. C. ba-
sillae, S. basselle, L. sancti basilli, M. sci bassel-
lae, V. s. basilii — 9. C. quinti; om. in gall.; S.
M. martyris et via prenestina . miliario xxu (M.
spatium vacuum). In gall. — 10, 11. L. V. sevi
— 11. L. M. V. om. item — 12. C. authisiodo, L.
V. autisiodoro, M. autissiodoro ; C. S. dep. sci
— 12, 13. L. heleutheri, V. eletherii — L.M. V.
el confessoris; S. sociis eorum ; C. addit : con-
fessoribus.
Rich. In ciuitate salona .anastasii. | martyris . Et apulia ciuitate .
ecclamo . mercurii. | ///martyris . rome . maximiliani . quintini . |
Arelato . uictoris.
Excerpta etc. R?, maximi emiliani basilidis— Bedae cod. S', Romae
etc. maximiliani quintiani.
VI ΚΙ, SEP: In anthiocia nall
sorum sabasti alexandri abb
In lucania potentia — civit Nat
scorum ///|| felicis oranti
sabiniani honorati et in capu
a civit rufini Rom nal sco
rum hermetis et basillae Con
stantinopoli nal scorum olii
οἱ. stefani diacoti In tumu civit
nal séorum marcellini ri
buni. et mannis üx cum filiis io
hanne et serapionis clerici
el petri militis et alibi . xi martys
qui de greco in latino transla
ti sunt In gall arlato civit. dep
sii siagri epi
VI k sep in capua nl rufi in antioc sabbati et alexandri et
in lucà civi | potentia felicis aronti saviani honori rom
hermetis et ba | sileae stefani in thomis civi marcellini tri-
bui et manis uxó | cum filis iohanne petro et alibi nt x
mar galaralat depos | cessari epi agustud depos suacri
epi.
3, C. abbat. emeritae — 3. C. polentia; L. M.
V.om. nat. —4. C. S. L. M. V. aronti — 5,6. C.
S. L. M. V. capua natalis sanctorum rufi. magni
(L. S. M. V. sei rufini, om.magni) — 7. C. basil-
lae.iuli — 9. C. stephani mart. in tumu, L.
tuma, M. V. turno — 11. C. L. M. V. uxoris eius
— 11, 12. L. johanis, M. V. iohannis — 12. C.
serapione — 13. S. X1 — 14. S. grego; C. M. V.
latinum — 15. C. S. L. M. V. arelato; C. om. in
gall. — 16. L. C. S. M. V. saneti (S. om.) caesa-
rii (L. caesaris) episcopi et confessoris (L. S.
M. V. om.) ; augustiduno (M. V. augustuduno)
natalis saneti (S. om.) syagrii episcopi.
i i sochia . sabasti ! . & alexandri .
Rich. In campania .rufi. & in an | liochia . i ; -
In ciuitate? tho | mis. marcellini . Arelato . depositio . sci caesarn
epi. | Augustiduno . siagrii epi.
1 RA R3. Sebasti — ? R*. in Alexandria civitate efc.
Excerpta etc. Ὁ. eL mannae uxoris eius — in Graecia xt, mar.
8. ed. om. — * ed. quadringenta — 5 prius Sacri.
f. 15^
f. 115:
[112]
Cod. Bern.
U KL: SEPT:
ROME UIA SA
laria . uetere
in eimit . Basille
Hermetis . Basilei.
Helie . Stephani diac.
IN ALEXANDRIA
Polei . Serapionis.
CONSTANTINO.
poli . Alexandri epi
Uiuiani episcopi.
IN AFRICA . Ciuit
Epponeregio depos
Agustini epi . el conf
IN ARUERNO.
uico briua tinse.
Passio Sci Iuliani.
martyris.
SANCTONIS
ciuilale . deposit
Bibiani epi et conf
III . KL: SEPT-
PAUSATIO.
50] Helisei proph&*
dispuli Sci Helie.
pphete.
IN PROUINTIA
palestina . ciuitat
sabastea . natale
Sci Iohannis bap
liste qui passus e
sub herode rege
et aliorü nongento
rum martyrum
qui eadem die
passi sunt.
IN SIRMIA
Basille uirginis.
IN ANTIOCHIA.
sirie . Nice . Pauli
ROME . UIA OST*
Felicis . Candide uirg.
Foricie . Adausie.
Gemelline !.
AUGUSTUS
Cod. Eptern., etc.
V k sep rom hermetis et in aft depos faustini epi : En
stini ippone civi it rom basilei ἵ heliae stefani iac 2
alàx polici serapionis constantinop | alaxandri s viviani
epi ' in arvenno sii iuliani maf scantonas | depos si
viviani epi οἱ confes.
Cod. Wissenb.
V KL SEP: Rom via saluti -
ria vetere In. eim nal sco
rum Mhermetis basilei
heliae stefani diae In alex
nat séorum polieni sera 5
pionis constantinopoli dep ἢ
si alexandri epi οἱ viviani eji
In aff civit yppone regio dej
s(i agustini epi οἱ conf Inter
riturio arvernis urbis 10
vicobri vatins mat si iulia
ni mar Sanetonis civit dep
sti vibiani epi et conf
τ viviani epi lineolis inclusa.
1, 9. C. L. M. V. salaria — 2. L. M. V. om. ve-
tere; C, L. S. cimiterio, M. cym. (deinde spa-
tium vacuum) — 3. C. bassillei, S. basiliae, M.
bassilei — 4. C. diaconi . pollionis. In alexan-
dria — 5, 6. C. serapionis . iustillae; L. M. V.
serapionis . hermetis — 6. L. S. M. V. om. dep.
— 1. L. M. V. nat. sanctorum — 8. C, hippone,
L. M. V. ippone — 9. C. L. M. V. augustini —
9, 10. C. L. M. V. in territorio — 10. S. arvenni,
M. arverni, V.arvernii — 10, 11. L. urbi briva-
üinse — 11. C. vico brivate, S. vico brivatns,,
L. V. urbi . brivatinse, M. urbii brivatense —
19. C. santonas — 13. C. S. viviani, L. V.
iuliani.
Rich. Rome natale sci ermetis . Etinaf | frica . ciuitate yppone
regio . sci . augustini epi ! . | Auernis? ciuitate , iuliani martyris . San-
ctonis . | uiuiani epi . Ft alibi sci pelagii martyris.
! ni epi in litura — " ἈΠ. R2, Arvernis.
III KL: SEP: Pausatio si heli
sei pphaetae . discipuli sci
heliae In provincia pales
tina civit sabastia Nat
si iohannis baptistae qui 10
passus ὃ sub herode rege et
aliorum nat séorum . noccc
maf qui eadem die passi 8
In syrmia nl scae basillae
vir& In anthiocia syriae
nal séorum nniceae et pa
uli Romae nat séorum
felicis candedi virg fori
ciae adausiae gemelline
cum sociis eorum. [Rome scae sabine mr.]'
1ΠῚ k sep passio sei ioh babtis et alior naccc marim in sir-
mi basillae virg. antioé siriae | niei pauli rom felicis can-
didae virg furinae adausiae gemellinae
! uncis inclusa addita m. 2.
2. S, prorunt — 2-8. C. S. heliae prophetae;
C. cetera om. usque ad v. 8 et transfert ad diem
seg. — 4. L. M. V. sebastia — ὅ, S. baptista zi
5,6. L. V. om. a qui ad rege — 9. S. syrinia, b
V.sirmia — 11. S. παι]. niciae virginis, L. V.
nicei — 12. C. L. S. M. V. romae via ostense (M.
ostensi, L. V. hostiensi); L. V. om. nat. scorum
— 13. C. M. candidae, L. candidi — 13, 14. L.X.
V.forigae — 14. L. M. V. adaufiae; C. /mellini
— 15. C. om. romae, addit : passio; S.2 m.m
margine : rome natl. scae sabine virg. item
pago trecassino scae sabine virg.; L. M. V. haec
om.et add. : et translatio corporis valentini epl-
scopi (M. addit : treiectense).
' Rich. In emissa ciuitate , foeniciae pro | uintiae . Decollatio . sci
iohannis baptistae , & alio | rum octingentorum martyru . rome .scae
saui | nae , Et pausatio helisei prophetae.
Excerpta etc, ἃ 915. in Edissa etc; — G. Lab. R j
?rce 8 ; . Roma sabinae (ἃ.
sabiani) mart, — (G. 915. ad calcem : apud Ostiam scae aureae vir-
Led el martyris) — Bedae-Flori cod. B. Antiochia etc. basilei et
pauli.
1 add. m. 2. : metis depost. domni adelfi epi.
Cod. Bern.
II. KL: SEPT
ROMAE COM
modelle . Felicis.
Gaudentiae uirgifi
cum aliis tribus.
et adaeti.
PRIDE KL: SEP
TREUERIS depos
Sci Pauli"! epi!
ET ANCIRA GALLA
cie . Sci Gaiani
Tuliani . Rufini.
Uincentie . Siluani.
Italice . Antiquire.
Emilini . Florenti.
Iuste . Iulie . Antinei. -
Maximi . Ir. Uitalici.
Sii Elladi epi . Sirgi.
Florentini . Adcenie
y» — AUTISIODERO
gall . Sci Optati epi.
AUGUSTUS
Cod. Eptern., etc.
III kl sep rom felicis adauti gaudentiae virginis et alio-
rum ni.
Rich. Rome .uia ostensi. natale scor. | felicis. et adaucti ! . gau-
dentiae uirginis . cum | reliquis tribus.
1 dn litura ; R? audacti,
etc. et ianuarii.
[113]
Ill KL: SEP: Rom nat scorü
gaudentiae vir cum reli
quis tribus. [& natale scorum felicis et
adaueti . askarih obiit.]
! uncis inclusa 2 m. ; inclinata, tertia manu.
1. C. sanctae — 2,3. S cum requistibus —
V. tres; C. S. L. M. V. om. addita 2 m. — C.
addit quae ad diem praecedentem sunt adno-
tata — S. 1 m. addit : In mellizano . rausbace
mariast. depositio aghyli . abbati — S. L. M. V.
Excerpta etc. G. G 914. felix gemellinus candida virgo — ΕἸ, Romae | add, (S. 2 m. in margine) : et natalis sancto-
rum felicis et adaucti (L. V. audacti).
galani | iuliani rufini vincenti silvani et italicae emiliani
florenti iuste iulie | anthimei It italicae eladi epi sergi flo-
rentianae autisiodó optati epi
Rich. In treueris , depositio sei paulini | epi. Et ancyra galatiae .
sei gagiani. iuliani . rufi. ] ni . incentiae . Autisiodoro . sci optati///
Pridie k sep triver depos paulini epi et in ancira galili |
PRID: KL: SEP: Treveris dep
séi paulini epi et conf qui cü
pro fide catholica ἃ —constantio
imperatore filio constan
lini imperatoris exiliatus
fuisset ibidem requieuit
Et aneyra galatiae . Nat
scorum gaiani iuliani . ru
fini . uincenti . silvani . uitalice
antiquiri emiliani flo
renti iustae iuliae anti
nei maximi ltem uitalici
el dep sei eladi epi syrgi
florentini cum socis suis δὰ
lisiodero — eiut — dep — sei optati
epi et conf cum sociis suis
1. V. In treveri — 3. M. constante — 3-6. C.
om. a qui ad ibidem, et eorum loco : hic in exi-
lio requievit. L. V. om. a qui ad requievit — 4,
5. S. constantino — 7. S. gallatiae; L. ancyria
gallia, M. V. gall. — 8. S. gagani; C. luciani —
9. L, V. vitalici, S. vitaliae — 10. S.C. antiquire;
C. emelini, S. emilini — 11. L. V. iusti . iulii —
— 12. C. vitalice, S. vitali — 13. C. L. M. V.
elladii, S. ellacie; V. sirgi — 14. S. cum sociis
eorum — 14, 15. C. sanctis sociis eorum . au-
thisiodo; L. autisiodoro, M. autissiodoro, V
autisiod. — 16. C. desinit in conf.; S. sociis
eorum.
epi.
!dn margine m. 2. quae. etiam
fuisset ibidem requievit.
wi post Pauli. addidit :
qui cum pro fide catholica a constantio im
10
peratore filio constantini imperatoris exiliatus
SEPTEMBER
Cod. Bern. Cod. Eptern., etc. Cod. Wissenb.
LAETANIAS September dies XXX. uu TRE e SEP- HAB: DIES XXX
INDICENDAS. ΚΙ sept In apulia felicis et donati eLin capu prisci et in Sep In capua aquaria
MENSIS SEP: casino constanti | aquinia sci prisci terrentiani epi herdo- nat 5] prisci In tuturni
HABET DIS: XXX nae siracussae | erodi hermoginis caleste m aff tasciae | πᾶ tusciae Nat séorum
KL; SEPTE: dubitati valenti donati | kartaj furtunati In cartag prm terentiani epi felicis. dona
IN CAPUA AQUI materni et alibi sisinni | amausi celomanis victoris epi et ti ín apolia syracusae nal g
ria . Natal Sei conf. storum euoti hermogenis [
Prisci. calistae In afreca ciuit to
ET IN TUDER niza nat seorum tasciae
tina tuscia dubitati ualenti donatae
"'erentiani epi . Felicis In cartagine nat scorum
Donati. furtunati donati felicis
IN UILLA HERDO betausia prima nt scorum
na In apolia siracusa | marciani epi et alibi mat so
^" Euodi . Hermogenis rum sisinni amausi cenno
Caleste. mannis eiut dep uietoris epi 4$
IN AFRICA Ciuit Senonis ciuit depos sei lupi epi
tuniza Natal Scorü el. conf [et in aquis civ. pas. sei vincentii epi
Tascie . Dubitati. et mr.]!
Ualexti . Donate
IN CARTAGINJE:
Furtunati . Dona.
«πὸ. Felicis.
BETTAUSIA! PRI 1 uncis inclusa m. 2.
ma . Marci epi.
et alibi Scorum
Sisinni . Amausi.
GIN/JJOMANNIS |
ciuit . Na sci ? Uietoris |
uan UE 1. L. V. sancti reguli martyris. In capua — 2,
episcopi . et confes. t | 3. C. prisci martyris . magnilis (? 5 inter.
lineas : aegidii abbatis). In tudertana; S. tuter-
tina, L. tuturtina — 4 L. V. terrentiani — 4, 5.
C. donati . silvani. In. villa her donati; S. et
! donati; S. L. V. In villa herdona . In apolia —
5. C. apulia syracusa, M. apulia deinde spatium
vacuum — 6. S. evodi, L. eucti —7. C. calestae .
Rich. In appollonia . felicis . & dona | ti.Etin capua . prisci . In b pe ped ἐδ το e τος
cassino . constanti 1. & fe | liciani . & intuder . Terrentiani epi.In | |. 9 ^ ἢ SERIE ps jJ MUT LM V
| carlagine. | furtunati . Et alibi scae uerenae uirginis. bbc "n G eum alibi ἘΠ e
— 19. S. berteaisia, L. bellausia, M. V. bettau-
| sia; L. M. V. sci — 13. C. mar//ni — 14. C. ama-
" R2, constantii et verenae virginis. vis, S. et mausi, L. M.V. amauxi— 14, 15. C. S.
cinomanis, L. cenomanis, M. V. cenomannis —
15. C. L. M. V. saneti victoris episcopi et confes-
soris — 16. L. M. V. sennonis — 16, 17. C. om.
E. aun nde s : ; ] et eorum loco : ambianis civitate depositio san-
A) Ce etc, ἃ 915 ad duras aquas scae verenae virg. — ἃ G914, | cti firmini episcopi et confessoris — S. In pari-
EE VU Petri episcopi — R?. Rom. nat. s. xisli ets. nivardi | siaco noviente depos. sci chlodoaldi regis et
D | ἘΣ . in Tudertina Tusciae natalis s. mareiani ep.— in Cartagine | agustiduno depos . syagri epi et senones civit.
nat. duodecim fratrum donati arontii et al. rx. sci lupi epi et cf.
^ ^ i i addii
ed. Beltausia — ? Nat. sci additum 2* manu supra lineam — ? add. alia manu : i(n) alexa(n)dria sei pet
D ria sei pelri epi.
Cod. Bern.
III NON SEP*
ΙΝ NICOMEDIA
Zenonis . Gorgoni
Monolappi . Theo
dote ci filiis suis.
el cusconi.
IN PARTIBUS.
campanie Scorü
Antoni . οἱ antonini.
CARTHAGINE.
Dubitali . Tusei . Ualenti.
IN SICILIA . Eupli.
Ioseph.
IN APULIA.
Felicis . Secundi.
IN ALEXANDR:
"Theodori.
IN ANTIOCHIA-
Timothei.
LUGDUNO
gall Depos . Iusti epi. '
SEPTEMBER
Cod. Eptern., etc.
III ποῦ in nicorn zenonis theodotae et filio& eius gorgoni
menolappi theodotae cosconi | in paf apamiae antoni et
antonini kartag dubitali tusci va | lentini sicilia eupli
ioseph in apulia felicis secundi in alàx teodori | antioch
timothei lugdun iusti epi.
Rich. In nicomedia.zenonis.gor | goni . theodoti . EL in sicilia ,
eopoli ioseph .Inap | pulia . felicis . In antiochia . timothei . Alibi
de | positio . iustini episcopi.
Excerpta etc. F. in Antiochia timothei saneti mammae mart... et
permini.
[115]
Cod. Wissenb.
Wu NON: SEP: In nicomedia nt
seorum Zenonis gorgoni
monolappi theodote cum
filiis suis et cusconi [n parti
b; apamie nat scéorum an 5
toni . In eartagine nat scorü
dobitali tusei ualentini In siei
lia nl scorum eupli ioseph . fe
licis secundi In alexand nat
561] theodori In anthiocia nal 10
50. thimothei lugduno gall
dep sei iusti epi Agusteduno dep τῇ
beati siagri epi T
—3|
3, S, 5686 — 3. S. theudoti, L. M. V. theotae.
— 4. €. cosconi, S. quoscomi — 5. L. V. appa-
miae — 5, 6. C. antonii et antonini martyrum,
S. L. M. V. antoni (M. anthonis) et antonini — |
1. L. M. V. dubitati ; C. tusciae; S. valenti — 7, ἢ
S, V. In tuscia sicilia — $8. S. iosep — 9. C.
secunduli , iulii — 10. S. theudoli; C. theodori ,
martyris (cetera om. usque ad timothei) — 12,
13. L. S. M. V. epi et dedicatio basilice ipsius .
augustiduno (S. agustiduno, M. V. augustu-
duno); €. om. epi, addit : et dedicatio basilicae d
ipsius saneti . augustiduno dep. sci syagrii ep. !
et cf. stabulans// remacli episcopi et confesso-
ris . corbeia. monasterio dedicatio basilicae
sancti martini pontificis — 13. M. sei agri, L. V. *
5, syagri. j
Π| NON: SEP
IN ALEXANDR:
Aristonippi epi
ET IN SIRIA-
puintie . In regio
ne apamie
Antoni pueri . an
norum xx.
et aresti epi.
IN AQUILEIA
Dedicat Basilice
Andree apostoli.
Luce. Iohannis.
Eufemie . Sirici.
Uitaliani . et aristoni.
ἡ TIEN sep in alàx arippi et in syria antoni pueri et aristoni
| sirici lucae nepotis iohannis ristonippi epi et in regione P
epi et in caudis uitaliani
eufemiae serici et aritoni.
Rich. In syria . antonini . & ari |
arestenippi . epi « Alibi | lucae . ionannis . e'
1 RP, aristenis.
aristeni (F. aristenis) e
Excerpta. εἰς. ἘΝ.
vico Aproga ete. —
Syria regione Appamiae Rhab. aristippi.
o - -- -----σοσσ à
——
LL
T "-— —— ————
Yin margine add. : Agustiduno dep. sci siagri
epi et conf.; sequuntur tres versus abrasi.
sto | nis'epi. Et in alexandria .
ufemiae . sirici . aresti.
pi — F. feliciani — 0. in
III NON: SEP: In alexd nal sei ἃ
appamie uico ἃ píro)eauietu
sub constancio imperatore
prouincia siriae nat scorü 5
antonini pueri annorü . XX.
et aresti epi cuius gesta haben
tur In aquileia ingresio re
liquiarum | scorum andrei
apostoli luce iohannis et — alibi (o
nal séorum eufimie syrici
et aritoni cum sociis eorum.
1, 9. L. M. V. aristoippi — 3. M. apamiae, V.
appaniae , L. aprocavito, S. M. V. aprocavicto
— 4. S. M. constantino — 3, 5. C. apamiae pro-
vincia syriae ete. — 6. C. antonii, on. annorum
xx. — 7. S. anesti ; C. om. cuius g. h. — 9. C. L.
M. V.andreae — 10. S. loce; C. evangelistarum.
ealibi — 11. M. eufemiae — 12. L. V. et tari-
toni, S. aristoni ; addit : et in caudilia italiani »
senon. sci ambrosii epi.
1. 110ς
τ 164
que)
PRID: NO: SEP
IN ANCIRA Gala
tie . Scorü . Rufini.
Siluani . Marcelli.
Gaiani . Helpidii.
Antonini . Eostochi
Maximi . Eusebii
Ir. Gaiani . Uitalice
Gaisuti . Magni.
Casti . Saturnini.
Donati . Cleusi.
ROME In cimit
Maximi.
UIA SALARIA
Bonifaci epi
AD SCAM: FELI
citatem . Magni.
Casti . Saturnini.
ET IN GALLEIS:
ciuit Cauilonis
SEPTEMBER
Cod. Eptern., etc.
pi i it i gaiani belpidi antoni |
ΤΙΝ sep in ancira galliti nt marcelli gaiani be pi: i
rufini avand eustoci maximi eusebi it gaian! italiae gau
sui | magni casti saturnini donati decisi rorn maximi
bonifati | epi magn! marcelli epi .
Rich. In ancyra . galaciae . marcel | lae . helpidii . antonii Rome .
bonifacii epi. ma | gni . casti . caballonis . marcelli . treueris . paulini
epi.
Cod. Wissenb.
PRID: NON: SEP: In ancira galla
tiae nat séorum rofini sil
vani marceli gaiani helpi
di antonini antonini eosto
ci maximi eusebi Item ga
jani uitalieae gaisuti . mag
ni . casti saturnini donati
cleusi; cum sociis eorum Rom
in ciuit maximi via — salutaria
dep bonifaeii epi ad scam felici «o
tatem. nt seorum magni
in gall ciuit cauillonens nat
sei marcelli.
1. M. ancyra — 1, 2. C. galatiae; L. angira.
gall., V. agira galliae — 2. L. M. V. rufini — 3,
L. M. macelli — 3, 4. L. M. V. hepidi — 4,5. C,
Jitonini (semel).eustici, L. M.V. antonini (semel).
eustichi — 6. L. V. vitalici; C. gaison — 7. L,
cassi — 8. C. clesi, L. M. V. eleusi — 9, L. M. V.
cimit.; C. L. M. V. salaria — 10. L. M. V. boni-
fatii — 11 C. L. M. V. magni . casti , saturnini .
firmini (L. M. V. om.). — 12. C. cabillono, L.
cavallonentium, M. cavalonensium, V. cavella-
nensium — 13. C. L. M. V. marcelli martyris .
treveris depositio sancti paulini episcopi (L.
om.). — 1-13. S. I nancira gallia natal scorum
rufini . gaiani . marcelli . gaisuti . helpidii .
antonini eustochii euticii maximiani eusebii
item gaiani vitalicae it. gaisuti natl. sci marcelli
martyris. treveris depositio sci paulini episcopi
(2 m. : romae dep. sci bonefacii epi).
Sci Marcelli mar.
TORTE e
TOR SO sd
NON: SEP:
IN PORTO RO
mano . Taurii.
Herculiani . Aristusi.
ET IN CAPUA CA(M)
panie . Scorum
Quinti . Arconti . Donati.
IN ALEXANDR:
Nemfidi . Saturnine
INgenui epi
IN AEGYPTO
Taurini . Nemosati.
Ir. Saturnini . Arapol
lini.
IN GALLEIS
ciuitate Uesontio
πὸ. Seorü Ferreoli.
et ferrucionis.
Nonas sep in por rom taurini el herculani in alàx eutici
maximi nimpi saturnini | et in capua quinti arconti donati
alàx civi nimfidze saturnine | ingenui epi in aegip tau-
rini saturnini nemosati aropollini | in gal civi vesontione
ferrioli et ferrucionis .
Rich. In portu romano . taurini . ercu | liani!, . Et in capua . quinti.
arconti . In aegypto . tau. | rini . nemorati . In uesontio . ferioli . fer-
rutionis,
1 RI, erculani.
Excerpta. etc. F. Romae vietorini martyris.
NON: SEP- In porto romano nat
scorum taurini herculiani
aristosi οἱ in capua campanie
nat séorum quinli arconti
et donati In alexd mat
nemfidi saturninae et dep
beati ingenui epi In egypto
nat séorum nemosati ara
polini In ciuit uesontione in
gall nat scorum ferrioli 10
et ferrutionis cum sociis eorum
scorum 5
1. M. portu — 2. C. heroi . heraliani — 3- s.
aristosimi . In cappua; C. aristosi . Et passio
sanctorum thothahelis et sororis eius nomine
bebeae. In capua — 4. S. quinti — 5. C. donali.
magni . januarii; S. om. scorum — 6. C, stur-
ninae, L. S. M. V. saturnini — 7.C. ingenui cum
sociis suis quorum nomina deus scit; S. inge
nui cum sociis eorum (cetera desiderantur), b
M. V. ingenui episcopi cum sociis suis — 8. 9- c.
L.M. V. taurini , nemolati (L. M. v. nemorati).
saturnini . arapalloni (L. M. V. arapollini) —
10. C. ferreoli.
[Sn
UIlIL. ID: SEPT-
ROME uia sala
ria . Natal . Eleut epi.
IN CAPADOCIA-
ciuitate teriaten
Natal Sei cuttidi.
SEPTEMBER
Cod. Eptern., etc.
VIII id sept rom eleuteri capp civi teriaten nt cuttidi .
Rich. In reati . eleutherii . In capado | cia . ciuitate teriatin . natale
sci guttidi . Alibi | sci eugenii . Et natale sci magni . confessoris.
Excerpta etc. G. 915. in Reatino etc. alibi sci guttidi eugeni et est
depositio sei magni confessoris — G 914, Capadocia davidi abdi conf.
! — 0. in Cappadocia nat. s. secundi.
[117]
Cod. Wissenb.
ὉΠῚ ID: SEP: Roma uia saluta
ria! milia ab urbe nat si ele
otheri epi In terreturio cap
pad ciuit reaten Nat sei cot
lidi cum sociis eorum
! em. salaria.
1. L. M. V. Natalis sancli adriani — 1, 2. L.
M. V. salaria natalis — 2. C. milliario — 2, 3.
C. L. M. eleutherii, V. eletherii — 3. L. M. V.
territorio — 4. C. readen — 4, 5. L. M. V. quot-
tidi — 5. C. L. sociis suis.
UII. ID: SEPT-
CAPPUA NATL:
Sei Senotii.
IN CAPPUA ciuit
beneuento . Ianuarii.
Fisti . Agusti . Desiderii
VII id capua nt sinoti in benevento ianuari festi acuti desi-
deri | sei anastasi epi arelato civi agustalis epi aurilianis
evorti | epi paris civi chlodovaldi regis et confes .
et passio Sci Anastasii.
ARELATO IN GALL:
ciuitat . Agustalis epi
AURELIANIS
Euorti epi . et conf
PARISIUS UICO
no uegento . Beati
Chlodoaldi regis.
et confessoris.
ET IN TERRITUR-
edua ciuit loco alisia
Natal See Regine
martyrae '
! prius martyra. —
Rich. ln capua . sinociae *. — Et in be | neuento . Ianuarii . festi .
| Aurelianis . euorti epi . parisius . flodoaldi
Arelato . augustalis " epi .
re | gis . Alibi scae reginae.
1 ἈΞ, sineriae — ? R?. agustalis.
Excerpta etc, E!. in Aquitania evortii epi
— 0. Edua civ. loco Malissana ete.
in margine, manu posteriori : mettis civt.
Ol ccce ---
domnus Gundulfus eps. obiit.
— (. Senonis reginae mart.
UI 1D: SEPT: Capua ciuit be
ne abento Ni scorum se
noti ianuarii fisti acuti
desiderii el pas sci anastasi
cum socis suis arelato ciuit in
gall dep sti euorti epi et conf
et in territurio pariseorum
uicono wuigento depos beati
chlodoaldi regis et conf
ciuit in gall locum alisiane
nat séae regine mar cuius
gesta habentur
edue
1, 2. C. incipit : benevento civitate natalis;
L. M. V. benevento — 2,3. L. M. V. sesonti —
4-6. L. M. V. anastasi martyris. In gallia (om.
arelato civit) — 56. C. om. in gall. — 6. C.L.
M. V. saneti augustalis (L. V. agustalis) epi-
scopi . aurelianis civitate (L.M. V. om.) deposi-
tio sancti evortii (L. M. V. evoti). — 7. C.L. M.V.
territorio; C. L. M. V. parisiorum — 8. C. vico
noviento, L. M. V. om. — 9. L. M. V. chodoaldi;
L. M. V. desinunt. in regis — 9, 10. C. regis
postea presbyteri et confessoris . augustiduno
civitate loco qui dicitur alisiana — 11. C desinit
in mar.
10
n5 db ein adi. ad 52 Mo C
DEL S 27 di
d
f. 17^
f. M7
[118]
Cod. Bern.
UI ID: SEPT
NATIUITAS SCJE:
Marie . matris dii
IN ANTIOCHIA
Timothei . Fausti.
IN ALEXANDR:
Ammoni . Fausti.
Serapionis . Pii . Ir.
Pii . Th*ofili . Neotheri.
et aliorum xxi.
Nemmesi . Arioni.
Ainmoni , Petri.
Sauini . Demetri.
cum aliis xz . Di//dimi.
Mitisori . Panei.
Achille . Hysidori.
Serapionis . Migele
Orosei . Siluiani.
Arapionis . et alio
rum quingento
rü sexaginta duor
Metri . Seueri.
cum aliis . xi. Ir.
Seueri . cum aliis . Xr.
IN EADEM DIE
collectio ceserea.
cappadocie . et to
lius terreturii !.
IN DAMASCO:
multorum mar
lyrum eorporü
SEPTEMBER
Cod. Eptern., etc.
in alàx ammoni el alioR. XXX
fausti | serapionis pii it pii theofili neotheri et aliorum xxi
nemesi | arioni ammoni petrini sevini demetri et alioR. xL
dudini | mitosori panemoti achilae isidori serapionis migi-
tiae | orosei silvini oro
alis xit
VI id antioc nat timothei
bionis et aliof cxx metri severi cü
Rich. Natiuitas scae mariae | matris dni . In antiochia . timothei .
ammonii . | fausti , pii . sauini . dem&rii . siluani . Rom . adriani.
Excerpta etc. G 915. in Nicomedia adriani martyris cum aliis viginti
tribus — Bedae-Flori cod. B. in Antiochia timothei faustini.
Cod. Wissenb.
UI ID: SEP- Natiuitas séae ma
rie matris dhi nii ihü xpi m
anliocia nl séorum thimo
thei fausti In alexad nat
sorum ammoni serapionis 5
pii . theofoli neotheri el alio -
rum xxm nemesi arioni
pas si petri sauini demetri
cum alis xr didimi mitisori
paneti achillae hisidori mi 40.
gite orusei Silvani aropio i
nis . et aliorum νοσοῦν Severi
cum alis . xr. Item severi eum a
[Natl sci adriani] '
lis x; In ea die collecti . multo
rum martyrum corpora 15
! uncis inclusa m. 2.
9. 3. L. M. V. domini. Et natalis saneti
adriani.In antiochia — 2-4. C. secundum car-
nem et passio saneti adriani martyris . In ale-
xandria — 5. C. L. M. V. ammoni . fausti — 6.
C. theophili; L. M. V. pii item pii . theofili —
7.1... xvii, M. V. xxui, C. L. M. V. arioni , am-
moni (C. ammon) — 8. 1». V. sanctorum ; C.
demetrici — 9. C. mitifori — 10. L. peneti; C.
L. M. V. achilli . hisidori (C. isidori) . serapionis
— 10, 11. L. M. V. magitae — 11. C. L. M. V.
orosei — 11, 12. L. serapionis — 12 C. pxxuu,
L. M. V. »xxir ; C. L. M.V. demetri (C. denetri).
severi — 14. L. desinit in xv; C. collectio, om.
scriptura supra lineam. — 15. C. corporum.
U.ID: SEPT
ROME . UIA
lauicana
int duos lauros Ix
cimiterio eiusdé
Natal sci? Gorgoni.
ET IN SABINIS
miliario XXx.
Iacenti . Alexandri
"T'iburti.
IN GESAREA
cappadotie . Donati.
Cleasi . Ammoni.
Furtunati . Séi
Marci . liberati.
! prius territurii; signi; iti. ; :
ὡς turi; sigmis appositis monet. antiquarius verba collectio-terreturii ponenda esse post pAwAsCO — ? sci add. m. 2
V id sep rom gorgoni et in sabinis iacinti in alàx tiburi
cessà | cappod donati cleasi furtunati in penticis marci
In caesarea capado | eiae . donatae . ammonii . sci marci . Alibi sci |
Kerani confessoris,
1 Riz tiburtii.
Rich. Rome . gorgonii . Et sabinis . ia | cincti . Alexandri . turburtii!
V ID: SEP. Rom via lavigana
inter duos lauros In cimit
eiusdem nl séi gorgoni . et
in savinis miliario ab urbe
xxx . nl séorum iacenti
andri tiburti In cessaria
cappad nal scorum donati
cleasi furtunati ammonii
In peritis nat si marci .
brati
alex 5.
1. C. L. M. V.lavicana — 2. C. (manu Nece-
lonis) em. duas; item M. — 2,3 C. lauros nata-
lis — 3. L. M. V. om. sei — 4. C. sabinis —B5. C.
om. xxx; hiacienti — 6. C. tiburtii . iuvini. sil-
vani . [n caesaria; L. M. V. caesarea (V. inde
incipit uu id.) — 8. C. eleassi; L. M. V. fortu
nati — 9. C. pertis; sanctorum — 9, 10, €. e
bratis , iulii.
f. 118.
Cod. Bern.
III ID: SEP-
IN CESAREA
cappadocie . Scor
Euplie Alexandri
Cupsici . Hysici.
Alapon . Siluawi.
cum aliis v.
Sci SAluii epi.
IN ALEXANDR:
Nemesi . Ammoni.
Orionis . Herosi.
et aliorü octingen
torum vi . Didimi.
Meresori . Panoepsi.
Acellei . Niceti . Ir.
Ammoni . Orosi.
Siluani . Oropon
Nemesini . et aliorü. -
virt, Panemoti.
Niceti . Siluiwi.
ROME. Depos
Beati Hilarii ! pape
p quem uieturius
ordinem pase alem
conscripsit.
IN AFRICA . Scor
Dol&atuli . Tusci.
Ualentini.
SEPTEMBER
Cod. Eptern., etc.
An id sep cessar cappo eufepiae in alàx alio& pccc cup-
sici | hisici alaponi silvasi cum alis v. It alàx civi nemesi
ammoni | orionis herosi dudimi meresori panopia cellei
niceti amoni | arosi silvani aroponi nemisini et alior vni
panemoti niceti | silvini rom depos hilari epi in aff catuli
tusci valentinae
Rich. In alexandria . orionis . erosi . | & aliorum octingentorum sex.
Rome depositio . | beati helarii papae . Affrica . tusei . ualentini,
Excerpta etc. ἃ 914. silliani et ncccc martyrum — O. orionis et al.
nongentorum sex — Bedae-Flori cod. B. oriosii et aliorum octoginta
sex.
; [119]
Cod Wissenb.
1Π ID: SEP" In eaesaria capp do
cia nal scorum euplie a
lexandri cupsiei hisici . alapon
silvani cum alis v In alexd
naf séorum nemesi am
moni orionis herosi et alio
rum pcocvr didimi merisori
panepsi acellei niceti o
ropon nimesini et aliorü
vm panemodi silvini Rom
dep beali helari pap per
quem vielurius ordinem
pascalem conscripsit In af
frica nat scorum doleta
iule tusci valentini.
1, 2. C. L. M. V. eappadociae. — 2. L. M. V.
eupli — 3. C. cuplici, L. caprici; L. M. V. alo-
poni — 5,6, C. ammonis. — 7, V. ncccu; C.
meresori, L. M. V. mererori — 8, L.V. panaepsi,
M. apanaepsi — 8, 9. C. L. M. V. achillei. niceti.
item ammonis (L. M. ammoni, V. amonii).
orosi (L. herosi, M. V. horosii). silvani . oropion
(L. orosoni, M. V. oroponi) . mini . sini (L. M.
V. nimisini) — 10. C. vun ; C. L. M. V. panemodi.
niceti (L. nicenti, M. nicerati) — 11. L. M. hylari,
V. philari — 11, 13. C. om. per q. v. 0. p. €.; L.
M. V. vietor — 14, 15. C. L. M. V doletatuli; C.
tusciae . magari . valentini.
III ID: SEPT-
ROME.UIA 5A.
laria uetere Ix
cimiterio . Basille.
Seorum . Proti.
et Iaeinti? . qui fu
erunt doctores xpi
ane legis . See Eugenie
el basille.
ET IN URBIS ROM.
Ingenui . et ? Ippoliti
IN ALEXANDRIA
Natal Siri . et serapion
IN APULIA . Felicis.
et donate.
LUGDUNO GALL:
Patienti epi . et regule.
ANDEGAU: Depos
Maurilionis conf.
IIl idrom proti et iaeinti ron in portu ippoliti alàx civi
nt | siri et serapionis in apulia felicis et donatae lugdü gal
pacientis epi
Rich. Rome proti . et iacinti . basille . | in portu romano ingenui
& yppoliti. Et inale | xandria.syri et sirapionis . Alibi felicis . &
regulae.
Excerpta. etc. ἘΝ. E?. ἃ 915. ἃ 914. apud Turegum (E?. Turegi,
ἃ 915. in castro Turici, ἃ 914. castro Thurigo) felicis et regulae (E*.
mart.; G 914. cum germane suae sanctae regule).
! prius Helari — ? prius lacenti — ? E em. L
II] ID: SEP: Rom via salutari
a vetere in cimi basillae
nat séorum proli et iacen
ti . qui fuerunt doctores
xpiane legis eugenie . et ba
sillae et in portu urbis rorn
nat séorum ingenui et epo
lii et in alexad nat scorum
syri el serapionis . et in apolia.
natl scorum felicis οἱ donati
lugd gall dep si patientis | epi
1. C. T. M. V. salaria — 3, 4. ἵν. iacintti, M.
iacineti, C. iacineti . didymi — 4, 5. C. L. M. NW.
om. a qui ad legis — 6. L. M. V. porto, M. V.
urbe.— 7, 8. C. yppoliti martyrum — S. L. M.V.
om. et.
10
f, 118b
f. 118.
1120]
Cod. Bern.
PRID: ID: SEP
IN PAMPHILIA
Natal Siri.
ET IN SICILIA.
ciuitate . catena
Cupli . et Serapionis
ROME . Natale
Séorum . p(ro)ti . Sanctini
Hippoliti.
NICOMEDIA-
Amenone
IN ASIA . Tiophili.
Matrone . Tecle uirg
Eracli . et alibi Sci
Eusebii . epi
LUGDUNO
Beati . Sacerdotis epi
AGUSTIDUNO.
ciuitate . Euanti epi
Pridie idus in pampil isi
rom | perti sanctini ippoliti nicom ὃ
matrone | teclae virg heracli et ali
sacerdotis epi | agustudun evanti epi -
SEPTEMBER
Cod. Eptern., etc.
siri in sicil eupli et serapionis epi
ammoni in asia diofili
bi eusebi epi lugduf
Cod. Wissenb.
PRID: ID: SEPT- In pamphylia naf sci
siri In sicilia eivi nat scorum eupli
et serapioni epi Rom nat Me
sanetini — yppoliti — Nicomedia — ml
sói ammone matrone tecle virg
heracliae et alibi dep eusebi epi
lugdun civit dep beati sacerdo
tis epi In gall civit agustiduno dej
beati epi
1, 2. C. incipit ab In sicilia — 2. C. L, M. V,
civitate catina (M. catena, C. cathenas) — 3, M.
V. serapionis, C. serapionis episcopi magni;
L. V. protini — 4, 5. C. natalis ammonis leclo-
ris. In asia natalis sancti diofoli . matronae;
L. M. V. In nicomedia natalis sanctorum die-
foli (M. V. diofoli) : matronae . teclae . virgo
virg. (V. virg. et virg.) — 7. C. lugduno galliae
— 8. C. episcopi et confessoris . augusliduno;
L. augustiduno, M. V. augustuduno — 9. C. L,
M. V. beati evanti (Ll. eventi) episcopi (C. et
confessoris).
Rich. In antiochia . timothei . Etim! 1 pamphilia? . syriae 5 Et in
sicilia . eupli. & serapio | nis. Rom. proti . sanctini . nicomedia .
ammonii.
1 Ri, R2. in — ? ἈΠ. pamphilae.
ID: SEPBRIS:
IN APOLIA
Felicissimi et Secundini
IN ALEXANDR:
"T'heodoli epi
IN ANTIOCHIA
Timothei . et Lilori.
AGUSTIDUNO
Beati . Nectari epi.
IN GALL: CIUIT*
iuronis? Depos
Litori epi
ANDEGAUIS:
ciuit Maurilionis epi
IDUS SEP: Felicissi secundini nec
tari epi toronis sei litori epi
audegavis maurl epi.
Idus sep in apulia felicis secundi in alàx theodoli epi
antioc timothei agustud nectari epi | gall civi turofi
deplitori epi indecavis maurilionis epi .
1-3. L. M. V. Natalis saneti mamiliani ; C. L.
M. V. In apulia natalis sanctorum felicissimi et
secundini (C. addit : iustini . constantinopoli
depositio saneti ioannis episcopi). In alexandria
natalis saneti theodoli episcopi . In antiochia
natalis sanctorum timothei . theodori (L. M. Vv.
et lidori) . augustiduno (M. V. augustuduno)
depositio beati nectarii episcopi . In gall. (L.
Rich. In apulia . felicissimi .et secundi. | & in alexandria tho- - ;
doli! epi . Augustiduno . nectari epi. | Andegauis . maurilionis . galliae, C. om.) civitate turonis depositio sancti
epi. lidorii (L. M. V. litori) episcopi . andegavis (L.
M. V. andeca vis) civitate depositio (L. M.V. om.)
beati (L. M. V. saneti) maurilionis episcopi (V.
! RA, R2, theodoli. addit : Exaltatio s. crucis).
XUIII KL: OCT*
ROMA . UIA AP
pia In cimiterio
Calesti . Cornili epi
et Saturi . Dionisi epi
ET IN AFRICA.
eiuit Carthagine
Natal . Sci Cipriani
epi . Felicis . Hono
rati . Demetri
Zete . et alibi depos.
Eparti epi . et exal
tatio Sce crucis.
XVIII KL: OCT- Exultatio scae cru
cis dhi nri ihü xpi Rom via appia
In cimit calesti nal scorum
cornili epi et saturi et dep sei dio
nisi epi et conf In affrica civit
cartagine mt si cipriani epi
felicis honori dimitri zetae
et alibi dep eparci epi [& * dedicatio
basili(cae) sci salvatoris in uuizenb.] '
xvi kl oct rom] corneli epi et dionisi epi et in cartag
cipriani | et in tuscia felicis demetri et zettae saturi felicis
honori | dimetri et alibi depos epanti epi .
τ χροὶ inclusa m. 2.
«ἢν M. Exaltatio — 1. 2. V» facii a
mae; €. L. M. desinit in crucis — 3. M. calixli,
L. V.om.; L. M. V. om. scorum — 4 L. M. V.
Sórnelii; C. saturnini; LM. V. ont: 86:59) 5.L.
diunisi — 7. C. L. M. V. demetri, zeti — 8. uncis
inclusa ceteri om.
Rich. Romae , cornelii . & depositio dio | nisii . epi . & in casthagine.
cypriani , epi . alibi sei. aure | lii. epi. & i is&i
jani . ej sci. . epi . & exaltatio scae er
tuscia felicis. pas
! prius turonus
( 118
{1|19ι
Cod. Bern.
XUII . KL: OCT-
IN ALEXANDR:
NAtal Scorum
trium fratrum
idest Cyrini.
Serapionis . et Le
onti . Croci.
ET ANCIRA
galacie . Seleoci.
Ualeri.
ET IN THOMIS.
ciuitat Natale
Stratonis Ualeri.
Merobii . et gordiani epi
NICOMEDIA.
Marcii . Archeon
ET IN NOCERIE
campanie . Constantii
IM TULLO Ciuit
depos . Sei Apri conf
et epi.
IN ANQUIRA ! . Pauli epi
ET CAUILON:
castro trenortio
Sei Ualeriani martyr
LUGDUNO GALL:
Beati . Aplini?. epi.
SEPTEMBER
Cod. Eptern., etc.
XVII k oct Nt serapionis leonti et in ancira. gallit seleuci
faleri cirionis et in tomis stratonis | macrobi et in nuce-
ria campah constanti cyrini eroci | valeri cundiani epi
nicom artei in aquila paulini epi et eau. | lonno castro
valeriani mar lugduri appini epi .
[121]
Cod. Wissenb.
XVII KL" OCT: In alexandria nat
scorum (rium fratrum cyri
ni . leonti serapionis croci ΕἸ
ancyra galatie nl seorum
seleuci valeri et in thomis civit 5
nat stratori valeri merobi
et gordiani epi el in nicomedia
nat scorum areii et archeon
el in mnoceria campania mal séi
constanti In anquira dep sei pa 4)
uli epi. et in territurio eavilonens
castro trenoreino mal si
valeriani mart lugduno gal
lea depos albini epi
1. L. M. V. incipiunt : Natalis saneti nicome-
dis (M. nychomedis, V. nichomedi) martyris—
9. L. M. V. om. trium f. — 4. C. L. M. V. galliae
— 6. C. L. M. V. nat. sanctorum ; ἵν. mercibi, M.
V. merubi — 7. C. gordiani e// et ntl. sei aiea-
dri abbis et nicomedis martyris. In nicomedia;
C. L. M. V. epi. In etc. — 8. L. M. archii, V. ari-
chii; L. M. V. et arehion — 9. L. nocera, V.
nocerea ; C. L. M. V. campaniae — 10 L. aquira
— 10, 11. L. M. V. pauli apostoli — 11. L. M. V.
territorio; L. cavelonensi, M. cabilonensi, V.
cavelonensis — 12. C. ternocio, L. M. V. tre-
morcio — 13, 14. C. L. M. V. galliae.
Rich. 1n. alexandria . serapionis . leontii. | romae . nicomedis . &
in nuceria.constantii . gordiani | epi . lugduno . albini . epi . alibi .
ualeriani '.
! Ri, et dedicatio oratorii in eimiterio.
Excerpta. etc, ἘΝ. ἃ. R?. Romae nicomedis martyris — G 915. in
Gallia Tullo eivitate sci apri epi et leobini confess. — G Cornotis
leobini confess. — G 914. Cornodis leubini.
XUI KL; OCT-
GALGEDONIA
Eufemie uirginis.
ROME Uietoris.
Felicis . Alexandri pap?
ET IN UIA NOM:
tana . ad caprea
in cimiterio maiore.
561 Emerentianitis *.
ET APRIA VIA: NO
mtana .in eadem
urbe.
ROME . NATAL:
el passio Scae
Cecilie uirgixis.
& alibi Natal Scor
Pafies . Felices.
Uietoris . Sperati.
Nauati . Corinthi.
Seeunde . Donate
Bissie . Generose
et Lopati . Ir. Seeunde
ET IN NOGCERIA *.
Prisciani.
ROME Pas Séae
Caecilie ὅς, et alibi.
Salui . et tyrsi.
IN HILARIACO
monasterio . trans
latio corporis Si
Naboris . et dedicat
ecclesie ipsius.
XVI KL: OCT: Calehidonia natl
stae eufemie uirg et mart
Rom nat uietoris felieis alex
andri papie et in uia numen
tà ad capria In cimit maiore ὅ
nat emerentianetis nal sor.
pafies sperati mauiti corin
thi. secundae lupati In noceria
priseiani Rom pas scae cecilie
uirg salti et tyrsi. 1
XVI k oct rom paj felicis victoris alexandri emerentiae |
et eufemia nilis papias felicis victoris sperati novati corinti
secundae donatae besiae | generosae lovali it secundae et
in nucef prisizani rom | caeciliae et alibi salvi et lyrsi .
1. L. M. V. ealeedonia — 2. C. L. M. V. om. et
m. — 4,5. C. nomentana. L. M. V. numentana
Rich. Rome luciae . eufemiae " uirginis. | &geminiani. Papiae . | — 5.C. capia, L. capua, M. V. caprea; M. maiori
felicis . uietoris , alexandri . | Emerentiani . caeciliae , & emerentia- | — 5, 6. C. coemeterio martae natalis sancti
idi ὃ Ls emerentiani — 6. L. M. V. sanctae emerentiani
iil tis et sanctorum. — 7, 8. C. L. M. V. pafies .
felicis . vietoris; L. M. V. speratae . navali . cho-
renti; C. navini . chorinti — 8. C. secundae .
donati . generosae . item secundae ; L.V. noce-
rea, M. noceria — 9. L. pristiani ; C. prisciani .
maximi — 10 C. saluti.
1 R?, eugeniae.
FEweerpta. εἰς. ἃ. 914. lucae.eufemiae virg. — R?. Roma natal.
ss, lueiae et gemeniani et. nat. s. eufemiae.
! ed, Aquira — ? em. Albini — 35 ed. papae; lege papiae —
codice cancellata. sunt.
4 gm. Emerentiani — 5 em, Nuceria — " quae linea supposita hie notantur in.
XVI
f. 119^
[122]
Cod. Bern.
XU KL: OCT
IN NIUEDUNO' '
Ualeriani . Macrivi
et gordiani.
ET IN NOCE
ria. Constanti.
et sanelini . οἱ depos
Sii Lanteberli? . epi
Caleedonie . Bit
tinie . Eufemie
IN BRITTANIA.
Socratis . Stephani.
SEU POSTO
Depos Sti Pauli
Ni epi . Macropi
Gaudiani . Ysici.
XIII KL: OCT
IN ALEXANDR-
Nalal . Sci Trofimi
IN NICOMED:
Séorum . Ociaxi.
Syxti . Medetii.
MEDIOLANO
Eutropi epi.
et Satyri ?
3 pel melius NIUEDUNNO —
SEPTEMBER
Cod. Eptern., etc.
XV k oct θυ αὖ socratis stefani et in. nucer nt constan
tiae et sanetiae | neveduno valeriani maerini gurdiani cal-
cedó eufemis | saleosi stoporei paulini epi macrobi gau-
diani husici
Rich. In nuceria , constantiae . in neui | duno . ualeriani . maerini .
& gordiani . Et in gallia . | territorio . aspaniense . landeperti! epi .
& mart.
Y Rt asbaniense landeberti.
Excerpta etc. R*. in. Gal. via Leodia passio et translatio saneti lau-
deberli episcopi et martyris — ἘΞ lucae vieturini hermetis traxii
potioli ianuarii luci victricis luci vietricis iusti mart, — O. in Noceria
constantini.
Cod. Wissenb.
XU KL OCT: In neueduno nt ua
leriani magrini et gurdiani
et in noceria ntl scorum con
stanti sanctini caldoniae
Bittinig nat scorum eufemi
ae saleosi sui portio dep si
pauli epi macrobi ga diani
isiei mar . In leodico uilla passio
sti landiberti mar.
1. L. M. V. In neviduno; C. L. M. V. natalis
sanctorum - 2. M. maerini el gordiani — 3. L.
M. V. om. οἱ — 3,.4. L. M. V. constantini —
4. C. L. chalcedonia, M. V. caleedonia - 5.L.
bythiniae, M. V. bithiniae — 6. V. saleonis; C.
L. M. V. suiportio — 7. C. L. M. V. gaudiani —
L. M. V. ysici; L. episcopi et martyris; C. In
gallia vico qui dicitur leodius; L. M. V. leodico
natalis — 9. C. L. M. V. landeberti episcopi et.
martyris.
XIIII k. oct caleedó trophimi et in nicori ociani in mediol |
depos eutropi epi syxti medethei saturi in alax demetri |
pallae nibi parimadi heli castoris saturi niceli epi et nea-
poli | ianuari et angi et sinnada frig aletropi in gal civi
vienna ferrioli mar trever militi epi et alibi georgi epi pii
diae | quapili mili paterni musci et alior cr gall vico vel-
lano | interbeturicae mariani in nucer heremitis It feli-
cis et | constantiae privatae et eufemiae singoni prb.
Rich. In calcedonia , trofimi . Inico | media! . otiani . xysti . mede-
cii . Mediolanio . eutro | pi episcopi . & saturi,
1 Ri, R2, in nicomedia.
Excerpta. etc. R3. nat. ss. trofini octiani xisti meclitii eustorgi satiri
— F. Vienna sancti ferreoli rustici arsenii.
XIII KL: OCT- In alexd nat sei tro
fimi . et. in nicomed nat scorum
ociani xisti . In mediolano dep
sei eustorgi epi οἱ salyri.
1, 2. L. M.V. sanctorum trosini (M.V. trofini):
M. post trofini spatium vacuum — 3, L. M. V.
om. nat. scorum — 3. C. M. oceani . xysti; C.
addit medaci — 4. L. M. V. et sancti satyri (V.
satiri).
? prius Landeberli, ut videtur — ? prius Saturi.
ΠῚ
Cod. Bern.
XIII KL: OCT*
IN ALEXAND:
Demetri . Palei.
Nili . Parimadi Helii.
Castoris . Saturi.
Niceti epi
ET NEAPOLI
Scorum lanuarii.
et axiceli.
ET IN SINADA !
frigie . natal Trophi
IN GALL: CIUIT-
uigenne . Ferreo
li epi . et martyr
el multorum Seorü
cum caput sei
Iuliani . martyr
DE BRIUATE
sub altare positü
IN TREUERIS
ciuitate . Militi epi
et alibi . Trogi epi
Pii diaconi . Quapilei.
Nili . Paterni.
Muscii . cà aliis cen
tum quinquaginta
IN GALL: UICO.
uillauno . in triturio
beturie? ciuitat
50] Mariawi.
IN NOCERIE
Heremie; et alibi? Beati epi
IN TERRITURIO-
lingoniee . ciuitat
Monasse . Ir. Felicis
et constantiae qui
passi sunt sub nerone
P//riuati* et eufemie
Siggoni presbiteri.
SEPTEMBER
Cod. Eptern., etc.
XIII k* oct in aléx demetri castoris et aniceti et i
e £
neapoli ianuari diede:
Rich. In alexandria . demetrii . casto | ris. Etin neapoli . ianuarii .
saturnini niceti epi . | Et in uienna . sci ferioli mart. Alibi mileti epi.
[123]
Cod. Wissenb.
XIII KL: OCT: In alexd nat scorum
dimetri palei nilipari ma
di helii eastoris saturi niceti epi
In niapolim nl sorum ianuarii
el aneii et in sinada frigiae nal 5
scorum trophy et in gall ciuit uien
na . nal sei ferioli et dedicatio ba
silice ipsius et translatio multo
rum scorum corporum cum ca
pud sei iuliani mar briuate sub 10
altario positum et in ciuit tre
ueris dep milii epi et alibi nat
séorum rogi epi pii dine quapi
lei ni paterni musei cum ἃ
lis cr, In gall terreturio betorio 45
ciui uico uillaamo nal sei mari
ani In noceria herme οἱ alibi
beati epi In territurio lingonice
ciuit monasterio segestro dep
sei sigonis prbi et conf felicis et con 20
stantie qui passi sunl sub nerone
priuati eufemie sigone
9. V. demetrii, M. dimilrii; L. paeli — 2, 3. C.
nilipaci, madihelii, L. M. nili . parimadi, V. nili.
pari . madi; (M. post helii cetera desunt usque
ad finem) — 3. C. V. saturini . celi episcopi ; C.
addit : casti . iulii — 4. C. L. V. neapoli — 5. C.
aniceti ; C. sinnada — 6. C. L. V. saneti trophi ;
C. om. et in g.; L. V. om. et — 7. C. ferreoli —
8. V. om. et — 9. C. om. sanctorum — 9, 10. C.
capite, L. caput, V. eap. — 10. C. L, V. de bri-
vate — 11. C. altare posito — 13, 14. C. L. qapi-
lei, L. quapiliei; C. L. V. nili — 14. L. musicii
— 15. L. V. cum; C. om. gall.; C. L. V. territo-
rio; C. biturico, L. bectoria, V. betoria — 16. L.
villauna, V. villa una —- 16, 17. L. V. mareiani
— 17. L. V. nocerea hereme, C. nuceria her-
mei, om. et alibi — 18. C. L. V. territorio; C.
linguonis — 19. C. om. dep. — 21. C. om. qui p.
5. S. n.
XII KL: OCT*
SINNADA CIUIT*
Seorum Dorome
Dionisi . et Dorothei.
Priuati . Constantie
Felicis
ET IN NOCERIA.
Ir. Felieis Ir. Con.
stantie . et uigl
Mathei . Apostoli.
XII k oct in syria. frig nt doromae dionisii et in nucer feli-
cis | privati constantiae it felicis it constantiae
Rich. In syria . doromi . dionisii & | dorothei . priuati . constantini .
felicis. Rome. ia | muarii . Alibi constantiae.
Excerpta etc. E?. ianuarii epi (sine loci adnotatione).
! prius SIDANA, €Di. SINADA. —
XII KL: OCT* Sinada ciuit nat. scorü
dormidoni dorothe priuali
felicis — constantie οἱ in — noceria
felieis constantie qui passi sunt
sub nerone. 5
1. C. sinn// phrigiae — 3. C. dorothei — 3. Q.
item felicis. In nuceria natalis sanctorum feli-
cis et; L. V. om. et in n. — 3, 4 C. om. et in
n. f. e.
? prius beturiae,
em. beturicae.
— 3 et alibi manu recentiori — 5 prius Briuate.
ELEM,
[194] SEPTEMBER
Cod. Bern. Cod. Eptern., etc. Cod. Wissenb.
᾿ XI KL: OCT- XLk oct mediol victoris et. in persida mathei apos et sei XI KL OCT* In mediolano nat sei
i IN MEDIOLAN: luce evangel MIpiaris mat et in psida ciütar
£129» Uictoris rium. nl 86] matthei (Apos eb eu
ET IN PERSIDA bois el piraliee οἷ nal
δ᾽ ciuitate . tarrium ges
Natal Sei Mathei
apostoli . et euagl
ET PIRALI (ΤΌ: Rich. Mediolanio.uictoris mar | tyris .Et in persida « ciuitate 1.5. C. incipit: in persida εἰσι, deinde pirali-
Natal Sci Luce tarrium . natale | sei mathei apostoli . & euangelistae , Alibi luce | | cae, zu mediolano denique addit : corbeia
TP IN ew D UI ]3 euangelistae. monasterio dedicatio basilicae donni albini et.
marcellini episcoporum — 2, 3. L. V. civitate
Excerpta etc. G. 915.in. Perside civitate Taurio etc.— G. Roma pam- tarseum ; C. tarrium — 4. L. V. In peralice —
pili martyris. 5. C. L, V. lucae evangelistae.
X KL: OCT X k οὗ rom nt basilae et sci mauriei cà vi mi ncnxvi | X. KL OCT- Rom uia salutaria
ROME . UIA In aganis | etaliorum candidi exuperi victoris innocenti | uetere In cimit eiusdem nat
salaria uetere vitalis | ausiodor germani epi seorum basille In gall ciuit
Basille. sedunis seuoetodero ualense
ET GALL: CIUIT- locum agaunum ntl seorum id
Sidunis . Siue/;? oc est maurieii exuperi candedi uie
todero ualensi loco toris Innocenti uitalis cum sociis
AGAUNO Natl. suis . vr mil. p..xxxv . mar In auti
Séorü Mauricii. siodero ciuit gallea ^ aduentus
Exsuperii . Candedi. et exceplio corporis 501] germa
Uietoris . Innocenti. ni epi et conf ab italia
Uitalis . cà sociis
eorü vi mil vi . centi
sexaginta sex.
martyres
BETURICO
f. 120» uico xoneupante.
ΤΡ ΘΕῸ : ix ux : Rich. Rome basillae . Et in gal | lia ciuitate sindus ! . loco agauno .
uani et siluestri natale scor | mauricii . exuperii . candidi . uietoris . cum ali | is. sex
IN GALL: CIUIT- milibus . sexcentis . sexaginta . sex martyri | bus . sociis eorum . Alibi
Autisiodero? ad sci siluani. 1. C. salaria — 3. C. L. V. sanctae; C. om. in
uentus et excep g. c. — 4. C. sidunis eivitate in loco qui vocatur
tio eorporis Sci ? RI, siduns. agaunus — 4, 5. L. V. sedunis natalis 9, ὦ
Germani ji ἘΣ τῶ
et conf . ab italia Excerpta. etc, Ὁ. sexmilia quingentos quinque mart, de thebaidis. | V. autiosodoro; L. gulllae; V. gall.; C. on.
6ΠΠ| KL" OCT- VIII k οὗ in oriente teclae et in miseno sossi in alàx | UIIII KL: OCT" In seleucia nat scae
IN SELEUCIA marei | evang rom liberi epi . tecle que aroma igne deposita
Sce . Tecle mar euasit et ideo multum πᾶ! habet
IN ALEXAND: et in alexand nàl sei marci euangl
B lus hom dep si liberi epi.
ci Ι
ROME Depos
» Liberi episcop. Rich. In oriente. tedae uirginis . & in | alexandria . sei marci euan-
gelistae , Rome . libe | rii epi . Alibi sci athamanani epi. 1. V.selucia, om. sene — 2. C. teclae mar-
iyris; L. V. teclae virginis, quae romae igne
deposito evasit (cetera usque ad habet on ;
C. om. a que ad habet.
- Excerpta etc, ἘΝ. F, sosii diaconi — G. Tr. Roma (Tr. alibi) liberii
episcopi lini martyris — R*. lini teclae martyr.
! euangelistae erasum — ? prius Seue — ? prius Autesidero — ὁ euangelistae erasum. .
Cod. Bern.
UII KL" OCT*
MACHIRONTA
castello conceptio *
Sii Iohannis bap
liste οἱ martyr.
et alibi Scorum
Juliani . Cristofori
Laurenti . Marcialis
Uietoris . Gargili.
Marci . Nobilis.
Uictorie.
BETURICAS.
Dedicat basilice
Si . Desiderii epi
el marty? . Secux
dole . Faustine
Ualerie . Celerine
Donatule . Luciose
IN GALL: CIUIT-
agustiduno uico
sedeloco Natale
séorü . Andocii.
TTyrsi . el felicis mar.
LUGDUNO
gall . depositio
Lupi epi
ARUERNUS *
Depos Rustici epi
SEPTEMBER
Cod. Eptern., etc.
VIT k oc Rom depos liberi epi et concep. ióh bab et alibi
iuliani 1 eristofori laurenti maleialis victoris secundolae
faustinae | valeriae celerini donatillae luciosae in gall
augustodu nt andoci | tyrsi et felicis mar lugdü depos lupi
epi arvennis depos rustici epi
Rich. Rome . depositio liberi epi. | rnacherunta castello . conce-
ptio sci iohannis bapti | stae . Augustiduno . andoci , tyrsi , & felicis.
mart.
Excerpta etc. R3. Gonceplio etc. et alibi capitis eius inventio —
Rhab. Romae nat. priseillae et liberi ep. et conf.
[125]
Cod. Wissenb.
UII KL: OCT: Maceronta castello
nat 50] iohannis baptis et maf
el alibi nat séorum inliani eris
lofori laurenti marcialis
Uictoris gargili marci
nobilis uictoriae secundolae
faustine ualeriae celeriane
donatulae luciosae In gall
ciui — agustedunens — uico — sedulo
Natl séorum andoci Lyrsi. et
felieis mart lugduno gall
dep sei lupi epi aruernus dep
rustici epi
1. C. In machironta, L. macharonta, V. ma-
caronta — 2. €. L. V. conceptio s. iohannis
baptistae, om. et m. — 3. L. V. om. scorum —
6. L. V. secundulae — 7. C. celerinae — 8. C.
om. luciosae, gall. — 9. C. L. augustidunensi, V.
augustudunensi; C. sediloco — 10. L. V. ando-
chi tirsi; C. tyrsi . aprilis et — 11. C. luciosae
lugduno, om. gall. — 12. C. arvernis, L, arvern.,
V. arvennus — 13. C, L. V. saneti rustici,
UII KL: OCT--
IN ASIA . Eucar
pi. & barduniani.
et aliorum xxu . et alibi.
Sei Eucarpi?
VII k οὗ nt bardoniani eucarpi et aliorü xxvt rom depos
eusebi | epi et in caballono senatoris οἱ in sardin nt luxuri
et alibi migeni | mabroti faustini avernis appollinaris
epi.
fich. In asia natale sci bardoniani . | eucarpi . & aliorum sedecim .
Alibi marci.
UII KL: OCT: In asia nàl scorum
eucarpi et barduniani et — alio
rum xxxut et alibi dep sei marei.
2. C. bardonis, L. bardumani, V. dardoniani
— 3. L. V. xxvi; C. xx. In gallia ambianis civi-
tate passio s, furmini episcopi et martyris. Et
alibi ete.
UI Κι OCTB:
ROME UIA APPIA.
in cimitr Calesti
Depos Sei Eusebii epi
ET IN ALBANO
. senatoris.
.ET IN. SARDINIA
Natale . Sci Luxorii.
et alibi Scorum
Migigni . Naporti.
Faustixi.
ARUERNUS
Apollonaris epi
et dedicat Sei Georgii
Δ conceptio manu. correctoris, super CR ridi Ner
Stephani οἱ natls. domni (add. supra lineam) anghilramm jpsius
VI k οὗ rom eusebi epi .
iti ji epi i loris, Et in
Rich. Rome depositio . eusebii epi. Et | in albano senato i
sardinia , luxurii ! . Et ali | bi . migiuni ἢ. naborti . faustini . aruernis
apol | lenaris episcopi.
1 R2, luxorii —? R'. minigni (inigni in litura).
Kixcerpta etc. ἃ. Aurilianis apollonaris — G. 914, luxori magni
nabosti.
? prius ARQERNUS,. ent. ARUE "
τὰ ecclesie pontificis d(e) consecratione).
gnNis — ἢ in margine m.
Ul KL: OCT: Rom via appia In ci
mit calesti depositio sei eusebi
epi el conf et in albano naf sei se
natoris et in sardinii nat sei
luxori et alibi nal scorum migi
gni nabori faustini Aruernus
depos appollonaris epi
3. L. calisti, V. calixti — 3. L. V. om. et c. —
5,6. C. luxuri nuartyris; L. V. luxori et saneti
magigni . naboris — 6. C. arvernis — 7. L. V
om. epi; C. addit : et confessoris.
i —
.9, ; mettis dedicatio ecclesiae senioris sci
^ E - 1
f. 121*
t. 1215
[126]
Cod. Bern.
U KL: OCTB.
IN CESAREA
cappadocie . Eleuteri
ET IN TARSO
cilicie Taraci.
Probi . et androniei
ADUCIE! CIUIT*
egia//* Natl Scorü
Cosme . Legonti,?
et damiani martyr
ET IN EPHESO.
Nall Sei Timothei.
discipuli ad quem
paulus apostolus
scripsit.
IN TERRITU'RIO.
edue ciuit castro
Duisma Natl Florentiani.
SEPTEMBER
Cod. Eptern., etc.
V k οὗ In cess cappod nt eleuteri et in bizantio cosmae et
damiani et in tarso οἰ taraci probi | et andronaci civi
egas romani maf in epheso timothei edu:e civi | nt flo-
rentiani .
Rich. In eaesarea cappadociae . eleuthe | rii . Et in bizantio . quinq.
fratrum . cosmae & da | miani . antirni . leontii . & eutropii . Epheso
timothei.
Excerpta. ete. R&. in Epheso in monte Piori natal. timothei. Rom.
natal. ss. cosmae damiani.
Cod. Wissenb.
U KL: OCT: In caesaria capp mat
sei eleutheri In tarso eelieie Nl
sorum — taraci probi et — andro
nici aducia ciuit nat scorum
cosinae et damiani mar et e
pheso nat séi thimothei discipuli
ad quem paulus episü scripsit
In territurio eduae ciuit —natl
0] florentini
1. L. V. eaesarea — 2. L. V. ciliciae — 3. 4.
C. andronici , iustini — 4. L. Ad acia. V. adacia
— 5. C. L. V. cosmae — 5, 6. L. effuso, V. efuso
— 6. C. discipuli pauli apostoli — 7. C. om., L.
V. epistolas — 8. L. V. territorio; C. territorio
augustiduno civitatis, op. nat. — 9, V, florentii ;
C. addit : sil vani . firmi.
IIII ἘΠ᾽ OCT*
IN AFRICA:
Marcialis:
IN TERRITUR*
lemodice^ . Lau
rentino . Sei Iuui
niani conf . Gur
gilii * . Marii. Faus
tini . Uietorie
Longese . Candide
Ualerie . Gelerixe
Donate . Leae . Luci
ose . Emeli . Gagili.
Placidi . et alio xx.
Ir. Losge . Uietorie
Prisci.
ET ROME AD
guttas . Sei Ster
lei.
AUTISIODER: *
Alodii* epi.
IN GENUA CIUIT*
in gall nat! salo" epi
et uigl " Sci Michael.
in qua^tü possumus
plenius cómemorem.
III k oct rom nt stertei et in aff marcialis et aliorum xx
aliorum xx it longae it victuriae prisei rom | 50] stactei
autiosiodó elodi epi genua civi salvini epi
stini .uieloris . candidi. | Autisiodoro . alodi episcopi . Rome
justini.
cod, B. Romae nat. s. iustini presb.
laurentiae gurgeli mari faustini victoriee | longae secun-
dae valeriae donatae leae luciosae emili | gageli placidi et
Rich. Rome. slertei . In affrica . mar | tialis , leontii . marii . fau-
Excerpta etc. G 915. Rome stactei — R?. Rom. nat. ss. staetei iustini
andronici laurenti ete. — G. Roma iustini presbyteri — Bedae-Flori
III KL: OCT- In affriea n! scorum
marcialis laurenti gurguli
marii faustini uicturiae
longesae candidae Uariae
caelerine donatae leae lucie
emili gagili placedi el aliorum
xx longe prisei et rom nl si
stactei . Autisiodero dep sei alodi
epi. eiit genua in gall dep sa
loni epi
1-7. C. hoc ordine : laurentii . faustini . et
vieturiae (inter lineas manu Nevelonis : mar-
tialis gagil// logine celerine nemeri). candidae.
valeriae . donatae . levae . luciosae . gagili .
placidi . et aliorum multorum (manu Nevelonis
inter lineas : X... longini. victuriae. prisciniani
romae etc. — 9. L. V. gurgili — 95. L. V. victo-
ris. candidae . variae . longesae (L. longevae).
celerinae — 5. L. V. luciosae — 7. L. V. longe.
victoriae . prisce; om. sei — ὃ, L. V. stactae -
autisiodoro; C. authisiodo(ro) — 9. C. epi el con-
fessoris; om. in gall. — 9, 10. L. V. S. saloni —
10. C. addit : et confessoris.
Me ——
Y Sic manus prior; em. IN Lc — *s abrasum — ? em. Leontii ; ^ x
. . Leontii — * prius o, em. u — * Lemodice cancel! — sepius Gaxgili. τ᾿ ἐς
AverisiopER. — * ed. Alodi — ? ed. vigili; lege vigilia. i ncellatum prius Sutg
10
Cod. Bern.
III. KL: OCT*
ΠΝ TRACIA CIUIT*
Eutici . Plauti . Pla.
— cidi . Anbuti.
Eraclie . Tracie.
ROME .UIA SA
laria miliario vi.
Dedicatio basilice
Angeli Michaelis.
uel in monte qui
dicitur gargan
ubi multa mirabilia
ds ostendit . et alibi
Sosi . lanuarii.
Ampuni . Celedoni.
AUTISIODERO !
Depós . Fraterni epi et mr?
PRID: KL: OCT*
IN PLACENTIA.
ciuitat . Sci Antoni
ni// . Casti . Deside
rii
IN MEDIOLA
no translatio
corporis Sei Uie
toris martyris.
IN TERRITUR?
Hierusolimitane
ciuitates* . castello
Bethlem . Depos
heronimi presbt
SEPTEMBER
Cod. Eptern., etc.
n k οὗ civi eracla eutici et plauti οἱ dedicat basilic sei
Tüchaelis eracla civi | placidi ambodi rom salutari
possesi januari ampli celedoni | autisiod depos fraterni
epi
Rich. Tn. tracia . ciuitate eracl'a . eutici. | et plauti . Et dedicatio
basiliez archangeli mi | chahelis . Rome . placidi . ambuti . Autisiodo |
τὸ, depositio fraterni epi.
Excerpta etc. R?, Rom. mil. ccc dedicatio ete. michaelis — Bedae-
Flori codd. C. V. mil. septimo ded. etc.
[127]
Cod Wissenb.
HI KL: OCT: In tracia eutici pla
cidi . placidi ambuti eracliae
lracie Rom mili . ur . dedicatio
basilieae angeli michahelis
uel in monte qui dicitur garga
nus ubi multa mirabilia ds os
lendit et alibi sosi ianuari am
buni . caeledoni Autysiodoro dep
fraterni epi.
1, 2. C. plauti . plauciti, L. plaudi . placidi, V.
placidi, plaudi — 2. C. aracliae — 3. C. tra-
ciae . donatae; L. milites. vi, V. mil.; C. mil.
(in margine manu. Nevelonis : miliario) uxvur
— 4. C. archangeli; L. michaelis — 5. €. om.
vel — 6, 7. C. om. ubi m. m. d. o. — 7, 8. C.
ampuni, L. V. ambuti — 8. C. celedoni . iustini;
L. V.autisiodoro — 9. C. epi et confessoris,
Pridie Κ' οὗ placentia nt antoni et in mediol transl victo-
ris et in mesoli casti et desiderii | bethlem castel hiero-
nimi prb .
Rich. In. placentia . antonini . | casti . desiderii. Alibi casti! . &
desiderii. Et in | bethleem. depositio hieronimi?. prbi. [Scor. M.
Victoris & Vrsi.] *
τ Rt inde usque ad. depositio om, — * Β΄. Alibi hieronymi doctoris
eximii (manu saec. XVI) — 3 uncis inclusa m. 2.
PRID: KL: OCT: In placentia ciuit
séi antoni [n mediolano transl
corporis sei uieloris In terri
lurio hierusolimitane ciuit
dep sei hieronimi prbi
1. L. plancentia — 2. C. natalis saneti anto-
nini martyris; L. anthoni, V. ant... (litterae
abrasae) — 3. C. L. V. victoris martyris —3,4.
C. om. in t. hier. civit, iorum loco : bethlehem
civitate; L. V. in territorio ierosolimitano de-
positio.
: : ᾿ MN. δὲ ἢ Ἐπ Eotvititurta AR
! prius AvrioDERO — * etmr. muünu poster.; in. margine. m. post. : Adamicum prius v. em. 0 prius civitate; s. additum.
ΟΟΤΟΒΕΒ
Cod. Bern Cod. Eptern., etc. Cod. Wissenb.
LAETANIAS Octimber dies XXXI. NON TC E INDICEM
INDICEND: ΚΙ oct civi thomis ni prisci el evagrt remus 50] reme li e A [ : XXXI
di vermani epi criscenti | denegotiae faustini marcialis | KL: OCT In. ciuit tumis prisci
MSIS: OCTUE: Sage 3 en tiae saturnini spei | eriscenti euagri denego
HABET DIES XXXI. ianuari alaxandri | eutropi pigrae Cor m hie faustini jalis ἢ
1 casti primi donati | it dignae thomis ΟἸΥῚ charisti thig ausum: mareilis ianu
KL: OCTB ari alexandri eoprobi dign
à ; eoprobi digne
f. 121 IN THOMIS S^ golthiae saturnini spel casti 5
ciuitate : Prisci. | primi donati — item dignae Re
Griscenti . Euacri — mus ciuit translatio corporis
Denegotie . Faustin! «ci remedii epi et oon? In ἃ drauetis
Mareialis . Dongaru dep beati uedasti epi el conf pas
Alexandri . Eoppi sico praepi thomis thomis chris 10
Digne. Gotliae. t .In gall ciui Aulisioderins si
Saturwmi.Spei — germani epi et. con?
1 Casti . Primi . Donati. τ 3 i
) N GALL: CIUITAT- |n. In thumis (V. tumis) sanctorum pri-
* 1 Dedi t sci; C. om. in c. t, manu Nevelonis additum :
beturicas Ἢ edica eodem die thomis prisei evagri... /i/c membra-
| ecclesie Sei Steph: nae margo resecatus — 9. V. crescentii — 2,3,
ptomartyris Sit (.. om. c. e, d. — 3. C. faustini mar., om. ianua-
Digne . Cotie . Ir. rii, manu. Nevelonis add. januarii gother . ae,
Cotie . Passi . Coppi? | — 3, 4. L. V. post ianuarii inserunt : In fonta-
THOMI S Cristi nella dedicatio basilicae saneti servati et saneli
᾿ E . | landiberti epi — 4.L.V. euprobi, C. eopropi,om.
, IN GALL: CIUITAT Rich. In ciuitate thomis . prisci . eua * | grii , ianuarii . & alexandri *| dignae — 5. C. L. V. gothiae, C. om.; L. V.
| autisioderixsium ? Autisiodoro . depo | sitio sci gerani epi . Beturicas . deposentioni ?.| | gaturninae; C. om. casti — 6-12. L. V. om. item
Depos . Sei Germa Remis , depositio sci remedii epi. dignae; C. L. V. passici (C. passico) . prepi (L.
ni epi et confessor propi) thomis . iuli (L. V. om.) . ehriti. (ὦ,
REW/IS* FESTIUITA * Id.einlitura. chritti, C. om.); C. addit manu Nevelonis
a: ASTE * ἈΠ depositio bisentioni. | duresti. In gall. (C. om.) eivitate (C. om.) auti-
Sci Remigii" ept P siodorensi (C. authisiodo. dep.) sancli germani
, , af * ΓᾺ ὁ episcopi et sancti vedusti, remedii, et saneti
Excerpta etc. F. crescenti (G. 914. criscentiani) evagrii fronti epi- | piatoni (C. om. et s. v. etc.; eorum loco : remis
scopi. civitate saneti remigii . treveris saneti nicetii).
E - : : |
UL NON: OCT* VI xo oct xicori xt eleuteri antioCh primi quirini epe- UI NO: OCT* In niconiedia. eleutheri
IN NICOMED: tini rom sci eusebi epi | et alibi pantaleonis gaianisecun- | cuius — gesta habentur n anthi
1.129. Eleuteri cuius gesta diani it secundiani | platonis leonti . |ocia primi —quirilli pitini Rom
habentur | nl sei eusebi epi et alibi ponti
IN ANTIOCHIA leonis gaiani secundiani Item
Primi . Quirilli . Pitini. seeundiani plationis leonti
- ROME Natal Sei [In gall. natl. sci leudegarii epi et mar.] !
" Eusebii epi . et alibi ἊΣ ,
! Ponti ΞΕ Gaiani Hid. m micomedia.eleutheri.in em | tioehía.primi.quiüli. ἢ "neis inclusa en. 2.
ὃ : Σ Rome . eusebii epi . leod arii martyris . Et alibi pontii i : 3 ;
Secundiani . Ir. Secun rua A. e | garii martyris . Et alibi pontii . leonis . 1. L, V. initio : Passio saneli leodegari mar-
diani . Placionis . Leonti tyris; V. eletherii — 2. C. on. cuius g. h. — 4 C.
| om. epi — 4, 5. C. manu Nevelonis : Portu leo-
Excerpta etc, 5. Pietavis cavit. nal. sancti leodigari martyris — | nis — 5, 6. C. secundi . item secundini — 6. C.
G 914. passio leodogarii episcopi agustitonensis — ἃ 915. Antisiodoro | platonis .longi; L. platonis, desinit in leonti—
passio leudigarii epi. |? C. gallia passio saneti leodegarii etc.
: U. NONAS OCT* V wó οὗ rom candidae in antioé teotisti in aegip marci Ὁ ΝῸΝ OCIO SUE r3!
d ROME . CANdidi * marcelliani in aff vietoris urbani gapargi | et alibi felicis |] / ] / /| 1 ἴῃ ciuit anthiocia
IN ANTIOCHIA. ΟΝ amponi et casti . thugeni . In — africa uietoris — ur
ciuitate . Teoctisti bani sapargi et alibi felieis
IN AFRICA Uictoris amponi et casti
Urbani . Separgi.
et alibi . Felicis . Amponi. Rich. Rome. candidi . Et in antio | chia . teoctisti . Et in aegypto .
Casti . et // pas// sci? Leu marci Se marcelli | ani . In africa . uietoris . urbani . & alibi felicis. |
degarii martyt el epi & casti. 1-5. V. totum laterculum connectit cum prae
Acusriduxexsiü : ó cedente, ad. hunc diem transfert laterculum
Excerpta etc. R?. Rom. ad Ursum pilatum natal. saneti candidi et | diei seq. et sic deinceps usque ad finem mensis
icd Haar W nins martyris. — ἃ, Piclabis leodigarii episcopi | (v. ad diem prid. kal. nov.) — 9. C. om. in c. —
martyris, — F. sulpitii serviliani mart. - 3. C. theogeni — 4.L. V. separgi.
τ ege Eopropi — ? ed. Coppi; lege Coprepi (Eoprepi) — ? Sie, ut videtur, it prü i πί
tends " A x: , correxit prima manus; pr ΕΣ ein. REMIS.
Ὁ pgerniTA in litura — " prius, ut videtur, Remedii — " prius Candide — * priua depos.; em. pa(ssio) Scan AXITIBIDDERO prius Rs, en
p
Cod. Bern.
1Π|. NONAS OCT:
IN AEGYPTO : Marci.
et Marciani.
ET IN AFRICA Ciuit
carthaginis . Adaueti.
Carusi . Restituti.
IN AXIOPOLI . Dasii.
et alibi Marcelli epi
AUTIODERO.
Depos marsi presbi.
ROME Uia appia
Scae Albine . et.
Marcellini epi.
OCTOBER
Coa. Eptern., ete.
1Π] ν οὗ rom balbinae marcelli epi et in ieti
ΓΝ οὗ } 16] aff adauti et in
axiopoli dassi | et alibi marcelli epi autisiodó marsi prb.
Rich. Rome B marcelli episcopi . Et | in affrica . adaueti . & restituti.
Et in anxiopoli ..| dasii . Alibi marcelli episcopi . Autisiodoro . | depo-
sitio . marsi prbi.
[129]
Cod. Wissenb.
ΠῚ NON: OCT- In aegypto marcia
ni. In africa ciuit adaucti ma
rusi restituti In axiopoli Nt séi
dasii el alibi mareelii epi Autisi
odero dep sci marsi prbi
1, 2. C. L. V. marci et marciani — 2. C. om.
civit.; L. adaugti, C. »». Nevelonis inter lineae
adacti — 2, 3. C. marufi — 3. V. acxiopoli ; C.
em. m. Nevelonis in deospoli natl. — 4,5. C.
'authisiodó, L. autisiodoro, V. autixiodoro —
5. L. V. om. sci; C. marfi, L. massi; C. addit :
et confessoris.
III NONAS OCT*
IN SICILIA . PLa
cidi . Eutici . et
aliorum xxx . et alb.
Barici . Uictorini
Fausti . Pelagi
IN GALL: Ciuitat
ualentia Apollo
naris epi
IN GALL: Ciuitat
autisiodero . Fir
mati diaconi et
Flauiane uirgiü
Do sacrate.
I Noc in Sicil nt eutiei et aliorü viu. et alibi barici vietu-
rini fausti pilagi | gall civi valeriaci appollinaris epi
autisiodóo firmati diae | et flavinae virg.
Rich. In sicilia . euticii . & alio | rum . vn. Et alibi placidi . baricii.
In ualentia . | ciuitate galliae . apollonaris!. episcopi . Au | tisiodoro .
firmati diaconi.
! R1, apollenaris.
Excerpta etc. R?. placenti valentini apollonaris.
PRIDF NON: OCT*
IN CAPUA Natal.
Seorum . Marcelli.
Casti . Emili . Satnini.
ROME . UIA ARDIA
tina . in cimiterio.
Balbine . Marci epi
ET IN AFRICA.
Rogati . Saturnini.
lanuarii. Faustini.
el. Marcialis.
IN APOLIA . Casti
Emili . Saturnixi.
Ammoni presbit
IN GALL: CIUIT-
Agenno . Natale
See . Fedis . marty?
IN AUTISIODER-
Romas epi. ; | /
oie bet o ada
Il xon oct in apulia nt casti et emeli marcelli saturn ini
rom marci epi et in aff rogati saturnini | ianuari ammoni
prb gall civi genua. nt scae felicis in gall | civi autisiod
romani epi
j episcopi i ja . casti . marcelli. emili.
ich. Rome . marci episcop! e | Etin. apulia cas! nal à
Peu: | ni. Et in affrica . rogati , faustini . In gallia | ciuitate aginno.
fidis martyris.
Ill NON: OCT- In sicilia placidi euti
el aliorum xxx et alibi bariei uic
lurini fausti pelagi In gall
ciuit ualentia dep apollona
ris epi et in gallea ciuit auti
siodero dep βου germano
rum firmati diae οἱ flauia
[Dedicatio oratorii sei remedii in oriente iuxta
flum(en) hlutra] *
nae uir& dó sacratae
! uncis inclusa m. 2.
1. C. placiti, (Corb. brevius placenti et. pla-
citi); L. V. eutici — 2, 3. L. V. victorini — 3. C.
om. in gall. — 4, 5. L. V. apollenaris — 5. C.
addit : et confessoris; om. et in g. c.; L. gallia,
V.gall. — 5, 6. C. authisiodo, L. autisiodoro,
V. autixiodoro — 7. C. firmati et rl (i. ». reli-
qua), m. Nerelonis:diaconi — 8, 9. C. L. V.
uncis inclusa. om.
PRID: NON: OCT: Capua παι]
seorum marceli casti emili
saturnini Hom balbinae de
pos sei marci epi et in
rogati ianuarii faustini et
mareialis et in apolia casti
ammoni prbi et in gall ciui ἃ
genno . naf séae fidis mar et in
ciuit autisiodero dep séi romani epi
africa
3. C. emeli — 3. C. saturnini . donatelli; C.
L. V. balbinae et. — 4. C. episcopi . iuliani —
5. C. L. V. rogati . saturnini ; L. V. faustini .
januarii — 6. C. L. V. et (C. om.) in apulia casti.
emili . saturnini — 7. C. om. et ing. ἵν. V. om,
et — 7,8. V. aginno — 8. L. sancti, V. s.; C. vir-
ginis et martyris — 9. C. authisiodó, L, autisio-
dero, V. autixiodoro,
[130] OCTOBER
Cod. Bern. Cod. Eptern., etc. i
NONAS OCT* Nonas οὗ roi depos marci epi et in capua marcelli quarti
ROME UIA AP marcellini et alibi tulliae | sigibarci mar mathei evang
pia . Depositio beturicas agusti prb in antioch | dionisi epi ianuari fau-
" Marcelli . epi . et «tini marcialis privati eracli iuliani pelagiz.
Mariepi | | /
IN CAPUA CAmpan
f. 122: Quarti . Marcellixi
et alibi. Tullie . Scor
ed j| ᾿ , ᾽ ! Rich. Rome . marci episcopi, | Et in RR » marcelli , quarti .&
T marcellini. | [Alibi S. Sergi & Bachi.] ἢ Alibi sargi . marci euange-
IN GALL CIUIT- fits Bitur | augusti presbiteri.
beturicas . Agusli
presbiteri . et conf.
! uncis inclusa m. 2.
Excerpta etc. O. Capua ete. et marcelliani.
Cod. Wissenb.
NON: OCT: Rom uia appia
dep sei marcelli epi et marci epi
In capua campanie quarti οἱ
marcelini οἱ — alibi sae iuliae
syrgi! et in gall beturicas ciui 5
agusti prbi et cont
1 supra lin. m. 2. sergi et bachi corr.
9. L. V. sancti marcelli et marci episcopi ; C,
aci (eadem m. em. scor.) mrt. apulei et marcelli
episcopi et marci episcopi et confessoris —
5. C. syrgi . bacci, L. sergi. bacchi, V. et basci;
C. L.V. et (L. V. om.) natalis sancti mathaei (V.
apostoli et) evangelistae ; C. om. et in g.; C. L.
V. bituricas; V. civitas — 6. C. saneti; C. L, V.
augusti ; L.V. om. et conf.
UIII ID: OCTUB: VIII id oct antioG pelagiae et alibi iuliani martialis pri-
IN ANTIOCHIA vali | faustini rom eusebi eracli dionisi candidi tituli sui
Diunisi! epi . Ianuarii. laodaci frig | nt diodori et alibi attici lugduli septimi iuli
Faustini . martyr gall eivi coloni | agrippit 56] gereon et aliorü ccoxc
Marcialis Priuati. mar creta civi agusta | nt affreniae parisi civi scorü dionisi
Eracli . Iuliai . pelagie? eleuteri prb et rustici | diac rom marcellini genuini nuvii
séae priminse cilicia. | taraci probi andronaci depos beati
faruulfi
Rich. In antiochia . pelagiae. | Et in alio loco . iuliani . martialis .
priuati .| Rom . depositio . eusebii' . eraclii . dionisii.
! Rom.
Excerpta etc. Ὁ. Antiochia. nat. ss. ianuarii et dionisii episcoporum
— R3, G. Antiochia eic. privati vietoris (F. victori) — G. Tr. passio
sanctae reparatae (F. addit virginis).
UII . ID: OCTUE: VIL id oct frigia diodori et dionisi aff-eusebi eradi dionisi
IN LAUDICIE septima | secundae salsae et alibi caiti quintisi septimini
frigie ciuitate. venusti | beati secundi donati serenae criscenti taraci prb
Sii Diodori . et alibi androniei | nicetae vitalis firminae eracli et alibi cassi
Attici . Buttoli eusebi florenti iocundi ' | agripinae depós seoB màr mau-
Luddoli . Septimi. rorum cum alis ccoxxx.
Iulii.
IN GALL: CIUIT-
colonie . Agripini.
Natal Séorum. ! iocundi 7n margine, m. 1.
Gereon οἵ sociis suis
f.129* tricentorum decim
el vir martyrum
quorum xomina ds scit.
IN PROUINTIA
creta ciuitate agusta.
Natal Sce Afre . mar
IN UIGENNA Ciuit
Multorum martyr
PARISIUS . Natal
Séorum . Dionisi epi
Eleutheri presbit
et Rustici . diaconi.
ROME . Marcel
lini . Genuini . Nouii Rich. In laodicia frigiae dio | deri.& dionisii . Parisius . passio
ET INT- DUOS sceorum | dionisii . epi . rustici prbi . eleutherii diaconi. | Golonia .
lauros . Sce Primine gereon . eum aliis . cccc.xvit . martyrib.
IN CILICIA Taraci.
Probi . et andronici. Excerpta etc, G. 915. curn aliis trecentis decem et octo militibus. —
G 914. cccxiv — ἃ 915. Ὁ. in Italia Domnini martyris.
{Π| ID: OCT: In anthiocia dionisi
epi . ianuarii faustini mar
marcialis priuati eracli
iuliani et. pelagiae
1. L. V. initio : sanctae reparatae.
UII ID: OCT: In ciuit laudotiae
frigiae nl si diudori et alibi
attiei budduli luddoli septimi
iui I gall ciuit coloniae agri
pini . nat scorum ccoxvu mat s
quorum nomina ds scit. In pro
uineia creta ciuit —agusta nal
scae afrae mar In ciuit uienna
multorum martyP parisius
nall séorum dionisi epi eleuthe 10
r prbi et rustici diae Romae
marcellini — genuini nuui et in
ter duos laurus scae priminae
In cilicia taraci probi et andro
nici.
A5
1. L. V. initio : Natalis sancti domnini marty-
ris; €. laodecia, L. laodociae, V. laudociae —
— 9. L. om. sci; C. theodoli. L. V. diodori —
3. C. om. budduli, V. butduli ; C. ludduli, L. lud-
doni, V. lugdoni — 4. C. om. in g. €. — ^ 5. 6.
colonia agrippina, V. agrippini —
vn — 6. i 2 quorum n. d. s. — 7. C. L. V.
augusta — 8, 9. L. V. om. in c. Y. m. m. — 10,
11. L. V. eleutheri diaconi et rustici presbyter?
et confessoris; C. rustici presbyteri . eleutherii
diaconi . In centulo monasterio translatio cor-
poris b. richarii οἵ. corbeia monasterio deposi-
tio teolridi abbis romae — 12. C. marcelli;
V. gemvini; C. novii . justi -- 13. C. m. Nevelo-
nis em. duas; L. V. lauros; C. priminae . casti.
iulii.
1 emend, Dionis — ? in margine : et ipso die obiit Uuichar(iu)s prbt precamini ut memores sitis.
Cod. Bern.
UI ID: OCT:
ΠΝ AFRICA . Eusebii
Eracli . Dionisi . Cli
doni . Septime . Se
cunde . Salse . et ali
pi . Cauti . Quintasi.
Septimini . Uenusti.
Beati . Secundi . Dona
ti . Serene . Criscenti.
Taraci . Probi . An
dronici . Niceti.
Uitalis . Firmine.
Eracli . et alibi . Cassi.
Eusebii . Florenti.
Victoris . Agripine.
Mallusi . eum aliis
tricentos . XXX.
U ID: OCTB.
IN ACERUO.
sicilie . Sci Tanasi.
presbit . Ampodi.
Placidi . Fausti
Ianuarii . Marci.
alis Marcelli.
ANTIOCHIA
Sci Eracli.
IIII ID: OCT-
IN PROUINTIA
Syrie . Scorum
Euagri . et p(ro)serie
IN AEGYPTO
Eustasi.
IN GAMPANIE
ciuitate Eucaristi.
Furtunati . Prisciani.
IN RAUENNA
uia laurentina Sei
Edisti.
ROME. uia aure
lia . Calesti . Saturi.
BETURICAS Sei.
Opilionis presbit
III ID: OCT*
IN SPANIIS
cordoba civitat
Fausti . Marcie.
IN GALCEDONIA
Adriani et alibi Ir .
Fausti . Ianuarii.
Milicitanon Marcelli.
IN ALEXANDRIA
Athanasi epi
OCTOBER
Cod. Eptern., etc.
VI id oct in atf nt eusebi eracli diónisi secundae salsae
Rich. In affrica . eusebii . eraclii . | dionisii . secundae , septimi . Et
alibi uenusti . be | ati secundi , donati . sereni . crescentlii . probi . |
andronici.
Excerpta etc. G 915. alibi venusti petri et secundi.
UI ID: OCT* In afreca eusebi eracli
dionisi
sae οἱ alibi carti quinitasi sep
limini
donati
taraci
uitalis
eusebi
Cod. Wissenb.
septimi secundae sal
uenusti beati secundi
serenae crescenti
probi andronici nicete
firminae heracli cassi
florenti uietoris agri
pinae, mallus cü aliis cccxxx.
1. C. om. eusebi — 2. C. septimiae; L.
sciendi, V. secundi — 2,3. L. V. salsi — 3. C. L.
caili . quintasi, V. cauti. quintasii — 8, 4 C.
septimi — 5. C. sereni — 6. C. L. V. niceti —
7. C. [fitalis; C. L. V. firmini — 8, 9. C. agrippi-
nae, L. V. agrippini — 9. €. V. mallusii, L. ma-
rusi; C. cccxxx martyribus , Eodem die natalis
saneti cerbonii confessoris in populonio.
V id oct in anazobon cilieiae nt taraci probi et. andronici
prb | ampodi placidi fausti ianuari marcialis marcelli
antioc eracli
Rich. Antiochia. eraclii. Alibi | taraci . probi . & andronici . Et in
alio loco. ta | nasi presbiteri . ampodi . placidi . fausti . ianu | arii .
marcialis . & marcelli.
Excerpta etc, G 915. et..... civitate taraci etc, — F. nigasii episcopi
quirini presbyteri seuvieuli diaconi.
U ID: OCT- In aceruo sieiliae sei
tanasi
fausti
9. C. athanasii; L. V. placidi — 3, 4. C. mar-
celli.iuviniani — 4. ἵν. V. eraclei — 4,5. C.
om. et in g. usque ad conf.; eorum loco : eodem
die saneti nicasii et aliorum martyrum — 5. L.
prbi ampodi placedi
ianuarii marcialis mar
celi Anthiocia séi eracli et in gal
turonus séi uenanti abb et conf
V. turonis.
III id oct rom nt hedisti in. syria. eustati prb et eucaristi
burri | donati et in camp patra civi fortunatae evagri et
proserie | furtunati prisciani rom caelesti saturi beturi
casi pilionis fecei | epi
Rich. Rome . edisti . & caelesti. | & saturi . Et in syria « eustasii
prbi . Et in cam | pania furtunati . euagrii . Bituricas opinionis ! prbi.
! RI, opionis.
Excerpta etc. Notk. in campania Patriae fortunate.
1Π ID: OCT* In prouincia syriae
euagri et prosiriae
aegypto eustasi prbi In campa
uit natl scorum eucharisti
seorum
nia ci
furtunati prisciani In raue
na . uia laurentina mat sci
ti. Ro
saturi beturieas si opinionis
prbi
9. L. evaeri et. prosini, V. evaclii et prosilii
— 4, 5.1». V. eucaristi . fortunati — 5. 6. L. W.
ravenna — 6,7. V. eda'sti — 7. V. calixti —
ἃ, C. V. bituricas; C. opionis. — 9. C. om.
m uia aurelia calesti
--..- -----ςς-ςς.-
III id oct in spanis fausti marcialis adriae et in calced
marcelli | et alibi fausti ianuari marcelli alaxandri ana-
thasi epi
ii i ἴα] driani. Et in calcedonia .
ich. In spaniis . fausti . mar Ι cialis . & ἃι ii. Et 1
hee Ey E alibi faustini , & ianuaril . athanasii epi | scopi alexan-
drini.
Excerpta etc. ἃ 915. in Alexandria anastasii episcopi,
III ID: OCT In spaniis cordoba eiui
fausti
nat scorum adriani Item fa
marciae In calcidonia
usti ianuarü — mareelli — In
and athanasi epi et conf
1. C. hispaniis; L. godoba, V. godaba —
3. C, calcedonia — 3. C. sancti; L. V. om.item.
— 5b. L. V. om. et c.
d ouai e ON
ἀκ i edi
E
»
f, 123:
εν
[139]
Cod. Bern.
PRID: OCT*
ROME Uia aurel
in cimiterio Calepodi
Calesti epi . Saturi
et alibi.
IN CAPPADOCIE.
campanie . Lupi . Am.
podi . Modesti . Luci
ani . Saturnini . Sim
plici . Saturi . Placidi.
CORDOBA Ciuit
Sii Lupi . Aurilie.
LUGDUNO
gall . Iusti epi.
OCTOBER
Cod. Eptern., etc.
Il id oct roin calisti eji et depos paulini epi in cantia et
alibi | cappod camp saturi lupi ampodi modesti luciani
saturnini simplici | saturi placidi domni lupi lugduii iusti
epi et aureli
Cod. Wissenb.
PRID: ID: OCT- Rom uia aurelia
In eimit calapodi caelesti epi sa
turi In cappad lupi ampodi mo
desti luciani saturnini — simplici
saturi placidi Gordoba ciuit sj
lupi auriliae lugduno gaH
iransl corporis sei iusti epi et conf
Rich. Rome . calisti papae. | ἃ martyris . Alibi saturi à In capa-
docia .lupi.am | poti - modesti , Et in corduba . lupi . aurelii . lug-
du | no galliae . Iusti epi - Alibi! scae fortunatae . e | fratrum eius.
1. L. V. initio : Natalis sancti calixti — 9, L,
V. calepodi; C. calesti, V. celestini — 3, C.
luprampodi — 5. L. V. placidis; €. L, V, cor-
doba — 6. L. V. aurelii ; C. auriliae . maximi—
! RI alibi etc. om. 1. L. V. om. et c.
ID: OCTB:
IN CAPUA Séorü
Lupilie . et Mauro
rü demilitib.
UIA AURELIA-
Furtunate.
IDUS: OCT- In gall colonix agripiae
ni. Natl scorum maurorum de
militibus In capua luplili uia auri
lia . In eimit eiusdem sée furtunate
Idus oct gall coloii agripinü nt maurorum. In baias sussi
et aff cecae | et aliorü x It minei aufidi saturnini nerei.
Rich. In Hasia!. natale careae. | etaliorum ducentorum septua-
ginta. Alibi | sei sossii? . lupuli . saturnini . Biturieas , ambro | 511,
belloaeis ciuitate . luciani martyris.
! ἈΠ, asia — " R!. sossa.
1, 9. C. om. in g.; C. colonia civitate natalis ;
L. V. colonia agripini (V. agrippini) — 3. L. lu-
pibli, V. lupubri — 4. L. V. fortunatae.
Excerpta etc. G 915. alibi sci sussi saturnini etc. Belloacia civitate etc.
F. in Galliis sanctorum maurorum L. — G. in Capua lupilli — Rhab.
in Capua libuli et s. fortunatae in Patrias.
XUII . K- NOUB:
IN BAIAS . Sei Sussi
ET IN AFRICA.
Caecrae . et aliorum
pariter passio
ducentorü sexaginta
Ir. Merei . Aufidi . Sat
vini . Nerei
BETURICAS
ciuitat . Depos Sei
Ambrosii epi et conf
et uigl Sci Luce euangl
XUII KL: NOU: In baias sci sussi et
in afreca cecrae et aliorum pari
ter pas. cc.Lxx . merei aufidi sa
turnini nerei
XVII kl noemb in asia cereae et aliorum coLxx .
Rich. In affrica . nerei . alexan | drini . aufidi . uieturiae . nobilita-
nae. mariani. | Et depositio . sci galli confessoris.
Excerpta etc. ἘΞ. in. Altimania sci galli conf, — G. Africa cecrae
marei aufidi marianae nerei. Alexandria vieturiae nubilitani — R5. in
Alr. nat, creti nerei alexandrini susi et ceriae εἰς, — Notk. in Asia
cereae.
1. C. suffi martyris, L. susis — 2. L. Ee
V. carre em. caere — 3. C. passorum, L. V. P3
sio; C. merii, L. mirei.
r1
124
Cod. Bern.
XUI . KL: NOUB:
NICOMEDIA.
Alexandri
IN MAURITAN:
Nini . Uictorii!
Nobilitani . Ma
riani . Luci . Citti
ni . CriscentiaNi.
Rufiniani . Donati.
Defensoris . Rusti
tiani . Seruiliani.
Socrati . Ueneri.
lanuarii . Mustuli.
Quintasi . Memme
Zitiani . Prime
Donate . Seuere
Uictori . Basille
et Luce . euangel
qui obiit septuagisi
mo ni//? anno et se
pultus est in bethafi
OCTOBER
Cod. Eptern., etc.
XVI k nó in alàx nt nicodimis nicom alaxandri in maurità
nini victoris in belitani : mariani luci et tinni erescentiani
rufiniani donati defensoris | rusticiani serviliani socrati
veneri ianuari mustuli quintasi | memmae zidiari primae
donatae severe victoriae bassilee.
XUI KL
cittini
donati
seruiliani
Rich. In alexandria . nicomedis . | Et in mauritania . uicturi . nobi-
litani . mariani . | lucii . rufiniani . donati . seruiliani , uenerii . | quin-
tasii . & seueri.
Excerpta etc. G. Alexandria vieturi et lucae evangelistae etc. (quem-
admodum in Bern., sed : obivit uxxvit etc, sic. quoque R?. 6 914). —
Ὁ. lueii entini — Notk. luci mittini.
míem)me —
[193]
Cod. Wissenb.
NOU: Nicomedia alexan
dri In mauritania . nini . uicturie
mobilitanae mariane luci
criscenciani
defensoris rusticiani
rufiniani
socrali ueneri ianu
ari mustoli quintasi mammae
yziciani prime donate seuere
uicturiae basillae.
2. L. V. victoriae — 3. C. nobilitani . mauri-
tani; L. V. nobilitane . mariani — 4. C. citini;
L. V. erescentiani; C. rufiani — 6. C. sacrati .
veneriae — 7. C. mustulae; €. L. memmae, V.
8, C. m. Nerelonis inter lineas : fli
ctiani ; L. yzitiani, V. izitiani — 9. L.V. victoriae;
C. addit : magniti.
XU KL: NOU*
IN ORIENTE
"Translatio corpo
ris . Sei Luce euangl
IN NICOMED:
Ir. Sei Luce . Uietorini
IN AXIOPOLI.
Hermetis . et taxii.
ET IUXTA POR.
to romano . Scae
Agnetis uirginis
IN CAMPANIA.
ciuit . Puteoli.
Ianuarii . et euticis.
ET IN AFRICA
Luci . Uietoris
Dasi . Leuci . Uieto
rici? Beresi epi
Uictricis . Faustini
Marcialis.
XV Κ' nó in axiopoli nt lucae evang filipi mar et hermetis
innicom | agnae in ostea civi nt luci et vietoris taxi in
camp civi puteolis | ianuari et euticis in aff luci victoris
dasilae giturici beresi epi vietricis faustini marcialis
et iuxta
scae
a ciuit
(o MIS
dasi
Rich. In anxiopoli!.lucae euan | gelistae . philippi martyris. &
ermetis . EL in | nicomedia agnae . In campania , ciuitate pute | oli .
ianuarii . & euticetis. ina
cas civitate
1 RI axiopoli. dm gp
Excerpta. ete, ἃ 914. lucae victuriae.
agnitis
leuci
uitrieis faustini et. marcialis
fessoris — 7.
XU KL: NOU: In oriente transla
lio corporis lucae euangelist
In mieomedia lueae uictorine
In — axiopoli
hermetis et taxii
porto romano pass
uir n campani
januari et eute
luci uietoris
beresi epi
potioli
in africa
uicturici
9. C. sancti lucae — 3. L. V. Iuci . victorini;
C. victorinae . iustini — 4. L. V. acxiopoli ; C.
taxis — 5. C. portum romanum, L. V. porta
romana — 6. C. L. V. agnetis; C. addit: ebro-
natalis 5. aquilini episcopi οἱ con-
V. civitas ; C. puteolis, L.V. pitioli
ianuarii. felicis et depositio iusti
pueri . In africa — 9. L. V. victorici , boresi —
10. L. V. vietorieis.
XIIII KL" NOUB'
IN HOSTIA . Asteri
Neapoli . Sussi . lanu
arii . Festi . Desiderii
IN CIMITERIO
Puteolis . Proculi.
Prosdoci . et nicema
lris.ej* Tasie uirginis.
Astibusti.
IN ANTIOCHIA.
Sirie . Natal. Scorü
Pelagi. Berononici.
Pelagie . et aliorü vi.
XIIII k nó in ostea nt asteri et in necapoli festi et puteolis | XIIII KL:
proculi | eutici prosdociae et nicae matris eius et tassiae
virginis | sussi festi desideri asti busti antioc pelagi bero-
nici It pelagize et alioR vut. prosdoci
ne uirg
ronici
vint . In
bani prbi.
Rich. In neapoli . ianuarii . sos | 511. proculi. euticetis ξ acutii E festi.
& desiderii. | puteolis ciuitate . prosduci . & niceae . Etin antio |
chia , pelagi . beronici . & aliorum «ὙΠ.
FEixcerpta etc, ἘΝ. pelagiae reclusae.
NOU: In hostia austeri
neapoli sussi ianuarii festi
desiderii In eimit potiolis p(ro)culi
et nice matris eius dom
asti busti In anthiocia
syriae nal scorum pelagi be
pelagiae οἱ
aliorum . XL
gall turonus dep colum
1. C. austerii presbyteri — 3. €. puteolis pro-
sculi, L. poteolis, V. puteol, — 4. L. V. prosdoti
et nicee ; V. martris; L. V. eorum— 5. C. buiti,
L. V. astibusti — 6, 7. V. heroniei — 8. C. vut
martyrum ; cetera om.; L.V. turonis — 8, 9. R*
columbanae.
ΒΕ ττ----Π΄΄
! prius Uictorini — ? priws mm —
8. prius rini — 5 add. m. 2.
f. 1944
C195»
[134]
Cod. Bern.
XIII KL: NOUBP:
IN PUTEOLIS . Ciuit
Dasi . Zosimi . lanua
rii . Dorothe . Sus
simi . Ianuarie.
IN NICOMEDIA.
Eutici . Promaci.
Luci . Marcellini.
Bermiaci! . Ir. Sussimi.
Ir. lanuarii.
IN GALL: ciuitat
agenno . Séi caprasi mar.
OCTOBER
Cod. Eptern., etc.
XIII k nó nicom eutici promaci luci mareellini | puteo-
lis zosimi dorotae ianuariae bermiaci sismnt Tt. | ianuariae
in gal civi agno caprasi .
Rich. In nicomedia . euticii . pro | maci . lueii . marcellini . puleolis.
zosimi . dorothei . ] ianuarii . susimi . In aginno ciuitate .sci capra | si
martyris.
Excerpta etc. G. caprasi neonis mart. — F. eutici neonis — 0.
Puteolis εἰς, zosimi episcopi.
lini bermiaci
uuiz.] *
susimii . ianuariae — 4. C, eusticis, L. euticii;
nuarii , iulii (L. V. om.); C. om. in g. — 6. uncis
Cod. Wissenb.
XIII KL: NOU: In potiolis ciui dasi
zosimi ianuari dorothe sus
simi ianuariane In nieomedia
eutieis promaci luee marcel
In gal ciut ἃ ὁ
[& € dedicatio secretari// andree & martini, in
genno 50] caprasi mar.
! uncis inclusa m. 2.
1. C. puteolis, L. V. ponteolis — 2. V. et zo-
simi ; C. anosinimi; C. L. V. dorothei — 2, 3. C.
C. promachi ; C. ἵν. V. lucii — 5. C. berniaci; C,
L. V. addunt :item susimi (L. V. sussimi). ia-
inclusa omnes om.
XII KL; NOUENE:
NICOMEDIA . Dasci.
Ometis . Zotici . Gagi.
cum xi militibus.
ET IN AFRICA.
Modesti . Eutici.
Matheri . Dissei.
IN NICEA BET
thinie? , afrigis.
Machari . Dicei . p(ro)euli.
NEAPOLI . Festi.
Ir. Modesti . et aliorü
xumero ducentorü
septuaginta duo puteoli
CAMPANIA : p(ro)culi.
Eutici . et Macharii.
LUGDUNO GALL:
Iusti et ? Beati . Uic
toris. Pueri . disci.
puli sei Iusti epi
XII kl Nó In nicorn dasciometis zotici gai et xit milit in aff
modesti eutiei maceri dissei | In nicea bithiti apricis
machari lugdu iusti beati victoris pueri
Rich. In nicomedia . dassi . come | tis . zotici . Et in affrica . modesti.
eulici.Et in nicea. | macharii . Neapoli . festi . lugduno galliae . l
justi , Et beati . uictoris.
Excerpta etc, R?. gagi cum al. ccnxxm.
p ag
XII K: NOU: In nicomenia. dasi zothici
[gagi.
cum xn milib; et in africa mo
desti matheri disei et in nicea
bittiniae afrigis machari
dicei proculi neapoli festi . mo
desti et aliornm numerum . GC.
uxxu . poteoli campanie . p(ro)culi
euticis lugduno gall iusti beati
uiatoris pueri discipuli 56] 40
iusti epi
1. L. V. zotici; C. gai — 2. C. millibus marly-
ribus — 3. C. L. V. eutici . materi ; C. dissei —
4. L. bithini, V. bithiniae; L. macharis — 5. C.
om. festi — 6. C. L. V. numero — 7. C. uxxx
(em.vxx) um, puteolis . L. V. puteoli — 8. C.
euticis . macharii . donatellae; L. V. eutieii (V.
euticis) et machari.
XI KL: NOUB:
IN ATRIANO
puli . "l'racia . Phi
lipi epi . Eusebii.
et hermetis . Seueri.
IN TRACIA . Ir.
Seueri . et alibi . passio
Séi . Leogadi.
X KL: NOUB:
IN ATRIA . NOPU
li. Seueri . Dorothei
IN GESAREA Cap
padotie . Longini?.
oo colo pool HLJSGGE COR Πρ“ 5658 ΦΦΦ-.-- ἡ τ τσ
1 j-— 3 imie --τ i "ai; " τ "
vd. Bernaci ed. Thimie — * in margine : et mettis Anghilramnus f.. aca. lo et in cathedra ipso die honorifice eleuatus.
XI k nó in tracia nat philippi epi severi et hermae discip
eius | severi eusebi it severi et alibi pas sei leogathi .
Rich. In tracia. philippi episcopi. | Et sci seueri martyris . & her-
mae discipuli eius . | & eusebii . Et alibi passio . sci leucadii.
Excerpta etc. Bedae-Flori cod. L, severi presb. hermetis diaconi.
XI KL: NOU: In atrionopoli tracie
phylippi epi eusebi et hermetis
seueri et alibi pas sci leugati.
1. C. adrianopoli, L. V. atriopoli — 3. C.L.
V. severi [C. In portu saneti valerii martyris].
In thracia item severi; L. V. legati — V. Ane
laterculum. coniungit cum praecedenti ; inde
augetur — perturbatio ordinis laterculorum
usque ad. finem mensis.
X k nó in adrionopoli severi et dorothei et in cess capb
longini seversi :
Rich. In andrianopoli! . seueri . & doro | thei . Et in caesarea capa-
dociae . longini.
1 R'. adrianopoli. -
Excerpta etc, G6 915. longini militis — O. in Atrianopoli Traciae etc.
in Caesarea Cappad. longini et aliis multis — Bedae-Flori cod. L. in
Caesarea Cappad, passio 55, longini severi vietoris et dorothei.
X KL: NOU: In atrionopoli seueri . do
rothei et in caesaria cappad
seuresi.
1. L. atrianopoli, C. adrianopoli, V. attriopoli
— 8. L. V. caesarea — 3. V. severi — . addit :
magni . iusti . In gallia deposilio sancti gralian!
martyris.
Cod. Bern.
UIIII KL: NOU:
IN NICOMED:
Seueri . Uitalis.
Felicis . Rogati.
. Paperi . Uictorie
Flauiani . Uietoris. -
Hierapoli.
FRIGIE: . Clau
diaxi . Eucarie
Alibi . Flauiani.
Iusti . et Uictoris.
{11 KL" NOU-
ROME - UIA
salaria . Maximi.
et aliorü . c . uiginti.
militum quorü no
mina soli do cognita 8.
et positi sunt. in cimi
terio trasone.
IN AFRICA.
Scorum . Satnini.
Claudiani . Primi.
Flauiani.
IN SARDINIA.
Sauini . Saturi.
Asteri . Chari.
IN GALL: ciuitat
sessionis . Crispini
et crispiniani.
Claudiani . Rogati.
Papiri . et Felicis.
Uitalis.
OCTOBER
Cod. Eptern., etc.
vim knó nicom severi vitalis felicis rogati papiri vietoriae |
et in erapoli frig claudiani eugari flaviani victori et alibi |
flaviani iusti vietoris
[135]
Cod Wissenb.
UII KL: NOU- In nicomedia seueri
uitalis felicis rogati paperi
uieturiae —flauiani ^ uicetoris . hie
rapoli frigiae claudiani euthe
ri flauini iusti
ich. In nicomedia . seueri. uilalis.fe | licis. rogati . papiri. &
uicturini . & flauiani . & | ierapoli . elaudiani . theocharii.
3. L. V. vietoriae — 5. L. flaviani; C. L. V.
Excerpta. etc, Notk, Nicomedia severi dorothei. addunt : et victoris.
VIII k nob rom nt maximi et in sardifi in turrib: gavini It
rom cxx milit In aff saturnini claudiani | primi flaviani
asleri chari gall sessionis crispini et crispiani | claudiani
rogati papiri felicis vitalis .
ὉΠῚ KL" NOU: Rom maximi et alio
rum . cxx militum quorum nomi
na ds scit et in africa scorum
saturnini claudiani primi fla
uiani In sardinia sauini saturi
asteri chari In gall ciuil sessi
onis scorum crispini el crispiniani
Claudiani rogati papiri feli
cis et uitalis et sanctonis transl
sei uibiani epi et conf
Rich. Rom . maximi. Et in sardinia.ga | ini. Et in affriea . sa-
turnni! . claudiani . primi . Sues | sionis eiuilale . scorum crispini. &
crispiniani.
3, 4. C. In gavalis depositio beati hilarii epi-
scopi et confessoris . In africa saturnini — 4. C.
primini — 4, 5. C. flaviani . zotiei — 5. V. Aune
laterculum bifariam dividit; usque ad flaviani
ad signat. diei X kal. nov.; reliqua diei VIII
k. nov. — 6. L. asthentari; V. asteritari — 6,
7. C. om.in g.; C. suessionis civitate natalis, L.
sessonis — 7. C. addit : martyrum — 8. C. pa-
pari — 8, 9. L. V. felicis . vitalis — 9. C. tran-
slatio corporis — 10. L. iubiani.
! RI saturnini.
Excerpta etc, ἘΔ. Rome quadrag. martirum maximi theodoti —
G 915. Rome maximi et in via Salaria passio quadraginta militum —
G. Roma natalis sanctorum quadraginta sex seu millia centum viginti
quatuor.
UII ΚΙ, NOV-
IN NICOMED:
Seorum . Luciani.
Marciani . Flori.
Eraclide . Tuti.
Ir. Flori.
IN TERRITURIO
beturico . monaste
rio longoreto
lranslatio siggerà
ni et deditio basili
ce ipsius *.* !
UII KL; NOU: In nicomedia scorü
luciani marciani fori eracli
tuti et flori [obiit anghilhramnus archieps]
VII k nó nicom luciani marciani flori et heraclidae titi
item flori
Jtich. In nicomedia . luciani. marciani. | flori & eracliae . tuti. 1! uncis inclusa m. 2.
Item flori.
3. €. mardiani . florii; L. V. om. marciani —
3. C. desinit. in tuti, L. V. in flori — Uncis in-
ibi flori iae — R3 florituli — O. heraeli
Excerpta etc. G 915. alibi flori pelagiae ee
viti — Bedae-Flori cod. B. tulli florini,
MEER 0
! dn margine : et metis
transitus domni sigobaldi epi et anghi
m archiepi.
10
^
?
f. 1951
f. 196:
[136]
Cod. Bern.
UI KL: NOU*
IN FRIGIA TARSI
Policarpi . Gagi.
Cumini . Chononis.
Longi . Diodori.
Metropi . Cuminie.
ROME . Marci
ani . Luci . Uieti.
ET IN SARDI
nia p(ro)ti Ianuarii.
Tarrei . Comini.
et alibi . Sci Florenti.
el uigl apostlr.
Simonis et Iudae.
OCTOBER
Cod. Eptern., etc.
VI k nó sardin In turrib: proti et januari et in frig eomeni
canonis | diodori et metrobi It in frig tarsi policarpt gagi
noconi logi | rorn marciani luci vieti tarrei comit et alibi
florenti
Cod. Wissenb.
UI KL: NOU: In frigia tarsi poli
carpi . gagi eumini noconi
longi diodori metrobi euminie
Romae mariae luci uieli et
in sardinia poti ianuarii tar
rei commini et sci florenti
Rich. In sardinia . proli . & ianuarii . Etin | frigia. eumenii T Ro.
dori . & metropi ! . Rom maria | ni . lueii alibi . llorentii . Rome? .
MARINIA | NI. CRISANTI . DARIAE «HIE
1.C. In africa sanctorum saturnini . Πανὶ, In
frigia — 2. C. gai . nocomini — 3. C. euminae ,
tuti — 4. C. L. V. mariani — 6. C. comminae —
5, 6. L. V. tarsei . comini; L. florenctis,
1 Ri, metrobi — ? R'. Rome etc. 0m.
Excerpta etc. ἃ 914. gagi niconi.
U KL: NOU:
IN ANTIOCHIA
sirie Smaracdi
Mariane . Arcelladi.
ET IN CARTHAGIN:
Sci Suffroni.
et in siaxr . ** ! Natal
apostulorü . Simo
nis . canaxei et ;udae ?
3 ////] zelotis.
Amaranti . Quinti
et Luci *
V k nó in antioc nt zmaragdi in cartag sofrori et in suanis
civit | persa? simonis et iudae aposlm marianae archeladi
kartag | amaranti quinti et luci. 9
U KL NOU: In anthiocia syriae
marandi mariane arcelladi
el in cartaginae sci suffronisiani
et nat scorum apostolorum simo
nis cananei et iudae zelolis a s
maranti quinti et luci.
Rich. In antiochia . smaragdi . mariani . | Et in carlagine . sofronii .
Et in suanis ciuitate. per | sarum . Natale apostolorum . symonis . &
judae.
Excerpta etc. RÀ. in Susanis civit. Persida symonis kananei et iudae
zelot.
92. C. maraudi; L. V. maurianae — 3. C. sul-
fronisoni, V. sufronisiani — 6. C. lucii , iusti.
III KL NOU:
5IN LUCANIA
Sii Sacinti . Quinti.
Feliciani . et Lucii.
ΠῚ KL" NOU. In lucania sci sacineli
quinti feliciani et lucini
IIII k nó lucari nt quinti mar sacinoti feliciani et luci
Rich. In lucania . quinti martyris. Ia | cincti . feliciani , & lucii.
sacinoti , & lucini.
1, 2. C. autogr. Nevelonis saccincti . nevelo-
nis.quinti; L. sanecinti, V. saccinti — 2. C.
felicianae et lucianae martyrum.
Excerpta etc. G 915. sacinoti et luciani. G 914. felieiane luciani —
Rhab. iacinthi quintini felicianae lucini.
III ΚΙ, NOU:
IN NICOMD:
Ianuarii . Calendi
onis . Marciani.
Maximi . Germani
Marci . T'iofili.
Eusebii.
ET IN AFRICA
Passi sunt marty
res Numero ducenti
xxx . Ir. Felicis.
' Quinti . Lucae . Luciani.
Uictoris . Uitalis
Donati . Petri . Mari.
Ianuarii . Firme
Hermetis . Orbani.
Attici , "* ^ Passio Sei
Feliciani eü sociis suis
IN ANTIOCHIA.
lanuarii . Marciani.
Nazari . Geruasi.
Protasi . el celsi pueri.
IN TOLOSA Ciuit
lranslatio corporis.
501 Salnini epi et mar *
III k nó nieom nt ianuari calendini marciani germani
marci | theofili et in comsa maximi eusebi et aff pas mar-
lyfcoxx | Item felicis quinti luciae luciani vieloris vitalis
donati petri | mari ianuari firmae hermetis urbani attici
et feliciani e | socis suis in antioé ianuari marciani nazari
gerbasi protasi | el celsi pueri tolosa trans! saturnini epi
et mar .
III KL: NOU: Nicomedia ianuarii
calendionis marcialis germani
marci tiofili eusebi et in africa
passi sunt martyres numero . cC.
xx .felicis quinti lucae luciani . uic ὃ
loris uitalis donati — petri mari
ianuarii firmae hermetis ur
bani altiei et pas si felieiani
οὔ sociis suis In anthiocia ianuari
marciani nazari geruasi ω
protasi et celsi pueri tolosa ciui
translatio corporis si saturni
ni epi et mar.
3. C, L. V. theophili. L. V. om. et —4 C. L.
V. passio sanctorum martyrum — 6. V. màn.
— 8. C. attiti — 10. L. V. gervasi et — 11. C.
om. civi.
Rich. In nicomedia . ianuarii.calendini. | Et in africa , felicis .
quinti . luciani.uietoris, Et in | antiochia , Ianuarii . marciani . na-
zarii.
1 et supra lin. m, 2. — ? iudae add. m. 2. — ὃ hic abrasum Simonis — * iti
1 devi. UAM Ad 5 add. m. 2. : hobii i ^ i INT is ciui tio
sci terentii epi et conf. — * et m. 2, ed. om. — * in margine : et in gal. vico leudio impedi mie: subd. — ^ in margine : mettis ciui. dep(o)si( )
Cod. Bern.
PRID: KL: NOU*
IN AFRICA . Roga
tiani . Diaconi . Iuliani.
Furtunati . Siluani
Uincenti diaconi
Kalendionis . Bone
facie . Caste . Secun
de . Gallice . Agapie.
Uictorie . et alibi.
. Felicissime . Donati.
Romani . Siluani.
Mimmi . Angelafi.
Nundini . Felicis
Donati . et aliorü XXX. *
vir . Ualeri . Uicenti.
IN TERRITURI
o ambienensium.
Sei Quintini marty:
IN SPANIIS . Ianu
arii.
IN MACHEDO
nia . Uitalis . Ir.
Petri . Griscenti.
Alterni . Uictorini.
Ir. Petri . Marcoti.
Mammari . Satnini.
Uigelanti . Nundini.
IN NICOMED:
Philippi . et Kalen
dionis . et vigilia
Sii . Benigi.
OCTOBER
Cod. Eptern., etc.
Pridie k nó In afr rogatiani prb vincenti diac rusticiani
agapitae | victoriae et aliorum vir In aff dogoni iuliani
furtunati silviani | kalendionis bonaefaciae castae secun-
dae sallicae agapini | victoriae et alibi felicissimi donati
rusticiani fortunati romani | silvani mimi angelafi nundi-
nis felicis donati et alios xxvi | valeri vincenti in spanis
januari in macid vitalis petri eriscentis | alterni victorini
macracoti mammari saturnini nicom philipi | et kalendio-
nis 'agusta veromandoru sci quintini mar.
! litt. inclinatae m. 2 scriptura unciali.
Rich.In africa. rogatiani . prbi . uencentii ! | diac. rusticiani , iuliani,
[Lingnü dni cü eruce in cellà sci georgii uenit.]?
furtunati. castae . In ma | cedonia . uitalis . Et in. nicomedia , phi-
lippi . Et in | gallia augusta uermandorum , passio sci quintini.
1 R1, vincentii — ? uncis inclusa m. 2.
Excerpta etc, R?. in pago Vermend super fluvium qui dieitur Summa
passio etc. — G 914. philippi et sce perpetuae felicissime caste,
[137]
Cod. Wissenb.
PRID: KL: NOU: In africa daconi iu
liani furtunati siluani calen
dionis bonifaciae castae secun
dae gallicae agapi uictoriae
felicissimae donati rustiani
furtunati romani siluani
mimmi . angelafi ^ nundini . felicis
et aliorum xxvm ualeri uin
centi In hispanis ianuarü In
machedonia witalis petri mar
coti mammari saturnini ui
gilanti nundini In nicomedia
philippi et calendionis In gall
pas si quintini mar
144. V. hunc laterculum dividit : usque ad v
8 adsignat diei ILI k. nov.; cetera diei seq. —
1.C. claconi — 2, L. V. fortunati — 3-5. L. V.
bonifatii . casti . secundi . gallici , agapi . victo-
rii . felicissimi — 5. C. felicis . simoni . donati;
C. L. V. rusticiani — 6. L. V. fortunati — 7. C.
minimi; C. L. V. angelasi ; C. nuncini . felicis-
simi; L. V. felicis . donati — 9. C. hispania, L.
V. spania — 10. C. L. V. macedonia — 10, 11.
C. L. V. petri . crescenti . alterini (L.V. alterni).
vietorini.(V. item vietorini) item petri. mar-
coti — 11, 12. L. V. angilanti; C. vigilantis .
nundini . magnili — 13. C. augusta viromando-
rum in gallia — 13, 14, L. V. In italia passio
sancti quirini martyris.
n. δ, MMEBL
f. 126:
1. 1261
Cod. Bern.
LAETANIAS.
INDICENDAS
MENS: NOUB:
HABET DIES XXX
KL: NOUEB:
PICTAUIS Ciuit
Dedicat basilice Sei
Hilari! epi et conf
Petri . Mammeri.
Saturnini.
IN MACHEDON:
Dedicat basiliee . Iacobi.
et Iohannis . apostolorü
IN TARRACINA.
Natale Seorü . Melta
gasi . Iuliani . Uicto
ris . Felicis . Griscentis.
Ir. Felicis . Satti . Perse
ueranti , Octauie
Gessie . Maximi . Risthe.
Saturnini . Donate.
Simplicie . Prime
Cesari.
ET IN CAPPADO
cie . Natl Sci . Machedoni.
et alibi . Scorü . Ianuarii.
Uitalis . Petri . Criscentis.
Uictorini martyris.
IN GALL; ROTEN.
Depos . Sei Amanti epi.
IN GALL: TERRITVRIO.
beturiso xoncupante.
Dolos uico . depos Séi
Lusoris . pueri et conf
ET LINGONICE.
ciuit castro diuiono *.
Benigni presbit et mar
et alibi . Scae Marie
et marte.
IN BETURIO Gor
tonis . castro . Depos
Rumoli presbiteri.
et Sci Melanti.
IN GALL: AGUSTIDUNO.
Primini epi. Et festiuitas
omnium scorum 5.
Π|. NON: NOU*
Dedicat basilice Scorü
Syxti . Yppoliti.
et Laurentii.
IN AFRICA . Scorü
Pupliani . Uietoris.
Hermetis . Iusti . Uitalis pap*
NOVEMBER
Cod. Eptern., etc.
Noimber dies XXX.
ΚΙ noemb in assia nt mace i
in melitia cristatis petri mammer!
vigilanti nundini interraci meldacasi ἷ :
cis crescentis It felicis satti perseverant | octaviae cassiae
maximae faustae saturninae donatae | simpliciae primae
In cessà capp macedoni et alibi ianuari vitalis | petri cres-
centis vietorini marcoti rotenus gall séi amantini epi |
betorieas lusoris confes gall civi lengoni benigni prb el
mar et | alibi scae mariae et sei melanti agustuduri pimi-
donis iuliani victoris felicis et
| saturnini In macidó
| Iuliani victoris feli-
ni epi.
Cod. Wissenb.
LETANIAS INDIC: MEN: NOU: HA
BET DIES XXX
KL: NOUEMPB Petavis
dicatio festiuitalis sci
ri epi et conf pelri mammeri s
saturnini In machedonia dedi
calio basilicae iacobi et iohannis
apostoli In tarracina — nai sta
rum meldagasi iuliani uieto
ris . felicis eriscentis item
sali octauiae cessiae maxi
me ristae saturninae donate
simplicie primae cesari et in cae
saria cappadocie Nat séi macedo
ni et alibi seorum ianuari uita 45-
lis. petri criscentis Uictorini mar
et lingonice ciui castro dioni be
ciuit de
hela
felicis 40.
nigni prbi mar et seae mariae
mart et sei melanti Agusteduno
gall dep sei primi epi In sidio 9
monasterio dep sei audomari conf
1, 9. C. Festivitas omnium sanctorum . pieta-
vis civitate dedicatio basilicae sancti etc. —
L. V. lugduno galliae civitate depositio saneti
genesi episcopi el confessoris . pictavis civitate
festivitas, — 2, 3. C. L. V. hilarii. — 4. C. satur-
nini . magni . et passio eustachii martyris cum.
uxore et filiis. — 4,5. L. V. In macedonia ia-
cobi dedicatio et. — 5, 6. C. et saneti iohannis
evangelistae . In tarracina; L. trácina, V. ter-
racina. — 7. C. L. meldegasi. — 8. V. crescen-
tis. — 9. C. L. V. sati (L. V. satti). perseveranti;
L. V. cassiae. — 9-11, C. merginae inter lineas
m. Nevelonis) . eristei . saturnini . simpl/// (sw-
pra lineam m. Nevelonis doJ//) . primicae . sari
(em. primi . cesari) . agni . iusti. — 11. L. V.
Rich. In asia , macedonis . Iuliani . | Rome. caesarii. Augustiduno.
sci pinminii!. | episcopi . parisius , depositio . sci marcelli epi. | Et
festiuitas? omnium scorum.
! RI, pimminii — RJ. et feslivitas ete. om.
Excerpta etc. ἃ 915. pimmenii episcopi — G. Mariae mar. (R5.
maria marta). Romae caesarii severinae (Tr. severini) — O. caesarii
diaconi et iuliani presbyteri.
simplieii . caesarii. — 11, 12. L. V. caesarea, —
19. C. om. cappadociae. — 14. V. crescentis, —
14, 15. C. alior. mar. castro divione passio san-
cti. — 15. L. V. In ligonica. — 15, 16. L.X$
benigni primi martyris. — 16, 17. C. om. ets.
m. m. — 17. C. L. augustiduno, V. augustu-
duno. — 18. C. om. gall.; L. V. desinunt in
epi. — 18, 19. C. baiocas civitate saneti vigoris
episcopi et confessoris . sitio monasterio. —
19. C. episcopi et confessoris.
laurenti | hermetis iusti vitalis pp.
Tiich. In africa . publiani . uictoris. | hermetis.iusti . uitalis . [Eusto
chii et soc, ed mrz] !.
1 Uncis inclusa m. 2.
Excerpta etc. G 915. F. alibi iuliani (v. diem praec.). — O. Afric
papiae — Rhab. publii etc. et papiae.
III N* nó in aff pupliani victoris οἱ pupliae syxti ippoliti et |
popliciani etc. Romae dep. vitalis pp. — Bedae-Flori cod. B. vitalis et
III NON: NOU: Dedicatio basilicae
sCorum sixti eppoliti οἱ laurenti
et in afriea nat scorum popliant
uietoris hermetis iusti uitalis
pape.
culum huius diei
1-5. C. Seriptor codicis later:
om.; Nevelo adscripsit ima pagina. — 2.
syxli . ypoliti . laurentii . iustini. mar.; b
à | om. et. — 3. C. L. om. et; C. L. V. poliani. —
4. L. vital. — 5. L. papae, V. pP. C. papie -
quintili,
pe
1 prius Helari — ?* emend. divioni — ? litt. inclin. add. m. 2. — * ed. pape
Cod. Bern.
III NON: NOU:
1975 IN CESAREA CAP
p adocie . Germani
Thiofili . Cesari . Egrili.
Uitalis . et alibi pas
Agriculi et depos
domni p'minii! epi bone
memorie.
NOVEMBER
Cod. Eptern., etc.
* - m s cappod nt germani theofili vitalis iusti et
'rmetis gobbani germani teofili cessari ili vitali
genie | egrili vitalis et
à Rich. In caesarea capadociae. ger | mani . theophili . iusti . & erme-
lis. agriculae. | casarii . alibi depositio . sci pirminii epi.
Excerpta. etc. Rhab. in caesarea etc, germani domnini ete.
PRID: NON: ΝΟ’
IN AFRICA . Primi.
Cesarii . Gregorii . porfiri?
Amanti . Publii . saturi?
Secunde . Uictorine
Perpetue . Uietoris
Quarti.
ET IN NICEA.
Domnini . martyris *.
AGUSTIDUNO.
Proculi epi.
[139]
Cod. Wissenb.
HI NO: NOU: I aírica cappad nat
séorum germani tiofili caesa
ri egrili uitalis et alibi pas see
agricolae
1. C. L. V. Dedicatio basilicae saneti andreae
apostoli (L. V. om. ap.) . Deinde C. In cesaria
cappadociae. — 2. L. V. theofili, — 3. L. V.
sancti. — 4. C. agrieulae virginis et martyris .
item felicis . crescenti.
II N nó in aff nt primi cessari grigori porfyri amanti
saturi cessari victurinae et perpetue | subli secundae
victoris quarti in nicea domnini agustud proeuli epi
Rich. In africa. primi.gregorii. | amantii . saturi . Augustiduno .
proculi epi.Etin | nicea .domnini.. Alibi uicturinae . perpetuae.
Excerpta etc. R9. primi gregorii agresti proculi . Rodon. civit.
amanti ep. etc. — Ὁ. Rotenus Gallia amantis ep. — Rhab. amantis
saturini .
PRID: NO: NOU: In afreca nat seorü
primi caesari gregori porfiri
saturi amanti publi secundae
uielurinae perpetuae uictoris
quarti et in nicea nat! séi dom 5
nini . Agusteduno gall dep bea
li proeuli epi Roten gall dep sci
amandi epi In gall ciui beturicas
dep sei lusoris pueri et conf
3, 4. L. V. secundi . vietorini, — 6. C. L. au-
gustiduno, V. augustud.; C. om. gall. — 6, 7.
L. V. saneti proculi. — 7. C. rotenis civitate,
om. gall. — 8. €. L. V. amantii ; C. addit : et
confessoris; V. bituricas.
NON: NOU:
IN GESAREA.
cappadocie . Domnini.
Gesarii . Antonini.
et alibi . Epefani
Gregorii . Appini.
LU — Saturnini, Amanti . Publii
IN CAMPANIA Ciuit
e Marci epi et Secunde.
! CAPPUA CIUIT* coras?
d Quarti conf et uigl
] Sii Melani . et tran
situs uuiniramni.
No nó cessat cappó domnmini in capua quarti confes in
ecas marci | epi cessari antonini et alibi epifani gregori
appimi saturnini | amanti pupli camp civi capua mare! et
secundae quarti
adociae . dom | nini . caesarii . antonini . In
ich. In caesarea cap: : i
xs & secundi . In capua . quarti . confessoris.
campania , marci | epi.
NON: NOU: In caesarià cappad
nat séorum domnini caesari
antonini epefani gregori ap
pini saturnini amanti publi
In campania cinit nat scorum 5
mareiae et secundae capua
ciuit nat scorü euras et quarti
1. L. V. caesarea — 3. C. om. antonini; C.
aephiphanii, L. V. epifani, — 3, 4. L. V. appiani.
— 4. C. puplii mart. — 5. C. om. civit. — 6. L.
marcis, V. marcii et secundi, — 7. C. L. V. eu-
rasi; C. addit ; ioci . ludi.
MEN
! prius permini — ?, ?, *, ἢ add. m. 2.
MOS dio di REESE.
1, 127«
[140]
Cod. Bern.
UIII . ID: NOU:
IN NICOMEDIA-
Adriani . Iulie . et eusebii.
IN AFRICA . Donati.
Pauli . Balsami . Dom
nini . Prime . Dulie.
Furtunate . Ianuarie
et Quarte.
ET IN TONIZA-
Africe . Felicis
IN FRIGIA . Ianuarii.
Attici . Barici . Mam
mari . Ueuericini
et uenerie.
REDONIS GALL:
Depos . Melani epi et conf
NOVEMBER
Cod. Eptern., etc.
VIII idus nico nt eusebi iuliae et in adriopoli eustasi οἱ
eusebi | In aff donati pauli balsami domnini primae duliae
furtu | nati ianuari et quartae et intoniza aff felicis et in
ífrig | Ianuari allici barici mamari verecini et veneriae
redonis civi | gall depos menelai epi.
Cod. Wissenb.
UII ID: NOU: In mnicomedia mag
scorum adriani iuliae et eu
sebi In africa nat scorum do
nali pauli balsami domni
ni . primae duliae furtunate
januariae quartae et in to
niza aíricae nat sae felicis
et in riga Nat seorum ianu
ari attici barici mammari
ueuericini et — ueneriae In eiuit40
redonis gall depos sei miliani
epi et conf
Rich. [slat. sanguinis dni in augia(m) . Ipso die . s. Willibrordi epi
& c.]!*. ᾿ ; ;
In nicomedia . eusebii . & iuliae. | Et in africa . donati . pauli .
balsami . domnini . feli | cis . Redonis galliae . depositio . sct melani
epi . [in equitania ? sci leonardi confessor.]
9, L. V. om. et. — 2, 3. C. eusebiae. — 5,6.
L. V. primi . dulii . fortunati . ianuarii . forti,
et in tonize. — 7. C. sancti, V. sanctorum, L.
om. — 10. L. V. venericini. — 11. C. regidona;
L. in gallia; C. melanii, L. V. mamiliani.
1 uncis inclusa m. 2. supra. lineam — * uncis inclusa m. 2, in
margine.
Excerpta ete. G. ἃ 914. Redonis translatio sci Melani confessoris.
UII ID: NOU:
IN NICOMEDIA-
E'sebii . P//obisi! . Eustasi.
Mari . Primi . Iulie Ianu
arii . RogatiaNi.
Optati . Adriawi . et alibi.
Natal . Sinfronii . Ni
costrati . Gaudii . Uie
toris . Castori . Balsimi.
IN AFRICA . Rogati.
Donati . Prime . Iuliae et fu.*
Et vufi epi?
UII ID: NOU: In nicomedia nat si e
usebi pobisi eustasi mari primi
iuliae ianuari rogaliani op
tati atriani et alibi mat seorü
sinfroni nicostrati gaudii 5
uietoris castori balsami et in
afreca natl séorum rogati
donati primae iuliae; [ded. oratorii sci
angeli in // uded.]*
VIL id No? In aff nat rogati donati pauli primae et bal-
same nieomé eusebi pobisi eustasi mari | primi iuliae
ianuari rogatiani optati andriani et alibi | nat simfori nico-
strati gaudi victoris castori balsami
! in margine m. 2 : t Hic domnus T apostolicus uir uuillibrordus
eps migravit ad xpm.
Luncis inclusa 2 m.: post in una littera legi
nequit.
9. (. L. V. pobisi. — 3. C. ianuariae . roga-
tianae; L. V. om. rogatiani. — 4. C. L. V.
adriani. — 5. L. V. simphronii. — 4-6. C. om.
ab et alibi ad balsami. — 6. L. om. et. — 8.L.
V. primi .iulii; C, L V. cetera om. — Uncis.
inclusa solus W.
Rich. In africa . rogati . donati. pauli. | In nicomedia. eusebii .
prouisi . marii , primi . Et ali | bi ;sinfronii .nicostrati . gaudii . uictoris.
Excerpta etc. E?. in. Africa rogati provisi etc. — R2. alibi symphroni
rogatiani donati — Bedae-Flori codd. C. V. primi iuliani ianuarii.
UI ID: NOUEB-
ROMJE Adcelio
monte . Sinp(ro)niani.
Claudii . Castoris . Ni
costrati.
ET IN AFRICA
Primi . Macharii . Iusti.
Amaranti . et aliorum
XUI.
IN NICOMEDIA
Eusebii . Celesti . Eustasi
Marii.
VI id rom nt simforiani claudi nicostrati et castoris | et in
aff primi maechari iusti amaranti et alioR xxvii | in nicom
eusebi celesini marii.
UI ID: NOU: Romae Nat séorü
synfromi claudi castori nicos
trati In. africa nat scorum
primi machari iusti ama
ranti et aliorum . xvm. Et in ni
comedia nt seorum eusebi
caelesti eustasi et marii
; Rich. Rome, scorum quatuorcorona | torum . simfroniani . claudi.
nicostrati. simplici. | castorii . Et in africa . primi . macharii . iusti ,
amaranti.
9, C. simplici . sinphronii; L. simphronis
V. simphronii. — 2, 3. C. nicostrati et sancto-
rum mi coronatorum severi severiani carpo"
phori victorini. — 5. C. rxxxxim; L. xvut. —
7. C. calesti, L. celesti; C. addit : magni.
Excerpta. etc. G 915. Rome scoru.quatuor coronatorum id est
severi severiani carpophori et vietorini . et aliorum. quinque scoru
martyrum id est claudii seu ceterorum.
! prius Probisi — *? litt. inclin. add. m. 2.; ed. om. et fu.
Cod. Bern.
U ID: NOUEB:
IN NICOMEDIA
Damiani . et alibi . Do
nati . Restituti . Uie
torini . Salutaris.
Criscentis . Demetri.
Nemesi . et exuorgi.
ROMA . Clementis
et Sinp(ro)wi.
IN SPANIIS . Fausti.
Januarii . et Marcialis
martyris.
III ID: NOU:
IN ANTIOCHI
Demetri epi . Amesidiae
Eustoci . et sociorü eius
Tanuarii.
IN AFRICA . Satnini
Donati. Anwi . Bonie
et aliorü xui.
ROME . Deposit.
Si . Leonis epi
IN GALL: AURELIA
nis ciuitat. Depos . beati
Monitoris epi . et uigl.
Sei Martiwi.
NOVEMBER
Cod. Eptern., etc.
V id in nicom damiani et alibi rogati restituti victori | salu-
taris crescenti dimetri | nemesi georgi rom clementis sim-
proni in spanis fausti | ianuari et marcialis.
Rich. In nicomedia » damiani . Alibi do | nati , restituti . uicturini .
Rom theodori . Et simfro | nii . Et in spaniis . fausti . lenuarii ἃ
martialis,
j Excerpta etc. G. Roma theodori ippoliti adriae grisogoni sinfronii
fausti etc, — R*. Rom. theodori chrisogoni — G 914, Romae. crisogoni
sinfronii.
IIII id 1 in antioc demetri amesi eustoci et socior eius in
aff saturnini anniboniz | et aliorum xvm rom depos leonis
epi aurilianis gall | depos monstoris epi.
! in margine m. 2 : t Hic translatio eiusdem sei . uvillibrordi.
Rich. In antiochia . demetrii , aminesi. | In aírica . saturnini.
donati. Rom depositio sci | leonis epi . Aurelianis . depos . sci nito-
ris epi.
Excerpta etc, G. amatoris epi. — R?. montoris — Rhab. amnesi
eustachii -— Bedae-Flori codd. C. V. Antiochia eustochii et sociorum
eius — codd. A. T. L. amonesii diac.
[141]
Cod. Wissenb.
V ID: NOU: In nicomedia nt scorü
donati restetuti uictorini sa
lutaris — eriscentis ^ demetri neme
Si et exuorgi Romae natl scorum
clementis et simproni In spaniis 5
nat séorum fausti ianuarii
et marcialis mar [et natl sci theodori]*
1 uncis inclusa m. 2 vel 3.
2. C. damiani . donati . restituti; L. V. theo-
dori et damiani . Et alibi natalis sanctorum
donati . restituti. — 3. L. crescentis, V. crescenti.
—4. C. exuorgii . eusebii ; L. exurgi. V. oxuorgi.
— 5.C. simphronii, — 6. L. V. faustini. — 7. C.
teodori mar.; L. V. desinunt in martialis mar-
tyris.
Π| ID: NOU: In anthiocia nat sco
rum demetlri epi anienesi diac
eostosi et sociorum eius ianuari
In africa nat séorum saturnini
donatae anni boniae et alio 5
rum xvi BHomae depos séi leonis
epi et in ceiuit aurilianis dep
beati munitoris epi.
1-3. C. sanctorum primi . mach;// diaconi .
eustasi, — 2. L. V. aniesi. — 3. L. V. eustosi; C.
januarii. candidiani. — 5. C. L. V. donati; C.
anniboniae, L. V. annii . bonii. — 7. C. L. V.
aurelianis.— 8. C. monotoris, L. V. mutoris; C.
addit : et confessoris.
III . ID: NOUEB-
RAUENNA
Ualentini! . Feliciani
Oetaui . Felicis . anu
arii . Eurundini
Uietorini . Felicis.
Nisi . Iuliani . Uin
centi . Ianuarii.
Giltini . Bonefacii?
martyris . Minaci
Domni . Firme
Marie . Felicitatis
Felicie . Innocentiae
Furtunate . Principie
Domnicelle . Clemen
line . Ianuarie . Uin
turie
ALEXANDRIA.
Metropoli . Sci Minatis.
IN GALL: CIUIT-
loronis . Depositio Sci
Martini epi . et conf.
ET LUGDUNO
gall Depos . Uerani epi.
NEN
! prius Valentina — ? prius Bonefaciae.
III id raven nat felicis valentini novelli octavi ianuari
herundinis saturninae | et anniboniae gall civi turonis séi
martini vietorini | felicis nisae iuliani vincenti it ianuari
giddini bonifati | miraci domni firmi mariae felicitatis
feliciae innocentiae fortunatae principiae domnicaellae |
clementini ianuariae victuriae in alàx sei minatis | et in
lugduii verani epi.
Rom. sci men | nae . Turonis . dormitio
7 . felicis . Free mens
Rich. Rauenna . feli galliae . deposit . uerani epi . uicturini , &
sci martini epi . lugdu | no
donni.
III ID: NOU: Rauenna nat seo
rum ualentini feliciani oc
taui felicis ianuari eurun
dini uieturini felicis nise iu
liani uincenli ianuari . ygyd 5
dini bonifaciae mar mina
ci . donni . firmae mariae feli
citatis felieiae innocentiae fur
lunatae —prineipiae domne cael
lae clementini ianuariae uic 4
luriae alexandria metropoli
nat séi minatis et in gall ciuit
turnis dep séi martini epi et conf
lugduno gall dep uerani epi
[In huuizunb. //t///d/// ee t ////ij//fmar/]] *
! uncis inclusa m. 2, deinde deleta.
1, 2. L. V. om. nat. scorum — 3, 4. L. V.
erundini; L. V. victorini — 4 C. nisei; L. V.
nisi — 5, 6. C. L. V. giddini — 6. L. V. bonifatii
— 6,7. L. V. minace — 7. C. L. V. domni — 8,
9. C. fortunati, L. V. forlunatae — 9. L. V.
principe— 9, 10. C. domnicellae,L. V. domne-
celle — 10. L. V. clementine — 10, 11. L. V.
victoriae, C. victuriae . iuliani — 12, 13. C. san-
clae menae martyris . turonis civitate — 13. L.
V. turonis — 14. L. addit : et confessoris.
| 2 oM
[142] NOVEMBER
"e ΡῈ Cod. Eptern., ete. Cod. Wissenb.
» . Bern. ; ? * NS “Ὁ : B . U- ἢ Ε
(198ν PRID: ID: NOU: IL id Nó in aff eutici in ces cap antonini maurili papl? us bout publi jn i -
3 : i i | eusebi E: i Cesa
IN AFRICA — : germani theofili οἱ cessari | ria cappd nl sorum germa
Mauroli . Pobli! . IN cesar ni thiofili caesari et sei eusebi
CAPPADOCIE 1 [Castro huuizunburg mil. uno. uia montana $
Germani . Tiofili. ded. oratorii sce f & scae mariae virg, An -
et cesarii . *' Sei Eusebii. pcccm.] "
Rich. In africa. maurili. publii.Et | in cesarea , capadocit . ger-
mani .& theophili Item | in ciesarea . sci eusebii . alibi purcharli
ὃ ! uncis inclusa m. 2.
confess.
* R*. burchardi.
Escerpta. εἰς. ἘΣ. burchardi epi. — R*. in Af. natal. s. Maureli in 9, C. auruli . publi . vincenti; om. et — 9,9,
Cesar . ata] . germani eusebii Leofoli etc. L. V. caesarea — 4. C. L. theophili.
ID: NOUEB: Idus ποῦ in aff eutici et in ces capod antonini in traeia | IDUS. NOU: In. tracia nl scorü
IN TRACIA . Edieti. edisti | tecis felicis eutieis it felicis hermoginis egisti! | edieti euthecis felicis hermo
Euthicis . Felicis. zebennae germani | mannicae andrani cum socis suis genis et aggesti et in cesaria
Hermogoenis . et ag ravef civi valentini soluto | ris gall civi rotenus depos cappd nt séorum antoni ge
gesti amandi epi turonis depos brietionis | epi et alibidepos s&i | benne germani ma/// à n
IN GESAREA CAP jacobi. et adriani cum socii suis Ra
padocie . Antonini. uenna ciui nl seorum . ualentini
Gebenne . Germani. solutoris uictoris et rotenus
Mannice . et adriani. ciuit In gall dep sei amanti epi
cum sociis suis. et conf In turonis ciuit gall dej 1
RAUENNA CIUIT* bricionis epi et conf et alibi dep
Ualentini . Solitoris. sei jacobi
Uictoris . INCUIT* add. in margine m. 1.
roten? . Depos . Sei
Amanti epi et conf.
IN TORONIS ciuit
gall. Depos . Sei?
Briceioni epi et conf
f. 198: el alibi depos Sei Ia
cobi
Rich. In africa . euticii. Etin caesarea | capadociz . felicis . Turonis.
brietii confessoris . Ro | me. felicis prbi . Rodonis . depositio sci
amanti epi.
2. C. aedicti . eutici — 2, 8, C. hermogeni et
agiestis martyrum — 3. L. V. caesarea — 4.
L. V. om. sanctorum — 5. L. V. germane . ma-
nicae, C. mannicae — 6. C. om. et — 8. C. et
victoris; C. rotenas, L. rotanus, V. rolinus —
9. C. om, in gall. — 10. C. om. gall. — 11. C.
saneti briceii, L. bricei, V. bricii.
XUIII KL: DEC
IN HERACLEA
ciuitate tracia ναι]
Sci Clementiwi.
"'Pheodoti . Filomini
et aliorum multorü
quorü xomina ds scit
et eracli . in ipso die.
XVIII k: dee in eracla clementini et theodoti filomeri.
Rich. Τὰ eraclia . clementini . theodoti '. | filomini . eracli . uarici .
marcialis . donati.
1 RA theodori.
Excerpta ete, Rhab. in Eraelea etc. filomini eracli martialis donati et
aliorum multorum.
XUII KL: DEC: In heraclea ciui
traciae nt scorum clementini
theodotae filommi οἱ aliorü mul
lorum quorum nomina ds scit,
et eracli inipsodiae.
9. C. clementis . clementini —3. C. philomIn)
L. V. filomini — 4. C. om. q. n. d. scit — 5. C. e
ipsa die natalis sancti eraclii ; L.V. desinunt in
et eracli.
! prius Pobli, em. Publi — ? ed. rotenum; lege rotenus — ? ed, om.
Cod. Bern.
XUII KL: DEC:
IN AFRICA . Secundi
Fidentiawi . Uaricii
et Marcialis.
IN AFRICA Ciuitat
Yppone regio . Scorü
Siddini . Satnini . Serui.
Calendionis . Galawi.
Primi . Gewi . Secundi.
Theodoti . Demetri.
Parentis . Satore
ANTIOCHIA.
Donati . Restituti.
Ualeriani . Fruc
tuose eum aliis xu.
NOVEMBER
Cod. Eptern., etc.
XVII K de in aff secundini fidentiani varici οἱ marcialis in
aff | civi ippohi sydidini saturnini servi kalendionis galari |
secundi theodoti demigni parentis stratori antioe donati |
restituti valeriani fructnosae matronae et aliof xum
Rich. In africa . secundi , fidentiani . | & martialis . yppone regio ,
scorum siddini.sa | turnini . seruii , calendionis . gallani . secundi .
[ὦ fridolini.] '.
! uncis inclusa m. 2.
Excerpta etc. G. 915. Yppone civitate sindini saturnini eserini et sei
findani confess. — F. Yppone regione sindini saturnini et serini — in
Antiochia donati secundini fruetuosi — O. sildini ete. primigenii —
Bedae-Flori codd. C. V. valerii fructuosi eum aliis duodecim.
XUI KL: DEC:
IN AFRICA . Rufivani
Marci . Ualeri . Uic
toris . Pauli . Hono
rati . Donati Barici.
Uitalis . Ir. Ianuarii
Iuste . Ir. Alio. loco.
IN AFRICA . Nerei.
Pauli . Adriani . Secun
diani . Marcialis.
Uietoris . Uicturi.
Anteconi . Aureliani
Marcelli . Marine
Secundini . Frontoni.
IN ANTIOCHIA
Agustini . Iuste . Aurice
Pontie . Fructuose.
Matrone . Frute
Uin//centie . Marci.
Arispici . Marie
Fiste! Furtunate.
Felicitatis.
ET IN CAPUA.
Uitalis . Ianuarii . Iusti
Agustini . Ir. Iusti.
LUGDUNO Gall
Eucheri epi et conf.
et uigl Sci Απίανὶ
! prius Fist — ? in margine, m. 2 : Et eodem die dedica!
XVI k de' in capua agustini et. felicitalis in aff vitalis
januari | iustae et alibi videntiani marcialis donati vale-
riani poeliani | seeundiani rufiani marci valeri victoris
pauli honorati | donati barici vitalis it ianuari iusti it aff
neri pauli adriani | secundiani marcialis vietoris antigonae
aureliani marcelli | marinae secundinae frontoni in antioc
aguslini iustae | auricae ponliae fructuosae matronae
Iruetae vincen | tiae marcialis picimariae festae formatae
felicitatis | et in capua vitalis ianuari iustae iusti agustini
lugdü cessari epi
τ jn margine al. m. : Frumuald.
Rich. In capua . augustini . & felicitatis . : ll In airica . vitalis
ianuarii . & iusti . rufiani marci . Alibi augustini . lugduno . eucherii
& otmari confes.
etc, E?, otmari conf. in Alamannia — αὶ, 915. depositio
beati otmari abbatis — O. Antiochia. justi pontii.
[143]
Cod Wissenb.
ΧΟΠ KL: DEC: In africa nal sco
rum secundi fidentiani uarici
el marcialis Africae ciuit Ναὶ
scorum siddini saturnini serui
calendionis gelani primi geni
secundi theodoti demetri pa
rentis satore et in anthiocia
nl séorum donati restituti
ualeriani et fructuose cum
numero ΧΙ.
aliis
1l. Corb. brevius : In africa nat. ss. rufiniani
marci — 3. C. L. V. In (C. om.) africa civitate
— 5. C. L. V. galani; C. primi . genni, L. V.
primigeni — 6. C. secundae; V. theodori — 7.
C. L. V. saturae; C. addit : firmi . Depositio
saneti machuli episcopi . In antiochia — 9. C.
valerianae . fructuosi,
XUI KL: DEC: In africa ntl scorum
rufiniani marci wualeri uieto
ris pauli honorati donati ba
rici — uitalis Item — ianuari
et alibi nl scorum fidenciani
cialis donati wualeriani poetia
ni . Item alio loco in africa ntl sco
iusti
mar
rum neri pauli adriani — seeun
diani uictori anteconi aurelia
marcelii marinae frontini
secundini . In anthiocia agustini
iustae aurieae pontiae fructu
osae matronae fruetae uin
cenliae marci arispici mariae
fistae furtunate felicitatis
et in capua natl séorum
januari iusli agusliani lug
duno gall dep sei euceri epi
uitalis
9. C, marcii — 4. C. L. V. om. item — 6, 7. C.
poetiani et natalis; L. V. petiani — 8. C. nerei
— 9. C. martialis . victoris . victori . anteconi .
auriliani; L. V. martialis . victoris . anteconi .
aureliani — 10, 11. C. marianae . secundi .
frontoni . maiulini; L. V. marini . secundini .
fronloni (V. frontoni) — 11. C. L. V. augustini
— 13. L. V. iusti . auriei — 13. C. matrondae —
13, 14. L. vicentiae — 14. C. aruspici — 15. V.
siste; L. V. fortunatae; C. felicitatis . silvani —
17. C. augustiani et iustae, L. V. augustiani .
iustae — 18, C. eucheri episcopi et confessoris;
L. V. om. sci.
tio ecclesiae maioris beati petri apost(ol)i mettins(is) inlra episcopio.
NOVEMBER
Cod. Eptern., etc.
14] -
[ Cod. Wissenb.
XU KL: DEC: In cappadociae ciuit
campanie — Nat seorum agustini
eusari et felicitatis . In nico
media natl sei ammoni In asia
Cod. Bern.
XU KL: DEC:
IN CAPPUA Ciuit
Campanie . Seorü
XV k dec in nicorn ammonis et in assia matron:e et tecle
virgii | hierapoli victoriae albei et romuli. ammoni rom
transitae | herabe cecili nicorn scorü diophidis matronae
teclae | didae in eraclia gregoriae victoris in ces$ theodo-
co c ec tae | alfi saccei romani kartag aft dubitati tusci valentini mati storum filiae mationae 5
IN NICOMED: etin | grati sci galendionis in gall auriliani epi et confes. | teclae uirg In civi hierapuli
Ammoi. nat séorum uietoris et ἃ] et
IN ASIA Filiae. romolae quorum gesta haben
tur Romae trans tibere Nat :
sei cecii In nicomedia nat sae (0
ammone In asia nl séorum dio
bydis matronae teclae uirg
et dide et in eraclea ciuit natl sco
rum gregoriae et uietoris in
cesaria ΝᾺ scorum theodote 15
alfei zachei romani carta
ginae africae dubitati tusci
ualentini sci calendionis In gall
aurilianis dep sei aniani epi et conf
Matroxe . Tecle uirg
IN HIERAPOLI
Uictoris . et alfei.
et romole . quorü
gesta habentur.
ROME . Transtibe
re . cecilii
IN NICOMED:
Ammoni.
IN ASIA . Natal Sco
Diophidis . Matroxe
(19» Tecle virginis . et dide
IN HERACLEA
Gregorie . et Uietoris.
IN GESAREA.
"Theodote . Alfei.
Zacchei . Romani.
GARTAGINE
africe . Dubitati.
"Tusci . UalentiNi.
Sci . Calendionis.
IN GALL: Aurelianis.
Depos Sci Aniani epi et cf '
1. C. capua, L. cappadocia, V. cappad. — 2.C.
L. V. augustini — 5. C. phileae, L. syriae, V. si-
riae —6. L. hierapoli, V. ierapoli — 7. C. alphei
— 8, L. V. romulae; C. om. quorum g. h.—
9. C L. V. tiberim — 10. V. caecili — 10, 11. C.
sancti ammonii — 11, 12. L. V. diobidis — 14.
L. V. gregorii; C. om. et, addit : gemini — 15.
L. V. caesarea — 16. L. V. alphei — 16, 17. L.
carthagine, V. cartagine — 17. b. dubitatitii,
V. dubitatitus; L. V. om. tusci — 18. C. valen-
tii, addit : montani ; om. in gall. — 19. C. L. V.
aurelianis; C. addit : civitate; L. V. om. sci.
Rich. In nicomedia , ammonis , Et inasia. | matronae. & teclae
uirginis.In eraclia gregorii. | & uictoris . Aurelianis . aniani con-
fessoris.
Excerpta etc, R*. Aurilianis amanti confessoris.
XIII KL: DEC. In anthiocia ciuit ro
mani monachi barale et isici
marty et in spaniis cordoba ciui
aciscle mar hac die rosae ibidem
colliguntur et in caesaria bonoli 5
uietoris maximi luciani — carte
ri . et marciani In heraclea [{8
carteri et aliorum XL.
XIII KL: DEC:
IN ANTIOCHIA
Romani . Mona*" . barale
οἱ Ysiei martyris
ET IN SPANIIS.
cordoba ciuitat
Aciscli . martyris.
hac die . rose ibide
colleguntur.
IN CESAREA.
Boxoli . Uictoris? .
Maximisi . Luciani.
(199: — Casteri . et Marciani.
IN HERACLEA
3 Cartheri . et alio
rum quadraginta.
ΧΠΠ k de& in antioc nt romani barili et isiei mar | in
spanis cordoba civi asciclae mar in cess benoli vietoris |
maximi luciani cartheri marciani in heracla It cartheri et
alioR ΧΙ,
Rich. In antiochia . romani monachi . | barallie . & isici martyris .
& in caesarea bonuli, | uictoris . maximi . luciani . In eraclia , carte-
rii! . | Et dedicatio . aecclae . sci georgii martyris .In | cella . quae dr
(i. e. dicitur) Hathonis.
4, C. ysiei — 3. C. hispania, L. V. spania; L.
V. corduba — 4. L. V. aciscli — 4 5. C. om.
hac d. r.i. c. et — δ. L. cesarea, V. caes. 7
5. C. bonuli — 6, 7. L. V. casteri — 8. L. V. ca-
steri; L. addit : Et in tuscia lucca civitate depo-
sitio saneti frigiani episcopi.
1 RA, caterii, cetera om.
Excerpta etc, G 915. in. Antiochia romani episcopi et martyris —
Bedae-Flori codd. C.V. in Caesarea victoris et maximae.
! in margine : ipso die obiit leo diaconus — ὁ prius Uintoris — ? in margine : ipso die obiit immo prbt.
Cod. Bern.
XIII - KL" DECB:
IN GCESAREA
cappadocie . Maximi.
Mutiawi . Neofetis.
Tubis . Ianuarii .
Uitalis . Cartheri.
Marciaxi . Dicenti.
Zefori.
IN HERACLEA
Scarum Mulierü
uiduarü xumero xL.
AGUSTIDUNO.
Simplici epi
XII KL: DECB-
IN HERACLEA.
Bassi . Diowisi.
Orionis . et Dassi.
IN GESAREA
cappadocie . Agapiti.
IN SICILIA . Ciuit
missaxa . Apeli . Gagi.
IN SPANIIS . Maxi
mi . prbit. Kalendi
oxis . Marci . Uic
toris . Felicis.
Mellivi . Fausti
CrispiNi.
IN ANTIOCHIA
Basili . et Diowisi.
TAURINIS Ciuit
Séorum . Octaui.
Solutoris . Aduen
toris . et Agape uirg
Baselisci . Satwini.
Emeriti . Secundi !.
NOVEMBER
Cod. Eptern., etc.
iE k dec cess capp maximi muciani neofiti tobis ianuari l
vi alis Januari dicenti zephori in eracla scae mulieres cü |
viduis nur xr austidü simplici epi.
Rich. In Caesarea . maximi . mucii . ne | oferi! . muciani . ianuarii,
zefori. romani . | Augustiduno. - simplici .epi / / 11}
1 RI. neofferi,
Excerpta etc, ἘΝ. nicoferi muciani ete. — G. Romae maximi.
XIL Kk dec in eracla bassi dionisi et in cess capp agapiti
orionis et dassi in sicilia | civi misana ampili gagi in
spanis maximi prb kalendionis | marci victoris felicis mel-
liani fausti erispini antioch | baseli et dionisi taurinis civi
octavi solutoris et agapiie | virg basilisci saturnini emeriti
secundi.
Rich. In capua . augustini . bassi | dionisii. In sicilia . ampeli! &
gagi. Et in. taurinis . | octaui . solitoris . aduentoris . & agapae uir-
ginis.
1 R' ampeti.
[145]
Cod. Wissenb.
XIII KL: DEC. In caesaria maximi
muciani neoferi tubis ianua
ri uitalis marciani dicenti.
zefori In heraclea scae mulieri
cum uiduis numero xr agustidu δ
no simplici epi
1. L. V. cesarea. — 2, C. tobis — 3. C. carte-
rii.martiani, L V. casteri. marciani (V. mar-
cini) — 4. C. mulieris — 5. C. om. numero (cod.
C. vi...vis, autogr. Nevelonis viduis) — 5,6. C.
L. augustiduno, V. agustuduno.
XII KL: DEC. In heraclea bassi
dionisi orionis et dassi In cesaria
agapiti In sieilia — eiit — ruissana
ampheli et gagi In spaniis maxi
mi prbi kalendionis marci 5
uietoris felicis mellini fausti
crispini In anthiocia basili et
dionisi taurinis ciuit octaui
solutoris aduentoris et agapi uirg
baselisei saturnini emereti 10
secundi
3. L. V. caesarea. — 3, L. V. mesana. — 4.
L. V. ampeli; C. cai, — 4, 5. L. V. maxi. — 6.
C. milini. — 8. C. dionysii . rustici, — 9. C. L. V.
agapae. — 10, C. basillei; V. emeriti.
XI: KL: DECB-
IN ANTIOCHIA.
Baseli . et auxilii.
Saturnini . Zapperi.
et Matroxe . Base
lisse . Carali.
Eutici Kalendionis.
ROME Natale.
501 Clementis.
XI k in antioc nt basili zepheri matronae auxili saturnini
basiliseae | heracli eutici kalendionis rom nt sei clemen-
tis in civi astis | dimetri honori et alibi maximi quin-
tiani sisinni eustasi | stefani pioni heracli macedoni veri
sedoli.
iochi: i y ilii. Rom. sci clemen-
Rich. In antiochia . basillae . zeferi "n au | xilii. ] n
tis. Etalibi maximi . sisinni . | stephani . pionii . eracli . nacedonii.
1 R! zephiri.
iochi ibi is quintiani stephani
ta etc, G. E? Antiochia ete. Alibi clementis quin
Mrs C mts in Antiochia baselei saturnini Rom. nat. s. clemen-
tis et maximi — O. in civ. Asta ete.
XI KL: DEC- In anthiocia basilei
auxilii saturnini zepperi
et matroni basiliscae carali
eutici calendionis Rom nat si
clementis In iuit austis dimitri 5
honori maximi quintiani si
sinni . stasituti stefani pioni
eracli mecedoni ueri seodoli
3. C. zeppheri, L. zeppiri. — 3. C. basi-
licae . gavali ; L. baselisci, V. baseliscae, — 4.
C. euthicis . calendionis . evelpisti, — 5. C. cle-
mentis confessoris; C. L. V. demetri. — 6.
C. mauximi. — 7. C. L. V. stasi . tuti; C. pion. ut
— 8. €. L. V. macedoni ; C. L. theodoli, V. seo- ,
dori,
ij itis.
! altera. m. add. : eode(m) die obiit drogo sacerdos p(rejcam(ur) ut eius memores sitis,
ap MN. a RN
PIN --— D
NOVEMBER
Cod. Eptern., etc.
X k deé rom caeciliae et in alàx felicis zeli et in ostea
demetri et honorati | valeriani tiburti maximi alaxand
grisozo cleti verociani | it demetri it zeli in capp. longini
eutici nini leonti et fausli | leodufi gall pragmati epi.
Rich. Rome . caeciliae virginis . & in | africa crisogoni . cleli .
uerociani. In capadocia . | longini militis & mart. qui Xpm lancea
percussit.
Fixcerpta etc. ἃ. Tr. celsi cleti — R? Romae caeciliae ecc. maximi
urbani.
Cod. Wissenb.
X KL: DEC: Rom caeciliae uirginis
ualeriani tyburti maximi A
lexand felieis demetri zeti et
africa crisogoni cleti uerociani
Item demetri item zeti In cappd δ
longini eutieiani leonti et faustj
Agustiduno pragmati epi
in
1. L. sanctae caeciliae, V. nat. scae, — 9. 3,
C. L. alexandria. — 4. L. afrigia crisogeni, V,
erisogeni. — 5. L. V. om. bis item, — 6, Q,
euthici ; C. faustiniani. — 7. C. L. augustiduno,
V. augustuduno pragnatii epi.
VIII k deé rom clementis epi et in eym maximi felicitatis
et in capp niceani erisogoni | sei marci epi cessà cappoó
verociani euticis alaxai pelri | epi in tuseia muscolae
felicis vilalis marociani bonae | facienti betoricas fareti
prb In italia monas bobio colummani | abb.
Rüich. Rome . sci clementis epi . felicita | tis. & maximi. Et in capa-
docia . niciani. In italia . | monasterio bobio . depositio . sci colum-
bani abbatis.
ΠῚ KL: DEC: Rom maximi ntl
séi elementis epi et mar crisogoni
et βοὶ felicitatis maximi el sci marei epi
In caesaria cappd —uerouani
et eutieis In alexà nat sei epi Im
tuscia scae musliolae * felicis ui
talis marceiani bonifaciani
belorieas sei fateri prbi In ita
lia monast bobio dep sei colum
bani abb In uil| sarchynio deps
beati trudoni prbi et conf
1 [itterae tio m. 2. in litura.
9. L. V. grisogoni. — 3. C. L. V. sanclae;
L. V. om. et sci ; (1. Et cedecas saneti marci epi-
scopi. — 4. L. caesarea, V. cesar.; C. L. V.
verociani.— 5. L. V. om. in a. n. s. e. — 6. C.
L. V. musculae, — 7,8. C. inter v. 7 et 8 quae
adnotata sunt ad v. 10, 11. — 8. L. bitoricas,
V. bituricas, — 9. L. V. om. sci. — 10. L. V.
desinunt in abbatis. — 10, 11. C. In gallia vico
sarcingo depositio saneti trudonis ete.
VIII k dec rom nt erisogoni in aff sirici donati et alio& xr. |
it rom eleuteri maximi authirotici epi et in aff mammari |
rogati sarisi donati et aliorum xxx et in perusio tuseice
feli | eissimze.
Rich. Rome . crisogoni eleutherii ἄς | maximi. Et in africa . siriei .
donati . saturi . rogati. | & aliorum. xr. Et in perusia luscie .sci
felicissimi.
Ad marginem adscriptum : Gehards et Eb(er)hards cs.
Excerpta etc. E'. Romae chrysogoni eleutherii crescentiani et
maximi — E?, luciani mr.
UlII KL: DEC: In aquileia eiuit si
erisogoni eleutheri et maximi
el in oppido ciü eiusdem anthirotidi.
epi et in alfreca mammeri saturi
rogali donati el aliorum XXX
el in perosia tuseine sci felicissimi
et nat iacobi
3. L. V. grisogoni et, — 3. C. om. civ.; C. V.
antiroditi; L. V. om. in o. c. e. — 4. L. africa, V.
af.; L. V. saturai. — 5. C. xx. — 6. C. V. perusia,
L. peruscia. — 7. C. L. V. om.
VII k deé luciani claudiani marci cypriani marcialis |
petri felicis vitalis iuliani vietoris ianuari donati kyriaci.
Rich. |n africa . luciani . marciani . | claudiani . cypriani . marcialis.
petri . felicis . | uitalis . iuliani . uietoris . ianuarii . donati , | quiriaci .
[et In alexandria. 5, Katherine vg. et mr.] !.
1 Uncis inclusa m. 2.
Excerpta etc. O. in Africa nat. ss. luciani ete.
VII KL: DEC: Luciani mareiani
claudiani cypriani mar
cialis petri felicis uitalis !
iuliani uietoris ianuarii donali
quiriaci
5. L. V. In regensis monasterio natalis s. pró*
speri confessoris . quiriaci.
NOVEMBER
Cod. Eptern., etc.
M k rom depos sirici epi et in aquileia valentini epi et
in capua | nicandri cassiani et felieissimi saturnini am-
moni sereni | heromanae In alàx petri et in aff nonnae
melesi berenae | vieturinae marcellini austiduno depos
501 amatoris.
Rich. Rome : deposilio sci sirici | episcopi. Et in aquileia . ualentini
episcopi. Ι Etin capua . nicandri . cassiani . & felicissimi . | saturnini,
Alibi amatoris epi. [Et sci Cho"nraai epi] !,
! uncis inclusa m. 2.; ἘΠ, Conradi epi et cf.
Ezcerpta etc. RA. Roma natal. ss. syrici episcopi et saturnini agresti
amanti — O. Aquileia 5. valeriani ep. et conf. et s. serenae. in Africa
monnae et melisi — Rhab. in capua nicanoris ete.
V k dee nicom marveelli petri numeri herenae melosiae et
alibi | vietorini In ità civi boniania agricolae et vitalis
mediolai | lucae andreae iohannis severi et euphemiae.
Rich.In nicomedia . marcelli , petri . here | ni. In italia . ciuitate
bononia . agricolae . & uita lis. in mediolanio . lucii . andreae .
johannis . seueri.
Excerpta ete. ἘΠ. petri hirenei — G 915 in Galliis maximi (F. maxi-
mini) episcopi — ἃ, ΒΡ. F. Tr. Romae optati (E?. obtati) epi -- R*.
Roma natal. sanctorum petri marcellini ioh optati episcopi — Rhab.
Nicomedia etc. melosae et dep. optati ep. — Bedae-Flori codd. C. V.
Nicomedia marcelli etc. serenae.
III k deé In oriente nt trofimi theodori et pegassi eucheri
et alibi eusebi iuli.
Rich. In oriente . trofimi . theodori . & | pecasii . eucherii, EL alibi
eusebii . & iulii.
Excerpta. etc. G. eusebii exilii — O trophimi theodolae — Rhab.
theodoli expicasi.
III ΚΙ d rom saturnini erisanti mari dariae et aliorum Lx |
In spanis civi tolosa nt sci saturnini epi.
Jich. Rome . saturnini . erisanti . mau | ri . dariae τ & aliorum
septuaginta duoru . | Etin gallia . ciuitate dolosa ! . sei saturnini epi |
scopi. & martyris.
1 Ri, tolosa.
Excerpta etc. ἘΞ. Romae saturnini etc. dariae saturi — G 915. Romae
saturnini mart. et sisinnii diac.— G. Romae etc. dariae marci Nannetis
saturnini eulaliae — R*. Namnetis civit. natal. sanctorum fratrum.
crisanti eulaliae clariae.
[147]
Cod. Wissenb.
VI KL: DEC: Romae séorum syri
ci epi et saturnini et in aquileia
ualeriani epi et conf serene roma
ne In alexad petri In africa mon
ne melisii berme uieturine
el marcellini Agustiduno dep
séi amatoris epi
1. L. V. sanctae iocundae . romae. — 1, 2. L.
V. siriei — 3. L. V. om. et conf.; C. L. V. ammo-
nii . sereni (L. V. serene). — 4, 5. C. monae; C.
L. V. berinae; I. victorianae, V. victorinae. —
6. C. L. augustiduno, V. augustuduno.
V KL: DEC: In nicomedia marcel
li . petri nomeri sereni melisi
uieturini In italia ciuit bononia
agroculae et uitalis In mediola
no luce andreae iohannis seue
ri . eufemiae.
9. (, numeri. — 3. C. in gallia; L. V. vietorini.
— 4, L. V. agricole; C. agriculae et vitalis
magnili iulii, — 5. C. luceae. — 6. C. addit : In
civitate regiensi depositio sancli maximi epi-
scopi.
IIII KL: DEC: In. syria. thropymi the
odoli ex pieasi euceri eusebi et iulii
[& comemoratio fratrü nostrorü qui in nostra
congregatione obiti sunt. ] !
! uncis inclusa m. 2.
1. C. trophimi, L. V. tropomi, — 2. C. expec-
casi . eucherii ; om. et; L. V. expicasi . cuceri
(V. euceri). saturnini. — 3. C. L. V. om.
III KL" DEC: Rom arosonis nar sa
Qurnini crisanti et dariae
mauri et aliorum Lxxxu quorü
nomina hab in libro uitae In gll
ciuil namtas séi saturnini epi et mar
[castro huuizunburgo miliario uno in monte
ded. oratorii beati pauli apli egregii praedicato-
ris.] *
Y uncis inclusa m. 2.
1. L. V. arasonis; C. L. V. om. nam. — 2. C.
om. et. — 3, 4. C. L. V. om. quorum n. h. i. ]. v.
— 4. L. om. in gall. — 5. C. civitate tolosa, L. In
civitate; L. V. nametis. — 6, 7 C. L. V. om.
de
a ww
P
»
»
b
A
Cod. Bern.
NOVEMBER
Cod. Eptern., etc.
Pridie Καὶ de& in achia civi patras ni sei andreae apos
rom castuli et eucrepitis | et in mediol ambrosi epi
nicom carionis tirionis antio& domni | merolae et alibi
centuli teodoli ianuari.
Rich. In achaia . ciuitate patras . sci | andreae apli. Et rom , castuli .
saturnini . & eu | prebitis. Et in mediolanio . ambrosii, Et in | nicome-
dia . carionis . turrionis.
Excerpta etc. Bedae-Flori cod. B. Romae maaurilii consuli theodoli.
Cod. Wissenb.
PRID: KL: DEC: In provincia achaia
ciui patras Nat sei andreae
apostoli In nieomedia séorum cari
onis tyrionis et in anthiocia dom
nini merocli ln mediolano sei am
brosi epi et depceplione baptismi
Rom si castoli et euprepetis et sa
lurnini crisanti et mauri centuli
theudoli et ianuarii
1. L. V. agagiae. — 3. C. apostoli et martyris,
— 3, 4. L. carinonis, V. carenionis. — 4. V. tirio-
nis. — 5. C. autogr. Nevelonis nerocli. — 6. C.
om. et. — 7. L. V. castori. — 8. L. V. om. et. —
9. L. V. theodoli.
Cod. Bern.
DECEMBER
Cod. Eptern., etc.
Decimber dies XXXI.
IN LETANIAS INDIC: MEN: DEC: HA
Cod. Wissenb.
ΚΙ dec rom nt candidae et alibi omboni filadi luci matro- | BET DIES. XXXI.
nae | in aff victori rogati mammari elegati quintasi nata- | KL. DECEMB: Romae sae can b
lici cassiani | kalendionis pinnini donali saturnini fur-
tunati luciani optati.
᾿ Rich. Rome scae candidae. ΕἸ in | africa . uicturi . rogati . eliquati.
jt in ciuitate | nouiomo . depositio sci elegii epi.
Excerpta etc, R9. Romae natale ss. candidi lucii amboni — Ὁ. quin-
lani — Bedae-Flori cod. V. ad Ursum pileatum s. candidae — cod. B.
lucii et marinae amboni filati — Rhab. Romae ete. viribon et aliorum
Xxx.
dide amboni falati lucii
matronae In africa uicturi 5
rogati mammari alequatae
quintase Nat séi cassiani kle pimi ἢ.
ni donati saturnini — furtunatae ἃ
luciani et sci optati In gall ciuit
nouiomo dejp sci eligi epi et conf 10
ri
1. L. V. om. scae.— 2. C. L. V. amboni . filati.
— 8. C. matronae . iustini : sequitur. in gal-
lia ete, quemadmodum vv. 7, 8; L. V. vietori.—
4.L. V. mamminari . aleguati (V. alequati). —
5. C. quintasiae, L. V. quintasi. —5, 6. L. V.
cassiani . calendionis . pimini, — 6. C. L. V.
fortunati, — 7. C. om. sei ; L. V. scioptati. — 8.
L. novione, V. noviono ; V. elegi.
III N de& rom pemeni pontiani pimini in maurità veri
securi | ianuari vielurini furtunati meggini debuchi it
victurini clemeni | pontiani candidae mammariae agnetis
donatae primae | vieturiae secundae septimae maximae
donatae saturninae.
Ric. Rome . pimenii . & et pontia | αἰ. uibiani, Et in mauritania .
ueri . securi . | ianuarii . uicturini . furtunati. Item uietu | ri. & pon-
tiani.
Excerpta etc. G. Romae vivianae printae pontiani pimini dafrosae
demetriae veri agnetis securi — ΗΝ Roma natale ss. vibiani primenti
pontiani primini — Rhab. Romae ete. dafrosae dimetri iubiani —
Bedae-Flori codd. A. T. Romae victorini demetrii et donatii — cod. L.
Romae victorini primentii pontiani dafrosii demetii et urbani — cod.
C. Romae pimenti pontiani pisinni alibi securi ianuarii vibianae
dafrosae — cod. B. Romae primiti pontiani viniani.
ΠΙΝ de& in aff crispinae mannae martyriae in oriente
merobi | laudici felicis nicom umbuci 1Ὲ felicis victori εἰ
iuli in aff | erispinae iohannis stefani victoris mattini
bononia italiae | agricolae el intingi castiani.
udicii . & fe | licis. Et in africa . cri-
ich. In oriente . merobi . cla in afri i
d. | ni. uictoris. In bononia italiae . agri-
spini . magni . iohannis . stepha
IIII NON: DEC- Romae nat! primenti
pontiani — pimini — In mauritani
a ueri securi ianuarii uictu
rini furtunati meggeni deb
buchi . uicturini clemeni pontia 5
ni . candide mammarie agnetis
donate primae uicturiae ^ secun
de seplimiae — maximae donate
saturninae.
Γ
:
1. C. saneti primenti, L. V. primiti. — 2. C.
pimini . iuveniani. — 3. C. severi. — 3, 4. L. V.
om. vieturini. — 4. L. V. fortunati; C. meggini.
— 5. L. V. vietorini. — 6. L. V. candidi . mam- E!
meriae. — 7-9. L. V. donati. primi . victori .
secundi . septimi . maximi . donati . saturini.
II NON: DEC: In oriente merobi
claudiei et felicis In nicomedia
umbici uieturi? iulii In. africa cris
pini magni iohannis stefani d
uietoris martini in bononia 5
si agriculae οἱ intingi cassiani
1 hic littera n abrasa.
colae. [luci epi m.]*.
1 uncis inclusa m. 2.
omedia umbici. in Africa eri-
j— 0. in Nie *
jesse — Rhab. in Oriente metrobi
etc, victuri iob -
dia ambici etc. in
Excerpta. etc.
sinni etc, — G. in Oriente
claudi et felicis in Nicome
in Tingi cassiani presb.
ica crispini maginae ete. e
dnte ern colae; L.. in tingi; C. addit : erispint.
1. L, V. Natalis s. ambrosi, — 2. C. om. et. —
3. C. umbuci . item felicis . victorici ; L. V. um- ᾿
bici . felicis . victori. — 4, €. magui. — 5. C.
martini . iuviniani (C. | Jmviniani, autogr. Nere-
lonis iuviniani). — 6. €. sanctae ; L. V. agri- -
Cod. Bern.
DECEMBER
Cod. Eptern., etc.
Pridie nó deé in oriente merobi laodoci et felicis | nicom
eracli cristiani potenti miggini vieturi in laodie | metropoli
felicis metropi et alibi filadi umboni.
Rich. In oriente . eracli . laudocii ! . cri | stiani . prudentii . uictu-
rini. Rome . barbarae uir | ginis, Et in laodicia . metropiae . felicis.
1 R! Iaodicii.
mbini monasterio Floriacensi à
dicti abbatis — G 914.
li et chri-
Excerpta etc. G 915 laudicii — G. U j
partibus Romae advenlus corporis sancti bene
Umbone in monaslerio elc. — 0. in Laodicea nat. ss. erac
stiani pudentis et maggini.
Cod. Wissenb.
PRID: NON: DEC: Heracli Cristiani.
pudenti miggini uieturi et in lau
dacia metropoli felicis merubi —
filachi. umbuni longorito monast
iransitus sei siramni.
1. L. V. sanctorum eraclii . eristai jan?
C. heraclea christiani, — 9, C. -— n
vietori.—9, 8. L. V. laudocia, C. laodadigits
3. C. merobii. — 4 L. V. filabi, C. falabi; LV.
umbroni ; C. L. V. cetera om. E
Nonas de£ civi togora nt iuli potamiae crispinae et aliorü |
vi.in misita nt erispini in aff humili felicis eracli misi
vieto | ris trofimi serapioni et aliorü. ὙΠ]. candonani pauli
marci | sussi privati fulgenti matronae feladi sae marie |
et alibi amanti epi.
Rich. In africa . ciuitate tigora ! . iulii | potamiae . crispini . & alio-
rum . vir, ltem in afri | ca . humili . missi . uicturis . trofimi.
! Ri, Tiroga.
/ Excerpta etc. O. in Misitagora civ. Africae nat. ss. homuli felicis et
iuliae et aliis — Rhab. in. Africa civ. Tagora. etc. potamiae et grati.
NON: DEC: Nat séi erispini In affi
ca . humili felicis iuli pontamiae
eracli missi uietoris trofimi ,
euocarpion et aliorum vim storum
candori mamfamon pauli marci
sussi priuati fulgenti . matronae
filadi sanete et marie sei amanti epi
9, C. L. patamiae (L. V. potamiae) item eri-
spini.— 3. C. missae; C. trophini. — 4 G;
eucarpion, L. V. evoarpioni; C. vint, —5. α
nanfamoni, L. mamsamoni, V. namsamoni. —
6. C. iussi; L. brivati. — 7. C. feladi, V. filadi.s;
C. om. et.
VIII id dec in antioch teguli fortunatae agathe zetuli in
aff furtunati gatti ermogini | et rogati gobani.
Rich. In africa . zetuli . furtunati . ga | thi . azathae. hermogeni . &
rogati [Et sci Nicholai epi] ".
! uncis inclusa m. 2.
UII ID: DEC: In africa zeloti furtu.
nati . gatthi hermogeni et rogati
[& & dedicatio basiliee sci michahelis et sei
iohannis baptistae.]
! uncis inclusa m. 2.
1, 9. L. V fortunati. — 2. C. gai . hermogenis
et rogatiani ; L. V. gaddi; L. V. om. et. —3.C.
L. V. om.
VIL id inantioé policarpi et theodori et alibi sapidici et
roin eutaciani epi.
Rich. In antiochia . policarpi . & : m ORA
rome eutaciani epi. E pi . & theo | dori, Et alibi sapidici. Et
Excerpta etc, W?. in Antiochia policarpi et. aliorum sanetorum. ἜΝ
rum nomina (praeterea nihil) --- O. euticiani ep. de anticis.
VII ID. DEC: Anthiocia ciuit policar
pi theodori et sapidici Rom eutaci
ani epi [et & ded. basilicae sci iohannis bapti-
stae et sci michahelis.] ἢ
1 uncis inclusa exarata m. 2., postea abrasa;
legi tamen possunt.
1 C. om. civit, — 9. L, V. theodoli; C. sapici:
severini . secundini . victorini . clementis εἰ
primae, Passlo sancti savini epi L. desinit V
sapidici. — 9, 3. C. V. euticiani. — 8. V οἷν
epi.
Cod. Bern.
DECEMBER
Cod. Eptern., etc.
VL id rom ////// depos eutieiani epi i epi et ti, i
prb et alibi successi epi. d ed
"T Rome. In cimiterio . calisti . uia | appia . depositio . eutieiani
epi . & confessoris . | eusebii . & orani . successi.
Excerpta etc. G. eusebii , ursani — G. 914 , eusebi urbani.
[151]
Cod Wissenb.
VI ID: DEC: eusebi urani prbi Ἢ
et successi epi [& e ded. basilicae seii meha-
helis et sci iohannis baptiste] 1,
! uncis inclusa m. 2 ; tametsi abrasa legi
possunt.
1l. C. eusebi episcopi usanni presbyleri;
L. romae euticiani . eusebi episcopi ; V. eusebii
epi. — 2. C. om. et.
M id d it petri suecessi turni puplicani et alio? xx victo-
ris tonni turpili | urbani ianuariae mizini pascenti it urbani
bonaefacice | et aliorü xi in antioé geronti publentiae
silvanae | valentiae mariae donatae vieloriae canellae
iuventis | rogatae et alibi ermoginis felieissimi euticiani.
Rich. In africa . petri . successi. basini . | uictoris . urbani . ianuarii .
mizini ! . pascenti . In | antiochia . geronti . pollentiae . siluanae.
! Β!. mizimi.
Ficcerpta ete. G. 914 successi basinini — O. in Antiochia. nat. s.
gereonti . iuventii et agnellae . in Afriea bassini et al.xi — Rhab.
turni publiciani.
U ID: DEC: In africa petri successi '
basini uietoris tonini purpi 2
ri urbani ianuariae mizini
publieiani pascenti bonifaci
et alionm xr . In anthiocia 5
geronli pollentiae siluanae E
ualentinae mariae donatae .
uieturiae agnillae inuentiae
rogalae hermogenis felicis
euticiani. 40
2. L. vietori . tonini ; V. vicetorinini, om.
tonini. — 9, 3. C. porphirii, L. porphyri, V. por- 45
phirii, —3. L. V. ianuarii; C. mazini. — 4, C. *
puplieani; C. L. V. pascenti. item urbani. —
5. C. xxm ; L. V. xii. — 6. C. polintiae; C. L. V.
silvani. — 7, 8. C. valentiae . valentinae; L. V.
valentini . marii . donati . victori . agnelli .
inventi, — 8. C. iuventiae; L. V. rogati. — 10.
C. addit : flaviani. ἤ
II id de& rom trofonis pontiani capitolini ptextali οἱ |
aliorü xxir et in spanis eulaliae victuri currentis adriani |
eracli erumenti prudenti miggini victoriani pauli marci |
enericia cili& orbanellae erispinae pulenti privatae | E
orbanellae rom damasi epi et alibi germani eladii | evan-
geli trasonis mauri in civi arvernis agricolae | οἱ vitalis
maf et in spanis iuliae virg.
asonis.ca | pitulini . damasi pape . ger-
ich. Rome . pontiani , tr: : asi ] à
Wem d Auernis !. sci agriculi . & uitalis martyris.
mani . euangelii. | mauri .
! Ri, Arvernis.
G. Romae victori efc. ceciliae martanae Leer
i i i leriae germani
Romae saneti melciadae papae damianae va - 1
une private. Rome damiane . valerie . germane — R*.in Africa
natale ss. adriani pauli privatae . Rom. natal , melciades papa.
Excerpta. etc.
HII ID: DEC: Uieturi consenti adri
ani . heracli erumentium — pu
denti miggini uicturiani pa
uli . orbani mari crinicae cae
ciliae orbanellae crispinae 5
polentiae priuatae Romae
dep damasi epi germanae
euladi euangeli lrasonis ma
uri . et in ciuit aruernis sae
agrieulae uitalis mar οἱ in his 40
panis ciuit almeri scae eula
liae uirg et mar.
3. C. migini, L. maggini ; L. V. vieloriani, —
A. L. V. urbani; C. marci . eirinici, V. maricrini-
cae, — 6. C. privatae . vibianellae . ciriaci .
iulii; L. V. privati. item orbanellae. — 7.6
damasi papae ; C. L. V. germani. — 8. C. eladi;
L. drasonis. — 9. C. L. V. sancti. — 10. L. V.
agricolae; et vilalis. — 10, H. C. L. hispania,
V. spania. — 11. C. emerita passio. — 12.C.
om. et mar.; V. om. v, et m.
DECEMBER
Cod. Eptern., etc. Cod. Wissenb.
III ID: DEC" Romae scae eulaliae
Qrasonis pontiani capitulini
pretextati et aliorum sine my
mero multorum In alex sam
moni et emeriti In hispaniis 5
séi eutiei cuius gesta habentur -
In . anthiocia secundi zosimi
pauli et ciriaci In gall ambi
anis uieturici et fuseiani mar
οἱ alibi nat séae mariae; [& e obitus 40
fritrani.] 1 j
III id rom depos damasi eulaliae trasonis pontiani l s
tulini praelextatae et aliorum x . In alax sammonis i "
emerili in spanis eulici in antioc secundi zosimi pauli Ι e
cyriae In gall ambianis victoriei οἱ fusciant mar et alibi |
scae mariae.
! uncis inclusa m. 2.
praetextati ! & 1. V. om. — 2. L. V. traxonis. — 3. C. prae-
tenstati, V. praetextati. — 4, 5. C. V. samnioni,
— 5. L. meriti ; C. emeritae . urbani ; L. hispa-
nia, V. hispafi, — 6. C. euticiani ; om. sci, cuius
g. h. — 7. C. secundiani . secundi. — 8. C
cyriaci . iusti; om.-in gall. — 9.L. V. vietorici;
1, faustini, V. faustiani; C. civitate natalis vie-
torici ; om. et, addit : et gentiani martyrum, —
10. C. mariae et aliorum multorum; — L. V.
om. alibi nat.
Rich. Rome . depositio . damasi epi.eula | liae .
aliorum sine numero.
1 tati in litura.
Excerpta. etc. R9, Rom. damasi papae pretextali amoni abbatis
natal . sancti machari — Ὁ. Romae damasi papae . trasonis efe. prae-
textati.
PRID: ID: DEC: In spaniis ciuit al
merita eulaliae uirg et mar
et alibi hermogenis donate
et aliorum xxi.
II id deé in spanis civi emerita nt eulaliae et alio loco
ermoginis donati et aliorum xxit.
Rich. In spaniis . emertiae * . eulalie — Et in | alio loco . ermo-
genis . donati . & alior . xx.u or.
! Ri, emeritae.
1. L. hispania, V. hispan. — 1, 2. C. emerita,
L. V. almiriae.— 3, 3. L. V. om. et mar. eta.—
Excerpta etc, R?. Rom . inventio corporis saneti pauli apostoli —
3. L. V. donati, — 4. L. V. xit.
Ὁ. donati et silvani.
IDUS DEC: Rauenna ursioni .
el leucati conf et ualentini sera
cusa ciuit siciliae nal sae lucae
uirg sei sicessi saturnini casti
felicis quintiliani modesti tito
ri uietorini ianuariü οἱ gedini
stercori feliciae donate uale
riae colonice saturnine urba .
ne maritimi simplicie et secum
Idus de raven ursicini maf et leocadi conf et valentinae |
siracussa civi siciliae nt scae lucae virg et alibi nt suecensi
| saturnini casti pauli felicis quintiliani modesti titori |
vielorini ianuari etgedini felieiani stercori faliae donatae |
valeriae colonieae saturninae urbanae martini vieturiae |
simpliciae securi.
1. L. tyrsioni, V. tirsioni. — 2 C. leocadii ; b.
V. episcopi et confessoris; C. valentini marty-
ris. -- 9, 3, C. L. V. siracusa. —3. C. L. V. luciae.
— &. C. siceusi, L. V. sucensi; C. L. V. casti.
pauli. — 5, 6. C. om. titori et eius loco inter
lineas m. Nevelonis : morini. — 6. C. L. V. om.
et; C. getdini, L. V. egedini; C. L. A addunt :
feliciani. — 7, 8. L. V. felici . donati . valerii -
colomici (V. coliniei). — 8. C. L. V. saturnini.
— 8, 9. L. V. urbani. — 9. L. V. victoris . sim-
Rich. Siracusa ciuitate . siciliae , luciae | uirginis . Rauenna .
plicii ; C. vieturiae . simplieiae οἱ securi . dalivi.
ursicini mar . alibi saturnini.
Cod. Bern.
DECEMBER
Cod. Eptern., etc.
XVIII kl. iaü in antio€ drusinae et sociorü eius trium
zosimi et theodori scae lucae virg | lugdü gall victoris epi
remus nt nicati epi et alibi seae aspiddiw | et theoduli
vienna lupieini epi.
Rich. Tn antiochia . drusi . zosimi . & the | odori . lugduno . uiatoris
epi . Uienna lupicini | epi. Remis . nicassi * epi . Alibi theodoli.
! Ri nicasi.
Excerpta etc. G. 915. in Antiochia drusi lucilii viatoris — R?. in
Antiochia natale ss. zozimi drosi — O. et sociorum eius num. tv.
[153]
Cod. Wissenb.
XVIII KL: IAN: In anthiocia drusi
et sociorum eius numero . m .
zosimi et theodori scae lucae virg
lugduno gal séi uietoris epi
uienna lupicini epi Remus nml
nicasi epi εἰ sacrepi aspediae
theudoli.
3. L. theodori, V. teodori; C. om.; L. et
sanctae; C. L. V. luciae. — 4. L. V. viatoris;
C. et confessoris. — 5. V. tuenna; C. L. V.
remis — 6. C. L. saneti ; L. V. nigasi episcopi.
Et s, anastasii et sacrepias pedice,— 7. V. theo-
doli.
XVIII k iai In aff nt fausti luei candidi caeliani maximi |
marci ianuari οἱ furtunate | vietoris eaeciliani marcize
masumiae machariae vielu | riae secundae primae satur-
ninae maerosae ninnae | et aliorum nurn xr Macrosae ΤῈ
ninnae restitutae δὲ alio | rum num xr In civi auriliafi
maximi prb et conf in ascaló | aleiae candidi.
Rich. In africa . fausti . luci. candidi | maximi . marei . secundi .
primi . saturnini . Àu | relianis . maximi prbi . In asealona . promoti.
Excerpta εἰς. G.in Salona heliae promodi eandidi — 6G. 0. Aurilia-
nis civ . maximini etc, — Rhab. ianuarii fortunati — G. notat dedica-
tionem altaris s. Genesii, quam vide ad d. seq.
XVII k iai rave nat valentini novalis agricolae concor |
diae sci genisi mar.
Rich. Rauenna . ualentini . naualis . agri | colae . concordi.
Excerpta etc. F. Ravenna etc. concordi:
Ravenna valentini valeri agriculae concordiae et al.
i marci et secundi. — ἈΝ
ΧΟΠΠ KL: IAN: In. africa fausti luci
candedi materi marci ianua
ri . uieturi ceeiliani! maximi
marcie furtunatae machao
niae . wuieturiae secunde primi
saturnine macrose nine re
stitutae et aliorum . xr . In ciuit au
rilianis maximi prbi et conf In
ascalona aelei p(ro)modi heliae
candidi.
1. L. inter africa; C. faustini. — 2. C. L. can-
didi ; L. V. matheri. — 3. L. V. victori. — 4. L.
V. fortunatae. — 4, 5. L. V. machaoine. —
5. L. V. vietoriae; C. primae. — 6, 7. L. V.
saturnini . maerusi . nini (V. maerusinini) .
restituti. — 7. L. V. numero xr. — 7, 8. L. auri-
lionis, V. aurelianis. — 9. C. ascalone heliae
candidi; L. V. scalonia . alei .
XUII KL: IAN: Rauenna ualenti
ni naualis agriculae concor
di . arelao dedicatio — basilicae
altaris sei genisi mar.
2. L. V. agricolae, — 3, 3. C. concordi .
iustini. — 4. C. et allaris, L. V. et altare; C. L.
V. genesii.
5
}
E
DECEMBER
Cod. Wissenb.
Cod. Eptern., etc.
XVI k iai in aff victoris victoriae et aliorum XXXI. den Eco pe e uietoris uie
honorati simplici ampamovi
felicis vincenti et aliorum . xm
simul ottori quinti donati
vieluriae dioscori.
Rich. Africa . uictoris . adiutoris . quar l tü : honorati : simplici :
felicis . uicturiani . uincen | tii . quinti . donali . & alibi dioscori. 1.3. L. V. vietoris . vietoriani. — 3. L. ampa-
moni.— 4 C. xxxvi. — 4, 5. L. V. simul
xxnm. — 5. C. L. V. et (L. V. om.) octori, L.
om. donati.— 6. L. V. victoriae; C. addit
justiniani. V
toris honorati —
lal. ss, fausti luci vic
t tres
Kiecerpta etc. R9. in Africa n loris h
a vieturi victoris et alii triginta e
Bedae-Flori codd. C. V. in Afric:
victorini adiutoris quarti.
A ----- -----
XV k iai laodicia nt teotecni et basiliani in aff victoris |
vieloriani adiutoris quarti honorati simplici ampamovi |
felicis vincenti et aliorum xxvi tuturi quinti donati | victu-
riae et alibi dioscori.
XU KL: IAN: In. laudo civit theoni
basiliani In africa quinti simpli
ci pompini pauli ariife . cresti
digni datuli feliciani moysitis
rogaliani marthyri horati
evasi vieturiae privali tinni
salvatoris siti teturi vieturici
caeliani semtimini rustici bas
sae . lucaniae honorati reduetu
lae Vieturiae felicitatis. quintu — !0
lae spine privatulae caeciliae
saturnini caeciliane Namfamo
nis felicis vincenti aresti musi
siddini adiutoris Rom lucae virg
el auceiae regis simul et antonini 45
aerenei theudori papeusae
cussei appollinie arionis apa
mie poenecis papisei saturii
uieturis eum aliis vmr . et alibi
pas sae afre vieloris vicloring 9
basiliani honorati cum alis xxxi!
et e(st) ἀ(ο)ά
1 hic adnotatio m. 2, abrasa.
1. C. laodecia, theoni; L. V. laudocia, theo-
tini. — 3. C. ponpini ; Ὁ. artife; V. aritifecresei;
L cresei.— 4. L. V. monsitis.— 5, L. V. mar-
tyris. honorati. — 6. L. V. victori, — 7. L. hs
terturi. — 7,8. I. V. vietorici . victo . ceciliani;
sentumini, V. septimini.— 8,9.L. V. om. bassae.
— 10. L. V. vietoriae. — 441. C. datuli .
urbani . martiri . honorati . evasi . victurini «
salvatoris . terturini . victuriae . ceciliant .
septimi , rustici . bessae . vicimani . honorali .
lucaniae . reduetulae. victuriae (hic in autogr
Nevelonis addita in margine : staclis . quinti-
riane) . privatulae. — 11. L. spinuce, V. spinue.
— 13. C. om. caecilianae, L. caeciliani.— 12, 13.
C, phamonis, Lb. V. namfomonis. —
C. V. luciae. — -
C. theodori
1. C. V. om.
C. L. V. om.
varionis «
V. penetis . cusel.
C. om.
Rich. In laodicia . teocteni . baseliani . | in africa . quinti. simplici.
pomponii, In lucania | honorati . reductulae . uicturiae,
papissei . saturii . satarii; L.
arionis. papisei et. —
victuris . c. a. vit et a. —
om. victorinae; L. V. victo
martyribus; L. V. aliis ccc.
Excerpta etc. G 915. alibi feliciani et antonii — R*. in Africa natale
ss. quinti pauli digni caecilianae evasi — O. in Africa pomponii datuli
Ἂν req e — Bedae-Flori cod. B. alibi 55, digni et badegisili
onorati eum aliis triginta — Rhab. Laodicea civi imi i
Africa etc. pomponii et pauli. dg ILLA
rini.
Cod.
. DECEMBER
| Cod. Eptern., etc.
XIIII ΚΙ Ià in bethifi nt seeundi zosimi pauli cyriaci et. | in
suanis civi triplana. vietoriae laodae eivi theotieni | In aff
quinti simplici pommori pauli aritifi cresei digni | datuli
feliciani moisetis rogatiani martyri honorali | vieturicae
privati tinni salutoris siti vieturi vieturici | caeciliani
seplimi rustici lessae lueanae honorati | reduetolae It
victurie felicitatis quintulae pinnae | privatolae caeciliae
saturnini caeeilianae et alibi | nani famonis felicis vincenti
aresti musci siddini | adiutoris Rom luciae virgin et
auceiae regis antoni | erenei theodori papeusi appolloniae
apamiae paeni | cireussei arionis papisei saturi vietoris
eum alis | vnu . et. alibi pas afrae victoris vielorini bassi-
"liani | honorati eum alis xr.
Rich. 1n bithinia . secundi . zosimi . pau | li. uicturiae . & cyriaci .
Autisiodoro . beati gre | gorii epi. Et alibi erisanti & darii.
Excerpta. etc. R? in Asia. civit. Bithinia natale sanetorum. zozimi
ciriaci nat. pauli — O. zosimi pauli episcoporum — Bedae-Flori codd.
B. C. V. in Nicea εἰσ. secundini quinti — Rhab. in Nicomedia zosimi
cyriaci pauli secundi.
[155]
Cod. Wissenb.
XIII KL: IAN: In nicea civit bitthini
ae . zosimi pauli secundi caeri
aci . et alibi scorum anastasi et
siddini epor Autisiodero beati
gregorii epi et crisanti et dari
1, 3. C. L. V. bithiniae.— 2,3. C. L. V. cyriaei.
— 3. L. V. om. et a. s. — 4. L. fiddini; L. V.
episcopi; C. L. V.autisiodoro.— 5. L. V. om. et
post epi; C. papae; dariae martyrum; L. V.
darii.
XIII k iafi in tracia. nt iuli et in. liconio teclae et ror de
pos zephirini epi et ignali | mar et athanasi epi in nicea
civi bithifi zosimi pauli | seeundi eyriaci anatasi et siddini
epi autisiodor civi beati grigori epi et | alibi erisanti et
dari.
Rich, In tracia . iulii . & iconio .teclae .| Rome .depositio .
caprini ! epi . & ignatii . marty | ris . potentiani ὃ. anastasii epi.&
liberati.
1 RI eiprini — ? in litura.
Excerpta etc. F. Romae cypriani ep. — 6G. Tr. in Oriente leclae et
saneti liberati — F. in Oriente liberati — R?. O. in Traeia civit.
Gildoba |O. nat s.iulii) Roma zeflrini teclae et aliorum — O.in Oriente
s, liberati — Bedae-Flori cod. Lad Ursum pileatum nat. s. pontiani.
XII ΚΙ dec pa$ thomae apos in india et in tuseia iohannis
et festi in traeia. civi gildoba iuli | et. rom zepherini epi
in oriente nt teclae et in ampetia | civi ronidi codiae libe-
vatis in mesopot zosimi auruli | et in eraclea bassi et rom
depos scorum victoriae eL | bethaniae secundi τ zosimi et
seriaei et alibi foci flori | et alibi honorati epi et. con-
fessor.
Rich. In india . thomae apli. Et rom. ἢ depositio . sci innocenti epi ,
uicturiae . zosimi . | aurelli . alibi foci . florenti . honorati epi.
i ja ci translatio corporis
ta etc. Ὁ. in Mesopotamia civ. Edessa 1
8 ΠΟΤᾺ ab India euius passio ibidem celebratur V non. iul. —
ΤΥ. flori aurili — Bedae-Flori cod. B. focae florii.
XIII KL: IAN: In. tracia civit gildoba
iui et romae zeferini epi In ori
ente nat tecle et sei liberati
1,2. L. V. gildo baiuli. — 2. L. V. om. et. —
9, 3. C. om. et r. z. e. in 0. — 3. C. libertini.
zosimi.
XII KL IAN: In. me sopolamia civit
edissa ntl et transl corporis si
thomae apost qui translatus est
ab india cuius passio ibidem cele
bratur v . nofi iul . In eraclea séi pas. 5
οἱ. οἱ rome dep séi innocenti epi et
pas scorum vieturiae —bitthane
secundae zosimi aurili et siriaci
el alibi pas scorum foce flori
et honorati epi et conf.
1,2. C. om. civit . edissa; L. V. edessa. — 2.
L. om. natalis; C. om. corporis. — 5. C. om.
V. non . iul. — 5, 6. C. passini, — 6-9. C. om. ab
epi ad alibi. — 7. L. V. victoriae . bitanze, — S.
L. V. zosimi . secundi; L. V. siliaci (om. et). —
9. L. V. addunt : In pennante monasterio depo-
sitio s. saivvoldi (V. savivoldi) presbyteri atque
abbatis.
5
10
U-TTU
Cod. Bern.
DECEMBER
' Cod. Eptern., etc.
Cod. Wissenb.
XI KL: IAN: In anthiocia nat] sti b.
sili; et romae via lavicana um
duos lauros nat séorum xxx
qui omnes una die coronati
et hostia nat scorum dem κι
norati felicis flori οἱ ἴῃ porto
romano nat séi aristoni et in oppi
do civitatis rome via portise
dep sei felicis epi et alibi pà8 séae
the dosie uir& et didimi monachi
XI k iai antioch basiliae ror via lavié xxx dips et ho
ostea. dimetri | et honori felicis flori et in porto ro is
toni IE rom | depos séi felicis epi et alibi pas scae eo-
dosiae virgifi | et didimi monat.
1, 2. C. basilei . serapionis. — 2. L. V. oy, et
—3. C. m. Nevelonis em. duas; L. V, ποῦ
ccc. — 4. C. una die coronatorum. — 5, C
ostiae, V. in hostia. — 69. C. Et alibi natalis
sanctorum felicis ioannis . romae via salense
depositio sancti felicis et passio sanctae etc, —
7. V. aristomi. — 10. L. V. theodosiae,
Rich, Rome . depositio felicis epi. In an | tiochia . basiliae. Alibi
demetrii . honorii . & flori.| item rome . teudosiae uirginis.
Excerpta etc. E!. E?. Antiochia basillae — G 915. Antiochia basiliae
virginis — alibi honorati et didimi. Romae theodosiae virginis—O. via
Latina inter duos lauros etc.
X KL IAN: In civit nicomedia
nat séorum xxx mar simul
quorum nomina ds scit sistis apol
loni Rom nat séorum egeni eleu
theri urbani cornili traiani 5
evaristi metelli victoris ticiani
cliti siriani basillini niceti
flaviani . felicis pullii anincliti
sopatri saturnini eufrosini
castulae οἱ aliorum pecoxxx si "Ὁ
mul et caelesti euticiani et soci
orum eius simul petri apolloni
ühelii xisti item syxti . solani eu
charis tili basilimi zeferini gal
liti cornili et alibi nat seorum 1
iohannis et felicis.
X k iah in antioch nt martyrü xxxv et in alio loco evaristi
vieloris et aliorum pccoxxxmr | sisti appolinis rom
eugeni eleuteri urbani corneli atriani | evaristi metelli
victoris liliani eliti siriani baselini niceti | flaviani felicis
pulli anicleti sopatri saturnini eufrosini | cartulae caelesti
euliciani et sociorü eius It petri apos lini | telii syxti It
syxli solani eutaristili basilini zephirini | gallini It. cornili
et alibi iohannis et festi.
1. C. Depositio sanctae victoriae romae sub.
decio quae cum esset desponsata viro pagano
et RL: (Nevelo adnotat cetera deesse delrun-
catione folii exemplaris, 7. e. antigraphi). — 2.
L. V. ccxuv martyrum, Corb. brevius triginta
quinque. — 3, 4. L. V. dominus (V. deus) scit.
romae etc. — 5. L. V. corneli. — 7. L. eleti;
L. V. bassilini. —8. V. flaviaviani; L. V. ancleli.
Rich. In nicomedia . triginta quinque | martyrum . Rome. egeni .
eleutherii . urbani . cor | nili . traiani . metelli , uictoris , titiani.
, Excerpta ete. G. castuli et aliorum ποῦς ee. salani evaristi libasi
limi — R?in civit, Nicomed. natal. ss. xxxv martyrum et aliorum
— QO.in Nicomedia nat. ss, xxxv mar. quorum nomina deus scit —
Rhab. victoris et aliorum quingentorum triginta duorum.
— 10, 11. L. V. ncc similiter (V. simul). — 11. b.
calesti, V. calixti, — 10, 11. V. similiter. — 1.
L. V. item xisti, — 13, 14. L. V. eucaristilli ,
basillini. — 15. L. V. corneli.
e ἘΠΕ MUR RE --
ὙΠ k ia in tripoli nat luciani et. rom metrobi pauli
genoti | theutini timisli ἀπ ἰοῦ syriae scorum vir& num ΧΙ,
et aliorü | duo dusi et donati.
Rich. In. tripoli . luciae. Et rome ἷ i
Ric ripoli «ὦ . me | tropi . pauli . zenoti .
limisti . Et alibi drusi * ,& do | nati. tiutini 5. Antiochia . uirginum
quadra | ginta, Ae:
1 R! trusi — ? R! diutini,
carum.
Excerpta ete. G 915 in Neapoli lueiae — G. virginum XLI canoni-
VIII KL: IAN: In tropoli civit sci luci
ani et rom nat scorum melro
bi pauli zenoti teutini tomisti
οἱ in anthiocia siriae nat scorü
virginum ΧΙ canonicarum 1
el aliorü m . simul drusi et donati.
1.L. V. om. sci. — 2. L. V. om. et- —3. p
theutini . thimisti, — 4 L. om. et; L. syriae;
V. sanctorum. — 6. L. drosi, V. orosit.
A
Aaron k. iul.; 17 k. sept.
Abacus 18 k. feb.
Abata 9 k. apr.
Abbacuc 18, 13 k. feb.
Abbanus 4 n. ian.
Abbonus 16 k. maii.
Abda pr. k. apr.
Abdenago 8 k. apr.
Abdianus 3 n. iun.
Abdis 3 k. aug.; 8 id. sept.
Abdo 3 k. aug.
Abdus 4 k. aug.
Aber k. aug.
Abibon 3 n. aug.
Abibus n. mart.
Abidianus 3 n. iun.
Abiolo 6 k. mart.
Absalmius 3 id. ian.
Abseodus 4 k. aug.
Absolonas 6 k. mart.
Absolonus 6 n. mart.
Absolamius 2 id. ian.
Abtonius 10 k. iun.
Abundantius 3 k. mart. ; k. mart.
Abundius 11, 6 k. sept.
Acacia 4 k. apr.
Acacius 3 k. apr.; 6 id. maii; 5 n. iul.; 6 id.
sept.
Acaicus 6 id. iun.
Acapia pr. id. iun.
Accadus 8 id. iun.
Accias 6 k. iul.; k. iul.
Accidia 4 k. iun.
Accila 8 k. ian.
Acculus 6 k. iun.
Aceia 7 k. iul.; k. iul.
Acella 3 n. aug.
Acelleus 8 k. ian.; 6, 5 id. iul.; 4 id. sept.
Acetinus 6 n. maii.
Achacius 7 id. iun.
Achaeus 8 id. iun.
(1) Ad hune indicem conficiendum ope
pro! vele, o pro τι et vice versa,
ram contul D 1
habeas : varias corruptasque codicum seripturas alphabetico ordine quantum poen e pae deni
bus. Sed neque quid omnes omnino codices exhi ᾿ : neglectae sunt eni
quas omnes recensere immenst
qui nostram silvam adire non formidabis. L.
INDICES
ii
Achaia 4 k. apr.
Achaicus 3 k. apr. ; n. maii; 6 id. maii.
Achelleus 9 k. maii.
Achilla 6 id. sept.
Achilleus 4 id. maii.
Achillus 5 id. maii.
Acillis 4 id. maii.
Acianus 9 k. aug.
Aciolus k. maii.
Acisclus 14 k. dec.
Acius 13 k. mart.
Acontus 8 k. aug.
Actus k. ian.; n. ian.; 8 id. ian.
Acuta 4, 3 n. ian.; 17 k. maii; pr. n. maii.
Acutina pr. id. apr.
Acutio 4 n. ian.
Acutus 4 n. ian.; n. ian.; 8 id. ian.; 7, 6 k.
apr.; 6 k. iun.; 7 id. sept.
Adactus 3 k. sept.
Adauctus pr. id. maii; 3 k. sept.; 4 n. oct.
Adaulus 5 k. iun.
Adausia 4 k. sept.
Adavitus pr. id. mai.
Adcenia pr. k. sept.
Adelbertus 9 k. maii.
Adelfus 4 k. sept.
Adeloldus 11 k. apr.
Adeodatus p. id. maii.
Adiutor 4 n. iun.; 16 k. ian.; 15, 14 k. ian.
Adnion 16 k. mart.
Adrastus k. mart.
Adrias 3 id. oct.
Adrianis 12 k. aug.
Adrianus k. mart.; 3 n. mart. ; 12 k. aug.;
6 id. sept.; 3 id. oct.; 8, 7 id. nov.;
16 k. dec.; 4 id. dec.
Adrion 16 k. iun.
Adventius 7 id. aug.
Adventor 12 k. dec.
Advocatus 16 k. mart
Aeduus pr. n. ian.
Aegidius 2 k. sept.
Aegina 15 k. iun.
it Lud. Lebel ; reliquos ipse digess
beant hie require; i
laboris spatiique res
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
SICUTI LEGUNTUR IN CODICIBUS (1).
Aeleus 18 k. ian.
Aemilianus 6 id. feb.
Aenes 15 k. iul.
Aeran 15 k. iun.
Aereneus 15 k. ian.
Aeretus 3 id. iun.
Aeris 3 id. maii.
Aerulus 6 id. maii.
Aevitius 6 k. mart.
Afferis 6 k. mart.
Affidia pr. n. maii.
Affrodus pr. k. maii.
Afida n. maii.
Afnotus 4 id. maii.
Afra 18 k. iul.; n. aug.; 8,7, 4 id. aug.; 15,
14 k. ian.
Aframus pr. id. maii.
Afrix 12 k. nov.
Afrodisius 4 k. maii; 7 id. maii; 6 id. maii;
3 id. maii.; 6 id. iul.
Afroditus 4 id. maii.
Afrodius pr. k. maii.
Afrosedus 3 id. maii.
Afrotus 4 id. maii.
Agacius 10 k. apr.
Agama n. apr.
Agape 8 k. feb.; 15, 13 k. mart.; 6 id. mart.;
k. apr. ; 9 n. apr.; n. apr. κι iun. ; 6, 4 id.
aug.; 12 k. dec.
Agapia k. iun.; pr. k. nov.
Agapinus pr. k. nov
Agapita pr. k. nov.
Agapitis 4 n. apr.
Agapitus 19 k. feb.; 5 id. mart.; 9 k. apr.; 7.
k. iul; 8 id. aug.; 19 k. sep; 12 k. dec.
Agapius 9 k. apr.; pr- id. apr.; 4 k. maii.
Agata 3 n. apr.
Agatangelus 13 k. sept.
Agatha n. feb.; 4 id. iul.; 8 k. aug.; 8 id. dec,
Agathemerus 3 n. apr.
Agathenis 8 k. aug.
Agathon 5 id. feb.; pr. n. apr. 3n.iul.; 8 k.
aug.
i. — Ceterum cave ne omnia ista nomina pro veris
expressimus, minime solliciti de genuinis leetioni-
utae pro e, e pro i, th, ch,
fuisset. De his te facile expedies, lector doctissime,
γον
' Aleiator 9 k. mart.
[158] INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Agathopus 4 n. apr.; pr- n. apr.
Agatinus 10 k. apr. ; 14 k. sept.
Agalon 16 k. mart. ; pr. id. apr.; 7 k. iul.
Agatonia 3 k. apr.
Agatonica id. apr.
Agatonus 4 id. mart.
Agatopus 5 id. aug.
Agatus 8 id. maii.
Agazon pr. id. apr.
Agelleus 8 k. ian.
Agemonius 6 id. ian.
Agentius 3 id. ian.
Aggeus pr. n. ian.
Aggestus id. nov.
Aghylus 3 k. sept.
Agileus 8 k. feb.
Agius k. maii.
Agnata 17 k. sept.
Agnatus 8 k. ian.; 17 k. sept.
Agna 19, 5 k. feb.; 15 k. nov.
Agnella 5 id. dec.
Agnes pr. k. ian.; 13, 12, 6,5 k. feb.; 15 k.
nov; 4 n. dec.
Agnetus pr. k. ian.
Agregula pr. id. maii.
Agrestus 8 id. iul.; pr. non. nov.; 6 k. dec.
Agricola 5 k. dec.; 3 n. dec.; 4 id. dec.; 17 k.
jan.
Agripianus 13 k. aug.
Agripina 6 id. oct.
Agripinus id. iul.
Agrippa 3 id. maii.
Agrippinus k. ian.
Agris 3 id. maii.
Agulus 7 id. feb.
Agusta 5 k. aug.
Agustalis 7 id. sept.
Agustianus pr. n. maii.
Agustina 8 id. maii.
Agustinus 3 id. ian.; n. maii; 7 k.iun.;
5 k. sept.; 16, 15 k. dec.
Agustus 7 id. sept.; n. oct.
Agutianus pr. n. maii,
Agutus 6 k. ap.
Aiaricus 11 k. maii.
Aiobosus 11 k. aug.
Aiovius 5 k. maii.
Alamachius k. ian.
Alapon 4 id. sept.
Alba 16 k. feb.
Albanus 3 k. ian. (err.); 7 k. iun.; 11, 10 k.
iul.
Albeus 15 k. dec.
Albina 13 k. mart.; 4 n. iun.; 4 n. oct.
Albinus id. feb.; k. mart.; 11 k. iun.; 4n.
jun.; 10 k. iul.; 6 id. aug.; 17, 11 k. oct.
Aldegunda 3 id. feb.
Aleria 18 k. jan.
Alethus 8 id. iul.
Alequata k. dec.
Aletropus 14 k. oet.
Aleus 18 k. ian.
Alexander 5 id. feb.; 4, 3 k. mart.; pr. k.
mart.; pr. n. mart.; 4, 3 id. mart.; pr. id.
mart.; id. mart.; 16, 10, 9, 8, 6, 5, k,
apr.; k. apr.; 12, 8 k. maii; pr. k. maii ; k.
maii: 5 n. maii; 4, 3, pr. id. maii ; id. maii ;
A k. iun. ; 4 n. iun.; 8, 5 id. iun.; 4 k. iul.;
n. iul.; 7 id. iul.; 19,5 k. aug.; 7,9 k. sept.;
5, 4 id. sept.: 16 k. oct.; k. oct.; 16 k.
nov.; 10 k. dec.
Alexandria 18 k. maii.
Alexandrinus 10 k. aug.
Alexandrionus 2 id. mart.
Alexius n. maii.
Alfeus (Alfius) 15 k. dec.
Alicus 9 k. iul.
Alla n. maii.
Almerida 10 k. iun.
Alodius 4 k. oct.
Alolamus 3 id. ian.
Aloponius 4 id. sept.
Alopus 8 id. iul.
Alphus 8 id. iul.
Alpina 10 k. iul.
Alsolamus ὃ id. ian.
Alternus pr. k. nov.
Amabilis 13 k. aug.
Amacia 15 k. sept.
Amalarius 3 k. maii.
Amandus 8 id. feb.; 16 k. mart.; pr. n. iul.
Amantinus k. nov.
Amantius 18 k. feb.; 4, 3 id. feb.; 16 k.
mart.; 8,5 id. iun.; pr. n. iul.; k. nov.;
pr. n. nov. ; n. nov. ; id. nov.; 15,6 k. dec.;
n. dec.
Amarantus 5 k. nov.; 6 id. nov.
Amarinus 8 k. feb.; 13 k. aug.
Amasus 3 n. iun.
Amator ὃ k. mart.; 12 k. apr.; k. maii.; 6 k.
dec.
Amausus k. sept.
Ambacu 18, 13 k. feb.
Ambicus 3 n. dec.
Ambiniarus 4 k. iul.
Ambenus 4 k. iul.
Ambodus 3 k. oct.
Ambonus kl. dec.
Ambrosius pr. n. ap.; 3 non. sept.; id. oct. ;
17 k. nov.; 2 k. dec.; 3 n. dec.
Ambutus 3 k. oct.
Ameclinus 5 n. iul.
Amelia 4 n. iun.
Amelius 13 k. aug.
Amella pr. k. iun.
Amellia pr. id. iun.
Amenona pr. id. sept.
Amesius n. maii.
Amesus 4 id. nov.
Ametinus 13 k. aug.
Amfelicius 11 k. maii.
Amia 8 k. mart.
Amica 8 k. mart.
Amicus pr. id. iul.
Amideamus 6 n. iul.
Amigradina 6 n. iul.
Amilia 4 n. iun.
Aminesus 4 id. nov.
Aminidus 5 n. iul.
Amius 4 n. iun.
Ammida 6 n. iul.
Amminianus 4 n. apr.
Amnibonia 3 id. nov.
Ammonius pr. k. ian.; 15 k. feb.; pr. k. feb.;
k. feb.; 7,5, 3 id. feb.; pr. id. feb.; id. feb. ;
16 Κι mart; 14,12,7 k. apr.; 8, 6 id. apr.;
8 k. iun.; 3 n. iul; 3 k. aug.; 6, 5,4,
9 id. sept.; pr. n. oct.; 15 k. dec.; 6 k.
dec.; 3 id. dec.
Ammus 5 n. iul.
Amonius 16 k. mart.
Ampamovius 16, 15 k. ian.
Ampelus 12 k. dec.
Amphamon 4 k. iul.
Amphellieus 11 k. maii.
Amphianus 4 n. ap.
Ampliatus 4 k. mart.
Amplus 3 k. oct.
Ampodus 5 id. oct. ; pr. id. oct.
Amponus 5 n. oet.
Ampunus 3 K. oet.
Ananias 8 k. maii.
Ananus 17 k. feb.
Anastasia 8 k. ian.; n. ian.; 8, 6 id. ian.;
4 k. aug.
Anastasius 8 k. ian.; n. ian.; 8, 6 id. ian.;
11 k. feb.; 8, 7 k. sept.; 19, 14 k. ian.
Anatholus 7 id. feb.
Anatolia 7, 6 id. iul.
Anbutus 3 k. oct.
Anchimus 5 k. maii.
Ancia 5 k. iun.
Ancilaus 4 n. mart.
Ancletus 10 k. ian.
Andinus 4 id. mart.
Andocius 8 k. oct.
Andreas n. feb.; 7, ^id. feb.; 7 id. maii; id.
maii; 8 id. iun.; 11 k. aug.; 3 n. sept.;
13 k. nov.; 3 n. nov.; pr. k. dec.
Andreus id. maii.
Andrianus 4 n. mart.
Andronicus n. apr.; 3 id. maii; 5, 4 k. oct. ;
7, 6, 5 id. oct.
Andus 4 id. mart.
Anesus pr. k. ap.
Anfianus n. ap.
Angelafus pr. k. nov.
Angelasius pr. k. nov.
Angelus 7 id. nov.
Anghilramnus 7 k. oct.; 10 k. nov.; 7 k.
nov.
Angilantius pr. k. nov.
Angilmarus pr. k. aug.
Angus 14 k. oct.
Anianus 16 k. maii ; 16, 15 k. dec.
Anicetus 4 n. sept.
Anicletus 10 k. ian.
Aniesus 4 id. nov.
Anifilus 3 n. ian.
Animasus n. iul.
Animias n. iul.
Annibonia 4. 3 id. nov.
Annitiodorus 5 id. aug.
Annus 5 id. aug.; 4 id. nov.
Anovus n. iul.
Ansbertus 5 id. feb.; 7, 6 id. mart.; pr. k.
apr.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM 3
Antanus 16 k. maii.
Antaxus n. mart.
Anteconus 16 k. dec. :
Anteon 7 k. iun.; 18, 17 k. iul.
Anthemiasius 7 k. feb.
Anthenogenus 9 k. aug.
Antheolocus 8 id. iul.
Antherus 3 n. ian.
Anthimeus pr. k. sept.
Anthimus 16 k. mart. 5 k. maii.
Anthiocus pr. id. iul.
Anthirotidus 8 k. dec.
Anthis diac. 8 id. maii.
Anthius 5 k. mart.
Antholianus 8 id. feb.
Anthonius 5 id. iul.; 4n. sept.; pr. k. oct,
Anthonus k. iul.
Anthora 7 k. mart.
Anthosus 8 id. maii.
Anthus 4 k. mart. ; 8 id. maii.
Antia 14 k. maii; 12 k. iun.
Anticus pr. id. iul.
Antiga 8 k. mart.
Antigona 16 k. dec.
Antigonus 7, 3 k. mart.; 5 n. mart.
Antimasius 8 k. feb.
Antimus 5 k. maii; 5 id. maii.; 5 k. oct.
Antineus pr. k. sept.
Antiochianus 3 id. apr.
Anliocus 3 n. mart.
Antiogunus 3 k. mart.
Antiquira pr. k. sept.
Antiquirius pr. k. sept.
Antiquius 8 id. maii.
Antita 8 k. mart.
Antolianus 8 id. feb.
Antona pr. id. apr.
Antonia pr. id. apr. ; 5 n. maii; 4 n. iun.
Antoniana 8 k. mart.
Antonina. 8 k. mart.; 4 n. mart.; 4 n. maii;
n. maii; 4 n. iun.
Antoninus 8 id. ian. ; 5 k. maii; 5, 4 n. maii;
6 id. iul.; 5 id. aug.; id. aug.; 4 n. sept.;
pr. n. sept.; 3 k. oct.; n. nov.; pr. id.
nov.; id. nov.; 15 k. ian.
Antonius 16 k. feb.; 5 n. mart.; 7 k. maii;
; 18 k. iul; 6, 5 id. iul. ; 4, 3, 2 n. sept.;
. 15, 14 Kk. ian.
Antotinus 8 id. ian.
Antronicus n. ap. ;
Antus id. feb.; 3 k. mart.
Antymasius 8 k. feb.
Apamia 15, 14 k. ian.
Apasimon 4 k. iun. .
Aper 8 id. iul.; 17 k. oct.
Apodemus 11 k. feb.; 17 k. maii.
Apodimus 11 k. feb.
Apollinaris 11, 10 k. aug.
Apollinus 17 k. oct. à
Apollo 4 id. feb.; 6 k. maii.
Apollonaris 6 k. oct, ; 3 n. oct.
Apollonia 15, 14k. ian.
Apollonius 15 k. mart. ; 14 k. apr.; n. apr. ;
18, 6 k. maii; Κι maii; 4n. iun.; n. iun.; n.
iul.; 6 id. iul.; 10 k. ian.
Apolupius 8 id. iul.
Apolus 8 id. iul
Apomidus 17 k. maii.
Aporus 4 id. feb.
Apotis 3 n. iul.
Appelicus 11 k. maii.
Appia pr. k. iun.; 13 k. aug.
Appianus 3 k. ian. ; n. nov.
Appinus 17 k. oct.;n. nov.
Appio pr. k. ian.
Appius k. ian.
*Appoline 10 k. ian.
Appollonus 4 id. apr.
Appolonaris k. feb.
Apriantus 8 id. iul.
Apricius 8 id. ap.; 12 Κι nov.
Apricus 5 n. iul.
Aprilis 9 k. apr.; 12, 11 k. sept.
Apronianus 6 id. aug.
Apronus 3 n. iun.
Apruneulus 11 k. maii.
Aptanius 10 k, iun.
Aplatus 8 k. sept.
Aptonius 10 k. iun.
Apuleius n. oct.
Apus 3 k. iun.
Aquila 10 k. feb.; 8 id. apr.
Aquilina pr. n. feb.; 3 k. apr.
Aquilinus pr. n. ian.; pr. n. feb.; 7 id. feb.;
17 k. iun.; 15 k. nov.
Aquilus 17, 6 k. iun.
Araba 3 id. mart.
Arabus 4. iun.
Aradius 12 k. maii.
Araiacus 12 k. maii.
Aran 15 k. iun.
Arapio 6 id. sept.
Arapollinus n. sept.
Arasius 4 id. iun.
Arason 3 k. dec.
Aratonus pr. id. ap.
Arator 11 k. maii.
Aratus 5 id. feb.
Araxius 6 n. iul.
Arbasus 16 k. mart.
Arbata 16 k. mart.
Arbonus 5 n. maii.
Arborus pr. id. ap.
Arburus pr. id. ap.
Arcaneus 4 id. aug.
Arcelladius 5 k. nov.
Arcellaus 17 k. maii.
Arceus 10 k. sept.
Archadus k. aug.
Archanareus 4 id. aug.
Archelaus 10 k. sept.
Archeleus 6 id. iul.
Archelleus 5 id. iul.
Archeon 17 k. oct.
Archetis pr. n. iul.
Archilaus 4 n. mart. : -
Archiles 4n. mart.
Archileus 11 k. sept.
Archion 17 k. oct.
Archiroga 11 k. feb.
Archis 17 k. oct.
Arcilaus 18 k. maii.
- Arthocus pr. n. iul. "á
[159]
Arcilatius 17 k. maii.
Arcirus k. ian.
Arcis 13 k. sept.
Arcius 14, 13 k. sept.
Arcontus n. sept.
Arecius pr. n. iun.
Arenus 14 k, jun. :
Aresteus 4 n. iun. I.
Arestinus8id. maii. — . i
Arestus 3 n. ap.; 3 n. sept.; 15, 14 k. ian.
Arfasius 16 k. mart. ll
Argentus k. maii.
Argeus 3,2 n. ian.
Argirius k. ian.
Ariaba 3 id. mart.
Aricius pr. n. iun.
Arilefa k. iul.
Ario 7 k. mart.; 4 id. mart.; 11 k. apr.; 9,
4 Κι iul.; 15, 14 Kk. jan.
Arionus 6 id. sept.
Arippinus id. iul.
Arispieus 16 k. dec.
Aristolius n. sept.
Ariston 8 k. mart.
Aristonicus 13 k. maii.
Aristonippus 3 n. sept.
Aristonus 3 n. sept.; 11 k. ian.
Aristusus n. sept.
Arithon pr. n. iul.
Aritife 15 k. ian.
Arition 9 k. iul.
Aritisus 14 k. ian. :
Arilonus 3 n. sept.
Ariusus 4 k. iul. !
Arixius 6 n. iul.
Armagerus 4 id. iul.
Armata 7, 5 k. feb.; 16 k. mart.
Armatus 6 k. feb.; 16 k. mart.
Armigerus 4 id. iul.
Arminia 7 k. apr.; 13 k. maii; 5 k. iun. ἢ
Armonius 10 k. mart.
Arnisus n. maii.
Arnulfus 15 k..aug.; 16 k. sept.
Arnulphus 15 k. sept.
Aroazonia id. ap.
Arobus id. apr.
Arogantius 12 k. feb.
Arogatus 12 k. feb.
Arontius 7 k. sept.; k. sept.
Aropion 6 id. sept.
Arphasus 16 k. mart.
Arpos 3 n. iul.
Arrianus 3 n. mart.
Artalis (-tius) 4 id. ian.
Artaxis 5 id. ian.
Artaxus 4 n. ian.; n. mart.
Artemius 4 k. mai.; 16 k. iun.; 8 id. iul.
Arteon 18, 17 k. iul.
Artes pr. n. iul.
Arteus 17 k. oct.
Arthemas 7 k. feb.
Arthemus 7, 6 k. feb.
Arthenius 16 k. mart.
Artilasón.mart. — DA
Artivus 12 k. sept. TN AT
[160]
Arton 9 k. iul.
Arulfus non apr.
Asabius k. iun.
Asaiacus 12 k. maii.
Ascla 10 k. feb.
Asclinus pr. k. iun.
Asclipiades 4 n. mart.; 4n. jun.
Asclipioditus 17 k. apr.
Asclipus 5 n. mart.
Asella 3 id. iun.
Aspidia 19 k. ian.
Astata pr. k. mart.
Astatis 4 id. ian.
Astaxius 4 n. ian.
Astefyus 4 k. iul.
Asterius 15 k. feb.; 5, 4 n. mart.; 6 id. iul.;
11, 10 k. sept.; 14, 8 k. nov.
Astesius 4 k. iul.
Asthentharius 8 k. nov.
Astibustus 14 k. nov.
Astosius 12 k. sept.
Astus 10 k. iun.
Astuta pr. k. mart.
Atala 6 id. mart.
Ateon 7 k. iun.
Athamananus 9 k. oct.
Athanasius 3 id. oct. ; 13 k. ian.
Atheneus 6 id. iul.
Athenogine 9 k. aug.
Athenus 16 k. mart.
Athora 7 k. mart.
Ation 4 n. ian.
Atrianus k. mart.; 5n. iul.; 7 k. aug.
Atristeus 4 n. iun.
Attalus pr. k. ian.; 44 pr. n. iun.; 8 id. iun. ;
3 id. iul.
Atticus 5 id. maii; 4 id. aug. ; 8, 7 id. oct.;
3 k. nov.; 8 id. nov.
Attulus 4 n. iun.
Attus 5 k. maii.
Atulinus 6 k. mart.
Auceia 15, 14 k. ian.; k. iun.; k. iul.
Auctor 4 id. aug. ; 3 id. mart.
Auctus 3 id. maii.
Audaeta 5 k. apr.
Audaetus 5 k. apr. ; pr. id. maii; 3 k. sept.
Audefax 13 k. feb.
Audeinus 17 k. feb.
Audoenus 9, 8 k. sept.
Audomarus k. nov.
Aufidia pr. n. maii.
Aufidus id. oct. ; 17 k. nov.
Augentus 3 id. ian.
Augias k. iun.
Augulus 7 id. feb.
Augurius 12 k. feb.
Augurus 12 k. feb. ; 13 k. sept.
Augusta ὃ k. aug.
Augustalis 7 id. sept.
Auguslianus 16 k. dec.
Augustidunensis eccles. dedic. pr. k. aug.
Augustina 8 id. maii.
Augustinus 3 id. ian.; n. maii; 5 k. sept. ;
16, 14, 12 k. dec.
Augustus 3 k. maii.; pr. n. oct.
Aunachara pr. k. aug.
Aunacharus pr. k. aug.
Aunitis 7 id. iul.
Aura 12 k. sept.
Aurea 13 k. iun.; 4 k. sept.
Aurelianus 6 id. iul.; 16, 15 k. dec.
Aurelius 6 k. feb.; 6 k. mart.; 15k. ap.;6 k.
maii; pr. id. iun.; 6, 9 id. iul. ; 11 k. sept;
4 n. oct. ; pr. id. oct. ; 12 k. ian.
Aurellus 12 k. jan.
Aureus 13 k. iun.; 16 k. jul.
Aurica 16 k. dec.
Auricius 16 k. dec.
Auriga 4 n. ian.
Aurilia 15 k. apr.; pr. id. oct.
Aurilius 5 k. mart.; 15 k. apr.; 6 k. mart. ;
96 apr.; 3 n. iun. ; pr- id. iun.; 5 id. iul.;
12 k. aug.; 22 iul.; 12 k. jan.
Aurisus 4 id. iun.
Aurius 11 k. iul.
Aurosus 5 k. iul.
Aurulus 12 k. ian.; 5 k. mart.
Aurus 11 k. aug.
Ausentus 7 id. aug.
Ausona 4 n. iun.
Austasius 4 n. apr.
Austerbertana 4 id. feb.
Austerius 15 k. nov.
Austrigiselus 13 k. iun.
Ausumius 17 k. iun.
Authiroticus 8 k. dec.
Auticia 5 k. iun.
Auticus 6 id. iul.
Autus 9 k. apr.
Auxentus 6, 5 id. iul.; 5 k. aug.
Auxilius 11 k. dec.
Aventia pr. id. ian.
Aventina pr. id. ian.
Aventinus pr. id. ian.
Aventus 15 k. mart. ; 8 k. mai.
Avida n. maii.
Avidus 3 n. iun.
Avinarus pr. k. aug.
Avitia 5 k. iun.
Avitus 12 k. feb.; n. feb.; 9 k. iun.; 15,9 k.
iul.; pr. n. oct.
Axiopolus 6 id. maii.
Azardus 16 k. aug.
Azarias 8 k. maii.
Azatangelus 19 k. sept.
Azalonica id. apr.
Azerus 6 id. iul.
Babilas 9 k. feb.
Babo 4 k. apr.
Bacchus pr. n. oct. ; n. oct.
Baccirius 8 id. maii.
Badechildis 3 k. feb.
Badegisilus 15 k. ian.
Bafrobitus pr. n. mail.
Baianus k. iun.
Bainus ep. 12 Κι iul.
Baiulus 13 k. ian.
Balatius pr. k. maii.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Balbina 14 k. iul. ; 4, 2 n. oct.
Baldegundis 4, 3 id. feb.
Baldinus 4 id. iul.
Balissa 8 id. ian.
Balista 7 k. maii.
Balsama 7 id. nov.
Balsamus 8 id. nov.
Balsimus 7 id. nov.
Baltildis 3 k. feb.
Bapticius 8 id. maii.
Baptisterii dedic. 3 k. iul.
Baraba 15 k. mart. (err.).
Baracheus 11 k. mart.
Barachus 8 k. maii; 8 id. maii.
Barala 15 k. mart.
Barbalabea 3 n. mart.
Barbara pr. n. dec.
Barbarinus 4 n. iun.
Barbaronus 4 n. iun.
Barbarus k. iun.
Bardumanus 7 k. oct.
Barecheus 11 k. mart.
Barieus pr. id. apr.; 3 n. oct.; 8 id. nov.;
16 k. dec.
Barilia 16 k. maii.
Barilius 14 k. dec.
Barnabas 3 id. iun.
Barruceus 15 k. maii.
Barucis 15 k. maii.
Bartholomaeus id. iun.; pr. n. aug.; 9, 8 k.
sept.
Baselia 14 k. iun.
Baselinus 10 k. ian.
Baseliscus 12 k. dec.
Baselissa 4, 3 id. mart.; 11 k. dec.
Baselus 14, 13, 10 k. iun.
Basia 14 k. ian.
Basiledis 4 k. iul.; 7 k. sept.
Basileus 8 k. ian.; 6 n. mart.; 10 k. iun.;
5 k. sept.
Basilia 11 k. ian.; 16 k. maii; 6 k. sept.
Basilianus 3 id. feb.; 15, 14 k. ian.
Basilisca 11 k. dec.
Basilissa 8 id. ian.
Basilius 3 id. feb.; 5 n. mart.; 16,3 k. mail;
k. aug.; 12 k. dec.
Basilla 10 k. feb.; 13, pr. k. mart.; 16 k. iun.;
3 id. iun.; 7, 4 k. sept.; 3 id. sept.; 16 k.
nov.
Basilledis pr. id. iun.
Basinus 5 id. iul. ; 5 id. dec.
Bassa 15 k. ian.; pr. n. mart. ; id. apr.
Basselia 14 k. apr.
Bassianus 16 k. mart.
Bassilla 3 id. mart.
Bassilia 10 k. maii.
Bassilinus 10 k. ian.
Bassion 16 k. mart.
Bassula 13 k. mart.
Bassus 4 id. mart. ; 14 k. apr.; pr- id.apr.;4
k. iun.; 15 k. aug. ; n. aug.; 12 k. dec; 12k.
ian.
Bastamis(-mon) 5 id. feb.
Bastasus 15 k. iun.
Battacus 8 id. maii.
Baudelus 13, 12 k. iun.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Baugalfus id. iun. -
Beatus 7 id. maii; 13 k. oct.; 6 id. oct.
Bebea n. sept.
Belia 12 k. aug.
Bellacus 6 n. maii.
Bellicus 11 k. feb.; 6, 5, 4n. maii; 11 k. iul.
Bellimus 10 k. feb.
Bellus 10 k. feb.
Belpidus pr. n. sept.
Benedictus 12 k. apr.; bid. iul.; 15 k. aug.;
pr. n. dec.
Benigna 3 n. apr.
Benignus 13 k. apr.; 3 n. apr. ; 8 id. iun.;
pr. k. nov.; k. nov.
Benolus 14 k. dec.
Benonia 3 k. maii.
Benuerus 4 k. iul.,
Bera 8 id. mart.
Berena 6 k. dec.
Bereneus 8 id. apr.
Beresus 15 k. nov.
Bereusus 8 id. maii.
Berina 6 k. dec.
Berinia 18 k. sept.
Berma 6 k. dec.
Bermacus 13 k. nov.
Bernharius 12 k. apr.
Beromia(-nia) 8 id. mart.
Beronicius 14 k. nov.
Berononieus 14 k. nov.
Besia 16 k. oet.
Bessa 16 k. aug.; 15 k. ian.
Bessia 16 k. aug.
Bessus 15 k. aug.
Bibianus 5 k. sept.
Biblis 4 n. iun.
Biceca 4 k. iul.
Biccianus pr. id. ian.
Bigatus 7, 6 k. iul.
Bio 12 k. apr.
Biricus 6 id. maii.
Bissia 5 k. aug.; 16 k. oct.
Bitanza 12 k. ian.
Bitthana 12 k. ian.
Bittinia 15 k. oct.
Biturus 16 k. aug.
Bitus 13, 8 k. feb.
Blandina 4 n. iun.
Blastinus 15 k. iul.
Blastus 15 k. iul.
Blesus 14. k. mart.
Bliblis 4 n. iun.
Bonefacia pr. n. maii; pr. k. nov.; 5 id. dec.
Bonefaeius 3 id. nov.
Bonefatus 4 k. ian.
Bonia 4 id. nov.
Bonifatianus 9 k. dec.
Bonifatius 4 k. ian.; n. iun.; 7 id. iun.; pr.
n. sept.; 5 id. dec.
Bonitta pr. id. ian.
Bonolus 14 k. dec.
Bonosa id. iul.
Bonosie 4 n. feb. :
Bonosus 6 k. feb.; 6 id. maii.; k. aug.
Boresius 15 k. nov.
Bosonus 6 k. feb.
Briccionus id. nov.
Brigida k. feb.
Brivatula 4 n. feb.
Bubatus pr. k. maii.
Bublasa k. iun.
Buddulus 7 id. oct.
Budentus 3 k. maii.
Bullodus k. iun.
Buplius n. iul.
Buplus 3 n. iun.
Burchardus pr. id. nov.
Burgondio 8 k. apr.
Burrus 4 id. oct.
Bustasus 15 k. iun.
Bustus 14 k. nov.
Buttasus pr. id. apr.
Buttolus 7 id. oct.
Buttus pr. id. apr.
c
Cacinarius 14 k. feb.
Cae... (vid. etiam Ce...)
Caecilia 16 k. oct.; 10 k. dec.; 4 id. dec. ; 15,
14 k. ian.
Caeciliana 12 k. feb.; 15, 14 k. ian.
Caecilianus 11 k. feb.; 18, 14 k. ian.
Caecra 17 k. nov.
Caeledonia 13 k. feb.
Caelerina 3 n. feb.
Caelesia 16 k. maii.
Caelestinus pr. k. ian.; 12, 6 k. feb.; 6,4 n.
maii.
Caelestis id. aug.
Caelestus 6 k. feb.; 4 id. ian.; 18 k. feb.; 10
k. ian.
Caelianus 12, 6 k. feb.; 18, 15 k. ian.
Caelifloria n. ian.
Caelisforus n. ian.
Caeriaeus 14 k. ian.
Cahis 6 k. mart.
Caiola 5 n. mart.
Caitque n. ian.
Caitus 6 id. oct.
Caius (vid. Gagius).
Calcolus 13 k. maii.
Calcorus 16 k. iun.
Caledius 3 id. mart.
Calendinus 6 k. maii. ; 3 k. nov.
Calendio pr. k. ian.; 3 k. nov.; pr. k. nov.;
17, 15, 19, 11 k. dec.; k. dec.
Calenicus 6 k. feb.
Calentinus 6 k. feb.
Calerus 8 k. maii.
Calesta 16, 7 k. maii; k. sepl.
Calestus (Calistus) 16 , 7. k. maii; id. aug.; ^
id. oct. ; pr. id. oct. 4
Calista. 14 k. feb.; 16 k. maii.
Calla 16 k. maii.
Calledus 3 id. mart.
Callenidus 5 k. feb.
Callerva 3 id. mart.
Callinia 16 k. mail.
Callinieus pr. k. feb.
Callistus 14 k. feb.; 16 k. oct.
[161]
Callo 14 k. mart.
Calocerus 3 id. feb.; 14 Κα maii; 14 k. iun.
Calocirus 16 k. iun.; 13 k. aug.
Calogorus 3 n. mart.
Calorus 16 k. iun.
Calponia 4 n. iun.
Calricia pr. n. maii.
Calumniosus k. aug.
Camasus pr. n. iun.; 8 id. iun.
Cananeus (efr. Simo).
Candedia 6 id. maii.
Candedianus 7 id. ian.; 16 k. mart.
Candedus 3 n. ian.; n. ian.; 5 id. mart.;
17 k. iul.; 6,5 id. iul.; 15, 4 k. sept. ; 10 k.
oct.
Candeus 12 k. feb.
Candida 7 id. ian.; 6 id. maii; 4 k. sept.;
^ k. oct.: k. oct.; k. dec.; 4n. dec.
Candidianus 16 k. mart.; 4 id. nov.
Candidus 4 n. feb.; 18 k. ian.; 16 k. mart.;
Bid. mart.; 8 id. oct. ; k. dec.
Candonanus n. dec.
Candorus n. dec.
Canella 5 id. dec.
Cano 6 k. nov.
Canonicae virgines 5 id. apr.; 9 k, ian.
Cantiana 17, 15 k. iul.
Cantianella pr. k. iun.; 18, 17 k. iul.
Cantianus 3, pr. k. iun.; 19, 15 k. iul.
Cantor 16 k. maii.
Cantus 5 k. feb.; n. maii; pr. k. iun.; 15 Κα
iul.; 8 k. aug.
Capilo 9, 5 k. iul.; 9 k. aug.
Capitulinus 8 id. mart.; 4 k. iul.; 10 k.
sept.; 4, 3 id. dec.
Cappa 4 n. feb.
Cappellidus 15 k. apr.
Caprasius 13 k. nov.
Caprica 7 id. apr.
Caprinus 13 k. ian.
Capto 9 k. iul.
Captus 5 k. maii.
Caralus 11 k. dec.
Carasius k. mart.
Carea id. oct.
Carellus 4 k. iun.
Cariato 3 n. mart.
Caricia pr. n. maii.
Carilippus 4 k. maii.
Garinianus 7 k. mart.
Carinon pr. k. dec.
Cario pr. k. dec.
Carissimus 5 n. marl.
Carissus 16 k. maii.
Carisus k. mart.; pr. n. mart.
Carila id. apr.
Carito 16 k. maii; 9 k. aug. -
Carolapis 6 id. iun.
Caroticus pr. id. ian.
Carpa 4 n. feb.
Carpeforus 7 id. aug.
Carpia 6 k. iun.
Carpistus 3 id. mart.
Carpofarus 5 id. aug.
Carpoforus pr. id. feb.; 7 k. mart. ; 6 id. aug.
. 6id.nov. 3 TN
[102]
Carporus pr. id. feb.
Carpus 4 id. mart.; pr. id. apr.
Carra k. iun.
Carsicus 12 k. mart.
Carsius pr. n. mart.
Cartherus 14, 13 k. dec.
Cartula 10 k. ian.
Carulus id. apr.; 17 k. maii.
Carus pr. id. apr.
Carusus 4 n. oct.
Cascentus 13 k. mart.
Casisus pr. n. maii.
Cassericus pr. n. maii.
Cassia k. nov.
Cassianus 14, 11 k. feb.; 7 k. ap.; 3 n. iun.;
4 id. iun. ; n. aug. ; 3 id. aug.; id. aug. ; 6 Κ.
dec. ; k. dec.: 3 n. dec.
Cassicus 12 k. mart.
Cassio 17 k. apr.
Cassius pr. n. mart.; pr. k. maii; 15 Kk. iun.;
k. iun.; 13 k. aug.; 7, 6 id. oct.
Casso 17 k. apr.
Casla 8, 5 k. mart. ; k. iun.; ^ n. iun.: pr. k.
nov.
Casterus 14 k. dec.
Castianus 3 n. dec.
Castiga 8 k. feb.
Castilinus k. iun.
Castinus 12 k. feb.
Castolus pr. id. ian.; 10 k. feb.
Castor 14, 13 k. oct. ; 6 id. nov.
Castorius 6 k. ian.; 17,5 k. apr.:5 k. maii;
7 id. nov.; pr. k. dec.
Castrensis 3 id. feb.
Castricus 6, 5 id. iul.
Castrus 5 id. iul.
Castula 8 k. feb.; 4 n. feb.; 8 k. mart.; 8 k.
apr.; n. maii; 5 k. iun.; pr. k. iun.; Kk. iun.;
^n. iun.; n. iun.; 10 k. ian.
Castulina 4 n. iun.
Castulinus pr. id. ian.
Castulus pr. id. ian.; 10 k. feb.; 15 k. mart.;
8, 7 Κι apr.; 4 n. iun.; pr. k. dec.
Castus 6 k. feb.; 12, 6 k. mart.; 5, 4,3n.
mart.; 8 id. maii; 11 k. iun.; 4 n. iun.;
k. aug.; pr. n. sepl.; pr. k. oct.; k. oct.;
pr. n. oet. ; id. dec.
Casus 15 k. iun.; 16 k. nov.
Catellinus 7 k. dec.
Catherina 7 k. dec.
Catina 8 k. feb.
Cato 5 k. ian.
Catolinus id. iul.
Catonus 16 k. ap.
Catuinus 15 k. aug.
Catula 9 k. apr.: n. maii.; 5 k. iun.
Catulinus 14 k. apr.; 9 k. maii.
Catulus 4 id. sept.
Catuius id. apr.
Ce... (vide etiam Cae...)
Cauco 13 k. maii.
Caudus 8 id. iun.
Cautata 16 k. aug.
Cautus 6 id. oct.
Ceca id. oet.
Cecilia 8 id. maii; pr. k. iun.; Κι iun.; 4 n.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM $
jiun.; 3 id. aug.; 16 k. oct.; 10 k. dec.;
^ id. dec.
Ceciliana 15 k. ian.
Cecilianus 11 k. feb.; 15 k. jan.
Cecilius 15 k. dec.; n. maii.
Ceciria 8 id. iul.
Ceda 7 id. mart.
Cedesesis 7 id. mart.
Cedianus 11 k. feb.
Celedonia n. mai; 12 k. iul.
Geledonus 5 n. mart. ; 3 k. oct.
Geler 3 non. feb.; pr. k. mart.
Gelerina 8, 4 k. oct.
Celerinus 16 k. mart.; n. mail.
Gelesinus 6 id. nov.
Celesta. 16 k. maii.
Gelestina 8 id. mail.
Celestinus 13 k. mart.: 6, 5, 4 n. mail.
Celestis pr. id. oct.
Celestus 4 k. aug.; 6 id. nov.
Celialis 5 n. iul.
Celianus 12, 9, 6, k. feb.
Gelisforius n. ian.
Gelleus 9 k. maii.
Gellus 16 k. maii.
Gelsa 5 k. aug.
Gelsianus 19 k. feb.
Gelsio 12 k. feb.
Celsus 8 id. ian.; 13 k. iul; 13, 5 k. aug.;
3 Κι nov. ; 10 k. dec.
Cendeus 13 k. feb.; 7,5 id. mart.
Gendinus 16 k. iul.
Generus 8 id. maii.
Genion 15 k. iun.
GCenona 4 n. iun.
Genonus 4 n. iun.
Gensorianus 5 k. feb.
Gensurus 4 id. iun.
Gentron 15 k. iun.
Gentulus pr. k. dec.
Geratus 8 id. iun.
Cerbonius 6 id. oct.
Ceremunia 3 id. apr.
Gercyra 4 k. maii.
Gerelina 3 n. feb.
Gereneus pr. n. aug.
Gerentia ^ id. aug.
Gerialis 5 n. iul.
Cerilia 8 id. iul.
Gerillus 8 id. mart.
Gervasius 13 k. iun.
Cesaria 10 k. apr.
Cesariana 12 k. aug.
Cesarius 6 k. sept.; pr. n. nov.; n. nov.; pr.
id. nov.
Gesarus 3 n. nov.
Cesiana 12 k. aug.
Gesis 7 id. mart.
Gessia k. nov.
Cessus 6, 5 id. iul.
Ceticius 6 n. maii.
Cettinus 6 n. maii.
Cetula 13 k. mart.
Cetulus 5 k. iun.
Charislus pr, n. mart.: k. oct.
Charito 8 k, aug.
ANCTORUM
Charus 8 k. nov.
Chicta pr. n. iun.
Childebertus 13 k. maii.
Childeomara seu Childomarea 13 k. iu].
Chilianus 8 id. iul.
Chindinus 16 k. aug.
Chionia k. apr.; n. apr.; 5 n. iul.
Chionius 5 n. iul.
Chlodesinda pr. id. mart.
Chlodoaldus 5 k. iun.; k. sept.; 7 id. sept,
Chonia 3 n. apr.
Chono 6 k. nov.
Chonradus 6 k. dec.
Chorentius 16 k. oct.
Choris 3 id. mart.
Choriton 6 id. aug.
Chorus 9 k. maii. .
Chotitia id. maii.
Chr... (vid. etiam Cr...).
Chrestus 3 n. apr.
Chrisius 6 id. iul.
Christina id. maii.; 14 k. aug.
Christiana 16 k. maii.
Christina 9 k. aug.
Christophorus 8 k. aug.: 8 k. oct.
Christus 3 n. apr.; 5 n. iul.
Chrodegangus 4, 3, pr. n. mart.
Chronana 10 k. mart.
Chronia n. apr.
Chrysa 3 n. aug.
Chudion 5 id. sept.
Chunisius 5 id. feb.
Chustus 5 n. iul.
Ci... (vid. etiam Cy...).
Ciciliana 12 k. feb.
Cicilia pr. k. iun.
Cicilius 14 k. mart.; 6 id. maii.
Cillonia 5 k. jun.
Cimasus pr. n. iun.
Cindis 6 id. maii.
Cinerus 8 id. maii.
Cinona 3 n. iun.
Cinzamus, seu Cinnamus 9 k. iul.
Cio 4 id. mart.
Ciolus 4 k. maii.
Cionia 5 n. iul.
Cionius 3 id. mart.
Cipeurus 4 n. mart.
Ciprianus 18 k. oct.
Circusseus 14 k. ian.
Ciriacitis 5 id. aug.
Ciriaeus 13, 12 k. feb.; pr. k. feb.; k. feb.:
4 id. dec.
Cirinieus 4 id. dec.
Cirinus 8 k. apr.
Cirinus pr. n. iun.; pr. id. iun.
Cirion 17 k. oct.
Cisellus 12 k. sept.
Cistus k. iun.
Citdinus 6 id. maii.
Cithinus 8 id. maii.
Citina pr. n. maii.
Citracius 8 id. iul.
Cittinius pr. id. apr.
Cittinus 16 k. nov.
Citunus pr. id. apr.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Citurninus 8 k. ian.
Civinus 15 k. aug.
Clacivius pr. k. nov.
Cladius pr. id. aug.
Claonius 3 id. mart.
Claria 3 k. dec.
Clarina pr. id. aug.
Clascerus id. ian.
Classicus 12 k. mart.
Claudia 4 n. ian.
Claudianus 6, 5 k. mart.; pr. k. mart.; 5 n.
mart. ; pr. n. mart.; n. apr.; 9, 8 k. nov.;
1 k. dec.
Claudicus 3 n. dec.
Claudion 4, 3 n. ian.
Claudius 13 k. apr.; pr. k. maii; k. iun.;
pr. id. aug.; 11 k. sept.; 5 id. sept.; 6 id.
nov.
Cleasus 5 id. sept.
Clematus 10 k. feb.
Clemens 3 k. ian.; 13, 11 k. feb.; 13 k. apr.;
pr. k. maii; 17,5 k. iul.; 15, 9 k. aug.;5 id.
nov. ; 18, 11, 9 k. dec.; 7 id. dec.
Clementia pr. id. apr.
Clementina 3 id. nov.
Clementinus 18 k. dec.
Clementius 3 n. apr.; pr. k. maii.
Clemenus 4 n. dec.
Cleonieus 5 id. nov.
Cleotherus 7 k. sept.
Clerianus 3 k. feb.
Clericus 5 id. iul.; 6 k. sept.
Clerus 19, 3 k. feb.
Cletus 3 k. ian.; 6 k. maii; 10 k. dec.
Cleusus pr. n. sept.
Clicerus pr. id. ian.; id. ian.
Glicirius 6 id. iul.
Glidonus 6 id. oet.
Clitus 3 k. ian.
Clugdus pr. k. maii.
Glusus 8 id. ap.
Clonieus 14 k. iun.
Cobosa 11 k. aug.
Cocleus 17 k. aug.
Codenis 13 k. mart.
Codia 12 k. ian.
Codo 3 n. ian.
Codomus 3 k. maii.
Coel.. (vid. Coel.. et Cel..)
Coliondolus 9 k. apr.
Colionus 9 k. apr.
Colisus pr. k. maii.
Collectieus 15 k. apr.
Collegus 15 k. apr.
Colmanus 8 id. iul.
Colocirus 14 k. maii.
Colonica 14 k. iun.; id. dec.
Colonicus id. dec.
Colorus 5 id. feb.
Colosius pr. k. maii.
Colotus 5 id. feb.; 15 k. apr.
Colovus 14 k. sept.
Columba pr. k. ian.
Columbanus 14 k. nov.; 9 k. dec.
Comatus 17 k. maii.
Comes pr. id. mart.
Comilia 12 k. maii.
Cominus 5 id. maii ; 4 n. iun.
Comminus pr. k. feb.;5 k. iun.; 6 k. nov.
Commodella 3 k. sept.
Concessa 6 id. apr.
Concessus 4, 3 id. mart.; 6, 5, 4, 3 id. apr.;
11 k. iun.
Concordia 13, 8 k. mart.; 4 n. iun.; 17 k. ian.
Condedia 6 id. maii.
Concordius pr. k. maii; pr. n. maii; 17 k. ian.
Conditor 18 k. maii; 19 k. sept.
Conexus 6 id. apr.
Confirmus 4 id. mart.
Congillus 6 id. maii.
Consentius 4 id. dec.
Constantia 14, 13, 12 k. oct.
Constantinus pr. id apr.
Constantius 3 n. ian.; 4 k. feb.; 5 n. iul.;
17 k. sept.: 15 k. oct.
Consulus pr. k. dec.
Conus 6 id. maii.
Conitus 8 k. maii.
Coppus k. oct.
Copriea 7 id. apr.
Gorcodomus 5, 4 n. maii.
Corinthio 6 id. aug.
Corinthus 16 k. oct.
Gorionus 6 id. iul.
Cornelius pr. k. ian.; 18, 10 k. feb.; 18, 12 k.
maii; 4 n. iun.; 18 k. oct.; 10 k. ian.
Cornilanensis 4 id. iul.
Cornilia pr. k. apr.; 18 k. maii.
Cornilianus 4 n. feb.; 8 id. iul.
Corninsus 4 id. iul.
Corona k. ian.; id. ian.; 11, 10 k. mart. ; 9
8 Κ᾿ maii ; pr. id. maii; 12 k. aug.
Coronata. 18 k. maii.
Coronatus 8 k. iun.
Corrolus 6 id. iul.
Corsicus pr. k. iul.
Corus 9 k. maii.
Gorvito 6 id. aug.
Cosconianus 5 k. aug.
Cosmas 5 k. oct.
Costinus 7 id. ian.
Coteusa k. iun.
Cotia pr. k. maii; k. oet.
Cotideus 6 id. maii.
Cotinus 12 k. apr.
Cotthia 6 id. maii.
Cottidia pr. k. maii
Gottius 11 k. iun,
Coturnius 15 k. mart.
*ovilus 13 k. mart.
Cr. . (vid. etiam Chr...).
Credula 3 id. maii.
Credulus 3 id. maii.
Crescentia 6 k. mart. ; 4 id. aug.
Crescentianus pr. n. aug.; 8 k. dec.
Crescentio 5, 4 id. aug.
Crescentius 5 k. mart.
Crescius 14 k. ian.
! Crestinus 15 k. aug.
Crestus 15 Kk. ian.
Crela 6 id. iul.
Cretus 17 k. nov.
[163]
Criniea 4 id. dec.
Crisanta pr. id. aug.
Crisantius 6 k. nov.; 3 k. dec.; pr. k. dec.;
14, 13 k. ian.
Criscens 3 n. iun.; 5 Κ iul.; k. nov.;5 id. nov.
Criscentia 12 k. mart.; pr. n. iun.; 17 k. iul.
Criscentiana pr. k. iun.; 5 id. aug.
Criscentianus id. iun.; 6 id. aug.; 16 k. nov.
Criscentinus 6 k. iun.
Griscentio pr. n. aug.; 4 id. aug.
Criscentius 4 k. ian.; 13. k. mart.; n. maii;
14, 4 k, iun.; k. 0ct.; 6 id. oct.; pr. Κι nov.
Crisconina 6 k. mart.
Crisconius 18 k. feb.; 7 k. mart.
Crisimus 11 k. iul.
Crisogonus 17 k. iul.;6id. nov.; 10,9,8 k.dec.
Crisolus 10 k. maii.
Crisothelus 10 k. maii.
Grispianus 2 n. mart.
Crispina pr. id. apr. 4 id. aug. ; 3 n. dec.;
n. dec.; 4 id. dec.
Crispinianus 5 k. iul.; 8 k. nov.
Crispinus 9 k. mart.; pr. id. apr.; 14 k.
maii; pr. k. maii; pr. n. maii; k. iun.
14 k. iul. ; 4 id. aug.; 8 k. nov.; 12 k. dec.;
3 n. dec.; n. dec.
Crispio 6 id. maii.
Crispolus 4, 3 k. iun.; 4. 3 id. iun.
Crispus 6 id. maii; 5 k. iul.
Crissantianus 13 k. mart.
Crissantus pr. id. aug.
Crissogonus pr. k. iun.
Cristoforus 8 k. oct.
Cristatis k. nov.
Cristianus pr. n. dec.
"ristinus pr. id. aug.
Cristus 6 id. iun.; 4 id. aug.; k. oct.
Crisus id. ian.; 6 id. iul.
Crocus 17 k. oet.
Crucis Inventio 5 n. maii.
. Apparilio 15 k sept.
. Exallatio 18 K. oct.
Crusis 3 k. apr.
Cueufas 14 k. mart.: 8 k. aug.
Cuddeus 6 id. maii.
Cuelpistus pr. k. ian.
Cuminia 6 k. nov.
Cuminus 6 k. nov.
Cundianus 17 k. oct.
Cuplus pr. id. sept.
Gupsieus 4 id. sept.
Curisus pr. n. mart.
Curreus 4 id. dec.
Currentius 16 k. apr.
Currolus 6 id. iul.
Cursieus pr. k. iul.
Cuserius 15 k. ian.
Cusconus 7 k. mart.; 4 n. sept.
Cusseus 15 k. ian. .
Cutata 16 k. aug.
Cuthbertus 13 k. apr.
Cutheus n. maii.
Cutidus 8 id. maii.
Cuturnus 15 k. mart.
Cy... (vid. etiam Ci... Cu..., Qui...).
Cylieus 14 k. mart.
[164]
Cyminus id. ian.
Cyprianus pr. id. apr.; 17 k. maii; 18 k. oct.;
7 k. dec.; 13 k. ian.
Cyprus 3 n. iun.
Cypto 13 k. mart.
Cyria 15 k. iul. ; 3 id. dec.
Cyriaea 17, 16 k. apr.; 4 n. apr.; 4 id. aug. ;
10 k. sept.
Cyriaces 7 id. apr.; 5 id. aug.
Cyriacus 8 k. ian.; pr. id. ian. ; id. ian.; 5, 3,
9 id. feb.: id. feb.; 8 k. mart.; 17 k. apr. ;
4 n. apr.; 4 id. maii; k. iun.; 14 k. iul.;
5 n.iul; 13 k. aug.; 6 id. aug.; 10 k.
sept. ; 3 id. dec.; 14 Kk. ian.
Cyrianus 5 n. iul.
Cyricus 3 n. ian.; 9 k. mart.; 5 n. mart.;
pr. id. maii; id. maii; 16 k. iul.; 5 id. iul.
Cyrilla 13 k. apr.; 3 id. maii.
Cyrillus 8, 7 id. mart. ; pr. id. apr.; 6k. maii ;
6 id. maii; 4 k. iun.; 5 n. iul.; 8, 7, 6,
5 id. iul.; 11 k. aug.; k. aug.; ^ id. aug.;
11 k. sept.
Cyrinus 6, 5 id. iul.; 17 k. oct.
Cyrio 16 k. mart. ; 5 n. iul.
GCyrionus 6, 5 id. iul.
Cyrsus 18 k. feb.
Cyrus 9 k. apr.
Cytinus pr. n. maii.
Daama 6 k. iun.
Dacarus pr. k. maii.
Dacianus 6 k. mart.; pr. k. iun.; pr. n. iun.
Dacius 12 k. feb.
Daconus prid. k. nov.
Dafrosa (-us) 4 n. dec.
Dagarus pr. k. maii.
Dagionus pr. id. iul.
Dagoleiphus 5 k. apr.
Dalmata 3 id. apr.
Dalmatius 8, 3 id. apr.
Damasia 3 id. apr.
Damasus 12 k. mart.; 4, 3 id. dec.
Damiana 4 id. dec.
Damianus pr. id. feb.; 5 k. oct.; 6 id. nov.
Damus 6 k. iun.
Danatus 6 k. feb.
Danda n. mart.
Danelus 6 id. iul.
Dania 5 id. iul.
Danicha 5 id. iul.
Danihel 5 id. iul.
Daretia 14 k. aug.
Daria 14 k. aug.; 6 k. nov.; 3 k. dec.; 14,
13 k. ian.
Darius pr. id. apr.
Daseus 12 k. oct.
Dasila 15 k. nov.
Dasius pr. n. aug.; 4 n. oct.; 16, 13, 12 k.
nov.
Dassus n. aug.; 4 n. oct.; 12 k. dec.
Dasus 15 k. oct.; 13 k. oct.
Datianus 3 k. mart.; 17, 16 k. apr.
Datica 8 id. maii.
Datilis 8 k. ian.
Datius 12 k. feb.
Dativa 8, 6 id. maii.
Dativus 8 k. ian.; 7, 5 k. feb.; 13, 8 k. mart. ;
pr. id. mart. ; 3 k. apr.; 6 id. maii; 15 k.
jun.; id. dec.
Datula 4 n. iun.
Datulus 15, 14 k. ian.
Datus 9 k. feb.; 6 id. maii; 6 n. iun.
Davallus 4 id. iun.
Davetus 3 id. maii.
David 4 k. feb.; 8 id. sept.
Davigisilus k. mart.
Debuchius 4 n. dec.
Decenia 18 k. maii.
Decima 18 k. maii.
Decimus pr. id. apr.
Decisus pr. n. sept.
Decomedis 6 id. iul.
Decomminus 5 id. feb.
Decronus 11 k. apr.
Dedimus 5 id. feb.
Defensor 16 k. nov.
Demelus 12 k. aug.
Demetria 3 n. iun.; 4 n. dec.
Demetrius 5 id. apr.; pr.id. apr.; pr. k. maii;
5 id. maii; 5 n. iul.; 19 k. sept. ; 6 id. sept.;
18 k. oct.; 5, 4. id. nov.; 17, 11, 10 k. dec.
Demignus 17 k. dec.
Democretus pr. k. aug.
Demorus pr. n. maii.
Denecutia pr. id. maii.
Denegothia pr. id. maii.
Denegotia k. oct.
Deodatus 13 k. iul.
Deonisius 16 k. mart.
Deplitorus id. sept.
Derus 3 k. feb.
Desiderius 3 id. feb.; 10, 8 k. iun.; 7 id.
sept.; 8 k. oct.; pr. k. oct.; 14 k. nov.
Deumarus 18 k. feb.
Deuteris 12 k, aug.
Dexter n. maii.
Dicarus pr. k. maii.
Dicentus id. feb.; 13 k. dee.
Diceus 12 k. nov.
Dida 15 k. dec.
Didalus 15 k. feb.
Diddus 6 k. mart.
Didimus 11, 10 k. mart.; pr. n. apr.; n. apr.;
0, 4 id. sept.; 11 k. ian.
Didunius 4 id. sept.
Dierantus 15 k. iun.
Dieus pr. id. iul.
Digna k. oct.
Dignus id. maii ; 6 k. iul.; 15, 14 k. ian.
Dimelus 12 k. aug.
Dimetrius 11 k. dec.; 4 n. dec.; 11 k. ian.
Dimicianus 3 id. mart.
Dinaris 9 k. mart.
Dinocius pr. n. iun.
Dio 3 id. mart. ; 6 id. maii.
Diobides 15 k. dec.
Diocles 17 k. aug.
Dioclia 9 k. iun.
Dioclitianus 18 k. maii; 17 k. iun.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Dioclus 9 k. iun.
Dioditus 6 id. iul.
Diodolus pr. k. apr.
Diodorus 7 k. mart.; pr. k. mart.; pr. ἢ,
mart.; pr. k. maii; 12 k. aug.; 7 id. oct.;
6 k. nov.
Diofilus pr. id. sept.
Diogenes 7 k. apr. ; 8, 7 id. apr.; 17 k. maii;
16, 15, 7 k. iul.; 6 id. iul.
Diogoiunus 3 n. ian.
Diomedes 5 id. iun.; 6,5 id. iul.; 12 k. aug.;
6 id. aug. ; 14, 13, 12 k. sept.
Diona 3 id. mart.; pr. id. mart.
Dionisia 3 k. mart.
Dionisius 7 k. ian.; k. feb.; 6 id. feb.; 16 k.
mart.; pr. id. mart.; 15 k. apr.; 10 k,
maii; 17, 15 k. aug.; 5 id. aug.; 18, 19 k,
oct.; n. oct.; 6 id. oct.; 12 k. dec,
Dionina 17 k. maii.
Dionius 3 id. mart.
Dionisinia 4 k. inl.
Dionysia id. maii.
Dionysius n. oct.
Diophidis 15 k. dec.
Diophus 9 k. apr.
Dioscodus 5 id. feb,
Dioscorus 6 k. mart.; 5 k. maii; 15 k. iun.;
17, 4 k. iul.; 14, 13 k. sept.; 16, 15 k. ian.
Diosolus prid. id. sept.
Disia 16, 15 k. sept.
Dismica 16 k. maii.
Disseus 19, 16, 15 k. sept.; 12 k. nov.
Dista 4 k. iul.
Divius n. maii.
Diunisa id. maii.
Diunisius 5 id. feb.; 14, 3 k. mart.; 17, 16,
10 k. apr.; k. apr. ; 4 n. apr.; 10 k. maii;
6 id. maii; 4 k. iul.; 4 id. iul.; 8 id. oct.
Divus n. maii; 4 id. iul.
Doba 3 id. mart.
Dola 4 k. apr.
Doletatulus 4 id. sept.
Docimus 18 k. maii.
Doga 3 n. iun.
Dogonus pr. k. nov.
Domata pr. k. ian.
Domicia 5 k. ian.
Domicianus 4, 3 id. mart.; k. aug.
Domieus 4 k. ian.
Domina 18, 17 k. maii.
Dominanda pr. k. ian.
Dominio 3 id. apr.
Domion 3 id. apr.
Domisianus 3 id. mart.
Domitianus 5 k. ian.
Domitus 3 n. iun.
Domna 4 id. mart.; 4 n. iun.
Domnicella 3 id. nov.
Domnina 18 k. maii; 6 id. iul; 11 k. sept
Doinninus 3 k. apr.; 4, 3 id. apr.; 6 id. iul.;
pr. n. nov.; n. nov., 8 id. nov. i
Domnus 4 n. ian.; 13 k. apr.; 11 Κ' mal:
6, 5 id. iul.; pr. id. 0ct.; 2 id. nov.
Domulus pr. n. maii.
Donacianus 13 k. mart.
Donata pr. k. ian. ; pr. n. feb.; pr. id. feb.;
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM:
13, 8 k. mart; 4 id. mart; 4,3 id. apr.;
6 k. apr.; 12 k. maii; n. maii; 4, 3 n. iun.;
7,6 id. iun.; 16, 15 k. aug.; 6 id. aug.;
k. sept.; 3. id. sept. ; 16, 4 k. oct. ; 16 k.
nov. ; k. nov.; n. dec.; 5 id. dec.; id. dec.
Donatella k. mart. , pr. id. iun.; 3 k. aug.
Donatellus pr. n. oct.
Donatianus 9 k. iun.; pr. k. iun.; k. iun.;
8id. aug.
Donatica k. mart.
Donatila 6 k. mart.
Donativa k. mart.
Donativus 4 k. mart.; 8 k. aug.
Donator 14 k. iun.
Donatula 8, 6 k. mart.; pr. id. apr.; 4 n.
jun.; Κι aug.; 8 k. oct.
Donatus 3 k. ian.; pr. k. ian.; 3 id. ian.;
10, 8, 6 k. feb.; pr. id. feb.; 14, 13, 8,
5 k. mart.; pr. k. mart.: k. mart.; 5, 4, 2
n. mart.; 3 n. apr.; 5, 4, 3 id. apr.; pr.
id. apr ; 15, 14, 13, 12, 8, 4 k. maii; pr.
k. maii ; pr. n. maii ; n. maii; 8, 6 id maii;
12, 10 k. iun.; pr. k. iun.; k. iun.; 3 n.
iun.; 8 id. iun.; pr. id. jul.; 13 k. aug.;
7 id. aug.; k. sept.; pr. n. sept.; 5 id.
sept.: k. oct. ; 6, 4 id. oct.; 16, 3 k. nov.;
pr. k. nov. ; 8, 7, 5, ^ id. nov.; 17, 16,8,
7 k. dec.; k. dec.; 5, 2 id. dec.; id. dec. ;
16, 15, 7 k. ian.
Donisinnia 4 k. iul.
Dormidonus 12 k. oct.
Dormientes Ephesini 4 id. aug.
Doroma 12 k. oct.
Dorotha 13 k. oct.
Dorothea 8 id. feb.; pr. id. feb.
Dorotheus 4 id. mart.; 5 k. apr.: pr. k. maii;
12 k. oct.; 10 k. nov.
Dotherus 12 k. aug.
Dotmanus 8 id. iul.
Dotus 6 k. apr.
Driodrus pr. k. maii
Drodotus 6 id. iul.
Drogo 12 k. dec.
Drusina 19 k. ian.
Drusus 19, 9 k. ian.
Dubitatus k. sept.; 4 n. sept.
Dudinus 6 id. sept.
Dugdus prid. k. maii.
Dula 8 k. apr.
Dulia 8 id. nov.
Dulius 8 id. nov.
Dunus 4 id. mart.
Duonius 3 id, mart.
Dusus 9 k. ian.
Ebartus k. iul.
Ebasus 13 k. mart.
Ebentius 5 n. maii.
Eberhardus 8 k. dec.
Ebicianus pr. id. ian.
Ebotus 11 k. feb.
Eburtus pr. n. iun.
Ebustus pr. n. iun.
Ecamarus 14 k. feb.
Edietus id. nov.
Edistus 4 id. oct.; id. nov.
Editius 6 k. mart.
Efimaeus 6 id. maii.
Efrasus pr. id. mart.
Efuchus 15 k. iun.
Egatus k. iun.
Egdonus 4 id. mart.
Egeas 16 k. mart.
Egedinus id. dec.
Egemonus 6 id. ian.
Egena 15 k. iun.
Egenus 10 k. ian.
Egia 16 k. mart.; 10 k. sept.
Egigna 15 k. iun.
Egistus id. nov.
Egodditis 6 k. feb.
Egonus 4 id. mart.
Egrilius 3 n. nov.
Egrius 3 n. nov.
Egulianus 8 id. apr.
Eladius k. iun.; 8 id. iul.; 4 id. dec.
Elaphus 4 k. iul.
Elarius 6 k. feb. ; 3 id. mart.
Elasippus 16 k. feb.
Elasius 15 k. sept.
Eleazarius 10 k. sept.
Elegatus k. dec.
Elegius k. dec.
Elena 11 k. iun.
Elentius 8 id. iul.
Eleusius 7 id. apr.; pr. n. sept.
Eleutherius 10 k. maii ; k. maii; 12 k. iun.;
8 k. sept.; 8 id. sept. ; 5 k. oct.; 6 n. oct.
8, 7 id. oct.; 8 k. dec.; 10 k. ian.
Eliaga 10 k. sept.
Elianus 12 k. aug.; 5 id. sept.
Elias 8 id. iul.
Eliazarus 11 k. sept.
Eligius k. dec.
Elimas 10 k. maii.
Eliquatus k. dec.
Elioterus 14 k. maii.
Elitus 10 k. ian.
Elladus 8 id. maii; pr. k. sept.
Elodius 4 k. oct.
Elogius 12 k. feb.
Elpis 9 k. iul.
Emannis 6 k. sept.
Emel... (vid. etiam JEmel)...
Emelia 4 n. iun.
Emelianus pr. k. maii; 5 id. iul.; 15, 12. k.
aug.; 11 k. sept.
Emelius 11 k. iun.; 7 k. aug.; 16 k. sept. ;
4 k. oct.
Emerentiana 10 k. feb.
Emerentianitis 16 k. oct.
Emerentianus 18 k. feb. ; 16 k. oct.
Emerentius 3 n. iun.
Emereo 5 n. iul.
Emeria pr. n. maii. '
Emerita 8 k. mart.; k. maii; 3 n. lun.;
1 k. iul.; 9 k. aug. ; 10, 9 k. sept.
Emeritus 3 id. iun.; 9 κι iul.; 8 k. aug.;
12 k. dec.
[165]
Emeterus 5 n. mart.
Emetrius 9 k. feb.
Emil... (vid. etiam Emil...)
Emilia 13 k. mart.; 10 k. iun.; 4n. iun.
Emilianus 7, 5 k. feb. ; 6, 5 id. feb.; 6 id. iul.;
pr. k. sept.
Emilinus pr. k. sept.
Emilius 14, 11. 5 k. iun.; 14, 12 k. iul.;
13 k. aug.; 17 k. sept.; pr. n. oct.
Eminus 8 id. iul.
Emirinus 13 k. aug.
Emmerammus 10 k. oct.
Emmus 8 id. iul.
Emonius 16 k. mart.
Enericia 4 id. dec.
Enianus 16 k. maii.
Enimius 8 id. iul
Ennasia 16 k. aug.
Ennueulus pr. k. mart.
Eno id. ian.
Entatus 16 k. aug.
Eo... (vid. etiam Eu...)
Eobamus n. iun.
Eobotus 11 k. feb.
Eodemon 8 id. iul.
Eodomonus n. iul.
Eodomus 3 k. maii.
Eofraxus 3 id. feb.
Eofrodinus 6 id. iul.
Eofronus 3 n. aug.
Eolodus 13 k. sept.
Eologus 5 n. iul.
Eomenius 6 k. nov.
Eononis 18 k. feb.
Eopropus k. oct.
Eorapius pr. id. apr.
Eostasius 12 k. feb.
Eothyopus id. iul.
Eostochius pr. n. sept.
Eoticius 13 k. mart.
Eotropius id. iul.
Epadus 10 k. scpt.
Epafroditus n. maii.
Epagatus 5 k. iun.; k. iun.: 4 n. iun.
Epantus 18 k. oct.
Eparlius 18 k. oct.
Epasius k. iul.
Epefanius n. nov.
Eperentius 8 id. iul.
Epetimus 5 id. feb.
Ephimicus 6 id. maii.
Epicatus 5 k. iun.
Epictilus 6 k. feb.
Epictitus 5 id. ian.; 8 k. feb.; 10 k. iun.;
12 k. sept.
Epictus 10 k. iun.
Epigatianus 5 k. iun.
Epiminius 5 id. maii.
" Epion 4 k. mart. ; pr. id. mart.
Epolitus 4. 3 k. feb.
Epolus pr. k. mart.
Eppedius 5 k. maii.
KEppepodus 3 id. mart.; 10 k. maii. 4
Eppeus 5 k. maii.
Eppio 4 k. mart. "
Eppodius 3 id. mart. T
[166]
Eppolitus pr. k. feb.; 4 n. feb.; 8 id. aug. ;
pr. id. aug.; 13 Κι sept.; 3 id. sept.
Eptatus 9 k. sept.
Epuion 4 k. mart.
Equens pr. k. jan.
Equinus n. mart.
Er... (vid. etiam Her...)
Erachilius 5 id. sept.
Eracla 5 n. iul.
Eracleus n. iul.
Eraclia k. iun.; 3 Κ᾿ oct.
Eraclida 7 k. nov.
Eraclius k. ian.; 6, 5 id. mart. ; 17, 7 k. iun.;
5 n. iul; 8 id. iul.; n. aug.; 19 k. sept.;
pr. id. sept.: n. ocl.; 8, 7. 6,5 id. oct.;
pr. n. dec.:4 id. dec.
Eradius 5 n. iul.; 7 id. oct.
Erasmus 4 n. ian.
Erculus n. maii.
Ercumbertus 15 Kk. sept.
Erema 8 id. mart.
Eremberlus 3 n. ian.
Ereneus 15, 14 k. ian.
Ermbertus pr. k. maii.
Ermes 13 k. feb.
Ermodorus 10 k. sept.
Ermogenes 8, 5, 2 id. dec.
Ericius id. ian.
Erisus id. ian.
Erodius 5 id. feb. : k. sept.
Erous n. mart.
Erulius 6 id. maii; 3 n. aug.
Erumentius 4 id. dec.
Erundinus 3 id. nov.
Esicus 5 n. iul.
Esidorus 7 id. ian.
Etherus 6 k. aug.
Ethimia 6 k. maii.
Ethiofilus 8 id. feb.
Etius ὃ id. sept.
Eu... (vid. etiam Eo...)
Evacius 5 id. sept.
Evacrus k. oct.
Evagaristus 3 n. apr.
Evagrius 3 n. ap.; ^ id. oct.
Evangelius 6 k. iun.; 7, 3 id. iul.; 4 id. dec.
Evantia 5 k. maii; 4 n. iun.
Evantius k. ian.; pr. id. apr. ; pr. id. sept.
Evaristus 10 k. ian.
Evasia 6 k. maii; 4 n. iun.
Evasus 4 n. iun. ; n. iun.; 7 id. iun.; 16 k.ian.
Eucapus id. apr.
Eucaria 9 k. nov.
Eucaristus 4 id. oct.
Eucarpus id. apr.: 7 k. oct.
Eucerius 10 k. mart.; 16, 4 k. dec.
Eucharistillus 10 k. ian.
Eucherius 16, 4 k. dec.
Euchus 5 id. mart.; 15 k. iun.
Eucirus 8 k. mart.
Eucolus 8 id. iul.
Eucrepes pr. k. dec.
Euctus 7 id. ian.; 12 k. iun.
Eudemon 8 id. iul.
Eudomius n. iul.
Evelpistus pr. k. ian.; 11 k. dec.
Eventius 4 n. maii.
Evetus 12 k. iun.
Eufemia pr. id. apr.; id. apr.; 5 n. iul.; 16
k. sept.; 3 n. sept. ; 16, 15, 14. 13 k. oct.
Eufemius k. maii.
Eufepia 4 id. sept.
Eufra 19 k. feb.
Eufrasia 3 id. mart.
Eufrasius 19 k. feb.; pr. id. mart.
Eufrata 8 k. apr.
Eufrosinus 10 k. ian.; k. ian.
Eufrosius pr. id. mart.
Eufuchus 15 k. iun.
Eugenda 4 n. ian.
Eugenia 8 k. ian.; 3 n. ian.; 17 k. apr. 3
id. sept.
Eugentus 3 n. ian. ; pr. n. ian.
Eugenius 3 n. ian.; 3 id. ian. ; 10, 9 k. feb.;
k. feb.; 4 id. mart. ; 13 k. apr.; 5 k. iul.;
8 id. sept.; 4 id. aug.; 10 k. ian.
Euglerius 7 id. iul. ; 4 id. dec.
Evintus 5 id. ian.
Evitius 6 k. mart.
Enladius 4 id. dec.
Eulalia pr. id. feb.; 3 k. apr.; 3 k. dec.; 4, 3,
9 jd. dec.
Eulelia pr. id. feb.
Eulodius 12 k. sept.
Eulogius 12 k. feb.
Eumalius 4 k. iul.
Euminia 6 k. nov.
Euminus pr. id. feb.; 6 k. nov.
Eunenius 4 id. mart.
Eunica n. mart.
Eunieus 4 k. maii; 4 k. iul.
Eunomia 7 id. aug.
Eunoselus 5 id. sept.
Eunuchus 5 id. mart.; 4 k. maii.
Eunuculus pr. k. mart.; k. mart.
Eunuseus 5 id. mart.
Evengulus 4 id. mart.
Evocarpion n. dec.
Evodius 7 k. maii; 13 k. iul. ; k. sept.
Evortus 7 id. sept.
Evotius 7 id. ian.; 13 k. iul.; k. dec.; 7 id. dec.
Euphemia 5 id. iul.; 5 k. dec.; cf. Eufemia.
Euplia 4 id. sept.
Euplus pr. id. aug.; pr. id. sept.; 4 n. sept.
Eupolites 6 n. maii.
Eupolus pr. id. aug.
Eupraxius 3 id. feb.
Euprepes pr. k. dec.
Euprobus k. oct.
Eurasius n. nov.
Eurundinus 3 id. nov.
Eusarius 15 k. dec.
Eusebius 5 k. ian; 3 n. mart.; 4 k. maii;
5n. maii; 8 k. iun.; 11 k. iul.; k. aug.;
19 Κ΄ sepl.; pr. n. sept.; pr. id. sept.; 6 k.
σύ δ᾽ ἢν δοῖεν 8, 1. 0 15. oct. ; 11, 3:k-
nov.; 8, 7, 6 id. nov.; pr. id. nov.; 4 k.
dec.; 6 id. dec.
Eusecus 4 k. maii.
Eusenius 5 k. aug.
Eusevus 4 k. maii.
Eusis 4 k. maii.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Eustachius k. nov.
Eustacus 9 k. feb.; 3 id. mart.
Euslasius 12, 9 k. feb.; 4, 3 id. mart; 4g
apr.; 5 k. iun.; 6, 5 id. iul.; 17 k. aug.;
4id.oct.;8,7, 6 id. nov. ilk dec, —
Eustatius 6 id. iul.; 17 k. aug.
Eusticus pr. n. iun.
Eustocus 4 id. nov.
Eustolus 7, 6 id. iun.
Eustorgus 3 id. apr.
Eustucius n. maii.
Eustulus 6 id. iun.
Eusucus 5 n. iul.
Eutacianus 7 id. dec.
Eutaristilus 10 k. ian.
Euterus 8 k. mart.
Euthecaria pr. k. mart.
Euthecia pr. k. mart.
Eutherius 9 k. nov.
Euthicis id. nov.
Eutica 9, 8 k. sept.
Eutices 8 k. sept.; 9 k. dec.
Euticetus 8 k. ian.
Eutichius 11 k. dec.
Eutieia n. maii; 4 id. aug.
Euticianus 5 id. aug.; 10 k. dec.; 6, 5 id.
dee ; 10 k. ian.
Eutieius 8, 5 k. ian.; 5, 4 n. mart.; 4 id.
mart.; 5, 4 k. maii; n. maii; 8 id. maii;
12, 3 k. iun.; pr. n. iun.; 6 n. iul.; 5 id.
iul.; 19 k. sept.; 3 k. oct.; 3 n. oct. ; 13,
12 k. nov.: pr. id. nov. ; id. nov.;10 k. dec;
3id dec.
Eutimia 6 k. maii; 3 k. iun.
Eutimius 3 n. maii; 3 k. iun.
Eutirius 8 k. mart.
Eutitianus 6 id. aug.; 18 k. sept.
Eutocius 4 n. mart.
Eutropia 7 id. aug.
Eutrieus 6 k. iun.
Eutropius 6 k. iun.; 14 k. oct.; k. oct.
Eutus 12 k. iun.
Euvolus 3 n. mart.
Exeritatus 6 id. maii.
Exilius 4 k. dec.
Exoperantius k. iun.
Expeditus 14, 13 k. maii.
Expergentius pr. n. iun.
Expicasius 4 k. dec.
Exuperantius pr. k. ian.; pr. k. iun.; k. iun.
Exuperatus 4 id. aug.
Exuperius k. aug.; 10 k. oct.
Exupia 3 n. iun.
Extricata 4 n. iun.
Extrieatus 3 n. iun.
Extrigata 4 n. iun.
Exuorgus 5 id. nov.
Exuperius 13 k. ap.
Exuppus 6 k. mart.
Ezia 15 k. sept.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
r
Fabeus 15 k. aug.
Fabianus pr. k. ian. ; 7. k. feb.; 14 k. mart.;
8 k. iun.; 4 k. iul.
Facientus 9 k. dec.
Falatus k. dec.
Falia id. dec.
Falbeus 15 k. aug.
Falveus 15 k. aug.
Famnus pr. id. apr.
Famoria 8 id. maii.
Famosa 8 id. maii.
Fappa n. iun.
Farerus pr. n. maii.
Faretus 9 k. dec.
Faruulfus 8 id. oet.
Faserus pr. n. maii.
Fasilus pr. k. maii.
Faterus 9 k. dec.
Fatius 4 n. mart.
Favianus 8 k. feb.
Fauscus 4 n. iun.
Fausta id. mart.; id. iul.
Faustaeus 12 k. feb.
Faustasus 6, 5 id. iul.
Faustatus 11 k. feb.
Faustina 13 k, mart.; pr. n. maii; 8 id. maii ;
k. iun. ; 3 n. iun.; 8 k. oct.
Faustinianus 14 k. mart.
Faustinus 17 k. feb.; 16, 9, 8 k. maii ; pr. n.
maii; 8 id. maii ; 11 k. iun.; 7 id. iul.; 4 k.
aug.; 8, 7, 6, 5 id. aug.; 5 k. sept.; 756;
4 k. oct.; k. oct. ; pr. n. oct. ; n. oct.; 8 id.
oct.; 15 k. nov.; 3 id. dec.
Faustus 17, 11 k. feb.; 17, 16, 8 k. maii ;
6 id. maii; 13, 10 k. iun. ;4 n. iun.; 12, 3 k.
aug.; k.aug.: 6 id. sept. ; 5, 3 id. oct.;
5 id. nov. ; 12, 10 k. dec.; 18, 16 k. ian.
Febus 14 k. maii.
Feceus 4 id. oct.
Fedis pr. n. oct.
Fedosa k. iun.
Feladius n. dec.
Felianus 6 k. mart.
Felice 16 k. oct.
Felicia pr. id. apr.; 6, 5 k. maii; 8, 6 id.
maii; k. iun.; 4 n. iun.; 3 n. 0ct.; 3 id.
nov.
Felieiana 6 k. mart.; 12 k. iul.
Felieianus 3 k. feb.;4 n. feb.; 13, 6 k. mart.;
n. iun.; 5 id. iun.; 19 k. aug.; 4, 3 k. nov.;
3 id. nov.; id. dec.; 15, 14 k. ian.
Felicio 4 id. mart. ; 6 id. maii.
Felicissima 6 k. maii; 3 n. maii; 8 k. iun. ;
A n. iun.; pr. k. nov.; 8 k. dec.
Felicissimus 9 k. feb.; 6 k. mart.; pr. id.
mart.; 8, 5, 4 id. aug.; id. sept.; 8.7 k.
dec.; 5 id. dec.
Felicitas 8 Κι ian.; 5,4 id. ian.; id. ian.; 4, 3
n. feb.; 13 k, mart.; pr. n. mart.; n. mart;
Bid. mart.; n. iun.; 7, 6 id. iul.; 3 id. nov.;
16, 15, 9 Κι dec. ; 15, 14 k. ian.
Felicius id. dec.
Felicula 16 k. mart. ; n. iun.; id. iun.
Feliculus id. iun.
Felicus 6 k. feb.; 5 k. iun.
Felionus 6 id. maii.
Felippianus 3 k. feb. -
Felippus 6 id. iul.
Felistus k. maii.
Felix 4,3k.ian.; k. ian.; n. ian.; 7, 5, 3 id. ian.:
id. ian.; 19, 14, 13, 19, 11 k. feb.; 3n. feb.;
n. feb.; 3 id. feb. ; pr. id. feb.; 16, 13, 9, 7,
6, 4, 3 k. mart.; pr. k. mart.; k. mart. ;
5, 4 n. mart.; 8, 7, 3 id. mart.; 10,9 k.
apr.; pr. k. apr.; pr. id. apr.; 17, 19, 11,
9, 8. 6,5 k. maii; pr. k. maii: 6, 4 n.
maii; pr. n. maii; n. maii; 8, 6 id. maii;
pr. id. maii; id. maii ; 14, 10, 9 k. iun.;
k. iun.; 4 3 n. iun.; n. iun.; 3 id. iun. ;
14, 7, 5, 4 k. iul.; 7, 6, 4 id. iul. ; 16, 15,
13, 12, 7, 6, 4 k. aug.; k. aug.: 4 n. aug.:
6,5 id.aug.:19,12, 7,4,3 Κι sept.: k. sepl. ;
4 n. sepL.; 3 id. sept. ; id. sept. : 18, 16, 12,
8 k. oct.; 5 n. oct.; 9, 8, 3 k. nov.; pr. k.
nov.; k. nov.; 8, 3 id. nov.; id. nov. ; 12,
10, 9, 7 k. dec.; 3 n. dec.; pr. n. dec.: n.
dec.; id. dec.; 16, 15, 14, 11, 10 k. ian.
Fenonus 7 id. iul.
Ferosinus 4 n. feb.
Ferreolus 14 k. sept. n. sept.; 14, 13 k. oct.
Ferrucio n. sept.
Fessinarus 14 k. mart.
Festa 16 k. dec.
Festiva 18 k. iul.
Festus 6,5 k. feb.; 8 k. iul.; 14, 12 Kk. nov.;
19. 10 k. ian.
Fevus n. mart.; 18 k. maii.
Fidela 10 k. iun.
Fidelis 10 k. apr.; 6 id. maii.
Fidentianus 17 k. dec.
Fidis 3 n. oct.
Fidulus 17 k. iun.
Fil... (vid etiam Fyl... et Phil...)
Filabus pr. n. dec.
Filadius k. dec. ; pr. n. dec. ; n. dec.
Filafagonia pr. n. mart.
Filatius k. dec.
Filia 15 k. dec.
Filibertus 13 k. sept.
Filicalus 12 k. apr.
Filion 15 k. sept.
Filius 3 n. ian.
Filippus 4 n. marl.; 15 Κα nov.
Filistina n. aug.
Filo 7 id. ian.
Filocastus 3 k. maii.
Filocosus 3 id. maii.
Filocula n. iun.
Filomerus 18 k. dec.
Filominius 4 n. iun. ; 18 Kk. dec.
Filonus 3 id. ap.
Filontius 3 id. apr.
Filoro 7 id. ian.; 16 k. mart.
Filoromus 3 id. ian.
Filucasus 3 k. maii.
Finodus 4 k. iun.
Firianus 8 k. maii.
Firma 3 k. nov.; 3 id. nov.; 17 k. dec.
[167]
Firmanus 6 id. mart.
Firmatus 3 n. oct.
Firmianus 6 id. mart.
Firmina 7, 6 id. oct.
Firminus 5 id. ian.; id. ian.; k. sept.; pr.
n. sept.; 8, 7 k. oct.
Firmio 5 id. apr.
Firmus 4, 3 n. ian.; 4 id. ian.: 4 n. feb.;
6, 5, 4 id. mart.; 7 id. maii; 10 k. iun.;
5 id. aug.; 7 k. dec.
Firon 9 k. apr.
Fiscianus 14 k. ap.
Fissinarus 14 k. mart.
Fistus 8 k. iul.; 7 id. sept.: 16 k. dec.
Flavia 8 k. mart.; n. maii; 8 id. maii;
4, 3n iun.
Flaviana 3 n. oct.
Flavianus pr. k. ian.; 6 Κι mart.; 4 n. iun.;
11, 10 Kk. sept.; 9,8 k. nov.; 5 id. dec.;
10 k. ian.
Flavica 3 n. iun.
Flavinus pr. id. ap.; 8 k. iun.
Flavius 6 k. mart. ; pr. n. maii ; n. maii ; k.
jun.; 5 id. iul.; 6 k. nov.
Fledus k. iun.
Flora 12 k. feb. ; k. aug.
Floreda 15 k. feb.
Floredus 15 k. febr.
Florensis 6 k. nov.
Florenliana pr. k. sept.
Fiorentina 4 n. iun.
Florentinus 6 k. mart.; 8 id. apr.; 4 n. iun.;
pr. k. sept.
Florentius 3 k. ian. ; 3 n. ian.; 6 k. mart.;
14 k. apr.: pr. k. maii; 17 k. iun.; 5 k.
iul.; id. iul.; pr. k. sept. ; 6 k. nov.:12 k.
jan.
Floria pr. k. maii.
Floriana pr. n. maii.
Florianus 6 id. ian.; 5, 4 n. mart.; 8 k. maii ;
pr. k. maii: 5, 4 n. maii; pr. n. maii; 7 id.
iul.
Florida 19, 14 k. feb. ; 17 k. aug.
Floridianus n. maii.
Floridus pr. k. ian.; 8 id. maii.
Florilius pr. k. ian.
Florina pr. n. maii.
Florinus 5 n. mart.
Flosculus 4 n. feb.
Florus 8. 6, 3 id. ian.; 13, 12, 11, 10 k. feb.;
8 k. maii; 3 n. iun. ; 7 Κα nov.; 12, 11 k.
jan.
Fluinus 8 k. iun.
Fluminus 5 k. iun.
Fluscolus 4 n. feb.
Focas k. feb.:3 n. mart.; pr. id. iul.; 19 k. ian.
Focis 5 n. mart. ; pr. id. iul.
Focus 17 k. maii; 6 id. iun.
Fodosa k. iun.
Fontaeus 4 n. iun.
Fonteus 4 n. iun.
Fontinus n. maii.
Forentius id. iul.
Forianus 8 k. maii.; n. aug.
Foricia 4 k. sept.
Formata 16 k. dec.
[108]
Forminus 4 n. iun.
Formus 4 n. sept.
Forosus ^ n. feb.
Fort... (vid. etiam Furt...)
Fortis 4 n. mart.
Fortius 8 id. nov.
Fortunata 10 k. maii; 12 k. iun.; 8 id. dec.;
18 k. ian.
Fortunatus 6 k. feb.; 17, 15 k. maii.
Fortunio 13 k. mart.
Fortunus 8 k. maii.
Forus 8 id. ian.
Fovius 5 n. mart.
Fraternus 7 id. iul.; 3 k. oct.
Fravianus 17 k. feb.
Frigianus 14 k. dec.
Fronicius 4 n. feb.
Fronimus 3 id. mart.; pr. id. mart.
Frontina pr. id. mart.
Frontinus 18 k. maii.
Fronto 11 k. feb.; pr. id. mart.
Frontonus 16 k. dec.
Frontunis 18 k. maii.
Fructolus 12 k. mart.
Fructuosa 17, 16 k. dec.
Fruetuosus 12 k. feb.
Fructus 3 n. iun.; 13 k. aug.; 16 k. dec.
Frunimus 5, 4 n. mart. ; pr. id. mart.
Fruta 16 k. dec.
Fulgentius k. ian.; n. dec.
Fulogia 12 k. feb.
Fulogus 12 k. feb.
Furina 4 k. sept.
Furius 8 id. maii.
Furseus 5 id. feb.
Furl... (vid. etiam Fort...)
Furluna 8 k. maii; pr. n. maii ; id. iul.
Furtunata 16 k. feb.; 8,9 k. mart.; 11 k.
maii: n. maii; 6 id. maii; pr. k. iun.; k.
iun. : 4 3 n. iun.; id. oct.; 3 id. nov.
Fnrtunatianus id. iun.
Furtunatus pr. k. ian.; 9 id. ian.; 15, 14 k.
feb.; 4 n. feb.; 9, 6, 5, 4 k. mart; 5, 4n.
mart. ; 5, 3 id. apr. ; 16, 14, 13, 19, 9, 7 k.
maii; 5, 4 n. maii; pr. n. maii; 8, 6 id.
maii ; 14, 7 k. iun.; 4 3 n. iun.; n. iun.; 7,
3 id. iun.; 4 id. iul.; 19, 11, 10 Kk. sept.;
k. sept.; 5, 4 id. oct. ; pr. k. nov.; k.
dec. ; 4 n. dec.; 8 id. dec.
Fortunio 3 k. mart.; 4 n. mart. ; id. maii;
pr. n. iun.
Furtunus 8 k. mart. ; 5, 4 n. mart.; pr. k.
maii; n. maii; 8, 6 id. maii; 9 k. iun.;
k. iun. ; pr. n. iun.
Furus 8 id. maii.
Fuscianus 5 k. iul.; 3 id. dec.
Fuseinus 8 k. maii.
Fuscus 8 k maii ; 4 n. iun.
Fustaeus 12 k. feb.
Fyl... (vid. etiam Fil...)
Fylipolus 3 k. ap.
Fylominus 5 k. iun.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM
G
Gabianus 5 n. mart.
Gabinus 3 k. iun.
Gabrus pr. k. maii.
Gaeus (cfr. Gagius) 5 id. aug.
Gaddianus 12 k. feb.
Gaddius 8 id. dec.
Gadulus pr. k. maii.
Gagia 3 n. iun.
Gagiantus n. maii.
Gagianus 4 id. apr.: k. iun.; 6 id. iul.
Gagibus 4 k. ocl.
Gagiora 4 n. mart.
Gagius (pro Caius; cfr. Gacus) 8 k. ian.; pr.
k. ian.; k. ian.; pr. n. ian.; 14, 12, 6 k. feb.;
A n. feb.; 10, 6 k. mart.; pr. k. mart. ;
5, 4 n. mart.; 5. id. mart.; 4 n. apr.;
14, 13, 10 k. maii; 8, 3 id. maii; k. iun.;
3n. iun; n. iun.; k. iul.; 6, 5 id. iul.;
12, 6 k. nov.; 12 k. dec.
Gahis 6 k. mart.
Gaia 14 k. feb.
Gaianus 5 k. ian.; 3 k. mart. ; pr. k. maii;
pr. n. maii; 17 k. iun.; 17. k. iul.; 5 id.
jul.; pr. k. sept. ; pr. n. sept. ; 6 n. oct.
Gainicus 18 k. feb.
Gaiosa 5, 4 n. mart.
Gaipem 6 id. mart.
Gaisutus pr. n. sept.
Gaiula 5 n. mart.
Gaius v. Gagius.
Galanus 6 id. iul.; 17 k. dec.
Galarus 17 k. dec.
Galata 3 id. mart.; 13 k. maii.
Galatius 8 k. mart.
Galdunus pr. n. iun.
Galeus 9 k. feb.
Galicius n. maii.
Galigorus 14 k. iun.
Galla 5 n. mart.; 16 k. maii; 8 id. maii.
Gallenieus pr. k. feb.
Gallianus 18 k. iul.
Gallica n. maii. ; 4 n. iun.; pr. k. nov.
Gallieia 3 n. iun.
Gallicus pr. k. nov.
Gallienus 16 k. maii.; pr. k. iun.
Galligorus 16 k. iun.
Gallinicus 15, 13 k. feb.
Gallinus 10 k. ian.
Gallitus 10 k. ian.
Gallo 14 k. mart.
Gallus 8 k. mart.; 15 k. maii; 17 k.nov.
Galogorus 6 n. mart.
Gamaliel 3 n. aug.
Gandalicius 10 k, iul.
Gandda 14 k. sept.
Gandriena 15 k. iul.
Gangalus 10. k. iul.
Gangolfus 5, 3 id. maii.
Gargilus 8 k. oet.
Garolieus pr. id. ian.
Garpenforus 7 id. aug.
Garphorus 7 k. mart.
SANCTORUM.
Gasonus 6 id. iul.
Gassimus 5 id. aug.
Gatderius 8 id. maii.
Galta 5 k. ian. ; 14 k. sept.
Gattheus 3 k. mart.
Gattica 5 k. ian.
Gattus 8 id. dec.
Gaudentia 3 k. sept.
Gaudentius 7, 6 k. iul.
Gaudianus 15 k. oct.
Gaudius 7 id. nov.
Gaudolus pr. n. maii.
Gaudulus 4 n. iun.
Gaudus 8 id. iun.
Gaugericus 3 id. aug.
Gavianus 4 id. apr.
Gavierieus 17 k. sept.
Gavina pr. n. maii.
Gavinus pr. n. maii; 8 k. nov.
Gaulenus pr. k. iun.
Gaunitus 18 k. feb.
Gauricus 4, 3 id. aug.
Gebberia 6 id. maii.
Gebenna id. nov.
Geddordus 9 k. sept.
Gedinus id. dec.
Gegolus 6 k. mart.
Gehards 8 k. dec.
Gelasius pr. k. feb.; pr. n. feb.; n. feb.
Gelatus pr. k. iul.
Geldardus 6 id. iun.
Geledardus 10. 8 k. sept.
Gelianus 9 k. feb.
Gema 12 k. maii.
Gemeliana 6 k. mart.
Gemellianus 15 k. mart.
Gemellina 6 k. mart. ; 6, 5 k. maii; 4 k. sept.
Gemellinus k. iun.; 3 k. sept.
Gemellus 11 k. feb.; 15 k. mart.; pr. id. apr.
Geminianus 8 id. apr. ; 4 n. iun.
Geminus pr. n. ian.; pr. n. feb.; 12 k. mart;
6 id. maii; Κι iun.; 4 n. iun.
Gemlinus k. iun.
Gemma 12 k. maii.
Gemminus pr. k. feb.; 4 id. aug.
Gemmnus pr. n. feb.
Generius 5 k. maii.
Generosa 16, 15 k. aug.; 16 k. oct.
Generosus 15 k. mart. í
Genesius 12, 5 k. maii; 10, 9, 8 k. septi
16 k. oct.; k. nov.; 17 k. ian.
Geno 18 k. feb.
Genobus 10 k. sept.
Genosus 5 k. maii.
Genotus 9 k. ian.
Genovefa 3 n. ian.
Gentianus 5 k. iul. ; 8 id. maii; 3 id. dec.
Gentus 4 k. iun.
Genuarus 11 k. feb.
Genuinus 8, 7 id. oct.
Genus 17 k. dec.
Geo pr. k. maii.
Georgia 17, 8 k. maii. *
Georgius 5 n. mart.; 17, 9,8 7 k. maiii Y»
maii; 14, 6 k. ocl., 5 id. nov.; 14k. dec
Geranus 8 k. maii.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Geralilacus 3 id. mart.
Geratilacus 10 k. sept.
Gereon 8, 7, 6 id. oct.
Geria 15 k. iul.
Germana 5 k. maii.
Germani baptisterii dedic. 17 k. maii.
Germanus 14k. feb.;5,3 id. feb.; 16 k. mart.;
6, 5, 3 k. maii; 6 n. maii; n. maii; 5 k.
iun.; pr. k. iun.; k. iun.; 5 n. iul.; 15 k.
aug.; pr. k. aug.: 10 k. oct.; k. oct.; 3 k.
nov.; 3 n. nov.; pr. id. nov.; 4 id. dec.
Germinus pr. id. feb.
Germus pr. id. feb.
Gerontius 19, 14 k. feb.; pr. Κι maii;5id. dec.
Gerosa 15 k. aug.
Gervasius 13 Κι iun.; 13 k.iul.;5 k.aug.;3 k.
nov.
Getheus pr. k. mart.
Getula k. iun.
Getulius 5 k. iun.
Gibbanus 3 n. nov.
Giddinus 6 id. maii; 5 k. iul.:3 id. nov.
Gildardus presb. 9 k. sept.
Gillienus 16 k. maii.
Gimirus 4 k. iul.
Gipto 13 k. mart.
Gisinnus 4 k. iun.
Githeus pr. k. mart.
Gitteus k. mart.
Giltherus 8 id. iul.
Gittinus 3 id. nov.
Giturieus 15 Κι πον.
Gladiosus 8 id. maii.
Glicerius 7 id. ian.; id. ian.; 19 k. feb.
Gliteria 8 id. iul.
Glitherius 8 id. iul.
Glodesindis 8 k. aug.
Glonicus 14 k. iun.
Gloriosa 6 id. maii; 7 k. aug.
Gloriosus 9 k. mart.
Gnatus 3 n. iun.
Goamalus 16 k. maii.
Goarius pr. n. iul.
Gobanus 8 id. dec.
Gobbanus 3 n. nov.
Goddeus 6 id. maii.
Goddinis 13 k. mart.
Gomalus 17 k. maii.
Gordianus 7, 6 id. maii; ὅ id. iul.; 17, 15 k.
oct.
Gordida k. iun.
Gorgianus 8 k. mart.
Gorgius 6 k. mart.
Gorgodianus 6 id. iul.
Gorgonia 3 n. iun.
Gorgonius 5 n. mart.; 6, 5, 4 id. mart.; 6, 5
id. iul.; 4 n. sept.; 5 id. sept.
Gortonianus 4 n. apr.
Gosia 4 n. iun.
Gososia k. iun.
Gotehardus 4 n. maii.
Gotica 8 k. maii.
Gottia k. oct.
Gradinus 6 n. iul.
Gradus 4 id. maii.
Granius 4 id. apr.
Graphus 10 k. iul.
Gratianus 10 k. nov.
Grippinus 9 k. mart.
Grata 4 n. iun.
Gratus 3 k. maii; n. dec.
Gregoria 15 k. dec.
Gregorius 3 id. ian.; 4n. feb.; 4 n. mart.;
5,4 id. mart.; 14k. apr.;3 n. maii; n. iun.;
pr. n. nov. ; n. nov.; 14, 13 k. ian.
Grimoldus pr. k. ian.
Gripfus 3 id. maii.
Griscon 7 k. mart.
Grisogonus (cfr. Crisogonus et Crissogonus)
18 k. feb.; 5 id. nov.; 10, 8 k. dec.
Grisus 3 id. maii.
Guddenes 15 k. aug.
Guddinus 8 id. maii.
Gudodianus 9 k. feb.
Gududus 3 n. apr.
Guionus 17 k. ian.
Gummus pr. id. iul.
Gundinus 13 k. mart.
Gundonus 8 id. maii.
Gundulfus 7 id. sept.
Guntramnus 5 K. apr.
Guovilus 13 k. mart.
Gurdinus 4 k. iul.
Gurdonus 4 k. iul.
Gurgilus 4 k. oct.
Gurgonus 8 k. mart.
Gutius 5 id. feb.
Gypton 13 k. mart.
Habundantius (cfr. Abundantius).
Habundius k. mart. ; 10 k. apr.
Hebentus 5 n. maii.
Hebianus 5 n. mart.
Hedentus pr. n. maii.
Hedistus 4 id. oct.
Hel... (vid. eliam El... et Hil...)
Helaria pr. id. aug.
Helarianus pr. n. maii.
Helarius id. ian.; 6 k. feb.; k. feb.; 4 id.
mart.; 17 k. apr.; 4 id. apr.; 3 n. maii; n.
maii; n. iun. ; 4 id. sept.; k. nov.
Helasippus 16 k. feb.
Helaus 9 iul.
Helbianus 5 n. mart.
Helena 11 k. iun.
Helentus 8 id. iul.
Heleus n. iul.
Heliana 16 k. sept.; 8 iun. ; 6 id. iun.
Helias 7 k. ian.; 10 k. maii; n. iul.; 4 k. sept.
Helicus 6 id. iul.
Heliebertus 12 k. iun.
Helio 5 n. iul. :
Heliodorus pr. n. maii; 5 n. iul.
Heliseus 4 k. sept. :
Helius 6 id. iun.; 14, 13 k. oct.; 18 k. ian.
Hellacus 6 n. maii.
Helladus 13 k. maii.
Helpidius 6 n. maji; pr. n. sept.
Helus 12 k. aug.
[169]
Hemesis 11 k. feb.
Her... (vid. etiam Er...)
Hera n. apr.
Heradius pr. id. feb.; id. maii; 17 k. iun.
Heraclius pr. id. feb.; 5 id. apr.; id. maii; 17,
16 k. iun.; 4 k. iul.; n. aug.; 19 k. sept.;
11 k. dec.; pr. n. dec.
Herasmus 4n. ian. ]
Hercelus 17 k. iun. !
Hereulianus n. sept.
Herelius 17 k. iun.
Herema 8 id. mart.; 19 sept.; 14 k. nov.
Heremias pr. n. maii.
Heremis 14 k. oct.
Herena 5 k. mart.; k. apr.; 5 k. dec.
Herenentius n. aug.
Hereneus 5 k. mart.; 8 id. apr.; 3 n. maii;
pr. n. maii; 4 k. iul.; 15 k. aug.; n. aug.;
7 k. sept. .
Herentus pr. n. maii; n. aug.
Heretius 3 id. iun.
Hereusius 8 id. maii.
Herhardus 6 id. ian.
Heribius 3 n. mart.
Herifelus 4 n. mart.
Heriis 8 k. maii.
Heripimaris 3 n. marl.
Heris 13 k. maii.
Herisius 4 n. ian.; id. ian.
Hermas 19 k. sept.
Hermemphius 7 k. maii.
Hermes pr. k. ian.; k. ian.; pr. n. ian.; 12,
11 Κ᾿ feb.; k. mart.; 5 k. maii; 15k. iun.;
9, 8, 7,06, 5 k. sept.; 11,3 k. nov.; k. nov.
Hermias 19 k. sept.
Hermilus 3 n. aug.
Hermiporpolmius 19 k. sept.
Hermis 9 k. feb.
Hermogenes 16, 15, 13, 7, 5 k. maii; 6,
5 n. maii; 11 k. sept.; k. sept.; id. nov.;
5, 2 id. dec.
Hermogeratus 11 k. sept.
Hermon 15 Κ. iun.
Herolius 6 n. mart. «
Herolus 6 k. mart.; id. maii.
Heromana 6 k. dec.
Heronimus pr. k. oct.
Heros 7 k. mart.; 5 n. mart.
Herosius 4 id. sept.
Herothus 4 k. iul.
Herous n. sept.
Hertula pr. id. apr.
Herulus 7 k. mart.
Herundo 3 id. nov.
Herus 8 k. maii.
Hessa 15 k. aug.
Hetor3id mart.
Heuthecius n. maii.
Hier... (vid. etiam Her...). -
Hierapius 14 k. mart.
Hieremias pr. n. maii; 11 k. iul.
Hierena 4 id. feb.
Hieria 11 k. iul.
Hieria 11 k. iul.
Hieriphelus 4 n. mart.
Hieronimus pr. k. oct.
[170]
Hieros 5 n. mart.
Hil... (vid. etiam Hel...)
Hilaria pr. k. ian.
Hilarina pr. k. ian.
Hilarinus 3 n. ian.; 3 id. mart. (Ὁ); 17 Κι aug.
Hilarius 4 n. feb.; 4, 3 id. mart.; 16 k. apr;
5, 4, 3 id. apr. ; 13 k. maii; 4 n. iun. : 17 k.
aug.; 8 k. nov.
Hilavus 13 k. maii.
Hicharius 19 k. sept.
Hilion 5 n. iulii.
Hilpidus 5 k. maii.
Hilpis 4 n. iun.
Hina k. iun.
Hinnusticus 5 k. iul.
Hiperieus 11 k. iul.
Hiperides 11 k. iul.
Hip... (vid. etiam Ep... Ip... et Yp....
Hippolitus 7 k. mart.;.pr. id. sept.
Hirmius 7 k. apr.
Hispanus 14 k. feb.
Hius 6 k. iun.
Hludowieus 12 k. iul.
Hominus 5 k. iun.
Homulus n. dec.
Honestus 8 id. maii.
Honis 12 k. apr.
Honorata 3 n. iun.
Honoratus 4 k. ian.; k. ian.; 17, 15, 14,
6. 5 k. feb.; 4 n. feb.; 14, 6 k. mart. ;
4 n. mart.; 12, 6 k. maii; pr. k. maii ;
n. maii; 6 id. maii; k. iun.; 4 n. iun.;
8 id. iul.; Κι aug.; 7 k. sept.; 18 k. oct.;
16, 10 k. dec. ; 16, 15, 14, 12, 11 k. ian.
Honoria 6 id. maii; 4 n. iun.
Honorina 6 k. apr.; 11 k. dec.
Honorosa id. iulii.
Honorius 3 k. ian.; n. ian.; 8 id. ian.; 14
k. marl; n. apr.; pr. k. maii; 6 id. maii ;
pr. k. iun. ; 13 k. iul.; 6 k. sept; 11 k. ian.
Honosia 4 n. feb.
Honosteus 8 id. maii.
Honuratus pr. id. apr.
Horatius 15 k. ian.
Horestis 5 n. iul.
Horninsius k. iun.
Hortasus 15 k. iun.
Hortinsus 8 id. ian.
Hortisiana 16 k. feb.
Hospis 3 k. aug.
Hugal 12 k. aug.
Hugobertus 3 k. nov.
Humatus 4 n. iun.
Humilius n. dec.
Husandus 5 k. maii.
Hymnarus 8 id. apr.
Hynus 4 Κ. iul.
Hyromeus 3 id. mart.
Hysieus (cfr. Isieus et Ysieus) 6 n. iul;
A id. sept.
Hysidorus 6 id. sept.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM 5
Iabellus 9 k. feb.
Iacentus 4 id. aug.; 5, 3 id. sept.
Tacobus 6 k. ian.; id. mart. ; 8k. apr.: pr.
k. maii; k. maii; pr. n. maii; 6 id. maii ;
10 k. iul; id. iu; 8 k. aug.; k. ΠΟΥ͂.;
id. nov.
Tactus k. ian.
Tafferus 6 k. mart.
Iamnica 4 n. iun.
Tannis k. iun.
Tanuaria 8 k. ian.; 8 id. ian.; 11 k. feb.; 6,
5 k. mart.; pr. k. mart.; 6 n. mart. ; 8, 6,
5 id. maii; 10 k. iun.; k. jun. ; 4, 3 n. iun.;
7. 6 id. iun.; 11 k. iul.; 5 id. iul.; 16, 15
k. aug.; 13 k. nov.; 8, 3 id. nov.: 5 id. dec.
Ianuarissa 3 n. iun.
Ianuarius 5 k. ian.; n. ian.; 6,5, 3 id. ian.;
id. ian.; 19, 11 k. feb.; 3 id. feb.; 16, 13,
6,3 k. mart.; pr. k. mart.; 5 n. mart. ;
3 id. mart. ; 16, 15 k. apr.; 6 id. apr.:
pr. id. apr.; id. apr.; 15, 14, 8 k. maii;
n. maii; 8, 6, pr. id. maii; id. maii; 11 k.
iun. ; k. iun.; 4, 3 n. iun.; 5,4 id. iun.; 6,
5 id. iul.; id. iul.; 16, 15,6 k. aug. ; 4 id.
aug.; 7 id. sept.; 14, 13, 3 k. oct.; pr. n.
oct.; 8, 5, 3 id. oct. ; 16, 15, 14, 13,6, 3 k.
nov.; pr. k. nov.; k. nov.; 8, 7, 5,4, 3 id.
nov.; 16, 13, 7 k. dec.; 4n. dec.; id. dec. ;
18 k. ian.
Ianulus pr. n. mart.
Janurius 16 k. dec.
Iason 6 id. iul. ; pr. id. aug.
Iditius 6 k. mart.
Idonus k. iul.
Teiaconus pr. n. iun.
Iengulfus 5 id. maii.
Ieremias (vid. Hieremias).
Ignatius 18 k. iul.; 19, 8 k. ian.
Igneus pr. k. maii.
Imicio 14 k. maii.
Iminander 7 k. mart.
Immo 14 k. dec.
Importuna pr. n. maii.
Ineidius 6 id. maii; 14 k. iun.
Indica 14 k. iun.
Indicus 6 id. maii; 14 k. iun.
Indidus 6 id. maii.
Iners 7 k. mart.
Ingeniana k. apr.
Ingenua 5 k. mart. ; id. mart.
Ingenula 16 k. feb.; 5 k. mart.
Ingenuus 3 id. ian.; 4 k. mart.; 15 k apr. ;
n. iun.; n. sept. ; 3 id. sept.
Ingobertus id. apr.
Ingona 5 k. mart.
Innilla 16 k. feb.
Innocentia 4 id. aug.; 3 id. nov.
Innocentes 5 k. ian.
Innocentius pr. id, mart. ; 4 n. iul.; 11, 10 k.
sept.; 10 k. oct.
Innulla 6 k mart.
Inquirinus 4 id. mart.
ANCTORUM
Interquintius 5 id. ian.
Invicus 3 id. maii.
Ioannes (vid. Iohannes).
Tob 6 id. maii.
Toc... (vid. etiam. Tuc...)
Tocius 3 k. maii; n. iun.; 14 k. aug.
Tocunda 6 id. maii; 6 k. aug.
Iocundianilla 6 n. iul.
ocundianus 4 n. iul.
Ioeundus n. ian.; 8,5 id. ian.; 14 k. mart:
16 k. maii; pr. k. maii; 5 n. iul; 15 k,
aug.; 7 id. oct.
Iocus n. nov.
Iofomodes 6 id. iul.
Iohandus 4 id. mart.
Iohannes 6, 4 k. ian.; 3 k. feb.; 15 k. mart.;
12 k. maii; 7, 4. id. maii; 8 k. iun. ; k. iun.;
8 k. iul.; k. iul. ; 8, 6,5 id. iul; 8k. aug;
16, 6, 4 k. sept.; 3 n. sept.; 8 k. oct.;
Κι nov.; 5 k. dec.; 3 n. dec.; 8, 7 id. dec.;
12, 11, 10 k. ian.
Iohannes Chrysostomus 6 k. feb.; id. sept.
Ionas 16 k. mart.
Iorgius 6 n. mart.
Ioseph 13, 9 k. apr.
Ioseppus 12 k. apr.
Ioserus 14 k. apr.
Iosippus 15 k mart. ; 14 k. apr.
Tov... (vid. etiam Iuv...)
Iovenianus 4 id. mart.
Ioventia 14 k. mart.
Ioventius k. iun.
Iovianus 4 id. mart. ; 4 n. iun.; 17 k. iul.;
7 k. aug.
Ioviniana 4 n. iun.
Iovinus 8 k. ian.
Iovitta 14 k. mart.
Tperclus 11 k. iul.
Ippia 6 id. feb.
Ippius 6 id. feb.
Ippolitus (cfr. Hippolitus et Yppolytus) 4k.
feb.; 3 n. feb. ; 12 k. sept.
Irenes n. apr.
Isaac 8 k. ap. ; pr. id. ap.
Isacius pr. n. aug.
Isicus (cfr. Hysieus et Ysieus) pr. k. iun.
Isidorus (vid. Hysidorus).
Istalus pr. k. iun.
Tstialus pr. id. apr.; 8 k. iun.
Istius pr. k. iun.
Italia pr. k. iul.
Italica 5 k. iul.; pr. k. iul. ; 9 k. sept. pr- Κι
sept.
Italicus n. mart.
Italius pr. n. iun.
Italus 8 id. iun.
Iubianus 5 k. sept.; 8 k. nov.
TIubitana 6 k. mart.
Iuc... (vid. etiam Joc...)
Iueundus 9 k. mart.
Iudas k. maii ; k. iul.; 6 k. nov.; 5 k. ΠΟΥ͂.
Iudith pr. n. maii. Ὶ
Iulia 13, 6 k. mart. ; pr. id. apr.; 8 6 id.
maii; 14, 11 k. iun. ; ^ n. iun. pr. n. IUD.
n. iun. ; id. iul. ; 6, 3 k. aug. ; pr. Κ᾿ SePU*
8,7 id. nov.; 4 id. dec.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Juliana. 6 k. feb. ; 4 n. feb. ; id. feb.; 14 k.
mart. ; 3 n. iun. ; n. iun.; 6, 4 id. aug.
Iulianus 7 k. ian. ; 8, 6 id. ian.; 6, 5 k. feb.;
pr. id. feb. ; id. feb. ; 16, 14, 11 k. mart.;
7, 3 id. mart. ; 17, 4 k. apr. ; 4 n. apr.;
pr. id. apr. ; 17,15 k. maii; 3 n. maii;
10 k. iun. ; 10, 5 k. iul.; 5 n. TUE TO:
8, 7 k. aug. ; 9 id. aug. ; pr. n. aug. ; 13,
9. 8, 5 k. sept. ; pr. k. sept.; 13, 8 k. oct.;
n. oct.; 8 id. oct. ; pr. k. nov.; k. nov.;
3 id. nov.; 7 k. dec.
Tulica 14 k. iun.
Tulita 16 k. iul.
Tulius 8 id. ian.; 15, 14, 11 k. feb.; 5 id. feb.;
11 k. mart. ; 5, 4 n. mart.; 3 id. mart.; pr.
id. apr.; 6 k. maii; pr. k. maii ; n. maii ;
5 jd. maii; 6 k. iun.; 4 n. iun.; 4 k. iul.;
13, 9 k. sept.; 8,7 id. oct.; 3n. dec.; 13,
19 k. ian.
Tunella 14 k. mart.
[unius 3 n. ian.
Tunuarius 3 id. feb.
Tunula 5 n. mart.
Iurianus 5 id. aug.
Iusta 13, 8 k. mart. ; 4, 3 n. iun,; id. iul.;
14 k. aug.; k. aug.; pr. k. sept.; 16 k. dec.
Iustenus 5 k. iul.
Tustianus n. maii.
Tustida pr. k. iun.
Tustinianus n. maii; 16 k. ian.
Tustinus k. maii; 16 k. iul.; k. aug.; pr. n. aug.
Tustus 9, 5, 4 k. mart. ; pr. k. mart. ; 5,3n.
mart. ; pr. id. apr.; 3 n. iun.; 5 k. iul.; pr.
id. iul.; 3 k. aug. ; pr. n. aug. ; 9 k. sept. ;
pr. id. oct. ; 15, 12, 9 k. nov. ; k. nov.;
2n. nov.; 6 id. nov. ; 16 k. dec.
Ius... (vid. etiam Jov...)
Iuvenalis 5 n. maii.
Tuventia 5 id. dec.
Tuvenus 17 k. apr.; 17 k. iun.
TIuvinianus 3 n. maii ; 4 k. oct.
Invinus 8 k. apr.; 18, 17 k. iul.: 5 id. sept.
Kalendio (efr. Calendio) pr. k. nov.; 12,
11 k. dec.
Karilefus k. iul.
Karolus 5 k. feb.
Keranus 5 id. sept.
Kilianus 8 id. iul.
L
Laborus pr. n. maii.
Lacius 3 id. mart.
Ladicus 5 id. aug.
Laetissima 5 k. maii.
Laecius 6 k. feb.
Laelius 5 k. iul.
rod (vid. Lantbertus et Lantdeber-
us).
Lamosa id. maii.
Lampadius 14 k. aug.
Lampasus 11 k. mart.
Lamtanus 7,6 k. iul.
Lancia 16, 15 k. sept.
Landebertus 18 k. maii; 15 k. oct. ; k. oct.
Landonus 17 k. feb.
Landulfus id. aug.
Lantbertus 15 k. oct.
Lantdebertus pr. k. iun.
Lantinus 6 k. iul.
Laodocius pr. n. dec.
Largus 16 k. apr. ; 5, 4 id. aug.
Lassa 5 id. feb.
Latina 4 n. iun.
Laucius 18 k. feb.
Laudicia 7 k. aug.
Laudicus 5 id. aug. ; 3 n. dec.
Laurentia 4 k. oct.
Laurentius 4, 3 n. feb.; pr. id. apr. ; 3 n.
iun. ; pr. n. aug. ; 8,5, 4 id. aug. ; 16 k.
sept.; 8, 4 k. oct.; 4 n. nov.
Laurianus 4 n. iul.
Laurinius 18 k. maii.
Lauta pr. k. iun. ; k. iun.
Lautica pr. k. iun.
Lazarus 14 k. feb. ; pr. id. apr.
Lea 4 k. oct.
Leaeus 6 k. feb.
Leander 3 k. mart.
Legatus 11 k. nov.
Legissima 5 k. maii.
Legontus pr. n. iul. ; 5 k. oct.
Leifardus 3 n. iun.
Lelius 5 k. iul.
Lemtius 5 id. sept.
Lenuca n. mart.
Leo... (vid. etiam Leu...)
Leo k. mart.; pr. id. mart.; 3 id. apr.;
10 k. maii; pr. k. iul.; 6 n. oct. ; 4 id.
nov. ; 15 k. dec.
Leobinus 17 k. oct.
Leocadius id. dec.
Leocippus 4 id. aug.
Leocus n. mart.
Leodegarius pr. id. feb.; 6 non oct.
Leodotius 8 k. feb.
Leodrieus 6 id. apr.
Leogadius 11 k. nov.
Leonedis 16, 10 k. maii ; A k. iul. ; 6 id. aug.
Leonella 16 k. feb.
Leonides 10, 6, 4 k. maii; 8 aug.; 6 id. aug.
Leonidis 6 k. maii.
Leonidus 4 k. iul.
Leoninus k. mart.
Leontius 13, 12 k. feb. ; 14 k. apr. ; k- iul. ;
pr. n. iul.; 6, 5 id. jul; 14, 13, 12 k.
sept. ; 3 id. sept. 17 k. oct.;6 n. oct.;
10 k. dec.
Lessa 14 k. jan.
Leu... (vid. etiam Leo...)
Leucatus id. dec.
Leucippus (cfr. Leucyppus) 4 id. aug.
Leucon 16 k. mart.
Leucius 6,3 id. ian. ;
6 id. maii ; 15 k. nov.
Leucyppus (cfr. Leucippus) 4 id. aug.
18, 15, 13 Kk. feb.:
- 4 Ἀν REN
|. Lueianus n. ian. ; 7, 6,5 id. ian.; k. feb.; 7,6
[171]
Leudegarius 5 n. oct.
Leudotius 7 k. feb.
Leunuca n. mart.
Leviorus 16 k. mart.
Leupardus 15 k. feb.
Leusus k. ian.
Leuthius k. ian.
Liastamonus 5 id. feb.
Libandia 5 k. maii.
Liber 16 k. iun. ; 9 k. oct.
Liberalis 8 k. maii.
Liberatus 5 id. sept.; 12 k. ian.
Liberius 13 k. maii; 16 k. iun. ; 9, 8 k. oct.
Libius 7 k. mart.; 16 k. iun.
Libosa 8 k. mart.
Libosus 4 k. ian. : 3 n. iun.
Libor 8 k. mart.
Libosius 4 k. ian.
Licerus 18 k. feb.
Licianus 5 k. iun.
Lictissimus 6 k. maii.
Lidia 5 k. maii.
Lidorius id. sept.
Linus 10 k. ian,
Liornus 18 k. maii.
Litissimus 6 k. maii.
Litorus id. sept.
Liver 16 k. maii.
Locanus 15 k. iun.
Loeufatius 15 k. mart.
Locusa 12 k. iun.
Locusta 14, 12 k. iun.
Loelus 5 k. iul.
Logus 6 k. nov.
Longa 4 k. oct.
Longesa 4 k. oct.
Longinus id. mart.; 13, 19 k. aug.; 10
k. nov.; 10 k. dec.
Longinus 10 k. dec.
Longionus id. mart.
Longus 6 k. ncv.
Lopatus 16 k. oct.
Loquumfas 15 k. mart.
Lorigius 6 k. nov.
Lota 16 k. maii.
Lovatus 16 k. oct.
Lubercus (cfr. Lupercus) 11 k. feb.
Lubrieius 17 k. maii.
Lucana 15, 14 k. ian.
Lucania 15 k. ian.
Lucanus 4 k. maii.
Lucas 3 id. marl.; id. mart.; 13 k. apr.; )
3 n. iun.; 3n. sept.; 11 k. oct.; 17, 16, 15,
3 κι nov.; 5 k. dec.; 6 id. dec.
Luceia 7, 6 k. iul.; 16 k. oct. ,
Luceias 8 k. iul.
Lucella 14k. mart.; 8 k. apr.; n. mail; |
6 id. maii ; 4 id. aug.
Lucellus 14 k. apr.
Lucerius 7 id. ian. ; 19, 18 k. feb.
Lucetella 3 id. mart.
Lucia 8 id. feb.; k. iun.; 3 n. iun.; k. iul.;
16 k. oct. ; 3 k. nov. ; id. dec.; 19, 15, 14
k. jan.
Luciana 8 id. feb. ; 8 k. mart. ; 15 k. iun.
[179]
κι mart.; 15 k. apr.; 17, 16, 4 k. maii; pr.
k. maii ; 6 k. iun.; 7, 6 id. iun.; id. jun.;
14, 13 k. aug.; id. aug.; 12. k. sept.; pr.
id. oct. 7, 4, 3 Κι nov.; 14,7 k. dec ; k. dec.;
9 k. ian.
Luciasus 15 k. apr.
Lucideus 3 n. ian.
Lucillus 14 k. apr. ; n. maii.
Lucina 6 id. maii.
Lucinianus 7 k. mart.
Lucinilla 3 id. maii.
Lucinus pr. k. maii ; 6 id. maii; 4 k. nov.
Luciola 5 n. mart.
Luciolus 5 n. mart.
Luciosa 5 k. mart.; 6 n. mart.; 15 k. iun.;
4 n. iun.; 8, 4 k. oct.
Luciosus 15 k. iun.
Lucirius 6 id. ian.
Lucis 15 k. feb.; 4 n. mart.
Lucius 6 id. ian. ; 15, 14, 12, 6 k. feb.; 7, 6
id. feb. ; 16, 15, 6 k. mart.; 6, 4 n. mart.;
id. mart. ; 12 k. apr.; pr. id. apr.; 10,8 k.
maii; 8, 3 id. maii; 15, 10 k. iun.; 3 n.
iun.; 8, 7, 5 id. aug.; 15, 13, 6, 5, ^ k.
nov.; k. dec.; 18, 16 k. ian.
Lucritus 19 k. feb.
Lucusa 12 k. iun.
Lucussa 6 id. maii; 14 k. iun.
Lucusta 14 k. iun.
Luddonus k. oct.
Ludus n. nov.
Lugdulus 8 id. oct.
Lupatius 16 k. oct.
Lupercus (efr. Lubereus) 17 k. maii.
Lupiecinus 3 n. feb.
Lupicinus 5 n. mart. ; pr. id. apr.; 5 k. maii;
19 k. ian.
Lupilia id. oet.
Lupulus id. oct.
Lupus 6 n. maii; 6 id. maii; 17 k. iun; pr.
k. iun.; k. iun ; 4 k. aug.; k. sept.; 8 k. oct.;
pr. id. oct.
Luricus 15 k. feb.
Lusor k. nov. ; pr. n. nov.
Lusus 5 id. feb.
Luta 16 k. maii.
Lutatus 15 k. aug.
Luxorius 12 k. sept.; 7, 6 k. oct.
Luxurius 18 k. sept.
Macculinus 3 k. maii.
Macculus 3 k. maii.
Macedo k. nov.
Macedonia 4 n. apr.
Mavedonus (cfr. Machedonus) 4, 3id. mart. :
11 k. dec.
Macellus pr. n. sept.
Maceonus 15 k. maii.
Macerus 12 k. nov.
Machabei k. aug.
Machadorus 14 k. aug.
Machaonia 18 k. ian.
Macharia 18 k. ian.
Macharias pr. k. mart.; 8, 7 id. apr.
Macharius pr. id. apr.; 4 n. iun.; 12 k. nov.;
6 id. nov.
Macharus 4 n. ian.; 10 k. feb.; 6. id. apr. ;
pr. id. apr.; 7 id. iun.; 6 id. iul.; 5 k. aug.;
pr. id. aug.; 12 k. nov.
Machedonus (cfr. Macedonus) 3 id. mart. ;
k. nov.
Machodo 14 k. aug.
Machutus 17 k. dec.
Macidaletis pr. id. iun.
Maciosa 4 n. iun.
Maconus 15 k. maii.
Macorus 15 k. maii.
Macr... (vid. etiam Magr...).
Macracotus pr. k. nov.
Macriana 5 k. iun.
Macrianus 5 k. iun.
Macrina 13 k. aug.
Macrinus 15 k. oct.
Macrobius 14, 12 k. mart.; pr. n. maii; n.
maii; 3 id. iul.; 17 k. oct.
Macropus 15 k. oct.
Macrosa 18 k. ian.
Macrotius k. nov.
Macrusius 18 k. ian.
Macusus 12 k. feb.
Madiaria 7 k. apr.
Mafrimus 3 n. iul.
Magarus 3 k. mart.
Magdalena 11 k. aug.
Magdaletis pr. id. iun.
Maggina pr. id. apr.
Magignus 6 k. oct.
Magita 6 id. sept.
Magnilius pr. k. nov.
Magnitus 16 k. nov.
Magnoveus 8 k. apr.
Magnus pr. n. feb.; 16, 15 k. mart.; 14k.
sept.: pr. n. sept.; 8 id. sept.; 10 k. nov.;
3 n. dec.
Magrinus 13 k. aug.
Magrobus 14 k. mart.
Magrona pr. n. maii.
Magropus pr. n. maii; 13 k. aug.
Magrus (Mager ?) 7 id. iun.
Magulfus 7 k. iun.
Mailus 5 id. maii.
Mainicus 10 k. feb.
Maiolus 4 k. feb.; 6 id, maii.
Maior 6 id. maii.
Maiora k. iun.
Maiorica pr. k. maii.
Maioricus pr. n. maii.
Maiosa k. iun.
Maisunus 9 k. feb.
Maiulfus (vid. Magulfus).
Maiulinus 12 k. feb.; 16 k. dec.
Maiulus 15 k. feb.; 11 k. mart.;5 id. maii.
Maiurus k.iun.
Malchus k. iun.
Maleus 6 id. maii.
Maleialis 8 k. oct.
Maleus 6 id. maii.
Malina 4 k. maii.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Mallusus 6 id. oct.
Mamas 12 k. feb.
Mamilianus id. sept.; 8 id. nov.
Mamma 16 k. aug.
Mammarus 12 k, feb.; pr. id. iul.; pr. k,
nov.; 8 id. nov.; 8 k. dec.; k. dec.
Mammeria 4 n. dec.
Mammertus 5 id. maii.
Mammerus pr. id. mart; k. nov.
Mammoes 17 k. aug.; 16 k. sept.
Mamminarius k. dec.
Mammita 16 k. sept.
Mamon 5 id. aug.
Mamyrra pr. k. mart.
Mana 6 id. maii.
Manilus 8 id. mart.; pr. id. apr.; 4 3 k.
maii; 5 id. maii.
Manirus 15 k. apr.
Manna pr. n. feb.; 3 n. dec.
Manniea id. nov.
Manninta pr. k. mart.
Mannirra pr. k. mart.
Mannis 6 k. sept.
Manon 5 id. aug.
Mansuetus 3 k. ian. ; pr. k. mart.
Mantius 15 k. apr.
Manulus n. mart.
Manymas 12 k. feb.
Mappalieus 9 k. mart.; 15, 14 k. maii; pr.
n. maii.
Marandus 5 k. nov.
Marcarius pr. id. apr.
Marceanus 16 k. mart.
Marcella 13 k. mart.; 4 id. apr.; n. maii;
6 id. maii; 19 k. iun.; 4 n. iun.; 4 k. iul.
Marcellianus k. iun.; 14 k. iul.; 15 k. aug.:
5 id. aug.; 5 n. oct.
Marcellina 8, 6 k. mart.
Marcellinus 3 n. ian.; 14 k. mart.; 3 k. apr.;
4 n. apr.; id. apr. ; 12 k. maii; pr. n. maii;
n.maii; 3 id. maii; 8 k. iun.; k. iun.:
ἃ n.iun; 6 k. iul; 6 k. sept; 11 k.
oct.; 4 n. oct.; 8, 7 id. oct.; 13 κι nov.: 6,
5 k. dec.
Marcellosa 13 k. iun.
Marcellus 17, 16 k. feb.; 13, 12, 11 k. mart.:
8,5 k. iun.; 3 n. iun.; 18, 5 k. iul.;
11 k. sept.; pr. n. sept.; 11 k. οοί.: An.
oct. ; pr. n. oct.; n. oet.; 6, 3 id. oct.; k.
nov.; 16, 5 k. dec.
Marcia 13 k. feb.; 5 n. mart.; 18, 8 k. maii;
8 id. maii; 4 n. iun.; 6 id. iun.; 16, 11 k.
iul. ; 3 id. oct.; 18 k. ian.
Marcialis 3 n. ian.; 5 id. ian.; 19, 11 k. feb.;
An. feb.; 14, 12 k. mart. ; 3 id. mart. ; 17,
16, 3 k. maii; n. maii; 8 id. maii; 6 k.
iun. ; Κι iun.; 4 n. iun. ; n. iun.; pr. k. iul.:
7. 6 id. iul.; id. iul.; 12, 11 k. sept.:8, Ak.
oct.; k. oct.; pr. n. oct.; n. oct.; 8, 6, 9 id.
oct.; 15 k. nov.; 5 id. nov.; 17, 16, 7 k.
dec.
Marcialus 4 n. maii.
Marciana 6 k. maii; 5 k. iun.; 4 n. iun;
15 k. sept.
Marcianus (cfr. Martianus) 16 k. mart.;
Ὁ. 5 id. mart.; 7 k. apr.; n. apr.: 17, 16,
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
15, 14, 6, 9, 3 k. maii; 5, 4 n. maii; 6 id.
maii; 15 k. iun.; k. iun.; 6 id. iun.; 6 n.
iul.; 6, 5 id. iul.; 7 k. aug.; 14 k. sept.;
k. sept. ; 4 n. oct.; 7, 6, 3 k. nov.; 14, 13,
9, 7 k. dec.
Marcilus 5 k. iun.
Marcina 6 id. jun.
Marciosa 4 n. iun.
Marcius 17 k. oct.
Marcotus pr. k. nov.; k. nov.
Marculfus k. maii.
Marcus n. ian. 8 id. ian.; 14, 13 k. mart.; 3
id. mart.; 15, 14 k. apr.; 9 id. apr.; pr.
id. apr.; 12, 7 k. maii; 6 id. maii; 15 k.
iun.; k. iun.; 6 id. iun.; 17, 14 k. iul.; pr.
id. aug.; k. sep: 5 id. sept.; 9, 8 k. oct. ;
5, 4 n. oct. ; pr. n. oct.; n. oct.; 3 k. nov.;
n. nov. ; 16, 12, 9,7 k. dec.; n. dec.; 4 id.
dec.; 18, 17 k. ian.
Marcusus 14, 12 k. feb.
Mardunus 9 k. feb.
Mareas 4 id. mart.
Marga 8 id. apr.
Maria 15, 14 k. feb.; 4 n. feb.; 3 id. mart. ;
16, 8, 5 k.apr.; k. apr. ; 8 id. apr.; 6, 3 id.
maii; 17 k. iun.; k. iun.; 4 n. jun.; 15 k.
iul.; pr. n. aug.; n. aug.; 4 id. aug.; 17 k.
sept.; 6 id. sept.; k. nov.; 3, 2 id. nov.;
16 k. dec.; n. dec.; 5, 3 id. dec.
Mariana 6 id. mart. ; 5 k. nov.
Marianus 6 id. ian. ; k. mart. ; 7 id. mart.;
12 k. maii; pr. k. maii; pr. n. maii; 17
k. iul.; 5 id. iul.; 14, 13 k. oct.; 16 k. nov.
Marieus 4 n. feb.
Maridagiona pr. id. iul.
Marina 6, 5 k. feb.; 8 k. mart.; pr. n. maii;
4 n. iun,; 6 id. iun.; 14 k. iul.; 3 n. iul.; 16
k. dec.
Marinianus 6 k. nov.
Marinus 7 k. ian.; 12, 9 k, feb. ; ὅ n. mart.;
15 k. apr.; 5 k. maii; pr. k. maii ; n. maii;
8id. maii; 7 k. iun.; 15, 14 k. iul.; k. iul.;
3 n. iul.; 6, 5 id. iul.; 12 k. sept.
Maritimus id. dec. :
Marius 17 k. feb.; 4 id. mart; 5 k. iun.; pr.
id. iul.; 4 k. oct.; 6 id. nov.; 3 k. dec. (cf.
Marus).
Maro 17 k. maii.
Marobius 14, 11 k. mart.
Marocianus 9 k. dec.
Marosius 6 k. feb.
Marpus 14 k. mart.
Marsunus pr. n. maii.
Marsus 4 n. oct.
Marta (cfr. Martha) 6 k. mart, ; 16 k. oct.;
k. nov. ἵ
Martana 4 id. dec.
Marterus 16 k. feb.
Martha (cfr. Marta) 17, 14 k. feb.
Martharus 14 k. iul.
Marthorius 13 k. aug.
Martia 8 id. apr.; 18 k, maii ; 14 k. iul.
Martianus (cir. Marcianus) 7 k. ian.; 8 id.
maii; n. iun.
Martinianus pr. k. iun. ; 4 n. iun.; 6 n. iul.
Martinus 7 k. ian.; k. ian.; 12 k. maii; pr.
k. maii ; 8, 5 id. maii; 3 id. maii; k. iun.;
4 id. ; iun.; 4 n. iul.; 4 id. aug.:15 k. sept.:
4 n. sept.; 13 k. nov.; 4, 3 id. nov.
Martyr 12 k. aug.
Martyria 12 k. iun.; 12 k. iul. ; 3 n. dec.
Martyrius 4 k. iun.; 14 k. iul.; 5 n. iul.; 13
k. sept.; 15, 14 k. ian.
Marulla 6 id. maii.
Marus 14 k. mart.;4 n. mart.; 5 id. apr.:
prid. id. iul.; 3 k. nov.; 7 id. nov.
Marusius 5, 4 n. oct.
Mascula 4 n. iun.
Massa 15 k. sept.
Massedus 9 k. mart.
Masserius 9 k. mart.
Massilla pr. n. maii.
Massilia k. mart.
Massunus pr. n. maii.
Masterius 16 k. feb.
Mastesus 4 n. apr.
Mastissus 4 n. apr.
Masumia 18 k. ian.
Masutus 6 id. maii.
Materna 4 n. iun.
Maternus k. sept.
Matherius 18 k. ian.
Matherus 12 k. nov.
Matheus (cír. Mattheus) 6 k. mart.; k. maii ;
pr. n. maii; 11 k. oct.; n. oet.
Mathias 6 k. mart.
Matrieia 3 id. mart.
Matrona 8 k. mart. ; pr. n. maii; 6 id. maii;
k. iun. ; 4, 3 n. iun.; pr. id. sept.; 17, 16,
15, 11 k. dec.; k. dec.; n. dec.
Matronica 8 id. maii.
Matronides 8 id. maii.
Matrosus 6 k. feb.
Mattheus (cfr. Matheus) 12 k. iun.
Mattinus 3 n. dec.
Matura 3 n. iun.
Matutina 6 k. apr.
Matutinus 11 k. feb.; pr. n. apr.
Maulinus 12 k. feb.
Maurella 6 id. maii. ; 12 k. iun.
Mauri 7 id. oct. ; id. oct.
Mauriana 5 k. nov.
Maurianus k. feb.
Mauricius 4 n. feb.; 10 k. oct.
Mauricus 6, 5 id. iul.
Maurilio 3 id. sept.; id. sept.
Maurinianus k. feb.
Maurinus 4 n. feb.; 5 n. mart.; 5 k. maii.
Mauritiattus 5 k. maii.
Maurolus 6 k. apr.; 4 k. maii; pr. id. nov.
Maurus 14 k. mart. ; 15 k. apr. ; pP id. apr.;
5 k. maii; n. iun.; k. aug.; pr- id. aug.:
3 k. dec.; pr. k. dec.; id. dec.
Maventus 8 k. mail.
Mavilinus 12 k. feb.
Mavilus 11 k. mart.
Mavius 7 id. iun.
Mavorus 4 n. iun.
Maxentius 6 k. mart. ;
pr. n. maii.; 11 k.
jun.
Maxilitati 11 k. aug.
Maxima 14 8 Κ' mart. ;
7 k. apr; 8, 7
(173]
6 id. apr.; pr. id. apr.: 8, 6 id. maii;
15, 5 k. iun.; k. iun.; 4 n. iun. 6 id.
iul.; 16, 7, 3 k. aug.; k. aug.; 4 n. dec.
Maximianus 6 id, ian.; 18 k. maii ; 4 n. iun.;
7 k. sept.
Maximilianus 8, 7 k. sept.
Maximinus 3 id. maii.; 4 k. iun.: 14 k. dec.
Maximus 9 k. feb.; 16, 14, 12, 7 k. mart.;
ἃ id. mart.; 4, 3 id. apr.; 18, 17, 11, 6,
5 k. maii; pr. n. maii; n. maii; 8, 4, 3
id. maii; pr. k. iun.; k. iun.; 5 id. iun. ;
6 id. iul.; id. iul; 15, 13 k. aug.; 14 k.
sept.; pr. k. sept.; 4 n. sept.; pr. n. sept.;
n. sept.; 3 k. nov.; k. nov.; 14, 13, 12, 11
10, 8, 5, k. dec.; 4 n. dec.: 18 k. ian.
Meca 6 id. maii.
Meceonus 15 k. maii.
Meconius 15 k. maii.
Medacius 14 k. oct.
Medadulus 13 k. aug.
Medardus 6 id. iun.; 12 k. sept.
Medetius 14 k. oct.
Medianus pr. id. maii.
Medion 3 id. maii.
Meea 15 k. feb.
Mefomus 3 n. iun.
Megadulus 13 k. aug.
Meggenus 4 n. dec.; 4 n. dec.; pr. n. dec.; 4
id. dec.
Megitia 17 k. aug.
Mel... (vid. etiam Mil...).
Melantus k. nov.
Melanus 8 id ian.; 5 id aug.
Melasippus 16 k. feb.
Melchiades 4 id. ian.; id. aug.
Melchius k. iun.
Melciades 6 n. iul.; 4 id. dec.
Meldacasius k. nov.
Melerus 3 id. iul.
Melesius 6 k. dec.
Meleus ὃ id. aug.
Melianus 12 k. aug.
Melisius 7, 6 k. dec.
Melitius 13 k. oct.
Mellianus 12 k. dec.
Mellinus 12 k. dec.
Mellitus 6 id. iul.
Melondio 14 k. feb.
Melosa k. iun.
Melosia 5 k. dec.
Melous 4 k. iul.
Mellagasus k. nov.
Melvius 4 k. iul.
Melusa k. iun.
Memma 9 k. feb.; 16 k. nov.
Memmerus 8 k. maii. .
Memmia 6 id. aug.
Memmius 4 k. iul.
Memmo 11 k. feb.
Memnus 14 k. mart.
Memorus 6 n. maii.
Memphius 7 k. maii. É'
Men... (vid. etiam Min...).
Menas 3 id. nov.
Menalippus 7 k. mart.
Menander 7 k. ian.; k. aug.
ἃ du )4᾿
[174]
Menedina 7 k. iun.
Menelampus 15 k. feb.; 3 k. mart.
Menelantus 7 k. mart.
Menelaus 18 k. feb.; 5 n. iul.; 8id nov.
Menerimus 17 k. iun.
Menerus 17 k. iun.
Menervinus pr. k. ian.
Menervus id. maii.
Menesideus pr. id. iul.
Menesus pr. id. iul.
Meneus 3 id. iul.
Mengenus 17 k. iun.
Mennia 4 id. aug.
Mercius 17 k. nov.
Mercurius pr. n. mart.; 8, 7 k. sept.
Meresorus 4 id. sept.
Mereus 17 k. nov.
Merianus 12 k. maii.
Meridia 7 k. iun.
Meritida 3 n. apr.
Merilus 3 n. apr. ; pr. k. maii.
Merobius 17 k. oct.; 3 n. dec.; pr. n. dec.
Meroclius pr. k. dec.
Merola pr. k. dec.
Merona 3 n. iul.
Messianus 6 id. ian.
Messor (cfr. Missor) 17 k. maii.
Messorianus 5 k. feb.
Metellus 9 k. feb.; 10 k. ian.
Meterus 5 n. mart.
Metorina 3 k maii.
Metrobius pr. n. dec.; 9 k. ian.
Metrodora 6 id. aug.
Metrodus 4 id. mart.
Metrona 3 k. maii ; 6 id. aug.
Metropolus 3 n. aug.
Metropus 6 k. nov.
Metrus 6 id. sept.
Mettuana 3 n. iun.
Meturina 3 k. maii.
Meturus 8 k. maii; pr. k. maii.
Mica 16 k. feb.
Micca 16 k. iul.
Micea 15 k. feb.
Michael 8 id. maii; 11 k. iun.; 8, 7,6 id. dec.;
3 k. oct.
Micio 14 k. maii.
Mido 6 id. maii.
Migdonius 4 id. mart.
Migdonus 4 id. mart.
Migenus 7 k. oct.
Migeta 6 id. sept.
Migetia 17 k. iul. ; 17 k. aug.
Miggenes 18 k. iul.
Miggina pr. id. ap.
Migginus pr. n. dec.; 4 id. dec.
Miginius 15 k. maii.
Migona pr. id. ap.
Mil... (vid... etiam Mel...)
Milia 4 n. iun.
Milianus 8 id. ian.; 6 id. feb.
Milicitani 3 id. oet.
Miligutus 6 id. feb.
Milio 6 id. iul.
Milisa 17 k. apr.
Militana 13, 5 k. maii.
Militani 11 k. aug.
Militaris 9 k. aug.
Militiades 4 id. ian.; 6 n. iul.
Milito 5 id. iul.
Militus 8 id. maii; 14, 13 k. oct.
Milius 14 k. oct.
Mimmius n. aug.
Mimmus pr. k. nov.
Mimna 9 k. feb.
Min... (vid. etiam Men...)
Mina 7 id. iul.
Minacus 3 id. nov.
Minalia pr. id. apr.
Minander 7 k. mart.; k. aug.
Minandius 4 id. mart.
Minatis (Minas?) 3 id. nov.
Mindinus 7 k. iun.
Minelampus 18, 14 k. feb.
Mineptus 15 k. apr.
Minerius 16 k. iun.
Minervianus pr. k. ian.
Minervinus 11, 10 k. sept.
Mineus id. oct.
Mingin 17 k. iul.
Minia 5 k. iun.
Minginus 17 k. iul.
Minireus 10 k. aug.
Miniseus 10 k. aug.
Minnia 7 id. iul.
Minorgius 17 k. iun.
Minutius 10 k. feb.
Miracus 3 id. nov.
Mirella 12 k. iun.
Mirendinus 11, 10 k. sept.
Mirtha 4 id. ian.
Misac 8 k. maii.
Misahel 8 k. maii.
Miselianus 16 k. feb.
Misia 6 k. apr.
Misis 10 k. mart.
Missa 6 k. apr.
Missor (cfr. Messor) 19 k. feb.
Missurianus, 16, 6 k. feb.
Missus n. dec.
Mistheus 3 id. mart.
Mistrianus 16 k. feb.
Misus n. dec.
Mithonus 17 k. aug.
Mistianus 16 k. feb.
Mitisorus 6 id. sept.
Mitton 5, 4 n. maii.
Mittunus 5, 4 n. maii; 8 id. maii; k. iun.
Mitunus k. iun.
Mizinus 5 id. nov.; 5 id. dec.
Mocharus 17 k. aug.
Mochus (efr. Moechus) 7 id. iun.; 17 k. aug.
Mociana 7 k. aug.
Moderata 8 id. apr.
Modesta 3 id. mart.
Modestinus 3 id. mart.
Modestus pr. id. ian.; pr. id. feb.; 4 id.
mart.; 8 id. apr.; 17, 16 Κ, iul.; pr. id.
oct.; 12 k. nov.; id. dec.
Modianus 4 n. iun.
Moeca 6 id. maii.
Moechus (efr. Mochus) 7 id. iun.; 17 k. aug.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Moenis 6 id. iul.
Moenisius 10 k. aug.
Moireis 4 id. maii.
Molaus 9 k. apr.
Molendio 14 k. feb.
Molorus k. iun.
Mominus pr. k. maii.
Momnus pr. k. maii.
Monachus 12 k. apr.; 14 k. dec.
Monassa 13 k. oct.
Monegundis 6 n. iul.
Monicia 16 k. maii.
Monidianus 5 id. aug.
Monitor 4 id. nov.
Monna pr. n. iun.; 6 k. dec.
Monolappus 4 n. sept.
Monordus 17 k. iun.
Monsitis 15 k. ian.
Monstor 4 id. nov.
Montana 10 k. iun.
Montanianus 5 id. maii.
Montanus 7 k. apr.; 5 id. maii; 10 k. iun.;
5 id. iun. ; 5 n. iul.; 12 k. aug.
Moreus 4 id. maii.
Morsus 8 id. apr.
Mosaetis 17 k. maii.
Moscentus pr. id. ian.
Moseus 16, 15 k. feb.; 16 k. mart.
Mosyeus 16 k. mart.
Motius 17 k. iul.
Moyses 16 k. mart.; 4 id. maii; 15, 14 k. ian.
Moysus 8 id. apr.
Muberus n. maii.
Mucianus (cfr. Mutianus) pr. id. ap.
Mucius 16, 11 k. feb.; 10 k. maii; 6 id. iun.;
17 k. iul.
Mulieres viduae 13 k. dec.
Mulierus n. maii.
Munatus 7 k. apr.
Mundinus 7 k. iun.
Municia 16 k. maii.
Munnus 6 id. maii.
Muricus pr. id. apr.
Murina 6 k. iun.
Musca 15 k. iul.
Muscius 14, 13 k. oct. ; 15, 14 k. ian.
Muscola 9 k. dec.
Museula pr. id. apr.
Mustacius 14 k. mart.; 16 k. oct.
Musticus 14 k. mart.
Mustila 4 n. feb.; pr. k. mart.; pr. id. apr.
Mustiola 9 k. dec.
Mustolus n. iun.
Mustulus 16 k. nov.
Mustus pr. id. apr.
Musumus 9 k. feb.
Mutacus 6 id. maii.
Mutiana 7 k. aug.
Mutianus (efr. Mucianus) 6 id. iun.;
dec.
Mutor 4 id. nov.
Mysetheus 3 id. mart.
13 k.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Nabor pr. id. mart.; 9 k. maii; pr. id. maii;
6,3 id. iun.; 3 n. jul.; 6, 4 id. iul.; 16 k.
oct.
Naborus pr. id. apr.; 9, 8 k. maii; 3 n. iun. ;
pr. id. iun.
Nabotis pr. id. mart.
Nabrotus 7 k. oct.
Nagesus pr. id. iun.
Nambor 8 k. maii.
Namfamo n. dec.; 15, 14 k. ian.
Namfomon 15 k. ian.
Namor pr. id. maii; pr. id. iul.
Naportus 5 k oct.
Nappolus 6 id. maii.
Narcissus k. ian. ; 3 n. ian.
Naseus id. iul.
Nasomosus 6 id. maii.
Natalicus k. dec.
Navagus n. maii.
Navalis 17 k. ian.
Navatus 16 k. oet.
Navida n. maii.
Navidus n. maii.
Navigius n. maii.
Navorus 9 k. maii.
Nazaria 5 k. aug.
Nazarius 3 id. ian.; 6 id. iun.; pr. id. iun.;
18 k. iul.; 3 n. iul.; 16, 15, 5 k. aug.;
pr. k. aug. ; 6 id. aug.: 3 k. nov.
Neabdis 3 k. aug.
Neander 7 k. ian.
Neapolus 14 k. nov.
Necar 4 id. mart.
Necdonus 6 id. iul.
Nectarius 3 n. maii ; 12, 11 k. sept.
Negdanus 6 id. iul.
Nemavius 13 k. iun.
Nemesinus 4 id. sept.
Nemesius 10 k. mart.: 5 k. iul. ; 4 id. sept.;
5 id. nov.
' Nemfidus n. sept.
Nemmesus 6 id. sept.
Nemor pr. id. maii.
Nemosatus n. sept.
Nennus 8 id. maii.
Neo 10 k. feb.; 5 k. mart.; 4 id. mart.; 11,
10 k. sept.
Neocerus (vid. Neucerus).
Neochepolus pr. n. mart.
Neofetis 13 k. dec.
Neopolis 6 n. maii.
Neotherus 6 id. sept.
Nepocianus 7 id. feb.
Neporus 3 n. iun.
Nepos 3 n. sept.
Nepotianus 5 id. maii.
Neptunalis 3 n. iun.
Neracia 13 k, aug.
Nerasmus 4 n. iun.
Nereus 5, 4 id. maii; id. oct.; 17 k. nov.;
16 k. dec.
Nericia pr. id. aug.
Nestita 13 k. aug.
Nestor (cfr. Nistor) 5, 4 k, mart.; 6 id. iun.
Nestorius (cfr. Nistorius) 4 id. mart.; 3 id.
apr.;5, 4 n. maii.
Nevatianus 3 k. iul.
Neucerus 8 k. mart.
Niandrus n. iun.
Nica 16, 4 k. maii; 3 k. aug.; 4 k. sepL.;
14 k. nov.
Nicander 15 k. iul.; 16 k. iun.; 6 k. dec.
Nicanor n. apr.; 6 k. dec.
Nicaonus 5 id. iul.
Nicasius 10 k. aug.; 5 id. oct.; 19 k. ian.
Niceanus 9 k. dec.
Nicia 4 k. iul.
Niceforus (cfr. Nicoforus et Nocoforus) k.
mart. 5 n. mart.; pr. n. mart.
Nicentius 4 id. sept.
Nicetas 4 k. aug.; 7 id. oct.
Nicetius 14 k. feb.; 4 n. apr.; 3 n. maii; pr.
n. maii; 4 k. aug.; 4 n. aug.; ^ id. sept.;
14, 13 K. oct. ; k. oct.; 6 id. oct.; 10 k. ian.
Niceus 4 k. maii; 10 k. iul.
Nicia 10 k. iun.
Nicodemus 3 n. aug.
Nicodimes 16 k. nov.
Nicoforus (efr. Niceforus) pr. n. mart. ; 5 k.
maii.
Nicolaus 8 id. dec.
Nicomedes pr. id. mart.; 17 k. oct.; 17 k.
nov.
Nicoporus (Nicoforus ?) pr. k. mart.
Nicostratus (cfr. Nieustratus) 7, 6 id. nov.
Nicus 10 k. feb.
Nieustratus (cfr. Nicostratus) 8 k. apr.
Nida 6 k. mart.
Niderunus 17 k. iun.
Nigatus 19 k. ian.
Niger 8 id. maii.
Nigia 16 k. maii.
Nigorus pr. n. mart.
Nigrandus n. iun.
Nilianus 5 k. iul.
Nilus 13 k. oct.
Nimidiacus 5 id. aug.
Nimphadoba 3 id. mart.
Nimpodora 3 id. mart.
Nimpus n. sept.
Nina 6 k. mart. ; pr. n. maii; 6 id. maii; k.
iun. ; 4 n. iun.
Nineptus 15 k. apr.
Ninivitta 6 k. mart. -
Ninna 8, 6 id. maii; 18 k. ian.
Ninnita pr. n. iun.
Ninus 16 k. nov.; 10 k. dec.
Nironicus 6 id. iul.
Nisa 3 id. nov.
Nisitheus 3 id. mart.; 8 id. iun.
. Nistor (cfr. Nestor) n. mart.
Nistorius (cfr. Nestorius) 6 id. iun.
Nisus 3 id. nov.
Nitis 16 k. oct.
Nivitta 6 k. mart.
Nivitus 17 k. iul.
Nobilis 7 k. maii ; 8 k. oct.
Nobilitanus 17, 16 k. nov.
[175]
Nocoforus (cfr. Niceforus) 6 k. mart.
Nocominus 6 k. nov.
Noconus 6 k. nov.
Nocorus 6 k. nov.
Noe egressio de arca 6 k. maii.
Nomedianus 5 id. aug.
Nomensis pr. k. maii.
Nomerius 5 k. dec.
Nomieia 4 n. iun.
Nomidiana 5 id. aug.
Nominanda pr. k. ian.
Nominata 4 n. iun.
Nominus 12 k. apr.
Nondinarius (cfr. Nundinarius) 4 n. iun.
Nonna 16 k. apr.; 10 k. iun.; 6 k. dec.
Nonnicia 4 k. iul.
Nonnidus 4 n. iun.
Nonnina 13 k. aug.
Nonnus 17 k. apr. : 5 k. iun.: 16,8 k. aug.;
11 k. sept.
Nonunus 12 k. apr.
Nostinus 6 id. iul.
Novalis 17 k. ian.
Novasus 8 id. iul.
Novatianus 5, 3 k. iul.
Novatus 16 k. oct.
Novella pr. id. apr.; k. iun.
Novellis 7 k. maii.
Novellus k. iun.; 3 id. nov.
Novius 7 id. oct.
Nucius 17 k. iul.
Nudius n. iul.
Numerius 5 k. dec.
Nundianus 14 k. mart.
Nundinarius (cfr. Nondinarius) 14 k. mart,
Nundinus pr. k. nov.
Nunnus 5 k. iun.
Nusca 13 k. iun.
Nuvius 8, 7 id. oct.
o
Obtatus (cfr. Optatus) 11 k. feb.
Obercius 3 n. iun.
Ocatus n. mart.
Ocianus 14 k. oct.
Ocominus 3 id. feb.
Octavia 17 k. maii; k. nov.
Octavianus 13 k. mart.; n. maii; 5 k. iul.
Octavius 5 k. ian.; id. mart.; k. iun.; 6, 5 id.
iul.; 3 id. nov.; 12 k. dec.
October 5 k. iun.; 4 n. iun.
Octobris 4 n. iun.
Octorus 16 k. ian.
Odemarus n. maii.
Oedivaldus !1 k. maii.
Olimpias 17 k. maii.
Oltus 7 k. sept.
Ombo k. dec.
Omes 12 k. nov.
Omon 5 id. aug.
Opercus 3 n. iun.
Opinion 4 id. oct. à
Optatus (cfr. Obtatus) 11 k. feb.; pr. id.
C dh. Am δι,
[176]
apr.; 18 k. maii; 6. n. maii; pr. k. sept. ;
7 id. nov.; 5 k. dec.; k. dec.
Optio 3 k. aug.
Oranus 4 n. mart.
Orasus 3 n. iun.
Orator 11 k. maii; pr. n. iul.
Oratus 12 k. maii; 4 n. iun.
Orbana k. iun.
Orbanella 4 id. dec.
Orbanillus 8 id. mart.
Orbanus 6 k. mart.; 8 id. mart.; 4 n. apr. ;
pr. n. apr.; 8 k. maii; 8 k. iun.; 9 k. nov.
Orbasius 5 id. feb.; 16 k. mart.
Orestes 5 n. iul.
Orfanus 8 id. mart.; 8 id. maii.
Orfarius 16 k. mart.
Orfasus 5 id. feb.
Oridion 5 id. feb.
Orimentius pr. k. maii.
Orinio 5 id. feb.
Orion 11 k. feb.; 5, ^ id. feb.; 12 k. mart.:
Aid. mart.; 9, 4 k. iul.; k. iul.:6 id. iul. ;
17, 16, 14 k. sept. ; 12 k. dec.
Oriosus 4 k. iul.
Orispus 5 k. iul.
Orobio 6 id. sept.
Oropon 4 id. sept.
Oros 16 k. mart.
Oroseus 6 id. sept.
Orosius 4 k. iul.; 4 id. sept.
Orphanus 5 id. feb.
Orphasius 16 k. mart.
Ortasius 15 k. iun.
Ortata k. iun.
Ortensus k. iun.
Ortosius 13 k. sept.
Ortisianus 16 k. feb.
Orus 16 k. mart.
Ostarius 19 k. feb.
Ostratus 8 id. iul.
Osualdus n. aug.
Otmarus 16 k. dec.
Ottorus 16 k. ian.
P
Pacinus pr. id. apr.
Pacta 3 id. mart.
Pacumius 2 id. maii.
Padis 3 k. maii.
Paerentus 8 id. iul.
Pafenius 5 n. iul.
Pafie 16 k. oct.
Pagata 3 k. maii.
Pagatus k. iun.
Palamartus 3 n. mart.
Palatinus 8 k. mart. ; 4, 3 n. mart. ; 6 id.
mart.; pr. id. mart.; 3 k. apr. ; pr. n.
apr. ; n. maii ; 3 k. iun.
Palato 11 k. aug.
Palatus pr. n. iul.
Palestinus 4 n. iun.
Paleus 13 k. oct.
Palladius 7 id. ian. ; 16 k. mart. ; pr. n. iul.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCT!
Palmus 15 k. iun.
Palpetrus 6 k. mart.
Palus 6 n. mart.
Pambon 4 k iul.
Pambonus 4 k. iul.
Pambunus 4 k. iul.
Pampalieus pr. n. maii.
Pampeia 4 n. iun.
Pamphilus pr. id. feb. ; 4n. iun.
Pamphipilus 3 n. mart.
Pampilus (efr. Pampylus) 14 k. mart. ; pr.
k. inl. ; 14 k. sept.
Pampinus 17 k. apr.
Pampirus 5 id. feb.
Pamporus 15 k. apr.
Pampylus (efr. Pampilus) 14 k. maii.
Paneratus (efr. Pangratus) n. apr. ; 4 id.
maii.
Panemotus 4 id. sept.
Panetius 6 id. sept.
Paneus 6 id. sept.
Pangratus (efr. Pancratus) 8 id. iul.
Pannus 4 k. iul.
Panoepsus 4 id. sept.
Pantaleo 5 k. aug.
Pantalimonus 9 k. maii.
Panlalintonus 9 k. maii.
Pantamonius 15 k. iun.
Panterus k. apr. ; 15 k. iun.
Panuberus 4 Κ. iul.
Papas k. ian.
Paperus 9 k. nov.
Papeusa 15 k ian.
Papias (cfr. Pappias) 8 k. feb.; 5 id. feb.; pr.
n. mart.; 12,11,5 Κι maii; id. iul.; 16 k.oct.
Papianus 3 k. ian.
Papilla pr. id. iul.
Papirus 8 k. nov.
Papiscus 15 k. ian.
Papo 3 n. iun.
Papozinicus n. iun.
Pappalicus pr. n. maii.
Pappias (cfr. Papias) 8 k. feb.
Parcilalus 16 k. maii.
Parens 17 k. dec.
Parilis 15 k. apr.
Parimadus 13 k. oct. — .
Parmidisseus 19 k. sept.
Parminus n. iul.
Parmus 19 k. sept.
Parnus n. iul.
Parta 3 id. mart.
Partafus 4 k. iul.
Partemus n. iul.
Partenus k. apr. ; 16 k. iun.
Parthemus 3 id. feb.
Parthenus 5 n. iul.
Parthinia 14 k. iun.
Partialis 16 k. maii.
Partifrigia 3 id. mart.
Partimus n. iul. ; 13 k. aug.
Partinus k. apr.
Partorus 13 k. aug.
Pascentius 5 id. dec.
Passa id. apr.
Passamonas 16 k. mart.
ORUM
Passemus 3 n. iun.
Passer 13 k. aug.
Passeria 13 k. aug.
Passicus k. oct.
Passimonus 4 k. iun.
Passimus 4 k. iul.
Passus k. oct.
Pastephius 4 k. iul.
Pastinus k. apr.
Pastor 8 k. ian.; 4 k. apr.; pr. k. maii ; 4 id,
aug.; 9 k. sept.
Pata 3 id. mart.
Patamon 15 k. iun.
Patemius 14 k. iun.
Paternica 3 k. aug.
Paternus pr. id. apr.; 17 k. maii ; 14 k. iun.;
13 k. oct. : E
Pathinus 16 k. iun.
Patientius 3 id. sept.
Patifrigia 3 id. mart.
Patria 3 id. mart.
Patricia 4, 3 id. mart.
Patricius 16. k. apr.; 3. n. apr. ; 3 id. apr.;
17 k. iun.; 10 k. sept.
Patroclus 12 k. feb.; 12 k. aug.
Patrona 4 k. aug.
Patus 18 k. maii.
Paula 7 k. feb.; 8 k. mart.; 5 n. mart.; n.
iun.; 3 n. iun.; 12 k. iul.
Paulianus 15 Καὶ feb.
Paulica pr. k. iun.
Paulina 6 id. maii ; k. iun.
Paulinus 12 k. apr.; 17, 7 k. iun.; pr. k. iun.;
10 k. iul.; 3 k. sept.; 15 k. oct.
Paulus 3 k. ian.; pr. k. ian.; 19, 15, 14, 11,
8, 4, k. feb.; 6, 5 id. feb. ; 16, 14, 12, 8k.
mart. ; 4 n. mart.; 5, 4 id. mart.; pr. id.
mart.; 13, 11, 10 k. apr.; pr. n. apr.; ΒΥ.
id. apr. ; id. apr.; 6, 5 k. maii; id. maii;
17, 16, 7 k. iun.; k. iun.; 4 n. iun.; 8 id.
iun.; 14, 12, 4, 3 k. iul. ; 5 n. iul.; 17, 16,
15. 13 Κι aug.; 19, 4, k. sept.: 17 k. oct.;
8 id. nov.; 16, 3 k. dec.
Pausamus 3 id. ian.
Pecculus 4 n. mart.
Peetricus 9 k. sept.
Peculiaris n. maii.
Pedica 19 k. ian.
Pelagia 5 id. iul.; 4 k. aug.; 8 id. oct. ; 14
k. nov.
Pelagius 5 k. sept.; 6 n. oct. ; 14 k. nov.
Pelestus k. maii.
Pelleonieus 3 id. feb.
Pellianus 3 k. feb.
Pelvianus 4 n. mart.
Pelusius 7 id. apr.
Penetis 15 k. ian.
Pennadus 4 id. apr.
Penniceus 3 n. ian.
Pentalis 4 k. apr.
Percidatula 4 n. iun.
Perecria 6 id. apr.
Peregrina 8, 6 k. mart.
Peregrinus 3 n. maii ; 17, 16 k. iun.
Peregrus 8 id. iun.
Perentus 8 id. iul.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Perfidus 14 k. mart.
Pergentinus 3 n. iun.
ο΄ permericus 10 k. maii.
Permia pr. n. marl.
Permonus 5 id. aug.
Perosia 14 k. feb.
Perpetua 3 k. ian.; 6,5 k. feb.; 4 n. feb.; pr.
n. mart. ; n. mart. ; pr. n. nov.
Perpetuus 3 k. ian.
Perseus 11 k. iul.
Perseverantius k. nov.
Persyriana 16 k. aug.
Pertenus 14 k. maii.
Pessianus 14 k. mart.
Petecon 5 id. feb.
Peteglondus 15 k. iun.
Petianus 16 k. dec.
Petivus 3 n. maii.
Petra 7 k. mart.
Petrinus pr. n. mart. ; 6 id. sept.
Petronilla 4 k. iun.; pr. k. iun.
Petrunius pr. n. marl.: 5, 3 id. mart. ; id.
mart.:; k. iun.
Petrus n. ian.; 8, 6, 3 id. ian. ; pr. id. ian. ;
11 k. feb.; 9, 8, 6 k. mart.;3 n. mart.;
4 id. mart. ; pr. id. mart.; 7 k. apr.; pr.
id. apr.; 15 k. maii; 3 n. maii; pr. n.
maii; 6, 2 id. maii; id. maii; 4, 3 n. iun.;
13, 4, 3 Κι iul.; pr. id. iul. ; 15, 14, 13, 11, 4
Κι aug.; k. aug.; 6 k. sept.; k. sept.; 6 id.
sept.; 3 k. nov.; pr. k. nov.; k. nov.:6, 5
k. dec. ; 5 id. dec.; 10 k. ian.
Petunus 4 id. mart.
Phamo 15 k. ian.
Phesicus 4 k. iul.
Phil... (vid. etiam Fil... et Fyl...)
Philantia 15 k. sept.
Philibertus 13 k. sept.
Philimonus 4 n. iun.
Philippus 7 id. mart.; 10 k. maii; k. maii;
8id. maii; pr. n. iun. ; 8 id. iun.; 17 k.
iul.; pr. n. iul.; 7, 6 id. iul.; id. iul. 14, 5,
Ak. aug. : 18 k. sept. ; 11 k. nov.; pr. k.
nov.
Philocalus 12 k, apr.
Philocarpus 12 k. apr.
Philomus 5 id. mart.
Philopholus 3 k. apr.
Philoromus pr. id. ian.
Phio 6 id. mart.
Phiomolus 10 k. apr.
Phiseus 7 id. ian.
Phisofieus 4 k. iul.
Phison 9 k, apr.
Phoebus 15 k. mart.
Pia 14 k. feb.
Piaton k. oct,
Picaria 14 k. feb.
Pieimaria 16 k. dec.
Picius 3 id. mart.
Pictus k. feb.; pr. n. iun.
Pietus k. feb.
Pigmenius 10 Κ. apr.
Pilentia 15 k. sept.
Pilion 4 id. oct.
Pilusius 7 id, apr.
| Pimenius 12 k. mart.
Piminus k. nov.; k. dec.: ἃ n. dec.
Pinna 14k. ian.
Pinnarus 6 k. apr.: 6 id. apr.
Pinnatius 4 id. apr.
Pinninus k. dec.
Pio 3 id. mart.: pr. id. mart.
Pionius 4, 3 id. mart.; 11 k. dec,
Piperio 5 id. mart,
Piriocius 6 id. maii.
Pirminius 3 n. nov.
Piscina 4 n. iun.
Pisinio 5 k. mart.
Pisinnus 5 k. mart,
Pision 5 k. mart.
Pisseus 6 id. ian.
Pissus 5 k. mart.
Pistus 13 k. sept.
Pitigon 15 k. iun.
Pitimons 8 id. mart.
Pitinus 6 n. oct.
Pius 6 id. sept. ; 13 k. oct.
Placidus 4 n. feb.; n. maii; 3 k. oct.; 6 n.
oct.: 5 id. oct.; pr. id. oct.
Placio 6 n. oct.
Plamfagonus pr. n. mart.
Plassius 11 k. iun.
Plato 10 k. aug.: 6 n. oct.
Plaudus 13 k. oct.
Plausus 4 id. feb.
Plautus n. apr.; 3 k. oct.
Plebius 16 k. mart.
Plenus 9 k. maii.
Pleo 4 k. iul.
Pleosius 4 k. iul.
Pleseus 5 id. feb.
Plesus 14 k. mart.
Ploesius 4 k. iul.
Plutarchus 4 k. iul.
Po.. (vid. etiam Pu...)
Pobisus 7 id. nov.
Poblus pr. id. nov.
Poebus 15 k. mart.
Poenis k. feb. ; 3 id. feb.; 3 id. mart.
Poentalis 4 k. apr.
Poenus 5 id. feb.
Poetianus 16 k. dec.
Pofunius k. aug.
Pola 3 k. ian.
Poleclitus 3 k. ian.
Polecosten 7 id. ian.
Polegratus 8 k. iun.
Polentia 4 id. dec.
Poleus 5 k. sept.
Polia 12 k. iun.
Polianus 4 n. nov.
Poliartus id. feb.; 16 k. mart.
Poliastus 7 id. ian.
Policarpus 7 k. feb.; pr. k. feb.; k. feb.;
id. apr.; ὅ id. aug.; 6 k. nov.; 7 id. dec.
Policronius 13 k. mart.
Polietus 16 k. mart.; 5 id. apr.
Policutus 12 k. iun.
Polienus 5 k. sept.
Polieuctus 12 k. iun.
Polio 4 id. ian.
Polioclius 14 k. iun.
Polita 12 k. iun.
Poliottus 7 id. ian.
Poliuctus 5 id. apr.
Poliutus 16 k. mart.
Pollanus 6 id. iul.
Pollentia 3 id. maii.
Pollio 8, 4 k. maii; 4 k. iun.:; 5 k. sept.
Pollutana id. iul.
Polocronus pr. k. maii.
Polus 12 k. iun.
Poly... (vid. Poli...)
Polychronius 13 k. mart.
Pomerius 14 k. apr.
Pomia 17 k. maii.
Pomianus pr. k. ian.
Pomodianus pr. k. maii.
Pommorius 14 k. ian.
Pompeia 4 n. iun.
Pompinus 15 k. mart.; 15 k. ian.
Pomponius 15 k. mart.; 3 n. iun.
Ponlentia 3 id. maii.
Pontecus 4 n. iun.
Pontia 16 k. dec.
[177]
Pontianus pr. k. ian. ; 4 k. aug.; 4 id. aug. :
id. aug. ; 3 id. dec; 4 n. dec.; 4, 3 id. dec.
Pontimus 15 k. sept.
Pontus 6 n. oct.
Popeia 5 id. iun.
Popia 10 k. feb.
Popica 10 k. feb.
Porfinus 4 n. iun.
Porfirus pr. n. nov.
Porforus 5 n. iul.
Portus pr. k. apr.
Posinna 4 n. iun.
, Posinnus pr. id. feb.
Possessor 4, 3 n. ian.; 5, 4 id. ian.; 19 k.
sept.
Possessus 3 k. oct.
Possimus pr. n. maii.
Possinnus 4 n. iun.
Postaphus 4 k. iul.
Postinania 4 k. aug.
Postumus pr. k. maii; pr. n. maii.
Potamia 17 k. maii; 4n. iun;; 3 k. aug.; n.
dec.
Potamiena 6 k. iul.
Potaminus 4 k. iul.
Potamius 10 k. mart.
Potamon 5 id. feb.; 15 k. iun.
Potamorus 5 id. feb.
Potamus 17 k. maii.
Potentella n. maii.
Potentiana 14 k. iun.
Potentianus 13 k. ian.
Potentius pr. n. dec.
Potinus k. iun.
Potitus 17 k. iul.
Potius 6 k. nov.
Potomus 15 k. sept.
Praditus 17 k. maii.
Prie... (vid. eliam Pre...).
Proeconus 16 k. mart.
Priecordius n. iun.
Prieiectus 8 k. feb.
WT
[178]
Preetextatus 6 id. iul.
Pragmatius 10 k. dec.
Prancanus 8 id. iul.
Prancatus 3 n. apr.
Praxedis 12 k. aug.
Pre... (vid. etiam Prae...)
Preconus 16 k. mart.
Prepius k. oct.
Presens 14 k. mart.
Prestabilis id. maii.
Preteca id. maii.
Pretextata 14 k. iun.; 3 id. dec.
Pretextatus 8 id. aug. ; 4 id. dec.
Priamus 5 k. iun.
Prianus k. ian.; 5 k. maii.
Prima 3 n. ian.; pr. n. maii; 16. k. iun.;
k. iun.; 4 n. iun.; 16 k. nov.; k. nov.; 8, 7
id. nov.
Primasius 5 k. mart.
Primianus 4 k. ian.; k. ian.
Primigenius 17 k. dec.
Primina 8, 7 id. oct.
Priminius k. nov.; 3 n. nov.
Primitiganus 6 id. iul.
Primitiva 6 k. mart.; 10 k. aug.
Primitivus 11 k. feb.; 6 n. mart.; 6 k. maii;
5 k. iul.; 4 id. iul.
Primilus 4 n. dec.
Primola n. maii.
Primolus 10 k. maii; 7 id. maii; 12, 4 k.
jun. ; 8 id. iul.
Primosa 4 n. iun.
Primosus pr. k. maii ; 8 id. iun.
Primulus 5 id. maii ; 14 k. iun.
Primus 3 n. ian.; 14, 12, 6 k. feb.; 4 n. feb. ;
14 k. mart.; pr. id. apr.; pr. n. maii; 16,
14, 12, 4 k. iun.; 4. n. iun.; n. iun.; 6,5 id.
jun. ; 11 k. iul.; 5 id. aug.; 12, 8 k. sept.;
k. sept.; k. oct.; 6 n. oct.; 8 k. nov.; pr. n.
nov.; 7, 6 id. nov. ; 17 k. dec.
Primusus 5 k. mart.
Principia 3 id. nov.
Principius 4 n. maii.
Priscianus 14 k. maii ; 16 k. oct.; 4 id. oct.
Priscilla 15 k. feb.; 8 id. iul.; 8 k. oct.
Priscus 7 k. iun.; k. iun.; 3 n. iun.; 3 k. aug.;
k. sept.; 4 k. oct.; k. oct.
Prisizanus 16 k. oct.
Pristus 12 k. sept.
Privata 6 n. maii; 7 id. iun.; 14, 13 k. oct.;
4 id. dec.
Privatianus n. maii.
Privatula 4 n. feb.; 14 k. ian.
Privatus 6 n. maii; n. iun.; 7 id. iun.; 19 k.
sept.; 12 k. oct.; n. oct.; 8 id. oct.; n. dec.
Prividius n. iul.
Probatus 5 k. ian. ; 6 id. maii.
Probus n. apr.; 3 id. maii; 5 k. oct.; 8, 7, 6
id. oct.
Procatus pr. k. iun.
Processa pr. n. maii; 8 id. maii.
Processus 6 k. feb.; n. maii; pr. k. iun.; k.
jul.; 6 n. iul.
Proclina 17 k. maii.
Procopius 8 id. iul.
Procubus $8 id. iul.
INDEX ALPHABETICUS NO
Procula 4 n. apr.; k. iun.; 3 n. iun.
Proculus 4 n. apr.; pr. id. apr.; 18, 14 k.
maii; k. maii; pr. id. maii ; k. iun.; 14. 19
k. nov.; pr. n. nov.
Procus 4 n. iun.
Prodentus (cfr. Prudentus) 17 k. maii.
Prodicia 5 id. iul.
Profunus k. aug.
Promacus 13 k. nov.
Promodius 18 k. ian.
Promotus 18 k. ian.
Pronto pr. id. mart.
Pronus pr. n. feb.
Propilus 3 id. iul.
Prosalamus 19 k. sept.
Prosdocus 17 k. maii.
Prosdotus 14 k. nov.
Prosdueus 18 k. maii.
Proseria 4 id. oct.
Prosia 4 k. feb.
Prosinus 4 id. oct.
Prosper 4 k. aug.; 7 k. dec.
Prospolmus 19 k. sept.
Prostocus 3 k. maii.
Protasius 19 k. iun.; 13 k. iul; 5 k. aug.;
3 k. nov.
Proteus 4 id. feb.
Prothus 5 id. feb.; 16 k. mart.
Protida pr. k. apr.
Protidus 16 k. mart.
Protina 18 k. maii.
Protinus pr. id. sept.
Protolocus 16 k. mart.
Protus 16 k. mart.; 18, 17 k. iul.; 3id. sept.;
pr. id. sept. ; 6 k. nov.
Prudentius 3 k. maii; 4 id. dec.
. Prunimus 4 n. mart.
Prunus 4 n. feb.
Prutivia 5 k. iul.
Publasus k. iun.
Publentia 5 id. dec.
Publia 4 n. nov.
Publianus 9, 8, 6 k. feb.; 8 k. maii.
Publicanus 9 k. feb.
Publicianus 5 id. dec.
Publius 14, 6, pr. k. feb.; k. feb.; 11 k. mart.;
4, pr. n. apr.; pr. id. apr.; 8 k. maii; 3 n.
jun.; n. iul.; n. nov.
Pudentius 3 k. maii; 5 k. aug.; pr. n. dec.;
Aid. dec.
Puer 3 id. mart.
Pufumus k. aug.; 5 id. aug.
Pu... (vid. etiam Po...)
Pulentius 4 id. dec.
Pulicarpus 7 k. mart.; id. apr.
Puliuchus 14, 11 k. iun.
Pullienus 4 k. iun.
Pullio 6 k. maii; 4 k. iun.
Pullius 10 k. ian.
Pullus k. iun.
Pulverus n. maii.
Pulvius 11 k. feb.
Pupillus pr. k. mart.
Pupis 4 n. feb.
Pupivus 4 n. feb.
Puplianus 4 n. nov.
MINUM SANCTORUM
Puplicanus 5 id. dec.
Purchartus pr. id. nov.
Pusinnus 5 k. mart.
Pusitimus 9 k. mart.
Puttius pr. id. apr.
Pylicus 4 n. mart.
Pymenus 15 k. apr.
Pyvidius n. iul.
Q
Quadraginta martyres 7 id. mart.
Quadratus 12 k. iun.; 12 k. sept.
Quaetus 5 id. ian.
Quapileus 14, 13 k. oct.
Quarta 3 id. mart. ; 8 id. nov.
Quartia 4 n. iun.
Quartilla 15, 14 k. apr. ; 8 id. apr.
Quartinus 15 k. apr.
Quartus pr. id. apr.; 6 id. maii; pr. id,
maii ; 8 id. iul. ; n. oct. ; pr. n. noy.; ἢ,
nov.; 16, 15 k. ian.
Quatratus 7 k. iun. ; 13 k. sept.
Quietia k. iun.
Quietus 5 id. ian.
Quindeus 7 id. maii.
Quindinis 16 k. aug.
Quinta n. maii ; 6 id. maii.
Quintalus 6 id. maii.
Quintasus 15 k. apr.; 6 id. oct.; 16 k. nov.;
k. dec.
Quintianus pr. k. ian.; 13 k. mart. ; pr. k.
mart. ; k. apr.; pr. k. maii; k. maii ; pr,
n. maii; 18, 17 k. iul.; 11 k. dec.
Quintilianus 11 k. feb. ; pr. n. apr.; id. dec.
Quintillus 6 k. feb.
Quintilus 14 k. apr.
Quintinianus pr. k. mart.; k. apr.
Quintinus 129 k. feb.; 5 k. mart.; k. maii;
k. iun.; 9 k. jul.; 8, 7 k. sept.; pr. k. nov.
Quintisus 7 id. oct.
Quintula pr. id. apr. ; 6 id. maii.; 14 k. ian.
Quintulus pr. id. apr.; 14 k. iun.
Quintus pr. n. ian. ; 5, 4, 3 id. ian. ; pr. id.
ian.; 14, 19. k. feb. ; n. mart. ; 15. 14 k.
apr.; n. apr.; pr. id. apr. ; 15 k. maii ;
pr. n. maii ; n. maii; 6 id. maii ; 14, 12,
10, 6 Κ᾿ iun.; k. iun.; 3 n. iun.; A id. augs
7 k. sept.; n. sept.; 5, 4 3 k. nov. ; 16, 19,
14 k. ian.
Quir... (vid. etiam Cir... et Gyr...)
Quiriaca 17 k. apr. ; 8 id. apr.
Quiriacus 13 k. feb.; pr. id. feb.; 16 k. apr
4 n. apr.; 8 id. apr.; 18, 10 k. mail;
k. maii; 4 id. maii; 16, 15, 11 k. iul;4 id.
aug.; 11 k. sept.; 7 k. dec.
Quirieus 16 k. iul.
Quirillus 5 n. mart.; n. mart. ; 9
7 id. maii ; 7 id. iun. ;
Quirinus 4 id. mart.; pr. k. maii ; 3 n. Iunii
pr. n. iun.; pr. k. oet.; 6 n. oct.; pT- k. ποῦ.
Quirus 11 k. feb.; 5 n. mart.
Quoamal 17 k. maii.
Quoquofas 14 k. mart.
id. mart. ;
/
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Quosquonus id. ian.
Quotta pr. k. ian.
Quottidius 8 id. sept.
R
Radegunda id. aug.
Ragatus 15 k. apr.
Raginarius 4 k. aug.
Rasius 4 id. mart.
Ratfridus 8 id. feb.
Ratitis 6 id. ian.
Ratoldus id. mart.
Recumbus 6 id. feb.
Reducta 4 n. iun.
Reductus pr. k. maii.
Reflentus 6 id. maii.
Regina 8 k. marl. 4 n. apr.; 5 k. iun.; 7 id.
sept.
Reginsinda id. iul.
Regula 3 id. sept.
Regulus id. mart.; 3 k. apr. ; k. sept.
Remaclus 4 n. sept.
Remedius 18k. feb.; 3n. feb.;k.oct.;3n.oct.
Remisurinus pr. k. maii.
Remisus 5 k. iul.
Reotrus 7, 5 k. feb.
Reparata 8 id. oct.
Reposita 12 k. feb.
Respectatus 13 k. aug.
Restituta 18, 5 k. ian.
Restitutus p. id. apr.; 6 id. maii; 6, 4 k.
jun.; 3 id. iun.; 4 n. oct.; 5 id. nov.;
17 k. dec.
Revocata n. feb.; 8 id. feb.
Revocatus pr. n. mart.; n. mart.; pr.
id. ap.; pr. k. maii.
Richarius 6 k. maii; 7 id. oct.
Riginus 4n. mart.
Ristha k. nov.
Rodana 4 n. iun.
Rodiana 4 n. iun.
Rodigus 6 id. iul.
Rodilia 4 n. iun.
Roditianus pr. k. maii.
Rodius 3 n. ian.
Rodo 3 n. ian.; 7 k. feb.
Rodocianus pr. k. maii.
Rodofia 3 n. iul.
Roduetula 15 k. ian.
Rodus 3 n. ian.; n. iul.
Rogata 4 n. feb.; 15 k. ap.; 8, 6 id. maii.;
14 k. iun.; pr. k. iun.; k. iun.; 4 n. jun.;
n. iun.; 5 id. dec.
Rogatiana 4 n. feb.; 13, 8 k. mart.
Rogatianus 3 n. ian.; 5 k. mart.; n. maii;
11, 8 Κι iun. ; k. iun. ; 3 n. iun.; pr. k.
nov.; 7 id. nov.; 15, 14 k. ian.
Rogatina 6 id. maii.
Rogatula 6 k. mart.
Rogatus 5 k. ian., pr. id. ian.; 15 k. mart. ;
n. mart.; 8, 7, 5 id. mart.; 15 Κ΄ apr.; pr.
k. maii; pr. n. maii.; n. maii.; 8, 6 id.
maii; 11 k. iun.; pr. k. iun.; k. iun.;4 n.
jun.; 4 id. iun.; 9, 8k. nov.; 7 i i
BINE Ei
Romana 8 id. ap.; 14 k. iun.; k. iun.
Romanus 8 id. ap.; 4 n. maii; 19 k, iun.;
3n. iun.; 13 k. aug.; 5 id. aug.: 5 Κι ocl.;
pr. k. nov.
Rommadus 6 k. mart.
Romodianus pr. k. maii.
Romolo 15 k. dec.
Romolus 9, 6 k. ap.
Romulus 13, 12 k. mart. ; 14k. sept.: 15k. dec.
Roneus 5 id. feb.
Ronidus 12 k. ian.
Ropodianus pr. k. maii.
Rosina 8 id. apr.
Rosula id. maii; 18 k. oct.
Rota 4 n. iun.
Roteris 4 id. maii.
Rotilia k. iun.
Rotilus k. iun.
Rotinus 4 n. iun.
Rotola id. maii.
Rotus 4 n. mart.
Rubentius 16 k. febr.
Rubus 8 id. maii.
Rufianus 16 k. dec.
Rufina pr. k. mart.; 8 id. apr. ; 8 k. maii ;
k. iun.; 5 n. iun.; 7,6 id. iul.; 9,8 k. sept.
Rufinianus 6 k. mart.; 16 k. nov.; 16 k.
dec.
Rufinus 15 k. mart.; 8 id. apr.; 5» n. mail. :
7 k. iun.; 18, 10 k. iul.; 14, 7 k. sept.; pr.
k. sept.; pr. n. sept.
Rufunia pr. k. mart.
Rufunus pr. id. apr.
Rufus 3 n. apr.; 13 k. maii; 8 id. maii: 4
3 k. aug.; 7 id. nov.
Ruginus 4 id. mart.
Rumadus 6 k. mart.
Rumetina pr. k. maii.
Rumolus k. nov.
Ruppus 9 k. febr.
Rustiana n. iun.
Rusticiana pr. k. ian.
Rusticianus pr. k. nov.
Rusticulus pr. n. iun.
Rusticus 6 id. ian.; 9 k. mart.; 4, 3n. mart.;
6 id. mart.; 10,7 Κι maii; id. maii ; pr. id.
maii; pr. n. iun.; 14 k. aug.; ὃ id. aug.;
8 k. oct.; 8 id. oct.; 14 k. ian.
Rustitianus 16 k. nov.
Rustolus pr. n. iun.
Rutianus n. iun.
Rutila 4 n. ian.
Rutulia 4 n. iun.
Rutulus 13, 12, 7, 5 k. mart.
Sabastianus (cfr. Sebastianus) 3 id. maii.
Sabastus 6 k. sept.
Sabatia 4 n. iul.; 9 k. aug.
Sabbatius 3 k. maii ; 6 k. sept.
Sabianus 7 k. febr. ; 5 n. mart.
Sabina 4 n. iun.
[179]
Sabina 4 k. sept.
Sabinianus 5 n. mart.; 7 k. sept.
Sabinus (cfr. Zabinus? 8 k. febr.; 3 id. maii;
13 k. aug.
Sacceus 15 k. dec.
Saceus 6 k. iun.
Sacer n. iun.
Sacerdos pr. id sept.
Sachintus (Hyacinthus) pr. n. aug.
Sacintus (Hyacinthus) 4 k. nov.
Sacrepia 19 k. ian.
Saerinus n. iun.
Sacusa 6 id. maii.
Saderus 8 id. maii.
Swbastienus (efr. Sebastianus) 6 id. febr.
Savus 11, 8 k. sept.
Saferius pr. n. maii.
Sailis k. iun.
Saiwoldus 12 k. ian.
Salda 15 k. apr.
Saleosius 15 k. oet.
Salinus 13 k. mart.
Salitor 9 k. apr.
Salla 3 id. mart.
Salo 3 id. apr.
Salonius 13 k. mart.; 4 k. oct.
Salpornia 4 n. iun.
Salsa 14 k. iun.; 7, 6 id. oct.
Salsius 6 id. oct.
Saltus 16 k. oct.
Salunus 9, 8 k. maii.
Salustianus 6 k. iun.; 6 id. iun.
Salustius 4 n. feb.; 14, 12 k. iun.
Salutaris 5 id. nov.
Salutarius 3 k. oct.
Salutianus 6 k. iun.
Salutor id. mart.
Salvanus 13 k. mart.; 16 k. maii.
Salvator 15 k. ian.
Salvianus 13 k. mart.; 3 id. mart.
Salvinus 4 k. oct.
Salvius 3 id. ian.; 16 k. feb.; 3 id. mart. ;
11 k. maii; 4 id. sept.; 16 k. oct.
Sambacia 8 k. maii.
Samforus 15 k. apr.
Samina 4 n. iun.
Saminus 6 id. maii.
Sammata 4 n. iun.
Sammo 16 k. feb.; 3 id. dec. !
Samphorinus 15 k. apr.
Samson 5, 3 k. aug.
Sanchintus pr. n. aug.
Sancianus 6 n. maii.
Saneta n. dec.
Sanctinus pr. id. sept.; 15 k. oct.
Sanctia 15 k. oct.
Sancliani 6 n. maii. H
Sanclina 6 n. maii.
Sanetus pr. k. ian.
Sandus 13 k. aug.
Sanson 5 k. aug.
Santa 8 k. iun.
Sanula 6 k. mart.
Saphus 12 k. aug.
Sapida n. maii.
Sapidicius 7 id. dec.
[180]
Sappa n. iun.
Sarapion (cfr. Serapion) 6 k. mart.
Sarisus 8 k. dec.
Sarmata 7 k. apr.
Sarmatenia 7 k. apr.
Sarmitia 4 n. iun.
Sarnina 4 n. iun.
Sarta 16 k. feb.
Sata 16 k. feb.
Satheus 6 id. ian.
Satirus pr. n. mart.; n. mart.; 6 id. maii ;
n. iun.; 13 k. aug.; 5 id. aug.
Satora 17 k. dec.
Sattius id. ian.; k. nov.
Satullus 6 id. maii.
Satulus 4 n. ap.
Saturatus 8 k. dec.
Saturna 7 id feb.; pr. n. iun.
Saturnilla 5 id. feb.
Saturnina 5 k. ian.; pr. k. ian.; 16, 15, 14
k. feb.; pr. n. maii; 8 id. maii; 4 n. iun.;
11 Κι jul.; n. sept.; 3 id. nov.; 4 n. dec.;
id. dec.; 18 k. ian.
Saturninus 8, 4 k. ian.; pr. k. ian.; k. ian.;
5, 3 id. ian. ; 17, 14, 12, 11, 10, 9 K. feb. ;
pr. k. feb.; k. feb.; 4 n. feb.; n. feb.; 8,
7 id. feb.; pr. id. feb.; 16, 15, 13, 11, 9 k.
mart.; pr. k. mart.; 3 n. mart.; pr. n.
mart.; n. mart.; 3id. mart.; 15, 14, 11, 9,
7,6, 4, 3, 2 k. apr.; 4 n. apr.; pr. n. apr.;
4 id. apr.; pr. id. apr.; 18, 9, 8 k. maii;
pr. k. maii; k. maii ; 6, 5 n. maii; pr. n.
maii; n. maii; 8, 6, 3 id. maii; 9, 7 k. iun.;
k. iun.; 4, 3 n. iun.; pr. n. iun.; n. iun.;
16 k. iul.; 4 k. aug.; 12, 11 k. sept.; pr.
n. sept.; n. sept.; k. oct.; pr. n. oet.; pr.
id. oct. ; id. oct.; 17, 8, 6,3 k. nov.; pr. k.
nov.; k. nov.; n. nov.; 4 id. nov.; 17, 6,
3,2 k. dec.; k. dec. ; id. dec. ; 14,10 k. ian.
Saturnus 6 id. maii; 8 k. iun. ; 3 n. iun.
Saturus 4 k. ian.; 4 n. ian.; 5, 4 id. ian.; pr.
id. ian.; 19, 12, 11, 9, 7, 6, k. feb.; n. feb.;
13, 6 k. mart.; n. mart.; 15 k. apr.; pr. k.
maii; 6 id. maii; 9,8, 7 k. iun.; 4 n. iun. ;
18, 13 k. oct. ; 4 id. oct.; pr. id. oct.; 8 k.
nov.; pr. n. nov.
Satyrus pr. n. mart.; 14 k. oct.
Saufo 5 k. aug.
Saulus 14 k. mart.
Saurius n. mart.
Savianus 6 k. sept.
Savinianus 8 k. feb. ; 3 n. dec.
Savinus 7 k. feb.; n. maii; 6 id. sept.; 8 k.
nov. ; 7 id. dec.
Scalerva 3 id. mart.
Scanta 8 k. iun.
Schindinus 16 k. aug.
Sciabilis 6 k. iun.
Scialus 8 k. iun.
Scimodus 4 k. iun.
Scolastica 4 id. feb.
Scolasticus 8 id. feb.
Scubilio 17 k. maii.
Scuviculus 4 id. oct.
Sebastianus (cfr. Sabastianus οἱ S]bas-
tianus) 14, 13 k. feb.; 7 id. mart.
Secunda id ian. ; 6 k.feb.; 14,9 k. mart.; 8 id.
maii; 4 n. iun.; pr. id. iun. ; 6 id. iul.; 16,
5,3 k. aug.; 16,4 k. oct. ; 7, 6 id. oct.; pr.
n. nov. ; n. nov.; 4 n. dec. ; 18 k. ian.
Secundianus 4 n. feb.; 13 k. mart.; pr. κ.
maii; pr. n. maii; n. maii; pr. id. maii;
n. iun.; 5 id. aug.; 16 k. dec.
Secundica k. iun.
Secundila 8 id. maii.
Secundilla pr. k. mart.; k. mart.
Secundilus n. mart,
Secundina id. ian.
Secundinus 12 k. mart.; 9 k. mart.; 3n.
iul.; k. aug.; 6 id. aug.; id. sept.; 16 k.
dec.
Secundola 4 n. feb.; 8 k. mart.; k. mart.;
9 k. ap.; k. aug.; 8 k. oct.
Secundolus 9 k. mart.
Secundus 4 k. ian.; n. ian.; 9 id. ian.; 14,
12, 8, 7, 6, 5 k. feb.; pr. id. feb.; 14, 13 k.
mart.; n. mart.; k. apr.; 8 id. apr.; pr.
id. apr.; 8 k. maii; pr. n. maii; n. maii;
6 id. maii; 4, 3 n. iun.; n. iun.; id. iul.;
13 Κι aug.; pr. k. aug.: k. aug. 6 id. aug.:
4 n. sept.; id. sept.; 7, 6 id. oct. 17, 12
k. dec.;3 id. dec.; 14, 13 k. ian.
Secura 6 id. maii.
Securus 3 k. ian.; 9, 6 k. mart.; 4 n. dec.;
id. dec.
Secusa 6 id. maii.
Seculor id. apr.
Sedolus 11 k. dec.
Sege pr. n. aug.
Selacus 14 k. mart.
Seleocus 17 k. oct.
Seleucus 9 (cfr. Selacus, Seleocus, Seleu-
gus οἱ Sileucus) 9 k. apr.; 14 k. iun. ;
4 n. iun.; 17 k. oct.
Seleugus 6 id. maii.
Sellaris 6 k. mart.
Selvolus 15 k. apr.
Semtiminus 15 k. ian.
Sempherosa (Symphorosa) 15 k. aug.
Senator 8 id. iul.; 7, 6 k. oct.
Senciana 8 k. iun.
Senecio 4 n. iun.
Senerotus 7 k. mart.
Senertis 7 k. mart.
Senerus 16, 8 k. mart.; 8 id. maii; 4 k. iul.
Senesius 5 id. apr.; 12 k. maii; 4 n. maii.
Seneus 3 k. aug.
Sennis 3 k. aug.
Sennon pr. k. ian.
Sennus n. ian.
Senotius 7 id. sept.
Sentianus 8 k. iun.
Sentiata 8 k. iun.
Senturus 6 id. maii.
Seodolus 11 k. dec.
Seoter 5 k. feb.
Sepaca k. iun.; 4 n. iun.
Separgus 5 n. oct.
Seperus 8 id. iul.
Septem Dormientes in Epheso 4 id. aug.
Septemina n. maii.; 6 id. maii.
Septima 6 id. oct.; 4 n. dec.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Septimia 5,3 k. aug.
Septiminus 3 n. iun.; 7, 6 id. oct.
Septimus 14 k. maii. ; 6, 5 id. maii. ; 8, 7 id,
oct.; 14 k. ian.
Septina 8 k. iun.
Septunus 8 k. iun.
Sequens pr. k. ian.
Serafiunis 8 id. apr.
Seranus 8 k. maii.
Serapion (cfr. Serafiunis, Sarapion et Sera-
pion) 5 id. feb.; pr. k. mart.; 8 id. apr.;
13, 19, 7 k. apr.; 5 k. maii; 5 id. maii;
15 k. iun. ; 3 id. iul.; 6, 5 k. sept.; 6,3 id.
sept.; pr. id. sept.; 17 k. oct.: n. dec.
Serbanus 12 k. maii.
Sercianus 13 k. maii.
Serena 7, 6 id. oct.
Serenus 3 k. ian.; n. ian ; 17 k. apr.: 8 id.
maii.; 4 k. iul.; k. iul.; 4 n. iul.; 6 k. dec,
Sergius pr. n. aug.; pr. k. sept.; n. oct.
Seriacus 12 k. ian.
Sericianus 13 k. maii.
Serientius k. maii.
Sermata 5 id. feb.
Serotina pr. k. ian.
Serrus n. mart.
Sextus pr. k. ian.
Servanus n. mart.
Servasia 3 id. maii.
Servatius 3 id. maii; k. oct.
Servianus 12 k. maii.
Servilia pr. k. mart.
Servilianus 3 k. mart.; 5 n. oct.; 16 k. nov.
Servilius 15 k. apr.; 9 k. iun.; n. iun.
Servulus 9 k. mart. ; 15 k. apr.
Servus 17 k. dec.
Sesinna 6 id. iul.
Sesinus 6 id. jul.
Sesontius 7 id. sept.
Sesosia k. ian.
Severa 3 n. iun. ; 16 Κι nov.
Severianus 10 k. feb.; pr. id. feb.; 3 k.
mart.; k. iul.; 6 id. aug.
Severinus 3 id. feb. ; 3 id. mart.; 7 id. dec.
Severiolus 6 id. maii.
Seversus 10 k. nov.
Severus 3 k. ian.; k. ian.; n. ian.; 3 id. ian.;
k. feb.; 16 Κ᾿ mart.; pr. k. maii; 6 id.
maii; 3 n. iun.; 5 n. iul.; pr. n. iul.; 8 id.
iul.; 13, 8 Κι aug.; 6 id. sept. ; 11, 10, 9 k.
nov.; 4 k. dec.
Sevinus 6 id. sept.
Sevresius 10 k. nov.
Sevus (cfr. Sievus) 4 id. aug ; 13, 12. 1k
sept.
Sextus 3 n. iun.
Siagrus 3 id. apr.
- Sicaria 4 n. feb.
Sicidista 4 k. iul.
Sicilitani 16 k. aug.
Sicimodus 4 k. iun.
Sicipus 5 id. mart.
Sicus 7, ὃ id. mart.; 3 k. iun.
Siddinus 17 k. dec.; 14, 13 k. ian.
Siddirus 8 id. maii.
Sidistus 4 k. iul.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
gidius 8 id. maii.
Sidinus 8 id. maii.
Sido 7 k. feb.
Sidona 4 id. aug.
Sidonius 11 k. sept. »
Sidora ^ id. aug.
Sidrac 8 k- maii.
Siggeramnus 1 k. nov.
Siggonus 13 k. oct.
Sigibarcus n. oct.
Sigismundus k. maii.
Sigobaldus 7 k.nov.
Sigolene 9 k. aug.
Sigona 13 k. oct.
Silacius 12 k. jan.
Silanus 6 id. iul.
Sildinus 4n. iun.
Sileucus 6 id. maii.
Silicitani 16 k. aug.
Sillefa k. iun.
Sillira k. iun.
Sillus 5 id. ian.
Silo 14 k. sept.
Silvana 12 k. mart.; 51d. dec.
Silvanianus 12 k. maii.
Silvanus 4 id. feb. ; 13, 19 k. mart. ; pr. k.
mart.; pr. n. mart. ; n. mart. ; 8, 4 id.
mart.; pr. id. apr.; 17. 12 k. maii ; pr.
k. maii; 9 k. iun.; pr. k. jun.; k. iun.;
3 n. iun.; n. iun.; id. iun.; 9, 5 k. aug.;
pr. k. sept.; pr. n. sept. ; 4 id. sept.; 10
k. oct.; pr. k. nov.
Silvester pr. k. ian.; 10 k. oct.
Silvianus 8 k. maii ; 6 id. sept.
Silvina 12 k. mart.
Silvinus 15 k. mart.; 4 n. iun ; 6, 4 id. sept.
Silvius id. mart.; 11, 9 k. maii; 4 n. iun.;
5 id. iul.; 14 k. sept.
Simelinus 16 k. iul.
Simeon (cfr. Symeon) 4 n. feb.; 6, 3 k. aug.
Simf... (vid. etiam Semph. et Sint...)
Simforianus (cfr. Simfurianus et Sinforia-
nus) 8 k. ian.; 12 Kk. sept.
Simfroniana 8 k. ian.
Simfurianus (cfr. Simforianus) pr. k. ian.
Simia 6 k. maii.
Similianus 16 k. iul.
Simirus 4 k. iul.
Simmetrius 7 k. iun.
Simo 3 k. iul.; k. iul. ; 6, 5 k. nov.
Simph... (vid. Simf...)
Simphronius 18 k. maii; 7, 6 id. nov.
Simplicia k. nov.; id. dec.
Simplicius pr id. feb.; 6 k. maii; n. maii;
id. maii ; 4 k. aug. ; pr. id. oct.; 13 k.
dec.; 16 k. ian.
Simporus 15 k. apr.; 14 k. dec.
Simpronus (efr. Sinpronus) 18 k. maii:
5 k. aug. ; 8id. aug.
Sinedus 4 k, iul.
Sineros 7 k. mart.
Sinf... (vid. etiam Simf...)
Sinforianus 11 k. sept.
Sinfronius 7 id. nov.
Singonus 14 k. oct.
Sinnidia 3 n. apr.
Sino 7 k. mart.
Sinodus 10 k. sept.
Sinorus 7 k. mart.
Sinpronus (cfr. Simpronus) 5 id. nov.
Sinteria 6 id. maii.
Sintinus 5 id. aug.
Sippionus 5 id. maii.
Sir... (vid. etiam Syr...)
Siramnus pr. n. dec.
Sirgus pr. k. sept.; n. oet.
Siria 14 k. nov.
Siriana 16 k. aug.
Sirianus 10 k. ian.
Siricius 14, 6 k. maii; 8 id. maii; 3 n. sepl.:
8,6 k. dec.
Siridonus 4 n. ian.
Sirilla pr. id. apr.
Sirinus 4 iul.
Sirmus 8 k. ian.
Sirtus 10 k. sept.
Sirus 3 id. sept. pr. id. sept.
Sisiona 6 id. iul.
Sistus 10 k. ian.
Situlus 14 k. mart.
Siviardus k. mart.
8, 5 id. aug.
Smaracdus 5 k. nov.
6 id. aug.
Socrates 15 k. oct.; 20 sept.
Socratus 16 k. nov.
Socreces 9 k. apr.
Sodalis 5 k. maii.
Sodepa 3 n. iul.
Sodo 8 k. feb.
Sodonus 8 k. feb.
Sofrorus 5 k. nov.
Sotus 12 aug.
Solanus 10 k. ian.
Solitor (efr. Solutor) id. nov.
Solus 5 mart.
Solutor (cfr. Solitor 12. k. feb.: id. mart. ;
1, 6 k. apr.; 8 id. apr. ; 6 id. maii : 12
k. dec.
Solutus 9 k. maii.
Sopater 10 k. jan.
Sophius 5 id. iul.
Sordida k. iun.
Sorece 9 k. apr.
Sorens k. maii.
Sorentus 4 k. ap.
Sorotedis 3 id. feb.
Sossius 9 k. oct.; id. oct.
Sosus 3 k. oct.
Soter 4 id. feb.:4 id. maii.
Sotiris 8 id. feb.
Sparata 16 k. aug.
Speciosa 5 id. iul.
Spenus pr. id. apr.
parie κι aug.; 16 sept. 16 k. oct.
Speratus 16, 15 k. aug.
Sperus 8 id. iul.
Spes k. oct.
Sisinnius 5, 4, n. mart.; 4 k. iun. ; 6,5 id.
iul. ; id. iul.; k. sept.; 13 Κι nov.; 11 k. dec.
Sixtus (cfr. Syxtus) pr. k. ian. ; 8 id. apr.;
Smaragdus (cfr. Zemeragdus) 4 id. mart. ;
Spesina 6 id. iun.
Speusippus 16 k. feb.
Spica pr. k. maii.
Spicus 8 id. maii.
Spina 6 id. iun.
Spinella 5 k. iul.
Spinica pr. k. maii.
Spinua 15 k. ian.
Spisina 7, 6 id. iun.
Spolicostus 7 id. ian.
Spretus 13 k. aug.
Srilranus 3 id. dec.
Stacianus 7 id. febr. ; 9 k. aug.
Stacte 4 k. oct.
Stactheus 5 k. iul.; 4 k. oct.
Staris 3 n. iul.
Starton 8 id. iul.
Stasius 11 k. dec.
Statulianus 3 n. ian.
Stef... (vid. Steph...)
Steph... (vid. etiam Stef...)
Stephana 3 id. ian.; 8 id. maii.
Stephanus 7, 3 k. ian.; pr. k. ian.; k. jan. ;
4 n. ian. ; id. feb. ; k. apr. τ ὅ k. maii; 5 id.
iul.; 13, 10, 3 Κι aug. ; 4,3 n. aug. ; 1,6 k.
sept.; 15 k. oct. ; 7 k. oct.; k. oct.; 11 k.
dec.;3 n. dec.
Steranus 3 n. aug.
Stercatus 9 k. aug.
Sterceus 8 k. aug.
Stercia 8 id. maii.
Stercita 8 id. maii.
Stercius 11 k. iul.
Stercola pr. k. mart.
Stercorius 12, 8 k. aug. ; id. dec.
Sterteus 11 k. aug.; 4 k. oct.
Stertia 8 id. maii.
Stiala 8 id. maii.
Stiabilus 6 k. iun.
Stialus pr. id. apr.; 8 k. iun.; pr. k. iun.
Sticianus 8 k. aug.
Stilarius pr. id. apr.
Stoporeus 15 k. oet.
Stoppus 16 k. mart.
Strategus 5 n. iul.
Strato 8 id. iul.; 18 k. sept; 1 k. oct.
Stratonicus 4 n. iun.
Strator 3 n. iul.
Stria 9 k. iun.
Stupor 14 k. mart.
Suavius 8 k. aug.
Subitana 6 k. mart.
Sublius pr. n. nov.
Successa 6 k. apr.
Successus 19, 15, 14, 11 k. Teb.; 6 k. apr. ;
pr. n. apr.; n. apr-; 8,6, 4 id. apr.; 6,5
id. dec.
Suecensus id. dec.
Sududianus 9 k. feb.
Suffronisianus ὅ k. nov.
Suffronus 5 k. nov.
Sullitus n. maii.
Sulpicius 16, 6 k. feb.; 7 k. sept. 5 n. oct.
Sultus n. maii. ὦ
Summista 8 id. apr.
Surdida k. iun.
[189] INDEX ALPHABETICUS
Susanna pr. id. feb.; 3 id. aug.
Sussimus 13 k. nov.
Sussius id. oct.; 17, 14 k. nov.; n. dec.
Sustratus 5 n. iul.; 8 id. iul.
Suticianus 8 k. aug.
Syagrius 6 k. sept. ; k. sepl.; 4 n. sept.
Sycus 5 id. mart.
Sylominus 5 k. iun.
Sylon 2 id. apr.
Symeon (cfr. Simeon) n. ian.
Symph... (vid. Simf... et]Sinf...)
Synereus 3 n. iun.
Synodius 10 k. sept.
Syr... (vid. etiam Sir...)
Syrgus 6 k. mart.
Syricus 7 k mart.
Syrmatha 5 id. feb.
Syrmium 5 id. apr.
Syrus 17 k. maii.
Syxtus (cfr. Sixtus) 3 n. apr.; 14 k. oct. ;
4n. nov.; 10 k. ian.
T
T... (vid. etiam ΤῊ...)
Taelianus 7 k. feb.
Taesiana 12 k. aug.
Taidus 17 k. maii.
Talesforus pr. k. maii.
Tampus 8 id. maii.
"'Tanasus 5 id. oct.
Taracus n. apr.; 3 id. maii; 5 k. oct.; 8, 7
6, 5 id. oct.
"'Tarreus 6 k. nov.
Tarsicus pr. k. feb.
Tascia k. sept.
TTasia 14 k. nov.
Tasianus 17 k. apr.
Tassia 14 k. nov.
"Tassus pr. n. maii.
Tatiana 15 k. sept.
"Tatianus 17 k. apr.
Taurinus 4, 3 id. aug.; n. sept.
"Tautinus n. sept.
"Taxis n. mart.
Taxus 15 k. nov.
"TTebasus 5 id. aug.
Tebellus 11 k. aug.
Techius 11 k. feb.
TTecis id. nov.
"Tecla (efr. Thecla) 8 k. mart.; 8 k. apr.; 6
id. maii.; pr. k. iun.; k. iun.; 18 k. iul.;
pr. id. sept.; 9 k. oct. ; 15 k. dec.; 13, 19
k. ian.
TTecusa 16, 6 k. feb.
"TTedelus 10 k. iun.
"Tegentius 3 id. ian.
"Teglacia 6 id. maii.
"Tegulus 8 id. dec.
"elesforus (cfr. Thelesforus et Tilisforus)
pr. k. maii.
"Telipta 5 k. feb.
"Telius 10 k. ian.
"Tellianus 5 k. feb.
JTellypta 7 k. feb.
Tella pr. k. mart.
Tellus 3 id. mart.
Teoctistus 5 n. oct.
Teofolus 6 id. sept.
Teofridus 7 id. oct.
Teoterus 12 k. aug.
Teotistus 5 n. oct.
Tercius pr. id. apr.
Terentia 4 id. aug.
Terentianus k. sept.
Terentius pr. k. maii; 4 k. nov.
Terianus 8 k. maii.
Teridus 3 n. feb.
Termitius 4 id. ian.
Tertia pr. id. apr. ; 16 k. maii.
Tertius 16 k. maii ; pr. k. iun. ; k. iun.; 4 n.
iun.; 13 k. aug.
Tertula pr. id. apr.; 8 id. 1naii; pr. k. iun. ;
κι iun. ; 4, 3 n. iun.
Tertulus 14 k. feb.; k. iun.
Terturius 15 k. ian.
Tetradius 16 k. oct.
Tetricus id. maii.
Teucosia 19 k. feb.
"Teudaldus 10 k. aug.
Teussa 16 k. feb.
Th... (vid. etiam T...)
Thadtheus 5 id. maii.
Thamatus 4 n. iun.
"Thecla (cfr. Tecla) id. iun.
Theclacia 6 id. maii.
"'Thedra 9 k. mart.
"'Thedra 9 k. mart.
"Theguliana 8 id. apr.
TTheleforus pr. k. maii.
Thelerianus 15 k. feb.
"Thelesforus pr. k. iun.
Thelius 10 k. ian.
Themedius 7 k. iun.
"Themous pr. n. feb.
"Theo... (vid. etiam Theu...)
"Theodatus 13 k. iul.
"Theodisius 17 k. aug.
"Theodola 8 k. apr.; 18 k. iul.; 4 n. sept.
"Theodolus id. mart. ; 16, 10 k. apr.; 4 n.
apr.; pr. n. apr.; 5 n. maii; 6,5 id. iul.; 13
k. aug.; 14 k. sept. ; id. sept.; pr. k. dec.;
19 k. ian.
"Theodora 16, 15,3 k. maii; 4 k. iul.
"Theodorus 14, 7, 4 k. apr.; 4 id. apr.; 9 k.
maii; 4 n. iul.; 6 id. iul.; 16 k. aug.; 5 id.
aug. ; 4 n. sepL.; 5 id. nov.; 7 id. dec. ; 19,
14 k. ian.
"'heodosia 16 k. maii; 11 k. ian.
"Theodosius 17, 16 k. aug. ; k. aug.
"Theodota 3 n. iul.; 4 n. aug.; 15 k. dec.
TTheodotus pr. n. ian. ; 17 Κα, iu.; 3 n. iul. ;
6, 5 id. iul.; 17 k. aug.; 18, 17 k. dec.
TTheogenes 3 n. ian.; 9 k. aug.
'Theolocus 8 id. iul.
"Theomedus 7 k. iun.
"Theon 4 k. mart.; 8 k, maii.
"Theona 5 id. feb.; 9, 8 k. maii.
"Theonita 5 id. feb.
"Theonus 4 k. iul.; 17 k. aug.
NOMINUM SANCTORUM
Theophilus (cfr. Thiofilus et Tiofilus) 8 id
feb.; id. mart.; 5 k. aug.; 6 id. sept, 3 k.
nov.
Theota 4 n. sept.
'Theotecnus 15, 14 k. ian.
Theozon 9 k. aug.
"Therapus 14 k. mart.
'Thetdradus 14 k. mart.
Theucosia 18 k. feb.
Theucusa 6 k. feb.
"'Theudestia 8 k. maii.
Theudora 3 id. mart.
"Theudorus 8 id. apr.
"Theudosia 3 n. apr.
Theugenes 4 n. ian.; 8, 7 k. feb.
Theuseta 3 id. mart.
"Theusius 3 k. maii.
"'Theutbaldus 9 k. feb.
"'Theutinus 9 k. ian.
"'Theuzonus 9 k. aug.
"'Thidus8 id. maii.
Thimia 5 k. maii.
"'Thimistius 9 k. ian.
"'Thimodolus 10 k. apr.
"'Thimogratis 12 k. aug.
Thiofilus pr. id. feb.; 14 k. mart.; pr. k.
mart.; 3 n. nov.
"Thiomolus 10 k. apr.
TThionus 16 k. mart.
"Thointus 6 id. maii.
"Thomas 5 k. ian.; 5 id. feb.; 3 n. apr. ; 7 id.
maii; 3 n. iun.; 12 k. iul. ; 5 n. iul.; 12 k.
jan.
"Thomedus 7 k. iun.
"Thomocus 4 n. iun.
Thomus 14 k. iul.
"Thotaheles n. sept.
"Thugenius 6 n. oct.
Tibarianus 14 k. feb.
Tiberianus 5 id. aug.
"TTibertius 11 k. maii.
Tibirianus 8 k. maii.
Tiburtinus 5 id. aug.
Tiburtius 18, 11 k. maii ; 5 id. aug.; 9 id.
sept. ; 10 k. dec.
Ticianus 3 k. mart.; pr. id. apr.; 10 k. ian.
TTigrinus 13 k. apr.
Tilinus 4 k. iul.
"T'ilisforus 6 id. ian.
TTilius 6 id. ian.
Timedus 8 k. ian.
"Timia 6, 5 k. maii.
"'Timinus 9, 8 k. iun.; n. iun.
"Timistus 9 k. ian.
TTimocrates 12 k. aug.
"Timolaus 9 k. apr.
TTimorus 6 id. apr.
Timotheus 4 n. ian.; 6 id. ian.; 16,9 k. feb.:
pr. n. feb.; 15, 7 Κι apr.; 8, 7 id. apr.
7 id. maii; id. maii; 12, 11, 10 k. iun.;
k. iun. ; pr. k. iul.; 5 n. iul.; 6 id. iul.; 14
11, 10 k. sept.; 4 n. sept.; 6 id. sepl. ;
id. sept.; 5 k. oct.
Tinninus 14 k. aug.
Tinnus 6 id. maii; 5 k. iul. ; 16 k. nov.
Tinthisus 6 id. maii.
INDEX ALPHABETICUS NOMINUM SANCTORUM
Tiofilus 3 k. nov.; pr. id. nov.
Tipecirus 4 n. mart.
Tirannus 6 id. dec.
Tirio pr. k. dec.
Tisicus 10 k. aug.
Titiana 16 k. aug.
Titianus 16 k. apr.; 6 k. iun.; 15 k. aug.; 10
k. ian.
Titirus 4 k. iul.
Titorus id. dec.
Titulus 18 k. maii; 19 k. sept.
Titus 9 k. mart.; ^ n. iun.
Tobia 4 n. ian.
Toga 3 n. iun.
Tomon 16 k. mart.
Tomum 8 k. iun.
Tomunus 8 k. iun.
Toninus 5 id. dec.
Tonio 5 id. aug.
Tonitus 8 k. maii.
Tonnion 16 k. mart.
Tonnus 5 id. dec.
Topphius 16 k. mart.
"Torquatus 14 k. aug.
Totnanus 8 id. iul.
Trabia 3 id. mart.
Tracia 3 k. oct.
Tradorus 4 k. iul.
Traianus 13, 12 k. sept.; 10 k. ian.
"Trason 4, 3 id. dec.
"Tratagus 5 n. iul.
Trato 8 id. iul.
Tredenteus 4 k. iun.
Trephonius 5 n. iul.
"Trepon 5 n. iul.
Tribulus pr. id. iun.
Tricus id. maii.
Trifina 3 n. iul.
TTrifon pr. n. ian.; 3 n. maii; 5 n. iul.
Triplana 14 k. ian.
Trofima 4 n. iun. ; 3 id. iul.
Trofimus 14 k. oct. ; 4 k. dec.; n. dec.
Trofinus 3 id. iul.
Ττοίο 4 id. dec.
"Trogus 13 k oct.
"Troianus 4 id. feb.
"TTromedus 6 id. iul.
Trophimus n. dec.
"Trophus 13 k. oct.
Tropimeus 3 id. iul.
Tropolus 3 id. iul.
"Tropomus 4 k. dec.
"'Trudo 9 k. dec.
Trutmundus 6 id. ian.
"Tubarianus 14 k. feb.
"TTuballus 4 k. maii.
"TTubia 4 n. ian.
"TTubis 13 k. dec.
"Tucchus 5 k. iul.
"T'uia 6 id. maii.
Tulieus 3 id. feb.
"Tullianus id. feb.; 6 k. mart.
"Tumninus 8 k. maii.
Tumulus 9 k. mart.
"TTunachus 5 k. iul.
Tunianus 8 id. maii.
"Tunnidus n. maii.
Tunninus 4 n. iun.
"Tunnus 6 id. maii.
"Tuppus 16 k. mart. .
"'Turbanus 8 k. iun.; 4 k. iul.
"Turbonus 4 k. iul.
"Turdianus 10 k. maii.
"Turemunus 14 k. maii.
''urmenus 5 id. iul.
"Turnus 5 id. dec.
"Turpilius 5 id. dec.
"Tursus 15 k. feb.
"Tuscus 4 n. sept.; 4 id. sept.; 15 k. dec.
TTutella 5 n. mart.
Tutius 11 k. dec.
"TTuturus 15 k. ian.
Tutus 7 k. nov.
"Tyballus 4 k. maii.
"T yberitanus 14 k. feb.
Tyburtus 3 id. aug.
"Tycus 11 k. feb.
"Tyria 8 id. apr.
"'Tyrion pr. k. dec.
"'Tyrona pr. n. maii.
"T yrsionus id. dec.
Tyrsus 13 k. feb.; pr. k. feb.; 5 id. feb.;
pr. k. aug.; 19 k. sept. ; 16, 8 k. oct.
"Tyrus 4 k. iul.
"T ytorius 3 n. iun.
Ubaldus pr. n. apr.
Ubicianus pr. id. ian.
Udalricus 4 n. iul.
Ulpius 4 n. iun.
Ulmatus 4 n. iun.
Umbicius 3 n. dec.
Umbonus pr. n. dec.; 8 id. dec.
Unus 13 k. feb.
Uranius 11 k. feb.; 4 n. feb.; 6 k. mart. ; 4n.
mart.; 4 n. apr.; 4 n. maii; 8 k. iun.; 6 n.
oct.; 3 k. nov.; 6, 5, 4 id. dec.; id. dec.;
15, 10 k. ian.
Urbana (efr. Orbana?) pr. id. feb.; 8 k.
mart.; pr. id. apr.; 14 k. iun. : k. iun.; 4
n. iun.; id. dec.
Urbanus (etr. Orbanus?) 11 k. feb.; 8 id.
apr.; 8,3 k. maii; 6, 5 n. maii ; 14 k. jun.;
k. iun.; 4 n. iun.; 3n. iun.;5 id. aug.; 5 n.
oct.; 5 id. dec.; 10 k. ian.
Urbicus 4 n. feb.; n. iun.
Uricus 4 n. feb.
Urisus 7 id. iul.
Uroria 5 k. iun.; k. iun.
Ursicinus 13 k. iul.; pr. κι iul; 5 k. aug.:
id. dec.
Ursinus pr. k. feb.
Ursus 13 k. feb.; 9 k. maii; 3 k. aug.
Urunus 4n. mart.
Ururia k. iun.
(183]
Usandus 5 k. maii.
Usoria 5 k. iun.
Utrion 16 k. mart.
Utus 9 k. apr.
Uxor 4 id. mart.
Valens 15 k. feb. ; 14 k. mart.; 12 k. iun.
Valentia 4 n. iun.; 5 id. dec.
Valentina pr. n. maii ; 4 n. iun. ; id. dec.
Valentinianus 13 k. sept.
Valentinus 16 k. mart.; 15 k. apr.; 18, 3 k.
maii; 4 n. iun.; 6, 5 id. iul.; 17 k. aug.;
13, 12 k. sept.; 4 n. sept.; 4 id. sept.; 3 id.
nov. ; id. nov. ; 16, 6 k. dec.; 17 k. ian.
Valentius k. sept.; 4 n. sept.
Valeria 3 k. apr.; 8 k. maii; pr. n. maii; 7 k.
iun. ; 3 n. iun.; 16, 13 k. iul.; 8, 4 k. oct.;
id. dec.
Valerianus 18, 11 k. maii; 15 k.iul.; 13 k.
aug; 5, 3 id. aug.; 14, 13 k. sept.; 17 k.
oct.; 17, 10 k. dec.
Valerius 11,3 k. feb.;8 k. mart.; 5 id. mart. ;
4 n. apr.; pr. id. apr.; 9, 8 k. maii; pr. n.
maii; 12 k. iun.; 18 k. iul.; 17 k. oct.; 11
k. nov. ; pr. k. nov. ; 16,9 k. dec. ; 17 k. ian.
Valis 12 k. iun.
Varicius pr. id. apr.; 17 k. dec.
Vatalicus 4 n. iun.
Vedastus 8 id. feb.; k. oct.
Vellesus 13 k. iun.
Venantius 9 k. iun. ; 5 id. oct.
Veneria 16,6 k. feb.; pr. k. mart.; pr. n.
maii;3 n. iun.; 7 id. aug.; pr. id. aug.;
8 id. nov.
Venerius 16 k. nov.
Venusta 6 id. maii; 4 n. iun.
Venustina 13 k. mart.
Venustus pr. id. apr.; 9 k. maii; pr. n. maii;
11, 4 k. iun. ; 4 k. iul.; 7,6 id. oct.
Vepeganus 5 k. iun.
Ver... (vid. etiam Vir...)
Veracia pr. id. aug.
Veranus 2 n. iun.; 3 id. nov.
Verecinus 8 id. nov.
Veregundia pr. id. apr.
Veregundus pr. id. apr.
Verena k. sept.
Veretia pr. id. aug.
Verianus 5 id. aug.
Verocianus 11, 10, 9 k. dec.
Verola 9 k. mart.
Veronica 5 id. iul.
Verricus k. iun.
Verulus 9 k. apr.
Verus 11 k. dec.; 4 n. dec.
Vestita 13 k. aug.
Vetosa 15 k. aug.
Vetthius 4 n. iun.
Veturus 16 k. aug.
[184]
Vevericinus 8 id. nov.
Viator pr. k. maii; 12 k. nov.; 19 k. ian.
Viatricus 4 k. aug.
Vlatrix 4 k. aug.
Vibianus pr. n. mart. ; 4 n. maii; 2 n. mart.;
8 k. nov.
Vicimanus 15 k. ian.
Viciorus k. mart.
Victia 5 k. iun.
Victor k. ian.; 7, 6, 5, 4 k. feb.; pr. k. feb. ;
k. feb.; 4 n. feb.; 3 id. feb. ; pr. id. feb. ;
15, 13,6 k. mart.; 3 n. mart.; pr.n. mart.
15, 7, 3 k. apr.; k. apr.; 4n. apr. ; pr. n.
apr.; 8, 7 id. apr.; pr. id. apr.: 14. 12,
11,8, 6, 5 k. maii ; pr. n. maii ; 8, 6, 3 id.
maii; pr. id. maii; id. rnaii; 16, 15. 7 k.iun.;
3 n. iun.; 7,3 id. iun.; k. iul.; 13, 12, 9 k.
aug.; 8 k. sept.; sept.; 16, 10, 8, 2 k. oct.;
5 n. oct. ; 6 id. oct.; 15, 12, 9, 3 Κ΄ nov.; k.
nov.; pr. n. nov.; 7 id. nov. ; id. nov.; 16,
15, 14, 12 k. dec.; 3 n. dec.; n. dec.; 5 id.
dec.; 19, 18, 16, 15, 14, 10 k. ian.
Victoria 8 id. feb.
Victoria 4 k. ian. ; 6 k. feb.; 8 id. feb.; 13 k.
mart.; n. maii; 8, 5 id. maii; 8 k. iun.;
pr. k. iun.; k. iun.; 4 n. iun.; 3 n. iun.; 8,
4 k. oct.; 9 k. nov.; pr. k. nov.; 4n. nov.;
3 id. nov.; 15 k. dec.; 5 id. dec.; 16, 14,
12 k. ian.
Victoriana 8 k. ian.
Victorianus 11 k. maii; pr. n. maii ;4 n. iun.;
3 id. iun.; 6 id. aug.; ^ id. dec.; 15 k. ian.
Victoricus 10 k. iun.;5 k. iul.; 15 k. nov.;
3 id. dec.; 15 k. ian.
Victorina 8 k. ian.; 7 k. feb.; 8 k. mart ; pr.
n. rnaii ; k. iun.; pr. n. nov.
Victorinus 8 k. marl.; pr. k. mart.; pr. n.
mart.; 13 k. apr.; pr. id. apr.; 5, 4 k.
maii; pr. n. maii; pr. k. iun.; 3 n. iun.; 9
k. aug.; n. sept.; 3 n. oct.; 15 k. nov.; pr.
k. nov. ; k. nov.; 5, 3 id. nov.; 5 k. dec.;
4, 3 n. dec.; 7 id. dec.; id. dec.; 14 k. ian.
Victorius 4 k. ian.; pr. id. apr.: 9 k. maii ;
pr. k. maii ; n. maii; 8 id. maii; 12, 10, 4
k. iun.; pr. k. iun.; 3 n. iun. ; 4 id. iun. ;
6 id. iul.; 16 k. nov.; k. dec.; 4 id. dec.
Vietrix 15 k. nov.
Victuria 16 k. feb.; 4 n. feb.; 8 k. mart.; pr.
id. apr.; 6 id. maii; 17 k. nov.; id. dec.;
18, 15 k. ian.
Vieturianus 14 k. feb.: pr. id. maii.
Vieturica 14 k. ian.
Vieturicus 16 k. feb.; 6 k. mart.; 13 Κι apr.;
15, 14 k. maii ; 14 k. ian.
Viceturina 4 k.ian.; 8 k. mart.; n. mart.;
17 k.apr.; 6 id. maii; 3 n. iun.; 6 id. aug.;
6 k. dec.
Victurinus 18, 15, 5 k. feb.; 6 k. mart.; 4 n.
mart. ; pr. n. mart.; 3 id. mart.; 9, 8, 4 k.
apr.; 14, 9, 3 k, maii; 5 id. maii.
Victuris 14, 12 k. feb.; 4 n. feb.
Vieturius 4 k. ian.; 4 n. marl.; n. maii; 13
k. iun.
"Vieturus pr. k. mart.; k. mart.; pr. id. apr.;
6 k. maii; 6, 5 id. maii; 8, 6 k. iun.; n.
jun.; 16 k. dec.; 14 k. ian.
INDEX ALPHABETICUS NOMI
Victus 12 k. iun.
Vietus 6 k. nov.
Vigelantus pr. k. nov.
Vigilantius k. nov.
Vigilius 7 k. iul.
Vigor k. nov.
Vimpialus 5 k. iun. "
Vincentia 7, 6, 5 k. feb.; k. feb.; 12 k. mai;
19 k. sept.; pr. k. sepl.; 16 k. dec.
Vincentius id. ian.; 16, 19, 11, 6 Κι feb.; pr.
id. feb.; 16, 14 k. mart. ; 16, 13 k. maii ;
17, 9, 8 k. iun.; k. iun.; 4 n. iun.; 5 id.
iun.; 10 Κι aug.; 14, 12 k. sept ; pr. k.
nov.; 3 id. nov. ; 16, 15, 14 k. ian.
Vindemialis k. ian.
Vindeus 6 k. maii.
Vingelusus 4 id. mart.
Vinturia 3 id. nov.
Vippus 5 k. iun.
Vir... (vid. etiam Ver...)
Virgo 4 k. iun.
Virgus 7 id. iul.
Virianus 3 n. iun.; 5 id. aug.
Vironicia 6 id. iul.
Virtunia pr. n. maii.
Virulus 8 k. mart.
Viscianus 14 k. apr.
Vistulfus n. ian.
Vitalianus 4 id. ian. ; 16 k. mart.; 3 n. sept.
Vitalica pr. n. sept.
Vitalieus n. maii; pr. k. sept.
Vitalis4n. ian. ; 5 id. ian.; 14,12 k. feb.; 3 id.
feb.; 16 k. mart.; pr. id. apr.; 13, 11, 9, 4,
3 k. maii; 8 id. maii; 4 n. iun.; 13, 12 k.
iul.; 7, 6 id. iul.; 10 k.oct.; 7, 6 id. oct. ; 9,
8, 3 k. nov. ; pr. k. nov.; Κ᾿ nov.; 4, 3 n.
nov.; 16, 13,5 k. dec. ; 4 id. dec.
Viticus 6 id. iun.
Vittius 4 n. iun.
Vitus 17 k. iul.
Viventiolus 4 id. iul. ; pr. n. iul.
Viviana 4 n. dec.
Vivianus 5 k. sept.
Vogonoctus 15 k. apr.
Volentus 17 k. aug.
Volusianus 12 k. apr.
Vonecta 14 k. apr.
Vonoeta 14 k. apr.
Vulframnus 13 k. apr.; pr. k. apr.
Walamundus pr. n. ian.
Walaricus k. apr.
Waldpurga k. maii.
Wando pr. k. apr.; 15 k. maii.
Wandregiselus 11 k. aug.
Wichardus 8 id. oct.
Widoldus 6 id. ian.
Willibrordus 7, 4 id. nov.
Winelandus 4 k. ian.
Winiramnus n. nov.
NUM SANCTORUM
x
Xystus 15 k. mart.; 7 k. apr.; 5 id. aug. ;
10 k. ian. (cfr. Sistus, Sustus, elc.) 1
*
Yppolitus 11 k. sept. ; 4 n. nov.
Ysac pr. id. apr.
Ysicus (cfr. Isieus et Hysicus) 5 n. mart;
17, 15 k. iul.; k. iul.; 6 id. iul.; 15 Κ oet;
14 k. dec.
Ytiphelus 5 k. aug.
Yzotianus 16 k. nov.
Z.... (vid. etiam G... et S...)
Zabinus pr. id. iun.
Zabullius 12 k. feb.
Zaccheus 15 k. dec.
Zacharius 4 n. iun. ; 4 id. iun.
Zacheus 6 id. iul.
Zaderus 8 id. maii.
Zagius 8 k. ian.
Zapperus 11 k. dec.
Zaryus id. ian.
Zasomus 6 id. iul.
Zatangelus 12 k. sept.
Zatta 5 k. ian.
Zebberia 17 k. iun.
Zebellus 9 k. iun.
Zebenna id. nov.
Zeddinus 5 k. iul.
Zeddonus 3 id. mart.
Zeforus 13 k. dec.
Zelasus 14 k. sept.
Zeliatus pr. k. iul.
Zelotes (Judas) 5 k. nov.
Zelotus 8 id. dec.
Zeltula 6 id. maii.
Zelus k. iul.; 14, 13 k. sept.
Zemeragdus 5 id. aug.
Zeminus 3 id. ian.
Zemnus 4 id. aug.
Zeno 18, 15 k. feb.; 16, 15, 7 k. mart.; pr. k-
maii ; 6 id. maii ; 7, 3 id. iul.; id. iul.; 4 n.
sept.
Zenobius 9 k. sept.
Zenonus 5 k. maii; 7 id. maii.
Zenosus 5 k. maii.
Zenotus 9 k. ian.
Zeperia 6 id. maii.
Zepherus 11 k. dec.
Zephirinus 13, 12, 10 k. ian.
Zeppirius 11 k. dec.
Zertulus 14 k. feb.
Zesimus 15 k. feb.
Zesonius 6 id. iul.
Zeson 15 k. feb. .
Zeta 18 k. oct.
Zeticus 12 k. sept.
Zetolus 5 k. iun.
Zetula 8, 6 id. maii ; 3 n. iun.
Zetulus 8 id. dec.
Zetus pr. n. iul.; 10 k. dec.
Ziacus 16 k. sept.
7iaus 15 k. sept.
7iddinus 5 k. iul.
INDEX TOPOGRAPHICUS
Zidiarus 16 k. nov.
Zinzamus 9 k. iul.
Ziricius 3 n. iun.
Zitianus 16 k. nov.
Zmaragdus 4 id. mart.; 4 id. aug.
Zocius 15 k. mart.
Zoelus 9 k. iun. ; k. iul.
Zohilus 5 k. iul.
Zoilus pr. k. iul.
Zonisus (Dionysius?) 4 n. apr.
Zonus 4 id. mart.
II
INDEX TOPOGRAPHICUS.
[185]
Zosima id. iul.
Zosimus 15, 14 k. feb.; 15 k. mart. ; 5 n.
mart.; 6,53 id. mart.; k. iun.; k. n. iun.;
13 k. nov.; 3 id. dec.; 19, 14, 13, 12 k. ian.
Zotica 8 k. maii.
Zoticus pr. id. ian.; pr. k. feb.; k. feb. ;
5, 4 id. feb. ; pr. id. feb.;5 k. maii; 6 k.
iun.; 4 n. iun.; pr. n. iun.; 8 id. iun. ; pr.
k. iul. ; pr. n. iul.; 5 k. aug.; 13 k. sept. ;
12 k. nov.
Zotivus pr. id. ian.
Nomina insunt ut prostant in codicibus; cave ne omnia credas aut recle scripta, aut apte posita; de quibusdam mne id
quidem constat locorum nomina esse, non vero hominum.
Abella 14 k. iul.
Abrincatino 17 k. iun.
Achaia 2 id. ian.; 8 id. feb.; 16 k. maii; 16
k. iun.; 2 k. dec.
Adrumeto 9 k. mart.
Aedui 2 non. ian. (cfr. Edua.)
Aegeas 16 k. mart.; 11, 10 k. sept.; 5 k.
oct.
Aegypto 2 id. ian.; 18, 16, 8 k. feb.; 5 id.
feb.; 6 k. mart.; k. apr.; non apr.; 5 k.
maii; 8id. maii; 15 k.iun.; non iun.; 6
id. iun.; non sept.; 4 non. oct. ; 4 id. oct.
Aerio insula 13 k. sept.
Aethiopia 4 non. ian.
Africa 5, 4 k. ian.; k. ian.; 3, 2 non. ian.;
non. ian.; 8, 5, 4, 3, 2. id. ian.; id. ian.;
19, 17, 16, 15, 14, 19, 11, 9, 8,6,5, 4, 3, |
9 k. feb.; k. feb.;4, 3 non. feb.; 3, 2 id.
feb.; 16, 14, 13, 19, 11, 9, 8, 7, 3 k. mart;
5, 3,9 non. mart.; non. mart.; 8, 7, 4, 2
id. mart. ; 14, 19, 11, 10, 9, 7, 6,5, 2 k.
apr.; 4 non. apr.; 8, 6, 4, 3 id. apr.; 15,
14, 13, 19, 9,9, 7,6,4, 3k. maii ; k. maii; 5,
4, 3, 9 non. maii; non. maii; 8,6, 5, 4 2
id. maii. ; 14, 13, 19, 10, 9, 8, 7, 6,5, ^ K.
iun.; 4, 9 non. iun.; 8, 7,6 id. iun.; id.
iun.; 18, 16, 14, 11, 7, 6, 4 k. iul.; 5 non.
iul.; 6, 5, 9 id. iul.; id. iul. ; 16, 15, 13, 12,
4, 3 k. aug.; 19, 5 k. sept.; k. sept.; 4 id.
sept.; 4 k. oct.; 5, 4, 2 non. oct. ; 7, 6, id.
oct.; 17, 15, 19, 8, 3, 2 k. nov.; 4, 2 non.
πον. 8, 7, 6, 4, 2 id. nov.; 17, 16, 8, 7, 6
k. dec.; k. dec. ; 3 non. dec. ; non. dec.; 8,
5 id. dec.; 18, 16, 14 k. ian.
Agauno mon. 3 id. feb.; k. maii.
Aginno 5 id. iun. ; 2 non. oct. ; 13 k. nov.
Agrippina 2 k. iul.; 8, 7, 6 id. oct.; id. oct.
Aiovie castello 5 k. maii.
Albano 7, 6 k. oct.
Albia 4 id. mart.
Alexandria 3 k. ian.; 3 id. ian.; 2 k. feb.; 5,
4, 9 id. feb.; id. feb.; 16, 4, 9 k. mart.; k.
mart.; 6, 5, 4 id. mart.; 15, 12, k. apr.; 2
non. apr.; non. apr.; 8, 7, 4 id. apr.; 18,
19, 11, 9, 8, 7,06, 4, 3, 2 k. maii; 6, 5, 4, 8
non. maii; 16, 15, 14,6 k. iun.; 8, 5 id.
jun. ; 15, 14, 10, 7, 6, 4 k. iul.; 5, 3, 2 non.
iul.; non. iul.; 6, 5, 3, 2 id. iul. ; id. iul. ;
14, 19, 5 k. aug.; 5 id. aug.; 17, 16, 14, 13,
19,5 k. sept.; k. sept.; 4, 3 non. sept.;
non. sept.; 6,4, 3 id. sept; id. sept.; 17,
14, 13, 9 k. oct.; 3 id. oct.; 17, 16 k. nov.;
3 id. nov.; 10,9, 7,6 k. dec.; — loco Bu-
culi 6 k. maii.
Alisia 7 id. sept.
Alamania 16 k. dec.
Altimania 17 k. nov.
Alto monte 5 id. feb.
Amasia 15 k. feb.; 15, 14 k. sept.
Ambianis id. ian.; k. maii; 5 k. iul.; k. sept.;
7 k. oct. ; 2 k. nov.; 3 id. dec.
Amida 6 non. iul.
Amiterno 9 k. aug.
Ampetia 12 k. ian.
Anacipoli 15 k. iun.
Anaunta 4 k. iun.
Anazarbo 5 id. oct.
Ancyra 5 k. ian. ; 10 k. feb.; 11 k. aug;2
k. sept. ; 2 non. sept. ; 17 k. oct.
Andecavis k. mart.; 3 id. sept.; id. sept.
Anisola k. iul.
Anisus fl. 4 non. maii.
Anquira 17 k. oct.
Antiochia 7 k. ian.; 4 non. ian.; non. ian. ;
8,7 id. ian.; 19, 18, 9, 3 k. feb.; 16, 15, 8
k. mart.; 3 non. mart. ; non. mart.; 6, 2
id. mart.; 13, 10, 7, 4 Κα apr; 7, 4 id. apr.;
17, 15, 6, 5 k. maii; 4, 3, 2 k. iun.; k. iun.;
16, 10, 4 k. iul.; k. jul. ; 6,5 id. iul.; 17,
14, 11 k. aug.; k. aug.; 4, 9 non. aug;
7 id. aug.; 12, 11, 10, 9, 7, 6 k. sept; 4
non sept.; 6 id. sept.; 6, 5 non. oct.;
non. oct. ; 8,5 id. oct.; 14, 5,3 k. nov.; 4
id. nov.; 17, 16, 14, 19, 11 2 Kk. dec. ; 8,
7, 5, 3 id. dec. ; 19, 11, 10, 9 k. ian. — in
ecclesia quae vocatur Paenitentiae (var. -
Concordia) non ian.
Antinum 8 id. mart.
Anxie 16 k. aug.
Apamia 3 id. feb.; 2 non. mart.; 3 non.
sept.
Aphrodisia 2 k. maii.
Apollonia 6, 5 k. feb.
Appia civ. 2 non. mart.
Aprocavietu (vico) 3 non sept.
Apulia 12 k. iun.; 8,7 k. sept.; k. sept.;
4 non. sept.; 3 id. sept. ; id. sept.; 2 non.
oct.
Aquila 17 k. oct.
Aquileia 13 k. mart. ; 17, 16 k. apr.; 3,2 k.
iun.; 3 id. iun.; 18, 17, 15 k. iul.; 4 id.
iul.; 19, 11, 10 k. sept. ; 3 non. sept.: 8,6
k. dec.
Aquis 5 k. feb.; k. sept.
Aquitania 12,11 k. apr.; 8 id. nov.
Arabia 2 id. ian.; k. aug.
Arelato 17 k. feb.; 3 non. maii; non. maii ;
10, 8, 7, 6 k. sept.; 7 id. sept.; 17 k. ian.
Aretio 3 non. iun. ; 7, 4 id. aug.
Armenia 3 id. feb.: 15 k. apr. ; 13, 5 k. maii;
6 non. maii.
Armenia minor 6 id. feb. ; 7 id. mart. ; k.
apr.; 6, 5 id. iul.; 9 k. aug.
Arvernus 12, 8 k. feb.; 8 id. feb.; 2 id. maii;
11, 10, 5 k. sept.; 8, 7, 6 k. oct.; 4 id.
dec.
Ascalo 18 k. ian.
Asia 7, 3 k. mart. ; 4 id. mart.; 2 id. apr. ; id.
apr.; k. maii. ; 16 k. aug.; 2 id. sept. : 7
k. oct. ; id. oct.; 17 Κι nov.; k. nov.; 15 k.
dec.
Aspaniense territorium 15 k. oct.
Asta 11 k. dec.
Atela 8 Κι iun.
[186]
Atrebatis 8 id. feb.; k. oct.
Augia 5 id. apr.; 17, 16 k. sept.; 8 id. nov.
Auguria (Augurta, Augusta, in Brittannia)
7 id. feb.
Augusta (Rhetiae) non. aug.; 7 id. aug.; 8,
7 id. oct.
Augusta (Veromanduorum) 9 k. nov.
Augustoduno k. ian.; 92 non. ian.: 6 id. ian.;
non. maii; id. maii; 8 k. iul.; k. iul.; 2
non. iul. ; non. iul.; 2 k. aug.; 3 non. aug.;
non. aug. ; 12,11, 10, 9,6 k. sept.; k. sept:
4 non. sept.; 7, 2 id. sept.; id. sept. ; 8,5
k. oct.; 6, 5 non. oct.: k. nov.; 9 non.
nov.; 13, 10, 6 k. dec. — Cf. Aedui,
Edua.
Aurelianis 4 non. feb.; 3 k. apr.; 3 non.iun.;
18, 15 Κι iul. ; 4 k. aug.; 7, 4 id. sept.; 15
k. dec. ; 18 k. ian.
Aureo monte 17 k. maii.
Aus[c]ia k. maii.
Austria. non. iun.
Autissiodoro 17, 14, 12 k. maii; k. maii; 6,
5, 4, 3, 2 non. maii; 8, 3 id. maii; 17, 12,
11, 7 k. iun; 4 id. iun.; 16,6, 3, 2 k. aug.;
8, 7, 2 Κ᾿ sept. ; 10, 4, 3 k. oct.; k. ocl.; 6,
4, 9, 2 non. oct.; 14, 13 k. ian.
Auximo 17 k. iun.
Axiopoli 6 k. maii; 7, 6 id. maii; 2 non.
aug.; non. aug.; 4 non. oct. ; 15 k. nov.
Axus fl. 9 k. feb.
Babilonia 13 k. mart.; 10, 8 k. mai.
Baiaco vico 17 k. iun.
Baias id. oct.; 17 k. nov.
Baiocassino 8, 6 k. apr.; k. aug.; Κι nov.
Barbaria 17 k. iul.
Barcinone 15, 14 k. mart.; 8 k. aug.
Basilla 9 k. iun.
Belvacus 6, 5 id. ian. ; id. oct.
Benevento 12 k. apr.; 17 k. iul.; 7 id. sept.
Bethania 16 k. nov.
Bethleem 8, 5 k. ian.; 7 k. feb.;4 id. feb.;
14 k. apr. ; 2 k. oct.
Bettausia prima k. sept.
Bigorra k. maii.
Bithynia 2 non. mart.; 12 k. nov.
Bitia 4 non. aug.
Bituricas 16 k. feb.; 4 k. maii; 13 k. iun.;
4 non. iul.; 16 k. aug.; k. aug.; 14, 7 k.
sept.; 14, 13, 10, 8 k. oct.; k. oct.; non
oct. ; ^id. oct.; 17, 7 nov.; k. nov.; 2 non.
nov.; 9 k. dec.
Blera 8 k. iun.
Bobio 6 id. mart.; 9 k. dec.
Bononia (ad Istrum) 2 k. ian.; k. ian.; 2
non. ian.
Bononia (Italiae) 3 k. maii; 5 k. dec.;
3 non. dec.
Brittania 8 id. feb. ; 14 k. mart. ; 12, 7, 5 k.
iun.; 10Κ. iul.; 5 k. aug.; 15 k. oct.
Brivate 17 k. maii; 5 k. sept. : 13 Kk. oct.
INDEX TOPOGRAPHICUS
Brixia 15, 14 k. mart.
Brundusio 6 id. ian.
Buculi locus 6 k. maii.
Byzantio 8 id. iun.; 5 Κ. oct.
c
Cabillono 5 k. apr.; 2 non. sept.; 17 k. oct.
Caeler 7 k. apr.
Caesaraugusta 11 k. feb.;17 k. maii.
Caesarea 10, 15 k. apr.; k. apr.; 11 k. maii;
5.4 non. maii; 17. 12. 11 k. iun.; 4 non.
jun.; 17 k. aug.; 15, 14 Kk. dec.
Caesarea Cappadociae 8 id. feb.; 6 Κι mart. ;
6 non. mart.; 14 k. apr.; 14, 19, 11, 4
κι iun.; 7, 6 id. iun: 8, 4 id. iul.; 16
k. sept. ; 6, 5, 4 id. sept.; 5 k. oct.; 10 k.
nov.; k. nov. ; 3 non. nov. ; non. nov.; 9 id.
nov. ; id. nov.; 13, 12, 9 k. dec.
Caesarea Liciae non. apr.
Caesarea Mauritaniae 10 k. feb.; 5 id. iul. ;
4 non. aug.
Caesarea Palaestinae 3 non. apr. ; 6 id. iun.;
11 k. iul.
Cainone 13 k. sept.
Cala 3 k. feb.
Calagurri 5 non. mart.
Calatheo v. Salatheo.
Calcedonia id. apr.; 16 k. sept.; 16, 15, 14
k. oct.; 3 id. oet.
Cameraco 3 id. aug.; 17 k. sept.
Campania id. ian.; 19 k. feb.; 7 k. feb.; 4,8
id. feb.; 14 k. mart.; 15 k. apr.; 11 k.
maii; 8 k. iun.; 4 non. iun.; 9, 8 k. sepl.;
4 non. sept.; non. sept.; non. oct.; 4, 2 id.
oct. ; 15, 12 k. nov.; non. nov.
Campellus 17 k. iun.
Cantia 2 id. oct.
Caphargamala villa 7 k. ian.
Cappadocia id. mart.; 3 k. iun.; 5 non. iul.;
16 k. sept.; S, 2 id. sept.; k. nov.; 10 k.
dec. — οἵ, Caesarea Cappadociae.
Capria 5 k. maii.
Capua 8 k. feb.; 12 k. apr.; 2 id. apr.; 9,8,
7,6 k. sept.; k. sept.; non. sept.;7 id.
sept.; 2 non. oct. ; non. ocL.; id. oct,; non.
nov.; 16, 15, 6 k. dec.
Capua Aquiria k. sept.
Caria 2 k. maii.
Carmillae prov. 10 k. apr.
Carnotino 7 id. maii ; 17 k. oct.
Carralis id. mart.
Carthagine 2 k. ian.; 14, 9, 8 k. feb.; 2 id.
feb.; non. mart.; 5, 2 id. mart. ; id. mart.;
6 id. apr.;2 k. iun.; id. iul.; 16 k. aug.;
k. sept.; 4 non. sept. ; 18 k. oct.; 4 non.
0€l.; 5 Κι nov.; 15 k. dec.; — in basilica
5, Faustae id. iul.
Cassino 12 k. apr.; 13 k. aug.
Catalaunis non. aug.
Catina 2 k.ian. ; 8 k. feb.; non. feb.; 4 id.
iul.; 2 id. aug.; 2 id, sept.
Caucoliberi 13 k. maii.
Caudilia 3 non. sept.
Cedecas 9 k. dec.
Cenomannis k. iul. ; k. sept.
Gentulo 6 k. mart.; 7 id. oct.
Cervidunensi (vico) 10 k. sept.
Cesena 12 k. aug.
Cibalis 4 k. iun.
Cilicia 16 k. mart.; non. apr.; 2 non. iun.;
11, τὸ k.sept;5k.0ct; 7, Did. oct. —
Cociaco 7 k. iun.
Colonica 6 k. apr.
Colonni (Colonia) Tusciae 5 id. aug.
Compluto 9, 8 k. sept.
Comsa 3 k. nov.
Concordia 13, 12 k. mart.
Constantinopoli 8 k. ian.; 8, 7 id. maii; 15
k. iun.; 7 id. iun.; 17 k. iul.; 5 non. iul.; 14
k.aug.; 3 non. aug.;7, 6,5 k. sept.; id.
sept.
Corbeia 3 k. feb.; 8 id. maii ; non. iun.; id.
iul.; 13,5 k. aug. ; 4 non. sept.; 11 k. oct.;
7 id. oct.
Cordua 10 k. maii.
Corduba 17 k. maii; 5 k. iul.; 3, 2 id. oct.;
14 Kk. dec.
Corintho 16 k. maii; 13 k. aug.
Corsica 11 k. iun.
Cortona 17 k. iun.
Creta (Rhetia) 7 id. oct.
Cumas 14 k. mart.
Cypro 5 id. feb.; 11, 10 k. mart.
Dacia 4 id. apr.
Dalmatia 3 id. apr.
Damasco 8 k. feb.; 13 k. aug. ; 6 id. sept.
Dea 16 k. feb.
Denegothia 2 id. maii ; id maii; k oct.
Diospoli 9, 7 k. maii; non. maii.
Divione k. nov.
Dolo mon. 5, 3 k. aug.
Dolos vic. k. nov.
Dorostoro 7 k. ian.; 8 k. iun.; 6 id. iun.;
17 k. iul.; 15 k. aug.
Duisma 5 k. oct.
Duras Aquas k. sept.
Ebreduno id. apr.; 12 k. maii.
Ebroicas 3 id. aug.; id. aug.; 15 k. ΠΟΥ͂.
Eclanum 8, 7 k. sept.
Edessa 5 k. ian: 5 non. iul.; 12 k. ian.
Edua 10 k. sept. ; 7 id. sept. ; 5 k. oct.
Emerita k. maii; 9 k. aug.; 3. 2 id. dec.
Emesa 4 k. sept.
Engolisma k. iul.
Epheso 6 k. jan.; 13 k. mart. ; 17, 8 k. iun.;
18,8 Κ᾿ iul.; 4 id. aug.; 5 k. oct.
Erumentii (martyres) 4 id. dec.
Eumenia 6 k. nov.
r
Fabrateria 14 k. sept.
Fausiana id. maii.
Firtha 2 k. iun.
Fiscamnis 13 k. iul.
Floriaco 5 id. iul.; 2 non. dec.: id. dec.
Fontanella 17 k. feb.; 6 id. mart.; 13, D
apr.; 10, 13,2 k. mai; 12 k. iul.; 11, 4 Kk.
aug.; k. aug.
Formias 4 non. iun.
Foro Corneli 3 id. aug. ; id. aug.
Foro Semproni 4, 3, 2 non. feb.; 8 id. aug.
Francia 3 id. maii; 15 k. aug. ; — orientali
8 id. iul.
Fresia non. iun.
Fulda non. iun.
G
Galatia 5 k. ian.; 17 k. maii; cf. Ancyra.
Galilea 8 k. apr. ; 13 k. iul.
Gallia 10 k. mart.; 10 k. nov.; 5 Kk. dec. ;
cfr. nomina urbium Gallicanarum .
Garganus mons 8 id. maii; 3 k. oct.
Gadava (Gavala) 4 k. feb.
Gavala 4 k. feb.; 12 k. sept.
ad Gemellas 11 k. feb.
ad duos Gemellos 8 k. apr.
Gendara Syriae 19 k. sept.
Genua 4 k. oct.; 2 non. oct.
Gerunda 2 k. iun. ; k. aug.
Getulia 14 k. iun.
Gildoba 13, 12 k. ian.
Gitta Italiae 2 k. iul.
Gortonis castro k. nov.
Gortuna 8 k. iun.
Graecia 7, 6 id. ian.; k feb.; 16 k. mart. ;
3 non. mart.; 17 k. apr.; 17 k. aug.
Gratianopoli 8 id. iun.
Hadrianopoli 11, 10 k. nov.; 8 id. nov.
Hathonis villa 14 k. dec.
Hellesponto 3 non. ian.
Heraclea 7 id. ian.; 16 k. mart.; 7 k.apr.;
k. apr.; 8 id. apr.; 3 k. oct.; 18, 15, 14,
13, 12 k. dec.; 12 k. ian.
Herdonia villa k. sept.
Hibernia 16 k. apr.
Hierapoli 10 k. maii; k. maii; 9 k. nov.;
15 k. dec.
INDEX TOPOGRAPHICUS
Hierosolima 7, 6 k. ian.; 4 non. ian.; non.
ian.; 14 k. feb.; 4 non. feb.; id. mart.;
16, 9, 8, 6 k. apr.; k. maii ; 5 non. maii;
8 k. aug.; 4, 3 non aug.; 14 k. sept. ; 2 k.
oct. ; — in basilica montis Oliveti 6 k. ian.
Hilariaco mon. 3 non iul.; 16 k. oct.
Hippo Regius 5 k. sept.: 17 k. dec.
Hlutra fl. 3 non. oct.
Hispania v. Spaniis.
Iconio 13 k. ian.
Tganon (Leuconao) mon. k. apr.
India 8 id. ian.; 5 non. iul.; 9, 8 k. sept.;
12 k. ian.
Insola Tusciae 8, 7 k. iun. ; id. iul.
Interamna 16, 15, 12 k. mart.; 18 k. maii;
k. maii.
Interrapis 12 k. mart.
Isauria 17 k. iun.
Istria 9 k. iun.; non. iun.; 2 id. aug.
Italia 2 id. feb.; 19 k. mart.; 2 non. mart.:
9 k. iul.; 14, 5k. aug.; k. aug.; 4 non.
aug.; 7 id. oct.; 2 k.nov.: 9, 5 k. dec.;
3 non. dec.
Lambaesis 7 k. mart.
Lampsaco id. maii.
Laodicaea 7 k. feb.; id. iun.; 10, 7, 5 Κι aug.:
8, 7 id. oct.; 3, 2 non. dec. ; 15, 14 k. ian.
Lauriaco loco 4 non. maii.
Lemovicas 9 k. iul.; 5 id. aug.; ^ k. oct.
Leodico 2 k. iun.; 15 k. oct :3 k. nov.
Leuconao (Iganon) k. apr.
Libroso loco 10 k. oct.
Licia 16 k. mart.; non. apr.; 8 k. aug.
Lingonis 16 k. feb.;3 id. feb.; 5 id. maii;
10 k. iun. ; 13 k. oet.; k. nov.
Longoreto mon. 7 k. nov.; 2 non. dec.
Luca 14 k. dec.
Lucania 14 k. apr.; 17 k. iul.; 14, 13, 12, 7,
6 k. sept.; 4 k. nov.
Lucas castro ὃ k. aug.
Lugduno 14, 13 k. feb.; 3 non. feb.; id. feb.:
4 non. apr. ; 4 3 id. apr.; 18, 10, 8,7 k.
maii; 4 non. iun.; A k. iul. ; 2 non. iul.;
4 id. iul.; 14 k. aug.; 9 non. aug.; id.
aug.; 11, 10 k. sept.; 4 non. sept.; 3, 2 id.
sept. ;17, 8 k. oct. ; 2 id. ocl.; 12 k. nov.;k.
nov.; 3 id. nov.; 16, 10 k. dec.; 19 k. ian.
Luminata (Melitene) 5 non. maii.
Lupera k. aug.
Luperciaco 9 k. sept.
Luxovio 4 non. apr, :
Lybia 7 k. apr.: — superior 8, 7 id. apr.
Lycaonia 13 k. ian.
[187]
Macedonia 4 non. apr.; 8 id. apr.; 2 k. nov.;
k. nov.
Machironta 8 k. oct.
Magarato (Margaritato) vico 2 id. aug.
Maiduno vico 3 non. iun.
Maronia 3 non. iul.
Massilia k. mart.; 12 k. aug.
Mauritania 10 k. feb.; non. mart.; 15, 9 k.
apr.; 3 id. apr.; 16 k. maii; 12 k. iun.;
5 id. iul.; 16 Κι nov. ; 4 non. dec.
Maxulitani (martyres) 11 k. aug.
Mediolano 8 k. ian.; 2 non. apr.; 2 non.
maii; 8, 7, 2 id. maii.; id. maii; 8 k. iun.;
13 k. iul.; 7, 6, 4 id. iul.; 17, 16, 5 k. aug.;
7 id. aug.; 14, 11, 2 k. 0ct.; 5, 2 K. dec.
Melitene 7 id. ian.; 16 k. mart.; 13, 5 k.
maii; 6, 5 non. maii.
Mellizano 3 k. sept.
ad Membras 5 id. feb.
Mesopotamia 17 k. maii; k. iul. ; 6, 5 non.
iul.; 12 k. ian.
Messana 16 k. iul.; 12 k. dec.
Mettis 5 k. feb.; 14 k. mart.; 2 non. mart. ;
2 id. mart.; 13 k. apr.; 16 k. maii; 5 non.
iul.; 8 k. aug.; 15, 4 Kk. sept.; 7 id. sept.;
7 k. oct.; 10, 7, 4 k. nov.; 16 k. dec.;
— ]ocello q. v. Senodochium 17 k. iun.
Mimmatensi vico 12 k. sept.
Miseno 9 k. oct.
Misia 3 non. apr.
Misita non. dec.
Mogontia 11 k. iul.
N
Namnetis 9 k. iun.; 16 k. iul.; 3 k. dec.
Nanlo mon. k. maii.
Nantonis castro 3 id. feb.
Narbona 12, 11 k. apr.
Nazareth 8 Καὶ apr.
Nazianzo 3 id. ian.
Neapoli id. ian.; 13 k. oct. ; 14, 12 k. nov. Ἷ
Nemauso 13, 12 k. iun.
Neocaesarea 10, 9 k. feb.; 12, 11 k. sept. F2
Nicaea 15, 7 k. feb.; 6,9, 3 id. mart.; 4 non.
maii; 5 id. iun. ; 8 id. iul.; 12 k. nov.; 2
non. nov. ; 14 k. ian.
Nicomedia k. ian.; 7 id. ian.; 13, 12,8, 6, 5
k. feb.; id. feb.; 8, 6 k. mart.; 4, 2 non.
mart.; 8, 6, 5, 4, 3, 2 id. mart.; id. mart.; 1
17, 16, 15, 8, 4 k. apr.; k. apr.; 3 non. f
apr.; non. apr.; 8, 7, 3 id. apr.; 11, 5,
3 Κι maii; 5, 4 non. maii.; non. maii ;
3 id. maii; 3 k. iun. ; 7, 6, ^ id. iun.; 9 k.
iul. k. iul.; 2 id. iul.; 6, 5 k. aug.; 4, 2
non. aug. ; 5, 6 id. aug.; 18 k. sepL.; 4 non.
sept.; 6, 2 id. sept. ; 17. 14 k. ocL. ; 6 non.
*
4.
[188]
oct. ; 16, 15, 13, 12, 9, 7, 3, 2 k. nov. ; 8,7,
6, 5 id. nov.; 15, 5, 2 k. dec.; 3, 2 non.
dec.; 3 id. dec. ; 10 k. ian.
Nicopoli 2 non. mart.; 6, 5 id. iul.; 3 id.
aug.
Nisibi id. iul.
Niverno 10, 9 k. sept.
Nividuno 13 k. feb. ; 16 k. iun.; 2 non. iun.;
8 id. iun.; 2 non. iul. ; 15 k. oct.
Nola 19 k. feb.; 10 k. iul.; 6 k. aug.
Norico ripense 4 non. maii.
Novigento k. sept. ; 7 id. sept.
Noviomo k. dec.
Nuceria 17, 16, 15, 14, 13, 12 Kk. oct.
Numidia 4 k. maii; 4, 3 k. iun.
Octoduro 10 k. oct.
Oia insula 3 k. ian.; 5 k. iul.
Onellico k. maii.
Or monte k. iul.
in Oriente k. ian.; 2 non. ian.; 18, 16, 7 k.
feb.; non. feb.; 7 k. maii; k. maii; 8 k.
iun.; 5 id. aug.; 9 k. oct.; 15 k. nov.; 4 k.
dec.; 3, 2 non. dec. ; 13, 12 k. ian.
Ostensae vallis 4 id. aug.
Ostia 13 k. iun.; 17 k. aug.; 11,10, 4 k. sept.;
14 k. nov.; 10 k. dec.; 11 k. ian.
Palaestina 3 id. maii.; 8 k. iul.; 4 k. sept.;
cf. Caesarea Palaestinae.
Paldiacro loco 7 id. mart.
Pamphylia 5 k. mart.; 2 non. mart.; 5 k.
iun.; 2 id. sept.
Pannoniis 7 k. mart.; 4 k. maii; 3 non. iun.
Paphlagonia 2 non. mart.
Parisius 3 non.ian.; 3 k. feb.; 10 k. maii; 5 k.
jun. ; k. aug.; k. sept. ; 7 id. sept.; 8, 7 id.
oct.; k. nov.
Patras non. feb.; 4 id. oct.; id. oct.; 9 k.
dec.
Pauliaeo mon. 4 id. feb.
Penestre 15 k. sept.
Pentapolis Lybiae 8, 7 k. apr.
Pentieis 5 id. sept.
Pergamo 8 kK. ian.; 2 id. apr.; id. apr.; 5 id.
aug.
Persida 13 k. mart; 6 id. mart.; 9, 7 k. maii;
2 non. maii; 7 id. maii; id. iun.; 10, 3 k.
iul.; k. iul; 17 k. sept.; 11 k. 0ct.; 5 k.
nov.
Perusio 4 k. feb.; 3 k. maii ; 8 k. dec.
' Pharetia 3 non. ian.
Phoenicia 4 k. sept.
Philadelphia k. aug.; 6 id. aug.
Philippopoli 3 k. apr.
INDEX TOPOGRAPHICUS
Phrygia 9 k. apr.; 10 k. maii; k. maii; id.
iun. ; 10, 7, 5, 2 k. aug.; id. aug. ; 13, 12
k. βορί.; 8, 7 id. oct.; 9, 6 k. nov. ; 8 id.
nov.
Piceno 17 k. maii; 17 k. iun.
Pictavis id. ian.; 18 k. feb.; 3 id. feb.; 13 k.
sept.; 6 non. oct.; k. nov.; — in mon.
5. Crucis id. aug.
Piori monte 5 k. oct.
Pirali (Piralice) 11 k. oct.
Placentia 2 k. oct.
Pollentia 3 id. maii; 5 id. dec.
Pompeiaco loco 5 id. iun.
Ponto 15 k. feb. ; k. feb. ; 17, 16 k. maii ; 15,
14, 12, 11 k. sept.
Populonio 6 id. oct.
Porto (urbis Romae) 6 k. marl.; 6 non.
mart. ; 16 Κι apr.; 16, 6 k. maii; id. mail;
9 Κι iun.; id. iul. ; 8 k. aug.; 13, 12, 11, 10
k. sept.; non. sept.; 3 id. sept.; 15 k.
nov.; 11 k. ian.
Porto (alio?) 11 k. nov.
Potentia 7, 6, k. sept.
Puteolis 8, 7 k. feb.; 15, 14, 13 k. nov.
Ratiaria 2 k. ian.
Rausbace mon. 3 k. sept.
Ravenna k. ian.; 9, 8, 7 k. feb. ; k. feb.; 5 id.
apr.; 12 k. iun.; 14, 13, 12 K. iul.; 10 k.
aug. ; 3 id. nov.; id. nov.; id. dec.; 17 k.
ian.; — via Laurentina 4 id. oct.
Reate 8 id. sep.
Redonis 8 id. ian.; 8 id. nov.
Regensi mon. (Reggio d'Emilia) 5 k. dec.
Regiensi civ. (Riez) 5 k. dec.
Remus 10 k. feb.; 10 k. sept.; k. oct.; 19 k.
jan.
Retia k. ian.; 7 id. aug.; 8, 7 id. oct.
Rhodopo (prov.) 3 non. iul.
Rodomo (Rothomago) 7 id. mart.; 13 k.
apr.; 6 id. iun. ; 9 k. sept.
Roma 8, 7, 4,3 k. ian.; 3 non. ian.; 15, 14,
13, 12, 10, 9, 8, 6, 5, 4 k. feb.; k. feb.; 6,
31d. feb.; 16 k. mart.; k. mart.; 7, 4, 2 id.
mart.; 16, 15, 9 k. apr.; 3 id. apr.; id.
apr.; 17, 16, 14, 9, 7, 4 k. maii; 5, 3, 2 id.
maii; 15, 11, 7, 6, 4, 2 k. iun.; k. iun.; 4,
3 non. iun.; 15, 6, 4, 2 k. iul.; k. iul.; 5 id.
iul.; 13, 12 k. aug.; k. aug.; 3 non. aug.;
non. aug.; 7 id. aug.; id. aug. ; 19,15,9 k.
sept.; k. sept. ; 6, 4, 2 id. sept. ; 16,9,8,7
k. oct.; 6, 5 non. oct.; 8, 7 id. oct.; 6 k.
nov.; 4 non. nov.; 5,4 id. nov.; 11, 10, 9,
8, 7, 9 k. dec.; k. dec.; 7, 4, 3, 2 id. dec.;
15, 14, 13, 12, 10,9 k. ian.
— in cymiterio Aproniani 8 k. ian.
ad centum Aulas 6 id. maii.
Balbinae 14 k. iul.; 4, 9
non. oct.
Basillae 10 k. feb.; 8, 7. 6,
5 k. sept.; 3 id. sept.
Calepodii 2 id. apr.; 9 jd.
oct.
Callisti 4 k. ian.; 4 id, ἴδηι;
17 k. feb.; 10Κ. mart; 4
non. mart.; 11, 10K. maji:
14 k. iun.; 6 non, iul.; 4
non. aug.; 8,5, 4 id, aug.
id. aug.; 18, 7 k. oct.; 6
id. dec.
ad Cataeumbas 13 k. feb. ;
2 non. iun.; 3 k. iul.
Commodillae 3 k. sept,
Cyriacae 10 k. sept,
Damasi 6 non. iul.
Hippolyti 13 k. iul.
Iordanorum ? k. ian.
Laurentii 8 k. mart.; ? non.
aug.; 4 id. aug.; 11, 10 k,
sept.
inter duas Lauros 4 non.
jiun.; 7 id. oct.; 11 k. ian.
Maximi 6 id. iul.; 2 non.
sept.; 9 k. dec.
ad vm Palumbas 15, 8 k.
iul.
Pontiani 4, 3 k. aug.; k.
dec.; 4 non. dec.
Praetextati 18, 2 k. mail;
6, 4 id. maii; 8 k. iun.; 7,
6 id. iul.; 8 id. aug.
Priscillae 7, 2 k. ian.; 17,
15 k. feb.; 6 id. iul.
Soteretis 8 id. feb.
'lhrasonis 8 k. nov.; 3 k.
dec.
ad Ursum pileatum 5 non.
oct.
— via Appia k. ian.; 13 k.feb.; 4 id. feb.;
6 id. aug.; 4 non. oct. ; non. oct, —
Cf. cym. Callisti, Praetextati.
Ardeatina 16 k. mart.; 5 non. maii;
non. iun. ; id. iun.
Aurelia 4 id. maii ; 4, 2 k. iun.; 6,4,
2 id. iun.; 3 k. iul.; k. iul.; 6 non.
iul.; 5 id. aug.; 4 id. oct.; id. oct.
Colla (Accula) 10 k. aug.
Cornelia 17, 13 k. feb.; 6 id. iul.
Labicana id. ian.; 4 id. feb.; 8 k.
apr.; 4 id. maii; 4 non. jun. ; 2 non.
aug.; 3 id. aug.; 5 id. sepl.; 1 Ὁ
jan.
Latina 7, 6 id. maii.
Laurentina 4 id. oct.
Nomentana 12 k. maii; 5 non. maii;
8, 5 k. iun.; 5, 3 id. iun.; 9, 8k.
sept. ; 16 k. oct.
Ostiensi 6 id. aug.; 11, 10,4, 3 K-
sept.
Portuensi 4 k. aug.; 11 k. ian.
Praenestina 6, 4 id. iul.; k. aug.; 8,
7 k. sept. j
Salaria 9 k. feb.; 5 id. maii; 6 id.
aug.; 8 id. sept. 3 k. oct.; — efr.
cym. Priscillae.
Salaria veleri 10 k. feb.; 16, 13 k.
jun.; 3 id. iun.; 10 k. oct.
Tiburtina 4 k. iun.; 13, 5 k. iul.; 15,
10 k. aug.; 2 non. aug.; 4 id. aug.;
id. aug.; 7 k. sept.
— ad Aquas Salvias 11 k. feb.
ad Arcas 5 id. iun.
ad Caprea 16 k. oct.
ad Celiomonte 6 id. nov.
ad Diocletianas 18 k. maii ; 3 id. aug.
ad duas Domos 3 id. aug.
ad Guttam iugiter manantem 7 id. iul.
ad Guttas 4 k. oct.
ante portam Latinam 2 non. maii.
ad sextum Philippi 4 k. aug.
trans Tibere 15 k. dec.
in Vaticano 2 k. iul.
ad Vincula k. aug.
Romatiana 10 k. iul.
Rosario monte id. mart.
Rotenus k. nov. ; 2 non. nov.; id. nov.
Ruspe k. ian.
Sabaria 9 non. iun.
Sabinis 6 id. iul.; 5 id. sept.
Salatheo (var. Calatheo) 8 k. feb.
Salda 15 k. apr.
Salimonno mon. 3 id. maii.
Salona 3 id. apr. ; 14 k. maii; 8, 7 k. sept.
Sambre fl. 5 id. feb.
Samon 8 k. aug.
Sanctonis 4 id. feb.; 8,3 id. maii; 5 k. sept.;
8k. nov.
Sarcingo (Sarchynio, Sardinio) 10 k. mart.;
9 k. dec.
Sardinia id. maii; 6, 5, 3, 9 k. iun.; 6 id.
iun.; 13, 12. Kk. sept.; 7, 6 k. oct.; 8, 6k.
nov.
Scilitani (martyres) 16 k. aug.
Scotia k. feb.; 16 k. apr. ; 6 id. maii.
Scythia 3 non. apr.
Sebaslia (Armeniae) 8, 7 id. mart. ; 11, 7 K.
apr.; 9 k. aug.
Sebastia (Palaestinae) 8 k. iul.; 4 k. sept.
Sedeloco 8 k. oet.
Seduno k. maii; 10 k. oct.
Segestro mon. 13 k. oct.
Seleucia 9 k. oct.
Senonas 2 k. ian.; 13 k. apr.; 10, ^ k. maii;
19 k. iun.; k. sept.; 3 non. sept; 7 id.
sept.
Seuporto, Suiportio, Stoporci, 15 k. oct.
Sicilia (saepe pro Cilicia vel Scythia) 2 k.
INDEX TOPOGRAPHICUS
jan.; 8 k. feb.; non. feb.; 16 k. mart.; 3
non. apr.; non. apr.; 11,7 k. maii; ? non.
iun.; 17, 16, 11 k. iul.; 3 non. iul.; 8, 7, 4
id. iul.; 6 k. aug.; 2 id. aug.; 4 non. sept.;
2 id. sept.; 3 non. oct.; 5id. oct.; 12 k.
dec.; id. dec.
Sidio mon. k. nov.
Silvanectis 3 k. apr.
Singiduno 7 k. apr.
Sirmio 8 k. ian.; 8, 6, 4 id. ian.; 8,7 k. mart.;
7 k. apr.; 8, 5 id. apr.; 5 id. maii; id. maii;
5 non. iul.; 8 id. iul.; id. iul. ; 5 id. aug. ;
19, 4 k. sept.
Sirtha 2 k. iun.
Smyrna 5 id. ian.; 7 k. feb.; k. feb.; 7, 3
k. mart.; 6, 4 id. mart.
Sorento 14 k. apr.
Spaniis 3 id. ian.; 13, 12, 11 k. feb.; 2 id.
feb. ; 15; 14, 7 k. mart.; 3 non. apr.; 17,
13 k. maii ; 10, 4, 2 k. iun. ; 4 id. iun.; 5
k. iul.; 14, 8 k. aug.; k. aug.; 19, 12, 9, 8
k. sept. ; 3 id. oct.; 2 k. nov.; 5 id. nov.;
14, 12 k. dec.; 4, 3, 2 id. dec.
Spoleto 12, 11 k. feb. ; 16 k. mart.
Stabulaus 4 non. sept.
Suanis 5 k. nov.; 14 k. ian.
Suessionis 6 id. iun.; 18 k. iul.; 8 k. nov.
Suevo 5 id. feb.
Summa fl. 2 k. nov.
Syciana (Scythia) 3 non. apr.
Synnada 2 k. aug. ; id. aug. ; 14. 13, 12 k.
sept. ; 14, 13, 12 k. oct.
Syracusa 8 id. feb. ; 7 k. maii ; 11 k. iul. ; k.
sept.; id. dec.
Syria 15 k. mart. ; 13, 9 k. apr. ; 2 id. maii;
9 k. iun. ; 2 non. iul.; 6 k. aug.; 2 id. aug. ;
19, 9, 8 k. sept.; 4 non. sept.; 4 id. oct.;
4 k. dec.
Syricia 5 id. iul.
Tarracona 12 k. feb.
Tarrium 11 k. oct.
Tarso 5 k. apr. :9, 4 k. maii; 7, 6 id. maii ;
5 non. iul.; 5 k. oct.
Taudia Galatiae (Taviurn ?) 17 k. maii.
Taurinis 12 k. dec.
Tauromenio 3 non. apr.; 8 id. iul.
Terracina 4 id. feb.; 11 k. maii; k. nov.
"Thagora non. dec.
"Thebaide 16 k. feb. ; 13 k. aug.
Thelepte 7, 6. 5 k. feb.
Thessalonica 3 k. mart. ; 3, 2 id. mart. ; 3 k.
[189]
apr. ; k. apr.; 4, 2 non. apr.; non. apr.;
3 non. maii; k. iun. ; 7, 6 k. iul.
"Thracia 5 k. ian.; non. mart.; 7 k. apr.;
non. apr.; 4 id. apr.;3 k. oct.; 11, 10 k.
nov. ; id. nov.; 18 k. dec.; 13, 12 k. ian.
TTingi 3 non. dec.
Tolosa k. maii ; 3 Κι nov. ; 3 k. dec.
Tomis 3 non. ian.; 3 non. apr.; 6 k. iun.;
12 k. iul. ; 3 non. iul.; 7, 6 id. iul. ; k. aug.;
6 k. sept.; 17 k. oct.; k. oct.
Trecas 12 k. feb.; 17, 8 k. iun.; 4 k. aug.; 4
k. sept.
"Treiecto 3 id. maii ; 11 k. iun.; 4 k. sept.
"Treveris 4 k. feb.; 4 k. iun.; 2 k. sept.; 2
non. sept. ; 14, 13 k. oct.; k. oct.
"Triplana 14 k. ian.
"Tripoli 2 id. iun. ; 9 k. ian.
Tuburbo non. mart.; — Lucernaria 3 k.
aug.
Tuder 7 k. iun.; k. sept.
"Tullo 17 k. oct.
Tuniza k. sept.; 8 id. nov.
"Turico 3 id. sept.
Turones 3 k. ian.; 6, 5 non. iul.; 5 k. aug.;
13 k. sept.; id. sept.; 5 id. oct.; 14 k. nov.:
3 id. nov.; id. nov.
Turres Sardiniae 3, 2 k. iun.; 8, 6 k. nov.
Tuscia 4 k. feb. ; 16,3 k. mart.; 8, 7 k. iun.;
3 non. iun.; id. iul.; 7, 5 id. aug.; k. sept.;
18 k. oct. ; 14, 9, 8 k. dec. ; 12 k. ian.
Tyro (Tigro) 9 k. aug.
Valensi loco 10 k. oct.
Valentia (Galliae) 9 k. maii ; 3 non. oct.
Valentia (Hispaniae) 11 k. feb.
Vapingo 3 non. feb.; 2 id. apr.
Vellauno (vico) 14 k. sept.; 14. 13 k. oct.
Vercellis k. aug.
Verona 4 non. aug.
Vesontione non. sept.
Vico Iuli 2 non. maii.
Vienna 3 non. ian.; non. feb.; 3 non. mail;
5 id. maii; 10, 8 k. iun.; k. iun.; 14 13 k.
oct.; 7 id. oct. ; 19 k. ian.
Vindera Syriae 19 k. sept.
Vindocino 7 id. maii.
Vistinno (vico) 4 non. iul.
Vuestrachia 7 id. iun.
Vuizenburgo 7, 4 k. ian. ; 2 id. maii ; ^ id.
iul. ; id. aug. ; 18 Κ΄ oct. ; 13 Κ΄ noy. ; 3, 2
id. nov. ; 3 k. dec.
Vulturno 3 id. feb.
[190]
INDEX AD SY
Nomina quibus nullus affixus est dies,
Aba pr.
Abbas
Abdaeus diac.
Abdazacchaeus pr.
Abdiesus pr.
Abdiesus diac.
Abedechalaas pr.
Abibus sept. 2.
Abramius ep.
Abramius pr.
Abursam.
Adanas pr.
Adanas diac.
Addaeus pr.
Addaeus diac.
Adelphius iul. 30.
Agape mart. 11; apr. 2.
Agathonice apr. 13.
Agathopus apr. 4.
Alexander feb. 26; aug. 27.
Amaraeus diae.
Ammonius sept. 8; nov. 17.
Amphimelus ep. mart. 4.
Ananias pr.
Andrius pr.
Anthimus apr. 24.
Anthogonius chorepise. iun. 24.
Antigonus iul. 29.
Antiochus aug. 15.
Antoninus maii 4; aug. 13.
Aphraates.
Aphrodisius maii 14.
Apollonius apr. 10.
Archelaus mart. 4.
Aristion ep. sept. 3.
Aristius presb. iun. 6.
Aslerius sept. 28.
Babylas ep. ian. 24.
Badan diac.
Badbui pr.
Badimus pr.
Barabdas ep.
Barbasumes.
Barlaam aug. 14.
Barsabas pr.
INDEX AD SYRIACUM BREVIARIUM
ΠῚ
RIACUM BREVIARIUM.
sanetorum sunt vel locorum in Persica parle breviarii relatorum (p. pxurixv) .
A. NOMINA SANCTORUM.
Basilius aug. 29; nov. 20.
Bassus mart. 19.
Beronice apr. 20.
Beronicius nov. 24.
Biba pr.
Bolidaeus ep.
Bulcha.
Caesarius oct. 7.
Caiumas pr.
Calendio oct. 30.
Callinicus feb. 26.
Candidus ian. 7; feb. 7, 14.
Carterius nov. 19.
Castor sept. 19.
Chabalachas pr.
Chabalachas diac.
Charalampus apr. 28.
Chazat.
Chionia apr. 2.
Chosroes diac.
Chrestus apr. 3.
Churman ep.
Cindeus ian. 20 ; mart. 10.
Claudianus apr. 5; oct. 25.
Colluthus diac. mart. 15.
Cosconius ian. 19; feb. 23 ; sept. 2.
Cyriacus ian. 20; mart. 1; apr. 6 ; oct. 25.
Cyrillus ep. apr. 13.
Cyrillus mart. 10; maii 12, 28; nov. ὃ,
Dadak diae. — '
Dali.
Dasius oct. 21.
Decius oct. 16.
Demetrius presb. nov. 14.
Demetrius apr. 9.
Democritus iun. 30.
Didymus apr. 5.
Diodorus presb. oct. 9.
Diodotus apr. 30.
Dionysius iun. 30.
Diophilus nov. 17.
Dioscorides presb. aug. 20.
Dius presb. iun. 11, (post) 12.
Domnina apr. 20.
Domnio apr. 11.
LLISIinlL— - ς--------Ος--------------- ᾿ς ἘΞ 9.9 ΘΟ BS
Dorotheus mart. 12; oct. 23.
Dorymedon sept. 20.
Dulas mart. 25.
Eleutherius oct. 2.
(Epiphania) ian. 6.
Eucaerius presb. maii 26.
Eugenius mart. 12.
Euodion ep. aug. 16.
Euprepius sept. 1.
Eupsychius ian. 22.
Eusebius ep. Caes. maii 30.
Eusebius presb. apr. 28.
Eusebius sept. 16; nov. 8.
Eustathius iun. 19.
Eutyches ep. sept. 19.
Eutyches sept. 29; oct. 20.
Faustus presb. sept. 8.
Felix ian. 20.
Flavianus maii 25.
Flavius maii 7.
Florus ian. 20.
Fronto mart. 14.
Gaddiabes ep.
Gaius iul. 30; aug. 30; oct. 91,97.
Genesius sept. 29.
Germanus presb. apr. 29.
Germanus ΠΟΥ͂. 3.
Glycerius diac. ian. 14.
Glycerius iun. 8.
Gordianus mart. 2.
Gorgonius mart. 11.
Gurias nov. 15.
Hadrias ep. oct. 13.
Helpidius maii 3.
Heracleon oct. 9.
Heraclius maii 18.
Hermas exorcista dec. 30.
Hermas apr. 6.
Hermes oct. 22.
Hermogenes apr. 18; maii 3.
Heros ep. maii 5.
Hesperius iun. 8.
Hesychius mart. 1; maii 19,29; aug 26.
Hierax iun. 15.
Hilarus mart. 12.
. Hippolytus ian. 30.
Horus ep. sept. 14.
Jacobus ap. dec. 27.
Jacobus ep. iul. 15.
Jacobus pr.
Tacobus diac.
Tapsin diac.
Tgnatius ep. oct. 17.
Iohannes ap. dec. 27.
Tohannes ep. Arbelorum.
Tohannes ep. Artagirae.
Tohannes ep. Chirchaseleuci.
Tohannes ep. Mezenes.
Tohannes pr.
Iohannes diac.
Toseph pr.
Iovinus iul. 19.
Irenaeus apr. 6.
Isaac pr.
Isaac diac.
]thamar pr.
Lampyrus iul. 19.
Leonidas apr. 16.
Leontius ian. 20.
Longinus pr.
Lucianus presb. ian. 7 ; nov. 19.
Lucianus ian. 6.
Maccabaei aug. 1.
Macedonius iul. 19.
Madian diac.
Malas diac.
Malces diac.
Mamas ian. 25.
Marcellus sept. 4.
Marcianus mart. 96; iun. 5, 10; oct. 26.
Mardonius presb. mart. 12.
Marinus aug. 24.
Maris pr.
Maris diac.
Marius diac.
Marsan pr.
Matrona nov. 17.
Matthaeus iun. (post) 12.
Maximus ep. feb. 4.
Maximus chorep. nov. 19.
Maximus mart. 12; apr. 8; maii 11.
Melanippus ian. 19; feb. 23; sept. 2.
Menas iun. 23.
Menius presb. iun. 12.
Menophilus.
Miles ep.
Modestus presb. mart. 13.
Achaia apr. 16.
Adiabene,
Africa mart. 7.
Alexandria feb. 14; mart. 15; apr. 5, 7. 90,
INDEX AD SYRIACUM BREVIARIUM
Mygdonius mart. 12.
Nakib pr.
Nakib diac.
Nemesius sept. 10.
Nersas ep.
Nucraeus pr.
Nymphidius presb. sept. 5.
Oceanus sept. 18.
Octavius iun. 1.
Ormisdas pr.
Orontius nov. 15.
Pambak pr.
Pamphilus presb. feb. 15.
Papias iun. (post) 12.
Papas pr.
Papas diac.
Pappas apr. 3.
Paulinus aug. 25; sept. 7.
Paulus ap. dec. 28.
Paulus ep.
Paulus pr.
Paulus apr. 13; maii 18; aug. 11.
Pelagia oct. 8.
Peleusius presb. apr. 6.
Perpetua mart. 7.
Pelrus ap. dec. 28.
Petrus ep. nov. 24.
Petrus pr.
Petrus mart. 12.
Philanthes aug. 18.
Philippus ep. mart. 27 ; oct. 22.
Philippus iun. 4, 15, 27; aug. 1, 15.
Philoromus ian. 8.
Photius mart. 4.
Plato iun. 22.
Plotinus nov. 21.
Polycarpus ep. feb. 23.
Polyearpus ian. 27; maii 23; oct. 97.
Polyeuctus ian. 7, 22; maii 90.
Primus ian. 22.
Prosdocia apr. 20.
Proterius maii 21.
Pueri tres ian. 24.
Pueri X iun. 15.
Pueri Ancyrani sept. 23.
Quirinus mart. 4.
Rhodopianus apr. 30.
Romana mart. 12.
Romanus nov. 18.
Rufus apr. 19.
Sabas presb. aug. 27.
Sabinus ep.
B. NOMINA LOCORUM.
91, 29; maii 2, 5, 19, 96; iun. 6, 15; aug.
16, 20; sept. 3, 9, 10; nov. 24.
Amasia aug. 18.
Ancyra iun. 22; aug. 30; sept. 4, 16, 23.
[191]
Sabinus sept. 29.
Sabor ep.
Sadoth.
Samunas aug. 1; nov. 15.
Sariphes pr.
Sasan pr.
Sasius diac.
Satraeus pr.
Saturnilus mart. 7; maii 2.
Satyrus ian. 25.
Secundus iun. 20, 30; nov. 15.
Seleucus sept. 15.
Seleucus Aegyptius sept. 17.
Septimius apr. 18.
Serapio ep. maii 14.
Serapio presb. sept. 14.
Serapio mart. 19; maii 19.
Severus presb. oct. 93.
Silas pr.
Silvanus sept. 9; oct. 26.
Sinai.
Smaragdus mart. 12.
Sostratus iun. 8.
Stephanus dec. 26.
Susi pr.
Symeon ep.
Symeon pr.
Tatianus iul. 19.
"Theodota sept. 3.
"Theodotus presb. nov. 14.
"TTheodotus iun. 19.
"Theodulus apr. 4.
"Theophilus iun. 27; nov. 3.
"Theoteenus oct. 4.
"Thraseas oct. 97.
Timotheus apr. 8; maii 20.
Tiraeus pr.
Tirinus iun. 7.
Titus ian. 25.
Verus pr.
Victorinus mart. 6; iul. 19.
Vitus ian. 20, 26.
Xystus ep. aug. 1.
Zacchaeus oct. 3.
Zebinus ian. 13.
Zeno ian. 19; feb. 23; sept. 2.
Zenobius iun. (post) 12.
Zizi pr.
Zoilus maii 23.
Zosimus iun. 1.
Zotieus aug. 21; oct. 21.
Antiochia ian. 13, 24, 30; feb. 4; mart. 4,
11, 27; apr. 8, 20; maii 5, 21, 29; iun. 1,
8, 19; aug. 1 (in Ceratea), 14; oct. 3, 8,
17, 26 ; nov. 15, 18.
Ph
E
[192]
Aphrodisias apr. 30.
Aramaei.
Arbela.
Artagira.
Asia feb. 23; oct. 16.
Axiopolis maii 12.
Bethlaba.
Bithynia maii 18.
Bononia dec. 30.
Byzantium maii 19;— cfr. Constantinopolis.
Caesurea Cappadociae mart. 2; maii 28;
iun. 11 (post) 12; nov. 3, 24.
Caesarea Palaestinae feb. 15; maii 30.
Cappadocia v. Caesarea Capp.
Caria apr. 30.
Caschar.
Ceratea v. Antiochia.
Chalachene.
Chalcedon sept. 17; oct. 13.
Chelmin.
Chirchaseleuci.
Chulsara.
Chuzaina.
INDEX AD SYRIACUM BREVIARIUM
| Constantinopolis maii 11,19; — cfr. Byzan-
tium.
Corinthus apr. 16.
Ctesiphon.
Edessa sept. 2; nov. 15.
Eumenia oct. 27.
Galatia sept. 15.
Germaea.
Hadrianopolis oct. 22.
Heliopolis ian. 6.
Heraclea Thraciae ian. 7; mart. 26; — cfr.
Perinthus.
Hierapolis Phrygiae oct. 25.
Hierosolyma dec. 26, 27; mart. 11.
Isauria iun. (post) 12.
Laodicaea Phrygiae iun. 27.
Laodicaea iun. 23; oct. 9.
Lystra maii 93.
Machuza.
Melitene ian. 7; maii 3; nov. 21.
Mezene.
Nicaea ian. 19, 27.
Nicomedia ian. 7, 8, 14, 90, 92, 94, 25, 26;
feb. 24; mart. 1, 4, 6, 12, 13, 95; apr. 6
δ
98; maii 4, 7, 10; aug. 1, 15;
oct. 9, 7, 20, 30; ui ^ ᾿ς
Nicopolis aug. 11.
Nisibis apr. (post) 6; maii 23; iul. 15, 30
Noviodunum maii 25; iun. 4, 1
Palaestina maii 30; v. Caesarea Pal,
Pergamus apr. 13.
Perinthus sept. 29; nov. 13,14; cfr. Heraclea
Persis. j
Phrygia iun. 27, 30; aug. 13; oct. 95, 27.
Risadar.
Roma dec. 28; aug. 1.
Sacharcart.
Salona apr. 11, 18.
Scenae.
Selencia (Persica).
Sirmium apr. 6, 9; iun. 20; aug. 29,
Synnada iun. 30; iul. 19; aug. 13, sept, 90,
Telsalila.
"Thessalonica mart. 14; apr. 2.
"Thracia ian. 7; mart. 96; oct. 92,
"Tomi apr. 3; iun. 5, 10.
AD PROLEGOMENA.
P.m, not. 6, pro V. Ebert, ete. lege A. Ebner,
Gebetsverbrüderungen.
P.xvi not. 2, pro Iudicio lege Indicio.
P. xuvi, 1. 7 ante finem capituli IT, dele comma,
et lege aut non fuerunt.
l. paenultima paginae, lege patriam.
xnvit, 1, 20, pro reperienda lege reperiendae.
Lvi, ad 4 maii, lege in graeco xax ' pro zai οἱ,
ixm, l.5« fine et p. nxiv 1. 4 pro ἐφονήθησαν,
lege ἐφονεύθησαν,
Ἢ Ὁ Ὁ
AD CODICEM BERNENSEM, COL. 1,
Prid. k. mart. dele notam ὃ.
AD GODIGEM EPTERNACENSEM COL II.
1. 3 pro [pone].
l. 1 pro nerci lege nerei.
Pr. k. ian.
III id. maii
IILid.maii 1. paenult., pro antisiodo /ge auti-
siodo.
Vk.aug. 13philippi.
{ΠῚ non. sept. 1. 2 par, scilicet ut in casu. praece-
denti, cum p non vero cum p.
Ap Rich. er Excerpta YN GOLUMNA II.
Errore amanuensis accidit ut inde a. martio
mense fere semper ΠῚ scriptum. fuerit pro E εἰ
vice versa, Qua de causa numeri mutandi sunt
diebus infrascriptis :
6,3 id. ian. ; 10 k. feb.; ἃ k. mart. ; 6 id. mart.
(in parenthesi) ; 8 id. apr. ; 10, 9 k. maii; 5 non.
maii;2id, maii; 14, 11, 7 k. iun.; 13, 10 k. iul.;
7 id. iul.; id. iul.; 16, 10 k. aug.; non. aug. ; 19,3
k. sept.; 3 non. sept.:7 id. sept. ; 17, 12, 9 k. oct.;
17, 14, 8 Κι noy.; 7, 2 id. nov.; 16,8, 5, 3 k. dec.
III k. ian. in fine adde sci albani martyr.
XVI k. feb. post etc. supple Speosippi Neo-
nis.
IV k. feb. post amati adde (E! armati).
XVIk, mart. ἐπ fine, post victoris adde
F. Sanctorum Castule Magni
Zenonis Apollonii Zosimi Ba-
rabae Zocii Rufini.
pro L. servuli iuliani elc. scribe
In Africa natale ss. secundi
salurnini felicis et aliorum
VIII k. mart.
XVII. À
Xk.mart, — ich. — post nemesie adde et
didimi.
V.k. mart. — Exc. — ante! adde Bedae.
ERRATA.
Pr. k. mart.
VIIILk. apr.
V id. apr.
V non. maii
XVI k. iun.
XIII k. iul.
III k. iul.
Pr. k. iul.
non. iul.
VIIL id. iul.
XII k. aug.
VIII k. aug.
III id. sept.
VI k. oct.
IIII non. nov.
VIII id. nov.
XIII k. dec.
XI k. dec.
VIII k. dec.
Exc.— linea paenult.,deleFlor.;
ante cod. A adde BF.
πο. — pro rutil. lege rutila.
Rich. — post donati adde: Quae
sequuntur addidit manus sae-
culi XIV.
το, — pro Rome lege Hiero-
solime.
Ere. — pro adriana lege
adrians.
KExc,— insere F. ante Ravenna.
KExc, — 1. 2 pro peiri lege petri ;
l. 4 navatiani... DGCGC LXXIIII.
Exc. — 1. 2 pro zelati lege
gelati.
Rich. — l. 1 eracli.
Το, — l. 4 post xvi. insere :
in Syrmia parenti ceciriae
quarti corniliani eum aliis L.;
1.4-5 pro Corneili/ege Cornelii.
KErc. — in. fine adde : Cod.
s. Maximini : nat. s. Pan-
crati.
adde E! ante E?.
KExc, — 1. 1 in parenthesi, lege :
E! Turego.
ante E! insere : Prius migigni.
Rich. — pro ed lege eius.
notae 1 ad. Rich. adde : fortasse
gertinent ad diem praeceden-
tem.
Exc. — dele E! nicoferi mu-
ciani ete.
Exc. — dele E? Antiochia efc.
Exc. — adde in fine : O. Nat.
saneti Grisogoni et Crescen-
tiani qui sepultus estin eimi-
terio Priscillae.
AD CODICEM WISSENBURGENSEM COL. III.
id. aug.
III k. ian.
Pr. k. ian.
TIII id. ian.
VIII k. feb.
III k. feb.
V id. feb.
XIII k. apr.
III non. apr.
1. 2 pro naoxxxit lege DCCLXXXII;
1. 3 pro sci lege sic.
GETERA.
in fine adde : S desinit in Gleti.
1. 4 S om. hilarinae; 16.8
exorciste, cetera cuncta om.
post 7 supple C.
1. 5, pro popiae lege papiae.
1. 4, hippolyti.
1.3, memoriam. Ansberti (pro
Ausberti).
1. 6, post. Adnotatio Fontanel-
lensis in C, adde : et S.
1. ult. dele M. V. heumisit.
XXV
Amm Nam
| aj
. P
[194]
Pr. id. apr.
XVII k. maii
XI k. maii
III id. iun.
III k. iul.
k. iul.
VIIII k. aug.
Pr. id. sept.
III k. sept.
III non. sept.
VI non. oct.
HII k. nov.
Pr. non. dec.
ERRATA.
-
37 wv. ll, pro Caput lege
Capunt.
. 8M galati, lege M galatin.
. 3C felicis filii vitalis.
1 post. L. M. V. pro S. lege s.
.18 pro cum aliis V. L. lege
cum aliis vi; 1. 19 C. pota-
minae.
.9 ita lege : C. martyris. ro-
mae gaii; L. om. romae; M.
gaii.
. 9 in parenthesi : emirita.
. 6-7 vv. ll., lege natalis sancto-
rum diofoli et tolle parenthe-
sim.
1. 3 ev. Il. quae ad d. pr. s. adn.
inclinatis litteris ezprimenda
fuerunt,
Rursus inspecto. codice patuit
mentionem s. Ambrosii Seno-
nensis ad 2?" manum codicis
S. fuisse referendam.
1. 6 pro L. platonis lege L. V.
]. 1 inclin. litteris scribenda fue-
runt verba autogr. Nevelonis.
]. 1 ehristiani e! dele parenthe-
sim.
— ———t-
“-- μὰ
AD vARIAS LECTIONES IN GOLUMNA ΠΙ.
Misero casu accidit ut in enotanda. varietate
codicis L, Rossius noster non. codicem sed. Floren-
tini. editionem. adhiberet, neque de erratis per-
multis quae ipse Florentinius corrererat rationem
haberet. Igitur. hic accipe quomodo emendandae
sint lectiones illius codicis :
III k. ian. ]. 1 Severi.
1Π| id. ian. ]. 7 habentur, ut in fertu.
III id. ian. 1. 3 absolami; l. 10 hortinsi.
XVI k. feb. 1. 3 tecussae; 1. 4 satae, u£ in
textu.
XIIII k. feb. ]. 11 «t in textu.
XI k. feb. ]. 12 tyci.
VIII k. feb. 1. 9 ut M.
VII k. feb. ]. 6 antemiasius.
VIII id. feb. ]. 3 sanctae; l. 4 revocatae.
V id. feb. 1. 10 orion, μέ text.
Prid. id. feb.
XVI k. mart.
XV k. mart.
l. 8 eulaliae, ut f.
1.7 dele variam lect.
1.3 dele var. lect.; 1. 9 aventi,
ut t.
]. 8-9 ut M.
1. 5 dele v. ἰ.
XIII k. mart.
XII k. mart.
XI k. mart. 1.3 barechei; 1. 4 mavili, ut M.
VIII k. mart. 1.3 ut M; 1. 6 dele v. I.
VII k. mart. 1. 6 cariniani, πὲ f.
VI k. mart. ] 3ut C.
Prid. k. mart.
V non. mart.
Prid. non. mart.
l. 7 gatthei.
1. 11, 12, 14, dele var. lect.
l. 11 plamfagonii, μὲ f.
Non. mart. 1. 10-12 sueundae efiam 1".
Vlid.mart. — 1.6-8 corporis etiam L.
IHIid.mart. 1 4necar, ut V; 1. 19 smirnae,
ut t.
1. 2 matriciae, ut t.
]. 9 frotinae, wt V; 1. 6 dele
var. l.
III id. mart.
Pr. id. mart.
XVI k. apr. ]. 3 dele v. l.
XIII k. apr. 1. 3 dele varias l.
XIII k. apr. ]. 4 valentini, wf cett.
XI k. apr. ]. 1-2 dele v. l.
VIII k. apr.
IIII k. apr.
9 Kk. apr.
K. apr.
III non. apr.
Non. apr.
VIII id. apr.
III id. apr.
Pr. id. apr.
VIIII k. maii
. maii
VI k. maii
.maii
. maii
.maii
Pr. k. maii
VI non. maii
Non. maii
VIII id. maii
VI id. maii
V id. maii
IIII id. maii
Pr. id. maii
Id. maii
x. lun.
XV k. iun.
XIII k. iun.
. iun.
. iun.
x. jun.
k. iun.
K. iun.
ΤΠ non. iun.
III non. iun.
Pr. non. iun.
Non. iun.
V id. iun.
Pr. id. iun.
VII k. iul.
VI k. iul.
V k. iul.
ΠῚ k. iul.
K. iul.
V non. iul.
IIII non. iul.
Pr. non. iul.
]. 9 romoli firon.
]. 4 acacie.
Anil. vualframno, ut cett.
]. 9 dele v. l.
1. 4 pacrati, mirea, μέ y
1. 6 sanctarum, wt t.
9 dele v. l.
. 4 filoni, ut t.
39 variarum lect., tolle L Fla-
vini.
. 5 theodorae ut MV; l. 7 dele
v. l.
. 11 dele v. l.
. 8germani, ut f.
. 9 panni priani; l. 12 gemil-
lini.
. 10 non omittit dep.
. 4 eodonioni ; baseli,-wt t.
A7 non om. item crispini; l. 21
dele v. 1.7 1. 95 telisfori.
10 presbiteri (non presbite-
ris).
. 7 agustini sine episcopi, uf f.;
1. 19 varr. lectt., dele L. iusti-
niani; l. 12 floridiani, μέ f.
9 marciae, ut 1.; l. 11 stialae,
ul t.
1. 10 maiuli, wt t.
1. 6 sippioni ut t.
|. 7 pancrati.
l.
l.
—Ó——-—
"Ὁ
8-9 σσσιπι, uf t.
8 dele v. l.
1. 3 menerini, ut M V; l. 10 non
om. epi.
]. 4 diac., ut t.
1. 5 dele v. l.
l. 5 zoeli... timini, ut t.
]. 1 zetoli, ut t.
1. 13 carelli, uf t.
|l. 13 lauticae, μὲ M V; 15-16
dele v. Ἰ.
. 11, 12 dele vv. ll.; p. [71], 1. 12
(vv. ll.) ninae, sepaci, μέ cetf.;
1. 21 (vv. lI.) sillire, ut MV.
. 9 pauli pauli, κί V; 1. 12-13
fortunatae, uw MV; 1. 14
evanciae; l. 15 sammate, uf
MV; 1. 19 datulae, wt t.;
p- [72], 1. 34 (vv. 1l.) dele (L.
[rontei) ; p. [73], 1. 7 (ev. 11.)
dele (L. terii); 1. 38 commini,
ut. ἐν; |. 40 petamiae, wt f.;
p- [73]1. 39 (vv. 0I.) iannicae.
. 4 dele v. l.;. 8 passemi, ut t.;
l. 18 napori, uf t.; 1. 21 tyto-
rii, ut. ἐς; l. 96 oberci, ut t.;
|. 31-32 romoni ; l. 32 verani,
ut t.
|. 11 dele v. .
l.5sappe, ut. V.
l. 4 πον 0m. mar.
]. 1 dele v. ἰ.
]. 1-2 dele v. l.
l. 3luciae, ut MV.
l. 4 niliani.
l. 12 phesiei, ut t. -
l. 13 »on om. beati.
1. 8 dele v. l.; 1. 9 severi, ut C.;
1. 19 dele v. l.
l. 9 syrmia, uf ἐν; 1. 8-9 dele
v. l.
l. 4 archetis, ut. V.
Non. iul.
VIII id. iul.
VI id. iul.
V id. iul.
ΠῚ id. iul.
1d. iul.
XV k. aug.
XII k. aug.
VIII k. aug.
VII k. aug.
III k. aug.
K. aug.
III non. aug.
V id. aug.
IIII id. aug.
Id. aug.
XVI k. sept.
XIIII k. sept.
XII k. sept.
VIII k. sept.
VI Kk. sept.
V k. sept.
K. sept.
ERRATA.
l. 4 partheni parni; l. 5 ani-
mias pydiui.
1. 5 prameati, l. 10 dele v. 7.
1.9 dele v. l.
l. 13 prodiciae, ut M V.
1.7 dele v. 1.
1. 6-7 Niciuis, ut t.; l. 13 eotropi,
ut t.; l. 20 dele v. l.
1. 19 dele v. 1.
1.7 id.
1.2 id.
1. 11audaiae.
l. 8 ammonii, μέ £.; l. 11 dona-
tulae, ut t.
1. 3 dele v. I.
1. 3 acelli.
1. 2 dele v. l.; 1. 9-3. crescentia-
nae,ut MV; ]. 8-9 iamaraedi,
ut V; l. 14 sactiri; l. 15 ladici,
ut t.;l. 18 iuriani.
1. 15 dele v. 1.
1. 5 dele v. l.; 1. 6 antioci.
1. 3 dele v. l. ; 1. 6 disei.
1. 2-3 dele v. 0.
1.7 sevi, ut SV.
1.8 mil.
1. 16 caesarii, uf cetf.
]1. 13 iubiani.
1. 6 dele v. l.; |. 19 bettausia, uf
MV.
Pr. non. sept.
VI id. sept.
TIT id. sept.
Pr. id. sept.
XVII k. oct.
XVI Κ. oct.
XIII k. oct.
V k. oct.
IlII k. oct.
III non. oct.
VI id. oct.
XVII k. nov.
XIII k. nov.
VIIII k. nov.
Non. nov.
VIII id. nov.
VI id. nov.
Id. nov.
XVI k. dec.
XI k. dec.
X k. dec.
I1 k. dec.
K. dec.
Non. dec.
IHE id. dec.
III id. dec.
[195]
1.7 dele v. l.
1. 10 paneti, μέ ἐ. ; 1. 11-19 ara-
pionis.
1. 3 cupsici, ut t. ; l. 8-9 oroponi,
ut MV.
1.9 evanti, ut MV.
1. 6 merubi, ut MV.
1. 9 dele v. l.
l. 2 dele v. l.; 1. 14 musci; l. 15
betoria, ut V.
1.4 dele v. L.
1. 3-5 longesae, ut cett.
l. 5 marsi, ut t.
1. 2 secundi, ut V.
1.1 dele v.1.; 1. 3 nerei, ut t.
1.4 euticis, ut £.
1. 5 flauini, μὲ t.
l. 6 martii.
l. 10 dele L.
1. 2 simphronii, μὲ V.
l. 11 brici.
1. 11 frontoni, ut V.
1. 3 dele v. l.; |. 8 seodoli.
l. 4 erisogeni, μέ V.
]. 2 euceri, ut V.
1. 4 alequati, ut V.
1. 6 dele v. l.
l. 3 miggini, μέ f.; 1. 8 dele v. l.
Ἰ. 5 emeriti, μέ t.
in 2 ^L
INDEX SANCTORUM
IN TOMUM II NOVEMBRIS.
A
Agricola martyr Bononiae. — COMMENTARIUS PRAE-
vius. S 1. Fontes historici 933. $m.SS. Agri-
cola et Vitalis in multis martyrologiis laudati.
De officio eorundem 934. ὃ m. Quo tem-
pore, loco et supplicii genere passi sint saneti
martyres, et de prima eorum sepultura 236.
S$iv. Inventio corporum SS. Vitalis et Agri-
colae 938. — S v. Bononiensium civium cultus
erga sanetos marl yres ; variae corporum eorum
Bononiae translationes et recognitiones sol-
lemnes 239. S vr. Reliquiae SS. Vitalis et
Agricolae extra Bononiam, praesertim in Gallia
etin Hispania 944. — S. Awnnoslt ENCOMIUM DE
SS. AcnicoLA ET στα 945, — EprsrULA S. An-
BROSIO ATTRIBUTA DE MARTYRIO SS. AGRICOLAE ET
VirALIS ET DE INVENTIONE. EORUNDEM CORPORUM
946. — Passio SS. AcnicoLAE ET VirALIS 9AT.
— Gnrcomms TunoxENsIS DE SS. AGRICOLA ET
VirALr 249. — MinacuLA SS. ViraLIs ET AGRI-
cOLAE 950. — ''RANSLATIO CORPORUM SS. ViraLIS
ET AGRICOLAE 252.
Alpais virgo Cudotensis in Gallia. — CowwENTA-
nis PRAEVIUS. S 1. Cultus B. Alpaidis nuper con-
füirmalus 167. — S τι. Enumeratio documento-
rum de S. Alpaide 167. — 8 m. De loco et
tempore nativitatis B. Alpaidis 171. ὃν. De
variis codicibus Vilae B. Alpaidis 171. $v.De
gloria postuma B. Alpaidis 172. — VirA B. Al-
paidis. LiBER PRIMUS, Capvr 1. De morbo B. Al-
paidis et eius orationibus ad Christum et
B. V. Mariam 175. — Carvr n. B. Alpais sana-
tur per B. V. Mariam quae ei apparet 178.
Capvr ir. B. Alpais, sanitate recuperata, prima
sua editmiracula 180. — LIBER SECUNDUS, CAPUT 1.
B. Alpais sacra communione ab ipso Christo
reficitur; eius revelationes de Eucharistia 182.
Carr n. Aliae B. Alpaidis revelationes
184. — Carur ur. Revelatur B. Alpaidi sors
defunctarum animarum 187. LIBER TFRTIUS,
Capvr 1. De variis visionibus et revelationibus
B. Alpaidis 190. Capvr n. De visionibus quas
incaelo vidit B. Alpais 193. — CaruT nt. Visio-
nes quas vidit B. Alpais de gloria beatorum
193. — Capur ιν. Visiones quas vidit B. Alpais
desuppliciis reproborum 195. — Carvr v.Variae
aliae revelationes 196. LiseR. QuARTUS, CA-
pur 1. B. Alpais, fugato daemone, videt S. Tri-
nitatem, Eliam οἱ Enoch et iterum poenas
reproborum 198. Carvr n. B. Alpais inte-
gram in sua inedia hostiam sumit, iubente
B. V. Maria; plurium secreta cognoscil 200.
Capvr m. Visiones de inferno et daemoni-
bus 902, —Capur iv. Visiones caelestes quas
habuit B. Alpais 904. — Carur Y. Varia mira-
cula edita a B. Alpaide; de natura visionum
eius 205, — ApDiTAMENTA AD Viraw B. ArpArDIS
907.
Amantius episcopus Ruthenensis in Gallia. —
CowwENTAnmUs PnAEviUs. $ 1. De fontibus histo-
riae S. Amantii 270. ὃ m. Quo tempore
vixerit S. Amantius; an sedem Lodovensem
aliquando tenuerit et an monasterium condi-
derit apud Rulhenam 972. ὃ mr De cultu
S. Amantii 274. — VirA S. AuaxrI 276. — Mi-
mAGULA S. Awawrm PosT wonrEM 282. — Fna-
GMENTA VITAE ROMANAE 287.
Amantus martyr in Africa 232.
Amicus monachus in Aprutio. — CowwENrARIUS
rRAEvIs. ὃ τ. De S. Amici memoria in fastis
sacris. Num. idem censendus sit cum. Amico
sacerdote Rambomensi89. —$u. Duplex Vita
S. Amici, altera saltem coaeva. Saneti historiae
breve compendium 91. — VirA PRIMA S. Awict
99. — ViTA SEGUNDA S. Auct 100.
Baya virgo in Scotia 75.
Berardus Marsorum episcopus. — CowwENTARIUS
pRaEviUs. ὃ 1. De Actis S. Berardi 125. ὅπ.
Elueidantur quaedam facla vilae S. Berardi
196. Sm. De gloria postuma S. Berardi 127.
— Vira S. Brnanpt, CaPur 1. S. Berardi paren-
tes, institutio tam religiosa quam litteraria, et
fata diversa usque ad susceptum episcopatum
199. —Caur π. S. Berardi iam episcopi labo-
res apostolici, pius obitus 131.
Birnstanus episcopus Wintoniensis in Anglia. —
COMMENTARIUS PRAEVIUS 450. — VirA S. BIRNSTANI,
AucronE ANoNYwo 496. — CowrENDIUM VITAE
S. ΒΙΆΝΒΤΑΝΙ 458.
Cc
Caesarius martyr in Africa 232.
Clarus eremita. et martyr in pago Vulcassino. —
COMMENTARIUS PRAEVIUS. 8 1. Recensentur anti-
quiora, quae supersunt, de S. Claro monu-
menta 436. Sir. Quo tempore et loco S. Cla-
rus vixerit 439. — 8 nt. De rebus a S. Claro
gestis, deque recentioribus eius Vitae scriplo-
ribus 443. $1. De gloria postuma S. Clari
AM. — Appendix. De commenticio S. Claro
Villacassinensi in Hispania 450. — Vira S, Crant
MARTYRIS AUCTORE ANONYMO 451. — FRAGMENTA
CARMINIS LEONINI DE S. CLARO 495.
INDEX SANCTORUM
Domninus martyr Nicaeae 253.
Emericus sive Henrieus dux; filius S. Stephani
Ungarorum regis. — CoMMENTARIUS PRAEVIUS. $1.
Deantiquitate et auetoritate vitae anonymae
S. Emerici 477. $u.Dehis quae circa S. Eme-
ricum in aliis monumentis leguntur 481. ὃ nt.
De cultu. ecclesiastico S. Emerici 484. — VrrA
S. Hrsnici nvcis 487.
Ermengaudus episcopus Urgellensis in Hispania.
— COoMMENTARIUS PRAEVIUSs. $ r. De genere S. Er-
mengaudi et eius promotione ad regimen
episcopale 77. ὃ πι. De primatu in ecclesiam
Rotensem a S. Ermengaudo suae sedi Urgel-
lensi vindicato 78. — S ur. De reliquis a S. Er-
mengaudo in pontificatu usque ad obitum
gestis 81. — 8 rv. De libello Vitae S. Ermen-
gaudi οἱ de eius gloria postuma 82, — VirrA
S. EnwExaAvDI 83. — ΤΈΞΤΑΜΕΝΤΙ S. ERMENGAUDI
iUDiCIALIS PUBLICATIO 85. — Orriciuw S. EnMEN-
GAUDI 86.
r
Florus episcopus Lodovensis in Gallia. — CowwEN-
TARIUS PRAEVIUs 267. — VrrA S. Froni ex. BEn-
NARDI GUIDONIS SPECULO sANGTORALI 268. — Lz-
CTIONES LEGENDARII MoirssiAcENsIs 269.
Francisca ab Ambasia Britanniae ducissa. — $ 1.
De antiquioribus B. Franciscae biographis 520.
Sir. Synopsis vitae B. Franciscae 522. ὃ ur.
De gloria postuma B. Franciscae 525.
G
Gibrianus vide Gobrianus.
Girardus monachus O. S. B., Andegavi in mona-
sterio Saneti Albini. — CowwENTARIUS PRAEVIUS
491. — Vira S. Ginagpr. CorEssonis. Capur. 1.
S. Girardi nativitas ac pia institutio; primordia
vitae monasticae apud Sanctum Albinum ac
mansio in praedio Brociaco 494. ^ Capur 1.
Beati Girardi continuatum ieiunium, dura pae-
nitentia atque miraeula 496. ^ Carur ur. B. Gi-
rardus propheliae dono gaudet, alia miracula
patrat, pieobil 499. — MinaAcuLA S. Ginanpr 502,
Gobrianus episcopus Venetensis in Britannia
minori 72.
Gregorius martyr in Africa 232.
Gregorius fundator et primus abbas Porcetensis
prope Aquasgrani.— COoMMENTARIUS PRAEVIUS.
ὃ 1. De historia S. Gregorii deque gemina eius
Vita olim conscripta 458,598. 8 ii. De fundalione
monasterii Porcetensis 461. ὃ m. De cultu
ecclesiaslico S. Gregorii 462. — σῖτα S. Gng-
comm ABBATIS PRIOR 463. — VirA S. Gneconn
ABBATIS PORCETENSIS POSTERIOR 467, 599.
Gulielmus eremita in dioecesi Argentoratensi 74.
Helena sanctimonialis ex ordine S. Clarae Assi-
siensis Patavii in Italia. — CowwENTARIUS PRAE-
vius 509. — (Ομρενριῦν VrTAE B. HruENaE 519.—
Vira Er. visioNEs B. HELENAE, AUCTORE SiccoxE
PorrxTONo 512.
Hermaeus presbyter, marlyr Myrae in Lycia 225.
Idda comitissa de Toggenburg in Helvetia. —
CouwENTARIUS PRAEVIUS. $ 1. Recensio documen-
torum de S. Idda 102. — $ π΄ De legenda Id-
diana apud Fisehingenses edita et rescripta
103. Sum. Vitae S. Iddae chronotaxis 104.
& rv. De translatione corporis S. Iddae 104.
8 v. De festo S. Iddae 106. — 8 vr. De anti-
quo officio et missa in honorem beatae Iddae
108. Sv. De sacello, sepulero et imaginibus
S.Iddae 110. — 8 viri. De festo beatae Iddae
extra monasterium Fischingense 111. — 8 ix.
De reliquis signis cultus S. Iddae adhibiti 113.
8 x. De miraculis et sanctitate S. Iddae 114.
8 xi. De labore impenso pro elevatione cultus
S. Iddae 116. 8 xm. Prodigia per merita
S. Iddae facla 119. — S xur. Gritica inquisitio
119. — LrsENpa S. IppaE 190. — MinaAcULA
S. Ippag 125.
Ioannieius monachus in Bithynia. — CowwENTA-
mius PRAEvIUs. 8 1. De S. Ioannicii cultu eccle-
siastico 311. S n. De Actis S. Ioannicii 313.
8 nr. Chronotaxis Vitae S. loannicii 318. 8 1v.
De monte Olympo et de monasteriis ibidem
constitutis 322. ὃ v. De S. Petro Atroensi,
S. Ioannicii coaevo et socio in monte Olympico
395. ἃ νι. De S. Ioannicio analecta ex variis
3926. — VrrA S. loANNICII, AUCTORE SABA MONACHO.
Caur. 1. Ortus et primi anni S. Ioannieii, gras-
sante haeresi iconomachorum 333. CaPur m.
S. Ioannicius convertitur ex haeresi iconoma-
chorum. Eius in bello contra Bulgaros praeclare
gesta 337. Carvr πὶ. S. Ioannicius monasti-
cam vitam profitetur in montis Olympi coeno-
biis, prius in Agaurino, dein in Antidiano. Soli-
larius degit in Cunduriae montibus 339. Ca-
pu 1v. Priora S. Ioannicii miraeula et potestas
in dracones 343. Carvr v. S. Ioannicius prae-
dieit mortem Nicephori et Stauraeii imperato-
rum. Persecutio Leonis Armeni 346. Cur vt.
S. Ioannicius erigit templa in honorem S. Eu-
stathii, B. M. Virginis et apostolorum. Varia ab
ipso patrata miracula 350. Carum vi. Varia
miracula et praedictiones. Congressus cum
S. Theodoro Studita aliisque sanctis patribus
354. Carvr vu. S. loannicius eripit captivos
Bulgarorum, visitat tumulum S. Theophanis
Sigriani, varias praedictiones et miracula edit
359. — Carr ix. Continuatur narratio miracu-
IN TOMUM II NOVEMBRIS.
lorum et praedictionum S. lIoannicii 364.
Capvr x. S. Ioannicius admonet imperatorem
. Theophilum et scribit ad S. Methodium patriar-
cham, ut eum roboret contra detractores eius
370. Carvr xr. S. Ioannicii professio fidei :
male habetur a perverso monacho 376.
Capvr xir. S. loannicius visitatur a S. Methodio.
Eius obitus 381. — AvrERA Vira S. Ioaxwici,
AvcTORE PETRO MoNACHO. Capur 1. Ortus, patria,
parentes S. Ioannicii. Primo militiae deditus,
dein renuntiat saeculo et in monasteriis Agau-
rorum et Anlidii monasticam vitam sectatur
386. Carum ir. S. Ioannicii fama late diffun-
ditur. Eius primum miraculum 389. Carvr ur.
S. Ioannicii prophetiae de imperatoribus Nice-
phoro, Stauracio, Michaele et Leone Armeno
391. Carur 1v. Qua occasione erexerit
S. Ioannieius templa et coenobia in honorem
B. M. Virginis, SS. Petri et Pauli et S. Eustathii
394. — Carvr v. Nonnulla S. Ioannicii miracula.
A fulguris periculo liberat monasterium, per
orationem rapitur in exstasim, puerum a dae-
monibus servat, mulierem energumenam sanat,
fugat daemones et a seipso et ἃ pago quem
infestabant 397. Carvr vn. S. loannicius
praedicit mortem Leonis Armeni et cuiusdam
Heliae monachi, diversa miraeula patrat 401.
Capur vir. S, Ioannieius visitatur a quibus-
dam sanetissimis viris, praedicit mortem Ioseph
oeconomi, vadit ad sepulerum S. Theophanis,
eieitque draconem ab insula "Thasio 404.
Capvr vir. Alia S. Ioannicii miraeula 406.
Carvr rmx. Sequitur enarratio miraculorum
S. Ioannicii. S. Eustratium a. morbo gravi sa-
numfacit 419. — Carr x. S. Ioannicius fidem
suam orthodoxam profitetur, futura multa el
abscondita praedieit 417. — Carur xr. Sequitur
enarratio miraculorum | S. Ioannicii 425.
Capur xit. S. Ioannicius, postquam. Methodium
patriarcham verbis et auctoritate confortavit,
diem supremum obit 430.
Iulianus Gesarellus ex Ordine Fratrum Minorum
Vallis in Istria 517.
L
Lusor puer, confessor in territorio Bituricensi
964.
M
Malachias episcopus Connerthensis, in Hibernia.
— QowwENTARIUS PRAEVIUs. S 1. Vindicatur
S. Malachiae cultus certus ac legitimus 135.
$ i. Documenta. de S. Malachia recensentur;
corundem fontes et auctoritas 136. $ur. De
parentibus S. Malachiae 138. 8 1v. Chrono-
laxis viae S. Malachine 139. 8 v. De missa
et officio in honorem S. Malachiae 141. S$w.
De translatione corporis, de reliquiis S. Mala-
chiae, deque eius cullu in Hibernia 142. — Vira
S. Maracug, Caor 1. S. Malachiae exordia.
Sacris ordinibus initiatus Malcho episcopo ad-
haeret 143. — Carvr it. S. Malachiae in soro-
rem defunctam pielas; monasterium Bencho-
rense instaural; prima eius miracula 148.
: Carvr m. S. Malachias fit episcopus Conner-
: thensis; construit monasterium Ibracense 149.
Capvr rv. Factus archiepiscopus Armacha-
nus, multas patitur vexationes. Pace facta, ex
Armachano fit Dunensis episcopus 151. — Ca-
PUT v. Peregrinalio romana; miracula quae in
ea patrata sunt 15. Carvr vr. S. Malachiae
apostolici labores, laudes et miracula 156.
Carvr vir. Fidem propugnat ; pacem inter dissi-
dentes reformat; lapideam ecclesiam aedificare
aggreditur 161. CaPur vir HRecessus ex
Hibernia, mors et sepultura in Claravalle 164.
Marianus martyr in principatu Lunaeburgensi. —
aT PRAEVIUS 70. — VrrA S. ManiaNt
Maura virgo in Scotia 75.
Modesta virgo et abbatissa Treverensis. $ 1. Cui-
nam coenobio S. Modesta abbatissa praefuerit
999,598. 8 it. Quis monasterii Horreensis funda-
lor exstiterit, quae prima abbatissa 302.
S ui. De cognatione S. Modestae; de ipsius ini-
liis in vita monastica; de S. Chlodulfi episco-
patu Treverensi 306, 598. 8 iv. De cultu eccle-
siastico S. Modeslae 309.
N
Naamatius diaconus Ruthenensis 288.
Nicander episcopus et martyr Myrae in Lycia 925.
o
Odrada virgo Balae in Campinia. — CowwENTA-
mius PRAEVIUS. ὃ 1 S. Odradae mentio apud
martyrologos. De eius Actis. Quo tempore
vixerit 57. — Sm. De reliquiis S. Odradae 59.
8 nr. De cultu 5. Odradae 61. — VirA
SaxcrAE OpRApAE 62. — Orriciux S. OpnapaE
67.
Patrobas, discipulus S. Pauli apostoli 9292.
Perpetua, uxor S. Petri apostoli, martyr Romae
919.
Perpetua martyr in Africa 232.
Perpetuus episcopus ''raiectensis. — 8 1. De histo-
ria S. Perpetui 292. ὃ u. De cultu ecclesia-
stico S. Perpetui et de miraculis eius interces-
sione patratis 295. '
Philologus discipulus S. Pauli apostoli 222.
Pierius presbyter Alexandriae in Aegypto. d I.
De S. Pierii fama apud scriptores ecclesiasticos
et vero eius nomine 954. Sm DeS. Pierii
magisterio catechelico in schola Alexandrina
956. gmr.DeS. Pierii marlyrio 260. gi.
De S. Pierii seriptis261.8 v. Vindicatur 5. Pierii
orlhodoxia 962. ὃ vt. De cultu S. Pierii 264.
Pirminius episcopus Alamannorum et Bavarorum
apostolus. — COMMENTARIUS PRAEVIUS. 81. De
prima Vila S. Pirminii 2. $1. De aliis docu-
mentis cirea historiam 8. Pirminii 4 5 m.De
S, Pirminii patria 6. 8 iv. De S. Pirminii
INDEX SANCTORUM
commoratione in regione Luxemburgica 7, 598.
8 v. De sede episcopali S. Pirmini 8. 8 ὙἹ.
De congressu S. Pirminii cum Sinlazo et utri-
usque itinere romano 10. Sv De profes-
sione monastica S. Pirminii et monasteriis ab
ipso fundatis universim 11. Svr De fünda-
tione monasterii Augiensis 12. — 1X. De fun-
datione monasterii Murbacensis 14. $x. De
aliis monasteriis praeler Augiense ἃ S. Pirmi-
nio fundatis in Alamannia 18. 8 xi. De mo-
nasteriis a Pirminio fundatis in Bavaria 20.
Sxm. De monasteriis a Pirminjo fundatis in
Alsatia 99. — 8 xm. De expositione doctrinae
christianae a Pirminio conseripla 22. ἃ xiv.
De ultimis S. Pirminii actibus, deque eius obitu
etsepultura 93. — $xv. S. Pirminii mentio in
fastis sacris 24. 8 xvi. De cultu S. Pirminii in
regione Luxemburgica 25. ὃ xvi. De cultu
S. Pirminii in monasteriis Hornbacensi el Au-
giae Divitis 27. — S xvi. De reliquiis S. Pirmi-
nii eiusque cultu Oeniponti in Austria 28. —
Vrrak. S. PinwiNI PRIMA ET SEGUNDA 33. —- ΤΑ
wETRICA S. Pmwiwm 47. — LiBER. MIRACULORUM
S. Pmwixi 50. — Orrrceiuy S. Pinus 55.
Porphyrius marlyr Caesareae in Cappadocia. —
CowwENTARIUS PRAEVIUS. 8 1. De eullu S. Porphy-
rii 297. ἃ πὶ De Actis S. Porphyrii 228. —
Acra S, Ponpnynu. Caput 1. Porphyrius minus
in thealro Caesariensi baptizatur per ludibrium
930. — Carvr n. Conversio S. Porphyrii 231.
Carvr πὶ. S. Porphyrius a iudice interrogatus
bovem suscitat, tandem capite plectitur 231.
Primus martyr in Africa 232.
Proculus episcopus Aeduensis 290.
Publius martyr in Africa 232.
Q
Quartus martyr in Africa 232.
5
Saturus martyr in Africa 232,
Secunda martyr in Africa 232.
Simon de Sancto Archangelo Ordinis Praedicato-
rum. — CowwENTARIUS PRAEVIUS. 8 Unica. De
B. Simonis Actis, deque eius prosapia et vitae
chronotaxi 209. — Vira B. Siwoxis Dg Saxcro
AnenaxaELo 211.
τ
Tigernacus abbas in Hibernia 310.
v
Vietor martyr in Africa 232.
Vietorina martyr in Africa 232.
Vitalis martyr Bononiae vide Agricola.
ww
Wolfkangus episcopus Ratisponensis, — Con-
wENTARIUS PRAEVIUSs. S r. De scriptoribus anti-
quae Vitae S. Wolfkangi 527. — 8 τι. De codi-
cibus manuscriptis et editionibus Vitae S. Wolf-
kangi ab Othlono conscriptae 529. — 8 nr. De
reliquis Vitae S. Wolfkangi scriptoribus 534.
8 iv. De sancli patria, natalibus, missione ad
Ungaros et episcopatu 537. ὃ v. De episco-
patu Pragensi primum constituto 541. — $ vr.
De monasterio S. Emmerammi ἃ sede episco-
pali diviso 544. ὃ vi. De S. Wolfkangi vita
eremiliea ; ubi et de quadam beata Willa vir-
gine Salisburgensi 549. ὃ viri. De monasteriis
virrinum a S. Wolfkango reformatis, deque
gestorum eius serie chronologica 552. — Ex
AnwoLpi Lipnrs DE S. ΕΜΜΈΒΑΜΜΟ 558, — VirA
S. Worrkaxat, AvcroRE OrnLoxo. Capvr 1. San-
eli ortus, studia litterarum, incolatus Herbipo-
lensis et Treverensis, monachatus 567. — Ca-
rvT i1. Saneti labores apostolici et episcopatus.
Monachorumet clerireformatio 571. — Carr.
Cura. pastoralis, tenor vitae. Episcopatus Pra-
gensis erigitur 575. — Carur rv. Alia sancti
episcopi gesta, obilus et miracula 579. — Ruv-
TMUS ΡῈ S. WoLrkaNco 583. — GLoRIA POSTUMA
S. Worrkaxcr, $ 1. De. translationibus corporis
S. Wolfkangi deque eiusdem reliquiis 586.
8 i. De eullu. S. Wolfkangi in dioecesibus Ba-
variae el de octo. fraternitatibus eius vocabulo
insigniis 589. — 8 ur. De eultu S. Wolfkangi in
dioecesi Lineiensi et in reliquis Germaniae
partibus 593.
ACTA SANCTORUM
NOVEMBRIS
TOMUS SECUNDUS
DIES TERTIA
SANCTI QUI DE DIE III NONAS NOVEMBRIS SUPERSUNT
Ν, Pirminius, abbas in Suevia.
S. Odrada virgo, in Brabantia.
S. Marianus martyr, Bardowiei
in Saxonia.
S. Gibrianus seu Gobrianus, epi-
scopus Venetensis, in Britan-
nia Armoricana.
S. Gulielmus, eremita in Alsatia.
SS. Baya et Maura virgines, in
Scotia.
S. Ermengaudus, episcopus Ur-
gellitanus in Hispania.
Novembris Tomus 1].
S. Amieus, monachus in A prutio,
S. Ida, comitissa de Toggen-
burg, in Helvetia.
S. Berardus, Marsorum episeo-
pus.
S. Malachias, episeopus Conner-
thensis in Hibernia.
p. Alpais virgo, Cudoti in terri-
torio Senonensi.
B. Simon a Saneto Arehangelo,
0. S, D., in tractu Arimi-
nensi.
CIRCA ANNUM
DCCLV
8. Pirminii
Vita prima,
guam erhi-
bent. codices
saeculi X
9
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO
ALAMANNORUM ET BAVARORUM APOSTOLO
COMMENTARIUS PRAEVIUtS
$ I. De prima Vita S. Pirminii.
1. Hllustrioribus sane divini verbi praeconibus,
qui saeculo VIII barbaris gentibus. Francorum
imperio subiectis a superstitione. idololatrica ad
Christi fidem convertendis operam na varunt,accen-
sendus est. S. Pirminius episcopus, non. paucorum
monasteriorum apud. Alamannos et DBavaros con-
ditor, cuius memoria hac die 3 novembris colitur,
secundum martyrologia, licet forte die praecedente
e vivis excesserit (1). Eius tamen historia multis
adhuc nebulis obsita est, Quam. iam tractandam
aggredimur, postquam scilicet de documentis, qui-
bus praecipue innitetur. nostra disquisitio, paucis
dixerimus.
23. Principem inter haec locum tenet Vita S. Pir-
minii saeculo LX. conscripta, quam. primum TE
Mone (2), recentius. vero novis curis edidit cl. O.
Holder-Egger (3). Is in. sua editione adornanda
novem. adhibuit codices. Quorum praestantissimus
ipsi visus est Sangallensis n. 571, membr., fol.
max., qui quadraginta novem Vitas sanctorum
variis manibus saec. X scriptas continet, inter
quas (f. 296-303) Vitam Pirminii una manu per-
magnis characteribus splendide, pulcherrime,
accuralissime exaratam, quem ita expressit cl.
editor ul viz ter eius lectionem reiceret (&). — Cum
Sangallensi exemplari mire concordat coder Ein-
sidlensis n. 257, membr., saec. X (saec. IX, secun-
dum Mone) et etiam, aliquanto tamen pluribus le-
clionibus variantibus, Engelbergensis 1 !|,, membr.
saec. XII; quo utroque usus erat Mone. — Ad ean-
dem quoque familiam pertinent a) Codex Augiensis,
nunc deperditus, cuius apographon saeculo XVII
a loanne Egone priori Augiensi descriptum servat
archivum | Carlsruhense, unde. lectiones varian-
les suae editioni adiecit Mone, quas merito fere
omnes. neglexit cl. Holder- Egger, utpote manifeste
corruptas. et nullius momenti. Alterum eiusdem,
seu potius ex Egonis apographo desumptum, apo-
graphum anno. 1739 a. P. Mauritio Chardon ad
Bollandianos socios transmissum legitur in codice
olim musei. Bollandiani, nunc bibliothecae regiae
Bruxellensis n. 8930-31. b) Codex olim Sancti
Mazimini Treverensis, quem a. Christophoro Bro-
wero visum esse indicat. notula. Vitae secundae
S. Pirminii ab ipso adiecta (5), ubi codicem legen-
darium esse mediocris vetustatis ait. Huius quoque
apographum servat codex olim musei Bollondiani,
nunc Bruzellensis 807 1.
3. Denique et ab eiusdem familiae codice aliquo
derivata videtur, sed multis locis adulterata, huius
primae Vitae forma quam exhibet. (f. 131-39)
(1) Gfr. infra, num. 96. — (23) Quellensammlung der
badischen. Landesgeschichte, tom. I, pp. 30 et 526. —
(3) Mon. Germ., tom. XV, p. 21, — (4) Ibid., p. 18. —
(5) Sidera illustrium et sanctorum virorum. Germaniae
(Moguntiae 1616), p. 35, — (6) Quellensamml., tom. cit.,
codex Wirziburgensis Theol. fol. n. 34, membr.,
qui olim. fuit. liber monasteri Saneli Petri in
Wissenburg, «t manus saeculi XV in eo notavit,
postea, saeculo. XVII, Collegii Societatis Iesu
Molshemii, saec. X. perpulchre exaratus. In quem
cum incidisset Mone postquam Vitam S. Pirminii
typis expresserat ez codicibus Einsidlensi, Engel-
bergensi, Monacensi 22244 (de quo dicetur num. seq.)
et apographo Carlsruhano, formam illam, quam
appellavit Weissemburgensem, alteri, Einsidlensi
nempe seu Sangallensi, antiquitate et authentia
praestare iudicavit (6); sed, ut recte monuit Holder-
Egger (1), manifesto errore. Nam, quod. praecipui
argumenti loco ad id asserendum attulit, sermonem
scilicet in. codice Weissemburgensi planiorem esse
et emendatiorem, potius ratio esse apparet cur
textum. huius. codicis recentiorem. censeamus. Nec
alia argumenta ab ipso producta quicquam momenti
habent, Non 15 Weissemburgensis formae non pau-
cis locis brevitas : neque enim. adeo insuetum est ut
posteriora. alicuius. Vitae exemplaria plus minus
contracta. sint, et. praeterea nonnullis. etiam locis
forma illa prolixior est (quod ex variantibus illius
lectionibus infra notandis constabit). Non 90 quod
forma. Weissemburgensis in Hornbacensi coenobio
confecta. iudicanda sit, altera. vero in. Augiensi :
nam οἱ Sangallensem formam in Hornbacensi coe-
nobio conscriptam esse facile demonstratur (8), et
quae a. Mone proferuntur. indicia αὐ probandam
opinionem suam de scriptore Augiensi formae
Einsidlensis, comparent quoque omnia in Weissem-
burgensi.
4. A Sangallensi vero exemplari magis abscedit
lectio codicum a). Vindobonensis n. 520 (Hist. eccl.
109, olim 32), membr., fol. min., olim Sancti Blasii
Admuntensis, qui inter alias Vitas f. 103-113" Pir-
minii deformiter et incomposite manu saec. XI-XII
exaratam continet (9); Ὁ) Wirziburgensis Theol.
fol. n. 53, membr., fol. min., olim Sancti Stephani
Wirziburgensis, f. 27-34", pulchre et accurate
saec. XII (saec. XI, secundum Mone) scripti;
c) Monacensis lat. n. 9506 (Ober- Alt. 6), membr.,
fol. maa., saec. XII duabus manibus scripti, qui
est. quartum volumen magni Legendarii Altahen-
sis, Vilas mensium. oct.-dec. comprehendens, ubi
f. 66-69 Vita Pirminii prima manu nitide exarata
exstat; d) Monacensis lat. 29244 (Windberg. 44),
membr., fol. maz., saec. X11 evtr., quinti. scilicet
voluminis magni Legendarii. Windbergensis, ubi
Vita Pirminii legitur f. 117-21; e) Bamber-
gensis E. ILI. 9, membr., fol. maz., saec. XV eza-
p. 598. — (7) Mon. Germ., tom. cit., p. 19. — (8) Gfr. infra,
num. 8. — (9) Quae hoc loco de cod. Vindob. et quattuor
sequentibus referuntur, desumpta sunt ex. praefatione cl.
Holder-Egger, tom. cit., p. 18.
ratus,
C. Ὁ. 8.
et sequiores,
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
À. vati, continentis librum Andreae Bambergensis de
numero
duodecim,
ineunte
saeculo X
viris. illustribus Ordinis Sancti. Benedicti, cui,
excepto prologo, integra. inserta est Vita Pirminii,
fol. 41-43". — Quibus adiungendus est f) Codez
Zwetlensis n. 14, membr., foliorum. 201, mai.
(0,42 0,325), columnis binis exaratus saec. X HT,
ars. seilicet magni Legendarii continentis Vitas
sanctorum mensium. octobris et novembris, nobis a
mq. P. Iulio. Zelenka. bibliotecario humanissime
commodatus; Vita S. Pirminii in eo codice legitur
f. 119:-21».
5. Duas itaque praecipuas. codicum familias
prae manibus habemus, quas designabimus siglis
Aet B ; unaquaeque autem sea codices complectitur.
Quos si attentius invicem. conferamus, imprimis
apparet exemplari Sangallensi (A), quod. arche-
typo. (A) omnium mazime consonare iudicamus,
simillimum esse. Einsidlense (A*), quod. proinde
in eadem. cognationis linea. cum illo ponendum
videtur. Aliquanto magis diversa est lectio codicis
Engelbergensis (A?), cui paulo inferior locus assi-
gnandus. Ex veliquis autem tribus, cognatione ali-
qua propiori inter. se coniunguntur apographum
codicis Sancti Maximini "Treverensis (A) ef codex
Weissemburgensis seu —.WA irziburgensis | Theol.
fol. 34 (A*) quippe qui non paucas lectiones
variantes ipsis proprias et utrique communes exhi-
beant: itaque ex aliquo communi exemplari eos
derivatos censendum. est, quamvis, ut monuimus,
coder Wirziburgensis passim. sive additamentis
sive compendiis sive aliis adulterationibus admissis
peculiarem quandam formam repraesentet. De-
nique Egonis apographum (A^) paucissimas habet
variantes lectiones quae et in aliis codicibus appa-
reant, multas vero singulares, sed. manifeste. ali-
cuius imperiti vel temerarii scribae culpa corruptas,
quas proinde cum cl. Holder-Egger. fere negle-
gendas duzimus. — Alterius vero. familiae (B)
minime omnium a lectione exemplaris Sangallensis
vecedit codez. Bambergensis (B'). Cuius omnes fere
lectiones variantes exhibet Wirziburgensis Theol.
fol. 53 (B*), sed et. praeterea multas ipsi proprias.
Multas etiam sibi proprias, sed utrique communes
(eodem. circiter numero quam B!), praeter non-
nullas proprias singulis, variantes lectiones habent
codices Monacenses lat. 9506 (B^) et 29244 (B).
Idemque dicendum de codicibus Vindobonensi 520
(B*) et. Zwetlensi 14 (B*), nisi quod istae lectiones
longe plures numero in iis occurrunt.
Gradus illos cognationis inter diversa primae
Vitae exemplaria hoce schemate, ut nobis videtur,
sub uno conspectu repraesentare licet :
[ecco
T B
us a "d
pesce
AS M AS p B
ὃ p» Β' Β’
6. Iam quod. ad scriptoris aetatem el. auctori-
"tatem spectat, hunc Pirminio coaevum aut supparem
(1) Cap. 8. — (3) Cfr. infra, num. 92. — (3) Poet. lat., ed.
um (M. tn in-l, tom. II), p. 259.— Ὁ) Ibid., p. 804,
v. 27-30. — (5) M. G., tom. XV, p. 17, et ibid., not. 11. —
(6) Regest. Imperii, tom. I, nn. 514, 515. — (7) Comment.
Acad. Theodoro-Palatinae, vol. VI, hist, pP- 956, 963. —
3
non fuisse liquet. ex prologo, ubi sancti historiam
rem esse indicat diu a multis omissam sapientibus
et paene oblivioni traditam, ef se ideo eam scribere
aggressum ut quae diu incognita latebant seiantur
a multis. Praeterea, ubi de monasteriis agit a Pir-
minio conditis, queritur se. de quibusdam nihil
rescire potuisse, quod. aliqui ex praefatis locis quae
erinde norunt ipsi intimare neglegunt, aliqui vero
nec ipsorum locorum primordia scientes in quibus
vivunt, et a. quibus initium post Deum sumpse-
runt, omnino sunt ignari, quia ubi abundat terrena
cura, refrigescit necesse est caritas divina (1).
Certe ita locutus non fuisset scriptor Pirminii tempo-
ribus aetate vicinus. Attamen ante annum 826, qui
fere septuagesimus. est. post. Pirminii obitum. (2),
Vitam conscriptam fuisse constat. ex. testimonio
Walafridi Strabi, qui in. descriptione. Visionis
Wettini, praedicto illo anno metro concinnata (3),
haec scribit :
Primus in hae (4ugia) sanctus construxit moe-
[nia praesul
Pirminius ternisque gregem protexerat annis.
Huius quisque velit sanetam cognoscere vitam,
Ipsa sepulera pelat: satis ipse probabit in
[Hornbach (4).
Ubi, ut recte. advertit cl. Holder-Egger, dum Pir-
minii vitam cognoscere cupientes ad. Hornbacense
coenobium remittit, satis perspicue indicat. ibidem
sancti Vitam conscriptam erstare.
7. Duplicem confirmationem adiungit cl. Holder-
KEgger (5) ad. ostendendum. Vitam non serius quam
saeculo LX ineunte confectam esse. Nimirum 19 Ser-
mo tam rudis inconditusque, narratio tam simplex,
ne dicam inepta, est, ut constare videatur. libellum
eo tempore scriptum esse, cum studium litterarum
nuper renovatum. parum diffusum et. radicatum
erat. 2e Monendum est etiam, in. Vita Hornbacense
coenobium. semel tantum in fine hoc nomine, ple-
rumque vero antiquo nomine Gamundias nuncu-
qatum. esse, quod. medio saeculo LX fere jam anti-
quatum. erat. In diplomatibus Ludovici Pii an.
814 (0) et aliis duobus regiis ann. 805 et 972 (1)
utrumque nomen Gamundias vel Hornbach uwsur-
patur, in reliquis. chartis. saeculo IX hoc solum
occurrit (8).
8. Er citato supra (9) Walafridi, Augiae Divitis
alumni, testimonio colligitur Vitam illam primum
compositam non esse in monasterio Augiensi, quod
gprius censuerat Mone (10), sed in Hornbacensi,quod.
et ipse deinde Mone, priori sententia mutata, agno-
vit (M): cur enim ad Hornbacenses remisisset Wala-
fridus, si Pirminii Vita apud Augienses servata
fuisset ? Praeterea animadvertit Rettberg (12) in illa
Vita defundatione Augiensis coenobii nonnisi dubia
vel fabulosa tradita. esse, sed et auctorem regionem
Augiensem male novisse, eundem. vero multo dilu-
cidius uberiusque coenobii Hornbacensis originem
et quae. ibidem degens. egerit Pirminius zarrasse,
ut omnino huius coenobii incolam eum fuisse sta-
tuendum sit. Denique et hoc certius probari pote-
rit (13), cum auctor diserte aperteque se Hornbacen-
sem monachum prodidisse videatur, qui (11) felices
praedicans. 608 qui sanctos Bonifatium. et Pirmi-
nium in coenobio Hornbacensi congredientes et collo-
quentes spectare quiverint, dicat : Sed ego indignus
in Dominum confido, quod tales istinc inventi
(8) Vid. ibid., p. 946 sqq. nn. 277, 11, 13, 14.— (9) Num.6 extr.
— (10) Tom. eit. p. 99», — (11) Ibid., p.528. — (12) Kirchen-
Deutschlands, tom. I, p. 51. — (13) Ita Holder-
geschichte
cit. — (14) Cap. 12.
Egger, loc.
erant
conscripta
fuisse videtur
a monacho
Hornbacensi,
quem multa a
S. Pirminio
gesta
latuerunt.
Vita secunda,
ea
cuius unus
4
erant apud illos (scilicet Bon ifatium et Pirminium),
quos superna gratia fecit idoneos illorum sancto
posse interesse colloquio. UJi vox istinc (pro istic
mendose posita) ostendit scriptorem ipsum degisse
in hoc monasterio.
9. Habemus itaque, hanc primam Vitam con-
scriptam esse ineunte saeculo LX a monacho quodam
Hornbacensi, alias ignoto. Cuius sane lucubratio
in historia Pirminii describenda admodum manca
est οἱ ieiunaycum praeter ezordia utriusque coeno-
bii, Augiensis et Hornbacensis, viz. quicquam. de
reliquis S. Pirminii gestis tradat, candide professus
nihil sibi compertum esse de historia fundationis
aliorum. coenobiorum. decem, quae construxit Pir-
minius n. Francia, Bavaria atque Alamannia, sed.
nec ipsa eorum omnium nomina ad eius notitiam
pervenisse, neque quomodo in media aetate
vixerit sanctus in illis et quantos labores tune per-
tulerit, scilicel ob. illorum culpam qui nobis de
praedictis locis illud intimare debuerunt et id vel
neglexerunt. vel turpi. ignorantia laborantes non
valuerunt. (1). Nec, ut rursus scite. advertit. cl.
Holder-Egger (8), chartas ullas vel. libellos adhi-
buisse, nisi narratiunculas quasdam in Willibaldi
Vita sancti Bonifatii olim forte lectas ex memoria
narrasse (3) videtur : quae vero de Augiensis et
Hornbacensis coenobiorum fundatione rettulit, dun-
trat. domestica illorum locorum traditione nitun-
fur. Quae quamvis mazime nobis dolenda. sint,
attamen, ut idem cl. editor conclusit, opusculum hoc
simplicissimum suo merito non caret, utpole quod
solum, si paucas chartas et breves notitias Augien-
sium (atque alias non ita. certas traditiones) exci-
pias, huius apostoli Alamannici memoriam posteris
tradidit.
$ II. De aliis documentis circa
historiam S. Pirminii.
10. Alteram. S. Pirminii. Vitam, euius tamen,
quamvis id non moneat auctor in suo prologo, solus
fons. fuit. Vita. illa prima, de qua anodo dizimus,
edidit. Christophorus Brower. inter. Sidera illu-
strium et sanctorum virorum Germaniae (4), codi-
cem. secutus. Argentoratensem. seu. potius huius
apographum ab eius ecclesiae suffraganeo seu auri-
liario episcopo Adamo Peez transmissum (5) : qui
codex nunc amissus videtur. Postea eandem protu-
lit Ioannes. Mabillonius. inter. Acta. SS. Ord.
S. Benedicti (6) ex editione Broweri et codice
Clesniano (nunc. Parisiensi 5308, saec. XII exa-
rato) (7). Ad. Mabillonii editionem variantes lectio-
nes notavit. Mone (8) ex. codicibus tribus, videlicet
a) Augiensi 21, membr., saec. XII, nunc reposito in
archivo Carlsruhensi, in quo Vitae initium dun-
taxat continetur (cap. 1-6 et compendium cap. 7-10)
mon paucis etiam sententiis abscissis ; unde parum
subsidii ex eo codice ad emendandum textum prae-
betur ; b) Basileensi, signato A. VI. 36, qui
Passionale continet saeculo X V exaratum ; c) Apo-
grapho quod. Egon prior Augiensis saeculo X VII
descripsit ex codice Augiensi nunc deperdito : apo-
graphum. autem. continetur. inter. alia. eiusdem
Egonis Apographa Augiensia in archivo Carls-
vuhensi (9).
11. Praeterea indicatur a cl. Holder-Egger (10)
(1) Cap. S. — (2) Tom. cit, p. 18. — (3) Cap. 12-15. —
(4) Moguntiae, 1616. — (5) Op. cit., p. 25. — (6) Saec. III,
part. πὶ, p. 140, — (7) Sed efr. dicenda infra in prooemio ad
Vitam II. — (8) Op. cit., p. 38-39. — (9) Cfr. ibid., p. 37. —
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
codex Stuttgardiensis membr., fol. imax., saec. XIT,
olim. Zwifaltensis monasterii, qui et ipse praebet
eam secundam. Vitam valde decurtatam, prologo et
compluribus capitibus vesectis : omissa sunt scilicet
ex capitibus triginta et uno, quibus constat Vita in
editione Mabillonii, pars capitis 14, capita 15-20,
extrema. pars capitis 22, ac denique capita 23-28,
ubi agitur de S. Bonifatio (quae etiam in Egonis
apographo praetermissa sunt). — Denique in citato
iam superius codice bibliothecae regiae Bruxellensis
8930-31 (in quo et exhibetur. Vita. ex apographo
FEgonis) repperi apographum ea codice Oenipontano
descriptum, cui subiecta. est haec. attestatio sigillo
munita : Praesentem. copiam cum apographo
suo (quod declinante saeculo XV circiter ex in-
spectis collatisque aliis scripturis eiusdem tempo-
ris confectum esse credi potest) in celeberrimae
Societatis Tesu. Collegio Academico Oenipontano
asservato et mihi ab eodem in hune finem concre-
dito, rite ae attente collatam atque de verbo ad
verbum consonam esse testor requisitus officii
nomine. Oeniponti 17 aprilis 1739. Avrowius Roscu-
MANN, Iuris utriusque Licenciatus... Publieus Nota-
rius. Er eo codice folium integrum deciderat ; quod
ex alio codice suppletum esse testatur idem notarius
his verbis : Fidem de hac suppletione legitima
eapitis 21. et 22. facit mihi aliud apographum
eiusdem Collegii ad initium manuscripti ab eadem
manu rubrica et nota hae insignitum, quae prius
manuscriptum Illustrissimi Helfenstainii id esse
collegio donatum asseruerat, haee eadem, inquam,
manus hane statim ab initio prooemii notam in
margine adscripsit : Autographum P. Wen-
delini Volekii. Exscripsit ex vetusto Ms.
codice, quem una eum saeris S. Pirminii
reliquiis tradidit collegio S. I. Oeniponti
Illustris DD. Schweickardus Comes ab
Helfenstain a» 1576. 2 Novemb. Poterit
igitur alterum ex altero rite redintegrari.
Haec autem verba ita in hoe seeundo codice, cum
quo ea contuli, esse descripta, hisce testor requi-
situs ex officio. Oeniponti 4. Julii 1739. Idem Rosch-
mann qui supra.
12. Auctorem. huius. Vilae. inscripsit. Brower
Othlonum illum qui et S. Bonifatii. Vitam erpoli-
vit. decurrente saeculo. XI, utrum ex. auctoritate
apographi an. sua ipsius coniectura incertum, sed
certo. errore. Etenim. libellus, quem. in. codicibus
saeculi XII iam habemus,nuncupatus est Liudolfo
archiepiscopo, quem. Treverensem fuisse, cuiquam
dubium esse nequit : nullus enim alius archiepisco-
pus huius nominis in. Germania. aut Gallia ab
ineunte. saeculo. IX ad finem. saeculi XII fuisse
reperitur. Inm vero Liudolfus Treverensis e vivis
excessit anno 1008 (11); Othlonus autem floruit post
medium saeculum. XI, quod. constat ex prologo ad
Vitam S. Bonifatii,ubi hanc scriptionem se aggres-
sum esse testatur diu post mortem. S. Leonis IX
qapae (12). Deinde, ut. subiungit Mabillonius (13),
huius Vitae Pirminianae conditor nonnulla. de
S. Bonifatio commemorat quae cum ipsius Othloni
narratione. Bonifatiana pugnant. Praeterea longe
gravior et maturior est scriptio de S. Bonifatio
quam haec de S. Pirminio.
13. Meliori iure. Mabillonius (14) huius. Vitae
seriptorem fuisse censet. Warmannum, Comitem à
Dilingen et Veringen, Baronem in Kiburg, Winter-
(10) M. G., tom. cit., p. 19. — (11) Hermanni Contracti seu
Augiensis Chronic. (M. G., tom. V, p. 119). — (12) Act. SS.
0. S. B., saec. III, part. n, p. 28. — (13) Ibid, p. 136. —
(14) Ibid,
thur
fons fuisse
videtur
Vita prima,
perperam
attributa
est Othlono;
F
probabilius
auctorem
* habet War-
mannun,
ea monacho
Augiensi
episcopum
Constan-
tiensem,
non autem
abbatem
Hornbacen-
sem
homonymum.
B
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 2
thur. οἱ Baden, Landgravium. Alsatiae, fratrem
Jiberhardi: Constantiensium praesulis, Hermanni
Sueviae Ducis praeceptorem, ex Divitis. Augiae
monacho Constantiensem episcopum creatum anno
1026, natione Germanum, virum omni litteratura
doctissimum. adeoque. subtilissimum, qui testibus
Gulielmo Eysengreino (1) et Ioanne Egone priori
Augiensi (2), Vitam S. Pirminii conseripsif, vita
defunctum anno 1034. Certe Warmanni aetas cum
Liudolfi aetate. optime concordat, et per. se valde
credibile. est voluisse Augienses, qui praeter alias
litterarum etiam laudem sibi affectabant, ut et apud
se scriptio aliqua de sancto suo fundatore, prima
Vita elegantior, exstaret.
14. Novam quandam opinionem proposuit
Mone (3), cui et caleulum. suum adiecit I. Frie-
drich (&), Warmannum quidem seu Garemannum
huius secundae Vitae auctorem agnoscens,non tamen
Augiensem illum monachum, sed abbatem Hornba-
censem, qui et. ipse coaevus fuit. Liudolfo Treve-
rensi, quin et eodem quo is anno. 1008 vita. defun-
ctus, ut colligitur er Hornbacensi libro de miraculis
S. Pirminii infra edendo, ubi (5) annus. quartus
Willimanni abbatis, qui Garemanno successit (6),
anno dominicae incarnationis 1012 connectitur.
Duplex. huius opinionis fundamentum protulit
Mone. Alterum, quod lucubratio illa, Liudolfo
inscripta, auctorem habuisse iudicanda est mona-
chum cuiusdam. coenobii Treverensi archiepiscopo
subiecti; Hornbacense autem monasterium. situm
erat in dioecesi Mettensi, quae metropolitanum
agnoscebat. Treverensem archiepiscopum, Augiense
vero intra huius provinciam non continebatur. Alte-
rum, quod si Augiensi monacho illa Vita deberetur,
sane is mon siluisset quae eiusdem. fere. aetatis
Augiensis scriptor Hermannus Contractus (qui vivit
annis 1013-1054) de Pirminii historia commemo-
ravit in
suo Chronico, traditiones utique Augienses
sequens; at vero, si Mone audiamus, mazimam
partem secundae Vitae complent quae de gestis à
Pirminio in Francia occidentali narrantur, et hinc
mazime illa secunda Vita a prima discrepat. Verum
quid. sibi velit haec. posterior observatio, omnino
perspicere nequeo. Kiquidem, si quid. video, ita,
quod. ad res narratas spectat, secundae. Vitae scri-
ptor. vestigiis illius qui primam confecit institit ut
nusquam ab eo discederet, nihil. demeret, nihil
Y COGI * * 5 H
C. adderet,nisi quod Scripturae testimonia et paraene-
ticos sermunculos passim inseruit et quae a. priori
scriptore simpliciter dicta erant, ipse prolizioribus
verborum ambagibus, ut. sibi videbatur, exornavit.
Nee quicquam magis valet prius fundamentum,
cum utique Warmannus ille Augiensis, admodum
nobili domo exortus, facile censeri possit cum archi-
episcopo Treverensi cognatione vel. amicitia coniun-
ctus fuisse et. inde adductus ut. suum libellum illi
muncuparet; et certe in. epistula dedicatoria nulla
apparet oboedientiae aut huiusmodi obsequii pro-
fessio, quae. virum archiepiscopo subditum mani-
festet. Itaque nullam. adesse rationem. censeo cur
Eysengreini et Egonis disertam assertionem respua-
mus et ab utroque dicamus Warmannum. Augien-
sem. Hornbacensi erronee substitutum fuisse. Liben-
ter tamen. fateor. non. tantam. esse auctoritatem
utriusque. illius scriptoris ut conclusionem, solo
(1) Catalogus testium veritatis (Dilingae 1565), fol. 80",
unde desumpta sunt haec omnia de Warmanno memorata.
— (2) De viris illustribus Augiae Divitis, part. i eap. 96,
(ap. Pez, Thes. Anecd., tom. 1, part. ur, p. 686). — (3) Tom.
cit., p. 37. — (4) Kirchengesch. Deutschlands, Vom. 1I, p. 581.
— (5) Cap. 16. — (6) Ibid., cap. 10.— (7) Tom. cit, p. 39 sqq.
— (8) Vv. 66-69, 207, 405. — (9) Cfr. Mone, Anzeiger für
ἂν dd ha diana db
2
ipsoru m testimonio nixam satis firmam arbitremur.
15. Sicut primam Vitam secunda, ita multoque
HUS secundam tertia ducem secuta est, adeo ut
huius scriptor id solum intendisse videatur ut quae
ab auctore secundae. Vitae soluta oratione exposita
fuerant, ipse metris. alligaret.. Unus eam exhibet
codex saeculi XVII, qui nunc. in. archivo. Carls-
ruhano servatur, apographa continens. Joannis
Egonis manu descripta, unde iam variantes le-
ctiones ad. utramque Vitam primam et secundam
excerplas dirimus a. Mone : qui et. tertiam hane
edidit (T). Quam editionem, alio quopiam deficiente
subsidio, et nos. inferius inter. S. Pirminii. acta
repraesenta mus.
16. Vitam hanc ez metri ratione saeculo XII vel
XIII compositam iudicavit Mone. Versus siquidem
sunt caudali seu. qui. bini clauduntur consonante
desinentia; nonnulli (8) dactylici: exudati, qui
praeter hanc consonantiam. in secundo et tertio pede
habent dactylos consonantes (9); alii (10) per seriem
duorum vel. plurium ita constructi ut quot. singuli
verba, tot universi sententias complectantur, quarum
primam prima singulorum er ordine versuum
verba, secundam. eorundem verba secunda, et. ita
porro, conficiant: quas melricas artis elegantias
illius aevi proprias ait Mone.
17. Idem editor huius. Vitae metricae auctorem
fuisse coniecit Henricum illum Augiensem abbatem,
dequo Gulielmus FEysengrin (11): Henricus Comes
a Kalwe, Augiensis... abbas protonolarius impe-
ratorius, legum doctor... Vir omni literatura. do-
clissimus, vitam. S. Pirminii Meldensis episcopi
prolixis commentariis prosecutus est. Obiit ponti-
fieatus anno. xxvij, Christi vero Meexxxvij. Et
Ioannes Egon (12) : Veruntamen neminem (ex
monachis Augiensibus) expressum nominatim
reperio qui (post Hermannum Contractum) litteris
aliquid mandarit ad usque Christi annum 1206,
quo Henrieus Comes de Kalb Augiae clavum
gubernandum accepit, qui nobilitati sanguinis
raro inter homines illustriores exemplo egregiam
pietatem οἱ doctrinam coniunxit. Inter alia Vitam
S. Pirminii primi Augiae abbatis ac fundatoris
diserto calamo ac stylo non inconeinno composuit,
quam hodieque membranis exaralam cernere
licet... Gloriose denique vitam hane mortalem
finivit cirea annum Christi 1234.
18. Arguit Mone Jjonem quod Vitam secundam,
de qua superius. diximus, Henrico tribuerit. (13).
Verum, ut. recte advertit cl. v. O. Breitenbach (14),
solus hic erravit Mone. Quippe Egon diserte secun-
dam Vitam, auctoritate Broweri nixus, ab Othlono
Fuldensi conscriptam ait. (M5), et proinde eandem
non esse cum Vita conscripta. ab Henrico, quam
etiam prae oculis habebat, declaravit. Sed ex eodem
οι argumentum validissimum. praebetur ad
evertendam coniecturam Mone de Vitae illius metri-
cae auctore. Hane enim et ipse Egon vidit et diver-
sam αὖ Henrici scriptione clarissime significavit.
Nimirum, postquam cap. 29 (16) de hac dixerat,
statim post, brevissimo interiecto capite de Conrado
abbate, cap. 31 agit de aliis Augiae anonymis
doctoribus et infer hos : Praeterea, aif, ut alios poe-
las anonymos omittam, non praetereundus
occurrit is, qui Vitam Pirminii metrice cecinit,
Kunde der deutschen Vorzeit, an. 1898, p. 586.— (10) Vv. 235-
938, 351-304, 397-398. — (11) Catal. test. ver., fol. 109*, —
(12) De vir. illust. Aug., parl. m, cap. 929 (ap. Pez, tom. I,
part. ni, p. 103). — (13) Quellensamml., tom. cit., p. 39: not.
— (14) Neues Archiv, tom. Il, P. 171. — (15). De vir. ill.,
part. im, cap. 1(p. 715). — (16) Cit. num. sup.
quae
AUCTORE
C. D. S.
Vita tertia
seu metrica
Ico]
non Henrico
Augiensi
abbati,
sed alii
monacho
Augiensi
anonymo
adscribenda
est ;
Henrici vero
scriptio
deperdita.
*alias Oheim
Liber
miraculorum
S. Pirminii
in coenobio
Hornbacensi
ineunte
saeculo ΧΙ
conscriptus.
Alii fontes et
recentiorum
6 DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
quae adhue charactere ferme obsolelo in tabulis
valde vetustis scripta videtur. taque σον per-
spicue omnino. Vitam. ab Henrico de Calwe con-
seriptam et a se lectam distinguit tum a. Vita edita
a Browero, quam Othlono attribuit, tum a Vita
metrica, a se etiam lecta et transcripta, quam ano-
nymo poetae, eidemque monacho Augiensi, deberi
indicat.
19. Libellus Henrici de Calwe amissus videtur.
Cuius iactura utcumque compensari forte potest ea
iis quae de S. Pirminio tradiderunt Ioannes Egon
in notitia quam de illo confecit (1) et Gallus Oehem *
in chronico suo Augiensi, concinnato lingua verna-
cula. Germanorum. extremo. saeculo XV, quod
accurate edidit C. A. Barack (2). Cum enim Henrici
scriptio adhue erstaret Augiae temporibus Egonis,
vir dubitari polest. quin et. antiquior Ochem eam
viderit : et is quidem saltem semel diserte professus
est se quaedam excerpsisse er veteri codice Augiae
servato (3). Si qua igitur apud. Ochemum vel. Ego-
nem. leguntur. quae ez. aliqua Vita S. Pirminii
hausisse significaverint nec tamen in iis quae ad nos
pervenerunt reperiantur, iure colligi potest ea. ex
Henricilucubratione desumpta esse. Cumque admo-
dum pauca huiusmodi reperire. sit. (4), sponte
oritur. suspicio Vitam. illam, quae ab Henrico
scripta fertur, nihil aliud fuisse quam orationem
aliquam in laudem S. Pirminii, in. qua conficienda
usus sit utraque Vita adhuc superstite.
20. Habemus, praeter. Vitas modo memoratas,
Miracula. S. Pirminii post. mortem, quem librum
solus exhibet codex: bibliothecae regiae. Bruzellensis
206 (olim 87), membraneus, fol. mac., saeculo X11
extremo exaratus, ex quo illum ediderunt Mone (5)
et recentius cl. Holder-Egger (6) et nos denuo accu-
rate cum codice collatum. infra. exhibemus. Mira-
cula. refert in. Hornbacensi monasterio. impetrata
intercessione S. Pirminii inter annos circiter 970 (T)
et 1012 (8). Abrumpitur autem. post. narrationem
miraculi quod contigit in festo pentecostes huius ul-
timi anni, nulla adiecta clausula qua , sicut solitum
est in. huiusmodi. libellis, significarit. scriptor. se
finem imponere operi, sive quod non. integer liber
exseriptus est in codice nostro, sipe quod in mente
habuerit. auctor. illum. postea, ubi alia miracula
referenda. occurrerent, complere. Certe hoc ipso
anno vel non diu post conscriptum esse librum colli-
gere licet ea prologo, ubi protestatur scriptor : Quae
oculis vidimus, quae ab his qui interfuerunt
didicimus, quae vera et incorrupta tenemus, scri-
bendo testimoniis perhibemus (9): quae verba illum
rebus narratis, saltem ultimo loco, aequalem fuisse
demonstrant. Idem. monachum. se. Hornbacensem
satis manifestat, quod non alia refert nisi quae in
hoc coenobio contigerunt. et S. Pirminium patro-
num nostrum appellat (10). Sed. nullo indicio con-
stat eundem. esse auctorem. libri miraculorum et
Vitae secundae, quod nonnemo putavit.
21. Ad fontes historiae S. Pirminii etiam. refe-
renda sunt. diplomata quae spectant ad. fundatio-
(1) Loc. cit. pag. praec., not. 15.— (2) Bibliothek des litera-
rischen Vereins in Stuttgart, tom, LXXXIV, Stuttgart, 1866.
Eiusdem chroniei synopsin et excerpta vide in γον,
tom, IV, p. 384 sqq.— (3) Ed. Barack, p. 8, lin. 33.— (4) Cfr.
Breitenbach in Neues Arch.,tom. II, p. 172-174.— (5) Quellen-
samml., tom. I, p. 45. — (6) M. G., tom, XV, p. 31. — (7) Cfr.
infra adnot. ad lib. Miraculorum cap. 3.— (8) Μέγας. cap. 16.
— (9) Cap. 2. — (10) Ibid. — (11) Cit. infra, num. 62-70. —
(12) Gtr. infra, $ XIII. — (13) Git. infra, num. seq.— (14) M.
G., tom. V, p. 98. — (15) Pirminius ; Geschichte des linken
Rheinufers, etc. Zweibrücken, 1841. — (16) Kirchenge-
schichte Deutschlands (Góttingen, 1846), tom. II, pp. 50-55,
nem. monasterii Murbacensis (11), ipsius Pirminii
libellus qui inscriptus esl de singulis libris cano-
nicis scarapsus (12), Rhabani Mauri carmen. de
S. Pirminio (13), e£ quae in suo chronico de eo
notavit. Hermannus Augiensis seu Contractus ad
annos 724, 727, 731 (14). — Kx recentioribus vero
gqraecipue de eo scripserunt M. Górringer. (15),
F. W. Rettberg (16), 1. "᾽ viedrich(VT)et I. Weicher-
ding (18).
$ III. De S. Pirminii patria.
22. Tam ad. singulas partes Pirminianae histo-
riae tractandas accedamus. De S. Pirminii patria
silent documenta antiqua. Gallum illum ortu fuisse
passim. indicarunt scriptores Benedictini (19). Alii
vero ex Scotia seu. Hibernia in. Franciam. venisse
autumarunt (20). Et quidem apud. Francos Pirmi-
nium primum lucem non aspezisse liquido testatur
saeculo LX. Rhabanus Maurus in carmine suo de
sancti laudibus, ubi nempe ita canit :
Deseruit patriam, gentem simul atque propin-
[quos
Ac peregrina petens, aethera promeruit.
entem hie Francorum quaesivit dogmate claro,
Plurima. construxit et loca sancta Deo (21).
Sed et ex ipsa. Vita I satis demonstratur Fran-
cum non fuisse Pirminium, sed e regione a Francia
longe dissita. oriundum, ubi nempe significatur
admiratione perculsos. fuisse qui ipsum latina. et
Francorum lingua concionantem audirent (22).
93. Accedit quod in. diplomate Widegerni epi-
scopi Argentinensis pro monasterio. Murbacensi
socii S. Pirminii saepius peregrini monachi ef con-
gregatio peregrinorum monachorum appellan-
fur (23), itemque peregrini monachi in diplomate
Eberhardi comitis (24), et in diplomate "Theodorici
IV regis Francorum de ipso Pirminio profertur :Ygi-
tur dum et venerabilis vir Perminus, gratia Dei
episcopus, nostris temporibus cum monachis suis,
Deo inspirante, pro evangelio Christi peregri-
natione suscepta... (25). Friedrich (26) appel-
lationem. illam. peregrinorum monachis. Pirmi-
nianis ideo collatam. opinatur, quod. ex instituto
proprio congregationis illorum (27), a romano pon-
tifice. approbato, fidei christianae propagandae
gqraecipue illis incumbendum. erat, ita. ut, si bene
capio, vox peregrini idem. hic sonet quod. missio-
narii. Quae opinio mera nititur coniectura, et mihi
quidem, ut minus dicam, admodum improbabili :
neque enim. ullum. reperio indicium sive in Vitis
S. Pirminii sive in documentis quae ad congregatio-
nem. ab ipso conditam. spectant unde specialis illa
destinatio monachorum. eius ad. vitae apostolicae
munera. iure eruatur. Nec omnino video qua
ratione sine violentia verba modo citata. ex diplo-
mate Theodorici IV (peregrinatione suscepta) alio
sensu. intellegi queant. quam de itinere suscepto a
Pirminio extra patriam suam. ut ad. Francorum
regionem accederet.
190, tom. I, p. 514. — (17) Kirchengeschichte Deutschlands,
tom. II (Bamberg, 1869), p. 580 sqq.— (18) Der St. Pirmins-
berg, seine. Kapelle, Quelle, Einsiedelei, etc. Luxemburg,
1875. — (19) Trithemius, Compend. Annal., lib. 1, in 'Theo-
dorico 60"* rege (Oper. Hist. ed. Francofurti 1601, p. 60);
Bucelinus, Menolog. Benedict., ad diem 3 Nov.— (20) Goin-
tius, Annal., tom. IV, p. 665; Eecard, Franc. Orient., tom. I,
p. 666 ; H. Pertz, M. G., tom. II, p. 19. — (21) Poet. lat., ed.
Duemmler, tom. II, p. 924, — (22) Cap. 3. — (23) Cfr.
infra, num. 65-68. — (24) Cfr. infra, num. 69. — (25) Cfr.
infra, num, 62. — (26) Op. cit. tom. II, p. 601-602. — (21)
Gfr. infra, num. 50.
94. Jam
scripta de
S. Pirminio.
S. Pirminius
non
fuit genere
Francus,
sed, ut
videtur,
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
Hibernus; — 9&. Tam ut peregrinos istos monachos ac proinde
ipsum Pirminium genere Hibernos fuisse censea-
mus, imprimis suadetur ez Annalibus quos vulgo
vocant Guelferbytanos,at (saltem primam partem)
in. Murbacensi monasterio. confectos. fuisse recte
collegerunt Eckhardt (V) et H. Pertz (2), quod con-
tinua. in. illis abbatum. huius monasterii usque ad
saeculi octavi exitum series decurrit. In iis Auna-
libus igitur quaedam notata leguntur Murbacensis
coenobii fundatione, quae contigit anno 727 vel 728,
antiquiora, videlicet ad. annos 70^. mors Canani
episcopi. 705. dormitio Dommani abbatis. τοῦ.
mors Cellani abbatis. 707. dormitio Tigermal (3) :
quae nomina. hibernice sonare quisquis in. docu-
mentis hibernicis paululum. versatus. est. facile
agnoscet. Deinde ab ecclesiasticis antiquorum Hiber-
morum moribus minime abhorret, quinet apprime
illis congruit ut abbas vel. etiam monachus abbati
subiectus. episcopali dignitate. ornaretur (4), quod
in Pirminio obtinuisse videmus (5). Denique
Hibernorum mores etiam apprime refert quod legi-
tur in. Vitae Pirminii. cap. 9, ubi scilicet is indu-
citur versificatorem suum alloquens : Hibernorum
enim. usus. erat admodum veceptus. et forte illius
gentis singularis, ut apud. se habere et secum | cir-
cumducere consueverint. eorum. duces et graecipui
nobiles, sive episcopi et. viri apostolici, doctum ali-
quem hominem qui poeticae artis peritiam profite-
retur (6). — Nec obstat sententiae nostrae quod in
diplomate FEberhardi. comitis (7) S. Pirminii socii
ex diversis provinciis coadunati dicantur : facile
enim concedi potest eo tempore, quo Murbacense
coenobium. | conditum. est, aliquos. ex Francis. et
Alamannis ipsorum. coetui fuisse adiunctos.
opinio vero 95. Aliam opinionem de ortu S. Pirminii ex 10n-
nullorum popularium suorum adhuc ineditis seri-
qtis vecens proposuit ven. vir I. Weicherding,capel-
lanus in. Wiltz in tractu Luaemburgensi (8), sed,
ut ipse candide fatetur, coniectura magis quam
gqropriis argumentis nivam. Postquam scilicet osten-
dere conatus est Pirminium neque Francum fuisse
meque Anglosazonem (quod ultro concedimus),
arbitratur illum unum fuisse ex triginta iuvenibus
quos secum e Dania adductos S. Willibrordus, uno
eorum in itinere iussu Radbodi Frisonum regis inter-
empto, sancto abbati. Gregorio, monasticam scho-
lam Traiecti ad Rhenum tunc moderanti,educandos
commisit, apostolicae vitae postea deputandos (9).
Coniecluram. autem. suam huiusmodi. rationibus
egregie confirmari censet.
quae illum e — 96. Primo nempe, ita optime intellegitur quomodo
Dania oriun- faetum sit ut Rhabanus Maurus, Walafridus Stra-
dum
bus et auctor. Vitae S. Pirminii rescire nequiverint
ex quanam gente ortus esset : certe omnino de ea re
siluerunt. Iis nimirum simultatibus invicem inter
se dissidebant. Franci ac Frisones et quibus stirps
cum Frisonibus communis erat, Dani,ut Pirminius,
ad. Francos et duces eorum. accedens, gentem suam
sedulo reticere debuerit. — Sed hane rationem non
solum nimis subtilem, sed. et inanem prorsus facile
iudicabunt qui. Vitas sanctorum. aevi merovingici
aliquantum noverint. Quam. multi enim scriptores
huiusmodi | Vitarum, quas multas sane habemus,
nihil de genere sancti referunt. Nec qrofecto
mirum est in. ve praesenti quod scriptor Pirminii
genus ignoravit, qui nec de laboribus eius apostolicis
(1) Comment. de rebus Franc. Orient., tom. I, p. 579. —
Θ) M. G., tom. I, p. 19. — (8) Ibid., p. 92. — (ἢ) Cfr. Todd,
St. Patrick, p. 4861. — (5) Cfr. infra, num. 34. — (6) Cfr.
Todd, St. Patrick, p. 130; d'Arbois de Tubainville, Cours
de littérature celtique, tom. 1, p. 339. — (7) Cit. infra, num.
1
in Francia , Bavaria et Alamannia quiequam nar-
vavit, quia nihil de iis comperire valuit (10).
97. Secundo, quamvis Pirminius | Willibrordi
gentilis non fuit, non semel congressi feruntur Tre-
veris et in Dolegiensi monasterio (quod ubi notatum
reppererit Weicherding nescio : certe apud. Browe-
rum, quem citat, nihil huiusmodi legi), et Willi-
brordus qraesentia. sua. σὲ subscriptione decoravit
traditionem instrumenti quod. Widegernus, Argen-
toratensis episcopus, pro fundatione Murbacensis
coenobii confecit (11). Unde forte colligere licet Pir-
minium fuisse S. Willibrordi discipulum.
98. Tertio, S. Willibrordus non potuit. brevi
tempore suae in. Luxemburgensi regione commora-
tionis per se ipse perficere quaecumque eiusdem
regionis scriptores circa illius conversionem. ab eo
peractam tradunt, sed multa per discipulos. Iam
ex alia parte per oralem traditionem, ad tempora
nastra usque transmissam, docemur Pirminium in
hanc Arduennae partem. venisse quae Wiltziano
castello circumiacet atque ipsum illud castellum invi-
sisse et fonti benedirisse qui non procul inde, iuxta
vicum Kaundorf eius nomine insignitus est, nec
eo tempore fuisse episcopum, sed. presbyterum (12).
Itaque probabile videtur Weicherdingo eum non ex
meridionali Germania. in. tractum. Luxemburgi-
cum, sed contra hine illuc migrasse atque in
Arduenna ministerio apostolico operam dedisse ut
Willibrordi adiutorem et discipulum, «c proinde ex:
eorum numero censeri posse quos Willibrordus e
Dania adduzerit.— Quam vero imbecillis sit utra-
que ratio hoc et. superiori numero allata, pluribus
demonstrare supervacaneum videtur.
99. Quarto tandem, argumentum quoque ad suam
opinionem firmandam inde confici putat Weicher-
ding quod Pirminius evangelium | praedicaverit
Thuringis εἰ Alamannis, quorum linguam. cum
Danica affinitatem non mediocrem habuisse censet
iis temporibus. Quasi vero nativi sermonis diversi-
tas impediverit tam multos, non solum Anglosaxo-
mes, sed. et. Hibernos, quominus Francis et aliis
Germanae stirpis hominibus ad veram fidem con-
vertendis. allaboraverint. — His itaque rationibus
perpensis, propositam opinionem, nedum cum
Weicherding quasi certam (13), sed neque vere et
positive probabilem existimamus.
$ IV. De S. Pirminii commo-
ratione in regione Luxem-
burgica.
30. Inter amoenissimas amoenae illius regionis,
qua Magnus Ducatus. Lusemburgicus continetur,
partes. procul dubio illa computanda est quae
oppidulo Esch ad Suram circumiacet. Hanc ali-
quantisper incoluisse Pirminius fertur, ensque
memoriam hodieque servat. editus locus ad. San-
clum Pirminium dictus, tribus fere chilometris à
praedicto oppidulo distans. Visitur ibi in. vertice
collis haud. inelegans ecclesiola, ad. eiusdem vero
collis. radicem sacellum. octangulum εἰ humi
depressum, nec ianua ac fenestris quae claudi pos-
sint. munitum, duos fontes. suo ambitu continens,
i — (9) Cfr. Alcuin.,
69.— (8) Op. cit. (supra p. 6, not. 18), p. 32.— (9)
Vit. S. Willibrordi, capp. 9, 11 (Ed. Wattenbach, ap. dais
Bibli. Rer. Germ., Vom. VI, pp. 47, 49). — (10) Cfr. Vit.
cap. 8— (11) Cfr. infra, num. 68 extr. — (19) Cfr. $ seq. —
(13) Op. cit., p. virtute
AUCTORE
C. D. 5.
et S. Willi-
brordi
discipulum
fuisse
conicit,
nequaqua "m
probabilis est.
Traditiones
nonnullae
Luzembur-
gicae
S. Pirminium
apud vicum
Wiltz
B
* Niederwiltz
miraculosum
fontem
8
quorum alter, fons S. Pirminii nuncupatus, mtra
virtute praeditus dicitur curandi quosdam morbos,
infantium praecipue, de qua re fusius infra, ubi de
gloria postuma S. Pirminii agetur, ex altero aqua
communis scaturit. Utriusque liquor recipitur label-
lis lapideis humo infixis et summo solo aequatis.
Rudera eo loco reperta. sunt. alicuius antiquae
villae romanae, balneariorum praesertim, qualia
in divitum Romanorum domibus crebro exstabant,
atque inter ea duo nummi aerei Antonini Pii (imp.
an. 138-161) et Antonini Caracallae (an. 211-217)
effigies. exhibentes (1). Haec, secundum quasdam
traditiones populares, idolorum quondam templum
fuere, secundum alias, Templariorum domus P sed
quam saepe rude vulgus antiquarum aedium rui-
nas perperam interpretata sit magis notum est
quam ut multis edisseramus, “Ἢ
31. Quaenam autem in ea regione qeregerit Pir-
minius aon distincte commemorant. traditiones
Luxemburgicae, praeter. duo miracula, unde orta
sit veneratio erga S. Pirminii fontem. Alterum est
sanatio cuiusdam. pueruli. Aliquando scilicet, ut
fert popularis traditio, hiemali tempore sub vespe-
rum ad castellum. proximum vico. Wiltz, quod
Inferioris Wiltz * nomen obtinuit, sanctus quidam
presbyter ac praeco fidei, Pirminius nomine, adve-
nit nullo comite et hospitium sibi praeberi depreca-
tus est. Huius castelli dominus tunc temporis in
carcere. detinebatur apud. Vianden, solaque domi
remanserat eius uxor cum parvulo filio. Quae pere-
grinum presbyterum. humanissime excepit, neque
quicquam prius habuit quam. ut filiolum sancto
benedicendum offerret. Erat is infirma nimis vale-
tudine, superiori corporis parte admodum ezilis,
inferiori enormiter. ponderosus, eo scilicet morbo
laborans quem vulgo rachitismum vocant. Piae
matris petitioni libenter annuit Pirminius : infan-
tulo benedicit, simulque matrem his verbis allocu-
lus est : * Non benedictione mea sanabitur puer ;
sed habes non procul in valle fontem, quo utebantur
olim gentiles ad abluenda corpora sua dum tende-
bant ad idolorum templum cuius rudera adhuc in
summo monte apparent. Hunc fontem modo preci-
bus consecravi, Illuc filium tuum defer et ter. in
aquam. demitte sub invocatione trium personarum
sanctissimae Trinitatis. Deinde per novem conti-
nuos dies preces ad Deum misericordiarum patrem
effundes, et. sanabitur. parvulus. Postea. vero, in
memoriam accepti beneficii, ex lapidibus qui
remanent antiqui templi, ubi quondam caeca mente
homines idolis litabant, oratorium vero Deo aedifi-
cabis. , His auditis, nobilis matrona statim nudis
pedibus, quamvis aspera. hieme, ad salutiferum
fontem perrevit, parvulum filium ulnis suis gestans;
omnibusque diligenter expletis quae praescripserat
Pirminius, integram sanitatem consecutus est puer.
Nec multo post pater eius carcere liberatus et Wilt-
zium reversus est ; sed miraculi incredulus, orato-
rium, quod. postulaverat Pirminius, construendum
non curavit, Unde mox temeritatis suae poenas
luit, in hostili congressu. ab alio quodam. viro
potente occisus (2).
32. Sed et ipsi Pirminio fons, quem benedictione
sua sacraverat, salubris fuisse traditur. Cum enim
sanchis vir molesta. oculorum. aegritudine labo-
varet, solebat, quotiescumque occurreret fons aliquis
aut limpidus amnis, flexis ad ripam genibus, vola
aquam ex eo haurire, qua lippientes oculos ablueret.
(1) lbid. p. 16-20, — (2) Ibid., p. 44-45.— (3) Ibid., p. 70. —
(4) Ctr. infra, ἃ XVI. — (5) Cit. infra, num. 62 sqq. —
(6) Vit, II, cap. 4, — (7) Cfr. supra, num. 14, — (8) Cap. 4. —
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
Numquam tamen aliquid sanationis ei attulerat
quilibet adhibitus hactenus latex. At ubi accessit ad
fontem qui postea ab eo nomen accepit et, sicut con-
sueverat, pia benedictione praemissa, aquam ex eo
oculis admovit, repente se omni incommodo libera-
tum persensit prorsusque sanatum (3).
33. Nihil praeterea, quod. iam monuimus, nos
docent monumenta et traditiones Luxemburgensia
circa Pirminii in eo tractu commorationem et prae-
dicationem. At. certe ex. nuncupalione memorati
loci ab ipsius nomine eiusdemque ibidem. venera-
tione, quod utrumque extremo saeculo XII iam
obtinuisse ex certis documentis constat (&), omnino
colligere cogimur illum re vera in eo loco praedi-
candae fidei operam. dedisse. Cum enim S. Pir-
minii memoria tam brevi post eius mortem tempore
quasi penitus obliterata fuerit et illius cultus fere
conclusus monasteriis ab ipso conditis, Augiensi
praesertim et Hornbacensi, nemini in mentem vene-
rit cultum hunc tam procul. inde ad. reconditam
illam. solitudinem transiisse. Ceterum facile illac
sancto viro iter esse poterat ex Hibernia, ut credi-
mus, in. Franciam vel Alamanniam commigranti .
— Cetera vero quae ec monumentis Luxemburgen-
sibus circa S. Pirminium colliguntur, potius ad
eius. gloriam postumam spectant, de qua. inferius
disserendum erit.
S V. De sede episeopali S. Pir-
minii.
34. Pirminium episcopum fuisse, praeter aucto-
rem Vitae, clare testantur. diplomata | Theodorici
regis οἱ Widegerni episcopi Argentinensis pro
monasterio Murbacensi data (5) ; sed magna exstitit
inter. eruditos de eius. sede contentio. Cum enim
in diversis Vitae codicibus legerent nomen loci ubi
episcopali officio functus est diverse scriptum, Mel-
cis, Meldis, Meltis vel Mettis, quidam eun Melden-
sem in Gallia, nonnulli Mettensem | episcopum
fecerunt. Quae tamen opiniones ium dudum abie-
clae sunt, quod utriusque huius civitatis antistites
illorum. temporum satis noti sunt. ex documentis
certis nec inter eos relinquitur Pirminio locus. Nec
ad Meldensem illi sedem adscribendam movere debet
quod in secunda. Vita legatur de Galliae finibus
venisse Homam (6) : nam in prima Vita, quae
videtur sola fuisse fontis loco scriptori secun-
dae (7), indicatur duntaxat venisse de occidentali
parte (8) ; sed et facile etiam de Galliae finibus
qrofectum dicere potuerunt. Romani virum venien -
lem ez regione Rheno flumini adiacente. Neque
ullum. momentum reponendum. est im auctori-
tate aliquorum. quos afferunt veterum. codicum,
catalogos continentium. episcoporum Mettensium ,
ubi Pirminius signatus est ante. Sigebaldwum (9),
qui sedebat anno 708, ut constat ex charta commu-
tationis hoc anno confecta (10) : nam praeclarum
hoe nomen Pirminii ulique silentio non praetermi-
sisset Paulus Warnefridi, qui Gesta episcoporum
Mettensium conscripsit sub. Angilramno secundo
Sigebaldi successore; itaque iudicandum est illud
nomen praedictis catalogis postea insertum. esse
auctoritate Vitae male intellectae.
35. Itaque apud recentiores duas praecipue sen-
tentias. circa locum ubi Pirminius episcopus sedit
(9) Meurisse, Hist. de l'église de Metz, lib. m, p. 149. —
(10) Baluz., Miscell., tom. IV, p. 409 ; Calmet, Hist. de Lor-
raine, tom. I, p. 267.
propositas
D
elicuisge
ferunt,
Episcopus
Mettensis. vel
Meldensis
non fuit
S. Pirminius;
sed episcopali
munere
A
* Zwei-
brücken
* Sargans
* Pfüvers
functus est
G
in oppidulo
vel vico,
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 9
propositas reperio. Alii scilicet, ut Ussermann (1),
Grandidier (2), Hefele (3), Gürringer (4), Rett-
berg (6) et. Mone (6) vicum Medelsheim, non
procul Biponto * in. antiqua dioecesi Argentinensi
et. Palatinatu Bavarico situm ; alii vero, ut Neu-
gart (7), Gelpke (8) et aliquatenus Friedrich. (9),
qotius vicum. Mels, prope Sarganum *. et Faba-
riam *, in septentrionali parte dioecesis Curiensis,
nomine Meldis seu Melcis in Vita S. Pirminii signi-
ficari existimant. Quorum quidem locorum neuter
in aliis documentis sedes. episcopalis fuisse memo-
ratur : unde forte adductus fuerit. Hermannus
Contractus (siquidem ipse in aliquo huiusmodi Pir-
minium episcopalia munera. exercuisse noverit vel
putaverit) ut Pirminium non simpliciter episcopum,
sed. chorepiscopum diceret (10). Equidem censeo
sanctum in Hibernia episcopali dignitate ornatum
seu episcopum fuisse, si ita loqui fas est, monaste-
rialem, quales non pauci forte eo tempore in. Hiber-
nia erant : cuiusmodi episcopos etiam. in. Gallia
nonnulla monasteria ex speciali privilegio. sibi
praefectos habebant (11). Inde. porro cum quibus-
dam monachis Hibernis, quibus forte abbatis titulo
praeerat, mare traiecit, ut Germaniae gentibus,
quae adhuc idololatriae tenebris magnam partem
immersae erant, ad veram fidem convertendis alla-
boraret; οἱ primo, si traditionibus Luxemburgicis
credere fas est, aliquandiu in Arduenna, deinde in
vico illo Meldis seu Meleis substitit, antequam ea
aggrederetur quae in. Vita eius relata. sunt.
36. Iam ut vicus ille censeatur fuisse Mels prope
Sarganum, haec. argumenta. affert Gelpke (12):
a) Imprimis scilicet. expeditum. erat. commercium
Augiam inter et. Mels, Rheno flumine utrumque
locum alluente, ut facile Augia Sinlazus ad Pirmi-
nium in Mels residentem venerit. Praeterea b) vicus
ille antiquus. castello munitus. erat, ut proprie
Meleis castellum a. Vitae scriptore appellari potue-
rit; et c) medius erat. inter non. paucas valles
apostolicis Pirminii laboribus qervias. Sed et d) non
procul ab eodem vico condidit postea Pirminius coe-
nobium Fabariense in editiori loco vallibus circum-
iacentibus. supereminente : unde colligere licet
regionem hanc illi optime notam fuisse. Ac denique
e) in vetustissimo mecrologio Augiensi memo-
rantur inter coenobia. quae cum. Augiensi confra-
ternitatis. vinculo. coniuncta. sunt, Sorores de
S. Gallo in Melis.
37. Friedrich autem. (13) quamvis mon ita
distincle Mels, attamen locum quendam in. Rhae-
tia. seu in. dioecesi Curiensi, forte Medels, aut. in
valle quae huic oppido adiacet, Pirminii primam
sedem fuisse opinatur. Ad quam opinionem addu-
ctus est ex traditionibus monasterii Disentinensis in
exlrema hac valle siti, quae hoc monasterium,
exordio saeculi VILconditum, deinde, cum iam opi-
bus valeret, ab. Hunnis anno 670 eversum, denique
anno 717 a. Carolo Mavtello vestitutum indicant.
Restitutionis autem. historiam. ita. narrant. Luit-
frido duce Alamannorum adversus Francos vebel-
lante, Carolus in Alamanniam exercitum. conten-
dere iussit; superatoque duce, cum. pars militum
per Disentinam solitudinem, in qua nonnulli mona-
chi, post Hunnorum stragem illuc veversi, eremi-
(1) Germ. Sacr. Prodrom., tom. I, p. 115, not. ὃ. --- (2) Hist.
de l'église de Strasbourg, tom. I, p. 298. — (3) Geschichte
der Einführung des Christenthums in. südwestlichen
Deutschland. (1837), p. 337 — (4) Pirminius, p. 390. —
(5) Kirchengesch. Deutschl., tom. II, p. 53. — (6) Quellen-
samnml., Vom. I, p. 30. — (7) Episcopatus Constantiensis,
tom. I, p. 70. — (8) Kirchengesch. der Schweiz, tom. II,
p. 286-88. — (9) Kirchengesch. Deutschl., Vom. Il, p. D83-86.
Novembris Tomus 11.
ticum quendam vivendi ritum instituerant, nocte
qpraeventi equos suos in B. V. Mariae templi ruinis
ineluserunt : quos postridie mane exinde recepturi,
omnes solo stratos atque exanimes reppererunt.
Militibus insolita hac iactura perculsis damnique
causam percontantibus monachi rettulerunt locum.
illum. Deo Matrique virgini quondam fuisse sa-
erum : quem proinde in equorum stabulum conver-
tere piaculum esset. Re comperta, Carolus religione
adeo tactus fuisse perhibetur ut, Pirminio mazime
ad id exhortante,templumvestaurare decreverit (14).
Secundum hoc testimonium itaque iam anno 717,
id est amnis septem. ante exordium monasterii
Augiensis, in. Curiensi dioecesi versabatur Pirmi-
nius. Cumque ab anno 724 ad annum 727 Augiae
versatus, deinde vero hine expulsus, Alsatiam
getierit, neque umquam postea. in. Alamanniam
reversus videatur, plane sequitur eum in Ala-
mannia primum, ante Augiense coenobium funda-
tutum et antequam Alsatiam adiverit, episcopalia
munera exercuisse non procul Disenti, ac proinde,
ut videtur, in valle Medelsensi.
38. Egregie confirmari hanc sententiam evistimat
Friedrich ex historia. originis monasterii Fabari-
ensis, in eadem Curiensi dioecesi, quod etiam a Pir-
minio conditum ferunt (15). De quo Eichhorn (16):
Legi in veteri dissertatione quadam, «f, prima
monasterii fundamenta. cirea. annum 713 vel 717
posita fuisse. Opinatur quidem Eichhorn, eo quod.
monasterium Augiense primum omnium a Pirminio
institutum. fuisse. crederet, vem ita intellegendam
esse ut antequam. is. Fabariam venerit, aliqui iam
anachoretae vel. monachi ibidem. degerent, coeno-
bium vero ipsum proprie constitutum esse anno 731,
cui scilicet anno illigatur eius fundatio apud Her-
mannum. Augiensem. Sed. haec gratuito dicta. ait
Friedrich et Hermannum | errasse, ubi ad hunc
annum 731 in suo. Chronico notavit: "Tria coe-
nobia, id est Altaha, Morbaeh et Favarias, ex
Augensibus fratribus instrueta sunt, duodenis ad
singula fratribus deputatis, et lotidem. Augiae
remanentibus (17). Etenim ez diplomatibus Theo-
dorici IV regis et. Widegerni episcopi Argentinensis
certo novimus Murbacense monasterium conditum
esse anno 727 (18). Sed ex eodem Widegerni diplo-
mate constat ante monasterium. Murbacense alia,
id est plura, monasteria fundata fuisse a Pirminio.
Legitur nimirum in illo instrumento : Quod si ibi
de se ipsis talem (abbatem) non invinerint, de
alia monasteria iam dieti Pirminii... abba-
tem regolarem expediant et constituant (19). Zum
vero, δὶ Hermannum audias, qui monasterium
Augiense primum ὦ Pirminio conditum fuisse
refert ad annum 724. et sanctum. ibi triennio com-
moratum, hoc solum monasterium, non vero alia
monasteria Pirminiana ante Murbacense exstitisse
reperies. Neque magis auctoritatem Vitae Pirminii
sibi opponi patitur Friedrich, ubi et monaste-
rium Augiense omnium primum, et post hoe decem.
alia. instituta fuisse significatur (20), euius quippe
Vitae scriptor ingenue fateatur (21) admodum
pauca vel etiam nihil sibi innotuisse de aliis mona-
steriis Pirminianis praeter Augiense. et Hornba-
cense. Aliam confirmationem repetit. P. riedrich ex
— (10) Herm. Aug.ad an. 724 (M. G., tom. V, p. 98). —
(11) Gfr. Todd, St. Patrick, p. 4861. — (12) Loc. cit. E
(13) Loc. cit. — (14) Synopsis Annalium monasterii Disenti«
nensis ap. Th. von Mohr, Die Regesten des Stiftens Disentis
(1853), n. 8. — (15) Vit. cap. 8. — (16) Episc. Curiensis,
p. 266. — (17) M. G., tom, V, p. 98. — (18) Cfr. infra,
numm. 62, 65. — (19) Infra, num. 67. — (30) Vit. capp. 7
extr. 8. — (21) Ibid., cap. s. ἢ
9 verbis
qui non
videlur situs
fuisse
in Helvetia
et dioecesi
Curiensi,
sed
Medelshemii,
prope
Hornbach,
10 DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
verbis Hermanni, unde colligitur Pirminium abba-
tem iam fuisse antequam. Augiense coenobium
instituerit.
39. Jam ut iudicium nostrum feramus de sen-
tentia utroque superiori numero exposita, omnino
fatendum est eam nullo alio fundamento niti quam
incertis illis incerti temporis traditionibus de ezor-
diis coenobiorum Disentini et Fabariensis, nullo
alicuius. antiqui. documenti testimonio. firmatis.
Neque enim. ulli Annales, credo, referunt Ala-
mannos Luitfredo duce rebellasse et a Carolo Mar-
tello expeditionem bellicam adversus eos susceptam
ante annum 727. Non est. igitur cur iis traditio-
nibus tantum concedamus ut contemnamus aucto-
ritatem. Hermanni. Augiensis, gravis sane festis,
Fabariense monasterium nonnullis annis post
Augiense incohatim asserentis. Quod. autem. mon
satis accurate. fundationem. trium coenobiorum,
Altahensis, Murbacensis. et Fabariensis, sub. uno
anno 731 coniunzit, quorum Murbacense anno 727
conditum esse novimus, sane inde non recte. colli-
gitur adeo ab eo fwisse confusa. tempora ut
T'abariensis. initia αὖ anno 717 ad annum 731
transtulisse. existimetur.. Neque commorationem
Pirmini in monasterio Augiensi per triennium
ila. continuam fuisse indicat. ut subinde alio ad
breve tempus. excurrere atque interea. aliis mona-
seriis instituendis operam darenon potuerit. Eit sic
etiam vefellitur confirmatio quae ev verbis Wide-
gerni petebatur. Quamquam, etiamsi: constaret
Murbacense monasterium primum post Augiense a
Pirminio conditum fuisse, non deest et allera. pro-
habilis responsio : nam ad verba. citata. diplomati
inserenda sufficiens ratio esse potuit quod Pirminio
in mente erat. et alia. deinceps constituere mona-
steria. quae tali vinculo cum prioribus coniuncta
vellet.
40. Nihil itaque. movere nos debet Friedrichi
argumentatio ut in. Curiensi dioecesi. Pirminium
episcopali munere functum. censeamus, antequam
Augiense coenobium aedificaverit. Quod. autem
spectat ad. rationes quas attulit Gelpke ut Mels
qotius quam. Medelsheim sedes Pirminii fuisse
iudicetur (1), neque hae ipsae satis efficaces viden-
tur. Nam a) neque Medelsheim adeo Augia distat
ut Sinlazo itineranti ad. sacra. loca. visenda. (2)
facile illac transitus esse non potuerit. b) Etiam
Medelsheim anno 888 Arnulpho imperatore castel-
lum regium fuisse significatur, quod forte diu
antea. exstilerit. Nec c) minus amplus. et pervius
apostolicis Pirminii laboribus campus patebat. in
Medelsheim quam in. Mels, et d) longe plura con-
didit idem monasteria. in. dioecesi. Argentinensi
quam in. Curiensi, Quod. autem e) addebatur de
confraternitate Sororum de S. Gallo in Melis cum
coenobio Augiensi saeculo X vel XI, certe parvi
momenti est ad. praesentem. quaestionem.
Al. Hinc iam constare videtur argumenta quae
pro secunda illa opinione adducta sunt, aeque sal-
tem. suffragari primae. Praeterea vero alia duo in
huius subsidium urgere licet. Alterum inde deduci-
tur quod, teste Gàrringer (3), Medelshemii servatur
antiqua traditio, qua fertur quondam illic resedisse
episcopum, euius quidem. momen ignoratur, sed
monstrantur. adhuc vestigia domus in qua degisse
perhibetur. Alterum. in. Vita saeculi LX reperire
mihi videor. Ubi scilicet. legitur (&), factum esse,
ubi Hornbacense monasterium. Pirminius perfece-
(1) Cfr. supra, num. 36. — (2) Vit. cap. 2. — (3) Pirminius,
p. 390. — (4) Cap. 10. — (5) Tom. cit., p. 598. — (6) Vit. cap.
9) med. — (7) Gfr. Comm. de S. Huberto, num. 101-104 ( Act.
rat, ut multitudo populi undique ad eum conflue-
ret, sacrae confirmationis rogans manus imposi-
tionem. Beatus autem vir Pirminius, cernens
maximam multitudinem ad se venientem et
locum artum atque incultum, quia aquae eum
utraque parte stringebant, eLob femineum sexum,
cuius in aliis locis ab eo factis prohibebat ingres-
sum....ad ministerium sanetum agendum remea-
vit ad priora habitacula. Haec priora habi-
tacula intellegit Friedrich (5) fuisse tugurium illud
seu umbraculum quod fecit sanctus aestivas ad
declinandum auras (6) antequam Hornbacense
aedificaret monasterium. Equidem huiusmodi tugu-
rium. illa. voce designari potuisse viz. crediderim,
sed potius priora. illa. habitacula fuisse locum ubi
prius episcopi munera exercens Pirminius resede-
rat, siquidem. cum reliquis hic narratis haec opi-
nio concordel. Concordat autem. optime, si locum
illum. Medelsheim. fuisse arbitremur.. Etenim. et
non ita desertus et incultus erat ut multitudo populi
illuc concurrens, commode ibi versari non posset,
οἱ ila. distat ab. antiquo coenobio Hornbacensi *,
novem scilicel fere chilometris, ut facile intellegatur
quam recte, oleo deficiente, iusserit. Pirminius
ministrum. suum velocissime currere ad. monaste-
rium et hinc oleum sacrum reportare, quo intra
ipsum diem sacramentum confirmationis omnibus
qui advenerant conferretur.
49, Ex his igitur praeferenda nobis videtur sen-
tentia. Ussermanni et aliorum, qui Pirminium | epi-
scopum. Medelshemii incoluisse existimant : non
quod hic vicus tunc sedes episcopalis foret, sed
potius nulli episcopo proprie subiecta (7), episcopo
primo occupanti, si ita loqui fas est, patebat ; aut
forte cum. licentia. episcopi Argentinensis illic ad
breve tempus resedit Pirminius eum monachis suis,
donec occasio opportuna praeberetur eis aedificandi
aliquod monasterium. Ceterum, licet. praedictam
sententiam. paulo. probabiliorem existimem. prae
illa quam propugnavit. Gelpke, omnino certam vel
etiam admodum per se probabilem pronuntiare non
ausim. Neque enim argumenta. allata id sinunt, et
video adversus eam urgeri posse obiectionem sat
gravem er iis quae in antiqua. Vita narrantur de
fundatione monasterii Hornbacensis (8) : ex qua
scilicet narratione constare videtur loca. illa, tam
prope Medelshemiwm sita, hactenus ignota fuisse
Pirminio : unde autumandum foret sanctum virum,
ubi primo. Medelshemii resedit, ita se in hoc vico
continuisse ut adiacentes. silvas explorare negleze-
rit. Quod. quidem fieri potuit, at non omnibus forte
ita probabile videbitur. Unde denique ingenue faten-
dum. esset. quaestionem. illam de sede episcopali
S. Pirminii nondum satis esse enodatam.
$ VI. De congressu S. Pirminii
eum Sinlazo et utriusque
itinere romano.
43. Totam hane narrationem. de S. Pirminii
congressu. cum Sinlazo, utriusque itinere romano,
donatione Augiae insulae a Sinlazo facta (8), inter
fabulas reiciendam eristimat Rettberg (10), quod
non solum nullis antiquis documentis confirmatur,
sed etiam. traditionibus Augiensibus repugnat,
quae monasterium non a Sinlazo, sed opera. Nebi
SS., tom. I Nov., p. 782). — (8) Cap. 9. — (9) Vit. cap. 24.
— (10) Tom. cit., p. 54-57.
vel
D
* nunc Neu-
Hornbach
in dioecesi
Argentinenst.
Narrationem
de funda-
tione
monasterit
Augiensis,
qualis legitur
in antiqua
Vita,
fabulosam
e886,
vel Leutfridi et Bertholdi ducum a Carolo Mar-
tello. conditum. referunt, nulla. Sinlazi. mentione
iniecta. (1). Praeterea. in Vita S. Meginradi (3),
quae ante medium saeculum X a. Bennone, secundo
abbate Einsidlensi, conscripta videtur et certe legi-
tur in tribus. codicibus saeculi X (3), his ver-
bis memoratur. ea. fundatio : Qui. (Meginradus)
cum jam eam attigisse aetatem qua aptari
possit litterarum studiis, a patre ducitur ad insu-
Jam quam veteres Sindleozes Augiam voca-
vere a nomine cuiusdam presbyteri qui, Sindleo-
zes appellatus, primo in ea habitacula monacho-
rum. instruxit et sanetum Pirminium eum sociis
ad habitandum illo induxit iussu Pertaholdi nobi-
lissimi Alamannorum (4) temporibus Pippini
regis Francorum, suoque ex nomine nomen indi-
dit insulae. Ubi adverte Sinlazum presbyterum
dici et ab eius nomine insulam appellatam quia in
ea. habitacula. quaedam. monachorum instruxerat,
non autem, sicut. in Vita Pirminii, virum nobilem
et. possessorem totius terrae, cuius Augia. insula
pars erat. In diplomatibus etiam. Ludovici Pii in-
peratoris ter Sintleozesavia. vocatur ipsum mona-
sterium (5). Denique in Augiensi necrologio (6), quod.
saeculo LX incohatum est, nomen Sinlazi non com-
paret, quod utique incredibile esse, si praecipuus,
ipsum locum donando, monasterii conditor celebra-
retur.
A. Haec argumenta refellere conantur Gelpke (1)
εὐ Friedrich (8). Ad primum nempe seu negati-
vum ex silentio Hermanni Augiensis praecipue
petitum, respondet. Friedrich Hermannum. nimis
breviter οἱ mon adeo accurate de fundatione coeno-
biorwum S. Pirminii locutum esse ut magni facien-
dum. sit eius in. hac re silentium. Ad. secundum,
vocem. presbyteri desiderari in antiquis codicibus
Augiensibus quos citat Mone (9). Ad tertium,
facile. concedi posse, anonymum Hornbacensem,
qui Vitam Pirminii scripsit, errasse dum nomen
Sinlazau, quo secundum documenta Augiensia sola
insula. vel. monasterium. appellabatur, toti posses-
sioni, cuius haec insula. pars erat, attribuit ; non
tamen quod illa loca ipsi parum nota erant, iure
inde colligi totam. eius narrationem. esse falsam.
Denique, quod Necrologium. Augiense a Kellero
editum, nomen. Sinlazi non exhibeat, eo. minus
mirum videri quod et alius vir de coenobio eximie
meritus donis in illud collatis, Odilleoz, quem cele-
brat carmen extremo saeculo V IIT Augiae conseri-
ptum (10), etiam in illo necrologio non legitur : prae-
terquam quod, secundum ipsum neerologii editorem
neque. illud antiquissimum est monasterii in 60
genere monumentum. et multa nomina in eo adeo
velustate deleta. sunt. ut. nonnisi adhibitis acidulis
succis vel quasi felici casu saepius et attentius
inspiciendo ea legere valuerit.
A5. Fateor has responsiones non ita mihi videri
efficaces ut. omnem scrupulum. tollant. Etenim
19 Non solum ez silentio Hermanni, sed. et ex nar-
ratione quam ex vetustissimo codice se excerpsisse
testatur. Gallus. Oehem. et. ex diplomate Caroli
Martelli (11), suppositicio quidem illo, sed. tamen
velusto. et. Augiae sine dubio conficto, satis. li-
quet. nullam Sinlazi memoriam. servatam fuisse
apud. Augienses. 2^ Nomen. presbyteri, quod in
Vita S. Meginradi edita Sinlazi nomini iungitur,
(1) lr. infra, num. 53— (2) Ed. Act. SS., tom. II Ian.,
p. 381. — (3) Cfr. infra, num. 45 — (4) Vox ducis, hic addita
apud Bollandum, deest in codicibus saec. x et saec. XII. —
(5) Vid. Th. Sickel, Die Urkunden der. Karolinger, tom. 1l,
pp. 105, 199, 200, — (6) Recentius ed. Necrol. Germ. tom. I,
p. 457. — (7) Tom. cit., p. 985.986. — (8) Tom. cit, p. 587,
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
UT ] ᾿
1
desideratur. quidem. in. codicibus | Augiensibus
saeculi X et XII, sed legitur in codice Sangallensi
577 (12), qui exaratus est saeculo Χ (13), sicut. et
in codice bibliothecae regiae Bruxellensis 7666-71
olim musei Bollandiani, quem ipsi inspezimus ei
etiam saeculo X descriptum scriptionis forma mani-
festat. — Tertia. autem. et quarta. responsiones
quamvis aliquatenus. probabiles sint, attamen non
plane evacuant vim rationum ez errore circa nomen
loci et ex silentio necrologii. deductarum, quae
per se solae quidem non adeo validae sunt, sed cum
utraque alia coniunctae suspicionem nimis incertae
traditionis augent.
AUCTORE
A6. Nimiae tamen temeritatis arquendus videtur. temere arguit
Rettberg, ubi ex his argumentis totam narrationem
respuendam ducit. Non ita. sane plena fide digna
iudicetur, sed. neque ideo prorsus falsa. pronunti-
anda. Neque mirum videri debet quod. ad. san-
ctam sedem recurrerint tum Pirminius, fum etiam
Sinlazus, ut quae communibus consiliis ad. chri-
stianae religionis propagationem et reformationem
morum in illa regione exequi intenderent, potentiori
adversus quorumvis malevolorum iniurias tueren-
tur subsidio, cum praesertim quae de misero statu
rerum et vecordia sacerdotum in. Alamannia tam-
quam a Sinlazo dicta vefert. Vitae seriptor haud
parum ez hac parte timendum suaderent.. Nec
denique singulare apparet, a laico viro nobili susce-
ptum esse iter ad limina apostolorum : quam fre-
quentes enim essent huiusmodi peregrinationes
eliam primis medii aevi saeculis, multiplici docu-
mento demonstratur.
$ VII. De professione monastica
S. Pirminii et monasteriis ab
ipso fundatis universim.
A7. S. Pirminium cum episcopali dignitate con-
iunzisse monasticaevitae profe
onem rursus satis
constat ex diplomatibus pro monasterio Murba-
censi a. "Theoderico rege et Widegerno episcopo
datis : quod. et. indicat Hermannus. Augiensis ad
annum 724 monasterii Augiensis fundationem con-
signans, ubi Pirminius dicitur abbas et chorepi-
scopus (14). Jd autem apud antiquos Scotos seu
Hibernos frequenter. usuvenisse supra (15) notavi-
mus. Nullo vero antiquo documento nituntur quae
aiunt. Trithemius, a quo (16) Pirminius fraditur
fuisse ex monacho coenobii Divi Mauri abbatis
episcopus Meldensis, e Bucelinus in suo. Meno-
logio (17), ubi dicitur ex monacho Andegavensi et
S. Mauri Glanofoliensi ad episcopatus Meldensis
cathedram evectus. Neque immorabimur in refu-
tandis somniis quae protulit Ebrard. in. disserta-
lione sua. de ecclesia quadam rotestantica quam
vocat. Culdeorum, Romanae sedi εἰ Benedictino
Ordini inimicam, cui et Pirminium et alios Hiber-
nos qui fidem illis temporibus in. Germaniae regio-
nibus praedicarunt, adnumerat (18).
A8. Secundum scriptorem. Vitae I (19), duodena
S. Pirminio «uclore facta sunt monasteria in
Francia, Bavaria atque Alamannia, quorum se-
ptem vel octo (si nempe Fabariense computas, quod
in Vitae 1 solo codice FEinsidlensi. nominatum
not. 1992, — (9) Quellensamml., tom. 1, p. 53. — (10) Ibid.,
tom. III, p. 134. — (11) Cit. infra, num. δῦ. — (12) Archiv,
tom. IV, p.333. — (13) Cfr. supra, num. 2 — (14) Cfr. infra,
num. 59 extr. — (15) Num. 24. — (16) Compend. Annal.,
lib. 1, in Theoderico 607? rege.— (17) Ad d.3 Nov. — (18) De
his videsis Friedrich, tom. cit. p.135-147.— (19) Prolog. extr.
reperitur,
Rettberg.
Pirminius,
episcopus
simul et
abbas,
multa
condidit
monasteria,
AUCTORE
C. D. S.
communi
vinculo in
formam con-
gregationis
12 DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
monachis per regula restringere, emendare, corre- D
reperitur, sed legitur in utraque Vita. secunda et
terlia) distincte indicat. (1), praeter Augiense et
Hornbacense. Neque tamen haec ita necessario
intellegenda. sunt. quasi omnia. illa monasteria a
Pirminio primum. ezstructa. et constituta fuerint.
Nonnulla enim antiquiori tempore iam exstiterunt ;
recte tamen dici potuerunt ab illo ordinata, quod
eliam indicavit scriptor noster (2), vel. etiam fun-
data, secundum latiorem | significationem huius
vocabuli iis temporibus, ubi coenobium fundare
dicebantur non. solum. ii à. quibus eius. exordium
repetendum essel, sed et ii qui collapsum instaurare,
aul. nimis exiguum. aedibus augere et amplificare,
vel etiam. perfectius et. ad. monasticam regulam
magis accommodatum vitae. genus introducendo
reformare studuerunt. Ex decem autem monasteriis
quae citata sunt in. Vitis S. Pirminii, Augiense et
Fabariense ad Alamanniam. pertinent, Altahense
ad Bavariam, veliqua vero. septem, Murbacense,
Sehutterense, Gengenbacense, Schwarzacense, Mau-
rimonasteriense, Novovillarense, Hornbacense, ad
Franciam et dioecesim. Argentinensem. Praeterea
vero ex. aliis documentis alia. quaedam coenobia a
Pirminio fundata vel in meliorem statum ordinata
traduntur, videlicet, ut. Disentinum (3), Pfunge-
nense (4) οἱ Weissemburgense (5) omittamus, in
Bavaria Lunaelacense, Niderburgense sanctimo-
nialium, Osterhovense, Pfaffenmonasteriense; in
Thuringia seu dioecesi Herbipolensi, Amorbacense,
Emerezthalense οἱ Murrhartense; in dioecesi
"Treverensi, Tholegiense seu Dolegiense. De quibus
omnibus iam. distinctius agendum est, postquam
paucis dilucidaverimus quaestionem de congrega-
tione Pirminiana.
A9. Animadvertit nempe Friedrich (6) mona-
steria α S. Pirminio instituta huiusmodi vinculo
fuisse invicem coniuncta ut. veram constituerent
societatem religiosam ex earum genere quae postea
proprio nomine Congregationes nuncupatae sunt,
quales fuerunt Cluniacensis, Cisterciensis, etc. Quae
sententia οἱ nobis valde arridet, eamque luculenter
demonstrari censemus verbis ex. diplomate Wide-
gerni episcopi paulo inferius edendo, a Friedrich
citatis : ubi singulorum | coenobiorum monachis
asseritur facultas abbatem sibi constituendi quem-
vis ex aliis, sed solis, Pirminianis coenobiis ab ipsis
electum, et praeterea iisdem. coenobiis committitur
cura invigilandi rectae observationi regulae mona-
sticae in singulis. Nimirum (7) Cum vero abba loci
ipsius (Murbacensis. monasterii) aceiperit trans-
itum, quemeunque perecrini monachi ibidem
habitantes de semetipsis secundum Deum et
regula meliorem invinerit, ipsum sibi constituant
abbatem; quod si ibi de se ipsis talem non invine-
rint, de alia monasteria iam dicti Perminii episcopi
de illas congregationes peregrinorum, quem sub
uno modo pelitiones vel una saneta institutione
B. Benedicti quoadunavil, ipse sibi consentientes
abbatem regolarem expediant et constituant. Et
si ibi sanetus ordo tepuerit, quod absit, vel aliqua
discordia inter ipsis monachis surrexerit, et ipsi
hoc non praevalent aut non voluerint emendare,
tune qui ex ipsis reetor ordene seeundum regula
voluerit vivere, ubicumque in alia monasteria, ubi
peregrini monachi supradicti episcopi consistere
videntur, et rectius regulariter invinerint, pote-
statem habeant expetire, et illi per eorum salubri
consilio, Deo largiente, ipso sancto ordine vel ips
(1) Cap. 8 extr. — (2) Ibid. init. — (3) Cfr. supra, num. 37.
— (Δ Cfr. infra, num. 53. — (5) Cfr. infra, num. 93. —
(0) Tom. cit, p. 599-602. — (7) Infra, num. 67.— (8) Num. 23.
gere atque pacificare valeant.
50. At non ita viro docto assentiri mihi licet ubi
proprium. Pirminianae congregationis munus et
quasi notam fuisse existimat, quod apostolicae vitae
seu christianae fidei propagandae et. stabiliendae
incumberent, non tamen procul extra monasteria
sua excurrendo, sed. sermonibus suis et. exemplis
paganos circa illa habitantes ad. fidem et morum
sanctitatem alliciendo ; idque deducit ex vocibus
peregrini e£ peregrinatione suscepta, quae im
diplomatibus de fundatione Murbacensis coenobii
datis leguntur. Quod argumentum satis vefuta-
vimus supra (8) ; et vehementer miror quod ad. opi-
nionem suam. confirmandam adducit (9) Cangii
Glossarium, ubi peregrinari aliquo sensu idem
sonare dicitur quod monachari, et diploma Resba-
cense. an. 633, ubi iidem vocantur peregrini seu
monachi. Haec enim potius elus opinioni adversan-
tur : nam si monachi subinde universim peregrino-
rum nomine designati fuerint, sequitur hoc titulo non.
proprie designari monachos apostolicis laboribus ea:
peculiari instituti sui ratione deputatos. Sed neque
perspicio qua ratione ex verbis secundum Deum
et S. Benedicti regulam, quae leguntur in. privi-
legio Gregorii V S. P. anno 998 pro coenobio
Fabariensi dato et in. diplomate Widegerni pro
monasterio Murbacensi, colligat (10) congrega-
tionem Pirminianam litteris apostolicis institutam
fuisse.
$ VIII. De fundatione mona-
sterii Augiensis.
51. Sita est Augia insula (quae postea ex opibus
quibus abundavit, Augia Dives, vulgo Reichenau,
appellata est, quod nomen usque ad tempora nostra
servavit) in Rheno prope lacum | Constantiensem,
in extrema parte hodierni Magni Ducatus Badensis
meridiem. versus. Illic monasterium fuisse con-
structum. Leone I summo pontifice, id est. circa
medium saeculum. V, ferebat traditio quam suae
Historiae Suevorum (11) inseruit Feliz Fabri seu
Schmidt, sed. et ipse iudicans eam esse confictam,
quod in ipso titulo capitis (12) indicavit. Quicquid
sit de ea re, certum est, si narrationem anonymi
nostri Hornbacensis (13) audiamus, nulla. illius
monasterii vestigia exstitisse ubi Pirminius ad
insulum accessit, sed eam. fuisse prorsus desertam
et incultam. In ea itaque insula, Sinlazo libentis-
sime donante, primum omnium quae condidit
monasteriorum. constituit. vir sanctus, non sine
prodigio inde expulsis serpentibus quibus scatebat.
52. Habemus. etiam de hac fundatione consen-
tientes traditiones Augienses, quatenus scilicet eam
Pirminio adseribunt ; sed prorsus silent de Sinlazo.
Sic Walafridus Strabus,abbas Augiensis (an.839-
849), in carmine de visione Wettini suam. insulam
describens :
Rhenus ab Ausoniis quo ducitur Alpibus aequor
Miscet in occiduis diffusus partibus, ingens
Illius in medio suspenditur insula fluctu,
Augia nomen habens: iacet hane Germania
[circa :
Haec solet egregias monachorum gignere tur-
[bas.
— (9) Pag. 602, not. 1905, — (10) Pag. 601 extr. — (11) Ed. a
M. Goldasto inter Suevicarum rerum Scriptores, Franco-
furti, 1605. — (1) Lib. 1, cap. 21 (p.219). — (13) Vit. capp. 6, 7.
Primus
mutuo
coniuncta,
Augiensi
coenobio
initium dedit
Pirminius
anno 724,
operam forte
B
* Fungen
seu Plungen
**Winterthur
conferente
Carolo
Martello
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
Primus in hae sanetus construxit moenia praesul
Pinuivis, ternisque gregem protexerat annis (1).
Catalogus etiam abbatum Augiensium, repertus
in codice saeculi X III, sed qui descriptus videtur ex
codice iam saeculo IX in bibliotheca coenobii Sancti
Galli asservato (2) : Anno 724 sanctus Pirminius
episcopus primus venit in Augiam, ibique praefuit
annis 2. Qui mumerus amnorum duorum sane
non ita aegre im concordiam adduci potest (3)
cum testimoniis, tum citati modo Walafridi Strabi,
qui ternis annis Pirminium coenobio Augiensi
praefuisse ait, tum. Hermanni Augiensis in Chro-
nico suo haec. scribentis : 194. Sanctus Pirminius
abbas et chorepiscopus a Bertholdo et Nebi prin-
cipibus ad Karolum ducem ductus, Augiaeque
insulae ab eo praefectus, serpentes inde fugavit
et coenobialem vitam instituit annis 3 (4).
53. Fusius haec refert in suo Chronico Augiensi
Gallus Ochem (9), cuius narrationem latine reddi-
tam hic exhibemus. Postquam scilicet fundatione
coenobii secundum Vitam primam. exposuit, ita
pergit : Legitur etiam in admodum vetusto codice
Augiae descripto, quomodo S. Pirminius primo,
ubi ex Francia migravit, consederit in vico quo-
dam, vocabulo Funga *, prope Vitodurum ** (non
procul Constantia et Augia inter meridiem οἱ occi-
dentem) in "Thurgovia, sito, Watilone, filio Gode-
fridi dueis Suevorum in illis partibus imperante,
cum fratribus suis, numero plus minus quadra-
ginta duobus, allatis secum libris quot apud se
habere potuit, numero quinquaginta, ibique cel-
lam seu coenobium aedificaverit, quod brevi
monachorum numero et librorum copia non
parum auctum est, eL. in eo usque ad obitum
Godefridi dueis commoratus sit. Cuius sanctus
labor et pia conversatio cum innotuissent duobus
principibus Alamanniae regionis, nomine Berch-
toldo et Nebi, hi ipsum anno septingentesimo
vicesimo quarto deduxerunt ad Carolum Franciae
dominum, qui Sueviam et Bavariam armis sibi
subiugaverat, et hunc rogarunt ut dignaretur
S. Pirminio et monachis eius Augiam insulam
dono largiri ae facultatem ipsis praebere ut illie
considerent et ab omni cuiusvis molestia et iniu-
ria immunes spiritualis vitae exercitiis incumbe-
rent. Postulationi libenter annuit Carolus Mar-
tellus et praeter Augiam S. Pirminio tradidit tres
insulas, et alia. dona regia contulit, quod litterae
fundationis perspicue indicant (6).
54. Litteras inde germanice exhibet Oehem. Ha-
rum litterarum, quas Raderus (7), Mabillonius (8)
et alii. subinde memorarunt, exemplar latinum
vepperimus in codice olim musei Bollandiani,nunc
bibliothecae regiae Brucellensis 8931, quod olim ad
maiores nostros cum. aliis circa S. Pirminium
documentis anno. 1739 transmisit P. Mauritius
Chardon, e Soc. lesu, principi episcopo Constan-
tiensi et. Augustano a sacris confessionibus. Apo-
eryphwum . esse instrumentum, nemini dubium esse
potest. Integrum tamen illud hic exhibendum duzi-
mus, quia satis antiquum videlur et cerle. in
monasterio Augiensi confectum, ac proinde tradi-
tiones quae in eo monasterio de eius exordiis fere-
bantur, satis fideliter. exponere censendum est. Sic
igitur habent. praedictae litterae.
55. Cum generis humani fragilitas in fine vitae
perlimescat subitaneam mutationem superventu-
(1) Poet. lat., ed. Duermmler, tom. IL, p. 304, v. 92-98. —
(2) M. G., tom. II, p.37.— (3) Cfr. infra, num. 60.— (4) M. G.,,
tom. V, p. 98. — (5) Cfr. supra, num. 19. — (6) Ed. Barack,
13
ram, oportet ut ea quemquam imparatum [non]
inveniat, ne ex hoe mundo absque fiducia bono-
rum operum discedat. Quare qui suarum rerum
adhuc potestatem habet, praeparet sibi viam per
quam ad aeternam possit pervenire salutem. Igi-
tur nos Dei gratia Carolus Maior Domus, illustris
Dux Luitfride et Comes Berchtolde, magnitudini
alque industriae vestrae notum facimus qualiter
venerabilis vir Pirminius episcopus una eum suis
peregrinis fratribus ex Francia proficiscens, in
nomine Domini ad Alemanniae fines venerit. Cui
nos ibidem in loco quodam ad nos pertinente gra-
lanter suscepto insulam Sintlacis Augia dictam,
inhabitandam concessimus, ut ibidem monaste-
rio aedificato regulam D. Benedicti iuxta bene
viventium Deumque timentium normam suos
doceat, praedietoque viro tradatur et a nobis et
ab aliis devotis augeatur. Constituimus eliam ut
iam dieta insula nullius imperio nisi nominato
venerabili viro Pirminio, suae sedis abbatibus et
monachis Deo regulariter deinceps [ibi] servituris,
posthac subiecta sit, atque ut nullus publieus
Notarius, Dux, Comes, Praefectus rerum capita-
lium, sed nec ullus alius, fratres turbandi, aut
novas res statuendi, tributum exigendi, vel habi-
tationes faciendi, ac homines in eadem insula in
ipsorum Dei servorum famulatu manentes mole-
standi, exactiones, poenalia aliave iniusta exeogi-
tandi vel eonventus habendi, nullis temporibus in
eam intrandi, eunetaque praedieta requirendi
sumat authoritatem. Omnes autem abbates eum
ipsis monachis sub divina protectione piscatores,
pistores, vinitores, textores, aliosque eorum ser-
vos, qui in eadem insula ad ipsorum servitia atque
necessitates tantum habitare ac manere debent,
regant, sub se habeant, corrigant, ac omnino
pacifice habeant. Mandamus insuper ac regali
nostra potestate confirmamus ut nullus abbas
nee ullus ipsius servorum potestatem habeat in
dicta insula cuique bona conferre vel in proprie-
tatem dare, sed omnia in usus et necessitales
fratrum. serventur. Ipsis quoque monachis pere-
grinis cunetisque eorum successoribus damus
quinque pagos extra insulam in ditione nostra
Laci Bodamici sitos, ut monasterium quod servi
Dei ibidem in honorem S. Mariae semper virginis
et prineipum apostolorum SS. Petri et. Pauli
aedificabunt, crescat, per nos donis amplificetur οἱ
compleatur, ita. ut peregrini monachi ac. eorum
successores de nostris alacriter provisi pro nobis
et regni nostri confirmatione Deum diligentius
atque devotius deprecentur, ac bonorum operum
exempla plantentur in succedentibus. Pagi sic
appellantur : Marchtelfingen, Alaspach, Kalten-
brunnen, Wolmattingen, Almanstorff, cum omni-
bus suis attinentiis. Et in altera Rheni ripa Ermat-
tingen pagus noster cum omnibus suis attinentiis
et circuitibus, nee non viginti quatuor homines
cum tributo in Thurgoia habitantibus : Rapert,
Goduin, Landolt, Nappo, Petto, Cuno, Winfrid,
Justur, Widlet, Pelcher, Lampercht, Arfrid, Wol-
fart, Theotrich, Theopert, Alfrid, Raduin, Alidol-
fus, Aremmanolt, Polfridus, Eteristi, Alemanfrid,
Landuin, Walther, et ommibus eorum familiis
succedentibus, exceplis iis qui in ipsis locis sunt
liberi ac nostris temporibus eo se contulerunt, sub
nostra etiam protectione maneant.
Ideo mandamus vobis ut ad id deputati com-
p. 8; Archiv, lom. IV, p. 391. — (7) Bavaria sancta,
tom. I, p. 104, not. p. — (8) Annal. Bened., lib. xx, cap. 65.
missarii
AUCTORE
C. D. S.
eiusque jussu
duobus prin-
cipibus Ala-
mannorum ;
14
missarii nostri praedictum venerabilem dominum
Pirminium et suos peregrinos monachos in supra
dietam insulam introducatis ac iam dicta bona
cuneta eis confirmetis, omnesque pagos prae-
diclos hae ratione subiciatis ut. nullus laicus, ut
antea constituimus et confirmavimus, nullis tem-
poribus in saepe dicta. insula habeat vel deinceps
consequatur imperandi ac conventus statuendi
potestatem. Sed venerabilis episcopus Pirminius,
eum suis monachis, omnibus ipsorum succeden-
tibus abbatibus et monachis eiusdem sedis,
super pistores, cocos, piscatores et vinitores lexto-
resque, nec non super omnes suos servos, regendi,
poenalia postulandi, iuramentis ligandi, iniusta
omniaque mala opera prohibendi et in omnibus
tam ecclesiasticis quam saecularibus ligandi atque
solvendi praedictos famulos, qui cum monachis
secundum. eorum institutum in castitate viven-
tibus in eadem insula fideli servitio degere debent,
omnimodam habeat potestatem. Liberi vero in
praedictis locis ad nos pertinentibus habitantes,
ut praediximus, floreant et cre scant. Nullus iudi-
ciali potestate pagos nostros in actionibus et
poenis aliisque utilitatibus sibi usurpandos occu-
pel, sed omnia in pauperum eleemosynam et
monachorum ibidem Deo servientium sustenta-
tionem ad perpetuum incrementum proveniant.
Ut autem haec nostrae concessionis declaratio ab
omnibus firmius servetur, eam impressione
annuli nostri et sigilli nostri appensione roborari
mandavimus.
Iluster Vir
KLS.
Signum Domini Caroli, Maior Domus dicti,
patris Pipini et Carolomanni.
Ego Calderamnus Cancellarius iussu Domi-
ni Caroli seripsi haec. Actum in civitate
Iopilla 25 mensis aprilis anno Nativitatis
Christi 724. Feliciter in nomine Dei.
Amen.
56. De Sinlazo, quod iam advertimus, in his
documentis mulla. fit mentio. Hunc, nescio quo
fundamento, praefectum. seu. judicem regionis
fuisse pro rege Francorum et in. castello Sandeck
in finibus Hungariae resedisse refert. Gallus
Ochem (1). Nebi autem seu Hnabi nepos erat Gode-
» fridi ducis Alamannorum (2). Bertholdus quoque
nobilissimi Alemannorum ducis fifulo decoratur in
Vita S. Meginradi, qualis hactenus edita fuit, sed
in antiquissimis huius Vitae codicibus non legitur
vox ducis (3). Attamen mon aliud. fundamentum
habuisse videntur. Fickler (4) et alii (5) ut. Nebi et
Bertholdum. fratres et Alamannorum duces dice-
rent, qui successerint avo suo Godefrido el ipsi
successores habuerint patruos suos Lantfridum et
Theodebaldum. In antiquis vero Annalibus et pro-
oemio Legis Alamannorum comparet. eo tempore
Alamanniae dux. Lantfridus, filius Godefridi (6),
et. adverlendum apud. . Hermannum | Augiensem
Nebi εἰ Bertholdum non. duces, sed principes,
neque addita voce Alamannorum, appellari (7) :
unde nihil. obstat. quominus in. diplomate modo
recitato recte. Luiffridus (seu Lantfridus) dux. et
Berchtoldus comes nuncupati censeantur, et ipsum
diploma, quamvis apocryphum, confectum tamen
(1) Ed. Barack, p. 4; Archiv, tom. IV, p. 389 extr. —
(2) Theganus, Vit. Ludovici Pii, cap.2 (M. G., tom. IT, p.590).
— (3) Gfr. supra, num. 43. — (4) Quellen und Forschungen
zur Geschichte Schwabens. (Mannheim, 1859), p. cvm, —
(5) Gr. Breysig, Jahrbücher 714-741, pp. 50, 55. — (6) Her-
mann. Aug. Chron. ad. an. 730 (M. G., tom. V,p. 98); M.G.,
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
esse secundum. allerum antiquius. et authenticum. D
Εἰ quidem per se admodum probabile est diploma
aliquod α Carolo Martello sive suo sive potius
Theoderici regis nomine datum esse pro fundatione
Augiensis monasterii.
51. Triennio fere huic monasterio praefuit Pir-
minius, ab anno. scilicet 724 (8) usque ad. annum,
si Hermannum. Augiensem. sequamur, 727, ad
quem scilicel annum is in. suo. Chronico notavit :
Sanctus Pirminius ob odium Karoli (Martelli) a
"Theodebaldo, Gotifridi ducis filio, ex Augia pulsus,
Etonem pro se constituit abbatem, et ipse Alsa-
tiam, alia instrueturus coenobia, petiit (9). Neque
Etonem. diu quietum Augiae subsistere passus est
Theobaldus : nam. et is moz. Augia. expulsus est,
sed deinde a Carolo Marlello loco suo restitutus,
teste eodem Hermanno ad. an. 732: Eto, Augiae
abbas, a Theodebaldo ob odium Karoli in Ura-
niam* relegatus, sed eodem anno, pulso Theo-
debaldo, a Karolo restitutus est. (10). Nwnquam
deinde, postquam Augiam reliquit, Alsatiam
petens, illuc, vel omnino in Alamanniam, reversus
esse memoratur Pirminius.
$ IX. De fundatione monasterii
Murbacensis.
58. De haec fundatione habemus certissima docu-
menta, diplomata. scilicet, tum Theoderici IV regis
Francorum, datum die 12 iulii anni septimi vegni
eius, id. est anni 727, cum regnare coeperit mense
decembri anni 720 (11), tum Widegerni episcopi Ar-
gentinensis, datum die 13 maii anni sequentis, tum.
Fberhardi comitis, datum anno octavo Theoderici
regis, alterumque eiusdem comitis datum, die 13 fe-
bruarii eiusdem regni anno undecimo, quo utroque
monasterium. iam antea a se dotatum novis pos-
sessionibus aurit. Diplomata haec, non semel edita,
nihilominus,cum ad tractationem nostram apprime
pertineant, hoc loco denuo exhibenda. duvimus, duo
priora et quartum integra, tertii vero eam partem
ubi post prooemium coenobii fundatio memoratur.
Prioris autem testamenti sew diplomatis ab Eber-
hardo dati iacturam dolemus, cuius ope sane cer-
tius definire licuisset quo loco et tempore monaste-
rium. conditum sit : nam de utraque re. ezstitit
aliqua inter eruditos dissensio.
59. Quod ad locum spectat, situm est Murbacum
seu, ut. in. diplomatibus nostris et aliis veteribus
documentis legitur, Maurobaceus, in Alsatia, iuvta
rivulum. eiusdem. | ominis, distatque chilometris
circiter quattuor, inter seplentrionem et occidentem,
ab oppido Guebweiler, triginta autem chilometris,
inter. meridiem et. occidentem, ab oppido Neubri-
sack. Secundum Grandidier (12), consederunt prius
discipuli Pirminii in colle quodam leucis duabus
Murbaco distante, quo loco postea exortus est vicus
Bergholtzell ; deinde in prozima huic colli valle,
iwrta. stagnum. quod. inde Vivarius peregrinorum
diclum est; ac denique, dimidia leuca ulterius pro-
gressi,inloco ubi aedificatum est coenobium Murba-
cense,quod usque ad annum 1764 perstitit. Atta men
in citandis moz diplomatibus annorum 727 et 728
monasterium dicitur aedificatum fuisse in loco qui
Leg. tom. III, p. 84. Gfr. G. Waitz, Deutsche Verfassungsge-
schichte, tom. III (ed. II), p. 47, not. 1. — (7) Cfr. supra,
num. 52 extr. — (8) Cfr. supra, num. 52. — (9) M. G., tom.
V, p. 98. — (10) M. G., loc. cit. — (11) Breysig, Jahrbücher
714-741, p. 37-98. — (12) Hist. de l'église de Strasbourg,
tom. I, p. 253, not. 3.
vocatur
eique prae-
fuit annis
fere tribus,
Coenobium
Murbacense,
Ε
* Uri
in. Alsatia
Α
anno circiter
726 funda-
tum,
cui praefecit
S. Pirminius
Romanum
abbatem,
Theodericus
Tec
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 15
voealur Vivarius peregrinorum, qui antea appel-
latus est Muorbach (1). Locus hic tunc subiectus
eral ecclesiae. Argentoratensi, postea. vero Basi-
leensi attributus est.
60. Constitutum. certe fuit coenobium ante diem
12 iulii anni 727, qua. die datum fuit. diploma
Theoderici IV. Magis defimite Rettberg (2) illam
fundationem. illigat. anno 726, quia. putavit. in
diplomate Eberhardi legi ante duos. annos. Quod
quamvis non recte legerit (neque enim in diplomate
ante duos, sed ante hos annos scriptum est), atta-
men recta. manet. conclusio, cum. per hos annos
sallem duo anni repraesententur et er alia parte
Pirminius post conditum anno 724 coenobium
Augiense, ibi annos duos, secundum catalogum
abbatum Augiensium, tres secundum Walafridum
Strabum οἱ Hermannum (3) commoratus sit : quae
testimonia facile componuntur, si existimetur haec
commoratio fuisse fere trium annorum, id. est duo-
rum annorum cum parte terii.
61. Nonnulla. praeterea. in iisdem diplomatibus
notatu. digna. sunt. Videlicet. : 1». Monasterium
Murbacense non. videtur. ipse rewisse Pirminius,
sed mox condito praefecit Romanum, unum €
monachis suis, qui iam in diplomatibus Eberhardi
anno 728 abbas appellatur (4). 2" Exemptio mona-
sterii ab auctoritate episcopali, primum concessa ὦ
Theoderico rege, a. Widegerno episcopo confirmata
est (D) sive, ut. putat Friedrich (6), ex praecepto
romani ponlificis, sive ex metu. regis vel potius
Quaroli Martelli, sive ultronea benignitate. Simili
grivilegio fruebantur et alia quaedam monasteria,
ut. Lirinense, Agaunense, Luxoviense, Sancti Mar-
celli Cabillonense et. Resbacense. 3» Ecclesia mona-
sterii. consecrata. est sub titulo B. V. Mariae,
S. Michaelis, SS. Petri et Pauli et S. Leodega-
rii (7). Cuius rei ratio facile assignatur; nam illius
conditor Eberhardus comes, filius Adalberti Alsa-
tiae ducis vel comilis, vinculo cognationis iunctus
erat. S. Leodegario : Tiberhardi nempe avia. Bere-
swinda soror fuit matris S. Leodegarii. (8).
A4» Privilegium. illud singulare de heribanno seu
multa in poenam neglectae militiae non fisco. sed.
monasterio attribuenda. (9). quod G. Waitz in
solo diplomate quodam Spirensi occurrere nolave-
rat (10). — Jam sequuntur ipsa diplomata.
62. — Diploma. Theoderici IV pro monasterio
Murbacensi (11). — 'Theuderieus rex Francorum,
viris apostolicis palribus episcopis, nec. non illu-
slribus viris ducibus, patriciis, comitibus, vel omni-
bus agentibus, tam presentibus quam futuris. Si
petitionibus sacerdotum, quod. ad proprietatem
ecclesiarum pertinet, devota mente prestamus,
retributorem omnium bonorum Dominum Jesum
Christum et hoe nos habere confidimus. lgitur
dum et venerabilis vir Perminus gratia Dei epi-
scopus nostris temporibus eum monachis suis, Deo
inspirante, pro evangelio Christi peregrinatione
suscepta, monasterio virorum in heremi vasta,
que Vosagus appellatur, in pago Alsacince, in loco
qui voeatur Vivarius peregrinorum, qui antea
appellatus est Muorbach, in alodo fidele nostro
Eborhardo comite, cum ipsius adiutorio Deo
donante conatus est constituere, vel cenubio
sancto ibidem instituere, in honore Dei et gene-
tricis Domini. nostri Jesu Christi semper virginis
(1) Cfr. infra, numm. 62, 65. Adde Schoepflin, Alsatia
diplomatica, tom. I, pp. 14, 15, nn. xim, xiv, — (2) Tom. Il,
p.88. — (3) Gfr. supra, num. 523.— (4) Infra, numm. 69.
extr, 70 med. Adde Sehoepllin, loc. cit. supra, not. 1. —
(5) Gfr. infra, numm. 62 et 66. — (6) Tom. cit, p. 601. —
(7) Gfr. infra, numm. 62 et 70. — (8) Cfr. Act. SS., tom. I
Mariae,seu saneti Michahelis archangeli, velsancti
Petri, et Pauli beatis apostolis, et saneti Leude-
garii martyris eum sociis eorum, ubi ipsi famuli
Dei sub saneta regula solitariam vitam fruantur ;
peli ipse vir Dei Perminus episcopus serenitati
nostre, eum ipse iam nominato fidele nostro Ebro-
chardo comite, talem ob hoc nostrum emanere
preceplum de omni eorpore poss ionis ipsius
monasterii, quiequid at presens tenere vel donare
videtur, aut quod inantea a quocumque, Deo inspi-
rante, ibidem recte fuerit conlatum vel delegatum,
per nostrum preceptum deberemus in Dei nomen
plenius confirmare. Quod nos pro mercede nostra
in omnibus fecisse cognoscite, et ad praedietis
famulis Dei talem emisimus decretum, ut nullus
episcoporum, nec praesentis, nee qui fuerint
successores, nec eorum ordinatores, aut quibus-
cumque iudiliaria potestas, per quacumque inge-
nio possint quocumque ordine de loco ipso aliquid
auferre aut. abstrahere, ut facilius liceat. ipsa
familia Christi, que ibidem in Dei nomine adu-
nare desiderant, eorum rectam delegationem
quiele per tempora possedere, οἱ sancta regula
conservantes, proprio privilegio, que nobis pre
manibus ostenderunt, Deo iubente, sub tran-
quillitate possint permanere : quia nihil de cano-
nica. auctoritate convellitur, quiequie ad. talem
familiam Christi ad laudem Dei die noctuque
canendum conceditur.
63. Idcirco, pro caelesti intuilu talem. nobis
benefitium prestetisse cognoscite ut maneat quic-
quid antefati viri Dei ad nostro monasterio con-
quesierint, vel laboraverint, et quod iam diclus
fidelis noster Ebrehardus per sua strumenta
ibidem adfirmavil, vel a ceteris conlata fuit aut
fuerit, sub nostra emunitate eius temporibus
absque ullius inquietudine, Deo auxiliante, cuneta
eis profitiant in augmentis. Additur lamen, et si
abbas congregationis ipsius episcopis fuerit postu-
latus, ut. ei presbiteros vel diaconos pro missas
celebrandum debeat ordinare, absque commodi
acceptione instituat, el si Y gatur, conditam eccle-
siam, crisma, tabulas, grados ecclesi:
commodi acceptione faciat :quod si ipse rennuerit,
alterum quemlibet pontificem, qui gralis haec lri-
buat, licentia habeat supplicare, et ille hoc facere.
Et nullo umquam tempore parrochiae ipsius ponti-
ficis, in euius diocese situm est hoc monasterium,
potestatem nullam habeat inquietandi, non ipse,
non archidiaconus, non eeclesiae iudices, nec cen-
sum mittere, neque pastum, neque honorem in
rebus monasterii requirere non audeant; el si
abbas ipsius congregationis de hae luce vocatus
fuerit, nullus ibidem de alio monasterio, nec de
civitate, nec pro parentela, nec ab episcopo ordi-
natus, neque per potestatem, neque per premium
aut quolibet ingenio, cuicumque iudiei nullus pre-
sumat inibidem abbalem ordinare, nec quando-
cumque necessitas evenerit abbatem instituere,
nisi quem ipsa congregatio el melior pars elegerit,
secundum. quod regula. et privilegius ipsorum
continet, ipsi sibi dignum constituant. pastorem.
64. Et illud nobis placuit pro integramente vel
stabilitate regni nostri innectere, ut ipse mona-
sterius sub defensione cet tuitione Dei οἱ nostra
stirpe regia per suecedentia tempora valeal con-
», absque
Oct., p. 264-3606, num. 2543. — (9) Cfr. infra, num. 64. —
(10) Deutsche Verfassungsgeschichte, tom. II (ed. II), p. 642.
— (11) Ex editione Caroli Pertz, Mon. Germ. lol, Diplom.
tom. I, p. 8f sqq. Gir. Niemann, in Forschungen zur Deut-
schen Geschichte, tom. IX (1879), p. 465 sqq.
sistere
32
privilegiis
multis
auzit ;
P E.
B
quae
Widegernus,
episcopus
Argentora-
tensis,
—*
16 DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
grinorum, in honore sanctorum apostolorum οἱ D
sistere. inconvulsum, et nulla publica iuditiaria
potestas, nec presente nec futuro tempore, in
curtis vel territuriis ubicumque ipsius monasterii
ad causas audiendum vel freda undique exigen-
dum non presumant ingredere, nec fideiussores
tollere; et quiequid tam de ingenuis quam de ser-
vientibus, super lerrituriis ipsius monasterii
commanentibus fisco de freda aut harebannus
unde poterat sperare, ad luminaribus vel stipen-
diis superscriptis famulis Dei ex nostra indul-
gencia ad integrum mancipentur effectui, et nobis
regnantibus aut postmodum tempora succeden-
tium regum, quod nos pro Dei amore et timore
indulsimus, quemquam hoc non presumat con-
vellere, set omne quiete οἱ integra emunitate hoc
quod decrevimus inviolabiles auxiliante Deo per-
severet. Et ut preceptio erga ipso monasterio
firmius habeatur, manus nostrae subseriptionibus
subter decrevimus roborari.
"'heudericus rex Francorum s[ubseripsit ]. Ger-
baldus obtulit.
Data quod fecit mense Iulio die XII. Anno VII
regni nostri, Gundulfivilla. In Dei nomine feliciter.
Amen.
65. Diploma | Widegerni episcopi. Argentora-
lensis (1). — Dominis sanetis adque honore
dignissima apostolicis, meisque in Christo patre-
bus, Widegernus gratia Dei Ecclesieque Sancte
Marie in Stradburgo civitate vocatus episcopus.
Noverit saneta industria vestra, qualiter pastores
ecclesiae solertissimae cura summoque studio
debent procurare, ut ecclesia Dei lucris anima-
rum proficeret, et per nos monitis salutaribus, in
quahtum valemus, vicorem obtineat; ut his qui
eterno pastoris spontaniae relictis omnibus sequi
cupiunt, atque sie abnegantes semetipsos, per
angusto calle artaque via gradientes, vocem
aeternae regis hac redemptoris nostri audientes :
Exe de terra tua et de cognatione tua et
vade in terra quem munstravero tibi; vel
illud: Qui reliquerit patrem, aut matrem,
aut filius, aut agros, et cetera, propter
nomen meum,centuplum recipiet, et vitam
eternam possidebit; et : Si quis vult
post me venire, abneget semetipsum,
tollat erucem suam, et sequatur me. Opor-
tet ut nos audiamus, qui dixit: Hospes sum et
suscepistis me, et qui vos recepit, me
recepit; et quamdiu fecistis uni ex mini-
mis meis, mihi fecistis; ut quod a principe
apostolorum in initio eeclesiae institutum. est,
quia omnis multitudo credentium erat in unum,
et nullus suum proprium dicebat aliquit esse, sed
erat illis omnia communia, et cor unum et anima
una. Unde institutio sancta ex hoc a sanctis patri-
bus in postmodum ab horiente in hoccidente, et in
partibus Gallearum monasteria multa sub regula
saneta horum exemplo relegio clara promulgavit,
precipue monasteria Lirinensis, Agaunensis,
Luxoviensis, eL in universo mundo sub regulas
sanelorum. patrum, maxime beati Benedieti et
saneti Columbani abbatibus vita commune
optima disposite el per autoritate clementia
regum et per privilegia sanetis atque cattholicis
pontificibus firmiter roborata ; et sanctae canones
hoc non derogant, sed potius lueulenter exobtant.
Unde nos comperti, quod vir inluster Eborhardus
quomis in heremo qui vocatur Vosagus in pago
Aisacince infra nostra parroeia, in loco qui antea
vocabatur Muorbaceus, nunc Vivarius Pere-
(1) Ap. Grandidier, Hist. de l'église de Strasbourg, tom. I,
sanctae Mariae Dei genitricis, ceterorumque sanc-
torum, eum Dei adiutorio et nostro consilio mona-
styrio in suo proprio a novo aedificare conatus est;
at quod evocantes Perminis episcopo cum suis
peregrinis monachis, ibidem cynobio vel saneto
ordene sub regula beati Benedicti Dei gratia et
nostro adiutorio perficere deberent. Unde nos
congratulantes huius viri sanete devotione et glo-
rioso proposito, viscirale caritate pietateque com-
moti, devotione prumptissima, una eum consensu
fratrum. nostrorum, abbatum, presbeterorum,
archidiaconi, omnique clero ecclesiae ubi ego
deservo, sed οἱ ducis ac iudicium, timentiumque
Deum populo huius provinciae catholico, ut ab ipso
monasterio seu cynubio congregationeque pere-
grinorum monachorum per nostra et per vestra
auctoritate privilegio conscriberem vel confir-
mare debemus. Quod ita et fecimus, ut ipso
monasterio omnia, quidquid ad eius pertinet
ditione, aedificiis, basilicis, eum ministeria vel
ornamenta, de quarum omnium rerum sacrisque
codicibus, strumenta cartarum, aurum, argentum,
aeramentum, vel quibuslibet rebus ipsius mona-
sterii, seu cellolas vel eius appendiciis, etiam villas
cum agris, domibus, mancipiis utriusque sexu
acolabus, et quod iam dietus inluster Eborhardus
vel alii pro salute animae per qualibet modo
donaverunt vel delegaverunt, seu et inantea tam
ipse quam et munificentia regum, principum,
pontefieum, clericorum, vel a quocumque homi-
num, Christo inspirante, largitum fuerit, cum
omnia et ex omnibus per hane privilegium confir-
mamus; ut ad die presente ipsi monastyrius,
praefatique peregrini monachi, eorumque sueces-
sores, sub regola saneti Benedicti eynubialiter
congregati seeundum sanctum propositum eorum
iure absque ullius repititione trademus adque
trebuimus potestate.
66. Neque nos ipsi, neque successores huius
civitatis pontefices, neque archidiaconi, neque
exactores, neque aliquis de parte ecclesiae, vel
quislibet nullus, aliquid dominare, vel iubere, aut
requerere censum vel dona aut qualibet munera
nullumquam tempore expetire non praesumant.
Cum vero necesse fuerit chrisma petire, altaria
consecrare, sacros ordines benedici, aut aliquos
benedictiones expetire, aut oraturia in eorum loca
aedificare, rector ipsius monastirii, vel peregrini
monastirii ibidem consistentes, aut. si de se epi-
scopum habent, aut a quacumque de sanctis epi-
scopis sibi elegerint, qui hoc facere debeat, licentia
sit eis expetire et ille hoc tradere, benedicere vel
consecrare. Et nullus in ipso monasterio inlicito
ordine eontra voluntate aut votum ipsorum mona-
styrio eorum adire non presumant nec secretius
ingredire septa. Et si aliquando pro qualieumque
causa expetit, ut ipsius rector, vel ipsis peregrinis
monachis congrua fuerit voluntas, et episcopus
invitatus ad ipso monasterio venerit, coelebrato
officio, absque ullo munere requisito mox ad pro-
pria revertatur.
67. Cum vero abba loci ipsius acciperit transi-
tum, quemeunque pereerini monachi ibidem habi-
lanles de semetipsis secundum Deum et regula
meliorem invinerit, ipsum sibi constituant abba-
tem ; quod si ibi de se ipsis talem non invinerint,,
de alia monasteria iam dicti Perminii episcopi de
illas congregationes peregrinorum, quem sub uno
modo petitiones vel una sancta institutione beati
Piéces justif., num. 39; Schoepflin, Alsatia dipl. tom.T, p. 10.
Benedieti
amplo
diplomate
confirmavit,
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 17
A Benedicti quoadunavit ipse sibi consentientes
abbatem regolarem expediant et constituant. Et
si ibi sanctus ordo tepuerit, quod absit, vel aliqua
discordia inter ipsis monachis surrexerit, et ipsi
hoc non praevalent aut non voluerint emendare,
tune qui ex ipsis rector ordene secundum regula
voluerit vivere, ubicumque in alia monastiria, ubi
peregrini monachi supradicti episcopi consistere
videntur, οἱ rectius regulariter invinerint, pole-
statem hebeant expetire, et illi per eorum salubri
consilio, Deo largiente, ipso sancto ordine vel
ipsis monachis per regula restringere, emendare,
corregere atque pacifieare faciant ; et nulla occa-
sio sil, ut alius abba. per qualicumque ingenio
contra eorum sancto ordene ibidem ponatur,
aut de rebus supra seripto monasterio aliquid
menuitur.
68. Quapropter sancto et apostolico conpatres
et confratres mei, ideo vestra catholeco authore-
tate nostraque gemina sociamus, ut hic privilegius
omni tempore firmissima habeat firmitatem, ut
nullus nullumquam tempore contra agere non
presumat, sed presens futuris temporibus invio-
latus permaneat. Et nune omnibus episcopis et
Deum timentibus hominibus preco, subpleco, et
per caritate coniurare presumo, ut quibus hic pri-
vilegius ostenditur, manus vestras subscribere et
confirmare dignelis, ut vestra. auctoritate fultus
inconvulsus permaneat, qualiter eisdem peregri-
nis monachis ipso monasterio consistentes clarius
dilectet pro statum ecclesiae et integritate sacer-
dotum, pro incolomelate regum et pace christi
norum, pro poenitentium remissione peccatorum,
velrequiem fidelium defunctorum, divinae miseri-
cordiae tranquillius exorare. Preco igitur et con-
testor quoram Deo et beatis angelis eius cun-
ctisque sanetis, omnibus suecessorebus vel omnes
christianis, ut hune privilegium, quem consenso
clericorum, laicorum timentium Deum, plebs et
ecclesiae nostrae decrevimus vel condedemus, in
nullo erumpere presumant, sed per ineffabilem
Trinitatem cunctis coniuramus, ut in quo preva-
luerint, in omnibus conservare et studeant. Et si
aliter obstinato animo, vel diabulo instigante,
invidia, vel cupiditate deceptus. vel qualibet modo,
quod Deus avertat, si nos ipsi, aut. successores
nostri, vel quislibet de qualecumque parte, contra
hunc privilegium temptare conaverit, vel iam di-
elis peregrinis monachis vel successores eorum
inquietare, vel eis aliquit minuare presumpserit, si
se emendare noluerit et a mala voluntate celerius
noluerit corregere, cum Dei genetricis semper
virginis Mariae vel beatorum apostolorum cun-
ctorumque sanctorum ante conspectum regis
oeterni Christum Domini nostri, in cuius amore
hune privilegium ad iam dictis peregrinis vel et
cynubis condedimus, se confidant pro nequissi-
mis peccatis eorum vel iniquissima malicia oeter-
nis incendiis concrematuros, hac illa sententia se
experiendos, qua falsis sacerdotebus Dominus
minatur: Vae vobis hypocritae, qui elau-
detis regnum Dei, quia nec vos introitis
nec alius introire permittites; el : Qui
scandalizaverit unum de pusillis istis,
melius erat illi ut alegaretur mola asena-
ria ad collam ipsius, el proiceretur in
profundum maris, et qui Deum timore neclexit
iudicantis hominibus, inferat partebus monasterii
vel peregrinis monachis ibidem habitantes cum
sociante fisco auri liberas trigenta, argento ponda
a-
(1) Ap. Schoepflin, tom. I, p. 8; Trouillat, tom. I, p. 70.
Novembris Tomus 1I.
quinquaginta, multa susteneat atque dissolvat :
et hoe quod repetit, non vindecet. Et nihilominus
presens privilegius omni tempore firmas perma-
neat ; οἵ ut. firmiorem obteneat vieorem, manos
nostras subter scripsimus, et. qui subseribserent
vel signeverent rogavimus, stibulaeione subnexa.
Actum Stratburgo civitate publice, die XIII
mense Madio, in ascensione Domini, anno octavo
regnum Domini nostri Theodorico rege. Ego Wide-
gernus, hac si indignus episcopus. subscripsi. Ego
Wuolfradus archidiaconus consensi et subseripsi.
Ego Libulfus presbyter subseripsi. Ego Haimulfus
diaconus subscripsi. Ego 4Jbmannus diaconus
subscripsi. Signum ὁ Fuleherio tribuno in Dei
nomen. Ego Hariboldus abba consensi et sub-
scripsi. Ego Hadalricus consensi et subscripsi.
Ego in Dei nomine Ardolinus vocatus episcopus
consensi et subscripsi. Signum d Wuolfaldo
comite. Magobardus archidiaconos subseripsi. Ego
Ghrbuinus episcopus consensi et. subscripsi. Ego
Willibertus episcopus subscripsi. Ego Hagoaldus
abbas subscripsi. Signum T Leodofredo duce. Ego
Ebrohardus comis subseripsi.Signum T Audachro.
Signum Ὁ Nordolde. Signum T Gundobertho.
Signum 4 Withario.Signum $ Wigrao.Ego Hagino
abbas subscripsi. Signum T Leodoberto. Ego in Dei
nomine Willibrordus subscripsi. Romanus clericus
hune privilegium iussus a supra scripto scripsi.
69. Ex diplomate Eberhardi comitis (1). —
(Post prooemium). — Ergo ego in Dei nomine
Eberhardus, filius Adalberti quondam ducis, : 'si
vilissimus Christi famulus, dum non habetur inco-
gnitum qualiter ante hos annos, una cum con-
sensu pontificum, sacerdotum et germano meo
Leudofreudo duce οἱ coniuge mea Emeltrude, in
re mea propria, in loco qui dicitur Maurobaccus,
qui nune vocatur Vivarius Peregrinorum, in
pago Alsacensi, in honore saneti Petri prineipis
apostolorum et sanctae Dei genitricis Marie cete-
rorumque sanetorum, a novo meo opere, in quan-
tum michi vires Deus dedit, monasterium edifi-
cavi et illis diebus, iuxta quod in illo priore testa-
mento continet, de rebus meis aliquid ditavi. Nune
autem salvator οἱ redemtor humani generis, qui
omnes vult salvos fieri et ad agnitionem veritatis
venire, non meis meritis exigentibus, sed pro
clementia sua me in corpore visitare dignatus est
et fallax temporaleque lumen substraxit ut. ad
verum, quod ipse est, me aesi indignum perdu-
ceret lumen ; etiam sua providentia quamvis me
optante, ex proprio corpore legitimum heredem,
qui michi successor existeret, similiter substraxit.
Propterea considerans qua gravor sarcina pecea-
torum, et reminiscens bonitatis Dei dicentis: Date
elemosinam et omnia munda sunl vobis,
de tanta igitur miseratione et pietate Domini con-
fisus, nullum meliorem heredem quam ecclesiam
Christi et qui propler nomen ipsius militant vel
pauperes fieri decreverunt habere me iudicavi.
Iecirco ad monasterium supra memoratum Mau-
robaceus sive Vivarius peregrinorum, ubi
venerabilis vir Romanus abbas cum. peregrinis
monachis suis in servilio Dei consistere videtur,
donamus a die presente donatumque esse in per-
petuum volumus... :
Sequuntur. recensio. rerum donatarum, deinde
formulae securitatum et im iprecationes adversus ἐ08
qui donationem illum. violare praesumerent, ac
denique nota temporis :
Actum Habendo castro sive
Romasco monte
3 monasterio
locum et
possessiones
donante
AUCTORE
C. D. S.
Eberhardo
Alsatiae
comite.
B
Non constat a
Pirminio
fundata esse
coenobia
Disentinense
εἰ Fungense ;
* St. Pirmins
Brunn,
St, Pirmins
Hofstadt.
"UE ww m
18 DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
monasterio publice, anno octavo regnante domino
nostro Theodorico rege.
70. Alterum eiusdem Eberhardi diploma (1). —
Dum fragilitas humani generis pertimiscit. ulti-
mum vitae temporis subelanea transpositione
ventura, oporlit christian[um] lottidie in au-
gmentatione boni operis erescere, et dum in suo
iure polestate consistit, preparet sibi viam salu-
lis, per quam ad aeternam beatitudinem valeat
pervenire. Ideoque ego in Dei nomine Ebrochar-
dus comis et coniux mea Hemeltrudis pro reme-
dium animae nostre et remiss[i]one peccatorum
nostrorum, ut veniam in futurum consequi merea-
mur. cidemus a die presente cessumque in perpe-
tuum esse volumus atque de iure nostro in jure et
dominatione monasteri qui vocatur Vivarius
sive Maurobaceus, in honore sancti Petri et
sancte Mariae vel sancti Leudigarii citerorum-
que sanctorum, in pago Alsacinse, quem ego,
opitulante Domino, a novo construxi et, ipso pro-
tegente, in... ame euppio esse facturum, ubi vene-
rabilis vir Romanus abba cum peregrinis mo-
nachis suis, quem. Dominus de diversis provineiis
quoadunavit, preesse videtur, basilicas in honore
sanete Marie et saneti Desiderii seu sancti
Andocii, in loco nuneupante Petrosa, quem ex
alode in porcione contra germano meo Leudefrido
duce accipimus, situm in pago Alsacin [se], tum et
ad integrum quicquid ad presens ibidem possidere
videor aut mihi legibus redebitur, eum. ormni
supraposito, domibus, mancipiis, accolabus, pecu-
liis utriusque sexu, terris, silvis, pratis, pascuis,
aquis aquarumve decursibus, a. die presente ad
prefato monasterio tradedimus ad possedendum,
ut ab ae die habendi, possedendi vel quic-
quid exinde pro oportunitale ipsius monasterii
iam superius nominati rectores eligerint faciendi,
in omnibus libere perfruantur arbitrium, licet
incessionis poenam adnecti non sit necesse, sed
nobis pro infirmitate placuit inserendum. Si quis
vero, quod futurum esse non credimus, etc. —
Actum Montumaco vico publice,anno XI regnante
"'Theuderico rege, idus febroarias.
δ X. De aliis monasteriis praeter
Augiense a S, Pirminio fun-
datis in Alamannia.
71. Non satis constat quo tempore vel etiam quo
ordine exstiterint reliqua monasteria quae a S. Pir-
minio condita feruntur : quapropter ea per regiones
ubi sila erant quasi. distribuendo hic. recensere
aggredimur, adiectis traditionibus quae de singulis
ad nos pervenerunt. Et. primo, quod ad Alaman-
niam spectat, tria in illo tractu, praeter Augiense,
documentis quidem admodum incertis, coenobia
S. Pirminium auctorem vel instauratorem habuisse
dicuntur, Disentinense, Pfungense et. Fabariense.
De Disentino nihil addendum occurrit his quae
allata. sunt. supra, ubi egimus de sede episcopali
S. Pirminii (2). Jam rettulimus etiam (3) quae de
monasterio Fungae instituto ex vetusto codice
excerpsit. Gallus. Oehem. Asserunt recentiores
scriptores (&) fontem. eo loci atque aream nomen
Pirminii retinwisse *, sed mulla alia reperire
wsquam est illius monasterii. vel. commorationis
(1) Ap. Scehoepflin, tom. I, pp. Sis et 14; Trouillat, tom. I,
p. 74. — (2) Num. 37. — (3) Num. 53. — (4) Citati apud
Ioannem Egonem, De vir. illustr. Aug. Div., part. m, sect. 1,
Pirminii Zn vico Funga mentionem. aut vestigia, et D
monnisi coniectando, ne contradiceret antiquis testi-
imoniis Augiense coenobium omnium. primum a
Pirminio conditum asserentibus, existimavit Ioan-
nes Egon (5) sanctum virum numquam inibi sedem
fixum, multo minus coenobium integrum eum
templo et cellis monasticis constituisse, sed tan-
tum quaedam viliora habitacula tumultuarioopere,
donec aerem et locum magis alieubi in ista. pro-
vineia idoneum nancisceretur, cui hane monacho-
rum turmam inveheret, erexisse.
72. Fabariensc* monasterium, duabus fere leucis
in dextera ripa Rheni a. Curia urbe dissitum, inter
condita α Pirminio non memorat Vita prima (6),
praeterquam in. uno codice Einsidlensi saeculi X,
ubi οἱ voz erasa. est, neque etiam. Vita. secunda,
gqraelerquam rursus in uno codice saeculi X V. Cete-
rum er eius mentione prius a seriplore codicis
Einsidlensis facta constat iam saeculo X fundato-
rem monasterii creditum esse Pirminium. Herman-
nus vero Augiensis mon distincte Pirminio, sed
Augiensibus monachis hane laudem. attribuit in
Chronico suo ad annum 731 (1). Attamen ineunte
saeculo XII ipsius Fabariensis monasterii traditio
illius originem a. Pirminio repetebat, quod. constat.
ex relatione quam. anno. 1115 Geroldus abbas
coram Paschali II papa protulit, coenobii sui iura
adversus Basileensem episcopum tuendi causa, his
verbis: Fuit vir quidam sanctissimus, nomine
Pirminius, qui ob venerabilis vitae meritum digni-
latem pastoralis eurae suscepit civitatis Metten-
sium. Ubi dum fidelis dispensator dominica bene
et ordinate composuisset ovilia, quia lux vera in
tenebris non potest latere, sed oportet eam in
domo Domini clare omnibus lucere, hic nutu Dei
ad maiora voeatus, — audierat namque desidiam
ac neglegentiam episcoporum et aliorum praela-
torum, et desidiosos esse in fide Christi, ita ut,
relicta religione verae felicitatis, imitarentur ritum
gentilitatis, — hie sanctus Pirminius diu noctuque
cogitans. quibus medicaminum fomentis talibus
subveniatur, — noverat tamen statutum ne quis
praedieatoris sibi vendiceet offieium in alterius
episcopi parrochia, — tandem divino faetum est
consilio ut beatae memoriae Gregorium secun-
dum Romanum pontificem adiret, illique huius
rei seriem pleniter insinuaret. Cuius iussu volun-
lario suscepit officium tanto iam tempore arden-
ter concupitum, videlicet. ut ad. quascumque
civitates aut ad quae loca. perveniret, arva divini
amoris igne carentia proscinderet et semen verbi
i
Dei diligenter excoleret. Non. immemor igitur
suscepti oneris, statim insudare coeperat fructibus
boni operis, per diversa loca quam plurima mona-
steria constituens, Deo servientium et maxime
monachorum utilitati congruentia. Inter quae
dum pervenisset in provinciam Curiensium, Dei
opitulante gratia Fabariense construxit. coeno-
bium. Ad euius praedicationis iucundam. vocem
ac melliffuam. exhortationem non solum populi
adiacentis pagi convenere, sed etiam e diversis
partibus doctrinae illius suavitate exciti certatim
confluxere; quos omnes, ut cuique opus erat,
desiderabili oris sui. dulcedine repleverat. Multi
itaque salubria sectantes illius monita, renun-
tiantes saeculo, spe perhennis vitae regulari se
subdiderunt disciplinae, et. quiequid facultatum
vel possessionum videbantur habere, cum animo
eap. 1, et ap. Gelpke, tom. II, p. 289. — (5) Loc. cit. —
(6) Cap. S. — (7) Cfr. supra, num. 38 med.
pariter
sed neque
Fabariense:
T Pfüvers,
Pfüffers
Α
«1ὲσ. necnon?
nimis enim
incertae
fidei sunt
quae de huius
exordiis
sunt. tradita,
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 19
pariter et corpore eidem loco contulere. Hoc
ordine, quo audistis, aedifieatus est locus Faba-
riensis, nec * regalium donorum est amplificatus
magnificentia, ut in ipsorum praeceplis compro-
babimus in huius sancli concilii praesentia (1).
13. Quo autem. anno conditum. sit. coenobium
neque relatio modo citata indicat nec. salis proba-
biliter. colligere licet. ex testimonio Hermanni. ad
annum 731, quippe qui minus. accurate sub eodem
anno signavit. fundationem monasterii. Murba-
censis (2) et Altahensis (3). Veque. eliam. ad illud
tempus definiendum. quicquam iuvat. mira narra-
tio de Fabariensis monasterii fundatione, quam ex
Actis Augiensibus deseriptam ad maiores nostros
transmisit. anno 1739 laudatus. iam P. Mauri-
tius Chardon, in qua illa fundatio et omnis S. Pir-
minii apostolicus labor connectitur cum temporibus
Pippini regis et Leutfridi ducis. Hane narrationem
er codice olim. musei Bollandiani, nunc biblio-
thecae regiae. Bruxellensis 8931, hoc loco exhibere
visum est. Sic igitur habet :
14. Saneta aemulatione Leutfridum Ducem
Agilolfingorum, Gotofridi Alemanniae et Rhetiae
Ducis filium, concitante, cum Pippinus Germaniam
totam atque Galliam. v
inidololatria exscindenda plurimum sumptuum el
laboris impenderet, ille aeque sui muneris ratus
Rhaetiae consulere, cum celebrari summis laudi-
bus S. Pirminii Meldensium episcopi zelum propa-
gandae fidel audisset, illum omni modo pertrahere
in Rhaetiam studuit et id ipsum, quod vel maxime
ambiebat, commendare. Nemo promptior ad pia
eius commoda. convertendarum gentium vota Pir-
minio fuit. Qui vix aecepto Leutfridi Ducis nuntio
ilico in viam se dedit, nec solus, sed dubio procul
virorumque apostolicorum lectissimae vitae mona-
chorum coloniam adduxit; quibus ut conderetur
coenobium Leutfrido Duei auctor fuit, unde tan-
quam e munitissimis castris infernalem. hostem
invaderent et sese post laborem religiose confo-
verent et mutuo fervore aecenderent. Quaesitus
utilis structioni locus nee aptior visus quam prope
velustissimam Marsilinii (Marschlins, nunc Ma-
lans.in dextera Rheni fluminis ripae regione Faba-
riae) arcem et amnem Longarum, ubi illustrissimi
Campi Mariscalli Ulyssis Salicaei sive Salinici
hodie splendida habitatio est, eoque mox ligna,
lapides, quaeque necessaria tantae molitioni,
comportata. S. Pirminio hortatore, duce, largitore,
fervide res agitur, sed absque operae prelio et
successu, dum. fabri lignarii, uteunque cauti,
cavere tamen satis vulnera nequeunt, in se ipsum
quivis praeler intentionem crudelior, dum trabes
scindere et aptare conarentur ; nec sine prodigio
comparentibus niveo candore columbis, quae non
alias assulas ae fragmenta quam sanguine fabrili
tineta. colligere et, congeminato saepius volatu
atque ablatis sanguine notatis assulis, trans Rhe-
num in editi montis sinum avolare easdemque
uno loco deponere deprehensae sunt. Quo pro-
digio S. Pirminius moveri se sensit, non Marsi-
linii, sed notato prodigiose loco Deum sibi con-
dendo coenobio aream elegisse et consignasse,
magna quamprimum animi consolatione eo sum-
ptibus et labore conversis, efc.
75. Eadem compendio refert. Gabriel Buce-
linus (A) et brevius Ambrosius Eichhorn (5), qui et
notat eapropter FA abariensium insigne esse colum-
s apostolicis impleret et
(1) Narratio de libertate. ecclesiae Fabariensis, cap. 7
(M. G., tom. XII, p. 419). — (3) Cfr. supra, num. 38. —
(3) Cfr. infra, num. 19. — (4) Rhaetia Etrusca (Aug. Vindel.,
bam. Verum non insigne ez prodigioso illo eventu
sed e converso traditionem popularem de grodigib
e insigni, quod. forte praeterea rubris fasciis dis-
tinctum. fuerit, ortam esse. haud improbabiliter
suspicari licel. Nihil certe de illo prodigio
memorat relatio Geroldi abbatis paulo superius
descripta.
16. Falsitatis admodum suspectumest privilegium
Zachariae, quod. ex tabulario Fabariensis coenobii
acceptum. vulgavit Ambr. Eichhorn (6), et. recens
novis curis ex apographo Fabariensi in bibliotheca
San-Gallensi asservato cl. v. I. von Pflugk-Hart-
tung (7), huiusmodi tenore conceptum :
Zacharias episcopus servus servorum Dei, Pir-
minio Deo amabili episcopo et abbati, venerabi-
lium diversorum monasteriorum. Deo auspice
fundatori, ae per seriem omnibus successoribus
eius vicissim abbatibus in perpetuum. Igitur quae
postulasti a. nobis, dileetissime frater, quatenus
in regno Franciae, uti οἱ ubi terrarum tibi placi-
tum fuerit, in ruribus ae moeniis diversorum
locorum, sive in his etiam. quae per donationem
aut per emtionis paginam tibi advenerint, sive in
rebus
acciderinl, saera loca et monasteria, sieut. ἃ le
consentientibus Dagoberto et Theodorico filio eius
Francorum regibus piae memoriae sine refraga-
tione de aliquo iudice vel ullius reclamatione con-
structa sunt, ita libera sub iure sanetae Romanae
ecclesiae, cui Deo auctore deserviunt, a. nobis fir-
mata privilegiis et immunitatibus in futuro per-
maneant. Nos igitur tam piis desideriis faventes
ac nostra benedictione id quod petis effectui man-
cipantes, per hane apostolicam authoritatem libi,
piissime frater, licentiam et potestatem. conce-
dimus aedificandi monasteria. et alia pia oratoria,
ubieunque in Franciae regno volueris, sive alibi
terrarum, aut in locis proprietatis tuae, sive in his
magnatorum tuorum, vel undecunque tibi
quae per comparationis pretium vel cone ionem
regum, dueum et aliorum piorum hominum dono
vel undecunque et ubicunque tibi quolibet iusto
modo obvenerint, sintque monasteria omnia ἃ te
constructa aut construenda. sub apostolica prote-
ctione οἱ potestate. Hoe autem Christi Dei et
Domini nostri et beati Petri apostolorum prineipis
οἵ nostra, qua praevalemus, authoritate promul-
gantes sancimus, et ista quae dictamus ita robo-
ramus ut nemo episcoporum de quaeunque eccle-
sia tuas et tuorum successorum causas audire
aut aliquo cupiditatis vineulo deceptus res tuas
quomodolibet constitutas invadere aut circa eus
ullum ministerium ecclesiastieum celebrare prae-
sumat, sed tibi οἱ enecessoribus tuis reclamare et
querelas eirca te οἱ tuos. fratres forte exortas ad
nostram apostolicam audientiam deportare per
hanc praeceptionis licentiam. et. paginam liceat.
Si quis autem contra hoe apostolicum doeu-
mentum agere conatus fuerit, quicunque fuerit,
ille sit anathema in conspectu. Dei Patris omni-
polentis et sanctorum | angelorum eius, sil
condemnatus οἱ perpetua ullione pereussus in
conspectu domini Iesu Christi et sanctorum eius,
sic etiam in conspectu saneti Spiritus et martyrum
eius repetita anathema maranata idem triplici
perditione damnatus, ut etiam de hoc saeculo,
sicut Dathan et. Abiron, vivus terrae continuo
absorbeatur loco et larlarias poenas cum Iuda,
Christi proditore, perenni perferat cruciatu.
1664), p. 148. — (5) Episcopatus Curiensis, p- 360. —
(6) Ibid., cod. prob, P. 33, not. d. — (7) Acta Pontificum
Romanorum inedita, tom. 1, n. 1.
Cunetis
AUCTORE
C.D.S.
et singulatim
valde
suspectum
F
4
᾿
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
ram Danubii, ad meridiem Altahae inferioris chi-
lometris sex ; Lunaelacense coenobium chilometris
fere viginti tribus Salisburgo inter orientem et. se-
ptentrionem ; Niederburgense in ipsa civitate Pata-
viensi exstat ; Pfaffenmünsterense denique in dioe-
(1) Cfr. supra, num. 38. — (2) Diplomatisch-historische
Forschungen (Gotha, 1879), p. 167-70. — (3) Metropolis
Salisburgensis, tom. II, p. 34. — (4) Cfr. Aventini 4nnal.,
lib. ur. cap. 9 (ed. S. Riezler, tom. II, p. 391); Chronik, lib.
11, cap. 68 (tom. V, p. 92). — (5) Cap. 8. — (6) M. G., tom.
III, p. 35.— (7) M. G., tom. XX, p. 782.— (8) M. G., tom. XI,
abbatem praefecit ; alterum fuit Emerezthal, de
quo plane nihil aliud scribendum occurrit. Nam
ubi fuerit, e£ utrum etiamnum sit, divinare non
possum ; eum antiquum Chronicon nostrum
praeter nudum nomen nihil attulerit, neque ego
p. 198. — (9) Cfr. supra, num. 38. — (10) Monum. Boic.,
tom. XI, p. 14. — (11) Ibid., tom. VII, p. 372. — (12) Chro-
nicon Lunaelacense (Pedeponti, 1748), p. 3-6. — (13) Ibid.,
p. 67. — (14) De vir. illustr. Aug. Div., part. τι, sect. n
cap. 1.
lhueusque
90
AUCTORE — (lunetis autem ista loca servantibus sit pax et cesi , Fatisponensi αὐ Altaha. superiori septem D
C.D.S ponedictio Iesu Christi in perpetuum. Amen. circiter chilometris inter. occidentem δὲ septen-
Scriptum per manus Joannis serinarii anno vn — trionem dissitum est. : "t
Domini nostri Zachariae.Datum n Nonas Novembr. 79. Et Altahensis. quidem (inferioris) mona- — Altahengs,
imperante Constantino, indict. v. anno nGcxrvum. sterii fundationem Pirminio adscribit etiam Vita
77. Suspectum. hoc privilegium eruditis facit, prima (5), eamque anno 741 illigant Hepsit Hers-
papae pro eo. eyedo, imprimis nota temporis illi affixa. Praeter- feldenses (6) et Altahenses Me ga et ᾽ ita. poste-
privilegium. oqy enim quod illo aevo sane nondum usita- rior S. Godehardi episcopi Hi esheimensis, con-
tum. erat. ut diplomatibus qontificiis apponeretur scripta anno 1054, in qua legitur capite secundo d
annus aerae christianae, annus septimus Zacha- Igitur seplingentesimo quadragesimo primo incar-
viae non respondet huius aerae anno 749, sed 748, nationis Domini anno... initium Altahensis mona-
neque indictioni v, sed xv. Praeterea. offendit quod sterii ἃ sancto Pirminio el Outilone duce Baioa-
exordio diplomatis legitur nomen Dagoberti, LII rico aliisque Christi cultoribus sapienter inceptum
scilicet, qui cum iam anno 715 obierit, nullam par- οἱ in religione monasticae institutionis feliciter est
tem. in. fundatione. Pirminianorum coenobiorum perfectum, ante distributionem episcoporum quae
habuisse credendus est. Hoc secundum argumentum decimo post anno in Baioaria a sancto Bonifacio
eatenus solum praevalidum censeri debet, quatenus archiepiscopo facta est decreto Zachariae papae
certum sit omnino fidendum esse auctori antiquae el consensu Pippini regis (8). Unde rursus non
Vitae S. Pirminii, monasterium Augiense primum satis recte fundationem monasterii Altahensis ad
omnium anno 724 a sancto fundatum esse asse- annum 731 notavit Hermannus Augiensis (9).
venti (1). Neque etiam primum, ez nota temporis Quasnam autem possessiones: eidem monasterio
desumptum, ita. inconcussum | aliquis arbitretur | contulerit Odilo vefert Dreviarius Seu liber ratio-
quin naevos illos a quodam librario in pontificia — mum Urolfi abbatis de cenobio qui vocatur Altaha E
epistula. exscribenda admissos fuisse arbitretur οὐ tempore Caroli M. conscriptus, qui ita incipit :
epistulam in summa esse genuinam. Nec denique Commemoratio de res quos Otilo dux ad casam
plenam falsitatis demonstrationem praebere viden- — sancti Mauritii (euius nomine dedicata erat ecelesia
tur quae in Zachariae privilegio notavit cl. Hart- Altahensis) cum sociis suis ad Altaha mona-
tung similia iis quae in aliis eiusdem generis docu- — sterium condonavit, quando ipse casam Dei edifi-
mentis supposititiis leguntur. et. singulatim. in — care iussit et de Alamannia duos denos monachos
apocrypho diplomate Stephani 111 pro monasterio per comeatum Pippini regis et Eddoni episcopi
Sancti. Dionysii (2); stipulationes enim generales (Argentoratensis) hie. adduxit ad iam dictum
sunt haec, quae forte in formulis apud cancellariam loeum (10). Ubi tamen adverte nullam mentionem
Tomanam usitatis ad. huiusmodi epistulas confi- — fieri Pirminii, sicut nec apud Hermannum Augien-
ciendas haud ita raro occurrerent. — Quae tamen — sem, qui dumtaxat testatur Altahense coenobium ab
non ita. intellecta. velim ut. Zacharianum. diploma — Augiensibus institutum esse.
certo vel probabilissime authenticum censere videar. 80. Osterhovense etiam monasterium ab Odilone | Osterhoven-
Valde suspectum. esse libenter assentior; indicia fundatum. ostendit. diploma anni 753, ez mem- sis et Lunae-
tamen. hactenus. allata. non. ita. efficaciter. vem. — brana saeculi XI editum inter Monumenta. Wesso- Iacenetts
demonstrare arbitror ut certo spurium illud pro- — fontana, quod. ila. terminatur : Otilo prius rex,
nuntiare ausim. postea, Baioaria in provincia redacta, dux, Altaha
monasterium ex suo fundavit alodio, et sepultus
S XI. De monasteriis ἃ Pirminio est eum uxore in Osterhoven, quod nihilominus
E Ἐν : monasterium sub regula sancti Benedicti egregie
fundatis in Bavaria. satis dux ipse construxerat. (11). Sed neque in hoc
instrumento neque. in. alio. documento | antiquo
Idemque 78. Ab Utilone seu Odilone duce Bavariae ser memoratur S. Pirminius i» illa fundatione ullam
eid monasteria. auctore Pirminio constructa refert — partem habuisse. Idemque dicendum est de coenobio
mcd ud Hundius (3), Altahense * scilicet duplex, superius — Lunaelacensi, quod. utique αὖ Odilone duce circa Ἐ
20A et inferius, Osterhovense, Pfaffenmünsterense, Nie- annum. 748 conditum esse testantur. vetera docu-
ANTT derburgense sanctimonialium εἰ Lunaelacense ἈΠΟ qenta (19), sed in iisdem non nominatur Pirminius,
XT sed sola auctoritate nixus Aventini, scriptoris sae- cuius nomen historiaefundationis ex incertis solum-
culi XVI ineuntis (4). Quorum situm ut paucisde- — modo traditionibus innexum. est (13). — Quod
seribamus, Altaha. superior *, in dioecesi Ratispo- — cetera autem tria coenobia. spectat, nulla. antiqua
nensi ad laevam Danubii, Ratispona distat chilo- — documenta praesto sunt quibus Aventini et Hundii
metris circiter quadraginta quinque ad orientem — de eorum exordio testimonia confirmentur.
aliquantum meridiem versus ; Altaha inferior, item 81. Sed et. praeterea, secundum Ioannem Eg0- —Emereztha-
in ripa. sinistra Danubii, a metropoli dioeceseos nem (14), tria monasteria in dioecesi Herbipolensi ^ ensis,
Pataviensis, ad. quam cum tribus sequentibus per- — condi coepta sunt, quorum unum adhue extat in Murrharime
tinet, chilometris circiter. triginta. quinque inter oppido Amorbacensi, cui divus Pirminius, ut poe
orientem et. septentrionem ; Osterhoven, ad. dexte- — Trithemius asserit, S. Amorem discipulum suum sis,
A hucusque eliam post sedulam investigationem
de quo vel
certo falsa
vel dubiae
admodum
quidquam apud auctores scriptum. repererim.
"'ertium quod itidem D. Pirminii hortatu ineadem
Herbipolensi dioecesi Chronicon Augiae scribit
fundatum est Murrhartense.. Chronicon illud
Augiae, ad quod. appellat Egon, est Galli Oehem,
apud. quem in elencho monasteriorum a Pirminio
conditorum occurrit Moratt in Herbipolensi dioe-
cesi ; Emerelztal, ubi sit ignotum (1). De Amorba-
censi autem monasterio idem prorsus. silet, sicut
et de aliis ab Hundio indicatis (2), praeter Alta-
lhense.
89. Sed de Amorbacensis monasterii fundatione
plura. traduntur apud loannem Trithemium et
Tgnatium Groppium. Ille in suo Compendio Anna-
lium (3), monasteria a Pirminio condita recensens,
ultimo loco refert : Monasterium in oppido Amer-
bach, dioecesis Herbipolensis, memorati ordinis
nostri, in quo sanctum Amorem discipulum con-
stituit abbatem, novum a fundamentis construxit.
Deinde ab abbate Amorbacensi rogatus unde haec
hausisset, ita. respondit. litteris datis die 24 martii
anno 1515 (A):.. Ad quartum, ex quibus id
habeam annalibus quod de fundatione monasterii
tui Amorbach et Sluchtera, id est Solitaria, et
quibusdam aliis per divum Pyrminium, quae in
eius Vita non habentur, pridem ad te scripsi,
similiter et de sancto Amore, respondeo quod ex
Megenfrido chronographo Fuldensi monacho, qui
fundationes et abbates pene omnium coenobiorum
nostri ordinis in Germania, quae ipsum praeces-
serunt, salis diffuse conscripsit. Is dicit beatum
Amorem, saneti Pirminii discipulum, ab ipso pri-
mum abbatem in tuo coenobio institutum, annis
praefuisse tribus et quadraginta, multisque co-
ruscasse miraculis et nomen indidisse loco, Pyr-
miniumque ex discipulis S. Mauri exlilisse, de
quibus tamen in eius Vita nihil habetur. Hactenus
Trithemius. Megenfridus autem {116 Fuldensis,
quem idem citat, fictitius scriptor est, ab ipso T'ri-
themio, ut videtur, ad. commenta. sua firmanda
excogitatus (5).
83. Fusius Gropp et situm loci (6) ad. silvam
Odonicam * et radicem montis Sancti. Golhardi,
auctoritatis — ji; Franckenberg nuncupati, in confinibus dioe-
*Odenwald ceseon Moguntinae et Wirceburgensis, non procul a
Moeno. flumine, et. duplicem monasterii fundatio-
C. nem describit. Duplicem, inquam : nam, secundum
hunc scriptorem, non unum fundatorem Amorba-
cum habuit, sed plures, quorum collatis consiliis
opibusque surrexit. Primam fundationis occasio-
nem et originem Ruthardus dedit, Comes a Franc-
kenberg. Is circa annum 714 in praecelso monte,
qui Amorbaco ἃ septentrione est et vulgo
St. Gothards-Berg audit, aedes et sedes suas
habuit, cireumiacentis late regionis dominus.
Religioni christianae... addietus fuit... Unde in
curis ac votis Comes habuit, quo pacto viros apo-
stolicos aecerseret, quorum Opera populus ad
veram fidem adduceretur. Interea, nescio qua
occasione et loco S. Pirminium offendit... Pirmi-
nium Ruthardus Comes rogavit el invitavit ad se,
ut populos per silvam Odonieam habitantes
christianis praeceptis institueret, promittens eo
loci monasterium se fundaturum. Annuit vir
apostolicus Comitis precibus... Sed et factis pro-
missis stetit. (comes), cum interim monasteriolum,
seu polius humiles aliquot cellulas, pro S. Pirmi-
(1) Ed. Barack, p. 13; Archiv, tom. IV, p. 392, — (3) Cfr.
supra, num. 78. — (3) Lib. 1, in Theodorico rege 60e (Op.
hist., Francof., 1601, p. 61). — (4) Exscriptis ap. Gropp, Hist.
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 9
21
nio eiusque monachis et praedicationis sociis,
cum parva aedieula in honorem B. M. V. circa
annum 744 suis ex facultatibus condidit. Notatum
in perantiquo codice Amorbaci reperitur narra-
lam hactenus rem sub Dagoberto (III) rege conti-
gisse. Obiit is anno 715 : unde minimum anno
praecedenti S. Pirminium in silvam Odonicam
advenisse necesse est, ita maioribus Amorbacen-
sium semper sentientibus; quibus insuper eredi-
tum hucusque est, fidem illorum antiquo ms.
codice apud ipsos confirmante, hoc S. Pirminii
monasterium in occidua valle, ubi hodie sacellum
zu Sanet-Amors-Brun dictum visitur, primi-
tus constitutum fuisse, primaque eo loci incuna-
bula sua Amorbaeum recepisse (7).
84. Postea vero ad. SS. Pirminii οὐ Bonifatii
preces operam dedisse fertur Carolus Martellus ut
novum magisque ordinatum monasterium pro
monachis mi iis ad Odonicam sylvam con-
strueretur. Largiorem etiam fundum Ruthardus
Comes suppedilavit. Nova. novi coenobii funda-
menta sub annum 730 iacta fuisse oportet, quod
in sequentibus deinde annis eo quo hodie visitur
loco surrexit, et anno demum 734 perfecti operis
formam aecepit. Hoe eodem anno novam mona-
sterii hactenus aedificati ecclesiam a S. Bonifatio,
tunc temporis episcopo adhue regionario, ad invi-
tationem S. Pirminii, mense septembri consecra-
tam esse, antiquissima apud Amorbacenses tra-
ditio esl. Adfuere consecrationi S. Pirminius et
Etho,quem ille, Augia discedens, loco sui abbatem
instituit, Carolus vero princeps hoe anno ad
sedem Argentoratensem evexil. Ipsa porro eecle-
sia cum monasterio in honorem beatissimae Dei
genitricis Mariae dedicata est. — Profusam in
fundando hoe novo B. M. V. coenobio Caroli prin-
cipis pietatem aemulatus est Pippinus filius, qui
illud postea multis donationibus, praediis, silvis,
redditibus, privilegiis, etc. dotavit. sublimavilque.
Ruthardus etiam. Comes Franekenbergius, cum
prolem non haberet, reliqua. insuper bona sua,
cum toto comitatu, constructo recens coenobio
donavit et B. Virginem Deiparam heredem scri-
psit Extant Amorbaci perantiquae scripturae, tam
lapidibus et parietibus incisae et inscriptae quam
in membranis et chartis exaratae, quae Amorba-
censis coenobii (hodierni videlicet, non primi illius,
de quo n. i diximus) fundationem οἱ fundatores
singulos complectuntur. Eas hie benevolo lectori,
pro dictorum hactenus compendio, repraesenta-
mus. Prudens et historiae peritus lector eas facili
labore, ubi hallucinatae sunt, emendabit : quarum
tamen errores, quanquam alias graves sint, rei
nostrae et fundationi nihil officiunt, — Prima.
Anno. Dominicae. Nativitatis. DCC XXXIV.
lempore. Gregorii. Papae. tercii. funda-
tum. est. Monasterium. Amorbach. per.
S. Pirminium. Sancti. Mauri, discipulum.
Episcopum. Meldensem. impensis. Caroli.
Martelli. et. Pippini. filii eius. postea.
Regis. Francorum. sanctique. Bonifacii.
Archi-Episcopi. Moguntini. Ruthardus.
quoque. Comes. montis. in. Francken-
berg. divino. tactus. Spiritu. huic. operi.
tam. sancto. tamque. pio. inchoando. et.
in. effectum. deducendo. sese. abfore.
indignum. ratus. fundum. suae. dicionis.
proprium. pro. construendo. Monaster!o.
mon. Amorbacensis (Francof., 1736), p. 189. — (5) Cfr. Wat-
tenbach, Deutschl. Geschichtsq., ed. V, tom. II, p. 490. —
(6) Op. cit., p. 5, n- 1. — (7) Ibid, p. 6, n.9.
sancto.
AUCTORE
C. D. S.
testimonia
proferuntur ;
F
AUCTORE
C. D. S.
ac denique
aliorum
quinque,
*Mauersmün-
ster,
Maurmoutier
** Neuweiler
B
qu ae
Argentorato
civitati
adiacebant.
C
99
saneto. Pirminio. dono. dedit. Primus.
vero. dicti. monasterii. Abbas. fuit.
S. Amor. dicti. Pirminii. discipulus. ἃ.
quo. locus. nomen accepit. praefuitque.
Monasterio. annis. XLIII. (1). Alfera inscri-
ptio, paulo brevior, iisdem fere verbis enuntiatur,
Verum quam fidem mereantur isti perantiqui codi-
ces οἱ inscriptiones a. Groppio. citata, ut. minus
dicam, admodum incertum est.
$ XII. De monasteriis ἃ Pirminio
fundatis in Alsatia.
85. Praeter Murbacense (2), alia quinque in dioe-
cesi. Argentoratensi monasteria S. Pirminii opera
ordinata vel constituta. indicat. Vita prima. (3),
Schutteranum. scilicel, Gengenbacense, Schwarza-
cense, Maurimonasteriense *. et Novivillarense **.
Quae omnia Argentorato civilati circumiacent,
Sehulteranum et. Gengenbacense. orientem inter et
meridiem, alterum. chilometris. viginti duobus ,
viginti. tribus. alterum a metropoli. distantia ;
Sehwarzacense vero inter orientem et. septentrio-
nem, chilometris viginti novem; Maurimonaste-
riense denique ac. Novivillarense inter occidentem
el. septentrionem, illud. chilometris viginti octo, hoc
triginta septem ab eadem urbe recedunt.
86. Quidnam autem Pirminius circa singula ea
monasteria egerit, nobis. prorsus incognitum est,
deficientibus quibusvis hac de re historicis docu-
mentis. Certe non omnia. ab illo primum condita
esse scimus. Nam Sehutteranum, quod nonnisi
saeculo LX a. fluviolo praeterlabente hoc. momen
accepit, antea Offonis cella. ve! Offonisvillare nnn-
cupatum, ante medium saeculum VII iam ezsti-
titisse dubium. mon. videtur (&). Maurimonasterii
fundationem etiam ad extremum saeculum V I vulgo
veferunt eruditi (5), diploma tamen quod profertur
Theoderici IV regis (an. 724) (6) apocryphum
iudicantes, ubi a. Childeberto II illud. conditum
asseritur οἱ privilegia ab eodem concessa. confir-
mantur, postulante Mauro, quem discipulum
S. Pirminii faciunt et a quo monasterio aiunt
novum nomen inditum (7), cum antea Leobhardi
Cella vocaretur.
87. Nowivillarense quidem coenobium ante
medium saeculum VIII, ac proinde Pirminii tem-
poribus, a. Sigebaldo Mettensi. episcopo conditum
refert. Paulus Diaconus seriptor coaevus (8), sed
Pirminii nomen prorsus reticens. Nomen Pirminii
item omnino praetermitlit Ioannes Gorziensis vel
quisquis. est scriptor. Vitae S. Chrodegangi, ubi
fundatio monasterii Novivillaris S. Sigebaldo
adscribitur (9). — Quod ad Schwarzacense attinet,
diploma fundationis ab Ettone seu. Heddone epi-
scopo Argentoratensi datum anno 748 er autogra-
pho vulgarunt Schoepflin (10) et. Grandidier (11),
Visdem omnino formulis (praeter ea quae in
Sehwarzacensi leguntur de dono praestando. anti-
stiti. monasterium | visitanti) expressum. | quibus
diploma supra citatum (12) Widegerni pro mona-
sterio Murbacensi, nisi quod pro Eberhardo comite
hie legitur Rothardus comes -et. pro. Pirminio
Saroardus abbas. Locus. construendo monasterio
(1) Ibid., p. 9, n. 7-8. — (2) De quo efr. supra, num. 58 sqq.
— (3) Cap. 8. — (4) Gfr. Friedrich, tom. cit, p. 528-39. —
(5) Ibid., p. 532-34. — (6) M. G., Dipl. tom. I, p. 904, —
(7) Eccard, Franc. Orient., tom. I, p. 349, n. 23. — (8) Gest.
episc. Mettens. ( M. G., tom. II, p. 267) ; efr. Friedrich, tom.
cit, p. 334-35. — (9) Cap. 9 (M. G., tom. X, p. 558). —
(10) Alsatia diplomatica, Vom. T, p. 17. — (11) Hist. de
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
assignatur in insula qui vocatur Arnulfoauga D
iuxta fluvium Reni; postea vero, anno scilicet 826,
nomen cum situ mutavit coenobium, ubi, postquam
prius illud incendio consumptum fuerat anno 825,
cum monachi iniustas vexationes Ruthelini comitis,
qui circumiacenti terrae dominabatur, declinare
vellent, assentiente Ludovico Pio imperatore, in alte-
ram Rheni ripam translatum est (13). Sed, quod
mazime mireris, in illo diplomate, quod ab Ettone,
Pirminii discipulo eiusque in monasterii Augiensis
regimine primo successore (14), datum est, nulla
reperitur Pirminii mentio. Unde legitima utique
suspicio oritur, non. aliam partem in condendo
Scehwarzacensi coenobio habuisse Pirminium misi
quod quidam discipuli eius, ea: Augiensi monasterio
assumpti, initium illi dederint. — Et idem forte
dicendum est de coenobio Gengenbacensi, de cuius
exordiis nihil omnino novimus, nisi quod. in fra-
gmento cuiusdam diplomatis Caroli Crassi (an. 885)
legitur Ruthardus quoque comes (qui hoc loco dux
appellatur) illius fuisse fundator (15). d
$ XIII. De expositione doctrinae
christianae ἃ Pirminio eon-
seripta.
88. Antequam. ad. fundationem. Hornbacensis
monasterii et ultimos S. Pirminii actus deveniamus,
locus hic esse videlur agendi paucis de libello
quodam ipsi attributo nec certe qui illi adscribatur
indigno.
Inter Vetera. Analecta (16) editum est. a Mabil-
lonio ex veterrimo codice Einsidlensi (17) compen-
dium quoddam doctrinae christianae hoc titulo
insignitum : Incipit libellus abbatis Pirminii de
singulis libris eanonieis scarapsus, ?d esí excer-
ptus (18). Huius. auctorem non. dubitavit Mabil-
lonius fuisse Pirminium nostrum, de quo hic
agimus: cui sententiae nemo, eredo, eruditorum
contradizit. Non solum enim nihil in opusculo
illo occurrit, sive res ipsas species sive et genus
dicendi, quod. ab aetate Pirminii nostri abhorrere
videatur, sed ipse codex, qui adhuc servatur in
bibliotheca. Einsidlensi, eadem. illa. aetate, id. est
saeculo VII, descriptus est (19) ; neque alius illis
temporibus memoratur Priminius sew Pirminius
abbas, eui opusculum. adscribi queat. Illud novis
curis ez codice Einsidlensi edidit cl. v. C. P. Cas-
pari (20). Cuius brevem conspectum hoc loco
proferre non pigebit.
89. Exordium libelli pauca. quaedam refert ex
historia. Veteris Testamenti, de creatione videlicet
angelorum et hominis, de peccato originali, de
diluvio et de lege data. Moysi. Breviter inde, sed
admodwm. distincte, proponit. scriptor historiam
Christi. Domini secundum. Evangelia. usque ad
ipsius in. caelos ascensionem, nec non. ex Actibus
apostolorum descensum Spiritus sancti in apostolos,
eorumque per totum orbem. terrarum. praedica-
lionem. atque hierarchiam ecclesiasticam ab ipsis
institutam et. Ecclesiae catholicae usque ad finem
mundi per suecessionem episcoporum perpetui-
tatem : ubi et symbolum fidei recitat, singulis apo-
l'église de Strasbourg, Vom. I, Preuves, n. 43. — (12) Num.
65-68. — (13) Cfr. Grandidier, tom. cit., p. 425. — (14) Cfr.
supra, num. 57. — (15) Grandidier, tor. II, Preuves, num.
152. — (16) Paris., 1723, fol., p. 65-73. — (17) Ibid., p. Jes
(18) Gfr. Cangii Glossarium ad v. Scarapsus. — (19) Cfr.
Archiv, tom. VIL p. 739. — (20) Kirchenhistorische Anec-
dota, tom. I (Christiania, 1883), p. 151-93. Cfr. p. viu-xr.
stolis
Libelli de
doctrina
christiana
3 ynopsis,
Α
εἰ laus
Initia Horn-
bacensis
coenobii ;
* Zwei-
brücken
C tem confirmationis
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
stolis. articulos singulos attribuens, nisi quod
Mathiam omisit. et eius loco substituit Thomam,
cuius inde nomen bis occurrit, quod forte librarii
oscitantia. factum est. Postea ad. officia hominis
christiani describenda progressus, primo baptismi
ritum perspicue exponit ; deinde, quae vitia vitanda
sint, multis allatis testimoniis Scripturae sacrae,
indicat: ubi praecipue notandus venit elenchus
rituum. idololatricorum et. superstitionum haud
absimilis illi quem eodem saeculo VILI medio pro-
posuit concilium Leptinense (1). Denique oblationes
el decimas ad ecclesiam. deferendas, ac frequentem
corporis et sanguinis Domini susceptionem, prae-
missa. peccatorum apud sacerdotem confessione, si
qua capitalia sew mortalia admissa fuerint, gra-
viter. commendat, virtutesque. vitiis supra repre-
lensis contrarias exercendas praescribit. Totam
deinde paraenesim suam. denuo brevioribus verbis
resumit et compendio exhibet.
90. Praeclarum sane hic habemus Pirminii fidei
et. apostolici zeli monwmentum, eximiam praeci-
uorum christianae fidei et doctrinae moralis capi-
tum expositionem, sermone admodum. simplici et
erspicuo, qui utique, ut ferebat temporis condicio,
soloecismis mon vacat, conscriptam, quaeque simul
argumento est. quam versatus fuerit. Pirminius in
sacris libris legendis et apte citandis. Et hunc forte
novam confirmationem deducere licet qua demon-
stretur. Pirminium. 2on. Francum fuisse, sed. ex
Hibernia venisse in. Franciam : neque enim. in hac
regione tantam. litterarum qeritiam. reperire. est
quantam. prodit huius libelli conscriptio, cum. in
Hibernia tunc illa studia macime florerent.
$ XIV. De ultimis S. Pirminii
actibus, deque eius obitu et
sepultura.
91. Ultimum omnium & Pirminio fundatum
indicat Vitae primae monasterium
Gamundiense. seu. Hornbacense (2), in
Mettensi, chilometris fere quinque ad meridiem
Biponto * dissitum, ac deinceps, secundum ei usdem
scriptoris. narrationem, in ea regione usque ad
obitum suum vizit, et eiam episcopalia m unera, sal-
sacramentum conferendo (3),
exercuit. Non tamen ipsum monasterium incoluisse
videtur, sed. propter incommoda nonnulla. et prae-
sertim ob femineum sexum, cuius in aliis locis ab
eo factis prohibebat ingressum, ne consuetudo
inde feminis oriretur illuc frequenter veniendi, ad
ministerium sanetum agendum (id est ad confirma-
lionis sacramentum administrandum), remeavit
ad priora habitacula (4), qua vocevicum Medelsheim
designari censuimus (5). Itaque nec ipse monaste-
vium rezit, sed illi praefecit quendam ex discipulis
suis, Iacobum nomine. Is nobis innotuit ex diplo-
anale quo anno 755 Adala, filia Bodoli, villas
Wasselnheim et Esphenwilere donavit ad monaste-
rium Gamundis, quod est in honore sancti Petri
et ceterorum sanctorum constructum, ubi in Dei
nomine lacobus episcopus cum monachis suis
ibidem consistentibus regulariter degere viden-
scriptor
dioecesi
(1) Mansi, Conc., tom. XII, p. 375. — (3) Capp. 9, 11. —
(3) Cap. 10.— (4) Ibid., cap. 11 extr.— (5) Cfr. supra,num.41.
— (6) Schoepflin, As. dipl., Vom. l, p. 33, n. 36. — () Ctr.
supra, num. 87. — (8) Mon. Boic., tom. XXXI, p. 350. —
(9) Cap. 12. — (10) Ibid., extr. — (11) Hahn, Jahrbücher
741-752, pp. 146, 229 sqq. ; Oelsner, Künig Pippin, p. 34. --
98
tur (6). Quin et Iacob vocatus Abba iam subscri-
psisse legitur diplomati dato ab. Ettone Argentora-
tensi episcopo pro monasterio Schwarzacensi anno
748 (1) : unde concluditur coenobium Hornbacense
ante hunc annum fuisse constitutum ; nisi quis gra-
tuito contendere vellet aut Iacobum illum, qui diplo-
mati Schwarzacensi subscripsit, diversum. esse ab
abbate. Hornbacensi, aut. eius. subscriptionem non
statim confecto diplomati fuisse appositam, sed ali-
quot post annis eidem subiunctam, quod. quidem
aliquando factum esse aliis exemplis in re diplo-
matica ostenditur. At manifeste ex dictis sequitur
prorsus apocrypham ésse decretalem eartam qua
monasterii Hornbacensis condendi licentiam conces-
sisse fingitur. Carolus M. imperator in. diplomate
Henrici IV dato anno 1072 (8).
99. Dum autem S. Pirminius im praedicta
regione. versabatur, invisit. eum 85. Bonifatius
Id quoque rettulit
primae Vitae seriptor (9), qui nec obscure signi-
ficat congressum illum contigisse paulo ante Boni-
archiepiscopus Moguntinus
fatii ultimum in F'risiam iter gloriosumque mar-
tyrium (10). Quem tamen potius anno 751 vel 752
illigarint qui admittunt Pippinum regem a Bonifa-
tio consecratum esse apud Suessiones extremo anno
751 vel ineunte 752, quod iam recentioribus eruditis
certum videtur (11) : Bonifatio enim Suessionibus
Moguntiam. redeunti facile iter. potuit. esse. per
Gamundiwum.
93. lisdem temporibus frequens adiit 5S. Pirmi-
nius monasteriwm Weissemburgense (12), in dioecesi
Syirensi, chilometris fere quadraginta. quattuor
Hornbaco inter orientem. et meridiem distans,
cum huius coenobii monachis de vitae religiosae
secundum regulam S. Benedicti institutione colla-
turus. Sed et codex Weissemburgens
licam in modum crucis
honorem (vel forte eius opera (13) : unde colligere-
tur eum architectonicae artem fuisse peritum (14),
quod apud. Scotos seu Hibernos monachos insuetum
non erat). Immo Gallus Ochem Pirminium Weis-
semburgensis coenobii fundatorem. facit (15), sed
forte non alio testimonio niaus quam ipsius Vitae,
indicat basi-
factam illie esse in. eius
ubi id saneneutiquam asseritur. Certe monasterium
istud ante annum 695 primum conditum fuit (16).
94. Praeterea, si loannem Egonem audia-
mus (17), si quando per otium licuisset, holgium
sive Dolegium *, Trevericae dioecesis nobilissi-
mum asceterium à rege olim Dagoberto anno 627
fundatum sanctoque Mauritio martyri dicatum
invisere solitus fuit (Pirminius, monachosque
regulae nostrae monasticae observantiores non
modo efficacia sermonis sed etiam inculpatae
vilae exemplo reddidit ; interque illos aliquanto
tempore maxima eorundem. spiritali aedifica-
tione commoratus est, monasteriumque et pul-
chrioribus strueturis exornatum et religiosioribus
institutis moribusque excultum. post se reliquit.
Trithemius item (18), mentione facta fundationis
coenobii. Dolegiensis : Et sanctus Pirminius, aif,
praesul et monachus postea pulchrius decoravit.
Sed et in. Chronico Hirsaugiensi (19), monaste-
rium. Dolegiense a Pirminio constructum et san-
ctum. Wandalinum. ipsius discipulum illi prae-
fectum esse asseritur.
(12) Vitae cap. 11 extr. — (13) Cfr. infra, annot. b^. -—
(14) Cfr. et num. seq. τ (15) Ed. Barack, p. 135 Archiv,
tom. IV, p. 392. — (16) Cfr. Zeuss, Traditiones Wizenbur-
genses (Spirae, 1842), p. xui. (17) De vir. ill., part. ut,
sect. 1, cap. 1. —
(Op. hist., p. 54), — (19) Tom. T, pp. 13, 161.
(18) Comp. Annal. in Clodoveo II rege 52
95. Felicem
AUCTORE
C. D. S.
S. Pirminii
ibidem cum
S. Bonifatio
congressus ;
commercia
sancti cum
coenobiis
Weissembur-
gensai
et. Dolegiensi.
* Tholey
In eodem
monasterio
vita functus
est anno
circiter 754,
die
2 novembris,
ibidemque
sepultus.
94.
95. Felicem S. Pirminii obitum paulo post ipsius
cum S. Bonifatio congressum. contigisse innuit
antiquae Vitae scriptor (1), cum praesertim supe-
rius (2) significasset. sancto, ubi Hornbacensi
monasterio. constituendo manum admovit, prozi-
mum sibi mortis diem fuisse praecognitum. Annum
inde illius obitus statuit. Grandidier. (3) fuisse
aerae christianae 754. ; Rettberg vero. (4) annum
733, quia lacobus abbas jam anno 754 subscripsit
cuidam. instrumento (5). Quod argumentum. non
valet : gratuito enim praesumit Tacobum fuisse Pir-
minii suecessorem (6). Mabillonius (7) mortem
Pirminii innectit anno circiter 758. Harum opinio-
num cur unam potius quam aliam eligamus, suffi-
ciens ratio non apparet, neque aliud quidpiam. hic
affirmari posse videtur nisi hoc solum, Pirminium
paulo ante vel non multo post S. Bonifatii marty-
rium ex. hac vita migrasse. Sed neque ipsius huius
martyrii tempus satis. certo constat, quod alii
anno 754, alii. anno. 755, die 5 iunii, contigisse
volunt (8).
96. Quod autem ad. diem emortualem. spectat,
antiqua. Vita depositionem Pirminii in monasterio
Hornbacensi celebrari ait (9) quarto die nonarum
novembrium seu die 2 novembris ; neque respondere
licet forte hic mendum ab exscriptore fuisse admis-
sum, nisi simul fingatur illud iam. ezstitisse in
gqrimario aliquo. exemplari, unde in ommia apo-
grapha transiit; omnes enim codices hanc lectionem
referunt. Attamen et. Vita secunda et martyrologia
inde a medio saeculo LX Pirminii memoriam ad
diem. 3 novembris assignant (10). Neque rursus
dicatur. celebritatem. eius translatam esse propter
occurrentem. die 2 novembris commemorationem
omnium. defunctorum : haec enim. primum post
medium saeculum X auctore Odilone Cluniacensi
introducta. est. Quae difficultas qua ratione solvi
valeat, ingenue fateor mihi non esse perspectum.
97. Corpus S. Pirminii zn. Hornbacensi mona-
sterio sepullum fuisse satis indicat. primae Vitae
seriptor (11) et diserte omnino Walafridus Strabus,
monachus et abbas Augiensis ante medium saecu-
lum IX, in carmine de visione Wettini, ubi post
memoratam Augiensis coenobii fundationem haec
subiungit :
Huius (Pirminii) quisque velit sanctam cogno-
[scere vitam,
Ipsa sepulera petat: satis ipse probabit in
Hornbach (12).
Demonstrat id etiam liber demiraculis S. Pirminii
in Hornbacensi monasterio conscriptus ineunte sae-
culo. XT (13), ubi et. sancti. sepulerum memora-
tur (14). Ttaque nulla ratio habenda videtur tradi-
tionis illius quam propagare conati fuerint nonnulli
monachi Augienses, Hornbacensium gloriae in hac
re invidentes et ideo contendere nitentes paulo post
mortem. Pirminii corpus eius effosso sepulcro
extractum et Augiam translatum. esse. Quam tra-
ditionem referens Gallus Ochem (15), Augiensis et
ipse, neque sibi neque aliis monachis Augiensibus
sui temporis ulla fide dignam videri significat.
(1) Cap. 16. — (2) Cap. 9 extr. — (3) Hist. de l'église de
Strasbourg, om, I, p. 299. — (4) Kirchengesch. Deutschl.,
lom. II, p. 58. — (5) Schoepflin, Ais. dipl., tom. I, p. 33. —
(6) Cfr. supra, num. 91. — (7) Act. SS. O. S. B., saec. III,
part. n, p. 186. — (8) Cfr. Wattenbach, Geschichtsq., tom. I,
p. 127, not. 4. — (9) Cap. 16 extr. — (10) Cfr. infra, num.
98-104. — (11) Cit. num seq. — (12) Cfr. supra, num. 6. —
(13) Cfr. supra, num. 20. — (14) Cap. 9 extr. — (15) Ed. Ba-
rack, p. 16. — (16) Gir. infra, num. 102. — (17) Ctr. supra,
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
ὃ ΧΥ. 5. Pirminii mentio in fastis
sacris.
98. Brevi el forte statim post mortem S. Pirminii
publicum cultum ei exhibitum fuisse ostendit, prae-
ter martyrologia. duo. Hieronymiana (16), Vita
prima, ineunte saeculo IX conscripta (17), in qua
legitur (18) : In Hornbachensi coenobio quarto die
nonarum novembrium depositio est saneti Pir-
minii episcopi : ubi per illius merita saneta expe-
riuntur infirmi multa beneficia Christi, caeci
visum, surdi auditum, claudi gressum, variisque
detenti infirmitatibus misericordiam Dei. Ejusdem
rei praeclarum testimonium praebet. carta. dona-
tionis monasterio Hornbacensi factae anno 827, in
qua haec occurrunt : ego in Dei nomine Adalber-
tus.. dono atque trado ad monasterium quod
vocatur Hornbach sive Gamundias et est in
honorem sanctae Mariae et saneti Petri atque
sancti Perminii, ubi vir venerabilis Wyrundus
abbas praeesse videtur (19).
99. Ante medium quoque saeculum IX Pirmi-
nium celebravit Rhabanus Maurus tum in Marty-
rologio suo ad diem 3 novembris annuntians :
Eodem die depositio sancti Permenii confessoris,
tum. epigrammate suo 68, quod, praefiva inscri-
plione Versus juxta corpus Permenii scribendi, ifa
conceptum est :
Permenius praesul, Christi confessor, et ipse
Hane aedem inhabitat, consecrat atque
[locum.
Qui propter Christum praesentia gaudia mundi
Spernens, pauperiem eligit atque sibi.
Deseruit patriam, gentem, simul atque propin-
[quos :
Ac peregrina petens, aethera promeruit.
Gentem hie Francorum quaesivit dogmate
[claro,
Plurima construxit et loca saneta Deo.
Hie quoque nune pausat deponens corporis
artus,
Atque anima sursum regna beata tenet.
Adiuvat et quosque qui digne caelestia quae-
[runt,
Riteque conservat ipse suos famulos (20).
100, Sequuntur. eiusdem. saeculi martyrologia
FEicclesiae Germanicae (21) et Argentoratense (22);
Kalendarium ecclesiasticum ex codicibus Peters-
husano et Solodorensi, quod. ex quibusdam indiciis
Hornbaci scriptum manifestatur : in quo Kalen-
dario Natale S. Perminii ad diem 3 novembris
signatum est. litteris maiusculis, et ad. diem. 10
Octava S. Perminii (23); Kalendarium diptychum
in codice Augiensi, nunc bibliothecae Caesareae
Vindobonensis, ubi etiam ad diem 3 novembris legi-
tur mentio Sancti Pirminii episcopi (24); et Kalen-
dariwm Coloniense conscriptum inter annos 889
et 891 (25).
101. Quibus adde martyrologium antiquissimum
num. 7. — (18) Cap. 16 extr. — (19) Ed. ab Andr. Lamey
inter Commentationes Academiae | Theodoro- Palatinae,
tom. 1 (1766), p. 295. — (20) Poet. Lat., ed. Duemmler.
tom. II, p. 224. — (21) Ed. a M. F. Beck. — (22) Ap. M. Ger-
bertum, Monum. veteris liturgiae Alamannicae, part. 1,
p.467. — (23) Ibid., p. 480. Cfr. infra, num. 105. — (24) Ibid.,
p. 490; Boehmer, Fontes rerum Germanicarum, tom. IV,
p. 140 (cfr. Praef, p. xxui). — (25) Ed. A. 7. Binterim
Joloniae, 1824,
Augiense
Cultum
S. Pirminij
inde αὖ
ineunte
saeculo IX
celebrem
manifestant
documenta
non pauca,
die
3 novembris
in plerisque
mavtyrologiis
eius
A
memoriae
assignata,
nonnullis
tamen de eo
iste
silentibus ;
sed cultus
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
Augiense (forte saeculi LX vel X) (1) εἰ Kalenda-
rium ex ms. Murensi saeculi XI, ubi Pirminius
signatur ad diem 1 novembris (2). Praeterea inter
Kalendaria edita a. Fred. Althano, Gertrudianum
Treverense, scriptum inter annos 979 et 993 : Pir-
mini abb. (3); Mosacense I, saeculo X 1H scriptum,
ut videtur, pro monasterio S. Viti in Carinthia (4);
Mosacense. IT, scriptum. saeculo XIII pro mona-
sterio Mosacensi in. dioecesi Aquileiensi. (5); et
Kalendarium 86. Elisabethae | Hungarensis, ab
ipsa dono datum Foroiuliensibus, ubi nomen
sancti sic effertur : Firminii episcopi (6).
102. Inter. martyrologia vero quae dicuntur
classica,ex Hieronymianis imprimis citandum venit
quod ex: antiquissimo codice Bernensi, saeculi V I11
vergentis. vel. incipientis. IX, secundum οἱ. v.
Gulielmi Arndt apographum. vulgavimus | ante
paucos annos in capite tomi XIII octobris; ubi ad
diem 111 nonas novembris elencho sanctorum adi-
citur : Et depositio domni Pirminii episcopi bone
memorie: quae tamen annuntiatio haud scio an
potius obitualis | aliqua memoria, quales mon
paucae in illo martyrologio. passim. occurrunt,
quam propria significatio cultus habenda sit.
Attamen. et in altero. Hieronymiano. contracto, à
nobis edito ex codice "T'reverensi, eiusdem fere, ut
videtur, cum. Bernensi aetatis, legitur. etiam acd
diem. 3 novembris: Et depositio Perminii epi-
scopi (7). Praeterea Pirminium nostrum memo-
rant ad eandem diem Fuldense seu Leidense
saeculi X: Gamundis monasterio Perminii epi-
scopi (8), alque iam olim edita Gellonense, San-
Remigianum et Baluzianum : Depositio Permenii
episcopi; San-Gallense : Depositio Pirminii,
Amandi, episeoporum et confessorum; Richeno-
piense: Alibi, depositio sancti Pirminii episcopi;
Labbeanum : Depositio domni Pirminii episcopi
bonae memoriae; T'uronense : Permini episcopi.
103. Af, praeter Hieronymiana duo modo citata,
Bernense οἱ Leidense, οἱ Rhabanum Maurum, Pir-
minii memoriam praetermiserunt celeri. marty-
rologi saeculi IX, Wandelbertus, Ado, Notkerus.
Nec magis reperitur in Usuardino puro, sed tan-
tummodo in. nonnullis. Auctariis. Nimirum in
codice Usuardino coenobii Augiensis saeculi XI
vel. XLI ineuntis legit. G. W. Zapf : Eodem die
nalale S. Pirminii corepiscopi, qui mullorum
monasteriorum fundator extitit (9). Et inter
Auclaria Sollerio. visa, Pirminium memorant
Rosweydanum, Hagenoyense, Aquicinctinum, Da-
veronense et Altempsense. Quibus accedunt editiones
Lubeco- Coloniensis, Greveni et Molani; ac deni-
que Martyrologium. Romanum, his verbis: Wem
depositio saneti Pirminii Meldensis episcopi.
104. Eiusdem momen suis martyrologiis vel
menologiis | inseruerunt scriptores Benedictini
Wion, Menardus, Bucelinus et alii; Scotico meno-
logio Thomas Dempsterus, apud Boios et Avaros
illum. coli. indicans; Gallicano martyrologio
Andreas Saussayus, qui Metas locum cultus assi-
gnal, Martyrologio et Catalogo sanctorum suis
Castellanus et Ferrarius, quorum prior in finibus
dioeceseos. "reverensis, id est, credo, in. tractu
Lucemburgico, alter. Ratisponae memoriam Pir-
minii celebrari aiunt.
(1) Ap. Gerbertum, op. cit., p. 467. — (3) Ibid., p. 499. —
(3) Ap. Alth., p. 125. — (4) Ibid., p. 149. — (5) Ibid., p. 172.
— (6) Ibid., p. 187. — (7) Analect. Bolland., tom: II, p. 30. —
(8) Ibid., tom. I, p. 44. De Pimminio vero vel Priminio seu
Pigmenio Augustodunensi, qui in eodem et in Bernensi
memoratur ad diem 1 nov., videsis tom, XIII Oct., p. 916, —
Novembris Tomus 1.
95
105. Ceterum, quod iure miratur. Friedrich, fere
cum tam. brevi post Pirminii mortem nomen eius conclusus
beatorum catalogo. adscriplum sit, simul. tamen fuisse videtur
infra mona-
eriit memoria eorum quae circa pr i j
p q (te c a pr opagandam un steria ab. ipso
Germania Christi fidem. gessit, quod. non solum
inde colligitur. quod. scriptor. primae Vitae eius
ineunte saeculo nono iam nihil de apostolicis illius
laboribus rescire potuit, sed. et in litaniis sancto-
rum in codice Monacensi lat. 8114 saeculo quoque
nono descriptis, inter nomina omnium eorum qui
saeculis VII et. VIII religionem. christianam in
regno Francorum praedicarunt, solius. Pirminii
praetermissum est. Unde colligere licet eius venera-
tionem fere monasteriis ab ipso conditis (10) fuisse
conclusam. Huius venerationis, praeter. superius
citata, monumentum affertur pictura qua insigni-
tus est codex saeculi LX Solodori servatus (11). De
quo Ambrosius Eichhorn (12) : Extat, inquit, ad
S. Ursum Solodori in Helvetia antiquum saera-
mentarium, ut aiunt, ab anonymo monacho
conseriptum, quod ille Adalberto (primo abbati
Fabariensi cirea annum 731) dedicavit. Pingitur
abbas librum hunc S.Pirminio offerens. Af secun-. py
dum Lütolf (13), qui codicem evangeliarium
vocat, in tituli pagina repraesentatur S. Pirminius
librum e mamw angeli accipiens. et. Adalberto
donans, qui et ipse illum tradit |. Ebernantuilo
librario. Praeclarum. hune codicem ab Adelhaide,
Ottonis I imperatoris wzore, € Weissemburgensi
coenobio acceptum οἱ ecclesiae. Sancti Ursi tra-
ditum existimat idem. Lütolf (14).
$ XVI. De cultu S. Pirminii in
regione Luxemburgica.
condita,
106. Cultum hunc eiusque historiam satis fuse εἰ regionem
descripsit ven. vir I. Weicherding in opusculo unde
iam quaedam excerpsimus circa sancti in Luxcem-
burgico tractu commorationem (15). Eius ervordia
ab ipsa. Pirminii aetate vepetunt; nec improbabili
argumento : cum enim, ut modo diximus, Pirminii
memoria. extra. monasteria. ab ipso condita. tam
brevi obliterata sit, non apparet qua ratione serius
cultus. iste illuc propagatus fuisset. Attamen,
praeter traditiones populares (16), non evstat anti-
quius eius vestigium instrumento quo. Walterus n
advocatus Arlunensis anno 1195 concessit Henrico
duci. Limburgensi ius feodale in montem Sancti
Pirminii cum terra adiacente, ea conditione uf
ipse Henricus ecclesiam Sancti Pirminii in eodem
monte sitam eum adiacentibus agris contraderet
ecclesiae Beatae Mariae in Lucemburch. 4pogra-
phum. huius. instrumenti repperimus in. Regesto
Luxem-
burgicam :
abbatiae Monasterii B. Mariae* Luxemburgensis * Munsterab-
ineunte saeculo X1V exarato et nunc reposito in
archivo publico Arlunensi : unde. illud exscriptum
hic exhibemus. Haec est apographi inscriptio :
Privilegium prestacionis Henriei dueis de Lim-
burch qua. Walterus advocatus Arelunensis con-
fert ecclesie montem Sancti Pirminii eum lerra
adiacente, de consensu ipsius ducis. Iam sequitur
ipsum documentum :
107. In nomine sancte et individue Trinitatis.
Ego Henricus dux de Limburch. Quoniam ex revo-
(9) Reisen in einige Klüster Schwabens, etc. (Erlangen, 1786),
p. 149.— (10) Et in tractu Luxemburgico. Cfr.$ seq.— (11) Cir.
supra, num. 100. — (12) Episc. Curiensis, p. 368, — (13) Die
Glaubensboten der Schweiz vor St. Gallus (Lucern, 1571),
p. 39, not. 6. — (14) Ibid, p. 87. — (15) Supra, num. 30
sqq. — (16) Cfr. ibid.
4 lutione
lei
ubi ecclesia
eius
26 DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
lucione temporum obliviones plerumque patitur δὰ sacellum. vehunt. vel asportant, curantque ut. D
missae intersint ; inter quam ad S. Pirminium
humana infirmitas, quecumque digna sunt ad
nolieiam posterorum nostrorum iransmitti im-
mortali, mortales litterarum. memorie debent
commendare. Notum facimus, tam futuris quam
presentibus quod Domnus Walterus advocatus
Arelunensis montem saneti Pirmini cum lerra
adiacente sicut certis metarum terminis designa-
tur (unus enim. terminus est publica strata per
quam itur ab Asc * Bastoniam; secundus via que
tendit ab Ase Budeseth; tertius et. quartus due
valles ex utraque parte montis), quem a nobis in
feodo tenebat eL sui sequaces tenere debebant
nobis resignavit et coram hominibus nostris,
assensu filii sui Walteri et heredum suorum, tunc
viveneium, ius feodale deposuit. Hac condicione
tamen quod Ecclesiam saneti Pirmini in eodem
monte sitam cum adiacentibus eeclesie. beate
Marie in Lucemburch pro libero allodio nostro
contraderemus. Nos vero pie voluntati sue con-
sencientes et pro. remissione peccatorum nostro-
rum predietum allodium beate Marie contulimus,
sed advocaciam nobis retinuimus. Facta est huius
elemosine eollacio apud. Lucemburch in Assum-
peione beate Virginis, iudicio Domni Arnulphi
illustris viri de- Rupe et aliorum plurimorum
nobilium virorum. Seiendum est eciam quod
dietus Walterus ob veniam delictorum suorum
ecclesie beati Pirmini contulit, quod fratres in
eodem loco servientes, ubicumque terram suam
colerent, terraginem non solverent. Anno domi-
nice incarnationis MCLXXXXV. Testes huius
facti Hen. Comes Namuce., Comes de Salma, Gilo
de Cons, Gilo de Oren, Anselmus de Kalere,
Nicolaus de Bettinga, Iohannes de Bursche et alii
quam plures. Sigillato* autem sunt huius copie
littere originales sigillo dicti domini ducis in
cera virginea. pressulis canabeis pendente, ut hic
inferius conspicitur.
Collatione faeta concordat p[rese]ns copia
de verbo ad verbum eum suo vero originali.
Jo[ANN]Es RevxiERs. Nor[aniv Js.
108. Ex eo tempore, ut videtur, secundum morem
consuetum in. hoc genere beneficiorum, sacerdos
unus et frater laicus e». Monasterio Luzembur-
gensi deputati. sunt. qui ecclesiolae et fontis Sancti
Pirminii curam gererent et agros circumiacentes
excolerent habitaculo constructa — est
domuncula paulo. amplior. cella. antea. ibidem
exstante, quam duo eremitae hactenus occupabant.
Haec demonstrantur ex aliis nonnullis documentis
in praedicto Regesto Monasteriensi descriptis (1) οἱ
ex ruderibus illarum | habitatiuncularum, inter
quae et lapides sepulerales reperti sunt. nomina
exhibentes quorundam: sacerdotum et laicorum qui
er Monasterio missi fuerant (2). Ex alio lapide
ibidem invento constare videtur eremitorium | et
ecelesiolam veaedificata fuisse ante medium saecu-
lum XIII (3).
109. De pietate plebis erga S. Pirminium saeculo
XIV ita testatur notula. eidem. Regesto Monaste-
riensi inserta : Ad montem S. Pirminii, situm
inter Bastnach et Wiltz, fit quolidie frequens
populi concursus, ad S. Pirminii benignam opem
implorandam. Id praestant praecipue parentes,
quibus liberi sunt genere quodam morbi in his
partibus valde noto laborantes. Hi parvulos suos
quorum
(1) Gfr. Weicherding, p. 50. — (2) Ibid., p. 55. — (3) Ibid.,
p. ^fr. supra, num. 30-32. — (5) Weicherding,
p. 56. — (6) Ibid., p. 57-58. — (7) Cfr. supra, num, 30. —
preces fundunt, ut ipse apud Deum illorum sana-
tionem imploret. Peracta missa, tendunt ad radi-
cem montis, ubi limpidissimus fons profluit. (4),
cui nomen a S. Pirminio impositum est ; fonti
pueros ter immergunt; quos inde iam integra
valetudine donatos domum reducere licet (5).
110. Postquam vero saeculo X V vicus Kaundorf
ecclesiam parochialem obtinuit, iam ex Monasterio
Luxzemburgensi nulli sacerdotes missi sunt, sed
solummodo fratres. laici, qui sacellum et. fontem
S. Pirminii cwstodirent ; cireumiacens autem fun-
dus α Monasterii praepositis elocatus est sive laicis
sive sacerdotibus. Haec docent. tum citatum iam
saepius Regestum seu chartularium. Monasteriense
hum. Chronicon. ineditum. parochiae. IKaundorf
quod. ante medium saeculum X VIII confecit qui-
dam eius parochus, nomine Huberti, praecipue
complectens ea. quae ibidem. contigerunt. ab anno
1705 ad annum 1738, praeter alia nonnulla ab
eodem ex traditionibus sive scriptis sive oralibus
collecta, Inter eos qui agros fundi Sancti Pirminii
conducti habuerunt. citatur. sacerdos ex Wiltz,
nomine Ioannes Bówen, cui concessi sunt anno
1440 pro vilae suae tempore, ee condicione ut
annuum censum Monasterio praestaret florenorum
trium. et singulis quindenis missae sacrificium in
sacello celebraret (6).
111. Saeculo. deinde XVI, scilicet. αὖ anno
1516, eosdem agros eodem censu florenorum Ihena-
norum trium obtinuit. Hartardus. dominus. de
Wiltz ; cuius filiolus, Ioannes nomine, cum rachi-
lismo seu, ut. ibidem. vocatur, malo S. Pirminii
afflictus esset, virtute fontis sanatus est. Qui et ipse
post mortem patris dominium de Wiltz hereditario
iure consecutus, villam Pirminii conducti. habuit,
praestita fide se obligans ad. annuum censum flore-
norum germanicorum (thalers) viginti Monasterio
praestandum. et. ecelesiolam. cum. cella. eremitoria
instaurandam. At promissum hoc de aedium
instauratione, temporum calamitatibus praepedi-
tus, ipse solvere non valuit. Solvit autem filius eius,
et ipse Ioannes appellatus, cognomine Quintus sive
Senior, qui. illi successit anno. 1609 ;. sed nonnisi
anno. 1653 perfecta. est. ecelesiolae structura ; cella
vero, quam wunus incolebat eremita, ex piorum elee-
mosynis vitam sustentans, restaurata non est. Antea
autem, decursu. saeculi XVI, aediculam supra
fontem. exstruxerunt parochi vici Kaundorf, quae
anno 1793. eam formam. accepit quam adhuc ser-
vat (7). In ea aedicula posita est vetustissima, rudi
arte. exsculpta, S. Pirminii episcopi statua ; sed
hanc recentiori tempore impia manus raptu sustu-
lit. In. ecclesia conspicitur vetustissima item sancti
effigies, coloribus in tela depicta, quae illuc ex ora-
torio domestico dominorum de Wiltz translata est
anno 1724 (8).
119, Non cessabat interea concursus eorum qui
S. Pirminii opem, praesertim pro pueris rachiticis,
imploraturi piam ad eius fontem peregrinationem
suscipiebant. Testantur id, ad annum 1600, Berte-
lius (9), et quoad. posteriora. tempora, Antonius
Schauls ex. Kaunsdorf, eremita apud. oratorium
S. Pirminii, in praefatione ad libellum quem anno
1711 conscripsit. idiomate germanico de Vita
S. Pirminii, excerptum scilicet ex. Vita secunda
edita apud. Browerum. Idem eremita eremitorium
(8) Weicherding, p. 59-64. — (9) Hist. Luxemb. (Colon.
1605), p. 195.
perseverante
usque ad
nostra tem-
pora.
Hornbaci
q uoque
S. Pirminii
sepulcrum
miraculis
clarum.
In Augiensi
coenobio
ecclesia eius
nomine
dedicata
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
À et partem. oratorii incendio consumpta anno 1714
pecuniis in vicina regione collectis instauravit (1).
113. Ipsa autem. eremitorii institutio, sicut. et
aliae omnes eiusdem generis in. Belgio, suppressa
fuit anno 1783 decreto Iosephi IIimperatoris. Inde
vetusta cellula, quae eremitae habitaculo erat, pror-
sus neglecta, moz iniuria temporum dilapsa est ;
ac postea, eo loco ubi exstabat horto instructo, ipsa
rudera. sublata. sunt, adeo ut ab amplius quadra-
ginta. annis iam nulla. eius. vestigia. appareant.
Ecclesiola. vero. Sancti. Pirminii et sacellum fonti
impositum cum praedio et agris tempore gallicae
perturbationis extremo saeculo X V ILI fisco addicta.
et publice vendita, a laicis comparata fuerunt, sem-
per tamen publicae pietati ex. licentia possessorum
patuerunt, donec tandem anno 1862 cesserunt eccle-
siae parochiali vici Kaundorf (2).
114. Itaque usque ad haec tempora. persevera-
verunt tum frequentia. peregrinorum. tum fama
sanationum, quae vio non cotidie pueris praesertim
rachiticis per triplicem. eorum, sub invocatione
trium personarum SS. Trinitatis, in fonte immer-
sionem. illic impetrari dicuntur. Oculorum. etiam
aegritudines per ablutionem aquae ex fonte S. Pir-
minii haustae curantur. Haec oculorum sanatio
postulatur praecipue in. die festo S. Mariae Ma-
gdalenae seu 22 iulii vel dominica sequente, post
benedictionem. fontis « sacerdole. peractam. At
maiori apparatu huiusmodi
die secunda pentecostes, qua die instituitur sollemnis
pompa seu processio, qua. S8. Sacramentum huc
defertur. ex. ecclesia. parochiali vici Kaundorf, et
post benedictionem fontis immerguntur aquis pueri
rachitici ritu. praedicto, qui plerumque, ut. asse-
ritur, inde sani domum revertuntur. Analysi
autem chemica aquae fontis compertum est. hune
effectum nequaquam adscribi posse
dam et naturali huius aquae virtuti (3).
benedictio celebratur
qeculiari cui-
$ XVII. De eultu S. Pirminii in
monasteriis Hornbacensi et
Augiae Divitis.
145. Novimus S. Pirminii corpus in monasterio
Hornbacensi. sepultum et miraculorum fama. cele-
bratum fuisse usque ad saeculi X I exordium, atque
ad illud, praesertim die annuae sancti commemo-
rationis, mazimam populi multitudinem confluere
consuevisse (A). Quidnam vero in eodem monasterio
circa sepuleri ornatum et reliquum tanti patroni
cultum praestitum fuerit, praeterquam quod. festi-
vitas eius sollemniori ritu cum octava illic age-
batur (5), nullo documento, quod ad nostram noti-
liam. pervenerit, compertum nobis est. Mansit
autem ibidem sanctum corpus donec saeculo X V I,
protestantibus eam regionem vastantibus, illud
Oenipontum transferre libuit (6).
116. Quod autem. spectat ad. Augienses, horum
abbas vigesimus quintus, Wittigowo, qui ab anno
985 ad annum 997 monasterio praefuit, secundo sui
regiminis anno sacellum | exstruxit. S. Pirminii
nomine dicatum, teste Burchardo monacho, in car-
mine de illius abbatis gestis conscripto, his verbis :
(1) Weicherding, p. 64-66. — (2) Ibid., p. 66-69. — (3) Ibid.,
y. 71-76. — (4) Cfr. supra, num. 97. — (5) Cfr. supra, num.
100. — (6) Cfr. infra, num. 122 sqq. — (7) M. G., tom. IV,
p. 625, v. 231-337. Cfr. Gallus Oehem, ed. Barack, p. 91. —
Ut eursus anni tune advenere secundi,
Divini eultus non immemor ille beatus
Pulchre formatam coepit fundare capellam.
Porta monasterii qua pandit pervia, claustri
Omnibus aggressum demonstrans atque regres-
j [sum :
Quam sub Pirminii sacravit honore beati,
Qui pastor primo me rexit amore paterno (7).
Sacellum. istud, quo tempore scribebat Gallus
Ochem, id. est. extremo saeculo XV, iam dudum
destructum erat ; sed exstabat adhuc altare S. Pir-
minii, euius. dedicatio celebrabatur die dominica
qost festum S. Iacobi, quodque iam ante Wittigo-
wonem in abside ecclesiae erectum, ab hoc abbate
anno primo praefecturae suae restauratum δὲ
ornatum fuit (8).
117. Nulla inde de Pirminii cultu. in. Augia
Divile memoria servata est usque ad medium saecu-
lum XV. Quo tempore, ut narrat Ioannes Egon (9),
Friderieus Wartenbergius abbas (Augiensis), cum
Basileensi eoneilio ad annum 1450 interesset,
ibique abbatis Hornbacensis subinde familiari
consuetudine uteretur, et aliquando de utriusque
monasterii fundatore, S. Pirminio videlicel, sermo
institueretur, rogare coepit eundem, ut de viri
saneti reliquiis frustulum aliquod sibi Augiensique
«uo monasterio transmittere dignaretur. Quod
abbas Hornbacensis stipulata manu haud diffi-
culter se praestiturum spopondit, et abbas Fri-
dericus per Joannem Schenkium de Landek
Augiae monachum, in Hornbach ea de causa
ablegatum, recepit, magnoque in pretio, prae-
βου πα quod Pirminii pollex esset, habuit. Qui
pollex hueusque in Augia eum viridi saneti viri
dalmatiea et sacro cingulo digno honore adser-
vatur et colitur.
118. De cingulo mon loquitur Ochem. Dalma-
ticam autem st
icam fuisse ait et per eam multa
in. sublevandis mulie-
vel
Testatur idem scriptor mul-
miracula. fieri, praesertim
ribus parturientibus, quibus imponi saltem
admoveri solebat (3).
tam hominum plebem. ad. altare S. Pirminii con-
currere, qui. se suasque domos, hortos et pecora
sancto commendarent ut à venenatorum animalium
noxia immunes servarentur. Nominatim quendam
sibi amicum sacerdotem appellat Henricum Swartz
de Rudolphi Cella *, cuius presbyteralis domus eum
venenatis serpentibus infestaretur, concepto voto
quotannis oblationem faciendi ad. altare S. Pir-
minii, ab μας peste omnino liberatus est. Memorat
denique Augiensem insulam omnino immunem esse
ab iniuriis murium, quorum nulli intra e«m con-
sistere aut vivere valent.
119. Idem. de serpentibus, bufonibus et lacertis,
quavis insulae solum valde udum sit, asserit Bro-
werus (10), qui et subiungit: Vim vero adversum
venena cibo aut potioni noxia alexiacam universe
maiores S. Pyrminio tribuerunt. Unde in apo-
graphi Vitae vestibulo scriptum reperiebam, ere-
ditum quondam nil noxium contrahi ubi sumen-
dum victum sic benedixerant :
Sanctificet nostram sanctus Pyrminius escam ;
Dextera Pyrminii bene T dicat pocula nostra.
Eandem traditionem vefert P. Joannes Bernstein,
e Soc. Iesu, in. Qenipontano collegio philosophiae
k 96, 27 — ir. illustr.
8) Oehem, ed. Barack, pP. 96, 27, 90. (9) De vir. i
ΘΝ Div, part. πὶ, sect. 1, cap. 1. Cfr. Gall. Oehem, ed.
Barack, p. 16. — (10) Ed. Barack, pp. 30, 17. — (11) Vit.
S. Pirminii, not. in cap. X, P. 30.
lector,
nonnullas
illius
reliquias
servavit ;
invocatur
ibidem sancti
patrocinium
praecipue
adversus
venenatorum
animalium
* Ratolfzell
infestationem
εἰ ad
aquarum
copiam impe-
trandam.
In utroque
monasterio
festivitas
S. Pirminii
quotannis
ritu. sollemni
celebrata.
98
lector, litteris datis die 5 decembris anno. 1739
ad P. Mauritium Chardon, qui eas ad maiores no-
stros. transmisit ; additque geminos illos versus
adhuc eo tempore in monasterio Augiensi. vefecto-
rium ingredientibus, cz pressos maioribus characte-
ribus, in oculos incurrere (1).
190. Invocari etiam. solebat S. Pirminius ad
aquarum. copiam obtinendam, quippe qui εἰ ipse
Augiam ingrediens fontem. aquarum e solo per
miraculum elicuisse traderetur (2). Inter ea quae
olim a P. Mauritio. Chardon ad. Bollandianos
transmissa sunt legitur relatio beneficii huius
generis ex tabulario Augiensi accepta, his verbis :
Ducentis circiter abhinc annis moniales
O. S. F. Meckingae (oppidulum est duabus circi-
ter leucis dissitum) post. operosam salis frustra-
neamque delatigationem in perquirendis aqua-
rum venis, patrocinio S. Pirminii a Deo copiam
sab magnam limpidi imarum aquarum, facto
voto quotannis invisendi in noslra basilica. eius
honoribus erectum altare cum arbitraria obla-
tione, impetrarunt. Dum enim terram plus quam
seplem orgyiis altam effodissent nee. vestigium
humiditatis reperissent, quod humana non potuit
industria, praesens invocatum praestitit auxilium
S. Pirminii, fontium excilatoris sane mirifici, quo-
rum duo etiamnum. saliunt hac in insula, quos
sancto huie fundatori nostro pedo terrae infixo,
ut Moysi Israelitae pereussa virga pelra, grato
animo debemus excitatos, exlinguendis febris
ardoribus praeprimis salubres. Fidem aeque et
admirationem merentur quae nuper rettulerunt
praedictae religiosae virgines. Tum aedificiorum
ium aliis negotiis detentae paucos ante annos
promissi impletionem de die in diem proerastina-
rant. Elapso proinde implendi voli termino, aquae
sensim deerescere, dum. siccato fonte prorsus
defecerint, quin ealor aestivus aut aliud. quid-
piam huius defectionis causa. extiterit. Hinc voti
ocius memores quattuor ex sororibus destinant,
quae nostram in insulam peregre susceptae obli-
galioni pro elapso et currente tune. anno satisfa-
cerent. Inde reduces abunde aquarum invenerunt.
Jdem saeplus quoque evenisse plurimos ante
annos constans apud easdem lraditio est (3).
121. Festivitas S. Pirminii 7n monasterio Au-
giensi, sicut in Hornbacensi, celebrabatur quotannis
ritu duplici primae classis cum octava. Formulam
officii cum lectionibus propriis de sancto, a saepe
laudato P. Mauritio Chardon olim transmissam,
inferius. post. Vitas. et Miracula. exhibebimus.
Porro, cum tanta. esset. Augiae S. Pirminii vene-
ratio, valde mirum est sacrae dalmaticae, quam
extremo saeculo XV. Gallus Oehem et paulo ante
medium saeculum XV II Ioannes Egon ibidem ser-
patam esse testabantur, et cinguli, quod et memorat
idem. Ioannes (A), iacturam. factam esse, insciis,
ut. videtur, Augiensis coenobii monachis. Sic enim
inde vescriptum. est. ad P. Chardon, de reliquiis
S. Pirminii inquirentem : De dalmatica. viridi et
cingulo sacro, quorum P. Raderus in Bavaria
Sanela mentionem facit, candide sed et dolenter
nolifieaumus nec illam nee hoc, quantum nobis
constat, in Augia amplius videri. Pollex vero
sacer viri sancti Pirminii adhue decenti in bonore
inter sanctas reliquias Augienses asservatur (5).
(1) Gfr. infra, num. 125 extra. — (2) Cfr: infra, Lectiones de
S. Pirminio (ad calcem documentorum), lact. τι. — (3) Cod.
Brux. 8931. — (4) Cfr. supra, numm. 117, 118. — (5) Cod.
Brux. 8931. — (6) Cfr. numm. seqq. 194 et 125. Satis pro-
lixum Compendium Vitae Comitis Schweikardi Helfen-
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
$ XVII. De reliquiis S. Pirminii
eiusque cultu. Oeniponti in
Austria.
122. Inde ab anno 1575 translata est pars prae-
cipua reliquiarum S. Pirminii in ecclesiam Collegii
Societatis Iesu Oenipontani, ubi adhuc requiescunt.
Quae iam de cultu ibidem sancto eiusque sacris
exuviis exhibito, deque beneficiis eius intercessione
a. divina bonitate impetratis dicluri sumus, prae-
cipue excerpta sunt € litteris annuis seu. historia
Collegii Oenipontani, rogante saepius iam laudato
Patre. Mauritio Chardon, diligenter emcussis d
P. Ioanne Baptista. Bernstein, ibidem philosophiae
lectore. Haec ad. Bollandianos socios ab eodem
P. Mauritio transmissa annis 1739. et 1743, con-
tinentur. codicibus olim. musei Bollandiani, nunc
bibliothecae regiae Bruaellensis 8071 et 8931.
Pauca etiam iis excerptis adiuncta. sunt. ev libello
germanico idiomate conscripto de Vita et gloria
postuna. S. Pirminii, quem Oeniponti. ediderunt
Patres Societatis extremo saeculo X VII, ex eiusdem
Collegii annalibus haustum : haec adiecta. nota
Libell. distinzimus.
123. Sacra Pirminii l'ipsana acceperunt Patres a
nobilissimo viro Schweicardo comite de Helfen-
stein, cuius pater Georgius ante medium saecu-
lum XVIsummam praefecturam in. Alsatia pro
archiduce Austriae gesserat. Schweicardus autem
et Maria eius uxor, ez illustri domo de Hohenzol-
lern, ambo quamvis catholicis parentibus orti, ali-
quandiu lutheranismi erroribus. irretiti fuerant,
sed deinde opera B. Petri Canisii ad. veram fidem
reducti, illos errores Oeniponti abiurarunt. Schwei-
cardus interea ab archiduce Austriae Turolensem
provinciam regendam acceperat, sed. calumniis et
molestiis. adversariorum impetitus ac fatigatus,
dignitate et officio cessit et Oeniponto, ubi hactenus
resederat, se contulit Landspergium in Bavaria.
Sed ante discessum. suum, voluit Oenipontanis
Patribus benevolentiam suam. et grati animi sen-
sum demonstrare illorum templum muneribus pie-
late sua. et. opulentis domus. suae munificentia
dignis exornando Inter. quae haud. infimum certe
locum tenuit corpus S. Pirminii in domo sua ab
aliquo tempore asservatum (6). Donationem hanc
his verbis exponunt litterae. annuae Collegii
Oenipontani anno 1575 (1).
124. Praeter ceteros, inter procellas huius col-
legii et non mediocres tempestates, illustris comes
Schwaickardus ab Helftenstain cum pientissima
coniuge sua, ex comitibus de Zollern nata, Maria,
egregie suam erga nos fidem et in pietate constan-
liam declararunt. Qui comes cum serenissimi
archidueis in eius provinciis regendis per aliquot
annos eum laude funetus esset, nec leves insidias
suae pietatis a seculo deditis hominibus sustinuis-
set, volens tandem a negotiorum nimia mole et
aulicis tumultibus se subducere, quo liberius
saluti suae incumberet, hinc se magno piorum
omnium (quorum ipse et cumprimis integerrima
eius coniux egregios se ad omnia pietatis οἱ reli-
gionis opera quasi antesignanos exhibebant) luctu
steinii et Mariae Hochenzolleranae. eiusdem coniugis ἃ
P. Mauritio Chardon transmissum continet cod. Brux. 8931.
— (1) Quae sequentibus numeris recitantur, leguntur in
saepe laudatis codicibus nunc Bruxellensibus 8031 er 8071.
atque
Sancti corpus
fere
integrum
anno 1575
donatum
Collegio
Soc. Jesu
Oenipontano.
a comite de
Helfenstein,
* gic
B
cuius pater
illud
Hornbacho
recepisse
videlur,
magnam in
ea civitate
devotionem
erga sanctum
excitavit;
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
atque dolore, Landspergium, quod Bavariae oppi-
dum est, commigravit. Discedentes praeclara sui
memoria * in templo nostro (quod mullis egregiis
donariis iam antea cumulaverat) tum religiosis
picturis, tum novis muneribus et maxime sancto-
rum reliquiis, sibi constituerunt. Nam et aream
chori extremi iudicii figura praeclare exornarunt
et S, Pirminii omnia fere ossa, et unius e societate
Sw Ursulae caput, nec non alias SS. Thebaeorum
martyrum praestantes reliquias auro argentoque
ornalis arculis inclusas eidem templo nostro dona-
runt. Quae ut. in collegium sunt receptae adhibi-
tis nonnullis devotis, eum accensis cereis religiosa
instituta processione, per interiorem . collegii
ambitum cireumlatae sunt ae deinde in populi
conspectu productae, ante summum altare tan-
lisper relietae sunt, donec Rector de S. Pirminio
(eius enim. annua sollemnitas in tertium. nonas
novembris, quo haee peracta sunt, incidit) missae
sacrificium celebraret. Hune actum illustris comes
et religiosa eius uxor Maria laetissimis animis
conspicati sunt, digni profecto ut eorum memoria
in hoc collegio, euius singulares benefactores ipsi
exstiterunt, nullo tempore intermoriatur.
195. Qua ratione corpus Pirminii i» domum
Helfenstenii venisset non plane compertum est. De
qua re anno 1739 ad P. Mauritium scribebat
P. I. B. Bernstein : Ad mentem Rae V?» Justravi-
mus omnia in cubiculo R. P. Rectoris, P. Praefecti
templi, et non
tamen ullum aliud donationis instrumentum reppe-
rimus quam quod iam perseripsi ex collegii nostri
annalibus seu historia, in qua memoratur quo-
modo Ill»** Comes Schwickardus ab Helfenstein,
eiusque Ill» coniux Maria. Comes de Hochenzol-
lern corpus hoe S. Pirminii templo nostro dona-
verint. Qua. autem ralione sanctae eae reliquiae
venerint ad ipsum Ill»? Comitem Schwiekardum
ita notatum reperio in fine Vitae manuscriptae :
Videtur autem praedictus D. Comes Schwiekardus
sanctas reliquias illas habuisse ex monasterio et
Hornbach prope Bipontum sito, quod
monasterium ipse ultimum excitavit in eoque
mortuus et sepultus est S. Pyrminius. Occasio
autem acquirendi illas reliquias fuerit Praefectura
ipsum archivium excussimus :
oppido
Alsatiae ditionum Auslriacarum superiorum,
qua fungebatur (nempe Schwiekardi parens)
[Georgius] mul haeresis, quae tune temporis
Bipontum invasit οἵ monasterium Hornbacense
devastavi
N. B. Non bene memini, an alicubi in. Vita
S, Pyrminii annotetur, iam tune cum eiusdem
sancla ossa templo nostro Oenipontano obvenere,
in usu fuisse preces, quas qui recitaverit, nullum
in cibo potuque toxieum nociturum confidebant.
Constant autem eae preces ex geminis versibus,
qui adhue in monasterio Augiae Divitis, prout
ipse vidi, refectorium ingredienlibus express!
maioribus characteribus in oculos incurrunt :
Sanctificet nostram Sanctus Pyrminius escam :
Dextera. Pyrminii benedicat pocula nostra (1).
196. Mor vero auctus est cultus S. Pirminii ob
concessas indulgentias plenarias a Clemente VIII
S. P. De quibus litterae annuae collegii Oenipon-
tini ad. annum 1593 : Pietatis vero et devotionis
studium hoc anno non parum auxit S. D. N. Cle-
mentis VIII diploma nuper huie collegio trans-
missum, quo ad annum usque iubilaei omnibus
iis plenariam omnium peccatorum suorum indul-
(1) Cir. Cahier, Caractéristiques des saints, p. 748.
99
gentiam tribuit qui diebus dedicationis el patro-
cinii templi nostri omniumque sanctorum et S. Pir-
minii episcopi el confessoris eorumque octavis,
peracta confessione οἱ communione templum
nostrum inviserent ibique preces funderent. The-
sauro hoe sub omnium sanctorum ferias primo
Oenipontanis publicato, tantus pridie festi ibidem
ad confessionem facetus est coneursus ut Patres
septem vix omnibus facerent satis.
197. Nora incrementa accepit devotio erga san-
clum nostrum ubi anno 1611 dira pestis, quae ur-
bem depopulabatur, post conceptum publice votum
ad civilatis tres sanctos patronos, Sebastianum,
Pirminium et Rochum, ila. subito grassari destitit
ut nullus iam civis per eam sublatus sit. Mirum
eventum his verbis refert Libelli de Vita S. Pirminii
caput. xiv, a. P.. Mauritio Chardon latine reddi-
bum t
Vix saera ossa veneralioni publicae in
templo Societatis exposita fuere, magna populi
erga sanctum fiducia, nec minor saneli erga
clientes. suos beneficentia enituit. Ut alia primae
notae beneficia taceam, archiducum sedes urbs
Oenipontana iam ab anno 1611 se S. Pirminio
obstrietissimam fatetur. Pestifera lue intra οἱ
extra urbis moenia ferociter tune grassabatur, et
maiora in dies mala timenda erant. Paucissimo
tempore centeni aliquot mortem obiere, et hos
inter tres e collegio Patres qui pestiferis inser-
viebant, gloriosae caritatis vielimae fortiter
cecidere. Senatus civieus, cum nil remedii iam
amplius in terra suppeteret, ad profligandum
pestiferum malum caelo se supplicem stilit,
concepto sollemni voto, si porro lues grassari
desineret, se non solum SS. Pirminium, Sebastia-
num et Rochum civitatis electuros esse patronos,
sed eliam illorum honoribus templum e funda-
mentis erecturos. Voti damnati sunt, nec ullus e
civitale ab eo tempore peste sublatus est. Stat
hodiedum sacra haec aedes, perpetuum manifesti
prodigii monumentum. Inseriptiones utroque ex
latere portae templi ita habent :
Ex parte laeva :
D. O. M.
MEMORIAE. TRIUM. SANCTORUM
SEBASTIANI. MARTYRIS
PIRMINII. EPISC. CONFESSORIS
ROCHI. CONFESSORIS
AEDES
AB. SENATU. CIVICO
OENIPONTANO
ANNO. CI2.I9.C.XI. EX A. D.
XI. CAL. OCTOBR.
PESTI. TUNC. GRASSANTI
PROPULSANDAE
VOTA.
Ex parte dextrà :
EIUSDEM. POSTEA. SENATUS
ET. PIORUM. AERE. COLLATO
IN. PRIMIS. VERO MAXIMILIANI
SERENISSIMI
AUSTRIAE. ARCHI-DUCIS. TYROLIS
DOMINI
SACRAEQUE. TEUTONUM. MILITIAE
MAGNI. MAGISTRI
FAVORE. AC. MUNIFICENTIA
EXSTRUCTA
ORNATA
DOTATA
ANNO. AUTEM. CI9.19.C XIII.
iil. IDUS. OCTOBRIS
CONSECRATA.
198,
AUCTORE
C. D. S.
deinde, pesti-
lente morbo
semel
et iterum
prodigiose
30 DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
128. Ad haec subiungit Chardon : Quis autem
occasionem concipiendi hoc votum dederit, habet
historia. Oenipontani collegii, in qua ad annum
1611 de P. Casparo Melchiore Kasslau Brixinensi
Tyrolensi (qui deinde eum P. Georgio Schradaeo
et P. Alberto.Danner victima cecidit) ita legitur :
Pater iste inler illas occupationes inserviendi
peste infectis auctor fuit civitati persuasitque ut
Senatus Deo, honori SS. Sebastiani, Pirminii et
Rochi, pro peste evertenda aedem voveret. Quod
votum illi, votis nempe damnati, iam solvere sunt
aggressi..— Anno 1612. (habent iidem collegii
Oenipontani Annales) civitas in Deum ob pestem
penitus extinctam. grata, novi templi in honorem
SS. Sebastiani, Pirminii et Rochi extruendi, quod
ad eam avertendam anno priore voverat, pompa
ducta frequentissima, lapidem primum caeremo-
nia sollemni, praemissa contione a nostro, posuit,
et diem quidem S. Sebastiano sacrum festum sibi
eo anno decrevit : quo etiam die sollemnes ad
novum illud templum. supplicationes instituit. —
Ita Annales. Et. sane in hune usque diem festo
S. Sebastiani continuantur Oeniponti supplicatio-
nes lum civium tum studiosorum. Et cives quidem
media prima deduetionem sollemnem supplices
in ordine bini et. bini instituunt, ibique preces ac
encomia Lauretana decantari eurant. Pridie vero
hora tertia pomeridiana Congregatio Academiae
et minor studiosorum litaniis decantandis inter-
sunt. Demum e collegio etiam nostri frequentes
se illuc eo die et per octavam conferunt, his tribus
sanetis pro avertenda peste supplicaturi, uti in
antiquis collegii consuetudinibus annotatur.
129. Simile beneficium intercessione S. Pirminii
impetratum a. collegii. Oenipontani. sociis, annis
1634 et 1635, ex. eiusdem. libelli cap. 15 et. collegii
historia. ita. vefert idem. P. Chardon (1) : Memo-
ratum propulsatae luis beneficium iterato S. Pir-
minius anno 1634 nostro praecipue, quod Oeni-
ponti est, collegio contulit. Pestis hoc anno adhue
ferocius maiorique eum damno ae terrore saevie-
bat. Nee alio securam capessere fugam licuit,
eum temporum iniquitas, rerum omnium caritas
et late per totam Germaniam accensa belli
flamma omnem evadendi viam interciperent.
Gollegium insuper incolarum abundabat numero,
utpote qui ex aliis provinciae domibus ab hoste
pulsi, in tutiora se Oenipontum receperant, nunc
maioriluis periculo expositi. Et certe de collegio
actum. fuisset nisi domus superior cum subditis
suis ad sacros S. Pirminii cineres confugisset, et
novum in novo templo nostro eiusdem honoribus
sacellum eum ara erigendum, uti hodiedum visi-
tur, sollemniter vovisset. Decendiales quoque
preces hunc in finem indictae et persolutae sunt,
quolidianis devolionibus saneti patrocinium
imploratum et ut eiusdem festa dies singulos in
annos sollemni officio condecoraretur promissum
est. Haec erant vota collegii, et vota S. Pirminius
approbavit, dum nemo unus in collegio vel mor-
lem oppetiit vel graviore infirmitate tentatus est,
quamvis unum et allerum iam intra viscera vene-
num habuisse non vana suspicio fuerit.
130. De hoe anno ita loquitur Historia Oeni-
pontani collegii : Anno 1634. Cum in metu gras-
santis in vicinia pestis P. Ioannes Mittner Eusta-
dianus Franco infeetorum sese solatio, qua
visilandis aegris, qua. ius paenitentibus dicendo
impigre impendens, e sacro tribunali in cubicu-
lum sese recepisset et. mortuus ibidem inventus
(1) Ibid, — (2) Cod. Brux. 8931. — (3) Cod. Brux. 8071.
essel, pectoris convulsionibus, teste medico,
repente exstinctus, rumor extemplo per urbem
volat, in collegio Patres inter iam pestem gras-
sari. Inde. externorum. (nam superveniens in
urbem lues auxit horrorem) passim ἃ nostris
aversio, horror et fuga. Nos, in summas reducti
angustias, Deum in vota supplices vocavimus,
S. Pirminii reliquias publice expositas devenerati
quotidiano sacro, duobus cereis accensis, addito
volo sacelli ac arae eius honori in novo templo
excitandae. Id. enimvero omnibus saluti fuit,
quando nullus omnino e lue decessit : in urbe non-
nisi ducenti...
131. Anno sequente, id est. 1635, ita dicitur :
Libata unius valetudine (loquitur de valetudine
nostrorum Patrum) reliquorum incolumis stetit.
Id sospitatori: S. Pirminio debemus, depulsori
pestilitatis, euius proinde divi memoriam annuam
festa pompa. et decem horarum [de]vota com-
precatione recoluimus (2).
132. Egregium paulo post Oenipontanorum erga
S. Pirminium pietatis specimen praebuit sollemnis
supplicatio qua sancti corpus (forte, dum construe-
retur novum. sacellum, ad. aliquod. tempus remo-
tum) ad. ecclesiam. collegii. deportatum. est. anno
1642. Quam ita describunt annuae collegii litterae
ad hunc annum (3): lllo [anno] praecipue sol-
lemnitas Oeniponti eminuit, quam tertia novem-
bris dies spectavit: ubi cirea horam tertiam ex
aedibus perillustris D. L. B. de Sternbach sacrum
corpus D. Pirminii, Meldensium olim episcopi,
quod annis iam centum septuaginta quinque apud
nos in veneratione erat, nostrum ad templum fuit
deductum. Supplicatio, quam hunc in finem insti-
tuimus, si unquam celebris Oeniponti visa, haec
fuit. Agmen universum praecedebat genius Uni-
versitatis : tum sex tubicines cum tympanotriba
equis veeti, festivo insequentes animabant mur-
mure. Proximi ibant cives nitidis vexillis suas in
tribus distineti, quos, praeeuntibus geniis, praeter
clientes coetus angelici omnes sodalitates Beatis-
simae Virgini sacrae insequebantur. Iungebantur
his RR. PP. Servitae, RH. PP. Cappucini,
RR. PP. Franciscani, ardentibus quisque cereis a
nobis instrueti. Fratres nostri coadiutores, qui
horum premebant vestigia, suis induti palliis
erant, magistri superpelliceis, Patres vestes sacer-
dotales ornabant. Tum musici rhythmum, quem
noster honoribus D. Pirminii praeter Vitae ipsius
synopsin conscripserat, patrio carmine cantantes.
Musicis proximus ibat genius D. Pirminii, sequen-
libus arae ministris atque tribus religiosis Patri-
bus ex monasterio Viechtensi Ord. S. Benedieti,
qui R?"» suum Abbatem praeibant, pedo ac infula.
instructum. Saerum denique corpus sub eleganti
conopaeo ferebatur a duodecim sacerdotibus.
Comitabantur illud ex utraque parte perillustres
quatuor facigeri, filii nempe quatuor perillustris
Domini de Sternbach.
133. Ceterum sacri corporis ornatus, quem
artifici manu elaboraverat Domivcella IIl»** dorus
de Tannenbcerg, et illius soror, conjux perillustris
Domini L.B. de Sternbach,anteomnia spectantium
rapiebat oculos. Quae sancto vertici imposita
fulgebat mitra, tota pretiosissimis contexta
unionibus erat, auro hine inde largiter emicante.
Per reliquum corpus palla (albam vocamus)
argento per subtilissimam illius sindonem acu
adeo artifici ducto ut oculis ad ipsa usque sacra
ossa liber pateret aditus. Indueta huic tunicella.
vestis
D
depulso,
sollemni
pompa
E
et splendido
ornatu
A Vestis cum primis sacerdotalis sericum quoque
translatum
est
ac pretiosa
arca
inclusum,
pergentibus
interea
ostentabat nitidissimas in figuras per aream
argenteam diffusum. Quin ars ad ipsas quoque
manus ae pedes progressa seitissime his quo-
que studiis sese impenderat. Manus enim prae-
ter splendidissimum pedum chirothecis orna-
verat, pedes caleeis, tam his quam illis docte
adeo depictis, ut maius ipsis propemodum prelium
ab arte venerit quam ab auro, liberaliter licet
admixto. Totum denique saerum corpus in pulvi-
naribus reeumbebat quibus pretiosissimam mate-
riam subministraverat rubrum holoserieum viva-
cissimi coloris, plurimo auro pulvinarium margines
undequaque ambiente.
134. Pergimus iam in describenda sollemnitate.
Sacro itaque corpori imminebat universa nobili-
tas Oenipontana. Primi ibant Illustrissimi Consi-
liarii intimi; tum Consiliarii Excelsi Regiminis et
Camerae; sequebatur illustrissimum gynecaeum
el magistratus civilis. Totum denique sacrum
agmen claudebat urbis plebs reliqua, undique ad
singularem rei amoenitatem excita. Ubi tandem
nostrum deventum ad templum erat, arae, quae
in medio erecta. prostabat, divi corpus impone-
batur: eum a Reverendissimo Praesule Viech-
tensi sollemnes litaniae sunt habitae. Die domi-
niea laudes D. Pirminii faeunda. noster panegyri
enarravit: ritu. postmodum sollemni ad aras
operatus est idem Reverendissimus abbas. Post
vesperas decantatae ilerum preces litaneulicae :
quibus subiunetus, tubas inter ac tympana, divi
Ambrosii hymnus uberi praesentium. omnium
solacio ae voluptate universam denique sollemni-
tatem coronavit. Saerum corpus fidelium. modo
cultui ac. oculis obicit altare divi honoribus iam
dudum consecratum. Inclusum est sarcophago
vitris venetis omni ex parte munito; qui etsi non
ex alia praeter lignum materia sit, ars tamen
slatuaria eam ingenti studio ac dexteritate ela-
boravit.
135. Mox tamen pretiosiori materia confecta. est
Wierotheca et exstructa ara quibus S. Pirminii reli-
quiae clauderentur οἱ servarentur. De quibus iterum
collegii Oenipontani annuae litterae (A) ad an. 1650 :
Lipsana S. Pirminii tabernaculo ex ebeno, argen-
teis parergis ornato, inclusa et venerationem divo
et ornamentum aedi conciliarunt.
Ad an. 1660: Iam ad S. Pirminii venerationem
laudemque spectat, quod vir honestissimi nominis
expertus, factisque non minus quam verbis testa-
tum fecit. Erat is in rei [familiaris angustia
uteumque gravi, quodque sciebat domi suae pecu-
niolam iam dudum ad pias causas destinatam,
hane ne cogeretur ob aliarum rerum penuriam
dissipare, ad aram S. Pirminii se contulit, atque
inibi adgenieulans fortunam suam divo impensius
commendavit, rite etiam sancteque pollicitus, si
modum faceret penuriae suae sanctus antisles, se
pro eius ara marmorea, quae id lemporis in
omnium votis erat, mille quos in auro asservaret
florenos protinus collaturum. Et triduum nondum
eflluxerat cum. homini insperatus nuntius plus
mille florenorum debitum affert. Exinde is voti
reus ilico eum centum aureis ad nostrum defert,
quem orat ut hos, suppresso dantis nomine, pro
feliei novae arae auspicio admittat, deinceps
quavis angoria secuturos alios, donec millena-
rium suum complesset.
136. Qui supra relata. ex annuis Oenipontani
collegii. litteris. anno 1739 excerpsit P. loannes
(1) Ibid. — (2) Cod. Brux. 8071. — (3) Cod. Brux. 8931.—
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 91
Baptista. Bernstein, philosophiae in eodem collegio
tunc lector, quaedam. praeterea. ex eodem. fonte
hausit de usu aquae sub invocatione S. Pirminii
benedictae, de qua libellus non semel supra citatus
haec tradit cap. 15 : Aqua nomine S. Pirminii
benedicta iam pridem antea eiusdem clientibus et
utilis et salutaris fuit. Erat vir primi generis,
quem excrescenles in corpore copiosi vermes
misere vexabant. Desperarunt de remedio cum
chirurgis medici, cum ecce aqua S. Pirminii
nomine benedicta οἱ ab afflicto magna cum fiducia
in potum adhibita ipsi quoque paucos intra. dies
saluti fuit et plaga cessavit. Testes ad manum
sunt litterae, quod benedicto hoe fonte noxia varii
generis insecta, quae fructus omnes adhue in
herba depascebant, ex hortis, agris el pratis
penitus eliminata disparuerint (2). Haec beneficia
paulo distinctius recenset. P. Bernstein, ex. prae-
dictis annuis haec citans (3) :
Anno 1642, Latex S. Pirminii hominibus iuxta
et pecoribus propinatus salutem attulit.
Anno 1643 habetur. Limpha S. Ignatii, nec non
S. Pirminii latex, praesentem salutem poscentibus
propinavit.
Anno 1646 sequentia habentur. Iuxta augustis-
simam caelorum reginam, alia S. Patriarcha noster
Ignatius ara, rursusque alia S. Pirminius Tyro
lensium patronus coluntur, qui illaudati sine iniu-
via non abirent; eum aqua enim Ignatiana et S.Pir-
minii aegrotantibus propinata non pauci illorum
pristinam sanitatem biberunt.
Anno 1647 habetur. Huius templi patronus
S. Pirminius aqua. in honorem ipsius conse
multis sanitatem contulit.
Anno 1649 dicitur. Sequitur S. Pirminius (prius
de B. Virg. Foyensi sermo fuit), qui compluribus
salutari latice. aegritudines corporis animique
abluit.
Similia habentur anno 1650. Item anno 1657,
ubi additur: Aqua S. Pirminii episcopi hortis
aspersa, mirum in modum fecunda exstitit. Et
anno 1660 habetur: 8. Pirminius autem suo
nomine benedicta aqua aliquoties succurrit, dum
dispersa per agros et gramina. gurguliones (infe-
stum frugibus hac in patria vermiculi genus est)
praefocavit. Similia habentur anno 1661, el
Anno 1666 ita habetur : Nonnemo ex magna-
tibus S. Pirminium beneficum habuit : qui nostro
suasu aquam S. Pirminii nomine sacratam bibit,
et inteslinos vermes dispulit, quos nulla. arte
medica potuerat exlurbare.
137. Formula autem benedictionis est. huius-
modi (4) :
y. Adiutorium.
Domine, exaudi.
Dominus vobiscum.
rata
5. Qui fecit.
Et clamor meus.
Et eum spiritu tuo.
OREMUS.
Benedictio tua, omnipotens et misericors Deus,
descendat super creaturam istam aquae, ut sit
remedium omnibus ea devote utentibus, et
praesta, ul per sanclissimi nominis tui invoca-
lionem, per pretiosissimum sanguinem. luum,
merita et intercessionem | S. Pirminii alque
omnium sanctorum, liberationem ab omnibus
malis corporis οἱ animae percipiant. Per Chri-
stum Dominum nostrum.
y. Amavit eum, etc. f. Stolam gloriae, etc.
4) Ibid.
( uy OREMUS.
beneficiis
sanationum
ope aquae sub
invocatione
8. Pirminii
benedictae.
n
Nonnullae
reliquiarum
partes. diver-
ais locis
concessae,
praesertim
coenobiis
Lunaelacensi
32 DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
OREMUS.
Exaudi, quaesumus, Domine, preces nostras,
quas in B. Pirminii confessoris atque pontificis
sollemnitate deferimus: et qui tibi digne meruit
famulari, eius intercedentibus meritis ab omnibus
nos absolve peccatis. Per Christum.
HIG INTINGANTUR RELIQUIAE.
Benedie, Domine, hanc aquam benedictione
caelesti in attactu reliquiarum S. Pirminii, et
praesta ut assistat. super eam virtus. Spiritus
saneti ; ut ubieumque aspersa fuerit, fugiat omnis
infirmitas, sitque salutaris et efficax ad eva-
cuandam omnem adversariam potestatem inimici,
ut neque hominibus neque pecoribus neque fru-
gibus neque arboribus noceat spiritus pestilens
aut aura corrumpens, ut salubritas per invoca-
tionem S. Pirminii expetita, ab omnibus impugna-
lionibus sit defensa. Per Dominum nostrum
Jesum, etc.
138. Idem denique P. Bernstein haec nos docuit
de partibus quibusdam reliquiarum S. Pirminii a
corpore saero. Oeniponti quiescente distractis et ad
diversa loca. missis (1) :
1. Ex voluntate Adm. Rev! Patris Nostri Gene-
ralis Mutii Vitelesci missae sunt insignes reliquiae
S. Pirminii episcopi et confessoris (quales fuerint
non est expressum) ad serenissimam Ducissam
Lotharingiae et Abbatissam Romarici Montis
anno 1636.
3. Notabilis pars reliquiarum S. Pirminii Augiae
Diviti et alia Fabariensi monasterio superiorum
nostrorum voluntate transmissa est. — Haec ex
litteris R. P. Rectoris Collegii Oenipontani lacobi
Michaelis ad Praesulem Murensem datis, collegi :
hine nescio quo tempore aut quales sint missae.
Epistola Rectoris scripta est 5 Aprilis 1655.
3. Ad monasterium Murense transmissae sunt
pariter sacrae reliquiae (non est expressum quales
fuerint) S. Pirminii episcopi, quas accepisse testa-
tur ipse Reverendissimus Abbas Bonaventura dicti
monasterii Murensis in litteris ad R. P. Rectorem
Collegii nostri Oenipontani datis 7 Maii 1655.
A4. Ex voluntate Adm. R* Patris nostri Francisci
Retz pars aliqua notabilis ossis de humero sini-
slro S. Pirminii episcopi et confessoris trans-
missa est ad monasterium Nieder-Altaichense
7 octobr. 1731.
Alque haee omnia me descripsisse ex annuis
seu Historia Collegii Oenipontani Soc. Iesu testor.
P. JoauNEs Barr. BEnNsTEIN Soc. Jesu,
Philosophiae Prof.
139. Sed et paulo post, anno nempe 1741, alia
particula de corpore S. Pirminii donata est coeno-
bio Lunaelacensi in Bavaria, quod. et ipsum suam
originem repetebat a sancto nostro (2). Cuius dona-
tionis fidem facit hoc instrumentum (3).
AUTHENTICA DE PARTICULA S. PIRMINII EP.
Nos Casparus Ignatius, Dei et Apostolicae sedis
gratia Episcopus et S. R. I. Princeps Brixinen-
sis, οἷοι, tenore praesentium fidem facimus et
altestamur, a moderno Patre Vice-Rectore Colle-
gii Soc. lesu duas spectabiles partes ex ossibus
Corporis S. Pirminii Episcopi Conf. in Ecclesia
SS. Trinitatis praefati Collegii publieae fidelium
(1) Ibid, — (2) Gfr. supra, numm. 76, 78. — (3) Chronicon
Lunaelacense (Pedeponti, 1748), p. 456, — (4) Tom. I, p.77.
— (5) Part. 1, p. 479, not. — (6) Cfr. supra, num. 105. —
(7) Fayerliche Uebersetsung etlicher. Gebeine des H. Bi-
venerationi expositis desumptas nobis dono datas
fuisse; quarum alteram in scatula lignea filo can-
nabeo colligata nostroque Episcopali sigillo cerae
hispanicae impresso obsignata repositam, ad
maiorem Dei gloriam et S. Pirminii honorem, ad
preces Bernardi moderni Abbatis Ord. S. Bene-
dieti in Mansee, Monasterio eiusdem S. Ordinis
ibidem in Mansee, elargiti fuimus. In quorum
fidem hae datae in Residentia nostra Episcopali
Brixina die 30 sept. 1744.
Caspanus IcxAT. Episcopus Brix.
140. AR parum abfuit quim. post suppressam
Societatem. Iesu quicquid reliquiarum S. Pirminii
servaverat civitas Oenipontana eidem auferretur et
ad monasterium Sancti Blasii in Silva Nigra cede-
ret, teste praeclaro huius monasterii abbate et scri-
ptore Martino. Gerbert, qui et rei. particeps. fuit.
Siquidem. in. sua. Historia Silvae Nigrae (4), post
memoratam corporis S. Pirminii Oenipontum anno
1575 delationem : Inde vero, ait, insignis eius exu-
viarum pars Caesaren Mariae Theresiae Augustae
munificentia ad. eultum novae, quae post prioris
conflagrationem anno 1768 adornatur, apud
D. Blasii in Silva. Nigra ecclesiae inferenda anno
1776 est concessa. Ultro quidem Maiestas Regia
integrum indulserat corpus ; sed cum ingens fieret
Oeniponti ae in tota provincia tanti. thesauri
iacturam aegre ferentium luctus, rogatus a primo-
ribus status, ipse piis fidelium votis cedendum
existimavi, insigni quam dixi contentus particula.
Quaenam autem fuerit ea particula indicavit idem
scriptor in opere cui titulum fecit Monumenta vete-
ris liturgiae Alemannicae, wb (5) : Ex eo, ail,
templo (Societatis Jesu. Oeniponti) nos sinistrum
S. Pirminii brachium singulari Mariae Theresiae
munificentia dono acceptum die xvr iunii huius
anni 1777 sollemni pompa S. Blasii monasterio
intulimus, adhibitis in missa. solemni orationibus
quas pro festo S. Pirminii in Sacramentario Solo-
dorensi(6) assignatas hic apponimus. — F'usius
haec digessit Trudpertus | Neugart monachus
Sancti. Blasii in libello quem de illa. translatione
ipso tempore conscripsit (7). — Suppressa autem
ineunte hoc saeculo principali abbatia Santi Blasii,
Bertholdus Rottler, qui ultimus illius abbas fuerat,
recessit ad. coenobium Sancti Pauli in Carinthia,
οἱ brachium. 8. Pirminii secum illuc detulit, ubi
usque ad. hane diem religiose asservatur.
144. Praecipua vero pars sacri corporis reman-
sit et adhuc remanet Oeniponti. Perseveravit etiam
oppidanorum erga sanctum patronum suum pietas.
Sacras eius exuvias asservat velus templum
Societatis Iesu, ab anno 1778 Academiae attribu-
tum, ubi et nunc Societatis Patres sacris ministe-
riis dant operam. Celebratur ibidem festivitas
S. Pirminii die tertia novembris, ritu duplici, lectio-
nibus secundi. et tertii nocturnorum. desumptis de
communi Confessoris Pontificis. Celebratur prae-
terea. quotannis in eodem. templo eodem anni tem-
pore novena sollemnis sumptibus Congregationis
Marianae dominorum et. civium, sub qua. quotidie
decantantur missa et laudes vespertinae 5.85,
Sacramenti ad. altare in quo sacrum corpus hono-
vatur. Sed et anno. 1842, recurrente secundo post
sollemnem illam corporis elevationem quam supra
memoravimus (8) saeculo, sacra Pirminii lipsana in
nova hierotheca affabre facta. et eleganter adornata
schoffs und. Abts. Pirminius aus der Turolischen Haupt-
und. Residenzstadt Innsprück in das fürstl. Stift S. Blasii
auf dem. Schwarzwalde. St. Blasien, 1777, 58. pp. in-P. —
(8) Num. 132.
composita
D
et. Sancti.
Blasii in
Silva Nigra,
F
Hodiernus
cultus
S. Pirminii
in civitate
Oenipontana.
À composita sunt. Denique ante hos viginti fere annos
Facultas theologica Academiae Oenipontanae pro-
posito praemio viros doctos excitavit ad disseren-
dum de vita et laboribus S. Pirminii. Praemium
attributum est cuidam sacerdoti dioecesis T'riden-
tinae, cuius tamen lucubrationem non ita. omnibus
numeris absolutam. existimarunt iudices ut typis
vulganda censeretur. Haec omnia nos docuit It. P.
Nicolaus Nilles, S. L., in eadem Academia Iuris
canonici lector, per litteras datas die 14 ianuarii
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
33
anno 1880. Ex aliis vero litteris ad nos recentissime
missis a H. D. Leonardo Lambert, parocho oppidi
Hornbacensis in. hodierno Palatinatu Rhenano,
didicimus ipsi a Patribus Soc. Iesu Oenipontanis
concessas esse duas insignes parliculas ossium
S.Pirminii, /n ecclesia quam brevi sub titulo eiusdem
sancti construere intendit reponendas.
His de S. Pirminii cultu absolutis, iam ad exhi-
benda | documenta. historica et liturgica quae ad
illum spectant gradum facimus.
VITAE S. PIRMINII PRIMA ET SECUNDA.
Has Vitas simul edimus, ita. ut. singulis primae Vitae capitulis in conspectu obversentur paria
capitula. Vitae secundae, quo planius appareat quam presse posterior scriptor prioris vestigiis institeril
quidve identidem adiunzerit de suo. Utrique autem praemittendum duximus indicem capitulorum, qui
soli secundae Vitae praefizus est, idque in solo codice olim Chesniano, nunc Bibliothecae Nationalis
Parisiensis lat. 5308; in ceteris vero praepositus est singulis capitulis suus numerus, sed. nulla rubrica,
qua indicetur materia, praeterquam apud. Browerum, qui distributionem capitulorum et eorum titulos
manifeste non ex codicibus excerpsit, sed ingenio suo confinzil.
Incipiunt capitula in vita S. Pirminii episcopi
et confessoris.
Pnooxwmx onis. Denotatio neglegentiae scriptorum.
1. Quod B. Pirminius in Mellis castello primum sedens
episcopatum obtinuerit.
m. Quod ab Alemannia Sintlaz eum adierit, praedica-
tionis quoque eius efficaciam miratus fuerit.
ni Quomodo eum rogaverit suae genti medelam prae-
dicationis inferre.
1v. Quod. beatus vir hoc recusat, nisi apostolica iussio
urgeat, pariterque ire Romam deliberant.
v. Quomodo beatus vir Sintlacem Romae praevenit,
orationique institerit.
vi. Quornodo per baculi ipsius staturam sanctitas eius
apostolico claruerit.
vi, Quomodo eidem. apostolico. causam sui adventus
rettulerit.
vm. Adventus Sintlaeis, et quomodo papa utrorumque
fervori congratulatus fuerit.
1x. Quod ad Theodericum regem epistulam direxerit de
recipiendo sancto Pirminio in dioceses episcoporum Fran-
ciae sive Germaniae.
x. Quomodo vir Dei in Alemannia praedicans, ἃ Singjace
sit interpellatus de domo orationis.
xi. Quomodo in insulam prope visam veniens, ornnem
venenatorum turbam inde fugavit.
xu. Quomodo eam excolens, amoenam et fructiferam
fecit, coenobiumque fundavit.
xm Allocutio salutaris ad insulam.
xiv. De eo quod etiam alia coenobia fundaverit.
xv. De eo quod Werinherus in Franciam de Alemannia
eum venire rogaverit.
xvi. Deliberatio ipsius cum beato viro de construendo
inibi coenobio.
xvi. Quod vir almus modieum primo feeit sibi tugurium
in honorem sanctae Dei genitricis, donec a rustico deductus
sit in Gamundium.
xvur Quod ipse emundans locum, aedem ibi con-
struxerit.
x. De vacuatis chrismate ampullis subito impletis,
Gratulatio plebis ex perpetuo miraculo.
xx. De eo quod Werinherus posterique eius plurima
praedia ad ipsum locum condona verint.
xxr. Quomodo coetobium Wisaburg ad spiritualem gra-
tiam promoverit.
xxm. Adventus saneti Bonifatii archiepiscopi ad beatum
Pirminium, ipsorumque congratulatio.
xxur. De eo quod sanetus Bonifatius in itinere Fresiano
ancillam Dei vas fusile rogavit.
xxiv. Quod ad Fresiam veniens, multos ibi ad. fidem
Christi converterit.
xxv. De eo quod alii Fresonum impii praesulem san-
ctum sociosque interfecerint, seque mox mutuo truci-
daverint.
xxvi. De reportatione corporis saeri, et de spontaneo
sonitu fusilis.
xxvm. Adventus ipsius primo ad Mogontiam, inde ad
Yuldam, et miraculum de concessa ciborum copia.
xxvn De taciturnitate campani quod Wido Horba-
censi coenobio abstulerat, redditaque eius sonoritate per
beati Pirminii merita postquam retulerat.
xxi. De eo quod beatus Pirminius post abscessum
sancti Bonifatii ab activa se suspendit, et in solam contem-
plativam intendit.
xxx. Exhortatio eius ad fratres in hora exitus sui.
xxxi Transitus eius ad Christum, corporisque sacri
collocatio.
Sequitur iam tractu gqarallelo utriusque Vitae textus.
VITA 1.
Novembris Tomus 11.
AUCTORE
C. D. S.
VITA I
"c GE
8. Pirminius,
cuius gesta
diu incognita
latuerunt,
b
episcopus in
Melcis
castello,
* id est B?, B?,
B5, et ita
intellegendae
omnes
huiusmodi
notationes.
VITA I.
Fidita. ex codicibus duodecim, videlicet : A. San-
gallensi 577 (A?), saec. X; Einsidlensi 257 (A9),
saec, X; Engelbergensi I |, (A9), saec. XII; apo-
grapho Sancti Mazimini Treverensis (A*) ; Wirei-
burgensi (Theol. fol. 34 (A9); apographo Augienst
Joannis Egon. (A5). — B. Bambergensi E. ΠῚ. 9
(B?), saec. X V; Monacensi lat. 9506 (B2), saec. XII;
Monacensi lat. 22244 (B?), saec. XII extr.; Vindo-
bonensi lat. 520 (B*), saec. XE-XIT; Zwetlensi 14
(B9), saec. X11; Wirziburgensi Theol. fol. 53 (B9),
saec. XII. — Cfr. supra, Comment. praev.,
num. 2-5.
Codices A*, Δ" et B* ipsi contulimus; cetera
excepimus ex editione cl. 0. Holder- Egger-
Distributionem. capitulorum. non desumpsimus
er codicibus, ubi nulla. vel distinctioni materiae
parum accommoda reperitur, sed ipsi ordinavimus.
Incipit! praefatio" de vita? et actibus! sancti^
Pirminii episcopi".
Multi quidem conati sunt scribendo vitam *
actusque sanctorum patrum narrare qui, cunetis
terrenis Deo iuvante superatis, iam caelibe vitas a,
de terrenis ad. superos eveeti, fruuntur in caelis.
Quorum quidem voluntatem imitari desidero, si
largitor bonorum * omnium intellectum mihi !?
sensumque dare dignetur, saltim more infantium,
qui adhue ad perfectam aetatem loquendi non
pervenerunt, sed tamen balbutiente lingua indiciis
quibus possunt ea scire faciunt, illorum cogno-
scentes usum quae dicere vellent, si linguae illis
per teneram consentirent!! aetatem. Deum omni-
potentem. subnixis ? quaeso precibus 9, ut. qui
totiens aperuit os mutum " linguasque 15. infan-
Bum fecit |? diserlas, mihi peccatori concedat
rem!" diu a multis omissam sapientibus?5, et paene
oblivioni traditam, fandi atque scribendi faculta-
tem et. intellectum, et de magnifico antistite ac
Dei eullore sancto Pirminio aliquid recitandi
posteris relinquere, praesentibusque intimare
quae adhue ignorant, ut? quae diu incognita late-
bant seiantur a. multis, qua ?? latus tenditur ?!
orbis, quia Deo iubente nec ardens lychnus
modio subdi nec urbs montium caeuminibus emi-
nens vallium ?? tenebris celari debet. Non enim
sub tectis eius oecultantur opera, per euius ago-
niam ?? duodena facta sunt monasteria ?* ὁ.
Incipiunt pauca de multis actibus ! saneti ?
Pirminii episcopi ?.
1. Sanctissimi ae venerabilis viri Pirminii gesta
actaque * narrandi 5 me causa * delectat, qui in
praesenti vita. diebus Theoterici * regis Franco-
Prol. - ! on. B***. —? prologus A^, B** *, — ? (de v.) in
vitam B*^5, — ὁ (et a.) om. A^, B**. — ^ beati B5. — δ om.
A^, B^ *: et confessoris add. A^, B*,— ἴ vitas B5, — δ om. B5;
(c. v.) eaelibem vitam A5, B*.—" operum add. B*, post delet.
— Y? om, B? ?.— αὶ sentirent. A? 9, — !? op, B^, — 1? om. B?.
—M guti B*^, — !5 que om. B*5, — 16 facit B5. — τῖ ut
rem A^, — !* (o. 5.) s. o. A5, — 19. et B5, — 3 quo A5. —
21 (., 1) 1. 1. B5, —?? (e, v.) v. e. B*. — *? agonia A*. —
34. Explicit praefatio (prologus B") add. B^ 5.
Cap. 1. — ! (Inc-act.) Incipit vita A^ *, B'-5.—? beati B*.
— 3 om, A*, B? ^; et confessoris Chrisli add. A^; (s. P. e.)
eiusdem B?, om. B*. — * atque acta. A*, actusque. B5, —
* narrare corr, B*. — δ om. B* 5.—* Theoderici A**5, Theo-
dorici A", B* ^, — 5 Meltis A*, Meldis A5, Mettis Bi? *, —
? (s, c.) om. A^. — 19. et peregrinos B! 9, — τὰ innuitur A^.
- ? Luceat lux vestra eoram hominibus add. A^.—
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
rum c Meleis castello pastoralis eurae episcopa-
tum d sine crimine ? tenebat, Deo desuper euncta
ilius opera dispensante sacrumque officium et
mysticum ministerium ad vota dirigente, quoniam
diligentibus Deum omnia. cooperantur in bonum,
his qui secundum propositum vocati sunt sancti,
Rumor vero illius minime latuit, quia non solum
apud aulicos, verum eliam apud. egenos peregri-
nosque ?? longe lateque innotuit ", dicente Do-
mino?? : Ut sciant!? opera vestra bona et glorificent
Patrem vestrum, qui in caelis est.
2. Accidit autem ut quidam vir nobilis, genere
Alemannus ! e, in tempore illo exiens ? inde ubi
natale? habebat solum, nomine Sinlaz* f, qui? per
multa saneta loca. et. sacra coenobia humiles et
Deo dignas, ut credendum est, agens orationes,
pervenit usque ad locum in quo* sanctum invenit
Pirminium", euius adventum {Πὰς dicunt ὃ acci-
disse nocte dominica; qui a praefato sancto hono-
rifice. susceptus est. Tunc * igitur "^, cunctis 11
necessariis rite peractis ", noctem sanctam in
divinis transegere colloquiis; quia necesse erat, ut
quos superna caritas de remotis intervallis loco-
rum divino nutu coniunxit, caelestia disputare
decrevisset 9, et quia arbiter aetherius τ᾿, quem
nulla latent secreta, quae sunt, quae fuerant
venientque, uno mentis cernit in ijetu, quos sua
congregavit scientia, caelestia. atque terrena
rimari coegit sieuti'? voluit, ipso dicente : Spiritus
ubi vult. spirat, et: Ubi duo vel tres congregati
fuerint in nomine meo, et cetera "eb
3. Dominico autem die, appropinquante hora in
qua sacrum necesse erat adimpleri officium, prae-
sul beatus, ad illum veniens locum ubi populo
solebat! sanctae praedicationis exhibere? verbum,
utraque ? lingua, Romana * scilicet * Francorum-
que ^, magnopere decentia monita divinis officiis
proferebat, quia utramque linguam | adprime
sciebat. Quod cuncti qui aderant? mirati sunt, non
recordantes quia primi sanctae Ecclesiae docto-
res, in unam. domum intrantes, unius * linguae
tantummodo notitiam habebant, sed tamen inde
egressi, quasi " in. alios viros mutati sunt, om-
nium ?" genera linguarum clare loqui scientes
cunetisque. sub caelo gentibus propria !' lingua
divina monita. proferentes. Officio itaque divino
rite peracto, epularum convivia in Domino laeti
celebraverunt, Post refectionem quoque surgen-
tes, more solito hymno dicto, privatum tenuere
secretum, praedictus? scilicet vir nobilis et viri sui
ad tale consilium idonei, vicissim lamentantes tali
se privatos ? patrono, qui populo christiano in
illorum patria constituto congruis temporibus
semina divini verbi tali modo nuntiaret. Sanctum
ergo Pirminium deprecari coeperunt subnixis
precibus? ul, si fieri posset, apud illos aliquantum
temporis conversari dignaretur, ne populus, parte
18 videant. A5.
Cap. 2. — ! Alam. A*, Alemannius B! 45. — ? exirel A*,
B! 45, cum exiret B5, — ? natalem. B*?. — 4 Sintlas Α΄, εἰ
sic deinceps.—? om. A5. --- ὃ (in quo) ubi A5, — 1 (i, P.) P- i.
Br*, — 5 (i. d.) perhibent i. Β ***, — ? om. A5, — 10 om. Β΄.
-—argmic)ctB,Gti B5, — 1? per add. δ. -ὦ
18 decrevissent A5, et reliqua huius capitis om.—— M gethe-
reus B! 3-9, — 15 sieut. B9, — 16 (et c.) ibi sum in medio
eorum B!'-5,
Cap. 3. — '! om. B**,
(exhibent).— ? scilicet add. A*.
59m. A*^; (scilicet usque ad secretum, praedictus) om.
B! 9, — 9 que om. B*. — * audierant A*,— 8 propriae unus
quisque A5, — ? quia B5. — '? omnia A5, — 1 cuiusque add.
A5, — 1? carere A5. — 18 (d. c, s. p) s. P. ἃ. €. A5, s. p. €
(d. om.) B* *.
: "x . 02
— ? exhiberet, iidem praeter B
— 4 Romanorum Α΄. τα
pastorum
α Sinlazo
nobili viro
e
Tf
E
ut Alaman-
niam aposto-
lico labore
eaccoleret
rogatus,
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
dac ὙἹ-
Edita. ex (1) cod. Paris. lat. 5308, olim. Ches-
niano, quo se usum esse ait. Mabillonius, sed. ita
usus est ut ex eo, praeter indicem capitulorum, pau-
cissimas lectiones ipsi proprias acceperit, cetera
vero, illo neglecto, ex. editione Broweri ; (2) Basi-
leensi A. VI. 36; (3) editione Broweri (8) et Ioan-
nis Mabillonii (3*) ; (Δ) apographo Augiensi Ioan-
nis Egon (in cod. Bruz. 8930-31) ; (5) apographo
codicis. Oenipontani (ibid.). — Cfr. supra, Com-
ment. praev., numm. 10, 11.
Lectiones. variantes codicis Basileensis. mobis
praebuit Mone, cetera exemplaria. ipsi contulimus.
Tllas vero lectiones quae manifeste ex imperitia. vel
oscitantia. exscriptorum ortae sunt, quales non
gaucae occurrunt gqraesertim in codice Parisiensi,
neglegendas dimus.
Distributionem. capitulorum | aecommodavimus
ad. capitula. Vitae primae, ita tamen ut. numeris
romanis inter uncinos [.—.] inclusis initium singu-
lorum secundum codicem Parisiensem signaremus.
Incipit vita saneti Pirminii episcopi et con-
fessoris !.
In omni creaturarum multimoda diversitate * opifex
earum Deus magnificus atque mirabilis perpenditur ; et
cum. solus lucem inaccessibilem habitet ?, ideoque ab
homine nullo, quandiu * mortali tegitur carne, videri pos-
sit, per ea tamen quae condidit, aestimare ? se concedit.
In quibus omnibus dum potens ac * mirificus evidenter
appareat, perspicacius, pulchrius, atque dulcius in sanetis
hominibus magnificentia ipsius irradial. Hi denique volun-
tati eius morem gerendo, praeceptorum ipsius * disciplinae
semet penitus submittendo, conditorem suum adsciseunt
sibimet intimum habitatorem, huneque habentes coopera-
torem, quam mirandus, quam potens, quam bonus Israel 3
Deus, ceteris clarius ostendunt. Quod egregius propheta-
rum David ingenio sagaci contemplans : Mirabilis, inquit ?,
Deus in sanctis suis, ipse dat virtutem et fortitudinem ; ac
si diceret : Vos qui sanctorum virtutes admiramini, magis
illum qui dat contemplamini. ldem in ultimis psalmorum,
ubi omnem creaturam in Dei laudes ordinat, electe atque
singulariter canendo invitat : Cantate Domino canticum
norum : laus enim eius praecipua in ecclesia. sanctorum.
Et iterum : Laudate Dominum in sanctis eius. Hymnus
quoque trium puerorum, immanissimae fornaeis divinitus
igne sopito concelebratus 19. omnia Domini opera ad ipsum
benedicendum ordine incitat. Ineipiens namque ἃ summis,
id est angelis et caelis, descendit ad infima, id est terram et
maria inque his nascentia atque habitantia. Quibus omni-
bus decursis ita. claudit: Benedicite, spiritus et animae
iustorum, Domino ; benedicite, sancti. et. humiles corde
Domino ; ac si huiusmodi verbis cantilenae vim exponat :
Omnia quidem opera Domini benedicendum illum signifi-
catis, quem in vobis miramur : ineffabiliter tamen, sancti et
humiles corde, praebetis. mirabilem, quem vobis prome-
ruistis cooperatorem V. Idcirco nullum oportet ambigere
quin in Deum transmittatur honor qui sanctis exhibetur,
et omnis qui gesta et virtutes eorum scribit atque !? prae-
dicat, operantem in eis Dominum glorificat '*.
Huiusmodi ergo rei consideratione animatus, simulque
fratrum. benignissimorum atque in Christi caritate fervi-
dorum petitione pulsatus, vitam et actus sanetissimi patris
eximiique pontificis Pirminii describere conabor. Nam etsi
temeritatis verear elogium, quod lingua minus limata, elo-
Prol. — ! (Inc., etc.) De saneto Pyrminio 2, Prologus ad
Liudulfum archiepiscopum 3, om. 4. Prol. om. 94,5.—
3 universitate 3. — ὃ (i. h.) h. i. 3.— *qui 3. — ^ aestimari 3.
— ü/bno. 1i 68. 34-51 00587 5 sit add. 3. — ? om. 1. —
19 concelebratur 1,9, 4, 5. — cooperantem 3.— 19 aut 3. —
18 magnificat 3. — 1" om. 4. — τό (in a. a.) ante in aures 3.
— M fuerit add. 3. — 17 om. 3. — 13 insignibus 1. — 19 glo-
rificabo 3.
Cap. 1. — ! Cfr. infra, not. 6. — 2 Pyrminius 9, 3, et ita
deinceps ; (O. i. b. v. P.) Igitur v. b. P. ο. 9, 3, 4. — δ pontifi-
catus 2,4. —* (e. 5.) 8. pont. 2, ἃ, 9.9. ὃ.- 5 Meltis 2, 3. —
* (Obtinuit-tenebat) Sanctissimus ac venerabilis Pirminius
pontifex temporibus Teoderici regis Francorum Meldis
35
quio inculto, verborum inops, tam reverendae dignitatem
materiae aggredi praesumo, tamen fiducia robur ingerit,
quae de Dei gratia nullo modo desperare permittit. Ipse
enim cordis scrutator et examinator plus rusticitatis bene-
volentiam quam periti sermonis probat affluentiam. Unde
eliam regni sui evangelium magis incultis piscatoribus
quam facetis commisit oratoribus, Quod tamen opus tibi,
reverendissime archipraesul Liudolfe, considerandum et
examinandum committo, quia fides et veritas te compo-
suerunt, ceteraeque virtutum catervae 15 tam firma tutela
muniunt, ut livore careas et ab omni ventositate immunis
istas, Precor ergo ut, si qua fuerint insulse prolata, in
fingas, superflua reseces, nec in aures ante Y5 publi-
cas prodire sinas quam iusti examinis libra perpensum,
tuae sagaeitatis 9 fuerit lima probatum. Quamvis enim
mihi non insit cornea fibra, potius tamen iudico à pruden-
dentibus eorrigi quam adulatorum falsiloquio commen-
dari.
Sed iam tempus est ad explicanda memorati praesulis
gesta vertere stilum. Cuius quae fuerint ab ineunte aetate
meritorum 1ἴ rudimenta, quibus in adulescentia sanetitatis
rutilaverit floribus, vel quibus per omnem iuventutem
usque ad promotionem pontificatus excreverit. virtutum
insigniis !5, nimium culpanda seriptorum incuria notare
neglexit. Pauca. dumtaxat, quae sub pontifieatus tempore
gessit, obscure exarata repperimus ; ipsa, si Christus opem
dederit, evidentius atque operosius exprimere studebimus,
Veruntamen quod magnifiea. fuerint in sanctitatis fervore
quae scriptores non fecerunt cognita, manifestavit quam
post operatus est miraculorum eminentia, Nam ipse qui
ait: Ego glorificantes me glorifico !?, a consequentibus
donavit argumentari, quanta fuissent quae praecesserunt.
1. [1r] Obtinuit ! itaque beatissimus vir Pirminius ? epi-
scopatus ὃ sedem *in castello Melcis 5 appellato, tempore
quo Theoderieus rex Francorum sceptra tenebat 9. Ubi
tanto rigore tantaque " sapientiae ubertate eloquiique 5 dul-
cedine veritalis semina spargebat, ut quisquis eum audi-
erat, compunetionis rore debriatus *, ad reddenda pietatis
germina efficeretur fecundus. Nam non solum vicinos,
verum etiam !? longe remotos mirifica praedicationis eius
efficacia fama vulgante altraxerat; el sieut apes ad "
alveare melle refertum !?, ita ad eum confluebant examina
populorum, saporalissimi verbi ipsius duleedinem haurire
gestientium.
2. [n] Fuit! autem eodem tempore quidam vir inter
Alamanniae ? primates opinatus ὃ, nomine Sintlaz *, divino
cultui studiosa devotione intentus; qui loca sanctorum eir-
cumquaque sistentia ἢ lust indo, preeumque vola ubertint
solvendo, animae suae luera summopere ^ quaerebat. Cum-
que huiuscemodi officio. sedulus instaret, contigit eum ad
locum quo sacratissimus pontifex Τ Pirminius mansitabat
devenisse. Cuius dum infatigabilem in Dei famulatu
vidisset sudorem, quodque non magis nocte quam die
requiei 5. quiequam concederet, simulque considerans
morati nobiliterque educati ordinem cleri, necnon et ?
totius sibi commissi convenientiam populi, admiratione
grandi perculsus est, ob magnifice !? dispositam sapientis-
simi Salomonis familiam.
3. Cum vero praedicationis hora sermoni eius aures
mentemque adhiberet?, tum ? suavitatis affluentia tum * ex
efficaci in excolendis cordibus potentia supra modum alto-
nitus, vice Aethiopum reginae, non habebat ultra spiritum.
[πη Quapropter eum secreto aggressus, ita est allocutus:
O serve Dei. fidelissime ac^ mysteriorum. eius dispensator
prudentissime 5 beati qui adsistunt assidue tibi 5, oris tui
gratiam sentire meriti, de inopia illorum eruti de quibus
scriptum est : Parvuli petierunt panem et non erat
qui frangeret eis, quia tu viridus pastor, pervigili
cura creditum * caelitus talentum ipsis dispensas, quos
pabulo vitae crebro satias, lucis exemplo indesinenter aedi-
ficas. Vae autem meae gentis sterilitati, cui nullus caelica
propinat. fluenta, cuius rectores torpori. indulgent negli-
castello pastoralis curae episcopatum sine crimine tenebat
5.— ' que om. 4. — * alloquiique 4 — ? ebriatus 4, deebria-
tus 5.— 19 et 2. — "in 5.— 3? revertuntu
Cap.2.—! Erat 3, 5.— ? (i. A.) Alem. i. 4. — ? opinatis-
simus 5. — * Sinchlaz (capp. 4 et 5, Synthlaz et Sinthlas) 9,
Sintlaz 3, Sintlas 4, Sintloz 5, et ita porro 3, 4 Ὁ (sed capp. 4
εἰ ὃ Sintlace, Sintlacem). — ^ assistentia 2, statuta 5.
5 summo opere 2.— * om. 3. —5*(d. r) in d. quieti
9 etiarn 4, — !? magnice 3^.
Cap. 3. — ! om. 3.— ? praeberet 9.—3 cum 2, — *dum 2.
— δ (ac m. e. d. p.) om. 4, — * (a. t.) t. a. (assiduo 43,4.—
τ credentium 35.
gentiae
V
VITA n
r-— M
ue e
VITA IL
cum eo
Romam ten-
dit ; ubi
sanctitate
ipsius per
prodigium
manifestata
summo
pontifici,
36
pastorum ?* orbatus, iterum gentili ritu mancipa-
retur, quem asserebant per doctorum imperitiam
in fide Christi hebetemet in antiquum errorem im
multis! conversum g. Hanc responsionem dicunt
eum illis 15 dedisse : non esse licitum alterius epi-
scopi dioecesim causa docendi! aliquem sibi usur-
pare sine consensu praesulis sive iussu summi
pontificis apostolicae sedis; et si illo praecipiente
ei praefatum impositum esset pondus 55, non recu-
sare laborem propter Dei amorem 2
4. His ita dietis, sanetus Pirminius et prae-
dictus illius amieus ! condixerunt aptum lempus
limina sanctorum? apostolorum visendum? ; quod
uterque, de loco proprio exiturus *, impigre pere-
gil 5. Venienle ergo tempore, in quo condictum
perficiendum erat iter ^, asserunt ? sanctum Pir-
minium Romam praevenire amicum suum, ibique
aliquot dies antequam ille veniret morari. Man-
sionem * quoque apud quendam fidelem. virum
habebat; cuius consilio accepto, in domo saneti
Petri cireuibat orando ? altaria saneta. Cumque T
ad requiem. sanctam * perveniret, videbatur ab
apostolico viro. Et interrogati aliqui qui aderant,
quis esset aut unde venisset, dixerunt !* eum epi-
scopum esse et de occidentali parte venire. Qui-
bus ! dixit: De talibus nos praecavere oportet h.
Sanetus Pirminius autem ?? humiliter se misit ??
ante sepulerum saneti apostoli ?*, baculum vero !*
suum, nulli materiae aeclinem "5, in limpido ere-
clum statuit '* pavimento; quem interim aeris '
obsequia immobilem tenuerunt, donec eum mani-
bus ab oratione surgentis episcopi inclinave-
runt i, Voluit enim ?? Dominus ut sanctitatem
tanli viri, quam humana non cognoverunt pe-
clora ?!, famulantia demonstrarent elementa. Tali
Romanus episeopus pereulsus miraculo, citissime
se misit?! ad vestigia saneti antistitis, veniam
deprecans de verbis quae erga illum ?? ignoranter
protulit, quia ** ante signum factum ?5 talis non
aestimabatur ?* qualis postea Dei nutu ostensus
est ?*, Quo? procul dubio humiliter suscepto, in
alternos ?* se inclinaverunt amplexus el alter-
utrum ?? se oseulo amabant. saneto. Sie uterque
resedit ὅτι Igitur post mutuam colloquiorum dulce-
dinem, beatus Pirminius?"ostendit epistulam quam
ei Sinlaz ferebat. veniendi causa ad praedictum
apostolicum .. Quam ile cernens, recognovit
cuneta quae ei prius de illo ?* laudabiliter erant
M (p. p.) pastoribus A5. — 15 esse add. A^. — 16 (e. i.) bea-
tum Pirminium B!*5, — 1? (c. d.) d. e. B2, — 15 (ei pr. i.
e. p.) p. ei i. e. pr. A5, — 19 (n. r. l. p. D. a.) p. D. a. n. recu-
saret ], A^.
Cap. 4. —! (i. à.) Sinlaz A^. — ? om. A*.— ? visenda B* ^.
— 4 exiens A^.—^ peregerunt A?, et om. sqq. usque ad erat.
iter. — * autem add. A*.— * (Mansionem-Cumque) Cumque
interea quadam die altaria in domo saneti Petri circuiret
el A5. — 5 om. B^, — ? (τ, s.) s. τ. A*,.— 10. quidam add. corr.
A^, — 1! Et ille A*, — 13 (P. a.) Ergo P. A5. — ?? prostravit
B!, om, B?, — ** Petri B'^^; prostravit add. B^.— Ἰδ (b. v.) et
b. A*.— 16 acclivem A^ 9, B^.— τ (e. s.) s, e, B'-**.— !5 (i, a.)
a. i, ΒΓ δ, — 1? manus A*, corr. B*, B5. — ?? autem B! *, —
?1 (n. c. p.) infidelitas non agnovit, tamen A5. — 38 (se m.)
m. se A9, Βδ, — ?? eum A^. — 3. (quia-ostensus est) om. A5.
— 9» (s. f.) f. s. B5, — ?* ab illo add. A*. — ** (Quo-resedit)
Hoc proeul dubio ille valde expavescens, humiliter suscepit
eum, et in alterutrum se osculo amantes sancto resederunt
A^, — 38. alterutros B^. — ?? alterutro B5. —?? Reliqua
huius capitis ita contrazit A^: narravit omnia quae eum
Sinlaz rogavit et pro qua causa Romam veniret, Interea
praedictus Sinlaz veniebat, quem uterque, papa videlicet et
sanctus Pirminius, diu desiderabat. — ?! eo A?,— 9? (m. a.)
a. m. B*. — 38 eum A4, om. Β΄,
Cap. 5. — Inito ergo B^; Totum caput ita expressit A^ :
Papa vero, eorum desiderium non multum differens, inito
consilio, praefato sancto de apostolica. auetoritate ubieum-
que vellet. praedicandi licentiam dedit ; insuper etiam epi-
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
dicta, Tune sanctus Pirminius dixit summo pon-
üifici: Valde miror, ob quam causam praedictus
meus amicus 38 tam tarde veniat. Respondit ei, ob
itineris longitudinem tam diu illum 9? demorari
posse. Non longe postea. venit is cuius aspectum
ulerque desiderabat, papa videlicet sanctusque
Pirminius.
5. Initoque ! consilio, ab urbe Roma a metro-
politano missus est praefatus Dei servus, per
virum inclitum nomine Sinlaz!, ad Theotericum ?
regem Francorum l. Qui eum gloriose suscepit, et
cuncta quae illi ab apostolico per praedietum
imperata m fuerunt ? nuntium libenti ardentique
animo implevit ; et congregata episcoporum
turba, missum summi pontificis, sanctum scilicet *
Pirminium, praecepit honorifice suscipere 5 ad
pastorales curas et cuneta quae ab illo impera-
rentur oboedienter atque libenter * implere 7.
Goadunata. quoque antistitum ceterorumque cle-
ricorum caterva non pauca, in illorum praesentia
stans missus apostoliei Sinlaz, variam multimo-
damque eorum imperitiam a papa referebat audi-
tam, atque propter illorum stultitiam populum
minutum ignoranter deliquisse in multis. Sanetus
vero Pirminius, vir * valde venerabilis, cum reli-
quis fidelibus coepiscopis suis cuneta devote
implevit quae erant illi imperata. ab apostolicae
sedis episcopo.
6. Cunctisque * rite peractis ἢ, venit ad locum
Sinlazesowa ? nuneupatum z, ibique aliquo tem-
pore requiescens, praedieti viri filium levans de
sacro* fonte * baptismatis, in renato * sibi fecit
filium adoptivum *. Post * haee vero per amorem
divinum atque fraternum ibi morabatur tempus
non modieum, dicente quodam sapiente : His
geminis qui caret alis, non. habet unde. volet ad
regna. caelorum ὃ. Praefatus vir inclitus, nimium
laetus 19 effectus, Deo gratias agens !', qui illi tan-
tum talemque? ostendit patronum, simulque ? his
verbis humiliter Deum deprecans ? : Domine "5
qui me dignum fieri 15 voluisti praeclaram huius
viri sanclitatem cognoscere, tribue ut. per eius
sancta 15 qerita merear in aliquo illi profutu-
rus esse servitio 15, Ostenditque ?? illi praedia "Ὁ
sua non pauca, quia ibi? in gyrum lati erat *?
cespitis ? dominus dives, et rogabat amicum
suum dilectissimum ?*, ut. dignaretur illi osten-
dere ?* in qua. parte ei videretur ?? ut post suum **
stulam haec continentem eum eodem saneto per praedi-
ctum Sinlaz misit ad Theotericum regem Francorum. Qui
eum gloriose suscepit et cuncta quae ab apostolico fuerunt
concessa desideranti animo laudavit. Coadunata quoque
antistitum ceterorumque clericorum caterva non pauca, in
illorum praesentia iussit recitare summi pontifieis epistu-
lam, et cum consensu eorum apostolicam licentiam beato
Pirminio sua concessione firmavit. — ? Teodericum A?,
Theodericum B'-* *, Theodoricum A5, B*. — ? fuerant B? ?,
— 4 videlicet B^; et add, B*, — ? suscipi B5, — δ (a. 1.) om.
B5. — ' impleri B*. — 5 audita B*5, — * om. B* (ubi post
valde voz erasa), B*.
Cap. 6. —! Cunetis ergo B*.—* (C. r. p.) Inde laetus per-
gens cum praedieto suo amico A5. — ? Sinlazesouwa A*,
Sinlazesawa A5, — * om. B*^, sacri B5, — 5 (s. f.) f. s. B"*;
(praedicti-fonte) filium eius de s. f. l. A5. —* (in r.) om. A*.
—'(f. f. a.) fil. a. fec, A^. — * (Post-lantum talemque)
Cumque ibi non modicum tempus moraretur, praefatus
Sinlaz, Deo agens gratias, qui sibi talem tantumque A5. —
? polorum B?.— 10 est add. B! *, A*.— !! egit B* 5; (D. g. a.)
g. ἃ. D. B*.— 15 pariterque A*.— !? deprecabatur dicens A^;
aiebat add. B* 5. — * inquit add. B* ?, — 15 (d. f.) indignum
A^, B5, — 18 praeclara B*, — 1 (m. ina. i) in a. i. m. A*.
— 18 (e. 5.) s. e. B5. — 19 Deinde ostendit A5, Haec dicens
ostendit (illi om.) B^. — ?? praesidia A. — ?! om. B*^ —
3? erant B^, — ?? (e. c.) c. e. A5. — ?* dilectum A*; (a. s. d.)
eum Δῦ, — 35 (d. i. 0.) demonstrare i, d. B*. — * congruum
add. A5, — 51 om. B?* 5,
discessum
D
ab eodem.
honorifice
remissus, fa-
vente dein
Theoderico
rege, statum
religionis in
Alamannia
reformat;
l
m
ibidemque
primo in
Augia insula,
serpentibus
mire
ecpulsis,
n
quia sibi viventes, pecuniam. domini sui sanctae usurae
accommodare non conantur. Quo si 8 ire atque aliquid gra-
tiae qua tu 9 redundas irrorare velis, centuplo auctum 10 in.
futuro praemium provenire 11 (ibi gaudebis. Audi, quaeso,
ut?? annuas ? supplicanti, ariditatique nostrae pio"
cordis affectu compatere : nam nisi celeri ope subvenire con-
tendas, nostrates cunctos possidebit iterato errore paga-
nismus. His a praefato viro praelibatis, comites illius con-
questione immensa eadem replicabant. [rv] At vir eximius,
consulto sagacissimi animi ! secreto, ila. respondit: Pia
equidem sunt. 16, 9 V. viri Deo devoti, quae postulatis ; sed in
omni re, sicut ipsi nostis, plurimum valet cautela. consilii
rudentis. Sancitum profecto constat canonibus sacris, ne
quis sibi aliquid arroget. in alterius dioecesi pontificis; et
quomodo me cogitis illuc migrare, quo neque a praesulibus
illarum partium sum evocatus 18 neque ab apostolicae sedis
antistite destinatus ? Quare, quoniam ἢ persuadere certatis,
ut ego mihimet caelestis accumulem bravii lucra, vos eadem
intentione. mecum — laborare delectet, quatenus — itineris
Romani laborem simul aggredientes, a summae sedis cul-
mine desiderati operis “Ὁ censuram studeamus perquirere.
4. His dietis, animos eorum ad consentiendum sibi
rellexit. Sintlaz. domum repedabat;ac! ea quae itineri ?
condicto ? forent necessaria parare satagebat. [v] Beatus
autem * Pirminius, nimio pietatis zelo stimulatus, acri fer-
vore instabat ut opus Domini, quod aggredi fuerat per-
suasus, consummaret ; ad apostolicaque 5 properans limina,
longeantequam praefatus vir, Romanam venit in urbem *.
Ubi dur apud quendam hospitii humanitatem impetrasset,
colidie orationis incenso 7 faciem Domini placare con-
suevit. Atque dum huiuscemodi studio frequenter insi-
steret, die quodam beati Petri apostolorum principis
domum ingressus, cunctas ibi consistentes aras contriti
cordis immolatione fumigabal. Ubi quoque ab apostolico
praesule primo eum videri contigit. Qui a ceteris perquirens
secreto si nossent quis essel? aut unde venisset, responso
didicit hune praesulem esse et de ? Galliae finibus illuc
advenisse. At apostolicus : Multum, inquit, desipitis, quod 1?
aliunde venientes minus caute observatis?! A talibus denique
gura saepe perperam gesta fuisse percepimus. [vi] Interim
beato Pirminio singula perlustrante altaria, accidit eum ad
sacratissimam beati Petri tumbam devenisse 15. Ubi cum
orationis gratia genua flectere in ?? voto haberet, pedum '*
pastoralem ἢ limpido commisit pavimento. Qui 19 mulli
adhaerens materiae altrectabili Yi, tandiu, mirum dictu,
immobilis perstabat 15, donec ab oratione surgentis reci-
pientisque manui se ultro immitteret, Quod ideo fieri mira-
culum provida Christi voluit clementia, ut liquido pateret,
quanta apud se meritorum polleret sublimitate, qui erat
ignotus patria el gente; hocque voluit evangelium eius ini-
tiari signo, quod cumulato dispensaturus erat lucro. Motus
autem hoc apostolieus eventu, intimam coepit habere pae-
nitudinem, quod ante ostensionem huiuscemodi signi ullam
de beato viro mali gessisset suspicionem :celerilerque !? ad
eius seprovolvens vestigia 20. huiusce?! reatus obnixe postu-
lavit indulgentiam. Curnque vir beatus humiliter eum
susciperet, dulcibus osculis sanclisque ** amplexibus
magnopere se commendantes mutuo, ad miscenda pietatis
colloquia pariter ** consederunt. [vir] Verum ubi se pluri-
mum caelestis vitae recreaverunt pabulis, coepit papa
beatum consulere Pirminium, qua de causa illo venire dis-
poneret. At ille euneta ordine pandit : quomodo videlicet
egregius vir Sintlaz de Alamannia "9 ad eum in Franciam
devotionis causa venisset, suae gentis defectum referret,
quia doctores eius *? dormitarent, commissos neglegerent,
denuoque?^ in paganismum casuram, nisi aliquis divino
zelo instinctus succurrere properaret; quomodo etiam jdem
Sintlaz semet ? id *5 opus aggredi suaderet, suique eum
responsum accepisse, quod non esset licitum aliorum prae-
sulum parochias discutere sive corrigere, nisi aut illorum
8 tu add. 3. — ὃ om. 2. — "^ (c. 2.) centuplum 5. — τι per-
venire 5.— 15 animos add. 4, — ? animo 2; (Audi q. ut a.)
Annue, pater sancte, mihi 5. — !* pro 3.— 15 Dei 2.— '* (e.
8) s. e. 4. — 11 om. 5. — 18 vocatus 5. — ὃ quomodo 2, 4
quem 3, qui 5. — 20 og, 9, 3b, 4.
Cap. 4.— ! at 2.— 2 tunc add. 4.— 3 conducto 3, 4, con-
ducta 5. — * om. 3. — 5 que om. 9. — * (R. v. inu.) V. inu.
R. 3.— ? intensione 4. — ὃ noscerent 2. — ? (et de)e 4. —
1? qui 4, quidem 5.— τι (e, 0.) 0. c. 4 — 1? venisse 4. —
119m, 1, 9. — 1 pediam 1, peram 9, baculum 5. - 15 pà-
storale 32, 4. — 16 Quod 4, Quae 5. — 17 attractabili 5.—
15 (i, p.) immobile stabat 4, — 1? celerumque 2. — 30 om. 2.
— *1 huiuscemodi 2. — ?* et sanctis 4. — "8 om.4— 3. Ale-
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
À gentiae manum dant, Christo nihil. lucrari. meditantur :
37
rogatu aut apostolicae auctoritatis iussu; pariterque con-
dicerent Romam properare hae de causa. Addidit
quoque se mirari oppido, quaenam praedietum. Sintlacem
praepediret occasio, quod non adesset ex condieto. [vur]
Talia referenti?? beato Pirminio, Sintlaz sui ingerens prae-
sentiam, cunctis eius adsertionibus testificatus est, tum 30
volivo adventu tum veraci 81 relatu.
: 5. Tunc papa, perpendens in Sintlace sinceri
intentionis fervorem, in beato autem Pirminio fidei con-
stantiam, animi industriam, sapientiae plenitudinem, ser-
monis affluentiam, ineffabili exsultabat gaudio, ac intimo ἢ
cordis laudes Christi parturit? iubilo, qui ad lucranda ὃ
populorum agmina, talium cooperatorum inflammare
dignatus est pectora ; veritusque se neglegentiae naevo
notari, coramque Deo reum detineri, si quod ipsum
decuit agere omitteret, accitos utrosque * sanetae exhorta-
dionis animavit eloquio suaeque auctoritatis roboravit
indicio, αἱ opus quod divina inspiratione incohaverant 5
fiducialiter certarent^ implere. [1x] Denique epistulam eum
beato viro absque dilatione per venerabilem virum Sint-
Jacem ad regem Francorum "Theoderieum * direxit,
monens, suadens, et imperans, ut respectu divinae remu-
nerationis, viri Dei volum pia opitulatione duceret ad
effectum ; edocens hoc ita demum sagaciter fieri posse 8,
si cunetis tam. Alamanniae quam Franciae praesulibus
convocatis, imputaret neglectus ipsorum ἢ desidiam, reatus
nolificaret pondus : quod nequirent e radere, nisi beatissi-
mum Pirminium ad suas dioeceses ducerent. pessumdati-
que gregis damna restaurare flagitarent. Porro rex, epistula.
pervisa !^, honorifice ab apostolico suscepit directos, ac
cuneta quae mandata sunt, libenti animo perficere curavit.
Nam coadunatis episcopis ceteraque cleri ae plebis caterva,
missum papae !!,Sintlacem videlicet, in medio stare iussit,
palamque referre, quomodo papa reverendus illorum pon-
tificum inertiam doleret, quomodo labefaetati populi
dispendia lugeret, suaque iuberet auctoritate, ut inclitus
Pirminius ab eis gratanter susciperetur, gemendae iactu-
rae futurus efficax restaurator. Pontifices, lalibus audilis,
compunctionis stimulo sunt salubriter accensi ; virumque
Dei in sua adsciscentes, omnem opportunitatem ac liberta-
tem se ei paraturos spoponderunt ad peragenda quae divi-
nitus sunt instituta et ab apostolico impera
6. Accepta igitur tam. congruae occasionis facultate, vir
Dei primo ad Alamannorum gentem proficisci disposuit.
Quo dum pervenisset, veluti caelitus imber dilTusus L1
omnium ad se venientium corda fecundissimo salutaris
verbi rore maditavit * ; commoransque in loco qui vocatur
Sintlacisowa *. venienti viam paravit Domino, prava
mutans in directum, et aspera in vias planas ; et ex duris
impolitisque lapidibus filios Abrahae quadrans. [x] Cumque
non modicum tempus in huiusmodi * exercitio desudaret,
vir eximius Sintlaz, cuius etiam filium pater sanetissimus
de sancti * lavaeri fonte levavit, humiliter adit eum?,
dicens: O sacerdos inclite, in tuo. adventu omnia mortua
reviviscunt, arida virent et florent, tellus nostra germina
vitalis fructus gravida facta. est. Rogamus nunc, ut pio *
consilio suggeras, quo in loco, postquam hinc forsan *
discesseris, construere queamus dom um? oration is. [xi] At '?
beatus Pirminius : Videre, inquit, videor 1 insulam prope,
quam celeriter navigando quimus attingere. Properemus
ad eam : fortassis ibi benignus Dominus suam nobis
exprimet gratiam. Respondens autem praedictus vir ait:
Absit!?, absit hoc, domine mi, quia illa insula serpentium *
exstat vermiumque horrendorum possessio, nec hominis
ulla ibi poterit !* esse habitatio. 'Tunc pater almus : Quid,
inquit, loqueris, modicae fidei ? Nonne Christus rettulit sibi
donatam esse omnem potestatem in caelo et in terra?
Nonne electis suis concessit ambulare super aspidem et
basiliscum, et conculcare leonem. atque draconem ? His
auditis, supradictus vir beato viro annuit 15, ipsique navign
opportunitatem praebere non tardavit.
mannia 35. — 25 (d, e.) e. d. 1. — 9 denique 1, — ? semel 4.
— 38 ad 9, — 39 referente 5. —9? cum 2. — 31 (t, v.) cum
veritatis 2. !
Cap. 5.—! intimi 5. — * parturivit. 1, parturit 34. —
3 ]ucrandum 4. — * (a. u.) accitosque 9. — ^ inchoarent 35.
— 9 tractarent 2.— * Theodoricum 9, 3^, 4— 8 (f. p) P. - 1:
τ *eorum; 4 (n. i.) neglectam episcoporum 5, — 19 praevisa
| apa 2 (9), ἃ apa 3, 4. Ξ
: Cap. ἘΞ 1 Nea — 3 maritavit 1, 2. 3, A4.—? Sintlo-
zaweb. —* huiuscemodi 2. — 5 sacri 5. — " (a e)e.a. 4. —
1 pro 5. — ὃ om. 1. — 9 (c, ᾳ. d.) d. € valeamus 5. - 9Ε11.
—n (V. i, v.) Video, j.9.— 9 om. 1. — 11 in add. 3, 4
— M serpentum 2. — 15 potuit 4. — 15 annuere 3.
7. Mox
VITA HH
VITA I
pulchrum
coenobium
constituit ;
p
εἰ alia
I
[es]
38
discessum in amorem ?* illius ad Dei servitium
perpetrandum ?* potuisset habere oraculum B5;
Desiderium amantissimi amici?! audiens et volun-
tatem Dei ut prudens 3? intellegens : Est 99, inquit,
insula. haec, quam intueor, prope 5 in quam »
possum navigando cum Dei adiutorio celeriter
venire &. In illam me fac ὃ ad ?* opus divinum,
quod optas, peragendum ?* navigio propere induci.
Ille ὅτ quoque 95 renuens : Vermibus, inquit, insula
haec 9, quam. cernis “Ὁ, plena scaturit *!, et idcirco
numquam homo ausus est. in. illam. intrare. Qui
respondens ait : Domini est terra et plenitudo eius.
Primis magistris *. dedit Deus. potestatem cal-
candi scorpiones et cuncta venenata. diabolica
arte “ἃ, »
7. In! praedictam insulam intrante. Domini
cultore Pirminio !, Dei nutu faetum est ut cuncta
illa horrenda ereatura ? variorum atque inaudito-
rum vermium de altera parte serpendo atque
reptando gurgitem pet eret 2, et tribus diebus ac
noctibus tota superficies stagni tecta erat mira
magnitudine dirorum serpentium o. "Tune athleta
Christi Pirminius sareulis aliisque * ferramentis
spinas et tribulos, arbusta et inutilia fruteta. eun-
closque 5 sureulos humanis usibus otiosos * prae-
cidi * praecepit 5, et manibus propriis, aliisque
iuvantibus, in tribus diebus stirpando pulchrum
peregit campum, in quo postea vivo Deo et vero?
amoenam aedificavit domum atque suorum alu-
mnorum ? iucundum dimisit contubernium. Locus
ille τι ex quo die intravit in eum Christi praesul
Pirminius, factus est salubris aere, iueundus flu-
mine, fecundus terra, arboribus nemorosus et
vineis uberrimus ; ideoque delectat in eo ** vivere,
qui ? ibi Deo regulariter debent servire. Quis
enim tali sapientia praeditus est, qui enumerare us
queat quanta vel qualia mirabilis Deus in sanctis
suis in loco illo mira atque miranda peregit ?
Quia qui ^ ab eodem loco '* tanta monstra dia-
boliei figmenti subito evanescere fecit, postea
inde 17. inulta. milia animarum sanctarum !5 per
mulla. 19 curricula annorum in amoenissimos hor-
los, eaelestis scilicel. Ierusalem, usque ad diem
ultimum ?* non desinit advocare, ut ** numero
eorum nominum ?? aliud non possit coaequari nisi
stellae caeli aut. bibulae harenae quae iacent in
litore maris. Iste locus enim 9, de quo imperitis
asserlionibus aliquid narrando perstrinximus,
primus est eorum in quibus vir sanetus Pirminius
agonem suum posl episcopatum proprium Deo et
hominibus devotissime monstrare ?* coepit p.
8. Postea. vero eum Dei timore et studio bono
88 amore A^, — ?? (ad D. s. p.) D. s. ad celebrandum A*.
— 9? Joeum occultum A*; Ille vero add. B*. — 81 (D. a. a.)
Eius des, A^, — 33 (ut p.) om. A^. — 38. (Est-prope) dixit :
Prope e. h. ins. q. int. B*.—9* (in quam- venire) apta divino
servitio A^, — "δ (me fac) fac me B? 5, — ὅδ (ad-peragen-
dum) Deo serviturum A^. — 81. Illo A9. — ὅδ (I. q.) Quod
i. B^, — 99 (i, h.) h. i. B^, — 40 (q. c.) om. A5, — *! scaterit
A^, — 3? Ecclesiae add. A5. — 48 (d. a.) om. A5.
Cap. 7. — ! (In-Pirminio) Igitur ut in pr. ins. Dei eultor
Pirminius intravit A5, Intr. autem D. c. Pirm. in pr. ins. B5.
— * (h. c.) c. h. A* *, —? peterent A5, — ὁ atque aliis B*. —
* que om. B* .— * occisos B*.— Τ incidi A*.— 5 praeciperet
A9, — * (D. et v.) et v. D. A^, — 1? (s, a.) suis alumnis A^, —
τι jste B! 5, — 1 (d, in eo) in eo delectantur A* *, — !? quia
B^, — ! enumerari A* 5, — ?? (q. q.) Qui enim A^, — 16 loca
p?*, — ! om, B?, — 15 (a, &.) s. a. A^; (p. i. m. m. a. s.) om. A*.
— 1? om, A^. — *9 om, B5. — ?! in A?. — ?? non A^. —
38 (L e.) 6.1. A5, B? 3^5, —?! (d, m.) demonstrare dev. B5.
Cap. 8. — ! (quia-iuslitiae) om. A*.—? om. B*, — ? (f. s.)
om. B* ^, — * (t. c.) om, A», — δ sunt add. A^, B? ? €, — 9 (n
5.) vero incognita A^, — ? om. A*. — * Baioaria B??, ἐν
9 Alam. A5,— !? esse A5; esse add, B? 5. —!! constituta B!-*.
— 13 gm, B5, — 18 (n 1.) oin, A5, — "ἃ opi, B^, — 5 opi, AS.
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
ordinavit. monasteria, quia * milium. deinde ἄφρονι
r Domini?, et in studiis suis co- in Francig,
decem
sapientiae timo
gnoscitur. vir, Paulo dicente : Bonum. certamen
certavi, cursum consummavi, fidem servavi 3, ideo-
que reposita est mihi corona iustitiae 1 Quorum
lamen coenobiorum * nomina aliquanta nobis *
cognita, quaedam non sunt 5 ; in tribus tamen
regnis, Francia scilicet ^, Bawaria* atque Ale-
mannia *, liquido novimus ea ? constructa. Τὶ
Quomodo enim in media aetate vixerit in 15 illis !?
et ^ quantos labores tunc 15. pertulerit, paucis
hominibus compertum habetur, ob illorum eul-
pam ' qui nobis de praedictis locis ** illud inti-
mare debuerunt. Sunt tamen 18. aliqui ^, ut nobis
sciendum est ?^, ex quibusdam praefatis locis ?!,
de illius studiis multa. scientes, qui vero "ἢ nobis
longe positi sunt, et ad illos venire non possumus,
et illi quidem quae “ἢ exinde sciunt nobis intimare
neglegunt. Aliqui * vero ?5 nec ipsorum locorum
primordia ** scientes ?* in quibus vivunt, et a
quibus initium post Deum sumpserunt *5, omnino
sunt ignari ; quia ubi abundat terrena cura, refri-
gescit ?? necesse est ?^ caritas divina. Nomina vero
praedictorum monasteriorum, quae novimus, haec
sunt ?! : Altaha 9?, Seutura, Genginbach 99, Suar-
zaha ?*, Muorbach ?*, Moresmunister 95, Niwen-
wilare 9. Aliorum 38. vero vocabula certe 9" non
scimus. In his tamen praedictus '* vir non mino-
ravit incohatum certamen, ut credendum est “ἢ,
secundum qualitatem uniuscuiusque loci.
9. Nec ! illud silendum est ?, sed valde propa-
landum, quod quidam vir nobilis, nomine Wern-
harins?, alla prosapia Francorum ortus q, audito
rumore saneti viri, quam frequens * propler amo-
rem divinum in astruendis sanctorum locis, quam
devotus in aedificationibus domorum Dei, quam
sollers in eongregandis catervis ad servitium Dei,
quamque ? gnarus regulam sancti Benedicti
observare volentes in omnibus procurare, mittens
post eum, honorabiliter ad se ὁ accersire * prae-
cepil. Ipse* quoque venire non renuit. 'Tune ama-
biliter eum omni dilectione et laetitia superius
dictus patronus * virum. venerabilem Pirminium
suscipiens, euneta illius commoda omniaque ser-
vitia secundum. voluntatem. propriam fieri prae-
cepit. Post aliqnantos vero dies illi indicavit !* ob
quam causam eum invitavit. Multa ?! loca propria
in circuitu iacentia monstrare ei coepit, quia prae-
potens erat, atque ? spopondit ul, ubieumque
eligeret, ibi proprium. ei daret locum 9 ad Dei
servitium perpetualiter agendum. Christi vero
servus Pirminius **, iam sibi!* cernens tempus
— 16 desidiam A5, — !* (de p. 1.) om. A5. — 185 (S. t.) Sed t.
sunt A^, — 19 qui add. B^. — ?? (s. e.) e. s. B?, — ?! (p.1.) l. p.
A*,1. praedictis A5, — 38 om. A5, — "8 qui B^. — ?* Alii B*.
— 35 (A, v.) Sunt v. a. qui A5. — ?6 primordio B* 5. —?* sciunt.
A* 5, — 98 gumpserint A^, B? ὃ, — 39 refrigescat A^ 5, B* 5 —
30 oj, A15; (r. n. e.) n. e. ut refrigescat A5, —?! Augia maior
add. A9. — 3? Althaha B!, Altha B?, Altaham B*. — ** Gen-
ginbahe A^, Gengenpach B!, Gengenbach B". — 94 oi, B! ὁ δ,
Swarzaa B?, Swarzaha B*, A9, — 9^ om. B! δ, Muurbach B,
Murbach A5. — 99 Morismunister A5, Moresminster A*,
Moresmunster B!, Moresmunistur B* ^, Meresmuinster P5,
Moresmunisunt A*, — ?* Niuwenwilare A5, Niuwilare p*
(expunctis ante w litteris uen), B, Niuwenwilere ΒΡ, Nau-
wenwilers A*, Neuenwiler A5; Fabarias add. A? (sed postea
eras.), Favaris add. A^ in marg., Fabaria add. A*.— *5 Cete-
rorum A?, Alia B*. — 9? om. A*, certa B^. — *^ praedictis
B! ^, — *! op, B*, sit B*.
Cap. 9. — ! Neque B??, — ? om. Β'; (s.e.) e.s. Β59. -
3 Werinh. A?, Β1-ὁ, Warinh. A5. — * esset add. A*. —5 que
om. A*, — * eum B5. — arcersire A!, arcessire A5. — 5 Iste
B^ 5, — 9 (s. d. p.) om. A5. — 1? (i. i.) ind. illi B-*. — 11 quo-
que add. B^. — 1 et B*, — 18 (ei d. 1.) d. ei l, B^. — H^ om.
A5, — Y5 gm, A^.
imminere
Alamannia ;
Bavaria et
ac denique
Hornba-
cense,
q
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A. ".Moxautem ut sacerdos sanctus insulam attigil, omnis
illa venenatorum * turba, veluti nimia contrarietatis vi
urgente, fugiendo insulam deseruit; tantaque multitudo
eorum abire visa est, ut tribus diebus ac noctibus tota
superficies maris, per quod natando transierunt, cooperta
videretur; nusquam vero postea comparuit. [xn] Tunc
egregius Christi agricola, tam. horribili hostilitate anathe-
matizata sociatisque fidelium adminiculis, stirpes inutiles,
spinas, tribulos fruticumque inculta praecidere curavit; nec
destitit donec omni fetori atque uligini ? abscessum pararet,
soli vero ac iucundo aeri loeum faceret; atque ita sub
celeri dierum momento facta est apta? hominum habitalio*,
ubi antea ^ constiterant. immanium viperarum cubilia.
Deinde in Christi honore oratorium construere aggressus
est, Ad quod plures fidei ardore animati, praedia sua con-
ferre decreverunt; praecipue tamen devotissimus Sintlaz,
qui in ambitu δ ipsius loei multa hereditario iure posside-
bat, Christi domicilium amplificare studebat. Ubi postea
plures coadunati saeculi huius transfugae, religionis sanctae
facti sunt asseclae, procellosi mundi vitantes inquietudi-
nem, tutissimi portus obtinent stationem. [xir] Ὁ quondam
sterilis et horrida, nunc? amoena et fertilis Owa *; olim
vepribus et spinis obsita, nunc fruetiferis? arboribus
fecunda, vineis uberibus speciosa, ut paradisus '? emicas n
deliciosus '?. Gaude, et laetare immenso cordis iubilo,
gratesChristo indesinenter referendo, qui te per talem et tan-
tum patronum sic exaltavit, sic glorificavit. Eras quon-
dam cubile draconum, nunc in te oritur viror calami et
iunci; via sancta est in te, per quam. non transibit mala.
bestia ; quondam sonabant in te aedes habentes !* ululae,
nunc filii Sion commorantes et exsullantes in rege suo
suavissimum praecinunt alleluia. Pro quibus iucunda et
laetabunda in corde tuo iuxta prophelicum drama sermo-
cinari 15 poteris : Quis mihi genuit Vi istos? Ego sterilis et
non pariens : et ?* istos quis enutrivit? 1? Ego destituta, sed
in manibus Domini ?? sabaoth descripta, in cuius oculis
muri mei permanent?? semper. Iste ergo primus locus est,
quem venerabilis sacerdos construxit ad laudem Christi et
ad commodum congregationis Christo famulantium ?! : in
quo ab ipso tempore usque in finem saeculi caelestes
foventur alumni, caelestis Hierusalem futuri cives aeterni.
8. [xiv] Post. haec vero nullo modo ! desistens a saneti
fervoris proposito, eum praedicationis instantia, tum signo-
rum virtutumque magnarum efficacia id comparavit, ut
patrimonia sua fidelibus plurimis conferentibus, alia quo-
que nobilia aedificaret coenobia, quorum nomina haec
sunt?: Altaha ὅ, Scutura *, Gengenbach 5. Suarzaha 5,
Murbach *, Moresmunster 5, Niuwenwilare ?. Quod non sine
magna miraeulorum patratione effici poterat: quamvis,
quae illa miracula, vel quot et quanta essent, seripto-
rum desidia notificare neglexerit. Verum his omissis
moveamus stilum nostrum texere, quibus beneficiorum
gestis Horbacense 1? coenobium H orditus fuerit atque con-
summaverit.
9. [xv] Fuit igitur vir quidam !, Werinherus * nomine,
alta ? Francorum nobilitate propagatus. Hie cor suum
inclinaverat 4 ad faciendas Dei iustificationes ? propter
retributionem mercedis aeternae *. Hic nempe τ odoratus
odorem suavissimae opinionis beati Pirminii, quam * fer-
vidus scilicet desudarel in praedicationis opere, quam *
efficax essel in animarum lucrificatione, quam * sedulus in
aedificandis monasteriorum habitaeulis, quamque 9 stu-
diosus !? in coadunandis religiosorum catervis, οἱ quod
nimio zelo regulam sancti Benedicti observare quosque
accenderet ; pielatis aemulatione repletus, legationem
direxit, rogans obnixius praesulem eximium ad se venire
dignari. Cui servus Dei morem gerere non renuit, quia Deo
Cap. 7. — ! venatorum 33, — ? fuligini 2,5. —83 om. 4.—
5 (ἃ. h.) hab. hom. 1. — ^ ante 2. — * habitu 1. — * autem
add. 4. —* Movinia 1. — » Richenowa add. 9.— 19 que
add. 5. — !! semper add. 3, 4,—1*deliciosa 2. "^ Erat 35.
— 3 habitantes 1.— '? vaticinari 1.— 15 Angustus est mihi
loeus, sat spatium mihi ut habitem add. 5. — (m. gJ
peperit m. 5. — 18 om. 5. — 19 Ego destituta et sola, et isti
ubi hie erant add. 5.—? (Domini-permanent) meis deseripsi
le/muri tui coram. oculis meis 5. — 31 famulantis 1.
Cap.8. — ' (n. m.) non 4. —? Fabaria add. 2, Faveris
add. 5. — 3 om. 2, Altha 5. — 4 Seutera 3, 4, Scuthura 5.—
5 Genginbach 2, Gangenbach 5.—* Swarzaha 2, Suarzaach
A, Suarzach 5.— ' Muorbach 1.— * Moresminister 1, Mores-
munister 3», Morsmonster 5. — ? Nuwenwilare 3, Nowen-
wilare 3, Nowewilare 4, Neuweyler 5.— ἢ Horbachcense 5.
— 11 monasterium 1.
Cap. 9.—! (v. q) 4. Y- 5.—3 Wernherus (et ita deinceps)
4, Ὁ. -- "εχ praeclarissima 4, — * inclinavit 4.— ^ juslitias
39
placita eum. procurare perpendit ; veniensque eum. omni
odds ai dori δεῖ bei] Cumque aliquandiu
, praefatus vir sic eum allocutus est:
Pater sanctissime ac sacerdos venerande, cuius merita longe
lateque magnarum virtutum sunt testificatione notificata "*,
tibi summissius '* supplico,ut quod aestuanti corde parturio
votum, desideratum. adiuves adipisci effectum — Habeo
namque, divina largiente gratia, plurima in circuitu con-
sistentia. praedia, ex quibus aliqua in. Dei honorem et ad.
commodum ipsi servientium conferre cupio, ut. videlicet
aptus quaeratur et eligatur locus, in. quo Dei famuli conti-
nuo manentes, idoneum ei possint. persolvere M servitium.
Hanc rem tuis initiari consiliis volo ^, te duce, te instru-
ctore, ad. ultimum te ipso fabricatore perfici exopto. Cui
pater almus ; Non nos, inquit, tam. pio subtrahimus operi ;
immo ultro praebemus promptos et paratos ad obsequendum
tuae voluntati ; quam V9 sentimus Deo inspirante. agitari.
His dietis, praecipuus athletarum * Christi adversus omnem
robustus difficultatem, a. nullo, licet grandi, temperabat
labore: quia summae praeventus benedictionis dulcedine,
acriter 15 invigilabat ad comparandam !? de pretioso lapide
coronam. [xvu] Quaerens itaque inibi locum. orationibus
sacrisque exercitiis opportunum, modieum primo con-
stituit. tugurium, ad evitandas dumtaxat solaris aestus
molestias aptum. Contigit autem rusticum quendam adoriri
eum, ac dicere: O pater eximie, quem cuncti novimus sae-
culi huius negotia declinare ?9, deliciarum luxus fugere,
divitias spernere, animarum lucris deservire, eaque solum-
modo quae Dei sunt die noctuque curare; si suggestioni
meae eziquitatis adsensum praebere dignatus fueris, conci-
liatam tuis desideriis propalabo mansionem ?!, Est denique
in contiguo locus, quem ob duorum con[luentiam ?* rivu-
lorum Gamundum * appellant. Hunc si velis invisere 33,
divino cultui dignum ?* duces mancipatum iri, poterisque 39
in ipso tam tuae sanctitati. quam nostrae saluti modis ?*
omnibus prospicere. [xvi] His perceptis *5, pater almus ??
non destitit? ad indagandum ipsum loeum pergere. Quo
considerato ?!, dum tesqua peragraret inculta »? offendit
venatorum illustris viri, praedicti 88 videlicet ?* Werinheri
magalia ὅδ; illaque introiens, et sursum manibus erectis,
Davidiei modulaminis versum praecinuit, dicens : Haec
requies mea in saeculum saeculi, hic habitabo quoadusque?
Dominus Iesus in iussu et 31 voce archangeli et in tuba Dei
descendet de caelis, ac cum ceteris. resurgentibus. eius
gratia usis rapiar in nubibus obviam ipsi in aera. Post haec
a sordidis venatorum usibus emundans locum, sicuti fer-
ventibus animis efficacius obsequuntur?* quaelibet incohata
opera, celerrime construxit orationis aedem, quam in
honore et memoria ?? sanctissimae Dei genetricis perpe-
tuaeque '? virginis Mariae consecrare non distulit.
10. Tunc ! fidelium devotione sibi ? alacriter opitulante,
pulcherrimum construxit coenobium ; ubi saeculo huie
renuntiantes, Deoque se ex integro maneipantes, commo.
dissimis uterentur habitaculis. Mutata. sunt ergo in brevi
prava in directa, inculta in amoena, foeda in speciosa ; et
quo prius fiebat venatio animalium ad delicias transitorii
luxus praebendorum 8. ibi felici captura postea trahebantur
animae caelestis convivii * dapibus saturandae. Impletum
videtur vaticinium carminis Esaiae, nobilissimi inter pro-
phetas, ita praecinentis : Laetabitur deserta εἰ invia, et
exsultabit solitudo laetabunda. et laudans; quia gloria
Libani data est ei, decor Carmeli et. Saron. Aperiuntur
enim * nunc ibi oculi caecorum, patent aures surdorum,
salit elaudus ut cervus 5. aperta fit lingua mutorum, quo-
niam 9 scissae sunt in deserto aquae et torrentes in solitu-
dine. [xix] Sanctissimus igitur vir more solito ardentissi-
me instabat praedicationis officio, omniumque ad se
5; (D.i)i. Domini 3, 4.— (m. 2.) in altera vita capessen-
dam 4. — ἶ (H. n.) Qui 4. — 5 quod 5. — * quodque 5.—
10 sollers 4. — δ beati 5. — !? notata 3, — V! subnixius 2—
1 perducere 1; (p. p.) pers. valeant 4. — '^ (c. v) v. €. 5;
(t.i c.v.) i.t. V. C- 4, — τ quia 3, 4. — 17 athleta 2. — "δ om.
9, —19 comparandum 9, — ?? (n. d.) d. n. 2; (s. h. n. d.) h.
n. d. s.3, 4.—?! regionem 4.— 22 (d, c.) c. d. 4 — 38 Gamun-
dium 2, 3, Gamundiam 5. — 24 (si v. 1.) igitur, pater sanctis-
sime& — 9^ om. 1.— 35 (m, i. p.) et habitare eliges 4&—
91 (n. 5. m.) tecum habitantibus poteris 4. -- 5 auditis 4. τ
39 (p. a.) sanetus vir 4 — "9 distulit 2.— m (p. Q. c.) iter arr-
pere et 4. — 32 circumquaque 2. — 9 om. 4. — 84 scilicet 1.
— 9^ jd est domuncula pastorum add. 2. — "δ ipse add. 1,2.
— 91 in add. 1. — * obsequium per 4, — 9 (hi. et m.) hono-
iam 3. — " que om. 5.
iUt Tum 2. m E — 8 gm. 5. — *(c. c.) cae
lestibus 5. — * om. 9, — δ eL add. 2. — δ quia 5.
venientium
VITA 1
mox prodi-
qio multi-
plicati
divinitus olei
sancti clarum
ἵν
d
:
40
imminere quo, sarcina humani laboris abiecta,
agonum suorum praemia reciperet in caelis ibi in
gyrum investigare coepit aptum 1 locum in sae-
culum ad manendum. Invento vero m iucundo
loco, ibi sibi 15 fecit umbraculum aestivas ad decli-
nandum ?? auras. Factum est ?* in una dierum ut
quidam rusticus prope ibi ?' pasceret porcos ; qui
audiens ?? a dicentibus quam ob ? rem vir san-
clus ibi manebat ?* in desertis locis, venit ad eum.
poplitibus flexis humilians se ante illum, dicens?^:
Fist locus hic. superius prope, senior dilecte, quem
ob. confluentiam aquarum. duarum ?6 p pocant
Gamundium?! s, in quo, si Dei voluntas est. et
tua. ?*, pulchra. potes. habere 39. castra. Vir ergo
sanctus, ilico surgens, in locum a Deo ^ sibi prae-
destinatum secutus est subuleum ; ibique invenit
venatorum praedicti Wernharii ?! amata ἜΣ map-
palia / ; et illa ? peragrans, hymnos Daviticos
modulando versumque ?* cantando ?" : Haec
requies mea in saeculum saeculi, hic habitabo, quo-
niam elegi eam, pervenit ad tabernaculum, in quo
iacere solebant canes praedieti senioris. Conver-
susque ?* ad versificatorem suum wv, subridens
inquit ὅτ: Tw facias quod velis ; hic me scias, Deo
volente, humani metam 9* ducere aevi *?, donec tuba
herilis clangit*? ab alto, atque defuncti resurgent *!
cuncti et nos occurramus obviam Christo Domino.
Deinde omni spurcitia de supradicta domuncula
ablaia 5?, virgis planis atque politis cemento
obducto, pulchrum ibi tabernaculum praeparari *?
praecepit ** v, facto intus altari in honorem “ἢ Dei
genetricis Mariae, sanetificando benedixit omni-
potenti Deo aedificatum habitaculum.
10. Postquam ! autem haee? faeta sunt ?, atque
alia habitacula * quam plurima ad commoda sua
et aliorum ? secum conversantium aedificarentur^
ibi?, et sua habitatio in 5 brevi tempore illic ?
erat 10 pulchra. Populus quoque eireum habitans,
haec audiens, neenon !* ex aliis provinciis "^, illum
quaerere coeperunt superflue'?. Factum est enim ἴἢ
ut multitudo populi undique ad eum conflueret,
sacrae confirmationis rogans manus '* imposi-
tionem. Beatus !* vir sanetus 17 Pirminius, cer-
nens !* maximam multitudinem ad se venientem,
et locum artum ?? atque incultum !5, quia aquae
eum utraque parte stringebant, et "Ὁ ob femineum
sexum, euius ?' in aliis *? locis ab eo factis prohi-
bebat ingressum, ne consuetudo inde feminis ori-
retur illue frequenter veniendi, ad *? ministerium
sanctum agendum ?* remeavit ad priora *? habi-
lacula ** i. In arboribus igitur illic ?* exortis usque
in hodiernum ?* diem parent signa impressa, quae
V sibi add, A* *, — 11 ergo B5, autem B*; (I. v.) Inventoque
B? 3, — 15 oy, A5, — 19 declinandas B* ^, — 30 autem add.
B*,— ?! (p. i.) i. p. A^, B*, —?? cum audiret A5, — 38 (q. ob)
ob q. A*. — ** maneret A* (al. ». pro voce erasa), B^, —
35 dixit A^, — *9 om. A*; (a. d.) d. a. B5. — 31 Gamundum
B'-^, —*5 (est et tua) et tua. est B; (v. e. et 1) et tua deinde
sancta v. A5, — 39 habitare A? *, — ?? (a. D.) om, B5, —
?! Warinh. A^, B5, Werenh. B!, Werinh. B? 1 *, Werinherii
Β5. — ?* armata B*. — 35 (et i.) i. quoque B", — ?* et illum
versum A^, — 9^ canendo ΑἹ, B!, — 36 que om. B*^, con-
versus ilaque A*.— 9 ait B?. — 85 (h. m.) m. h, As, — 39 (m,
d. a.) a. d. m. B5, — 40 clangat B?**, plangat B^, — 4! resur-
gant B*? — i? abacta. A5,— 4 (t. p.) p. t. A*, — « et agq, A»,
— *' honore Α 5, B? 4,
Cap. 10. — ! Post B' 5, —? (a. h.) h. a. B5. — 8 alia add,
B? *, — ὁ aedificia A^, —* (et a.) aliorumque A^, — " aedifi-
cabantur B**, — * (a.i) i, construerentur A5, — 8 opi, A3.—
? illuc A? 5, — τὸ esset B!, —11 et A5, — 1? venientes add. A5,
— " abunde A^, unanimiter B5; (c. s.) s. coepit B*, s, c, B^, —
!! quadam die add, A^. — 16 manuum eius A^; (τ. m.) m. r.
B^, — '* Igitur cur b. A^, — 1? oy, Bt 2 δ, (v. 5.) om. A5 S
!* (cernenscincultum) max. mult. ad se cerneret venire et
loeusille esset artus atque incultus ad. capessendam tantam
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
illis diebus fuerunt. facta. In ?? praedictum locum. D
itaque ?, ut. dixi ?!, convenit ka uberrima turba
gemini sexus ?*. Cumque sacrae praedicationis
verba finivit, sanctae ?? manus impositionis mini-
sterium ?* prolixe agebat ?*. Tanta illic multitudo
plebis erat, ut ampullis 55 exhaustis ?* sanctum
deficeret oleum. Quod videns venerabilis Pirmi-
nius : Curre, inquit ministro, velocissime ad mona-
sterium, plus nobis allaturus de oleo sancto. Ille
volens eius iussa implere, apprehendens 88
ampullas ?* et intuens in eas *, vidit eas oleo
sancto repletas *'. Misericordia igitur “ἢ omnipo-
lentiae divinae per incrementum visibilis chri-
smalis ostendit quod vivifica sancti Spiritus 48
unctio per manus lanti sacerdotis invisibiliter
emanavit *. Tune ampullarum portitor gaudio
repletus recurrit * ad episcopum, pedibusque
illius provolutus, ait: Nom est mecesse, senior
dilectissime **, ad. coenobium. reverti, quia. lecythi
cuncti oleo sancto inventi sunt referti. Quod videns
sanctus * Dei cultor 5: Gratias, inquit *9, tibi ago,
omnipotens Deus, qui quondam in eremo innume-
rabile vulgus insperatis aquis tua virtute satiasti,
nunc vero 9" simili modo laetificasti populum
exspectantem dona misericordiarum tuarum ?', ut
sciant omnes quia tu es Deus cunctorum qui invo-
cant nomen tuum in veritate. 'Tunc quoque opus
coeptum produxit * usque? ad vesperum **, Quo
expleto, unusquisque illorum 9^ laetus atque gau-
dens remeavit ad propria 55,
11. His itaque ! ita ? gestis, praedictus heros
Wernharius ? cuncta. quae ei promisit libenter
perpetravit, et postmodum multa ei non promissa
praestitit beneficia, atque posteri eius * quam
plurimi post ipsum, et multi alii ad Dei servitium
benivoli, de propriis locis ambabus ἢ partibus
silvae quae dicitur Wasego * ecclesiam Dei dita-
verunt : quorum locorum nomina non est necesse
dici per singula. Marcam * z enim ? silvae dedit illi
in* loco qui '* nune vocatur Pirminiseusna " y,
ideirco quia 15 in illo tempore subuleorum sancti
Pirminii ibi erant eleetae !? mansiunculae Τό,
Wasegus !? enim ibi in illa donatione amplum
tenet. spatium. Idcirco praepositi atque alii prae-
fati!* saneti viri ministri praedictum intrantes
desertum, per loca convenientia incohavere !
villarum initia 18, servos !? atque liberos illuc
mittentes, variis ferramentis stirpando 15 2, cum
adiutorio divino *? plura peregerunt novalia pul-
chra. Sed ?' quia adhue praedicta silva fertilis
erat ad humana commoda, idcirco praedieti pro-
curatores per loca congrua ad servitium praedicti
turbam A5, — Y? atrum B* 5, — ?? maxime add, A5.— ?! cui
A^, — ?? (in a.) om. A5, — ?* (ad-habitacula) ad pr. hab. rem.
ad ag. m. 5, A5, — ?** (s, a.) a. s, B5, — 30 propria B! 5. —
9*5 om, B? ?, — ΚΤ ji, B'I-6, — 38 hodiernam Αὔ.--- ?? (In-sexus)
om. δ. — 80 autem ΑἹ, B; (1. i.) i. 1. B^ ὁ, — ?! diximus B*.
— *? om, B*.— 88 (f. s.) finiret, sacrae A.— 84 misterium B*.
— ὅδ (p. a.) a. p. A*. — 36 suis add, B?. — ?' haustis A?. —
?5sumens B!, apprehendit B^ *. — 89 (4. a.) amp. apprehendit
B^.— *? et ag. B*. — !! impletas A?.— *? enim A5.— 48 om,
B' 5, — * emanabat A5.— 55 reeueurrit A? *,— 40 dilecte A4;
(s. d.) domine pater A5. — 41 oj, A^; Pirminius add. B!-*. —
*5 eximius add, A5.— 49 oji, A3 — 99 gj, A5, — δ (e. d. m. t.)
d. m. t. e. A^, — 5? perduxit B5, — δ ον, B! 9-6, — δέ yespe-
ram B! δ, — 55 oj, A5, — 59 (r. ad p.) ad p. τ. B'-5.
Cap. 11. — ! om. A5", BI, — ? og, A?? (9), B2 346, —
? Warinh. A5, Werinh. B! 34 9, Wernhardus B». — * (p.e)
e. p. B*. — ^ambobus ΑἹ ^, —5 Wosago A^. — * Marchiam
B*. —* autem B*. —? (i, in) ei in illo A^, — !9 quae B' .—
?! Pirminiiseusna A^.— !? qui B5; (i. 4.) eo quod A*.— 13 om.
B' *, — !! (e. m.) electa mansiuneula A5, — 156 Vosegus A*.
— "ὁ huius A*. — τ inchoare A5. — 15 (v. 11. v. A. —
?* (servos-stirpando) οἱ A^.— ?? (a. d.) Dei a. A^, B?.— ?! Sed-
praedicti iusti) atque ad necessaria ibi Deo servientium A^.
iusti
et multis inde
ditatum
muneribus.
tudo utriusque sexus numerosa, non solum ex illa provin-
cia, verum ex aliis eliam 8 regionibus, sanctae opinionis
odore attraeta. confluere non cessabat ; quae non solum
exhortationis eius virtutem desiderabat, verum etiam salu-
tiferae impositionis confrmatione ungi flagitabat. Sed
quia loeus erat artus, duorum videlicet fluminum coneur-
sibus adstrictus, praesertim cum religionis coetui aegre
ferret femineum sexum misceri, cessit ad priora loca
tabernaeulorum, quatenus ibi * commodius atque opportu-
nius postulatum expleret ministerium. Cumque huic fer-
ventius insisteret, sacerdotis sui benevolentiam caelestis
gralia glorioso illustravit miraculo. Nam cum sanctae con-
firmationis opus '? ob nimiam multitudinem prolixius
exerceret, contigit oleum sacratissimi ?* chrismatis eva-
cuatis '? ampullis iam deesse 19, Unde * angustiatus !^ vir
eximius : Curre, inquit ministro, velocius !* ; ampullas
deporta ad coenobium V, ut eas 15 iterato implens referas !*
nobis sancti liquaminis usum. Ille 35. ut iussis morem gere-
ret ?9, agili motu arripuit ampullas ; sed?! mox ut eas est
intuitus ?!, offendit ?? sancto liquore usque ad summum
ditatas ?". Hie in promptu est considerare, quam fidelis
Dominus in verbis suis exsistat, Sic enim promisit obse-
cutoribus suis : Ecce ego vobiscum sum usque ad. consum-
mationem. saeculi. Invenit profecto cor servi sui iuxta cor
suum, cui dignatus est. cooperari. Elucent. merita praesulis
almi, per quae?! mirabilis et?^ magnificus ostenditur Deus*?*.
Exprimitur quoque evidentius misericordissima. et effica-
cissima Spiritus sancti potentia, quae fidem nostram ad-
huc?* instruit. et aedificat, ut. certissime credamus eum
nos invisibilis gratiae unetione a peccati naevo lavare,
qui?* visibilis olei liquore exhaustas ampullas voluit et
valuit replere ὅτι Ideo ?5 nos iugiter aptare et conformare
oportet apparatae 39 Deitalis gratiae, quia nullo modo vult
deserere, quos?" sibi promptos cernit exsistere **. Contem-
plans igitur minister tam evidentis miraculi virtutem, non
distulit manifestare sancto pontifici exhibitam gratiam.
Aderat adhue maxima plebis contio ; quae tanti signi
admiratione perculsa, non est facile dieu. quanta mentis
iubilatione, quanta corporis aullatione praeconia Christo
solvebat. Funduntur ex intimis praecordiis grata suspiria,
iripudiant laetifico gestu corpora cunctorum, non valen-
tium invenire quibus motibus 3) exprimant percepta gau-
dia, Praesul autem venerandus huiuscemodi verbis
Domino gratificabat : Domine Deus omnipotens, qui es fa-
ctor non exsistentium, reparator pereuntium ; tu tempore
qrisco?? esurientem in deserto. populum caelesti manna
yecreasti, sitientem de petra manante rivo potasti ; tw ite-
rum tempore recentiori quina Tominum milia quinis pani-
bus binisque piscibus satiasti. Tibi gratias referimus, lau-
des praecinimus, €o quod impraesentiarum non dedignatus
es nostrae quoque exiguitati tuae largifluae bonitatis signa
monstrare, impendens subito oleum quod non 33 eystitit, ut
mundares et sanctificares quod immundum et. perditum
constitit. Tibi * honor et gloria in saecula aaeculorum. His
dictis, praesul almifluus non cessavit confirmare cunctos 80
qui supervenerant, nam eo copiosius et devotius affluebant,
quo se caelitus dato nectare initiandos sciebant ; nec antea
sanctum potuit peragi ministerium 95, quam consummato
diei ?? tempore immineret vesperum 95. Quo minitante
noetis tenebras offundere ?? mundo, universi 5^, sacra
benedictione muniti, remeabant ad propria, pleni gaudii
refectione ditati.
14. [xx] Illustrissimus autem vir Werinherus! quae pii
cordis deliberatione spopondit, omni alaeritate implere
curavit, Nam et ampliora quam voverat solvere certaverat?,
ut non solum obligationis minime fieret reus, verum dein
superadditis * erogatorum * numeris, aeternum remune-
ratorem sibi potius faceret debitorem. Inter plurima.
τ debriabat 1, inebriavit, p. — 5 (ex al. et.) et. ex BID
9 gi, 9, — 19 (s. c. 0.) sacramentum e. 4. — 11 (c, 0, 5.) fa-
ctum est ut liquor sanctissimi 4. — ἢ cunctis add. 4. —
12 (i, d.) deficeret 4. — 1 Ob quod 4. — 15 angustatus
Y6 et add. 4. — 11 (d. ad c.) ad c. d. 1. — 18 om. 1. — 19 (i, r.)
impletis r. 4; (e. - i. τῇ impleantur et sic plus ad ulteriorem
4, — ? (Ille-gereret) Cuius voci obtemperans minister 4.
— 91 (sed-intuitus) in quas cum intueretur, eas 4. — 39 osten-
dit 2,5. — ?*repletas 4, — ^ quem 2. — *5 om. 4 — ?*ad
hoc 1, — ?* (qui-replere) on. 1,—* (Ideo-existere) om. 5.
— 39 apparere 2. — 19 exequi add. 2.— ὃ vocibus 5. — "ἢ (t.
p)p.t.1.— 33 om. 2. — ^ Domine add. 4. — 35 (c. c.) cunet.
conf, 1. — 88 (p. m.) agi misterium 5. — ** diel. — ?5 in
v. 4, —9? effundere 2, 3. — 49 universo Ὁ,
Cap. 11.—! Wernherus 2, 3, εἰ sic etiam. inferius. —
Novembris Tomus 1 LE
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A venientium corda melliflua debriavit * sophia. Unde multi-
A
denique quae liberali animo deprompserat, obtulit quoque
maximos limites in saltu qui Vosegus? dicitur; in. quo
villa. * exstat, habens voeabulum Pirminishusna?, eo
quod ibi provisores gregum coenobii sancti viri primo sua
metati sunt Luguria. Subsequenti * etiam tempore directi
sunt 8 praepositis atque ab aliis sanctissimi monasterii
ministris, tam servilis quam liberae conditionis viri, qui
loca praedieti saltus perserutantes, neenon inutilia eius
arbusta exstirpantes, plurimarum paravere commoda. vil-
larum; in quarum ambitu quaeque excolentes diu infer-
tilia, gratissima ex eis reddidere novalia : quorum reditibus
utentes in praefato degentes coenobio ἢ, tam carnali quam
spirituali tripudiant beneficio. Aemulantes autem liberalis-
simum praefati Werinheri exemplum posteri eius quam-
plurimi, multique alii benignitatis affectu repleti, ad susten-
tandas vineae Domini !? viles ullro se suaque Ὁ aebuerunt.
Denique ex utriusque !! praefati saltus partib:
condonavere praedia,
mus ??
Proinde pensanda !? mira graliae supernae ^ dispen-
satio, quomodo se diligentibus, his qui seeundum proposi-
tum vocali sunt saneti, omnia cooperari tribuit in
bonum. En cernere possumus, qualiter iste praesul Deo
devotissimus ad praeparandos caelestis usurae fruetus
instigat excolere eulturae terrestris usus ^, et dum summo-
rum intentius ? meditatur luerum, infimorum accessit
famulitium 11. Quae licet transeundo finem habeant, his
tamen qui eis recta usi sunt intentione fruetifieant semper
manentis gaudii diuturnitatem ; quid!* vero his!? praepa-
rent qui in eis aliter quam à Deo sit constitutum. versari
gestiunt, ex adverso colligi potest. Rationales quidem ani-
mae in id conditae sunt ordinis, ut famulantem infimorum
habeant usum, summorum vero appetant fructum. Hune
ergo?" observantibus ordinem omnia cooperantur?' in
bonum ; econtra, qui summa pro nihilo pensant, imis autem
delectantur ut summis, omnia cooperantur in malum. Et?
ratione id cadit, ut illis in praemio eumuletur vitae aeler-
nitas, in supplicio perpetuae mortis atrocitas; illis
exsullationis immensil istis maeroris immanitas; illis
honor perpes et. gloria, ist opprobrium indeficiens et igno-
minia. Obsecrare?! nunc iuvat te, beatissime Christi sacer-
dos, ut piis apud eum ** obtineas interventibus, quo*
nos illustret gratia, quae terrenos in nobis affectus interi-
mat, caelestium appetitus incitet et augeat, quiequid tran-
sitoriae facultatis se subicit, ad usum. dispensare doceat,
non ad fructum; teque ducem et?" praevium nostrum
sequentes, per temporalia quae nobis praeparasti com-
moda ?*, aeterna proeuremus praemia.
[xxi] Post haee praesul egregius iter suum ad locum
iucundissimum, qui vocatur Wizabure ?*, destinavit;
ibique gratiam qua redundabat plurimis impertiens, ἃ sae-
cularis vitae scoria purgatos, religiosae disciplinae exeudit
aemulos. Hie quoque, sicut in reliquis eius construetio-
nibus, efficaci. cooper: tione? adstitit Christus, qui corda
multorum eo ignivit stimulo, ut praedia possessionesque
amplissimas eidem loco 39 subrogarent; praeparatumque »
est in brevi coenobium Dei servitio aptissimum, οἱ saeculo
renuntiantibus tutis ἀπε statio. portus, ubi non paucis fra-
tribus spiritalis exercitii fervore coadunatis, honestissimam
atque discretissimam beati Benedicti regulam. observare
pater almus instituit, Et sie ad Horbacense 3? egenobium
reversus est per suam semitam, quae ob piae privilegium
memoriae adhuc impraesentiarum vocatur Saneti Callis
Pirminii. cc
12. [xxu] Ex ' huiuscemodi ergo piorum operum ardo-
ribus fama beati viri ! longe lateque pererebuit ?, adeo ut
eximius antistes Bonifacius, qui tunc Moguntinae *, metro-
politanae videlicet, urbis sedi praeerat, et à primaevae
aetatis pueritia. digno exsequi studuit opere quod praefigu-
s plurima
quorum nomina ponere supersedi-
sua
? tractaverat2. — ? (d. s.) de insuper additis 1. — * om. 4. —
5 Vogesus 3, Vosagus ὃ. — " (villacibi) om. 4. --- τ Pirminis-
hensna 2, Preminshausen 5,—* Sequenti 9, — 9 (d. c.!
c. d, 4. — om. 1. — ἀν utrisque 1, 5. — 1? supersedemus
9,4 — 1? est add. 1.— '* super 2; (g. 9.) 5.6. 5.- 15 om, 2.—
19 intentus 3, 4. — ἢ famulatum 9, 5. — !* quod 5. — '* in
his 4.— ?? pro 5.— 31 cooperante 5. — 92 ex add. 5.— me
add. 5. — ** Deum 5; (p. a. e.) pius a. e. piis 1. — 35 ut 5. —
36 om. Ὁ. — ?' commode 2. — ἢ Wirzaburg 2, Wizeburg 3,
4, Wurzburg 5. — 2? comparatione 3, 4, — 9 (6.1) om. 4.—
81 que om. 2. — 32 Hornbacense 4, Horbachcense Hom
Cap.12.—' (Exviri) Cum fama b. v. Pirminii ex eius p.
ὁ. ἃ. 5. — ? pervolaret 5. — ? Bonefacius 35, et ita deinceps.
— 4 Moguntiae 5.
6 ravit.
F
VITA H
ec
VITA I
an
bb
Invisitur ibi
S. Pirminius
S. Bonifatio ;
dd
cuius
G
"—-. —
42 DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
iusti ?* fecerunt bueularum armenta ?* celera-
rumque ?? animalium utilia castra. Per quae ?*
praefatus sanetus ^, opus suum assuetum ?* non
relinquens, iter suum. sanctum ad ?* locum ?5
iucundum qui vocatur Wizanburg *^ aa saepe per-
agebal; ibique ab eo et ab aliis in Deo sibi con-
iunctis norma. sancti Benedicti?" disputata, per
semitam suam remeavit?! ad propria, quae adhuc
vocitatur ?? Callis saneti Pirminii ?! Db.
42. Non enim ! silendum aestimo, sed fidelibus
narrandum melius esse credo, quod vir inclitus
sanctus. Bonifacius, qui metropolitanae urbis ?
Mogontiae * erat archiepiscopus gloriosus, qui *,
ut dici iustum est, proprio pascitur nomine 5 quia
a puerilia primaevae aetatis non omisit operibus
implere quod vocabatur * nomine ; sanetus igitur
praefatus *, divino instinctu * monitus per * amo-
rem divinum atque fraternum ὃ, sanctum ad visi-
tandum 19 Pirminium impigre pervenit ! usque ad
locum Gamundium 15, Et illo ibi invento, quem
lanto quaesivit labore, uterque, ut credendum
est, alterius valde laetabatur visu, quia quos Deus
suo nutu congrezavit, laetitia caelesti necesse est
adimplevit dd. Felix enim ? qui tantorum virorum
vidit ^ amplexus humanisque oculis intuebatur
illorum 15 oseula. saneta eorumque pacifico meruit
interesse colloquio. Sed ego indignus in Domi-
num !* confido quod tales istinc 17 inventi erant
apud illos, quos superna gratia fecit idoneos illo-
rum sancto posse interesse consilio. Cumque
saneti illi simul demorabantur 15 in colloquiis
divinis et orationibus sanctis, iuxta quod illis
lempus consensit, multis consiliis 1 de stabilitate
sanetae Ecclesiae populique christiani ?? rite
peraelis, separaverunt se corporaliter in terris,
quorum merita numquam sequestrantur ?' in
caelis. Sanetus ?? enim Pirminius proprium tenuit
locum; sanetus autem Bonifacius Mogontiam
reversus est, et inde ?? eum suis, quos ad tale
elegit iter, per alveum Reni ?** tendebat ad con-
vallia praedieti amnis, regionem Fresonum visi-
lare volens, quia sciebat gentem ibi *» manentem
ritu gentili?? atque barbarico usu valde errantem.
Idcirco illue venire eupiebat ὅτι si ibi ?* aliquos ?*
inveniret. quos Deus sua praedestinatione ad
vilam ?" vocaret aeternam, ul suis monitis
instrueli 99, relinquerent errorem antiquum,
sequentes Deum vivum et verum ?!,
13. Contigit ergo, cum coeptum ! iter egisset,
?? armentorum B*. — 38 ceterorumque B'*5, — ? dilecta
add, A^, — ὅδ om, A? 9, — *6 (o. s, a.) a. 0. visitandi alia saneta
loca A? — ?? opi, B^, — 5 (ad 1.) om. B*. — ?* Wizanburch
A?, B!, Wizenburg A^, Wizanpurg B? 3, Wizenburc B", Wis-
senburg A". — ** bene add. A*. — 81. (remeavit-Pirminii)
quae adh. voc. e. s. P. rem. ad pr. A^; et add. Illie enim
dicunt quondam illum habere basilicam in modum erucis
factam. — ?? vocatur B'-*,
Cap. 12. — ! autem B", — ? om. B^, — ? Maguntiae A**5^,
εἰ dta etiam. inferius. — 4 (qui-praefatus) om. A^. —
^ (p. n.) n. p. B*, — * vocatur B^, — τ cultu B?. — 5 admoni-
lus B* ; (i. m.) m. i. A^, — ? (per a. d. a. f.) nt eredimus A*.
— W (s, ad v.) ad v. s. A^ δ, — '! venit A^, — !* Gamundum
p'-9, — 18 erat add. A», — "6 (v, v.) vid. vir. B?3, — τὸ eorum
A^, — τὸ Deum ΒΡ δ, Deo B!, — 11 jstic A? (?), A* δ, B?? isti
corr. B*. — 15 demorarentur A^, B'. — !? oji, B^, — *9 (p. c.)
om. A^, — 31 segregantur A^, — 33 Beatus A^, — 38 (et 1)
deinde A^, — ** Rheni A5, B», — 96 (s, g. i) i. s. g. B. —
36 (τ, g.) g. τ. A*. — ?' (v. c.) c. v. B*. — 35 (si ibi) sibi B*. —
?9 (1a) ἃ. 1. A5, — 80 (vitam-instrueti) aet, vit. voc. et illo
monente A^, — 9! fic seriptionem concludit A" his verbis :
Cumque illuc pervenisset, multos gentilium sua sancta
praedicatione ad fidem convertit et. tandem cum suis
sequacibus martyrio coronatur, sieut in legenda ipsius ple-
nius habetur, et ideireo superfluum videtur hic de miraculis
eius aliqua ingerenda fore, videlicet quia et mihi narranti
ut quadam die declinatus * ad mansionem venit ὃ,
ubi quaedam matrona in sanctimoniali habitu
vitam ducebat religiosam; quae * in suo proprio 5
praedio voluntarium servitium fecit sancto epi-
scopo * Bonifacio. Quae etiam habebat capellam,
in qua suas solebat" Deo agere preces, in qua
pendebat vas fusile unum, quod nostra lingua
skellam? vocamus, iucundum habens sonum.
Quod vir sanctus sibi reverlenti * petiit. dari a.
praedicta sanetimoniali ; quod illa libenti animo !?
se facturam. respondit saneto !'. Ille vero impi-
ger? immobili animo coeptum perpetravit iter,
iuxta vocem psalmistae ? dicentis : Jrspecta
Dominum, viriliter age; conforta V cor tuum, et
sustine Dominum; intransque ^ pagum praefa-
tum, genti feroci praedicare coepit evangelium
Dei 15, Quorum igitur corda sua Deus ?5 tetigit
misericordia, sanetam praedicationem suscipien-
les, baplismate sanelo tineti atque a peccatis
omnibus abluti *, per praedicationem ?^ sancti
Bonifacii?! faeti sunt regno caelesti propinqui.
Quorum enim effera corda. daemon litillabat
sua?? invidia, simul glomerati sanctumque ?*
seculi antistitem ?*, in praesule sancto, Deo **
consentientes ?*, effecerunt. martyrii insigne. Illud
evangelieum ibi impletum est?* ubi ait: ANecesse
est ut veniant scandala; vae tamen ?? illis per quos
veniunt, Unusquisque enim? illorum carnifieum?!,
proprio ense extracto, altrinsecus occisionem
exercuerunt corporum suorum ?^ qui prius in
nece martyris letum 9?. suarum. perpetraverunt
animarum 33, Unus tamen ex eis, qui se inde spe-
rabat evasisse mortis imperium, vermibus scatu-
riens plenus ?*, morte finitus est miserabili. Ut ?
impleretur quod dietum est: Vindica, Domine,
sanguinem sanctorum. tuorum, propriis manibus,
ut insensati, Dei nutu 86 uleiscebantur sanguinem
sanetum ab illis iniuste. effusum ?.. Sanctum
etenim ?* corpus, quod tunc imminebat agendum
suis fidelibus qui remanserant aliisque catholicis
viris in timore Dei detentis, levantes in feretrum,
per eandem qua illuc venerant viam reverti ?*
conati sunt. Factum est vero?*, dum iter unius
diei illis*? superesset veniendi*! ad domum supra-
dictae sanctimonialis, et primo diluculo sanctum
corpus gleba *! levaverunt, ut ab ipsa hora tintin-
nabulum, quod οἱ 45 praefata ** promisit femina,
angelicis *^, ut credendum est, manibus ** pulsa-
tum *', usque dum 55 feretrum venit in habitacu-
finem facit exemplar de virtutibus sacratissi
episcopi οἵ confessoris, quod vetustate collapsum videtur
atque scriptorum inertia renovando omissum.
Cap. 18. — ! inceptum B!, conceptum B5. — ? ita A*?,
B**5, declinaret corr. A?, declinans B!^? ; esset add. A5. —
? veniret corr. B*, B*. — 4 quidem add. A^. — δ om. B*. —
8 (ἢ 5. 6 s e. AS. — T(s.s)sol. suas B, — 8 scellam
A? (Ὁ), A^, B5, schellam A*, B', — 9 revertendi B? ; (s. τ
reverenti s. B". — 10 (q. 1.1. a.) Hoc l. a. i, Δ΄, — 1 om. A9.
— Y! gj, A^, — 18 (v, p.) p. v. A5. — et confortetur B*. —
?5 [ntravit igitur A^. — !? sanctum A** ; Quidam enim add.
A5, — V og, A5, — 15 (s, D.) D. 5. A^, B5, — 19 sunt add, A^.
— 9? (p. p.) praedicatione B'-?, — ?! (p. p. s. B.) om. A^. —
? autem corr. A5, A5, B), — 98 (d, t. s.) d. s. instigabat A^,
t. d. 5, BL 5, — 3. que om. A9. — *5 .) a. insecuti A^. —
τῷ
36 Dei A? (?), B??*, diabolo B. — 31 consentiente Αἱ *. —
?8 (Illud ev. ibi impl. est) Imp. est ergo ibi illud ev. B5,
Veruntamen ut illud ev. impleretur A^, — *??autem B5.
— 30 om, A5, — 31 on, A5, — 3? (c, s.) om. A*. — 33 (1. s. p. a.)
auctores exstiterunt A^, — ?* (s, p.) p. s. A*.— ?^ (ut-iniuste
effusum) om. A5, — 30 (D. n.) n. D. B*. — 37 enim A*. —
395 reverlere A*, — 9? autem. B!', ergo B5, om. B*^. —
*9 adhuc A5, illi B*? *, — 4! venient B*, venirent B*. —
32 op, A^, — 9? dudum add. A5. — 4 om. B* ^, — *^ab
angelis B^ 5, — 49 oj, B* 5, — “1 est add. B9. — 45 om. B*.
lum
dum corpus!
transfertur
Fuldam,
campana.
quaedam
sponte sonum.
emittit
A
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
ravit in nomine, visitandi eum gratia ire ^ disponeret, et ad
ipsum Gamundii locum venire non omitteret. Quem beatus
excipiens Pirminius, magno gratulabatur affectu, quod a
tanto meruit visitari sacerdote. Aestimare datur, quanta in
utrorumque cordibus exslilit laetitia, quam * copiosae
exsultationis affluentia, ex 7 saneti Spiritus manans inun-
dantia, dum uterque alterum concessa participat. gratia,
uterque docet et discit, uterque Ghristum indit et haurit ; et
quanto prolixioribus mutuo se donant colloquiis *, tanto
strictioribus in Christi amore connectuntur vinculis. Felices
iudicandi qui tantorum antistitum intuebantur amplexus,
fide et veritate gravidos, puritate conditos ἣν sanctitatis
vigore feeundos, quorum oseula dulcissima, caritalis ne-
clare redolentia, saneti Spiritus irrorabant charismata.
Amoris itaque divini instinetu. aliquantulum. temporis
pariter transigere decreverunt, ut. τὸ saluberrima collationis
efficacia de statu ecclesiarum. sanctarum, de uniendo in
vera !! pacis concordia ritu plebium commissarum, multa
na 13 quaeque deliberarent. Hine salu-
13 munere ditati, immo fraternae con-
solationis manu roborali, laetissimo | congratulabantur
affectu. [xxm] Sanctus autem Bonifacius Deo multimodis
gratificans, quod in beato Pirminio ampliorem vulgato
repperisset * gratiam, mutua benedictione data et recepta,
rediit ad sua !5. De cuius meritorum vivacitate aliqua. huie
inserere 16 opusculo animus parturit ; quibus decursis, ter-
minum materiae nostro consecrabimus Pirminio. " Prae-
fatus namque sac ordos, ut athleta bellicosus in Christi
militia decertans se gnaviter !* exserere V). feroeissimam
gentem Fresonum ?? aggredi conamen habuit; ut si quos
ibi spureissimo daemonum cultui subtrahere posset, sua-
vissimo Christi iugo subderet. Erat quippe adhue magna
ipsius gentis pars verae fidei extorris, foedissimis paga-
nismi ?! ritibus nimium ?* dedita, et barbarica immanitate
multimodis effera atque profana.
13. Cum autem illue iam per Rheni fluminis alveum *
proficisceretur, contigit eum ad quendam devenisse locum,
in quo piorum operum mo batur ? femina, quae et
ipsi grata praebuit hospitii commoda. Haec autem ? habuit
capellam mansioni propriae contigue adhaerentem, in qua
orationis pensum iugiter solvere consueverat. Ibi quoddam
pendebat vas fusile, mediocris videlicet ponderis, vulgaris
hoc usus scellam * nominat 5. quod mirae sonoritatis dul-
cedine audientium. sensus afficiebat, Illud vir almus, si
quando ἃ propositi operis labore Deus se remeare conce-
deret, sibi dari a praedieta Deo dedita femina 9 postulavit.
Verum illa. Τ sciens nil tanti viri precibus negare oportere,
liberalissimo mentis affectu revertenti se praebituram fore
spopondit. [xxiv] Miles vero Domini strenuu , inde pro-
fectus, sicut. animo proposuit, Fresiam venit; ubi tena-
cissimo fidei trilice armatus ac insuperabilis fiduciae galea
munitus, limatissimo evangelicae veritatis cuspide hostes
acerrimos terebrandos * aggreditur. Proinde superus impe-
rator, agonizanti opitulans militi, multorum cordibus infixit
salutaris verbi spieula ; quorum acumine salubriter sauc
lucis fomite succensi, priori
,
nebulam detestantur erroris,
ac intima compunctione devicti, canere incipiunt : Sagittae
tuae acutae, regum potentissime. Deinde sinistrae partis
abdicant consortium, dexterae adsciscunt contubernium,
ac in omnibus sacri praesulis obsequuntur dogmati, Qui eos
elfieiens almo baptismate candentes ?, perfectam chri-
stianae religionis observantiam perdocuit, pervigilique insi-
stens. cura, effecit ut qui ante fuerant infestae hostililalis
armigeri, electae civitatis ὁ fierent manipli 11. [xxv] Alii
vero Fresonum 15 Babylonicae conspirationis castra. dese-
rere noluerunt, potiusque sub 13: Nembroth '* militare
quam Ghristi iugo subdi censuerunt, declinantes in obliga-
tiones, invidiae ^ se squamis armant, pessima. construunt δ
molimina, tempus opperiuntur 1 opportunum, quo virum
Dei sibique adhaerentes invadere atque obruere valeant.
^ adire 3, 4. — δ quae 5. — τ et 5, — 9 (d. c.) e. affantur b:
— φ candidos 5. — ἢ a add. 35. — 11 verae 5; (in v.)
munere2, — 15 utilia 1, utillima 2. — 15 cohortationis
— Wjnvenisset 4. — 15 (ad sua) in sua 1, 5. Reliqua huius
capitis et tria. sequentia cum prima phrasi capitis 16 om. 4.
— 1 inferre 5. — 17 Reliqua. huius capitis et duo sequentia
om.&, monente scriba : Cum autem ad vitam saneti Pirminii
nihil attineat, sed tantum martyrium saneti Bonifacii con-
tineat, omisimus.— !5 naviter», immanilter5.— Y exercere
5, — 30 Frysonum 5, et. ita deinceps. — *' paganorum 5.
— 3? gp, 3.
Cap. 13. — ! (iam p. R. f. a) p. R. ἃ. i. 3.— ? commo-
vabatur 3, 5. — ? etiam. 3,5. — *scillam 35, schell 5. —
? (h. u. s. n.) ἃ. h. n. $. 9. — 6 gm. 8. — * illam 35. — * fere-
43
Conceptum itaque vipereo 15 semine scelus celeriter parere au
gestiunt. Nam conglobato impiae societatis agmine, anti-
stitem sanctum omni crudelitatis rabie insequi properant,
Quem pii operis exseeutionibus instare offendentes, sine
mora una cum pluribus ipsi adhaerentibus irucidant. Quod
ideo mira Dei dispensatio fieri permisit, uL? famulum suum
insigniret triumpho martyrii, et in die iusti examinis seve-
rius puniret contemptores oblatae salutis, Ille namque
trucidatus in terra, limatior caeli fulget in aula ; momenta-
neam passus est poenam, per quam perpetis gloriae nactus
est palmam. Isti vero miseri, ignorantes scriptum : Omnis
qui accipit?" gladium, gladio peribit, perpetrati sceleris
horrore omni hora torquentur, comunissi piaeuli con-
scientia. tandiu confunduntur donec ipsius Scripturae sen-
tentiam suis operibus interpretali sunt. Denique hoc ex
divina ultione promeruerunt, ut. proprii. furoris rabie con-
versa 35, in semetipsos insurgerent, ac se invicem mutuo
extraelis gladiis perimerent. Quibus nullus superfuit, ex-
cepto uno?*, qui ab huiusmodi pernicie exemptum se putavit
sed alio mortis genere uleiscentem manum non effugit.
morbo intereutis invasus, lotus coepit scaturire vermibus,
donee artubus miserabili peste resolutis, digna consum-
matus 2* morte, cunetis *^ perpendere daret quod Deus
ultionum Dominus retributionem reddit superbis, el quod
vindictam expetit a Deo sanguis 35 sanetorum "ἢ qui effusus
est, [xxvi] Post. haec quicumque beati viri familiarium
superstites necis exstiterant, cohortabantur quos pietate
possessos reppererant, ut se ?1 benignitatis solatioadiuvarent
praesulis almi reliquias componere et ad regionem ex qua
illue venerant. reportare, Eius rei divina. gralia. dum eos ?*
compotes efficeret, sacra 0s
recolligunt, feretro imponunt,
hymnidieis concentibus canori 39, per eandem viam qua
venerant remeare coeperunt. Cumque itineris tantum exe-
gissent, ut per unius diei 9? intervallum eo venire facultas
essel, quo Dei ancilla 31 eg beato viro accommodabat hos-
pitium, ecce tintinnabulum quod habebat desponsum, nulla
re quae videri posset impellente, ultro se coepit agitare,
plectrique sui plausu *? monita solitam sonitus dulcedinem
propinare ; nec ante, mirum dictu, reboare quievit, quam
beatae reliquiae in ipsum deportatae sunt oratorium, in euius
cacumine fuerat appensum. Verum ?? Deus omnipotens
angelica id agit: εἰ iussit administratione, ut perspieue intel-
legere daret, quam suavibus anima illa in caelo frueretur
melodiarum cantibus, cuius in terra defuncto corpori inani-
matae ?* materiae agaulizaret ff sonus.
14. * [xxvi] Pro tanti ergo signi beneficio laudibus
Deo celebratis, ossa venerandi praesulis Moguntiam depor-
tabant, ad suae videlicet dioecesis sedem. Ibi coadunato ἢ
copioso eleri plebisque coetu, ad Vuldam usque cum omni
sicul ipse corpore vivens iusse-
honore transtulerunt ; ubi
rat, eum ? cum hymnis et psalmodiis colloeaverunt, Ut
autem pius Dominus exprimeret meritorum martyris sui
vigorem, multitudinem populi, qui ob prolixum iter oppido
fatigatus eral, magno gratiae suae relevavit impendio. Nam
rivus ibi decurrens tantam subito fertur eructuare? piseium
copiam, ut quamvis innumerabilis caterva adesset, omni-
bus tamen saliem * plenam inferret. Cunetorumque corda
grandi stupor percelluil admiratione, quod ἢ ipse qui olim
in deserlo ex " duobus piscibus satiavit quinque milia
hominum, nunc eodem benignitatis fonte redundante,
subito, propter antistitis sui dilectionem, tantam fieri iussit
piscium * copiositatem, quae maximae turbae mederetur
indigentine. Tanto itaque * munere Dei refecti, tam vivae!
martyris intercessione muniti, in sua quique sunt regressi.
Gondonantur quoque in ipso loco ex tune usque impraesen-
tiarum multa beneficia quaerentibus, poscentibus et confi-
dentibus in beati viri suflragia, praestante Domino nostro
Iesu Christo, eui perpes gloria manet in saecula. ᾿
15. [xxvi] Ex ' occasione siquidem adventus saneti
Bonifacii ad beatum Pirminium !, extra incohatae mate-
brando 5. — ἢ candidatos 3, 9. — 10 eivilitatis 3,9. —
1! manipuli 5. — Y? qui add. 3. — 1$ eum 5, — !* Nemroth
3», — 15 immunditiae 5. — ἈΦ struunt Ὁ, — ττ eaptan
15 viperino 9. — 1? peragere 9. — 30 et add. 9. — "' accepe-
rit 5. — ?? conversi 5, — 35 (e. u.) u. 6. 3,5. — ? est add. 5.
-- Ὁ (cunctis-sanguis) cunelisque. patuit. quod Deus erat
vindex sanguinis 5. — 36 (s, 5.) sanct. sang. 1. — ?' sibi 1,
om. 5. — 98 (d. g. d. e.) dum eos div. gr. 3, 9. — ἢ canere Ὁ.
— 99 (u. d.) d. u. 3, 5, — 9! Beala. add. 3^, — 9? pulsu 3,5.—
33 Vere 3, 5. — ?^ animatae 8.
Cap.14.—' adunato 3. — ? om. 15.—?* eructuasse »,
ἢ. — * satietatem 5. — 5 (s, p. a. q.) stupore perculsit admi-
rationem quidem 5. —5 om. 5. — 7 om. 1. — ὃ igitur 3. :
Cap.15.—' (Ex-Pirminium) Haec de sancto Bonifacio 5.
riae
ee
I
* [nversus est
hic ordo
capitulorum ;
itaque capitu-
lum 14
Vitae H
respondet
capitulo 15
Vitae I,
el vice versa.
z
2]
".
VITA Y
miraculo
campana
ablata sonu.
(non minori
ab ecclesia
S. Pirminii
non dedit)
et piscibus
prodigiose
multiplicatis
pascuntur
plebes.
A
lum ubi pendebat, iucundum reddidit sonum;
quia necesse * erat ut. vasculum, quod antea
humano auditui amabilem ?" reddebat ?' vocem,
tune autem. pulehriorem, quia in Christo defun-
clum *? nuntiabat episcopum.
44. Mirabilis vero ? Deus in sanctis suis huic
simile signum nobilitavit per sanctum Pirminium.
Wido, unus de stirpe praedieti ? Wernharii ?,
praepotens * dominus terrenus loci Gamundii ^
fuit; qui el. ipse aedificando atque" aurum et
argentum proprium fabricando ad laudem Dei et
ad ornandum * faciem templi sancli Pirminii in
praedicto loco multa bona peregit 5. Cloccam igi-
tur? unam. Sancli Pirminii praefatus Wido τὸ jn
locum qui vocatur Lochwilere !! deferri praecepit;
quae quandiu ibi pendebat, muta et humano
auditui inutilis permansit. Intellexit igitur senior
praedictus "ἢ hoe factum 13 Deo non placuisse is
el sancto Pirminio 5. Praedictam. campanam
referri praecepit in locum de quo sumpta est;
quae antequam illuc venire, sonum assuetum
clare 15 reddidit 17, et usque in hodiernum diem
ad landem Christi et. saneti '* Pirminii reddere
non desistit. Omnipolens enim Deus per utrum-
que vas ad laudem sanetorum suorum pulchrum
peregit signum; quod enim unum sonando, hoc
aliud perpetravit tacendo atque canendo.
15.! Sanctum autem Bonifacium, ut dignus
erat. honorifice duxerunt usque ad ? sedem suam
Mogontiam. Deinde etiam populo opimo? undique
conveniente, et. episcopis atque presbyteris cum
aliis multis ad sacrum. ministerium convocatis,
cum Dei timore οἱ gaudio magno perductus * est
ad Fultam *, ubi ipse corpore adhuc vivens sibi
49 justum A^. — ὅθ amabili A?. — 51 reddidit A^, — 9? (in
1. d.) d. in C. Α΄,
Cap.14.— ! ergo B», — ? iam dieti A5, om. pis—
3 Warinh. A^, Werinh. B'*. — * valde potens A5 —
5 Gamundi B4. — δ om. A*. — * ornandam B*. — ὃ Sed
tamen add. A^.— " om. A* 5, — ὃ sumpsit et A5, — !! Lohe-
wilere A4, Lohwilere prius B^, Lohwilare ΒΡ 35, corr. B^.
— 19 praefatus B**, — 15 eras. B?, — 1. placuisset B*. —
15 (n, p. et s, P.) et s. P. n. p. A5, — 16 dare B! 35, clariorem
corr. B*, B». — 11 coepit B!. — !* eius add. A5.
Cap. 15.— ! Tot. cap. om. A^, — ? om. A?? (9). —? opti-
mo A?. — * productus Α", — 5 Fuldam B'?, — * nune B^,
— 1 om. A19, ΒΡ 5, — * om, B5. — ? patria B5.
Cap. 16. — ! At B*. — " ergo add. B". — ὃ (a s. c. se) se
c.a. s. AP. — 4 eius A5, B». — ^ om. B? *. — * Nam cum. A^,
ANNOTAT A.
a Caelebs apud hagiographos generali signifi-
catione de iis vel de eorum vita, ni fallor, usurpa-
tur qui, sive sanctitate morum in terris, sive privi-
legio status gloriae in. caelis, condicionis corporeae
effectibus οἱ legibus superiores evaserunt. Sic
Ravennates S. Severi episcopi sui, ubi eum compe-
rerant. eodem tempore Ravennae adfuisse et Muti-
nae, sanetum eius caelibatum magis venerati esse
dicuntur. (V), eminentem. scilicet sanctitatem, qua
meruit a. naturalibus legibus immunis esse. Sic
S. Guingualoeus adhuc puer. vehementer cupiebat
sancti cuiusdam magistri. disciplinae se tradere,
perpetuas inter caelibes affectans ducere cho-
reas (2), id est inter sanctos sive caelites.
b Cfr. Comm. praev., num. 48.
(1) Act. SS., tom. I Febr., p. 8& num. 10 extr. — (2) Anal.
Boll., tom. VI, p. 178, lin. 4. — (3) Cfr. Breysig, Jahrbücher
des frünkischen Reichs 714-741, p. 38. — (4) Ibid., p. 121,
(Ueber den Zustand. der Kirchenzucht und. Kirchengüter),
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
elegit habere requiem. perpetuam. Et tunc * cle- D
mens Deus in adventu sancti Bonifacii recordatus
est populi * ex itinere fatigati, quia qui aliquando
in deserto alite multo pavit populum innumerun,
istic ab 5 amne ibi fluente piscium. multitudinem
ebullire fecit, ita ut populus ex itinere lassus et
fame constrietus copiosam abundantiam sibi
recepisset; el de Dei misericordia laeli atque
iucundi redierunt ad propria ".
16. Et! ut ad id redeam unde digressus sum, Pius
vir? venerabilis sanctus Pirminius in eodem S Pirminii
mansit coenobio ubi ἃ sancto corporaliter se * obitus et
separavit Bonifacio, usque dum Christus de caelo s e
recordari voluit laborum suorum atque certami- Hoviawdg
num, quae impigre et viriliter pro Christi * pere-
git nomine *. Cumque 5 senliret Domino domino-
rum placere ut, sarcina caris abiecta, agonum
suorum praemia caperet in caelis *, nil 5 dubitavit
a corpore solvi οἱ esse cum Christo. Convocatis ὃ
fratribus ??, valedicens cunctis, obdormivit in
Domino. Cui vero !! si per occisionem gladii non
imputatur martyrium, dignitatem tamen martyris
non amisit, quia? multa bona certamina in
Domino usque in finem 15 perpetravit. In Hornba-
chensi ^ coenobio quarto die nonarum novem-
brium !5 depositio est 15 saneti Pirminii episcopi";
ubi per illius merita sancta experiuntur infirmi
multa beneficia 5 Christi '?, caeci visum, surdi
auditum, claudi gressum, variisque detenti infir-
mitatibus misericordiam ?* Dei ?, qui vivit et
regnat in ?? saecula saeculorum ?5 Amen.
Explicit vita sancti Pirminii episcopi ἢ.
— "ut totus in Domino semper conversus add. AP, —
5 ΜΠ B?3, — ?Igitur conv. A^; Conv. itaque B***. —
τὸ et add, B", — τ vere B? 3, — τὸ qui B* 9, — !? (in D.u. in
f.) u. ad f. vitae praesentis in D. A^. — '* Hornbachcensi
A^, Hornbacensi B*^; vero add. A*5, autem add. B". —
15 decembrium A5, — 19 om. A3*, — Τ (s. P. e) eius A* ;
(d. est s. P. ep.) est s. P. ep.d. A5 ; facta est add. A*. —
18 (m, b.) b. m. A^. — 19 om. A5, eras. B*. — 39 consequun-
turadd. ΒΡ, — ?! misericordia B*. — ?? (v. d. i. m. D.) et
variae infirmitates sanitatis explementum. Inde laus Patri,
eius et Filio, pariterque Pneumati sancto, in tribus perso-
nis simplici Deo A^. — ?? Deus per cuneta A^, per omnia.
B*. — ?* (s, s.) saeculorum saecula B5, — ?5 (Explicit, etc.)
ita. 1! ?, B*, om. cet.
c Totius scilicet regni Francorum, Austrasiae
οἱ Neustriae, ab anno. 721 ad annum. 727, sed
ve vera imperium exercente. Carolo Martello (3).
d Cfr. Comm. praev., num. 34 sqq.
e Id est ex ea parte. Germaniae oriundus quae
postea Sueviae nomen obtinuit et etiam partem ali-
quam septentrionalis Helvetiae complectebatur.
f. Alicubi notatum repperi vocabulum Sinlaz seu
(quod. alii habent. codices) Syntlas, idem. sonare
quod. Sündlos, id est a. peccato immunem, iustum,
sanctum. Quae interpretatio vereor ut. alio funda-
mento nitatur quam ingeniosa coniectura.
g De statu ecclesiae in. Francia ultimis Mero-
vingorum temporibus cfr. Breysig (4) et Hahn (5).
h Hinc argumentum deducit C. B. A. Fickter (6)
— (5) Jahrbücher des frünk.Reichs 741-752. p. 128 sqq.—
(6) Quellen und Forschungen zur Geschichte Schwabens und.
der Ost-Schweiz (Mannheim, 1859), p. xxu.
ut
Α
C
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
riae semitam digressi sumus. Attamen non offendet? ista
digressio, cum ad nostrum redeuntibus Pirminium, oceur-
rit ? referendum per ipsius declaratum merita simile mira-
culum. Wido nempe, de stirpe supra memorati Werinheri
progenitus, voenobium Horbacense* propria tenens in
dicione, devotus erga id ^ nimium exstitit" ; qui et plurima
conferens donaria, oralorii saneti faciem. structuris emi-
nentioribus ornavit, amplo auri et argenti splendore poli-
vit, eL ubicumque facultas suppeditavit *, saga iter et stre-
nue promovit. Verum aliquando non boni consilii vertigio *
actus, contra haec agere non est reveritus, Quoddam ὃ
itaque'? campanum, quod ! ob electae materiae massam !?
et rite 18 mixti metalli temperaturam, magnam sonoritatis
habuit elegantiam ; oratorio almo auferri M, et ad locum
qui Locusvillare ^ nominatur 36 praecepit transferri. Sed
quia in hoc 17 perperam atque contra sanctum Pirminium
egerit, celerius recognovit, non experientia ultionis, sed
clementi eventu signi mirabilis. Nam praedictum fusile !5,
postquam in loco praedicto est suspensum, nullum omnino
valuit edere sonum, penitusque !? mutum manens et inha-
pile 29, perstrinxit omnes ?t grandi stupore, At ubi praefa-
tus Wido, tremore el horrore perculsus, ad almum illud
referre ?? iussit coenobium, iuxta pristinae 55 suavitatis
dulcedinem iucundum eunctis et delectabilem recepit et
edidit sonum. Hine evidens viri beatissimi divulgata ?4 est
sanctitas, hinc certior spes οἱ fiducia maior fidelibus exorta
estad eius poscenda suffragia, cuius apud Deum tantum
cernunt ponderare merita. Hinc eius vegetatior tutela coe-
nobio ?^, cuius res non audent ?? appetere, quas norunt
tam robusto protegi defensore.
16. [xxix]Qui patronus eximius, postquam ab eo beatus
recessit! Bonifacius, alacrius in saneto fervebat opere 3; et
quasi antea? nil egisset, quae retro sunt obliviscens, in
anteriora se extendit. omni vigilantia et strenuitate. Cum-
que jiam* locorum à se constructorum provectus^ bene
vidisset compositos atque stabilitos, filiosque suos, quos
absque numero genuerat, vitalium operum perpendisset
edere fetus, tempus esse taxans ἃ praeticae Jaboribus
desistere, in theoricam totam mentis convertit? aciem, ac
multifariam Liae sollicitudinem devitans, toto animi
fervore in* Rachelis flagrabat amore. Huius cupitis
amplexibus iam gliscens adhaerere, non noctibus, non
diebus adolere cessabat orationis thymiama 5, crebrae laeri-
marum effusioni subieiens alimentum ab irriguo superiori.
Huiuscemodi intentioni deserviens agone infatigabili, per-
pendit iam ternpus imminere, quo immarcessibile desuda-
tionis suae praemium recipere deberet. [xxx] Tunc accer-
sitis in unum coetibus filiorum, nonne? hac brevi videtur
eos exhortari? admonitione? Nostis, fratres dilectissimi,
quomodo a primo adventus mei ad vos tempore ^, providen-
tiam vestrae salutis exsecutus fuerim, nil mei mihi reser-
? offendat 4. —- ὅ occurrerit 5. — * Horbachcense 5. —
ὁ illud 5. — ^ fuit 5. — " suppetebat Ὁ. — 8 vertigine 4. —
? Quondam 5. — 10 om, 5. — 1 (c. 4) campanam quae 5.—
1? (m, m.) mass. mat.5. — !Paere 9. — 14 auferre 5. —
15Locwilare 35, Loquilare ἃ, Novillare 5. — 16 (q. L. n.)
Nov. nominatum 5. — Y: (in hoc) om. 5, — 18 tintinnabu-
]um add. 5. — !? que om. 1 — 39 inane, quod 5. — ?1 om. 1.
— 33 referri 5. — 5 pristinam 1.— 2? vulgata 5. — 36 gm, &.
— 96 aliqui add. 5.
Cap. 16. — ! (b. τὴ τ. p. 3,4, 5.— " (in s. f. o.) f.in s. 0. 4.
— 3 gnte 4. — * omnium add. 5. — 5 profectus 9, proven-
tus5. — δ vertit 5. — "om, Ὁ. — ὃ thymiamata a --
ut ostendat. arianam haeresim. tunc temporis in
Occidente et praesertim. in Longobardia nondum
penitus exstinctam fuisse. At verba pontificis magis
generalia sunt. quam ut. aliquid huiusmodi ex eis
probari queat.
i Simile prodigium legitur in Vitis S.Cadroes(1).
S. Gaugerici (2), S. Tuniani (8). — Merito irridet
Friedrich. (4) quod commentus est Ebrard, huius
prodigii traditione significari Pirminii baculum
mon se inclinasse coram sceptro pontificis, seu Pir-
minium intrepide papae vestitisse. Sed et ipse
Friedrich. nimis. videtur indulgere ingenio quo-
(1) Act. SS., tom. 1 Mart., P. 478, num. 9g, — (3) Ibid.,
tom. II. Aug., p. 674, num. 12. — (3) Ibid., tom. II Aug;
45
vaverim, nil. pepercerim 1", vestrum meditans profectum,
vestram versans utilitatem. Nunc igitur, quomodo 15 opitu-
lante. Christo certamen bonum certavi, cursum consum-
mavi, fidem impertitae gratiae servavi, vestrum decrevi
commonefacere studium, ut eum qui vos ad suam invitavit.
gratiam firma fide colatis, spe ad ipsum certa tendatis 9, in
eius caritate fervida, bonorum operum exsecutione pro-
ficere? studeatis. Recolite quod ad sustentandos vos '* et in
Dei servitio corroborandos Y possessiones amplas et praedia
vobis providi. Adstitit enim mihi superna gratia, et ad haec
eroganda multorum animaverat corda. Consulite vobismet-
ipsis, consulite, ut per terrena. quae vobis praeparavi
commoda, aeterna procuretis animarum lucra *. Nam si,
quod absit, egeritis contra, credite mihi, credite, mutabitur in
dispendium quod proficere 1? debuit in emolumentum. Scru-
tamini igitur ??. scripturas divinitus allegatas, in. quibus
considerare poteritis, quid facere iubeat Deus, quid prohi-
beat; quid. summum sit bonum, quid infimum; quo uti
oporteat, quo frui et delectari conveniat. Sedeat vobis animo,
praecipue in humilitate versari, patientiam amplecti, et in
fraternitatis. amore absque fuco simulationis?* manere.
His si attenderitis, erit vobis sanctorum omnium intercessio
praesentior, Christus placabilior, optatorum proventus
efficacior, donec mereamini in caelesti regno aeternae felici-
tatis compotes fieri. [xxxi] His dulciter prolatis, artubus
corporis iam se in primordia sui resolventibus, animam
caelesti viatico armavit, atque omnigena virtute redimitam
ac meritorum divitiis plenam, tertio nonas novembris side-
reis sedibus immisit, Cuius exitus licet non eveniret san-
guinis effusione, marlyrii tamen non caret honore; qui
semetipsum penitus abnegans, omni vitae suae tempore
morlificationi ? eru
animi incessibus um sequebatur. Nempe si crudelitas
persequentium fortassis immineret, gaudens supplicia,
quamvis?* immania, subiret. Non ergo Abraham ideo oboe-
dientia minor, neque Isaac immolationis merito indignior,
quia de caelo veniens angelus prohibuit effici quod voto
affectabatur impleri. Corpus autem sanctissimi viri a. fide-
libus est collectum, et in sui coenobii oratorio cum omni
reverentia conditum; ubi iugiter sanitatum beneficia absque
numero impenduntur. Denique caeci lumen recipiunt, claudi
gressum, surdi auditum; et quocumque inaequalitatis 25
genere veniunt ?6 vitiati, compotes incolumitatis elTe
redeunt laeti, obtinentibus hoe praesulis sacratissimi *
meritis apud potentissimum restauralorem totius boni
auctorem Iesum ?* Christum Dominum noslrum, eui eum
Patre et Spiritu sancto manet una deitas, par potest 9,
incomprehensibilis maiestas per infinita saecula ??, Ame
s Ghristi carnem. subigebat ?? ac lotis
7
Explicit vita. sancti Pirminii episcopi castri
Meltis ?'.
1 (nonne-exhortari) hac brevi eos adhortatus est 5, — 1? (adv.
mei ad vos t.) mei ad vos adv. t. 3, 4, adv. mei t. ad vos
11 perceperim 2. — 3! quoniam 2, quia 5, — 15 intenda
— M o, 1. — δ (e. p) exsecutionem perficere 6. — 16 (vos-
corrob.) om. 1. — 11 om, 4, — 18 (a. 1.) l. ἃ. vestrarum 3, 4.
— 19 vobis add. 5. — Ὁ iugiter 9, — 31 (f. s.) simulatione b.
— 9? mortificationis 2, mortificatione 5. — 38 subiciebat 2.
—*" quaevis 5—9 iniquitatis 345—? veniant 2. —
31 sanctissimi 4, 5. — 75 om. 4, — 9 et add. 9. — "ἢ saeculo-
rum add. 5. — (Explicit, ete.) om. 1, 85: ab Othlono Bene-
dictino monacho exarata add. 4.
rundam eruditorum suae gentis dum illa narra-
tiuncula. mythice orthodoziam professionis fidei
Pirminii a papa probatam indicari putat.
κ᾿ Mone(5) hanc partem narrationis fide dignam
non iudicat : quorsum enim haec epistula, si Sin-
laz Pirminium Jtomae convenire decrevisset ὅ' Sed
nonne etiam praevidere potuit Pirminium ante 8€
Romam perventurum, et cum eo tempore Franciae
sacerdotes ibidem male audirent ac proinde timen-
dum esset ne non ita benigne susciperetur sicul tam
sanctum virum decebat, illum muniendum iudicare
epistula. aliqua suis verbis concepta, viri scilicet
p. 4l, num. 13. — ὦ Kirchengesch. Deutschl. tom. Il,
p. 991.— (5) Quellensamml., tom. I, p. 528.
nobilis
tz
VITA H
40 DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
A. nobilis et forte Romae noti, cum tamen in animo
haberet et per se apud. Romanum pontificem agere
uL quod maxime in volis illi erat ab eo. impe-
traret ? ,
1 Reclamat hic. Rettberg (1) fidemque scriptoris
nostri suspectam facere nititur, quod Theodericum
regem imperite produzerit, et. ad. hunc directas
fuisse litteras pontificis, eiusque auctoritate synodo
convocata. mandata | pontificia. confirmata fin-
cerit, nullamque mentionem fecerit. Caroli Mar-
telli, qui tunc Francorum rem publicam. admini-
strabat, solo titulo regis penes Theodericum
remanente, Sed. hoc. omnino satis erat ut. omnia
Theoderici nomine publice agerentur : sic, exempli
gratia, fundatio monasterii Murbacensis auctori-
tate Theoderici, non Martelli, firmata est (2). Con-
firmationis loco memorat Rettberg, ubi Bonifatius
a Romana sede ad fidem in Germania promoven-
dam missus. est, epistulas commendaticias pro €o
ad. Carolum Martellum ipsum directas fuisse. Sed
et nonne. in. Pirminii negotio ad Carolum quoque
lilleras missas arbitrari licet, quamvis solius epi-
B stulae ad. regem. meminerit. scriptor noster ?2—
Alias cavillationes Retlbergi adversus totius huius
narrationis sinceritatem vide supra Comm. praev.,
num. 43-46 et infra Annot. n.
m Hanc vocem primaevae scriptioni intrusam
fuisse existimat Mone (3) pro voce concessa,
quae legitur. in. textu. Weissemburgensi, quem et
inde antiquiorem iudicat (4) : meque enim tantam
fuisse illo tempore auctoritatem Romani pontificis
μὲ Francorum regem imperio cogere posset. Quod
quidem satis gratuito profertur ; sed. nec locus erat
concessioni ubi nihil rex petiverat ; et minus pro-
prie diceretur rex libenti ardentique animo implere
quae sibi concessa erant.
n Au seu. Aue lingua. Germanorum vernacula
significat locum. rivis irriguum. pratisque fecun-
dum (5) : quo sensu non. paucis locorum vocabulis
adaniscetur, ut Hirsau, Ilmenau, Schónau, Schwa-
nenau, efc. Minus late patet quam. gau et potius
latinae voci villae quam pago respondet ; nec pro-
bandus videtur F. I. Dumbeck, dum (6) opinatus
est non aliud. esse discrimen inter utriusque vocis
sensum. nisi quod. gau. (ge-au) definite significat
quod. au indefinite, partem. scilicet regionis. Sin-
lazau igitur idem sonat quod Sinlazi villa. seu
rusticana possessio, vel eliam Sinlazi insula. : nam
insulam. vel. paeninsulam. antiqua. voce au. mon
raro designari autumant (7).
Occurrit hic rursus Aristarchus noster, Retlberg
dico, naevum apud. scriptorem Vitae notans. (8),
quod nempe Sinlazau nuncupari dixerit totam
Sinlazi dicionem, cum in aliis nonnullis documen-
tis hoc nomine designetur tantum insula illa in qua
monasterium. Augiense. conditum | est. vel. etiam
solum monasterium : quasi vero non soleat huius-
modi nominum significatio saepe pro temporum
varietate extendi aut contrahi.
Ὁ Je sanctis ὀφικτόνοις videsis Cahier, Caracté-
ristiques des saints, vv. Dragon et Serpent.
p De insula. Augiensi et. monasterii ertremo
saeculo X V I statu ita. Mabillonius (9) : Non ita
ingens est haec insula, quippe quae in longitudi-
nem tantum patet dimidium miliarii Germanici,
in latitudinem unum dumtaxat quadrantem, tres
(1) Kirchengesch. Deutschl, tom. II, p. 54. — (2) Ctr.
Comm. praev., num, 62, — (3) Tom. cit., p. 528. — (4) Ctr.
omm. praev., num. 5. — (5) Cfr. J. H. Campe, Würterbuch
der deutschen Sprache (Braunschweig, 1807), tom. I, p. 217.
— (6) Geographia vetustae Germaniae. cisrhenanorum
(Berolini, 1817), p. 4, $ 6. — (7) Cfr. Fr. Kluge. Etymolo-
habens paroeciales ecclesias praeter monaste- D
rium. Et nos locum illum ante aliquot annos invi-
simus, mirati tantam loci famam in tam exiguo
quod superest monasterio, euius restant tenues
admodum census in usus lredecim monachorum,
celeris episcopo Gonstantiensi addietis. Biblio-
thecae reliquiae insignes magis loci dignitatem
indicant quam aedes monasticae, perquam humi-
les et angustae, ne quidem excepta ecclesia, in
qua Caroli Crassi imperatoris sepulerum visitur.
q De hoc Wernhario eiusque prosapia fuse
disserit G. Chr. Crollius iunior in Act. Academ.
"TTheodoro-Palatinae, tom. VI hist, p. 187 sqq.
Cfr: G. Chr. Crollius senior, Orig. Bipont., tom.
I, p. 77 sqq.
r Seilicet * Trualbe et Swalbe rivorum, qui uniti
faciunt. fluviolum Hornbach. , Ita Holder- Egger,
not. ad h. 1.
s * Gemünd nuncupantur loca non pauca, quae
ad ostium (Mündung) alicuius fluvii sita sunt (10),.
Secundum Holder- Egger, illa voz (Gemünd) anti-
quo idiomate germanico confluentiam significat.
Alii Gamundium derivant a voce Gemein, ut a
communi aquarum illapsu nomen inditum sit fluvio
et loco. Magis ludicram opinionem proposuit Rade-
rus (11), vocabulum Gamundium compositum ezi-
stimans voce graeca γάμος et latina unda.
t Haec vox ita legitur in omnibus codicibus Vitae
primae, nisi quod. in apographo. Egonis ea deleta
substitula. est. vox magalia, quae item. occurrit in
omnibus exemplaribus Vitae secundae. Haec autem
(magalia) usurpatur et in. Virgilii Aeneide (12)
ad. significanda. tuguria. rusticorum apud. Afros.
Nec video quo iure Cangius in suo Glossario vocem
mappale interpretetur vexillum. Certe ex uno quem
affert textu haec interpretatio nequaquam compro-
batur legitima : nam et illius planior est sensus, si
voce mappalia tuguria significari admittas.
u Cfr. Comm. praev., num. 24.
v lis temporibus nempe mon. solebant. construi
ampla. et lapidea. monasteriorum aedificia ; sed
haec constabant aedieulis et. domunculis sepa-
ratis (13) circa oratorium erectis, quorum materia,
ut hoc loco indicatur, ligna erant plus minus qua-
drata et dolata et deinde obducta caemento.
w Cfr. Comm. praev., num. 41.
x Id est partem. agri. seu terrae suis finibus cir-
cumseriptam iwrta. vel. infra. silvam. Ofr. Cangii
Glossarium, ed. Henschel, tom. IV, p. 279, col. 1.
y Quam vocem interpretatur Gallus Oehem (14)
Pirminii casam. Hanc villam originem dedisse cre-
dunt vico Alsatiensi qui hodieque nuncupatur
Pirmasens, octodecim circiter chilometris ad orien-
tem distanti Hornbacho Veteri (Mt-Hornbach).
z Vox slirpare, quae iam supra occurrit (cap. 4
init.) latius patere videtur quam exstirpare, et po-
tius respondet voci gallicae défricher.
aa Seu Weissemburgense. Cfr. Comm. praev.,
num. 93.
bb Codex olim. Weissemburgensis addit hoc loco,
ut notavimus inter lectiones variantes: Illic enim.
dicunt quondam illum habere basilicam in modum
crucis factam. Sed non adeo planus est sensus huius
additamenti. Prima quidem specie ita. interpretan-
dum videtur ut intellegatur ecclesiam constructam
esse S. Pirminii nomine dedicatam. Sed huic inter-
gisches Würterbuch der. deutschen. Sprache, ed. ΠῚ, p. 12.
— (8) Tom. cit, p. 55. — (9) Annal. Bened., lib. xx, n. 65
extr. (tom. II, p. 74). — (10) Ita Campe, Würterbuch, tom. I,
p. 304.— (11) Bavaria Sacra, tom. 1, p. 104, not. c. —
(12) Cfr. Forcellini, ed. De Vit, tom. IV, p. 13. — (13) Gfr.
num. seq. init. — (14) Ed. Barack, p. 15.
retationi
Α
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
elationi obstat quod. admodum incredibile est, οἱ
a) in Weissemburgensi coenobio. tantum honorem
tributum fuisse viro qui nec coenobii abbas aut om-
nino monachus nec loci episcopus fuit, et praeser-
tim b) basilicam in modum erueis faetam, ac
proinde satis ingentem, tam brevi collapsam esse ut
saeculo X (nam hoc tempore exaratus est codex)
iam de illa. nihil motum. esset monacho cuidam
Weissemburgensi, cuiusmodi videtur fuisse auctor
additamenti, nisi ez. incerta quadam traditione
(dicunt quondam illum habere). Jaque haud im-
probabili, ut videtur, sententia, per verba illa illum
habere basilicam in modum crucis factam bar-
baro suo stilo significare voluerit. scriptor illie Pir-
minium fecisse basilieam in modum erucis :
eaque sententia forte inde confirmatur quod in hac
interpretatione optime ratio redditur complementi
huius in modum crucis, cui prorsus locus est ubi
de structura aedificii fit. sermo, non ita ubi solum-
modo memoratur illud quondam exstitisse.
ce. Interpolatum est hoc loco in. solo apographo
Oenipontano capitulum de reliquiis a S. Pirminio
Roma allatis, quod nequaquam seriei narrationis
consonat. Haec vero unde accepta. sint, mihi com-
pertum non est. Capitulum autem his verbis, passim
satis barbaro stilo, conscriptum est :
Sanctus vir apostolicus beato Pirminio Roma
revertente dedit ob amorem saneti Petri suique
dilectionem capsellam unam argenteam alque in
ea pignus reliquiarum pretiosarum sanctorum
trecentorum Lx, in primis continentem partem
sanguinis Chrisli quo totus redemptus est mun-
dus, deinde duodecim apostolorum, quorum
saneta fluens doctrina usque adhue manens atque
in reliquum Deo iuvante derivatur aevum usque
dum praefatus volutat mundum *, parsque erucis
Christi, in qua. pependit perditi saeculi pretium.
Ipsam capsellam sigillo firmavit cominus aposto-
licus, sanctoque. praecepit Pirminio ut usque in
perpetuum vaseulum. praefatum lali modo sit
clausum. Saneto. itaque Pirminio revertente de
Roma, postque perfectum opus divinum superius
rimatum, defuncto "Theodorico nobili rege Fran-
corum, qui adiutor voluntarius erat praedicto
sancto in omnibus quae apostolieus ei mandaverat
ad agendum, revisit ardua tecta Caroli incliti regis
Francorum. Huic erat filia in Dei servitio pruden-
tissima, nomine Hiltirudis. In. quorum enim
aspectu invenit gratiam vir almus Pirminius. Nam
praefati regis filia capsam auro argentoque fa-
etam sancto Pirminio parari praecepit, argenteam
illam ad ornandam quam ei papa beatus tradidit
reliquiasque Dei sanctorumque ad defendendum
usque dum praesens volvitur vita. Cuius ante-
riorem partem lapides pretiosi tegunt vario colore
gemmis margaritisque distinetis. Namque superior
pars chrystallo praelucido imaginem hominis in
A
medio habet, et eirco sinistroque superius et sub-
tus minulis lapillis fulvo. eleetro tortoque auro
mire ornata. Subterior etiam pars ipsius vaseuli in
medio huius oniehinum fortem margaritis opti-
mis circumseptum, ambabusque parlibus prasius
viridis lapillus, pretiosis margaritis cireumdatis
in pallium electrum filis aureis. allatum mire
immersis. Posterior quippe pars praedictae ca-
psellae laminas habet duas in medio, et in eireuitu
clavieulis argenteis pulehre coniunctis. Eius supe-
rior pars media tenens nomen saneti Pirminii
opere levato artificiose litteris ligatis, spernlaeque
duae hine et inde, virgulae duae subtus iacentes.
Subterior enim pars medio tenens cancellas quat-
tuor biformes, columnas et bases mire levatos, me-
dioque eancellarum totidem formae erucis Christi
levatos. In. cireuitu enim areium * iacens virgula
conserit cancellos, et. in circuitu virgae scriptum
est: In Dei nomine Pirminius episcopus in
honorem Domini et Salvatoris nostri fieri
iussit. Subtus vero fuste subdueto deaurato
argento clausa. clave habens argenteum pulchre
factum (sed nemo inter nos ausus est aperire quod
sanetus clausit. Pirminius, ne apertione superioris
capsae introitus pateat ad interiorem, quam papa
beatus propriis clausit digilis clausamque esse in
perpetuum praecepit) funem habet argenteum
eadem difficultate connexum, qui humanis obtu-
tibus raro intuetur, utrum claviculis intus sil
convietus aut uneis argenteis, nisi quod seio hune
artificiose coniunctum, quia. de foris in superficie
praedicta catena tota par et rotunda, ita ut mani-
bus palpari non possit nec videri in quo loco pla-
nior sit alteri.
dd Nihil de eo congressu legitur in Vitis S. Boni-
fatii a Willibaldo et Othlono conscriptis. Nulla
tamen inde suspicio contra rei veritatem iure moveri
qotest: nam et alia multa longe maioris momenti ab
lhagiographis medii aevi. saepe praetermilti solent,
et huius. Vitae scriptor, utpote monachus Hornba-
censis, praecipua hic auctoritate gaudet.
ee In sola editione Mabillonii addita est hoc
loco vox Beala, quam neque codex Chesnianus nec
ullus alius exhibet. Hoc nomen illi editioni. irre-
sisse putaverim ex perperam lecto. textu. apud
Christophorum Browerum. Ubi scilicet cum pagina
90 terminaretur his verbis quo Dei ancil, sequentem
vero exordirentur quae sequuntur in textu Vitae la
beato viro, sub ultima linea paginae 20 impressae
sunt syllabae la bea, quae primae in summa pagina
21 leguntur, more scilicet eo tempore apud. 1ypo-
graphos passim recepto, quem et nos in nostro opere
edendo servavimus. Has syllabas miro errore
Mabillonius textui. adiecit ila ul. inde exortum sit
fictitium vocabulum Beala, omnino delendum.
fT. ἽΔπαξ λεγόμενον, ut videtur. Origo vocis admo-
dum obscura est. Cfr. Cangii Glossarium ad h. v.
XVILA METRICA 5. PIRMINII.
Ex apographo loannis Egonis ed. Mone. Cfr. supr ment. prae
rat, et subinde aliquas voces mimis indistinctas legere mon. valuit.
versus in. Egonis exemplari dee
[Pro] .« »* * * *
est vigili..... famulatus debita iura.
Gernere te nescit inortali vellere tectus —
Ullus homo, pectus te non immite capessit.
Sed licet his oculis deitas tua non videatur,
5 Cursus lunaris, caelorum machina, mundi !
Fabrica solaris, splendor maris, ima profundi,
a, Comment. praev., num. 15-17. Primus
Agri fecundi, lati simul area fundi,
Et protestantur tibi, plaudunt et famulantur,
Ac in eis claret tua. virtus, viset honestas.
10 Sed magis apparet [tua] in sanctis mira potestas ;
Hi se subiciunt. tibi, parent, hostia fiunt,
Carneni confringunt, reprimunt, lumbos sibi cingunt,
Quam bonus Israél es rex, quam mirabilis *, isti
Clarius ostendunt aliis. David, haec cecinisti
15 Ac
*leg.
arcuum?
Ε
* cod..
mirabiles
Ee i4
VITA ΠῚ
*ad eum
add. cod.
* cod, primus
* cod, opimus
* cod. Lumina
* cod. illi
* om. cod.
** cod. ortum
C
* in margine
ap. Egon
* cod,
egrederer
48
15 Ac si narrares : Virtutes qui meritorum
Mirari non sufficiunt, actus simul horum,
Hunc admirentur potius, de quo bona manant
Omnia, virtutes stillant, quae pectora sanant.
Incipis a summis, descendis ad ima, creatum
90 Ipsius in laudes invitans omneque natum.
Omnibus expressis, simul ordine significatis,
Haec ita concludis : Hunc laudet spiritus omnis.
Et quia, Christe, tuis, Deus, in sanclis operaris,
Actibus inque suis per saecula glorificaris,
35 Non dubium quin te laudet scribens sua gesta
Et cum decessu dictans natalia festa.
Hine animo monitus, Pirminii saneti patris actus
Scribere sollicitus, sed ab ipso spem sibi nactus.
Sit limata licel mea lingua minus, ruditatis
30 Eloquium verear. vitium seu fatuitatis,
Confisus meritis tamen eximii patris, huius
Laus canitur, euius vernat reverentia. mitis.
Hoc opus aggredior; faveas ad nobile thema,
Christe, loqui dones per rhetoricum mihi schema,
35 Nectareoque meam simul imbre riga mihi linguam.
Sensus elima, mihi verba faceta propina.
4. Hic Theoderici Francorum tempore regis
Melcis in urbe fuit praesul, dans dogmata legis,
Arida corda rigans dulcedinis imbre, salutis
10 Verba serens, caelum gradibus dans scandere tutis.
:onfluit hie ad eum gens, ad vas melle refertum
Gonveniunt * ut apes, sumendo cibum sibi certum.
2. Hoc in Teutonia fuit unus tempore primas *
Sintlas nomine, dans pia vota preces, opinatus *,
Limina * lustrare solitus fuit ecclesiarum.
Gontigit intrare partes hune Francigenarum ;
Cumque Dei sanctum studiis sudare videret,
Divinis tantum doetrinis eius inhaeret.
Regnat hic ecclesia, floret ius religionis,
50 Crescit iustitia, nec dogma deest Salomonis,
Pax viget hic, clerus gaudet, virtus dominatur,
Schisma perit, verus Salomon sub eo veneratur.
3. Talibus alloquiis adit ergo virum venerandum,
Dignum laude, piis meritis et elarificandum :
55 Alme pater, iuncta tibi gens benedicta, beata,
Lege Dei functa, per te fit in hac solidata ;
Non est haec igitur tua gens, de qua veperitur
In sacro scripto: Panem petiere pusilli,
Hune non invenere tamen, qui frangeret illis 5
60. Vae tibi, gens sterilis mea ! Dia fluenta propinat
[Nunc] * tibi nullus, ad orcum** te ruditas tua minat;
Expers legis, inops fidei nimis esse probaris,
Rectoresque tui parente, carent minus aris.
Annue, sancte pater, propera, succurre, praeesse
65 Senti, te partes hus est intrare necesse.
Purga crimina, planta semina florida morum ;
Praebe lumina veri, culmina confer honorum;
Aufer nozia, da caelestia regna mereri;
Monstra gaudia, tenta saucia corda mederi.
10 — Almusad haec vir ait : Derotio vestra favore
Censetur digna, quia plena videtur honore,
Consilii sed caute reor his [aurem ]* adhibendum.
Praesulis alterius curam nego suscipiendam,
Quod sacris in canonibus fore nosco statutum,
Illud ut aggrederer * ego non esset mihi tutum
Cum non sim missus seu ab apostolico vocitatua
Non a praesulibus aliis sim sive rogatus,
Si placet ut faveam vobis, simul aggrediamur
Romam ; quae petitis super his papaeque loquamur.
80 4. Istis auditis, emergunt gaudia, crescit
Mens devota, solum Sintlas natale capessit,
Ad vietus usum condigna viatica secum
Ferre volens Romam, post arripiens iter aequum.
Sed pater eximius, zelo duetus pietatis,
85 Hanc petiit citius, opus exercens bonitatis,
Nam promissa negat infringere foedus amore
Christi, suscepit opus hoc in euius honore.
Luce dehine quadam eum saneti limen iniret
Ecclesiae Petri, simul illuc papa veniret,
90 Est ab eo visus, mox ipsum noscere gliscit.
Pontificem papa; quem Francigenam fore discit;
Dicens : Erternos caute cur huc venientes
Non custoditis ? Hi sunt in fraude latentes.
Virque precum iustus incenso fumigat aras,
95 Cumque piis votis mentes ollert ibi claras.
Ad tumbam sancti Petri veniens, meritorum
Hie demonstratur res mira notanda suorum :
Pontificale pedum, quod committit quia terrae,
Permanet erectum, casum potuit neque ferre ;
5
-
e
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
100 Sed sine stat motu, donec se sponte levaret
Vir sanctus, propriis illud manibusque locaret.
Hoc viso signo, de suspicione dolere
Papa mali coepit et contritum cor habere ;
Ipsius adque pedes se prosternens, ita. fatus :
105 Hoc ignosce mihi, pie vir, quod sum meditatus.
Vir pius erigit hunc; amplexus oscula dantes
Sunt, simul eloquia divinaque multiplicantes.
Istis colloquiis dum persistunt sapienter,
Adventus causam perquirit papa frequenter.
110 Sicut contigerant huic ordine cuncta revelat,
De Sintlace pater dictus sibi nullaque celat :
Quomodo desidiam rectorum corripuisset
Teutoniae, sic sollicitos minus asseruisset ;
In paganismum cunctum populumque redire,
115 Errorem primum dimissa lege subire
Propter rectores neglegentes, sicque perire,
Ni quis subveniat monstrando viam sibi veri,
Errorum sectam delendo, studendo mederi.
Ipsius adventus causam sic enucleante
190 Patre pio, velut acciderant recitante,
Clarus adest Sintlas, fore testans singula vera,
Dicens : Saepe nocent succursus tempora sera.
Ergo favete, patres, cesset dilatio, luctum
Quae generat mihi; consensus vestri peto fructum,
195 δ. Ambos papa videns fidei fervore calentes,
Gaudet in his inflammatas* horum fore mentes,
Glorificatque Deum, quia lucrari populorum
Agmina disposuit horum precibus famulorum ;
Offensam se formidans ineurrere Christi,
130 Si non praestaret rogitabant quod simul isti.
Ergo potestate papali quaeque petita
Roborat et munit supplendo vota cupita.
Sic Theodorico legatur epistula regi
Francorum, legi parenti, legis amico,
135 In qua papa monet, rogat, imperat, ut pia vota
Horum perficiat cum sollicitudine tota ;
Qualiter hoc fieri queat, ingenioque capaci
Edocet, ac animo docili monet atque sagaci,
Francigenis et "Teutonicis ut vociferatis
140 Praesulibus, praesentibus his et collateratis,
Increpet excessus illorum desidiamque,
Et quod gens errans legem pessumdat utramque ;
Asserat hos etiam tanti non posse mereri
Delicti veniam, sed digna flagella vereri,
145 Hune nisi suscipiant ad eorum pontificatus,
Se sibi subiciant eum plehe, Deo quia gratus.
Perficit iniuncta sibi rex mandata ; vocari
Nam iubet hos cessante mora quia consoeiari.
In medio quorum Sintlas surgit, manifestat,
150 Qualiter errorum paparn * sua secta. molestat,
Quod dolet et luget lapsum populi fideique
Errorem, quod et hi neglegenter agunt el inique;
Ac ait hos ad Teutoniam quod papa iuberet
Hune accersiri, curam populi quod haberet ;
155 Morum plantaret ibi virtutes et honorum,
Ac exstirparet ibi radices vitiorum.
Hi mentem pungunt, divina flagella verentes,
Et cor contundunt, se noscunt esse nocentes ;
Eximium patrem iuxta papale statutum.
160 Suscipiunt, iter introitus praestant sibi tutum.
6. Sic ad eos, sparsus velut imber coelitus, ire
Coneupit, hos in lege fideque studens stabilire.
Rore salutaris rigat arida. cordaque verbi,
Quassat et enervat vires sic hostis acerbi.
165 His eum sudaret studiis Dominoque pareret,
Hie etiam et verbi doctrinam multiplicaret,
Non proeul a patria quae vulgo dicitur Owa,
In qua reptilia reptabant [in] ordine plura :
Sintlas huie : Doctrina, pater, tua sit benedicta,
170 Erroris primi per quam fit secta. relicta.
Nunc humus est fructus vitali germine plena ;
Arida quae fuerant sunt florida nunc et amoena 5
Illa reviviscunt nune, quae deserta fuere ;
Pullulat hic fidei fons nunc, haereses periere.
175 Consule construere templum qua parte queamus ,
Quo laudes Christo pro delictis referamus.
Hie ait : Insula, quae vicina iacet, tibi mentem
Exhilaret, tenet illa situm quia convenientem.
Navigio celeri, tibi si placet, hanc adeamus ,
180 Forte quod optamus Deus hic ostendet haberi.
— Mi pater, absit, ait ; serpentibus illa redundat
Mortiferis, hominum quam non habitatio mundat.
Cui pater: O modicae fidei, data nonne potestas
Est omnis Christo ? quid me dubitando molestas ?
185 Nonne
* cod.
inflammata
* cod, papa
A 185 Nonne suis servis super hos dedit ipse meare,
* cod.
futurorum
** ita cod.
* voces
uncinis.
inclusas
coniectura
supplevit
Mone
Tstos conterere, sic conculcare, fugare ?
His dictis, pariter per navigium. loca poseunt,
In quibus serpentum tam spurca cubilia noscunt.
7. Hoc intrante viro, quasi vi compulsa recedit.
190 Turba venenosa, fugit, haec loca linquit, oboedit.
Hac abeunte, die tertia noctuque repleta.
Visa superficies stagni fuit et sua meta.
Mox qua deiecta, stirpes, sentes fruticesque
Hic resecat, gentes sibi suceurrunt, humilesque
195 Sordes vaneseunt, fetor perit omnis, odorum
Fons seaturit eum deliciis hie mellifluorum.
Sic studio patris hie Mariae domus aedificatur ;
Ad quam ditandam multorum mens animatur :
Praedia, rura, domus, ad eam patrimonia dantur;
9( Haec sed praecipue per Sintlacem geminantur.
Gonstituuntur in hae consortia religiosa,
Officiis in divinis tantum studiosa,
In sancta quae sunt ferventia religione,
Qui mundi fluctus superant tuta statione.
905 Oquondam sterilis, nunc dulci germine feta,
Owa, mieas veluti paradisus flore repleta.
Vepribus oblita, sertibus obsita, nunc redimiris
Arbore, vite, domo, florens vernans reperiris.
Solve Deo grates, immensas praecine laudes,
210 Tanti patroni donis quia praedita gaudes.
Tn te serpentes quondam virus vornuere,
Bufo, draco, fuligo, cubile suum tenuere;
In te filioli nune sunt praedulce canentes
Alleluia, Sion regemque suum reverentes.
215 Hine fari poteris : Quis eos peperit mihi natos ?
Nescio quis fovit. Ego spinis obsita solis;
Sed nunc in manibus Domini sum seripta, placebunt
Cui sine fine mei muri, stabilesque manebunt.
Hie igitur primus locus est quem construit iste
930) Mirae virtutis pater in laude tibi, Christe ;
Quo tibi sunt plures famulantes crimine puri,
Cives Ierusalem caelestis eruntque futuri.
8. Persistens hoc proposito fervoreque mentis,
Gonstruit ecclesias hic insignes ope gentis,
995 Quae vulgo dictae sunt Morbach, Scutura, Swarze,
Althaha, Genginbach, Frauris, Masmunstre, Nuwilre.
Quod sine prodigiis signisque fuisse peractum
Non potuit, virtute sed ex varia scio factum,
Quam desidia seriptorum notificare
930 Quanta forent neglexerit, haec simul enucleare
Ecclesiam post haec Horbacensem reserabo
Qualiter orditus sit hic et breviter recitabo.
9. Exstitit hie quidam Wernherus, clarificatus
Alta progenie Francorum *. scu. tra ** beatus,
335 Iustus, fortis, inops, clarus, locuples, pius, almus,
Lege, fide, fastu, vita, gazis, ope, factis,
Fraudem, ius, schisma, virtutes, crimina, pacem,
Sedat, amat, placat, serit, exstirpat, simul auget.
Qui de patre pio cum mentio faeta fuis
isset,
940 Hune quoque gymnasio fervere Dei didicisset,
Quodque sub hoc ordo Benedicti sat viguisset,
Legat legatos, ad se rogat huneque venire,
Reddat ut elatos humiles, mala mitiget irae.
Praebet consensum pater huic ad opus pietatis,
245 Asserit assensum caeli Christum dare gratis.
Qumque morarentur pariter per tempora quaedam,
Inquit : Secretum cordis tibi cogor ut edam.
Hic in circuitu teneo patrimonia grata
τς allodium [et sunt mihi] * praedia lata ;
950 [Quorum plura] dare cupio, super his [stipulatis],
KFElcclesiam struere moa in laudem Deitatis,
Qua subito consortia constituantur honesta
Religiosorum : sit in illis vita modesta,
Norma patrum vigeat, ordo pateat Benedicti,
255 Hi nec apostatici sint filioli neque ficti.
Consule propositum qua garte loci valeamus
Istud perficere ; Deus id det quod rogitamus.
Cui pater : Huic desiderio parebo libenter ;
His si subtraherer votis, agerem neglegenter.
260 Sic athletarum fortissimus, asperitate
Numquam quassatus nec elatus prosperitate,
Sed fidei zona cinctus, sibi caelica dona
Sortiri cupiens, tum. praefulgente corona,
Divinis studiis nolens desistere votis,
265 Ardens deliciis, aedem. struit ille pusillam,
Ut queat hie aestus solis vitare per illam.
Accidit hue quendam villanum forte venire
Dicentem : Si vis, patrum sanctissime, scire,
East locus egregius, situs, optimus, hic prope, latus,
Novembris Tomus ΝΣ
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
49
210 Incultus, mundum spernentibus est quoque gratus.
Hic appellatur Gamundia, fit geminorum
Propter concursum seu confluxum fluviorum.
Si te delectat hunc visere, quaeque petita
Invenies ; Deus implebit tua vota, cupita.
975 His dictis, pater indagat pius hune peragrando,
Huius tesqua situs pariterque per ipsa meando.
Hine magale subit venatorum memorati
Wernheri, Christi eultoris iustificati.
Hic erit in saeclum saecli requies mea, mente
980 Compuneta dicens, illud Davide canente.
Hic mox purgatur; in laude Dei genitricis
Ac adiutricis nostrae domus aedificatur,
Quam pater eximius non differt sanctificare,
Immo canonice vult consecrare, * ditare.
985 Inde monasterium struit ex hae nobile, vitam
Quo plures ducant * hane religione politam.
Aspera mutantur in plana sub hoe, speciosa
Foedaque redduntur, incultaque deliciosa.
Quo capiebatur fera tune, ibi nune animarum
990 Est captura frequens exorta salusque sacrarum,
Quae sunt legitime post certamen saturandae
Divinis dapibus et in arce poli cumulandae *.
Aures surdorum patefiunt, hie reserantur
Linguae mutorum, caecis sua ]umina dantur,
995 Gressus claudorum meritis eius reparantur.
10. Vir pius hine Christi ma js ae magis ardeL amore;
Pneumatis incensus est saneti namque calore,
Ergo catervatim concurrunt undique gentes,
Tpsius haurire doctrinae mel sitientes,
300 Chrismatis atque oleo confirmari eupientes.
Sed pater iste videns populum crevisse, priorum
Eligit et quaerit habitacula grata locorum,
Ut confirmanda citius plebs expediatur,
Haec olei saerisque liquaminibus liniatur ;
305 Aegre posse pati perpendens religiosos
Femineos coetus, luxus simul illecebrosos.
Hine quodam signo voluit Deus enucleare
Sancti * presbyteri meritum seu notificare.
Ampullas quoniam eum chrismatis evaeuisset
310 Prae turba gentis, oleoque saero car i
Inquit : Festina, propera, cito curre, ministro,
Has imple. Casu non fallitur ille sinistro ;
Nam videt ampullas divinitus esse repletas,
A fundo plenas ad summas undique metas.
315 Quod signum populo patrique pio recitatur ;
Cordis in immenso iubilo Deus hine veneratur.
Sic pater ad Christum gemilus suspiria fundit,
His verbis mentem pangit, pectus quoque tundit :
Rez benedicte, Deus, virtus per saecula cuncta,
320 Imperium, diadema, decus, laus sit tibi iuncta.
Humani generis plasmator,tu secu isti
Flumina de petra, tu mandere manna dedisti ;
Panibus ex quinis satiasti milia quinque,
Piscibus ex binis ; tw lux, vitae medicina.
325 Gloria, paz * tibi sit, quia caelitus hoc voluisti
Chrisma replere sacrum, quo nos ungi statuisti.
Inceptis studet officiis hie postea fungi.
Concurrit gens, seque liquore sacro petit ungi.
Hoc exercitio sic illa luce moratur,
330 Donec sol nocte tetra veniente fugatur.
Omnibus expletis, parat ad sua gens remeare
Tecta, Deumque studet super istis magnificare.
11. Illico Wernherus implet quaecumque spopondit,
Ac in corde suo miracula visa re
395 Ac his exceptis dat plurima pr:
Quae non promisit, et ad haec spectantia iura.
Vosegus haec claudit, ut per sua gesta probatur,
Quo situs est villae quae Pirmenisheusna vocatur,
In qua pastorum primo magalia strueta
240 Acarmenta gregum fuerant ad paseua dueta.
Protinus arbusta, frutices, spinae resecantur,
Ac villae breviter ibi plures aedificantur,
Ex quibus ecclesia patris huius commoda plura
Percipit, ac hodie sua possidet omnia ura.
345 Sic alii plures sunt zelantes sua vota
Dicti Wernheri, mundana laude remota,
Quae possederunt ibi praedia. plurima dantes
Ad sustentandos coetus Christo famulantes.
Hie pensanda Dei fit dispensatio müra, —
350 Quae mansueta per hunc faciebat pectora dira. —
Hune quia quotquot amant, succedunt. prosperitati,
Iuxta propositum. saneti qui sunt vocitati.
Huic non est similis; ipso duce flos puerilis
Gaudet, honoratur humilis, sic forma senilis.
1 355 Iste
VITA ΠῚ
*leg.
consecrando?
* cod. ducunt.
* cod.
tumulandae
* cod. sui
* [eg. laus t
2.
50
VITA ΠῚ [
Ultro fugit mundi luxus, miseros fovet iste.
dornat, adunat.
Vana, dicata, sacros, ore, decore, fide,
Ore, decore, fide, reprehendit, à 1
360 Vana, dicata, sacros, stemmata, templa, viros.
Pectora, membra, decus, pascit, sustentat, adauget,
Languida, pressa, pium, dogmate, rebus, ope.
Dogmate, rebus, ope, pascit, sustentat, adauget,
Languida, pressa, pium, pectora, 1nembra, decus.
365 Unde stilo moveor ego texere, quomodo dictus
Wizenburg vadit, virtute decoris amictus,
Quo surgunt ad virtutes de crimine mulli,
Eius nectarea verbi dulcedine fulti,
A mundi scoria quos purgando resilire ἢ
370 Admonet, inque bonis studet actibus hos redimire.
Thesauros ergo thesaurizant sibi plures,
Tollere quos tinea nec aerugo valent neque fures ;
Nam dant allodia, patrimonia, praedia, rura
Ad loca dicta, student sine mundana fore cura.
375 Ex quibus ecclesia mox nobilis aedificatur,
In qua conventus fratrum Christo famulatur,
Regula servatur Benedicti, vita pudica —
Floret et ordo, Deus ibi mente tenetur amica.
Inde, reformato monasterio memorato,
380 Hic loca prima petit, animo fervens ibi grato.
12. Sic eius fama longe lateque volante,
B Hune animo Bonifacius [ad] visum rogitante,
Qui Moguntinae fuit illo tempore sedis
Archimandrita, tollente pericula. edis.
385 Iucundo vultu Pirminius hunc et honore
Omni suscipit, et nescit quo tractet amore.
Amplexus gemini alterne... oscula gentem
Exhilarant ab eis fidei pia signa videntem.
Miscent colloquia redolentia nectare suavi,
390 Quae simul irrorant charismata dia suavi.
Felices oculi quos patrum visio pavit
Tantorum, fovitque, refecit et exhilaravit.
Deque statu dum tractassent simul ecclesiarum,
Deque salute pia providissent animarum,
395 Hoc patre se gaudet reperire pater meritorum
Semina, virtutum fontem, florem quoque morum,
15 uterque, bonus, dives, pauper, pius, almus
, opera, spe, fastu, dogmate, mente.
Gaudent Pirminii cordis penetralia patris,
* ed, tanta. 400 Tpsum quod tanti * pia visit gratia fratris.
Sic Moguntinus breviter redit ad sua praeses,
Non piger officiis diis instans atque deses;
Sed sallem terram Frisonum tentat adire,
A secta suadens erroris eos resilire,
405 13. Praedicat, admonet, edocet, obsecrat, increpat,
Errorem populi, lapsum fidei quoque plangit. [angit]
Sed gens impatiens, infelix, dura, rebellis,
Mox in eum virus vomit insanabile fellis.
Conspirat, ferit, insanit, perditque necatque
410 Tpsum, seque salute sua privat spoliatque.
Sic pro lege suum fundit sub gente cruorem
Frisonum, Deus hine sibi multiplieavit honorem.
* Praeter- 15. * Extra materiam ne faeta vagatio mentem
misit poeta Perturbet, signetque basim vexetque legentem,
quaein — 415 Nos ad thema iuvat inceptum vertere lora,
Vita 1I cap. Pirminii meritis depingere. .. . . .. cora.
ldnarrantur In dicione tenens Hornbach quidam memorati
de Wernheri, dux Wido, nepos [supra vocitati],
translatione Structuris loca nobilioribus ista decorat,
S. Bonifatii 420 Argento dilat, auro polit, ornat, honorat,
Gonfert allodia, largitur praedia, donat
Rura, domos; reor hunc hine vera sophia coronat;
Ineitat ae alios ad reddituum revelandum
Eclipsin, paupertatem penitusque fugandum.
425 Immo consilio tandem ductus male sano,
Haec loca praedatur frustra, sudoreque vano.
LIBER MIRACULORUM $S. PIRMINII «
MIRACULA SANCTI PIRMINII
b EPISCOPI. /j
Miranda. 1. Opera, quae in sanclis suis mirabilis Deus
qu cREET iugiter operatur, quotiens ad memoriam redeunt,
peiora totiens mentem ardore compunctionis tangunt :
quapropter silentio contegi recusat divina Seri-
ptura posteris viae spiritalis incentiva. Quem enim
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
490 Materiae massam,
435 Plenius hinc merita
440. Perstent attoniti, mortem metuant animarum,
A45 Cum bene disposita loca seu construeta videret,
450 Fletibus, affectans lucis solatia verae.
A55 Dicens : Novistis, fratres, quantam pietatem
A60. Firmi lege, fide fortes, flagris patientes.
465 Vivite sic, huius ob lubrica commoda vitae,
410 Mens ; quid sectandum fugiendumve sit, reperitur.
475 Inde resolvendis pater in primordia membris
480 Mors, non martyrii tamen hic privatur honore,
Campanam. tollit, confertque locis alienis. D
Hoc scelus esse Deus monstrat signis sibi plenis,
Aeris ob electae dignoscitur illa sonare
mage dulciter ac reboare.
Hisque locis turri quae dum suspensa fuisset,
Absque sono naturali quasi muta stetisset.
Mox hane deferri pereulsus Wido stupore
Ad loca prima petit omni pietatis amore.
declarantur patris huius,
Pluribus est exorta salus in dogmate cuius.
Hic monasterii iugis tutela probatur
Quo defensore sit, quo tutore regatur.
Hoc signo moniti, praedones ecclesiarum
Sanctos vae miseris qui non spoliare verentur :
A poenis seris succursibus eripientur.
16. Post Moguntini discessum praesulis haeret
Iste piis votis, ob gentis crimina. maeret.
Filiolis eius virtutum flosque niteret,
A cura Liae cessat, Rachelis amorem
Ardet Mariaeque, fugit Marthae quoque morem.
Huic thymiama precum vacat effusis adhibere
Instat nam tempus, quo se caelestis honoris
Praemia eapturum sperat propriique laboris.
Coetibus hine accersitis fratrum, monet illos
Colloquiis brevibus tam magnos quamque pusillo, E
Vobis exhibui, feci simul utilitatem.
Nunc quia certavi bene, complevi quoque cursum
Servavique fidem, rogo vos, moneo quoque rursum,
Sitis ut unanimes factis, luxus fugientes,
Ad sustentandos etiam vos quomodo grata
Praedia, pensate, lucrabar ruraque lata,
Qualiter omnibus his mihi Christi gratia favit,
Multorum danda mentes. et ad haec * animavit. * cod. hoc
Consulo, consulo, ne : Miseri, dicatur, abite.
Credite, credite, si secus egeritis, pietatis
Expertes eritis et divinae bonitatis.
Scripturas legite, quibus in Domino stabilitur
Vincula fraternae servate simul pietatis,
Livorem fugite, vitium contrarietatis.
Haec si feceritis, erit intercessio pura
Nobis sanctorum, removens prorsus nocitura.
Materiae *, nonis ternis obit ipse novembris. * cod. materia
Tellus se gaudet ditandam corpore cuius,
Caelum laetatur, animam dum suscipit huius.
Sed licet effuso sua venerit absque cruore
Qui baiulando erucem seu carnem mortificando
Se negat, auctoris Christi gressus imitando :
Namque dedisse necem furor hostis si voluisset, F
Hane hic amore Dei patienter sustinuisset.
485 Non minus ergo sui iussis factoris oboedit
Hic Isaac Abrahamque, sed omni tempore credit,
Angelus adveniens quia de caelo prohibebat
Haec fieri quod mente pia complere studebat.
Est autem monasterio corpus tumulatum
490 Eius quod per eum fuerat prius aedificatum.
Quo surdis aures, mutis linguae reserantur,
Debilibus gressus, caecis visus reparantur,
Haec praestante Iesu Domino nostro, memorati
Ipsius ob merita cultoris iustificati,
495 Cum Patre eumque sacro cui Pneumate laus et
honestas,
Virtus, par deitas, per saecula parque potestas. Amen.
Dominus sublimat in virtute, proficere debet
omnibus in commune : ut. qui specialem Domini
gratiam promeretur,imitandus Ecclesiae in exem-
plum generale detur. Unde per se Veritas ait :
Luceat lux: vestra. coram. hominibus, ut. videant
opera vestra bona et glorificent patrem vestrum qui
in caelis est. Ad aedificationem vero fidelium a
Deo omnia. fieri, ipsius sermo testatur Filii, qui
ante
Α
scriptor 86
oculis vidisse
vel per testes
oculatos
novisse
profitetur.
* cod.
Jocutum.
Immunis
servatus
senez in.
puteum
prolapsus ;
c
* cod. aliquod
itemque arti-
fices muri
ruina
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 5
ante passionem suam, veniente de caelo voce
Patris, cireum se mirantibus et eunctantibus tur-
pis ait: Non propter me haec vox venit, sed. propter
vos. Nemo accendit lucernam el in. abscondito
gonit neque sub modio, sed. super candelabrum, ut
qui ingrediuntur, lumen videant.
2. His ita consideratis, praeceptis vestris, o
sanctissimi patres, non repugnans, pauca de mira-
culis tango, quae per patronum nostrum Pirmi-
nium Redemptor noster dignatus est operare el
quam incommutabili pietate eirca genus consistat
humanum, nobis etiam, in quos fines saeculorum
devenerunt, dedit manifestare. Vestro igitur
suffultus adjutorio, os meum ut impleatur aperio.
Adiuvari me confido locuturum *, quia Sapientia
aperuit os mutum. Sententias ministret fide et veri-
tate apertas, qui linguas infantium fecit disertas.
Quae oculis vidimus, quae ab his qui interfuerunt
didicimus, quae vera et incorrupta tenemus, scri-
bendo testimoniis perhibemus. Verbis utimur
veritatis, ut et vos credatis. Nos discipuli lohannis,
id est gratiae Dei, debemus utique veraces
haberi, renuntiantes vobis, qui gratiam Dei ama-
tis, quae a Iesu didicimus signa polestatis. Euntes,
inquit, renuntiate Iohanni quae audistis et vidistis.
Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur,
surdi audiunt, mortui resurgunt, pauperes evange-
lizantur, et beatus est qui non fuerit scandalizatus
in me.
3. Igitur eum monasterium beati viri venera-
bilis abbas Adelbertus nomine rexisset c, hie-
manlis anni tempore, pueris etiam algore con-
strictis, contigit fratribus quadam sabbati pedes
manusque secundum mandatum dominieum la-
vantibus aquam in abluendis defuisse manibus.
Tune senex quidam, laicus habitu, conversatione
regularis et moribus, ad hauriendam de puteo
aquam regressus est. Qui, deficientibus in extra-
hendo viribus, aquae plenam manibus incaute
relinquens hydriam, prono capite in fontem pro-
lapsus est. Vase igitur desuper insequente, velox
illum impetus praecipitavit, oppositis lapidibus
impingentem. Erat autem puteus novem fere
cubitos habens. Rei eventu fratribus nuntiato,
incumbunt orationi corde prostrato, Domino inten-
tius supplicantes, ut pollui vitaret homicidio
aquam, per servum suum beatum Pirminium sibi
servientium usui datam. Quid multa ? Plebis con-
ventio copiosa perculsa advenit luctuosa, gemi-
nando multiplices heiulatus alternantibus suspi-
riis procreatos, et detestata huius condicione sor-
tis, parabat funebria mortis. Post aliquot * autem
tenebrosae noctis horas, rumpendo quidam eun-
cationis moras, cum lampade ingreditur fontem
umbris vieinum, quasi cadaver ereplurus mortici-
num. Res mira. et post Petri apostoli et Placidi
sancti Benedicti pueri puritatem tripla, descen-
sor nondum medium fontem intravit, cum sibi
senex superatis periculis obviavit. Qui accepto
itineris duce egreditur, admodum gavisus de luce.
Tandem ab omnibus percontatus, pronus in ima
ruens qua arle sit sursum elevatus, qua in his
angustiis fuerit suffultus salute, vitae aetatis olim
destitutus virtute, ereetis in eaelum manibus ait :
Quod. sum, o beate Pirmini, salvus periculis remo-
tis, subsidio tui per, vuebar melotis. Protector. fide-
lis, in undis ab omnibus senem tuebaris aerumnis :
hinc fiae reconditus menti fore scio omnia possi-
bilia credenti.
4. Praefatus ergo abbas Adelbertus, a bono
opere semper inrecessibilis, ad portam ecclesiae
occidentalem coepta turri auxit decorem domus
51
Dei et locum habitationis gloriae suae. Quattuor-
decim fere cubitis opere sublimalo, ut virum Dei
a sua devotione subverteret temptator affuit.
Quadam vero die, operariis murum altius aedifi-
cantibus, malignus spiritus eundem parietem, qui
aedificabatur, evertit, atque viros quinque simul
opprimens ruina contrivit. Urbani quoque, audito
fragore, adeurrunt, nimio perculsi dolore, non
damno parietis, sed contritione plebis Fit populi
iugis tumultus, quaerendo eollapsis lapidibus
sepultos; eruentes enim singulos, continuant
planetum, de exsequiis eorum solliciti tantum.
Sed in manibus portati angelorum, ne forte offen-
derent ad lapidem [pedem] * suum, in paucis
diebus * redeunte pristino vigore, reversi in suo
perstiterunt labore. Quorum sospitatem supplan-
tator mundi diabolus deflens, ab ore cuiusdam
energumini confessus est, interventione euiusdam
senis, beati videlicet Pirminii, artis suae machina-
menta. effectu. privari, Abhine * autem sapientia
fortiter vincens malitiam, parietis lapsuram sup-
plere satagebat. Altitudine vero priorem mensu-
ram excrescente, fratres aliqui aelale prove-
etiores per gradus ad summa conscendentes,
quodam puero comitati sunt ; qui incaute ambu-
lando de muro prolapsus, solis manibus angu-
laris * saxi superficiem contingens, inseparabi-
liter adhaesit, quousque fratribus suceurrentibus
instans praecipitium evasit. Puero elevato, saxum
ad terram cecidit, ac ponderis sublevatione
caruisset, et quod puerum adhaerentem firmiter
sustinuit, se vacuum sustinere nequivit; ut hinc
omnipotens Deus ostenderet, quia saxum sua
manu tenens, vitam servavit penduli, qui ab homi-
nibus reprobatus in caput factus est anguli.
5. Pariete vero summa manu iam profieiente,
homo alius, artificii doctus, lurris eacumen per
cocleas d
turus congruentiae.
arma ad nodum vibrare
ascendit, quaeque dissona suae reddi-
Versutia autem sathanae
semper nova solens, ratae
discretioni vacantem. per tres trabium. ordines
impingendo ad terram labefecit virum. Fratres
vero, divinitali solventes offidum vespertinale,
casus sono percepto, currendo elevant moribun-
dum, statum vitae in illo vix discernentes ullum.
Quid plura ? Dantes se pariter in orationem quasi
ab* umbrarum sedibus animae reduxere calo-
rem *, beati Pirminii meritis illud obtinentibus,
ne virtutum gratia sibi in ullo deficeret servienti-
bus.
6. Eodem tempore clerieus quidam, eiusdem
operi architectus, morbo se premente infirma-
tus est. Is languore superante jacuit triduanus,
exceplo tenui spiramento, vitali habitu despolia-
tus. Tertio die finito, fratribus quibusdam coram
illo residentibus, duo angeliei vultus domum
intrantes pueri iuxta infirmantis lectum consti-
terunt, quorum alter utraque manu epistulam
ferens aegrolo ail: Affero tibi litteras vitae et
mortis; elige ex his quod volueris. Hac dextera gero
signa vivendi ; in sinistra claudo terminum in hac
vita manendi. Infirmus, his auditis, ab imo suspi-
rans ait: Lo mundi naufragia semper exhor-
rens elegi abiectus. e38e in domo Dei mei magis
quam habitare in tabernaculis peccatorum. Post
haec verba illum sinistram brevim e surnere stu-
dentem puer alter prohibens : Quid, inquit, agis,
modicae fidei ? Viri sanguinum et dolosi non dimi-
diabunt dies suos ; tu autem, ecclesiae profuturus
exemplo disciplinae, cape chirographum. vitae.
Tunc ille, oculos in caelum levans, ail : Domine, si
non recuso
laborem ;
adhuc populo tuo sum necessarius,
oppressi
et puer e
muro
corruens;
* om. cod.
* cod. debet
* cod. Ob hine
* cod. angu-
lari
vir quoque α
summa turri
praecipita-
tus.
d
* cod. ad
* cod.
colorem
Moribundus
revocatus
ad vitam.
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
52
: LIBER laborem ; fiat voluntas tua. Continuo pueris egre- suburbana devastant, aedificia diruunt, homines D
MIRACULORUM Qiontibus, infirmus ad se reversus visionem fra- inventos verberando cruentant. Quibus visis,
tribus indicavit el eos de incolumitate sua iam urbani portas claudunt, et amaritudine pressi,
* certos laetificavit. Post paucos deinde dies inte- circumquaque decurrunt, nihil tutum aut quietum
» grae redditus est sanitati. satis habentes, mulieres timore insolito perterri- .
ebus, dum sanctorum tae. O facinus impium et crudele! Quae harum * * cod, horum
quarta non ploravit in Rama cum Rachele? Ingeminant
demi. — s ypatifinagrum Longi-pratum g vocabulo deve- — crebros singultus et ululatus multos. Moenia ergo
f 9 nissent, utriusque sexus examine obviam proce- putantes jam terrae coaequari, non suscipiunt
dente, cum piae devolionis odore susceptae sunt. consolari. Sacerdotes autem, cum gemitu ingressi
Missarum quippe sollemnia. fratribus in eodem templum, patientiae populo praebebant exem-
prato celebrantibus, quaedam mulier, corporis plum; prostratique ad sepulerum Dei confessoris,
contagione clauda, cum adminiculo venil; quae poscebant auxilii opportunitatem; et omnipotens
venerationi sanctorum supplicando laerimis ma- Deus immisit hostibus profundissimam caecita-
dens, intercedente Dei confessore, sanitate conva- tem. Nam a iunioribus fratribus agitatis fusilibus
luit totiusque populi gaudia in sui convalentia * campanorum ?, inimiei privati sunt lumine oculo- i
duplicavit. rum, ut vel caecitate in momento percussi, disce-
Dicinttus 8. Recepto igitur in aeternae beatitudinis gre- rent quam tenebrosum cor contra familiam Dei
mort — mium abbate Adelberto, Garemannus Congre- confessoris haberent. Qui accepto ilineris duce,
pes gationis suae praecipuus divina sore inid offieüi vix a vindice ira liberati, in finibus nostris
irrisor, — collocandus apparuit A. Qui oboedientiae iugo sub- nusquam poslea comparuerunt.
ἢ jectus, vestigiis paternis inhaerendo, viam verita- 10. Abbas vero Garemannus, in bonis operibus Aia singula-
tis elegit et iudicia Dei non est oblitus. Sed, sicut vitae consummato cursu*,de reliquo corona justi- — 7/s superni
B pravorum mos est invidere aliis bonum quod tiae remunerando, corporis infirmitate solutus, 2P4trocinii
ipsi habere non appetunt, quidam, antiqui hostis — ex hac luce migravit, stola immortalitatis indu- " jim
malitia perculsi, monasterio boni provisoris dero- tus j. Fuerunt judices monasterii in tempore illo — 7,/oises
* cod. dolore gare coeperunt. Conceptam vero ἃ diabolo* par- quaerendo quae sua sunt, non quae Iesu Christi,
turientes iniquitatem, viros de familia Dei con- — irritantes Deum in adinventionibus suis, ut multi- ,
fessoris despoliatos praesumunt foris trahere, ut plicaretur in eis ruina; quales per prophetam J
eos aut per tormenta disculerent aut gladiis redarguit Dominus dicens : Non ascendistis ex
necarent. Quorum. unus ingemuit, alque acriore adverso, nec opposuistis murum pro domo Israel,
dolore commotus, ait : Heu, heu, sancte Pirmini, wt staretis. in domo Domini. Hi, testamentum
placet tibi quod trahimur, et non nos defendis ?Ad Domini temerarie profanantes, electionis privile-
cuius vocem adversariorum quidam, livore suc- gium demere fratribus meditati sunt. Fratres
census : Quis est ille, ait, quem Pirminium vocas? — vero alterna caritate dimicantes testati sunt, resi-
Bellare Pirminius tuus nescit ; ligneum non igneum — nam. esse in Galaath et malagma in Israel, ut
gladium habens, dormit, numquam vigilans. Post gloria patris filius fieret sapiens. Electo igitur
haee verba, intrante in. illum satana, miser sen- inter se Willimanno, aetate et sapientia sene,
sum perdidit, el miseria praeventus, oculos vivus — patronos ecclesiae virili concordia adierunt, qua-
amisit; postremo morte mala vitam finiens,ani- tinus electio sua faeta impleretur deprecantes.
madversus est scripturam qua dicitur: Ecce nom. — Datores igitur, in negando obstinati, ad extra-
dormitabit neque. dormiet. qui custodit Israel; οἱ meos, quorum dextera eorum repleta est muneri-
iterum : Haec dicit qui habet rhompheam ez utra- — bus, conversi, occulta Dei censura utriusque
que parte acutam; et iterum : Vae qui praedaris, partis terminum mediante, electum abbatem con-
nonne et ipse praedaberis? gregationi statuerunt I. Quo statuto fratres cum k
et alii 9. Alio quoque tempore, beati Pirminii veniente — gaudio redierunt.
nequam, — die natalis, maxima populi multitudo confluebat 41. Singula denarrare longum videtur, quae etadversus
psi oon ad diem magnum festivitatis. Ut. seriptum esL: et quanta Dominus per servum. suum beatum temerarios
'ornbacum tpud z 5 εἶν ἃ COLORIS s : : invasores
confluentibus Cum astarent filii Dei ante Dominum, affuit inter. Piyminium clementer operetur * quanta dilectione dudas de
et ipsi oppido. 408 etiam Satan, viri impii, malitiae suae facibus sibi servientes foveat, superbe in se agentes manl- ^ πα:
insultantes, accensi, seditione orta, concordiam in Dei nomine — festa animadversione terreat, quam gravi pon- —— ς ρα
subita — convenientium disturbare coeperunt. Quapropter dere lyrannidis premat occasionem, quotiens operatur
eaecialé. — vohirma innocentiam custodiens turba, zelo Dei patresfamilias | Cornu a pelunt per tumorem. — ,
fervens, hostes superbe operantes iniquitalem Nama principio sui in hune locum adventus homo j
facto grege eieeit extra civitatem, quatenus illis ullus nec legitur nec habetur inventus pacifico
coactis extra synagogam fieri, lantae gaudia sol- exitu pertransiens stadium vitae, si in sancti pon-
lemnitatis perageret in pace Dei; ut per psalmi- tificis locum non timuit superbire. Quare cum
stam Dominus dicit: Non habitabit in medio haec cotidie non legendo sed videndo * et audiendo *cod.vivendo
domus meae qui facit superbiam. At filiiiniquita- — discamus, particularium. pluralitate relicta, ad
lis, de semine nati Chanaan et non luda, irae generalia redeamus.
depulsionis suae pudorem magni ducentes, maioris 12. Cuonradi ducis z filius in castello Stoufen- Cerei caelitus
invidiae tenebris caecati, ad uleiscendam iniuriam — bure o extrema morte praeventus, ad monaste- perra
Mulier ἡ. Rogationum autem di
claudagress!. ye]iquiae per loca destinata transvectae,
* ita cod.
* cod, cursus
m
certalim se invicem sunt hortati. Exereitu itaque
congregato, omnes in circuitu. vias insidiando a
longe obsederunt. Etenim congregatione fidelium
servata in unitate et in vinculo pacis, cum in sua
rediret diebus consummatis, ad insidiarum pro-
gressa latibulum, invadentibus hostibus circum-
datur, atque rebus despoliatis vita singularum
affecta diverse cruciatur. His ita gestis, sicut per-
verse agenlibus omnia cooperantur in malum,
ipsam urbem everlendam irrumpere nitentes,
rium ducitur sepeliendus. Fratres vero, adventu ἡ 9
feretri audito, cum crucibus et hymnis longius
ab urbe digressi sunt. Interea presbyter quidam,
cum infantis equo aecelerans in urbem, cereos
quattuor incensos candelabris imponit et iam
venienti loculo obviam deportari fecit. Coepta
itaque digressione, candelae in eundo omnes,
vento exagitatae, percepti luminis gratiam perdi-
derunt. Porlitores vero, vicinarum domorum
perscrutati casas, ignis offenderunt omnes immu-
nes.
A
p
Liberatus
energume-
nus,
1
5
* cod. huliter
* cod.
evolutione
et paulo. post
alii viginti
sex.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
nes. Assunt interea fratres cum exanimi corpore,
maerentibus ceroferariis de candelabrorum re-
stinetione. Facta est autem res mira, quam
narro : quia dum feretrum. in praesentiarum
venisset, refulsit sol in elypeos aureos, omnesque
ili cerei, caelitus dato lumine accensi, claro
iubare intuentium oculos reverberaverunt. Quod
omnipotens Deus miraculum evidenter fieri voluit,
ut liquido daretur intellegi, illa anima corpore
exempta inler spiritus beatorum quam laeto per-
frueretur splendore, cereis per se obseuratis, sed
de invisibili flamma praelucentibus, patrocinante
Dei confessore. Manifestata autem divinae virtu-
tis praesentia, haud facile dictu est, quanta fuerit
in Dei laudibus exultatio, quae sanctissimi prae-
sulis meritorum veneralio, quae peccatorum
oborta compunetio, quam dulcis ad emendandas
monasterii offensas impulsio. Officio quoque exse-
quiali puero persoluto, cuncti domum qua. vene-
rant redeunt, ducem demonstratae virtutis gaudio
participant et eius animum de morte sobolis con-
solantes sanant. Nam post paucos deinde dies
ipse ad monasterium veniens, omnem coram fra-
tribus suam inaequalitatem p corrigit, reatus sui
veniam desiderans accepit; qua accepta laetus et
gaudens in sua reversus est.
43. Anno abbatis Willimanni secundo rex
Francorum Henrieus Reni alveum navigio supe-
rans eum magno exercitu Galliam ingressus est q.
'Tune vero christiani cum paganis quos duxerat
viam ineuntes Ieroboam, qui peccare fecit Israel,
depraedantur agros, incendunt villas, viros ac
mulieres trahunt, initiati Beelphegor et. come-
dentes sacrificia mortuorum. Huic ergo consuetae
instantes abominationi, quandam ingre:
siam, suo morem gesserunt tumori, auferendo
omnem oratorii ornatum. servitio divino dedica-
tum. Deus autem ultionum dominus, reddens
retributionem superbis, quendam iuvenem per-
millit corrumpi ἃ Beelzebub principe daemonio-
rum ; qui ad temeranda ingressus est sancta
sanctorum. Illo in terram colliso, gentiles cum
paganis paenitentia ducti, Deo didicerunt esse
perosum, quia domum orationis speluncam fecis-
sent latronum. Iuvenis autem domino suo Augien-
sium abbati in vinculis veniens, consilio eius per
loca sanctorum in via ducitur sanandus ; sed
meritis sanctorum opem ferre negantibus, nulla
precum intercessione ab antiquo eripitur prae-
done. Interea rex Bliesensem provinciam ingres-
in vico Ernestwillare 7 cum ommi sedit
ssj eccle-
sus,
exercitu. Hune abbas Willimannus pro causa
monasterii adiens, sincera devotione susceplus
est ab eodem imperatore. Quem ad regem venisse
Augiensium abbas $ percipiens, cum festinatione
conveniendo eius advolvitur genibus, humiliter *
orans secum ad monasterium ducere dignari
iuvenem furibundum, suae fratrumque orationis
instantia a beato Dei confessore sanandum. Con-
fido, ait, per nostrum communem patronum curari
hunc debere in misericordia Omnipotentis a morti-
fero quo infestatur veneno serpentis. Cuius peli-
tioni abbas benigne annuens, ἃ vinculis solutum
iuvenem suscepit in sua. Qui fremens et spumars
ad monasterium ductus, fusa pro ipso ante sepul-
crum Dei confessoris fratrum oratione cotidiana,
infra aliquot dierum evolutionem * sanatus, ovis
pastori suo iam remittitur in pace liberata de lupo
rapace.
44. Praeterea eiusdem Dei confessoris redun-
dante virtute, promiscui sexus fere viginti sex,
nobis videntibus, daemonis obsidione captivati,
53
singuli in ordine vieis suae reddebantur libertati ;
Were στον; eue uen
g e rauea de mullis tangi-
mus pauca.
15. Anno procurationis Willimanni lertio
mulier quaedam in Hornbacensium urbe, occulto
Dei iudicio praeventa, dextera manu in medium
complicata, aruit manea. Qua infirmitate stupe-
faeta, ad sepulerum Dei confessoris candela
directa, misericordiae Dei fidueiam habens, ingre-
ditur ecclesiam beati Fabiani papae et martyris f,
ipsum invocans voce, ut succurrat sibi, coniuncta
Dei confessoris ope. Tune clementia Redemptoris
per prophetam dicentis : T'unc invocabis et Domi-
nus exaudiet, clamabis et dicet : Ecce adsum, quia
misericors sum. Dominus Deus tuus, sanctorum
meritis fidei succurrit mulieris atque seplimana
exacta pigneribus tutis suscepit dona salutis.
46. Anno incarnationis dominicae millesimo
duodecimo, procurationis Willimanni abbatis
quarto, quadam die fratribus iuxta morem sextae
horae psalmodiam celebrantibus, eaecus quidam
oratorium sanet :oris introductus est.
Ubi diutius in faciem prostratus dum pavimen-
tum rore contriti cordis perfunderet, ]ueis gra-
tiam, quam non attulit, recepit, fratresque in
laude Redemptoris pleni gaudii * tripudio ditavit.
47. Sex deinde diebus evolutis dominicae
resurrectionis sollemnitate instante, ad esum agni
paschalis numerosa populorum frequentia conflu-
xit. Tunc vir ille, ut pro suscepti luminis * emun-
datione Deo grates refe
cis vexillum in manus accepit, ac se sequentibus
fratribus cum. hymnis canoribus ad
beati Fabiani martyris, quo turba
processit. Factum est autem, dum sermo ad
populum pro divini ostensione miraculi fieret,
homo alius,obserata diu aurium testudine surdus,
auditus usum recepit, et gratiarum actiones una
cum adstantibus bonorum omnium tributori
geminata laetitia conclamat.
18. Puer eliam quidam parvulus, à quinto eius
claudus effectus, in
mi confes
t. victoriosissimae eru-
ecclesiam
convenerat,
nativitatis anno mutus et
custodia fratrum mansit. nutriendus. Hie ad
memoriam Dei confessoris ex industria fratrum
consuete veniens, misericordia Dei in se operante,
officium suscepit linguae, reliquo corpore in id
temporis priore corruptela tabente.
19. Praedictae autem annorum ordinationis
quinto nonas maii, inventionem vexilliferae crucis
populo recolente fidelium, puer idem coenobium
sanctissimi pontificis Pirminii ex consuetudine
ingressus, quia. fideliter pulsando pe tit, salu-
tem qua eguit impetravit, ac confirmatis basibus
eius et. plantis, benedicens et laudans Dominum
exilivit.
20. Post haec die sanctissimi pentecostes sexto,
crucis dominicae adventum ad eundem locum anni
recursu praesentante *, populosa sexus utri
que caterva cum crucibus et sanctorum reliquiis
ad gaudia tantae confluxit sollemnitatis w. Ibi
adolescens, cuiusdam patrisfamilias servus, ἃς
memoriam Dei confessoris venil adduelus, qui
infirmitate praeventus visu caruit, mutus et sur-
dus repentina divini examinis sententia percussus
aruit. Hunc ergo, eo quod tantae debilitatis inae-
qualitas v eum vitiavit, dominus suus ad sepul-
crum pontificis nixa stipulatione t? donavit, confi-
dens illum eo efficacius salutem posse consequ!
quo devotius, humanae servitutis nodo solutus,
ingenuae traderetur libertati. Quo ante iumbam
beati praesulis in fide et devolione continue
prostrato,
LIBER
MIRACULORUM
Sanata
mulier manu
contracta ;
caecus visum
recipit,
* cod, gaudio
et surdus
auditum ;
* eL add. cod.
puero muto et
claudo,
primo
loquela,
F
deinde usus
membrorum
restitutus ;
adolescens
mutus et sur-
dus plene
sanatus.
* cod.
praesentate
u
MIRACULORUM
pn
E
circa diei horam nonam, cum fratres
prostrato, 1
consummatis Dei laudibus corpora cibo refi-
cerent, soluta est lingua in locutionis ministerium,
reclusae aures admisere auditum, solae oculorum
fenestrae necdum exclusere densas umbras tene-
brarum. Prostratus iuvenis, ut se impertitum
gemino salutis munere sensit, praevio ad ostium
ecclesiae baculo repsit, matrem suam iugiter
vocans. Exierunt interea de refectorio fratres ; qui
huiusmodi vigore miraculi abundantius refecti,
non facile dictu est quanta. corporis exultatione,
quanta mentis iubilatione praeconia Christo sol-
vebant. Tune misericordia omnipotentis Dei, qui
se diligentes semper diligit, se glorificantibus assi-
stens cooperando succurrit, plebis suae conven-
tionem triplo laetificans iubilo, clausa oculorum
]umina aperuit caeco, quem paulo [ante] instau-
ravit ex muto et surdo. Putasne eum quo gemitu
quantaque devotione Gloria in ercelsis Deo ceci-
nerunt, qui per saeri pontificis merita tot in uno
homine divini muneris videre miraeula merue-
runt ? Fit fletus fratrum prae gaudio, laus populi
pro triumpho; funduntur ex intimis praecordiis
grata. suspiria, tripudiant laetifico gestu. euncto-
rum corpora, non valentium invenire. quibus
motibus exprimant percepta gaudia.
ANNOTATA.
a Er cod. Bruz. 206, saec. XLI extr. vel XIII.
Cfr. supra, Comment. praev., num. 320. — Quam
prius admiserat cl. G. Wattenbach. opinionem. in
praeclaro suo. opere de fontibus historiae Germa-
niae (1), eundem. scilicet. scriptorem. esse Vitae
secundae οἱ libri Miraculorum, iam videtur. dese-
ruisse (2), et merito quidem : nam, ut notat cl. Hol-
der-Egger (3), scriptor. Miraculorum nec usquam
indicat se Vitam edidisse, et modus dicendi ac nar-
ratio in utroque opusculo multo dispares sunt.
Eodem quidem tempore vixerunt, sed. Vita secunda
aliquot. annis ante librum Miraculorum. conseri-
ptus est. (4). -Delectatur sane subinde et. scriptor
Vitae secundae incisis in fine consonantibus (5),
sed longe saepius et magis affectato scriptor Mira-
culorum (6).
b. Titulus hic non est praefizus ipsi libro Mira-
culorum, sed legitur in summis foliis, eadem manu
descriptus quae descripsit textum. Scriba autem
quidam saeculo XIV vel XV praemisit inepte
capitulo 1 (ordo capitulorum in codice numeris
nolatus non est, sed. singulorum exordium signa-
tum. littera. maiori descripta minio) hanc inscri-
plionem minutis litteris : Incipit prologus in vitam
beati Pirminii, ef capitulo 2 (quod tamen est pars
prologi, sed in codice exhibetur ut exordium narra-
(1) Deutschlands Geschichtsq., ed. IV, tom. 1, p. 301. —
(2) Eiusdem operis ed. V, tom. 1, p. 348. — (3) M.G.,
tom. XV, p. 21, not. 1. — (4) Gfr. supra, Comment praev.,
num. 12-14 et num. 90. — (5) E. g. Vit. II prolog. — (6) Mirac.
cap. 2, paulo post init. utque ad fin.; cap. 3 med. ( Plebis...)
usque ad fin.; ete, — (7) M. G., ser. in-f^, Dipl., tom. I,
p. 578. — (8) Forcellini, ed. De Vit, tom. II, p. 247, col. 1,
num. 14 ; cfr. Cang. Glossar. tom. II, p. 409, col. 1 extr.
— (9) Forcellini, ed. De Vit, tom. I, p. 584, col. 1 extr. —
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
tionis, prima littera H valde ornata et adeo ingente D
ut. linearum quattuordecim spatium occupet) : In-
cipit vita beati Pirminii episcopi et confessoris.
c Nomen Adalberti abbatis Hornbacensis legitur
in diplomate dato ab Ottone I imperatore die
1 decembris anni 972 (1).
d Cochlea est scala tortuosa. cochleae instar (8).
Cochleas Aoc loco designare censeo scalas mobiles
in modum cochleae dispositas.
e Id est epistulam (9).
f£. 1d est feria quarta (10).
g Lengelsheim. (9), septem fere | chilometris
distans ab. Hornbaco (Neu-Hornbach) ad. meri-
diem, aliquantum orientem versus.
h Abbas iste Garemannus ex aliis documentis
motus non est.
i Campanum neutro genere legitur etiam in Vita
secunda, cap. 15, et apud alios non paucos scripto-
res medii aevi (11). Prius in codice scriptum erat
campanarum, sed prima manu erasa. est littera a.
et substituta. o.
j Anno 1008 vel. 1009, ut liquet ex cap. 16.
k Et hic abbas Willimannus aliunde prorsus
incognitus est.
1 Haec vox eodem sensu hoc loco usurparividetur
quo in infima latinitate solet vor seniores. lta
etiam inferius, cap. 20.
m Jd est Hornbach. Horn enim germanice cornu
significat.
n * Filii, ut videtur, Conradi I ducis Carin-
thiae, qui ipse anno 1036 dux Carinthiae constitu-
tus est ,, (12).
o Iuzta vicum Stauf, leuca cum dimidia distan-
tem. ab. oppido. Góllheim ad. meridiem. Ducibus
Carinthiae locus sepulturae erat coenobium Horn-
bacense, quia. ab ipsius conditore Wernhario domus
suae originem repetebant (13).
p 4d est iniquitatem (14).
q De hac expeditione anno. 1009 ab Henrico II
imperatore im Lotharingiam — suscepta videsis
Hirsch, Jahrbücher des deutschen Reichs unter
Heinrich II, tom. IT, p. 280 sqq.
r Vulgo KErnstweiler, i» pago Bliesgau, leucis
duabus Hornbacho distans ad. septentrionem.
s Augiae divitis scilicet, quoniam moz S. Pirmi-
nium vocat nostrum communem patronum.
t. Ecclesia parochialis oppidi Neuhornbach. Cfr.
Frey, Beschreibung des baierischen Rheinkreises,
tom. IV, p. 132 (15).
u Locus obscurus. Cum cl. Holder-Egger opinor
agi de quadam sollemnitate die sexto hebdomadae
pentecostes celebrata, ubi crua in processione porta-
batur (16).
v. Id est infirmitas (17).
w Id est subscriptione (18).
(10) Ibid., tom. V, p. 282, col. 2. — (11) Cfr. Cang. Glossar .,
tom. II, p. 59, col. 2 med. — (12) Ita Holder-Egger ad h.l. —
(13) Crollii Orig. Bipont., part. τα, $ 12, cit. ap. Mone, ad
h. 1. — (14) Gfr. Cangii Glossar., tom. Il, p. 784. — (15) Ita
Mone, ad h. 1. — (16) Cfr. Cangii Glossar., tom. lI, p. 678, col.
1.— (17) Ctr. Cang., loc. cit. supra, not. 14.— (18) Cfr. ibid.,
tom. VI, p. 376, col. 2 p. m.; Pardessus, in periodico Bibli o-
thàque de V École des Chartes, ser. I, tom. II (1810-1), p. 425
sqq.
OFFICIUM
DIES TERTIA NOVEMBHIS. 25
OFEICIUM:S. PIRMINIL
Documentum hoc ad maiores nostros misit saepe iam laudatus P. Mauriti
: cun 1 TSADEITONT 1 ' Mauritius Chardon, hac praemissa
inscriptione : Officium SB Pirminii Epi et Conf., quod olim choro Augiensi usui erat, E: τ ΕΝ
membranaceo bibliothecae Augiensis. (Cod. Brua. 8931.)
Ad Vesperas.
ἢ. O quam laudanda huius saneti sollemnia,
quem ob virtutum insignia eaelorum laudant
agmina *. Ὁ Pirmini, divino iunge lumini eunctos
hic congregatos. Y. Ut apud te in patria fruamur
Dei gloria. Ὁ Pirmini. Evang. Ant. O lumen
splendidum, sanete praesul Pirmini, o lucerna
lucens in conspectu Domini, o gemma sacerdotii,
tu pater monachorum, qui patris Benedicti regu-
lam bene norunt: omnes nos trahe propere ad
gaudia caelorum, quos libi cernis psallere hos
plausus canticorum.
Ad Matutinum. Invitatorium.
Voce cordis resonemus, Regem regum adore-
mus *, qui sanctum hunc Pirminium choris iunxit
caelestium.
In I. Noct.
Ana. Beatus Pirminius in via peccatorum non
stetit, sed in seminatione verbi divini viam dis-
suasit peccandi. Ana. Constitutus praesul iste ad
verbum Dei praedicandum genti adhue in fide
hebeti, ne iterum traderetur ritui gentili, quo fre-
mebat. Ana. Deus caput eius exaltavit, qui non
solum apud aulicos, verum eliam apud egenos
peregrinosque longe ac late innotuit. Ana. San-
ctum suum mirificavit Dominus, quem in domorum
Dei construetionibus devotum fecit οἱ sedulum.
Ana. Introivit in domum suam sanctus Dei cultor
et melliflua praedicatione populum sedulo attra-
hebat. Ang. Omnia eius pedibus nonne erant
subiecla, cum ex insula, Augia vocitata, hor-
renda portenta variorum atque inauditorum ver-
mium de altera parte serpendo sua praesentia
stagni gurgitem petierunt?
τ. Landemus Dominum in beati antistitis meri-
tis gloriosis, qui in hae vita sub Theodorico rege
Francorum * Meleis castello pastoralis curae epi-
scopatum egregie retinebat. Y. Beatus enim homo
qui inventus est sine macula. Meleis.
ἢ. Deus enim super cuneta illius opera. dispo-
nebat: * Eius nam sacrum officium et mysticum
ad vota. ministerium dirigebat. Y. Quoniam dili-
gentibus Deum omnia cooperantur in bonum.
Eius nam.
B. Vir nobilis, nomine Sintlas, genere Ale-
mannus, per multa. sancta loca et sacra coenobia
humilesque et Deo dignas orationes, usque ad
locum pervenit, in quo sanctum invenit Pirmi-
nium: * Qui ab eo honorifice susceptus est. Y. Iu-
stum deduxit Dominus per vias rectas, e ostendit
illi regnum Dei. Qui ab.
B. Cunetis igitur necessariis rite peraetis, no-
clem sanctam in divinis transegere colloquiis, el
crastino insignis Dei praesul * Uberrima sparsit
populo documenta. Y. Utramque linguam. roma-
nam seilicet et Francorum, oplime sciebat. Uber-
rima.
In II. Noct.
Ana. Curam pastoralem sine crimine is tene-
bat, et in tabernaculo Domini frequentius habi-
tabat, requiescitque in monte sancto eius. Ana.
Cultum divinum Dei servus intentius affectabat ;
ideireo desiderio magno, quod Dominus ei tri-
buebat, decem non cessavit monasteria ordinare.
Ana. Inclitus vir Sintlas dixit ad beatum praesu-
lem : Insula, quam cernis, vermibus plena sca-
turit: ideireo nunquam homo in illam ausus est
intrare. Qui respondens ait : Domini est terra et
plenitudo eius. Ana. Insula ista, ex quo intravit
in eam Christi praesul, facta. est salubris aere,
iucunda. flumine, terra fecunda, arboribus nemo-
rosa et vineis uberrima ; quoniam non est inopia
timentibus eum. Ana. Flumen Dei repletum est
aquis, dum sanctus Dei praesul gratiam a Deo
sibi praestitam in alios copiosius effundebat. Ana.
Magnificata sunt. opera Domini : nam unde tanta
monstra diabolici figmenti ilico evanescere facie-
bat, postea inde multa milia animarum in amoe-
nissimos hortos caelestis Ierusalem usque in ulti-
num diem non desinit advocare.
ἢ. Audiens vir nobilis Sintlas praesulem bea-
tum Pirminium salubrem doctrinam populo exhi-
bere,* Ubertim lamentans quod in sua patria tali
non gauderet pastore. V. Igitur sanctum Pirmi-
nium enixe rogabat ut aliquantulum temporis in
sua conversari patria dignaretur. Ubertim.
5j. Vere felicem praesulem, qui dum orabat, ba-
culum suum nulli materiae acclivem in limpido
erectum statuit pavimento : * Quem interim aeris
obsequia ad firmandam plebis fidem immobilem
tenuerunt, Y. Donee eum manus ab oratione sur-
gentis episcopi inclinaverunt. Quem.
8. Tali Romanus episcopus pereussus miraculo,
citissime misit se ad vestigia sancti antistitis, ve-
niam deprecans de verbo quod ignoranter protu-
lit erga illum, * Quia ante signum factum talis non
aestimabatur qualis postea Dei nutu ostensus est.
y. In alternos se inclinaverunt amplexus amantes
osculoque sancto. Quia.
5. Inelitus vir Sintlas, nimium laetus, * Deo gra-
tias egit, qui illi tantum talemque ostendit patro-
num. y. Non est inventus similis illi, qui conserva-
ret legem Excelsi. Deo.
In III. Noct.
Ana. Gaude, felix Augia, cum laude haec sol-
lemnia sancto tuo Pirminio, qui motus zelo nimio,
radicitus te paravit, ad laudem Dei te formavit,
ut consors tu sis omnium Deo laudem canentium.
Ergo iugi laude psalle, ut te Deus de valle per
sanctum hunc Pirminium iungat choris caele-
stium.
B. Erat insula, quam Sintlasowa vocabant,
diris repleta serpentibus, quam vir Dei Pirminius
manibus propriis aliisque iuvantibus * In tribus
diebus pulchrum campum perfecit. y. In hae po-
stea vivo Deoet vero amoenam aedificavit domum,
et
Ρ
OFFICIUM
56
et suorum alumnorunt contubernium dimisit iu-
cundum. In. E
f. Locus iste, ex quo die intravit in eum Christi
praesul, factus est. salubris aere, terra fecundus,
vineis uberrimus et arboribus nemorosus ; * Ideo-
que delectat in eo vivere qui ibi Deo regulariter
debent servire. Y. Mirabilis Deus in sanctis suis, n
loco isto mira atque miranda peregit. Ideoque.
8. Wernharius vir nobilis, alta ortus Francorum
prosapia, audito rumore sancli viri, eum ad se
accersiri praecepit, ei spondens * Ut ubicumque
eligeret, ibi proprium locum ei daret ad servitium
Dei perpetualiter prosequendum. y. Multa loca
propria in circuitu iacentia ei coepit monstrare.
Ut.
f. Christi servus Pirminius, iam sibi cernens
tempus imminere quo agonum suorum praemia
in caelis reciperet, venit in locum quem vocant
Gamundium : * Ubi post multas virtutum opera-
tiones laborum suorum aeterna adeptus est prae-
mia. Y. Haec requies mea in saeculum saeculi,
hic habitabo. Ubi.
Ad Laudes.
Ana. Factum est ut multitudo populi ad virum
Dei conflueret, sacrae confirmationis rogans ma-
nus impositionem, quam et prolixe agebat, ut
ampullis exhaustis oleum sanctum deficeret.
Ana. Videns venerabilis vir Dei oleum deficere :
Curre, inquit. ministro, velocissime ad monaste-
rium, plus nobis de sancto oleo allaturus. Ana.
Minister vero volens eius iussa adimplere, appre-
hendens ampullas, et. intuens in eas, vidit ipsas
oleo sancto repletas. Ang. Tunc ampullarum
portitor recurrens ad episcopum ait : Non est ne-
cesse, senior dilecle, ad coenobium reverti, quia
lecythi euneti sancto oleo sunt referti. Ana. Mise-
ricordia igitur omnipotentiae divinae per inere-
mentum visibilis chrismatis ostendit quod vivifica
saneti Spiritus unctio per manus tanti sacerdotis
invisibiliter emanavit.
Ad Benedictus.
Antiph. O inter, caeli, curiae tuae nune fulgent
atria; nam nostrum sanctum praesulem, qui mun-
dumliquit exulem, ad te traxisti hodie. O Pirmini,
iuva pie.
In 2!* Vesp. Ana Evang.
O Christi pietas, quam investigabiles sunt viae
tuae largifluae pietatis, qui nostrum sanetum Pir-
minium non solum in eaelis speciali privilegio
decorasli, [sed] etiam in terris dulcem, dilectum
alque affabilem omnibus praebuisti.
DE SANCTO PIRMINIO EPISCOPO.
Lectiones ad Matutinum in festo S. Pirminii' D
[I.] Pirminius, Francorum sanguine oriundus,
Meldis apud Gallos in lucem prodiit. A prima
aetate, cum artium tum pietatis studio probe iam
imbutus, Sancti Benedicti instituto se addixit,
assiduoque virtutis exercitio in eoenobio Saneti
Mauri abbatis ad Ligerim eo usque progressus est
ut ad episcopatum Meldensem eveheretur. Quem
sanete prudenterque administrans, in praedica-
tionis officio suae eloquentiae, qua plurimum pol-
lebat, vi ac suavitate omnes longe lateque dissitos
ad se attraxit populos.
[Ir] Post hanc praeclaram operam Romam
contendit pro impetranda fidei, in. Alemannia
multum iam laborantis, qua stabiliendae qua aliis
in locis propagandae potestate. Qua obtenta, in
Franciam reversurus, pervenit in Alemanniam
ad insulam Rheno laeuque ambitam, posteris
Augiam Divitem appellatam, quam serpentibus
aliisque huius generis virulentis vermibus totam
scatentem, lignea cruce armatus et precibus ad
Deum fusis expurgavit, atque ibidem loci mona-
sterium exstruxit, fontemque pio a Deo postulatu
impetravit, febricitantibus hodieque apprime
salutarem.
[|IIL] Rebus ita feliciter gestis coepit viri
nomen passim inclarescere, locus frequentari,
mortalium multi monasticae vitae studio ad eum
confluere, sub huius abbatis ab iisdem iam electi
imperio vitam agere, virtutum exercitio ad reli-
giosi hominis perfectionem eniti, Deique servitio
se totos impendere. Interea loci ipse ad Carolum
Martellum adductus, Augia insula atque aliis vici-
nis pagis ab eo donatus inque eorum possessio-
nem immissus, aliquandiu tranquillam eum suis
duxit vitam. Non tamen multo post Theobaldi
Suevorum ducis factione ex Augiensi insula pul-
sus, conslituto in vicem abbate Ethone, ipse in
Alsatiam migravit, in qua, ut et in aliis regionibus,
plura construi fecit monasteria.
[rV.] Novissime vero a Wernhero, nobilissimo
e Francorum gente dynasta, accitus, monasterium
illustre ad Gamundium, Hornbach vulgo dictum,
loco perquam opportuno aedificavit ; ubi dum
ipse concionibus pro more habendis sacramen-
tisque populo administrandis frequentem navat
operam, evenit aliquando ut chrismate inter con-
firmandum deficiente, ampullae denuo fuerint
repertae divinitus repletae. Ab actione tandem
quiescens, decurso aetatis stadio, ad contempla-
tionis studium se totum contulit, eui ardentissime
addictus, non multo post tamquam miles emeri-
tus ad praemium evocatus, obiit in dicto monast e-
rio Hornbach tertio calendas * novembris, circa
annum septingentesimum quinquagesimum ; ibi-
demque terrae mandatus est, miraculis gloriosus.
DE
TEMPORE
INCERTO.
S, Odradae
Vitam,
conscriptam
anno 1304,
B
exhibent
codices tres
saeculi XIV
et saeculi XV
et apographa
quaedam
recentiora,
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
51
DE SANCTA ODRADA
VIRGINE
BALAE IN CAMPINIA
COMMIEN'rAXKIUS PRAEVIUS
$1. S. Odradae mentio apud martyrologos. De eius Actis. Quo
tempore vixerit.
4. Alemium vicus est Brabantiae septentriona-
lis, olim. dioecesis Leodiensis,
non procul a civitate Silvaducensi, inter septentrio-
nem. οἱ orientem, Mosae flumini insidens. Praeci-
puo ibi cultu honorata. est inde saltem. ὦ saeculo
decimo tertio S. Odrada vi
bus martyrologis incognitam,
4 novembris, Molanus vero ad diem 3 eiusdem men-
nunc. Silvaeducensis,
rgo, quam, antiquiori-
Grevenus ad. diem
sis annuntiarunt. Molanum secuti sunt. Canisius
seu Walasserus, Saussajus,
nus. Porro quaecumque apud eundem Molanum in
Indiculo sanctorum Belgii (I) et inter Natales
sanctorum Belgii (2) e inde apud alios (praeter ea
quae ad cultum spectant) leguntur, excerpta. sunt
er Vita quam anno 1304 ex traditione orali εἰ
picturis in ecclesia
Ferrarius et Castella-
Alemiensi tunc exstantibus,
amissa. Vita antiquiori, conscripsit (3) anonymus
quidam stilo satis imperito et nimis inflato dicendi
genere.
3. Vitam hanc
dus Legendarii cuiusdam
Trudonis, cui ecclesia Alemiensis subiecta erat (4).
saeculo XIV exarati, inter codices bibliothecae Aca-
demiae Leodiensis olim sub numero 58, nunc 210 ;
rhibuerunt nobis tomus. secun-
in monasterio Sancti
et alterum Legendarium monasterii Corsendoncani
Turnholtum, saeculi XV, nunc bibliothecae
Uterque tevtus mire
prope
regiae Bruxellensis cod. 858.
concordat, ut facile conicias alterum. €
fuisse descriptum.Quibus adiungendum breviarium
Alemiensis, folio-
in
p altero
antiquum ecclesiae. collegiatae
rum 166 maioris formae, nunc asservatunm
archivo ecclesiae Sancti Petri in. civitate Silvadu-
censi ; unde Vitam S. Odradae, in lectiones novem
distributum, vulgavit. v. v. Ludovicus Henricus
Schutjes (5). Desideratur in eo codice Vitae prolo-
gus el numerus ultimus, et. multa passim in €a
notanda occurrerunt menda.
3. Praesto nobis praeterea fuerunt duo apogra-
pha eiusdem Vitae in codice olim musei Bollandiani
nunc bibliothecae regiae Bruxellensis 8931, ex
secunda parte Hagiologi Brabantini in monasterio
— (2) Pag. 240. — (3) Cfr. infra. Vit. prolog.
— (4) Ctr. infra num. 6. — (5) Kerkelijke geschiedenis van
het bisdom 's Hertogenbosch ('s Bosch, 1870-76, 5 vol. in-8),
tom. I, p. 345. — (6) Schutjes, tom. V, p. 93, — (7) Cfr. infra,
num. 14, — (8) Hunc pa sim designabimus nuneupatione
Lib. Dilleni. — (9) En huius Incubrationis integer titulus :
Het. leven van de H. Maegd Odrada, geviert wordende den
derde November, Patroonnerse tot Millegem gelegen tusschen
de vryheyd van Gheel en Moll, beschreven int lateyn door den
Eerw. heere Ioannes Gilemannus... in het 2c deel van zyne
Hargyologue (sic) van brabant in het jaer 1304 opgezogt en
in het vlaemsch getranslateerd door den Eerw. heer Ioannes
de Rover, pastoor tot Macharen in het jaer 1682. — En om
t' zelve beter bekent te maken aen de devote geloovige«-. door
den druk ter oorzake van de oude gevonde fontyne en haer
Novembris. Tomus LH.
(1) Pag. 58.
Rubeae Vallis a Gilmanno. (ob. an. 1487) collecti
desumpta. (unde perperam apud nonnullos Gil-
mannus eius Vitae auctor. dicitur). Haec ab exem-
plaribus modo citatis discrepant solummodo satis
frequenter occurrente verborum praepostero ordine
et quibusdam correctionibus seu potius adulteratio-
nibus, quarum nonnullae ipsi Gilmanno, aliae
scriptori alterius apographi imputandae videntur.
Denique ante hos quadraginta fere annos tertium
apographum ex codice Rubeaevallensi descriptum a
Toanne Antonio Snijders, monasterii. Corsendon-
cani suppriore et ab. eodem amissum ad. Ioannem
de Rover parochum vici Macharen. in. Campinia
anno 1679-1717 (6), in domo pastorali
invenit v.v.
Millegemensi
P. I. Dillen, tunc vicarius parochiae
Moll, et ipse accurate descripsit, variantes lectiones
adiecit ex quarto apographo, quod. erat penes eun-
dem parochum Macharensem, a. Servatio abbate
Averbodiensi anno 1681 accepto (1), et cum docu-
mentis de cultu S. Odradae ac notis praedicti
Toannis in uno libello compactum transmisit ad imu-
ubi libellus iste (8) adhuc servatur.
S. Odradae flandrice
laudatus
seum nostrum,
&. Legendam latinam
loannes
expressit anno 1682 supra
de lover, gqparochus in. Macharen. et paucis post
annis metro conclusit eodem idiomate canonicus
quidam Ghelensis (9) ; sed mon. compe ri haec typis
edita fuisse. Nostris diebus ex ea Vita metrica alte-
ram soluta oratione vulgavit C. Mangelschots (10).
Novissime vero de vita et εἰμι S. Odradae absolu-
tissimum libellum ediderunt vv. vv. A. Geboers et F.
Van Olmen, sacerdotes dioecesis Mechliniensis (11).
5. En tibi Vitae illius summarium. Odrada,
Seapis (vulgo Scheps, qui vicus est parochiae de
Baelen, prope Moll) gqarentibus nobilitate et divitiis
«Hana. virtute insignibus nata, a
celluit.. Adolescentior
atque etiam chri.
puerilibus annis pietate &m
facta, cum propter pulchritudinem el alias egregias
dotes « multis nobilibus ad nuptias sollicitaretur,
hos omnes sprevit et virginitatem Christo sponso
servare elegit. Mox vero, matre mortua et patre ad
kragtig water in t'jaer. 1686, in Rym-digt. gestelt door
Iudocus Coene, Canonik van Gheel, in het jaer 1688, bestaet
uyt eene voorrede of den prologus van Tilemannus en 24
liedeken sluyt den geheelen opstel. Opuscu-
]um constat paginis 32 in-12*, quarum singulae 24 versus
hexametros continent ; carmen adiectum. versibus 162
absolvitur. Lib. Dilleni. — (10) Leven der heilige maegd
Odrada, gevierd wordende te Milghem, by Moll, den derden
norember ; byzondere patroonesse tegen kwade oogen, alle
ziektens van menschen en vet. Getrokken uit. eene oude
berymde Levensbeschrijving dezer Heilige. Door C.
M [angelschots]. Meerhout-Gheel, 1854, 16 pp. — (10) De
H. Odrada van Baelen, haar leven. en hare vereering.
Mechelen, 1891.
capittels en een
8 secundas
C. D. S.
vernacule
autem
libelli tres.
Ε
Huius Vitae
compendium.
AUCTORE
C. D. S.
Utrum
sancta
floruerit
saeculo VIII
58
secundas nuptias transgresso, multas a. noverca et,
huius suggestione, a. patre tulit iniurias; immo,
quadam die, dum lota patris eius familia ad
annuam. dedicationis ecclesiae Millegemensis me-
moriam celebrandam tenderet, ipsaque equum, quo
ad. illam. sollemnitatem deveheretur, sibi. efflagi-
taret, iussa est ut aliquem deligeret et sterneret ez iis
qui solius pullorum propagationis causa in pascuis
magno numero alebantur, freni scilicet. omnino
insuetis adeoque efferatis ut nonnisi cum. ingente
vitae periculo ad eos accedere. cuiquam. liceret.
Tntrepide tamen locum uli conclusi erant ingressae,
equi subito mansuefacti. certatim. et. quas! venera-
bundi se. virgini offerunt. Quorum uno er prae-
stantioribus. delecto et. instrato, mor rapido. sed
suavi cursu. patrem, qui miliarii iam spatio prae-
cesserat, attigit. Qui prodigio obstupefactus et in se
reversus, moz ipse equo desiliit et ad filiae pedes
gqrostratus veniam petiit, deinceps ab omni iniuria
illam immunem fore pollicitus. Eadem die alterum
in gratiam virginis miraculum divina omnipotentia
operata. est, fontem. ex arenosa gleba. ad. eius preces
eliciendo, cuius aqua et ad morbos pellendos effica-
citer adhibita. fertur. Brevi autem post Odrada in
morbum incidit, et extremis Ecclesiae. sacramentis
munita, piissime obiit. Cuius corpus, ut ipsa roga-
verat, plaustro impositum, duobus iuvencis commit-
titur quo Deus eam sepeliri. vellet deducendum,
ac recto itinere defertur ad Alemium villam ; ubi ab
Ottone comite reverenter. susceptum est et. sepulcro
mandatum, quo loco pulcherrimam ecclesiam idem
Otto aedificavit atque clero et aliis ministris decen-
tor instrucit. Deductio autem illa virginei corporis
prodigio non caruit :
una currus funebris rotarum
casu. illisus, repente reviruit. €t crevit in arborem.
Crebris praeterea sanitatum miraculis ad. Odradae
tumulum concessis, gloriose im caelis
nam truncus quercinus, iam
dudum arefactus,
ipsam
regnare divinum numen demonstravit.
6. Haec quam vere narrata. sint, difficile est
dictu. Etenim, quod. supra indicavimus, profitetur
seriptor anonymus (quem monachum fuisse Trudo-
nensem ex. moz dicendis facile conicere licet) sibi
anno 1304 Vitam. S. Odradae concinnanti solos
fontes ad manum fuisse traditionem popularem et
tabulas pictas quibus decorata est Alemiensis eccle-
sia: quos sane certo purissimos nemo secure assere-
rit ; nec aliunde ullum nobis documentum suppetit
quo narrationis sinceritas confirmari queat. Quin
immo neque quo circiter tempore vixerit S. Odrada,
hactenus definitum est, aliis eam saeculo VIII (1),
aliis saeculo X, XI vel. XII floruisse. contenden-
libus. Pro qua posteriori opinione praecipuum
argumentum desumitur ex mentione, in fine Vitae(2),
Ottonis comitis, qui ibi refertur Odradae corpus
suscepisse Alemii, illudque sepulturae mandasse et
in loco sepulturae basilicam aedificasse, quam. ea
bonis suis ditavit. Iam vero habemus diploma
a Paschali II R. P. datum die 25 maii anno 1107,
quo privilegia et possessiones monasterii. Sancti
"Trudonis confirmantur, et. inter. has. recensetur
allare de Aleym (3). Circa eadem autem tempora
reperiuntur. advocati vel. subadvocati monasterii
Sancti. Trudonis fuisse Otto comes Durachiensis
et aller. eiusdem nominis, prioris nepos. Otto scili-
cet I, comes et advocatus vel subadvocatus βιὸς
scripsisse legitur. chartis Trudonensibus annis
1055, 1059, 1060, 1065 et 1080 (W) ; Otto II, annis
(1) Ita nominatim Castellanus et Butler. — (2) Num. 12.
— (3) Cartulaire de Saint-Trond, publié par Ch. Piot
(Bruxelles, 1870), tom. I, p. 31. — (4) Ibid., pp. 17, 19, 20,
DE SANCTA ODRADA VIRGINE.
1138, 1140, 1141, 1142 (5) ; et praeterea in chartu-
lario Trudonensi servatum est diploma anno 1146
ab Henrico IT imperatore pro monasterio datum (6),
ubi haec leguntur : Nostris itaque temporibus illu-
stris comes Otto Durachiensis.. ecclesie beati
"Trudonis, in usus fratrum inibi Deo servientium,
fondum possessionis sue Aleym, eum ecclesia
dotata et familia et universis eius. pertinentiis
et terminis in terris et aquis, pro suis universeque
domus sue peccatorum remissione, sie tradidit
sicut ἃ predecessoribus suis relictum sibi vivens
libere tenuit, tantumque advocatiam heredibus
suis possidendam reliquit, quam non longe post
lempore gener eius Godefridus comes et filia
Juliana ecclesie beati Trudonis prompta devotione
tradiderunt. Quorum larga donatio ut rata et
inconvulsa perseveret, efc.
7. Hoc argumento rem plane confectam non cen-
sent. prioris opinionis fautores. Etenim loco citato
Vitae S. Odradae perspicue indicatur Otto ille
comes occasione suscepti el. tumulati in vico Alem.
sanctae virginis corporis ecclesiam primum aedifi-
casse, allare vero de Aleym, quod. Paschalis ΠῚ
coenobio Sancti Trudonis asseruit, ita huic attribu-
tum. est. pontificio diplomate ut in eadem ecclesia
decedentibus clerieis liceat abbatem. substituere
monachos (7), ac proinde antequam ecclesia illa in
possessionem monachorum venerit, iam in ea mini-
strabant. clerici, nec ulla. ratione probatur id. non
perseverasse inde a saeculo VIII. Et similis respon-
sio opponitur verbis cilatis ex diplomate. .Hen-
vici IT: nam ecclesia illa dotata quam Otto Dura-
chiensis, huic imperatori aequalis, monasterio
Trudonensi tradidit, potuit sane iam a tribus vel
quattuor saeculis Alemii exstitisse. — Verum, ut in-
genue fatear quod. sentio, hae responsiones nequa-
quam mihi videntur elidere vim argumenti. Potuit
enim. Paschalis 11, ubi ecclesiam Alemensem attri-
buit coenobio Sancti Trudonis, statuere ut in eadem
ecclesia decedentibus clericis liceat abbatem sub-
sliluere monachos, etiamsi ecclesia. ante paucos
annos primum fundata. fuisset et collegium cano-
nicorum in. ea institutum; idque et potiori ratione
valet de confirmatione Henrici LI imperatoris. Cum
itaque documentis certis demonstretur Otto aliquis
Durachiensis ecclesiam. collegiatam iure proprie-
tario donasse coenobio T'rudonensi, neque ez altera
parte ulla. afferatur. atio alicuius. momenti ut
Odrada saeculo VIIIvizisse censeatur, non est cur
gratuito. fingamus eodem hoc tempore exstitisse
alium Ottonem comitem Durachiensem, cuius me-
moria usque ad annum 1304, quo Vita S. Odradae
conscripta est, sola traditione orali servata fuisset.
8. Sed et notatu valde dignum est, tam in Vita
quam in diplomate Henrici LI eadem loquendi for-
mula ecclesiam Alemensem dici dotatam. ab Ottone,
et cum in privilegio Paschalis 1I sermo sit de cleri-
cis ecelesiae deservientibus, in quorum locum succes-
suri sint. monachi, in. Vita etiam veferri illam ab
Ottone cleris et ministris insignitam. Unde vehe-
mens oritur. suspicio, quin et mihi viz: dubium ap-
paret, quae hoc Vitae loco referuntur hausta esse «
scriptore ex illis ipsis diplomatibus, in chartulario
"Trudonensi procul dubio asservatis. Sane credibile
non est ex diuturna orali traditione vel ex picturis
in Alemensi ecclesia prostantibus (quos solos fontes
sibi adfuisse protestatur in. Vitae prologo) (8) inno-
tuisse ipsitum nomen comitis qui corpus S. Odradae
39, 95, 96, — (5) Ibid., pp. 47, 56, 61, 63. — (6) Ibid., p. 68.
— (7) Ibid,, p. 31. — (8) Cfr. Vitae Prolog.
sepelierit
D
an saeculo XT
exeunte aut
ineunte XII,
quod poste-
rius videtur
potius indi-
care Vitae
scriptor,
adhuc incer-
tum est.
extremo
saeculo XVI
sanclae virginis honorem fundata. — Praeterea,
secundum. opinionem scriptoris Vitae S. Odra-
dam obiisse extremo saeculo. XI vel ineunte XII
aliquatenus forte confirmat narratio illa eiusdem
scriptoris de quercu quae reviruit ex attactu car-
enti quo vehebatur sanctae virginis corpus (1). Cui
seilicet subiungit haec verba : quam arborem qui-
dam adhuc in carne manentes se vidisse te-
stantur. Unde colligitur. quercum illam vetustate
deperiisse circa annum 1250 vel paulo ante. Porro,
quamvis nonnullae eius generis arbores quadrin-
gentorum vel quingentorum annorum aetatem atti-
gisse referantur, longe tamen plerumque centesi-
mum et quinquagesimum annum non excedunt. Inde
igitur rursus deducimur ad exordium saeculi XII,
quo arbor quasi novo ortu donata fuerit.
Ceterum libenter fateor anonymi nostri auctori-
tatem, quod. spectat ad Odradae aetatem. definien-
dam, levissimi esse momenti, quippe cui. nulla ad
id ipsum certa praesto fuerunt monumenta. Itaque
adhuc sub iudice lis est.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A. sepelierit tum particularia illa de ecclesia ab eo in
59
autem exploratumque est ex authenticis, sacrum.
eius corpus in Alemo districtus Maeslandiae sub
ditione abbatis divi Trudonis in Hasbania, Leo-
diensis olim, iam Buscoducensis dioecesis, qua-
dringentis et amplius annis incorruptum multis-
que miraculis clarum. permansisse; sed tetricis
ingruentibus bellis, ut furori depraedantium sub-
traheretur, defossum et brevi, aeri expositum, in
pulverem redaetum fuit, et sacrae eius reliquiae,
in cistula collectae, Buscoducum translatae, vene-
randis dominis Carthusianis Silvaeducensibus, in
Vucht. tunc temporis degentibus, ab Illustrissimo
Domino Nicolao Zoesio, Silvaeducensium episco-
po. asservandae traditae sunt anno 1617, et hine
eisdem Antverpiam missae. Quare rogamus atque
obsecramus, ut Amplitudo vestra largam praefatae
sanetae virginis Odradae reliquiarum portionem,
locis iure competentibus distribuendarum, nobis
procurare et mittere dignetur, quoniam ad hoe ἃ
Reverendissimo nostro Vieario Apostolico, prout
ex ore eiusdem vestrae Amplitudinis constat, spe-
cialiter rogati et deputati simus.
Dein si de authentica Vita huius virginis Ampli-
tudo vestra nos certiores ulterius reddere queat,
pergratum nobis foret. Rogamus enixe responsum.
Qui subscribor eum omni veneratione et obse-
B
$ II. De reliquiis S. Odradae.
Corpus 9. Corpus S. Odradae requievit apud Alemienses
S,Odradae usque ad exordium saeculi X VII : quo tempore ob
translatum. — etum. haereticorum translatum fuit iussu episcopi
Silvaeducensis. De qua translatione | Joannes
de Rover. : Post illud tempus (an, 1573) reliquiae
sanctae Odradae virginis, ut. furori haereticorum
subtraherentur, effossae et sublevatae et in cistula
repositae (mota marginalis : Corpus integrum
totumque pulchrum repertum, at aeri expositum
in eineres redactum) sunt, ut quoque mihi ab
Alemensibus refertur, Silvam ducis delatae ad
Cartusianos, inde Antverpiam ad eosdem (2).
quii oblatione,
Eruditissime et Amplissime Dne Decane,
Vester paratissimus famulus
N. A. SNELLE.
Buscoduci die 14 feb. 1747.
11. Aliqua tamen pars sanctarum. exuviarum
Alemii remansit vel moz illuc relata est, ut constat
ex litteris diei 8 aprilis anni 1746, in archivo eccle-
siae Alemiensis adhuc asservatis, quibus laudatus
AUCTORE
C. D. S.
E
particula
tantum eius
ossium Ale-
mii servata.
Et rursus paulo. inferius Inter Alemenses fide
anno 1614.
nata, mihi rettulit mariti sui patrem vidisse reli-
item ultimum pacificum pastorem
Alemensem fuisse loannem a Geldorp, qui Ale-
uxor Anna van der Asmand van Empel.
quias ommes,
mum deseruit tempore retorsionis, int ercepla iam
Silva ducis, et faetus [est] canonicus Embricensis
et post. decanus capituli Resensis, ubi obiit 1680.
Alemenses ut. ad se venirent :
habere enim se dicebat mulla scripta quae eis
Hic saepe invitavit
Norbertus Amandus Snelle, protonotarius aposto-
authenticas. agnovit. reliquias. &x ossibus
licus,
in eadem ecclesia. recon-
SS. Odradae et Huberti
ditas (5).
12. Earundem reliquiarum altera
1617 data est ecclesiae Hoogem ierdensi in Campinia
inter oppidula Moll εἰ Gheel. sitae ; sed inde etiam
pars anno
metu. haereticorum amotae
sunt et concreditae
anno 1651 abbati Averbodiensi, qui eas vel partem
illarum, integram videlicet mandibulam inferiorem,
Reliquiae
S. Odradae
Averbodit
et Balae;
c servirent. Ego autem anno 1686, 14 augusti, detulit triennio. post ad. ecclesiam. .Balensem, δα;
Wesalia Cliviam proficiscens, ineidiin consortium — quo vicO Seu viculo, saeculo XVII cum Balensi
eximii cuiusdam canonici Resensis, qui huie ἃ coniuncto, Scapis, Odrada oriunda legitur.Cuius ret
instrumentum, a. Ioanne
Geldorp astitit in extremis.
capituli ecclesiam
a Domino van Geldorp, utque aiebat, frustum
sat notabile, ut putabat, brachii, non dubito quin
sanctae Odradae. Ante hune Ioannem ἃ Geldorp
Vlymen, et ante
eum Dominus van Meyden : sub hoe pastore
fuit pastor in Alem Ioannes van
dicunt reliquias de Alem alio translatas (3).
10. Cum Roveri testimonio prorsus concordant
primo
Silvamducis, auae anno. 1747 Silvaducis scribebat. Norbertus
mox » z
Antverpiam, Amandus. Snelle, protonotaruts apostolicus, ad
Antverpiae, his verbis (4):
Eruditissime ac Amplissime Dne Decane,
Cum divina nos iustitia pestilentiali animalium
populus a pecea-
tis ad meliora efficacius provocetur, acta patriotae
in Balem oriun-
dae, in lucem brevi edenda expectavirnus. Notum
morbo flagellare non desinat, ut
nostrae sanctae virginis Odradae,
10. — (3) Lib. Dilleni, p.
(1) Vitae num.
tom. III, p. 822. —
p. 25. — (4) Ap. Schultjes,
Hie mihi narravit
habere reliquias duas diversas À
T. Staak,decanum ecclesiae collegiatae Sancti Jacobi
24, — (3) Ibid.,
(5) Ibid., not.
fidem facit sequens
van. Tilborgh, parocho Balensi an.
ad maiores nostros transmissum
Bollandiana in codice nunc
Bruaellensis 8931 servatum :
Servatius, Dei pali
omnibus ae singulis praesentes v
audituris, salutem in Domino.
Notum facimus et attestamur quoc
Domno loanne
siti a venerabili
et pastore ecclesi
canonico Averbodiensi
sis, sacras reliquias sal
Balen natae, nominatim in
inferiorem, anno 1651 mihi tr:
viro Domno Philippo Nevio in I
subtraheret. furori haereti
cum honore devotioni popu
quas quidem illi misera
— (6) Ibid., p. 174.
nus
1657-1666 (0),
et inter collectanea
bibliothecae. regiae
entia Abbas Averbodiensis,
isuris seu legi
1 nos, requi-
van Tilborgh,
iae Balen-
actae Odradae virginis in
tegram mandibulam
aditam a venerabili
ulio, ut. easdem
corum et alibi maiori
li fidelis exponerentur,
t Reverendissimus Domi-
in vico
Schijndel ;
60
nus episcopus Silvaeducensis Nicolaus Zoes, eas-
demque sie nominatas οἱ declaratas debita cum
reverentia venerati sumus et recognovimus juxta
publicum instrumentum. Reverendi Domni Mat-
thaei Langhecrueii, pastoris Hilwarebecensis et
decani christianitatis, et altestalionem venera-
bilis Domni Philippi Nevii praefati, cuius lenor
sequitur de verbo ad verbum: * Annoa nativitate
* Domini 1617, nona die augusti, ego infrascriptus
* has reliquias sanclae Odradae virginis accept ἃ
* Reverendissimo Domino Nicolao Zoes, episcopo
* Buscoducensi, pro ecclesia Hogemierdensi : in
* quorum fidem haec scripsi el subscripsi. Ita est.
* Mathaeus Langhecrucius, pastor Hilwarebe-
* censis οἱ decanus christianitatis : , οἱ ad latus
instrumenti apparebat signum sigilli, in hostia
quae iam erat corrupta, suprascripti Reverendi
Domni pastoris et decani christianitatis Hilware-
becensis. In. alia charta sic habebatur: * Ego
* F, Philippus Nevius, pastor in Hogemiert, has
* sacras reliquias sanctae Odradae virginis ἃ
« Reverendissimo Domino Nicolao Zoes, episcopo
« Silvaeducensi, ad nos οἱ ecclesiam Hogemier-
densem per Reverendum Domnum Matthaeum
ὦ Langhecrueium, pastorem in Hilwarenbeec et
* decanum christianitatis, missas, una cum tota
* communitate nostra Hogemierdensi processio-
4 naliler ex Legemiert detuli, οἱ easdem inclusas
ὦ in certa. quadam capsula, quae solet vocari ca-
* psula sanctae Odradae virginis, in ecclesia Ho-
" gemierdensi honesto loco reposui anno mille-
ὦ simo sexcentesimo decimo septimo in mense
ὦ augusto ,. Infra erat positum : * ita. est. F. Phi-
* ]ippus Nevius, pastor in Hogemiert. ,
Quas quidem reliquias sacras, maiori quo
decuit honore et devotione, cum sollemni proces-
sione 27 septembris anno 1654 in ecclesiam paro-
chialem Balensem diocesis Buscoducensis, intro-
duximus, eique resignavimus reliquiario sanctae
Odradae includendas ibidemque collocandas ad
augendam incolarum et Christi fidelium devotio-
nem. In quorum fidem praesentes manu nostra
subseripsimus et sigilli nostri impressione muniri
fecimus. Datum in aedibus pastoralibus Balensi-
bus die vigesima septima septembris anno Domi-
nicae incarnationis millesimo sexcentesimo quin-
quagesimo quarto.
Loco sigilli. Subscriptum erat,
F. Senvavivs Abbas Averbodiensis.
Haec copia collata cum originali concordat de verbo ad
verbum.
Quod attestor,
F. IoANNES vAN Tr.goRGH,
Pastor in Balen.
Recentiori tempore, die scilicet 1 decembris an.
1830, easdem. reliquias inspexit. Franciscus Anto-
nius de Méan, archiepiscopus Mechliniensis, easque
authenticas agnovit et argentea theca, vitro cristal-
lino anteriori parte munita, inclusas, venerationi
fidelium. exponi permisit, nullatenus tamen exal-
tari. lllas etiam. recognovit. et iterum. approbavit
praedicti archiepiscopi decessor, Engelbertus car-
dinalis Sterckz (1).
13. Ex schedula in archivo ecclesiae Alemiensis
reposita colligitur a Zoesio episcopo Silvaducensi
mense iulio an. 1624 consecrata fuisse tria altaria
(1) Geboers οἱ Van Olmen, De H. Odrada, p. 17. —
(2) Schutjes, tom. III, p. 85, Cfr. num. 16. — (3) Num.
DE SANCTA ODRADA VIRGINE.
in ecclesia vici Schijndel el in eis repositas reliquias D
S. Odradae (2).
14. Deinde anno. 1663 aliquam etiam mazillae, in Macharey
de qua in instrumento modo citato (3), particulam
accepit ecclesia Macharensis, non procul Alemio ad
occidentem sita, teste saepius laudato. Ioanne de
Rover, eius ecclesiae parocho, qui : Ex litteris, ait,
Servatii abbatis (Averbodiensis) anno 1681, 5* de-
cembris, mihi una cum Vita eiusdem virginis mis-
sis, liquet. reliquias quas habet ecclesia nostra
Macharensis, 16 septembris, ipso dedicationis die,
sollemniter cum processione ex civitate Megensi
1663 susceptas, esse de hae mandibula : sie enim
scribit in prima pagina: * Reliquias ecclesiae
ὦ vestrae datas consignavimus confratri nostro
* Gregorio Bedix, ex Macharen nato, qui ex natu-
ὦ vali affectu. ergo. patriam ibidem venerandas
- donavit. Tunc temporis, quando in Balen easdem
ὦ exaltavimus, erat ibi vicepastor. , In pagina 2*
sic scribi: * Reliquiae vobis transmissae sunt ex
* inferiori maxilla, donatae a multis vende De
. Philippo Nevio. , — In aliis litteris de 10 octo-
bris 1685 sic iterum scribit: * Reliquiae sunt ex
* mandibula Balensi, vobis missae per F. Grego-
« vium Macharensem, et asservanter et constanter
* dico quod illas, extraetas ex altari in Hooge-
ὦ miert, ne a Geusiis profanarentur, mihi attulerit
* Philippus Nevius. , Fratris Gregorii pastorisque
Macharensis subnecto testimonium; euius tenor
est hie: * Ego infrascriptus praesentium tenore
* attestor, me accepisse sanctas reliquias S. Odra-
* dae virginis, natae in Balen, cum instrumento ad-
« dito a R. D. Praelato Averbodiensi, ex manibus
Rs D! Bedix, vicarii ecclesiae de Balen, inclusas
* capsula lignea, signatas et ligatas filo albo, prout
* easdem signavit et ligavit Ré» A?» et Amplis-
* simus D. Praelatus Averbodiensis, quibus R*»*
Ὁ Dw Praelatus ecclesiam Macharensem dignatus
* est honorare. , Erat signatum : * Actum in Ma-
* charen die 25 augusti 1663 in praesentia duorum
ὦ testium. , Item subscriptum : * F* P. van Dale,
* pastor Macharensis. Ita est. F. Gregorius Bedix
* vicepastor in Balen; Theodorus Bedix ; Guiliel-
* mus Gelij , Haee copia cum suo originali
concordat de verbo ad verbum: quod attestor,
Ioannes de Rover, pastor in Macharen, manu pro-
pria (4).
15. Easdem reliquias sollemniter exaltatas fuisse
anno 1686 testatur sequens instrumentum : Nos
Iacobus van Lent, concilii Ossensis archipresbyter,
et Ioannes de Rover, pastor de Macharen, atte-
stamur, de facultate nobis litteratorie a Rev"? Tore
Guillelmo Bassery, dioecesis Buscoducensis vica-
rio apostolico, transmissa, ipso sanetissimae Tri-
nitatis festo, reliquias sanctae Odradae virginis
Balensis, reserata prius capsula lignea, reliquiario
argenteo conspicuas inclusisse Christique fidelium
venerationi sie exaltatas exposuisse, anno aeterni
principii incarnati supra millesimum sexcentesimo
oclogesimo sexto. Ita est, lacobus van Lent, archi-
presbiter Ossensis. Ita. est, Ioannes de Rover,
pastor in Macheren (5).
16. Praeter hanc maxillam, quasdam. etiam
S. Odradae reliquias, extractas ex. uno altarium
ecclesiae de Schijndel (6) et argenteae pizidi inclusas
accepit. Ioannes de Hover die 9 maii anno 1691 a
parocho Schijndelensi Henrico Clomp, quas et die
3 novembris eiusdem anni in sua ecclesia fidelibus
venerandas exposuit (7).
E
19. — (4) Lib. Dilleni, p. 34-36. — (5) Lib. Dilleni, p. 36. —
(6) Cfr. num. 13. — (7) Schutjes, tom. ΠῚ, p. 85,
17;
ubi
sollemniter
exaltatae
sunt.
et aliis
auctae ;
in Millegem-
Officium
S, Odradae
Alemit
saeculo. XIV
recitari
solitum.
C
De cultu
eiusdem
in dioecesibus
Silvaducensi
et Mechli-
niensi,
luno I
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
17. Denique ex mazilla servata in vico Balensi
fragmenta nonnulla. data. sunt. ecclesiae Millege-
mensi, quod. rursus nos docuit pius ille sanctae vir-
ginis cultor Ioannes de Rover his verbis : Ut animi
mei volis salisfacerem, tandem diva providentia,
feria sexta 7^ septembris 1686, elapsi scilicet anni,
calcavi solum a saeculis iam benedictum tanto-
pere, puto ecclesiam vestram de Millegen. Ubi
oblato ad aras sacras in honorem Deiparae et
almae virginis Odradae coram respective filio
et sponso, repperi tria fragmenta eiusdem man-
dibulae Balensis, eaque ab eadem inferiori parte,
de qua in Macharen habemus, de post abscissa;
[quae] eodem forte anno, adeoque a Ri» D^» Ioanne
van Tilborgh, acceperit amplissimus D"" officialis
Guilielmus Lauwen, pastor ecclesiae de Mille-
gen (1).
$ III. De eultu S. Odradae.
18. Antiquissimum cultus S. Odradae vestigium,
praeter ea quae im eius Vita. leguntur, praebet
officium saeculo XIV ab Alemiensibus. canonicis
recitari solitum, in codice illius aetatis adhuc super-
slite, unde v. v. L. H. Schutjes accepit Vitam
S. Odradae (2) quodque recens integrum ediderunt
vv. vv. 4. Geboers et F. Van Olmen (3). Citatur
praeterea apud Ioannem de Rover Missale Ultraie-
ctinum editum anno 1540, de quo : In meo Missali
Ultraieetino, «if, de anno 1540, habetur nomen
St» Odradae virginis 3* novembris (4). Jam vero
habemus in museo nostro Bollandiano exemplar
illius Missalis Ultra iectensis,quod edidit Antverpiae
Henricus Petrus Middelburgensis anno MDXL,
illudque, dum haec scribebam, mihi versabatur prae
oculis, et certum est neque ad diem 3*" novembris
neque alio uspiam loco in 60 legi nomen S'* Odra-
dae. ltaque mire hic hallucinatus est de Hover.
Ceterum prorsus incredibile prima fronte appare-
bat umquam. in dioecesi. Ultraiectensi honoratam
f visse S. Odradam, cum nullus locorum, qui ipsius
vel commoratione vel sepultura vel reliquiis gloria-
bantur, ad. illam dioecesim umquam pertinuerit ;
sed omnes siti erant in dioecesi Leodiensi usque ad
novam sedium episcopalium distributionem insti-
tutam in Belgio opera Philippi 11 Hispaniae regis
anno 1559; quo tempore attributi sunt dioecesi Sil-
vaducensi, postea vero, anno scilicet 1802, quidam
Mechliniensi subiecti sunt.
19. Jam quod ad tres istas dioeceses. attinet, in
Leodiensi. numquam indicta fwit. aliqua dies
celebrandae memoriae S. Odradae. De Silvadu-
censi autem haec docemur a v. L. H. Schutjes (9).
Anno 1724 nova prodiit editio Proprii Sanctorum
dioeceseos, in. quo addita erat, ad. diem 10 novem-
bris, festivitas S. Odradae celebranda ritu semidu-
plici, officio toto de communi praeter orationem.
Deinde vero, anno 1746, praescriptum est. officium
duplex eadem die, lectionibus propriis de sanctae
Vita. Hae lectiones rursus suppressae sunt in edi-
tionibus anni 1807 et anni 1854. Nunc in dioecesi
Silvaducensi celebratur festivitas S.Od radae prima
die libera post 3 novembris, ritu duplici minori,ora-
tione. propria, ceteris de comm uni virginum,
etin dioecesi Mechliniensi eodem vitu, die 9 novem-
bris lectionibus duabus secundi. nocturni propriis,
quarum allera. admodum summatim. ex Vita
(1) Lib. Dilleni, p. 37. — (2) Cfr. supra, num. 3 p.m.—
(3) De H. Odrada, p. 115. — (4) Lib. Dilleni, p. ?
(5) Tom. II, p. 280. — 6) Schutjes, tom. y, p. 117. —
(7) Ibid, torn. IL p. $3. — (8) Ibid., tom. X, 291. —
(9) Ibid. (et tom. Til, p. 88).— (10) Ibid.— (11) Ibid., tom. IV,
61
desumpta est, allera. breviter. recolit translationes
reliquiarum.
20. Sed antiquius iam in nonnullis locis particu-
laribus vigebat S. Odradae cultus. Ecclesia. Mille-
gemensis ipsius nomine ut. praecipuae patronae
dedicata fuit (6), sicut. etiam olim ecelesia capituli
Alemiensis (principalis vero seu parochialis ecelesia
S. Huberti titulo. dedicata. erat), iam dudum
diruta (1). In. Macharensi. vico aedificatum. est
anno 1690 sacellum. S. Odradae, quo loco olim
exstabat. S. Nicolai sacellum (8) : supplicationem
illuc instituerunt eodem. anno vel anno 1692,domi-
nica post festum Beatae Mariae Virginis in caelum
assumptae, vicani Alemienses, multis e proximis
vicis comitantibus (9). Sacellum istud, iniuria tem-
porum paene collapsum, anno 1833 instaurandum
curavit et effigie S. Odradae ornavit. Macharensis
parochus (10). In Hoogemierdensi. etiam ecclesia
monumentum sarcophagi instar. erectum. est. in
honorem S. Odradae (11). Denique in thesauro eccle-
siae cathedralis Tornacensis servabatur anno 1661
Imago argentea sanctae Odradae, ex dono Reve-
rendissimi Domini Zoes, episcopi Buscodueen
quondam canonici "Tornacensis (12).
91. Ad haec adiungenda iam veniunt quae in
libello suo nuperrime edito nos docuerunt vv. vv.
A. Geboers et. F. Van Olmen de cultu S. Odradae
in quibusdam Campiniae locis. Inter quos princi-
pem quendam locum obtinet parochia Balensis, ad
quam pertinet viculus Scapensis, sanctae virginis
ortu celebris (13). Indulgentia plenaria a Pio VI
S. P. concessa est. illius ecclesiam visitantibus die
festo S. Odradae, quae die 17 iulii anni 1821 ita
ampliata est, ul singulis annis illam lucrari possent
uno ex octo diebus continuis αὖ episcopo desi-
gnandis. Designati sunt autem. in perpetuum ab
isco Antonio de
archiepiscopo Mechliniensi. Franc
Méan dies festus S. Odradae cwm. septem. sequen-
tibus (14). Inde usque ad hodierna tempora dies ille
inter praecipuas anni festivitates computatus est. et
colitur. et tota. die omnium venerationi exponitur
sacrum pignus anno 1654 ecclesiae. concessum,
quae ex hoc tempore S. Odradam wt patronam
secundariam veneratur, patrono principali S. An-
drea. Visitur in eadem. ecclesia insignis. effigies
sculpta virginis equum indomitum sternentis, cuius
effigiei basi inserta est capsula qua illae reliquiae ex
Hoogemierde huc translatae sunt (15). — 4n ipso
autem. viculo Scapi in magno honore habetur
puteolus sanctae Odradae, qui numquam siccatus
fuisse traditur, quamvis non adeo aqua. copiosus :
haec autem aqua pie ab incolis adhibetur ad morbos
depellendos, praesertim oculorum. Scapi adiacet
aller viculus, vocabulo Schoor, ubi exstat. sacellum
veleri pictura exornatum, qua exhibetur virgo equo
devecta. (16).
φῶ, At prae aliis veneratione S. Odradae excellit
vicus Millegem, cuius ecclesia. illius nomine dedi-
cata est. In qua ecclesia, ante hos fere viginti annos
iuxta antiquiorem. nunc dirutam de novo aedifi-
cata, supra altare maius apparet in specularibus
depicta sancta virgo genibus flexis orans, et in cir-
cuitu chori depictis tabulis memorantur quae de ea
in ipsius Vita narrata sunt. Praeterea in abside
laterali dextera conspicitur S. Odradae altare, cut
eiusdem. statua supereminet. Sed et cathedra con-
cionatoria, recens posita, tribus tympanis adornata
p. 631.— (12) Analectes pour servir à l'hist. eccl. de Belgique,
tom. HI (an. 1866), p- 101.— (13) Cfr. vit. num.1.— (14) De
H. Odrada van Baelen, p. 82. — (15) Cfr. supra, num. 12. —
(16) De H. Odrada, p. 9.
est
AUCTORE
C. D. S.
et, inde
saltem ab
extremo sae-
culo XVII,
inquibusdam
locis
singularibus.
E
Hodiernus
cultu in vicis
Baelen,
Millegem,
|
AUCTORE
€. D. S.
Alem,
Macharen
et aliis.
Vita antiqua
amissa ;
alia ex
traditionibus
popularibus
conscripta
anno 1304.
62
est eleganter exsculptis, ubi rursus quaedam exhi-
bentur de virginis historia; subtus vero posita. est
ingens. effigies sculpta, qua repraesentatur. equo
insidens et ramum tiliaceum tenens man sinistra.
— Die 3 novembris celebratur quotannis in ea eccle-
sia memoria translationis reliquiarum S. Odradae
sollemni missa el processione. Praecipuus. autem
plebis concursus er circumiacentibus vicis fit die
dominica ante festum Omnium Sanctorum, ad tria
scilicet. vel. quattuor milia hominum, et. etiam per
totam eiusdem | festivitatis octavam. Sed et in
decursu anni. statutis temporibus turmatim e sin-
gulis vicis accedunt sollemni peregrinatione : Balen-
ses tempore quadragesimali, ez Meerhout. mense
maio, alii temporibus aliis. Quin et singulis anni
feriis sextis non pauci ex privata devotione S. Odra-
dam veneraturi illuc veniunt (1).
93. In vico Alem etiam sollemni missa et laudi-
bus cantatis celebratur. festivitas S. Odradae, eius-
que reliquiae simul cum reliquiis S. Huberti eidem
capsulae inclusae venerationi publicae exponuntur.
In specularibus supra allare maius repraesentatur
eadem cum S. Huberto et ad sinistrum altaris latus
apparet eius statua manu dextera. crucifixi imagi-
nem continentis. Quondam in ea ecclesia exstiterat
pia sodalitas sub auspiciis SS. Huberti et Odra-
dae, nunc iam suppressa ; sed. ex antiqua funda-
tione. cantatur. adhue. quotannis missa anniver-
saria pro sodalibus defunctis (2).
94. In ecclesia. Macharensi singulis mensibus
exponitur panniculus e veste S. Odradae, quam
veneraturi multi accedunt. Bis in anno cantatur
missa. sollemnis de sancta. Visitur ibidem. ducentis
vel. trecentis. passibus ab ecclesia. distans sacellum
S. Odradae (3).
95. Recentiori tempore in ecclesia. parochiae
(1) Ibid., p. 98. De fonte et tilia prodigiosis in Millegem
cfr. infra, adnot. f ad Vitam; de extraordinariis proces-
sionibus ad obtinendam pluviam, infra, num. 26, — (2) Ibid.,
p. 103. — (3) Ibid., p. 104. — (4) Ibid, p. 101. — (4) Lib.
DE SANCTA ODRADA VIRGINE.
Hersselt effigiem S. Odradae posuit et. sacellulum. Ὁ
sub eius nomine construzit v. v. Petrus Dillen, e
Balensi vico oriundus, cuius pietatem erga sanctam
suam convicaneam testantur. documenta ab. ipso
collecta et. saepius à nobis citata, qui eam paro-
chiam rexit et ibidem obiit anno. 1880. Praeterea
S. Odradam exhibent specularia in ecclesia. paro-
chiae Desschel. Denique et in ecclesia metropolitana
Mechliniensi posita. est, opera Em. Cardinalis
Engelberti Sterckr, inter effigies sanctorum quibus
decoratae sunt sedes canonicorum praeclaro artifi-
cio in eius ecclesiae choro exsculptae, imago quo-
que S.Odradae,quam idem antistes peculiari affectu
prosequebatur (4).
96. 5. Odradae patrocinium. ez antiqua tradi-
tione praecipue invocatur ad sanationem oculorum,
οἱ etiam, teste Ioanne de- Rover in schedula scripta
anno 1687, adversus morbum quem[eum ]que,
tum hominum tum animantium, [praecipue]
tamen equorum et bestiarum, [utpote quae iis]
tam in vivis quam in mortuis [deportata ], etiam
rabidorum eanum morsus, sp[ecia ]li ad hoc bene-
dietione panum seu [comest]ibilium et funieu-
lorum (5). Invocatur etiam αὐ impetrandam
pluviam tempore siccitatis aut nimiae pluviae cessa-
lionem ; qua occasione ingens peregrinantium
agmen condicta quadam die deduci consuevit. ex
Baelen ad. Millegem, cui in itinere multi se adiun-
gunt ex aliis vicis, ita ut Millegemensis ecelesia
nequaquam. peregrinos continere valeat. Post mis-
sam de sancta. sollemniter. cantatam et. eius reli-
quiarum venerationem, eodem. ordine inter pias
orationes domum revertuntur, nec plerumque fallit
piorum fiduciam eventus (6).
Haec de S. Odrada eiusque cultu colligere potui.
Dilleni, p. 38. Litterae et voces uneinis inclusae, a. tineis
exesae, a v.v, Dilleno suppletae sunt. — (6) De H. Odrada,
p. 95.
VITA SANCTAE ODRADAE
Ex codicibus : (1) Leodiensi olim 58, nunc 210; (Ὁ) Brux. 858 ; (3) olim Alemensi, nune Silvaeducensi,
secundum editionem v.v. L. H. Schutjes; (4) apographo codicis Rubeaevallensis, nunc in. Brua.8931. Cfr.
supra, Comm. praev., numm. 2, 3.— Attamen non paucas vart
librarii vitio adscribendae videbantur.
Incipit prologus !.
Laudare Dominum in sanctis suis omnes divino
oraculo, psalmista teste, iubemur : non quod ?
nostra laude. qui solus nullius eget, indigeat ; sed
eius. auxilio ut indigeamus omnes ipsumque lau-
demus, summopere necesse est. Cum igitur almae
virginis Odradae corporaliter quiescentis in Alem,
villa seilicet. quae Mosae fluvio superiacet, vitam
actusque, nescio quo paeto, sive litteris non lradi-
lam, aut, conscriptam, negligenter amissam, mi-
nime valui reperire, quod meo cordi fuerat non
modico dolore ferendum. Unde? a. sanctae sepul-
lurae ipsius indigenis cum curiose percunctan-
lerque rimarer *, huiusmodi super his dedere
responsa : Fuisse scimus, dicunt, librum vitae
actuumque ipsius, multorum miraculorum numero-
Prol. — ! (I. p.) om. 4, Prologus in vitam sanctae Odra-
dae virginis 2 ; tot. prol. om. 2. — ὃ quia 4. — ? Verum 4, —
antes lectiones neglezimus, quae manifeste
sitate. vefertum, luculentissimo rletoricoque. ser-
mone a principio finetenus usque conscriptum, sed
per frequentes irruptiones aggerum, varios anfra-
ctus, inundantiasque fluminum, quae solum piscibus
ibi praestabant habitationem, incaute custoditum ;
sed post ipsius Christo conregnantis glorificationem,
surdos auditum, caecos visum, mutos loquelam,
debiles gressum, infirmos quosque sanitatem. per
varias medelas a Domino ipsius meritis et qrecibus
inibi ubi quiescit, impetrasse. Quae et se referunt
fidelibus oculis inspexisse. Ne igitur margaritam
istud praefulgidum superni regis diademati con-
gruentissime inserendum, lumenque persplendi-
dum caelestis fulgore iubaris irradiatum, sub cali-
ginosa ignorantiae nube delitesceret, et ut. lux
boni exempli, Domino hortante, nequaquam
modio supponatur, sed ut glorificetur Deus, pro-
4 rimare 1.
palanda
Ad. quaenam
praecipue
invocetur
eius
patrocinium,
A palanda hominibus eandelabro superposita, et
ü
b
S. Odrada,
claro genere
orta,
c
d
e
virginitatem
Deo
consecrat.
huius virginis merita fidelibus ne remanerent
incognita, opus certe ultra meae possibilitatis
vires, eius piae venerationis constrietus affectu,
ipsius precibus confidens aggredior, ipsamque
scribere et multis incognitam palam facere attem-
plabo, rhetoricis phaleris omnino derelietis,verbo-
rum neglegens concinnare lepores, cum necdum
in bicipiti Pernasi iugo somniaverim, neque riga-
verim labra * fonte caballino. O lector, nec 5 expe-
cles a me ut omnia gesta, quae de ipsa admiralive
dicenda sunt, etiamsi omnia corporis mei mem-
bra verterentur in linguas, si ἃ Deo Homeriana
mihi darentur eloquia, Mantuani vatis profunda
vigerent ingenia, Ovidiana largirentur. flumina
copiosa, nequaquam valerem explicare. Sed per-
pauca quae fide dignis receptissimisque viris
Domini sacerdotibus, monachis et saecularibus
et fidelibus laicis referentibus agnovi, quae eum
cana dedicavit antiquitas et a suorum abavorum
tritavis suorum filiorum pronepotibus ἃ progenie
in progenies per aevum in futurum. edisserenda
perceperat : quod et picturae parietum ceriarum-
que 7 « veterum, quae, secundum beatum papam
Gregorium, libri sunt. laicorum * b, nune usque
testantur, in anno videlicet trecentesimo quarto
post millesimum aeterni principii incarnati.
Annuat ergo Deus et Odrada precatibus almis,
Ut Dominus mihi det eius sic gesta referre,
Quod nobis prosint, Domino cedant in honorem,
Qui sine fine Deus manet unus, trinus in aevum. Amen.
Explicit prologus E
Incipit vita eiusdem n
1. Igitur in Campiniae partibus, in loco qui
nune Seapis ab incolis nuneupatur e, florebat
quidam vir illustris christicola, nobilitate cluens?,
honore praeditus, divitiis valde praepollens, cum
aequae nobilitatis, cultus ἃς religionis uxore; quo-
rum nomina divina scientia libro vitae conscripta *
reservat. Ambo ante Deum florentes. castitate
coniugali, potentia famosi, quoad Deum humiles
et pauperes spiritu, divitiis admodum affluentes,
de regali stirpe prodeuntes, non. immerito rex regi-
naque poterant appellari. Bene * regem, inquam,
qui quinque vel duobus talentis ἃ Domino acce-
ptis, totidem sensibus, sive duobus, intellectui et
operationi ? d, appetitus noxios ad petram Chris-
tum elidendo 5, noverat dominari. Hi igitur in
lerris, ut. ita. dicam, caelestem feminel sexus
prolem progenuerunt, quam sacro fonte regene-
ratam, chrismatis sacri unctione delibutam, Odra-
da e nomen imponunt.
Quae servire Deo vovit 7 puerilibus annis ;
Ecclesiae limen visebat 5 saepe terendo;
Quaeque puellares sprevit amare 10C05,
Affligens carnem ; miratur sexus et aetas.
Pulehra valde erat facie, sed pulehritudine
merito ὃ incomparabilior, ut merito de ipsa dice-
retur :
Tanto compluit hane '? dives natura decore
Quod mirata fuit nil superesse sibi.
2. Ista talis dum paterni census heres futura
speraret !, propter ipsius excellentissimae pulchri-
5 Jibra 1, 2, labra corr. 9,—* ne&.—' cerearumque 4.—
5 huc 4, — ? om. 2, 4. ΝΟ
Num. 1. — ! (I. v. e) Vita sanctae Odradae virginis 2,
om. 3, 4. — ? splendens 4. — ἃ transcripta 4. — * Bonum 4.
— (i, et a.) intellectu et operatione 4; bonae add. 3.— * alli-
dendo 4.— 7 novit 1, 3, voluit 4.—5 visitabat 3.— meriti 4-
— 19 (c, h.) h. implevit 4.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
63
tudinis elegantiam illstrisque prosapiae digni-
tatem οἵ morum condecentium honestatem ?, ἃ
multorum nobilium filiis adamatur, qui eius copu-
lam affectantes, in concupiscentia ? virginis arden-
tissimo aestuabant amore. Qui omnes * ab ea eum
indignatione repulsi, cum verecundia discessere
confusi ; nam Domino soli virginitalis pudieitiam
vovendo sacravit *. Huic soli et non alii sponso ter-
reno adhaerere delegit ὃ; sicque spreta liberorum
propagine, actu habituque redimenda *, sponso qui
in caelis est maluit applicari, Haee, inquam, cauta
negoliatrix considerato agro [qui] thesaurum
celabat absconditum, emit ipsum, et ne thesauro
praedicto depraedaretur in via, occultare studuit
aurae populari. Quae et quaesitis bonis marga-
ritis, unaque inventa pretiosa, suis distraetis omni-
bus, ipsam avidissime comparavit.
3. Quia vero nonnumquam accidit quod divina
miseratio electos suos variis tribulationibus tem-
ptari permittit, non quod hoe ex ipsorum proce-
dat demerito, sed ut. exinde, αἱ aurum quod per
ignem in fornace probatur, ipsorum augeatur
meritum et fiant inde puriores, hine est quod,
cum matris, quam. tenerrime diligebat, potiretur
solatio, Dominus hane digne pro meritis remune-
randam ἃ viae huius incolatu ad supernae repro-
missionis patriam aecersivit. Qua defuneta, bea-
taque virgine, de qua loquimur, materno destituta
solatio, post modicum tempus pater eius aliam,
licet genere nobilem, actibus moribusque priori
dissimilem, solo tantum nomine christianam, filiae
suae novercam, ex seeundis nuptiis sibi copulavit
uxorem, sub qua multas iniurias perpessa, tole-
rantissimae patientiae meritum ampliavit.
4. Haud multo post elapso tempore, cum ex
solaris orbis revolutione annuus ! dedicationis dies
in ecclesia. Milliglem ? vocabulo affuisset, ad quam
e vicino frequentia non modiea populorum de
more solito orandi gratia pro devotione conflue-
bat, ad hane sane sollemnitatem praefatus puellae
genitor cum nova coniuge, comitantibus eos mili-
tibus suorum. lurbaque 3 satellitum, adiunctis
utriusque sexus populis, non dissimili studio pro-
perabant. Virgo Deo amabilis forsan commeare
coneupivit, si sibi libertate frui licuisset, si iumen-
tum, quo sedere * posset, non deesset opportunum.
Hac occasione palrem precibus aggreditur, ut
sibi in. hoc tantillo faveret, concedendo quod
optaret. Cuius precibus pater de facili satis * an-
nuisset, si non hune perniciosa coniugis suggestio
immutasset ; haec coniux, inquam, fomes peccati
et vas fraudis diabolieae, de qua illud Iuvenalis
non incongrue diei posset :
τς Vivit tamquam vicina marito,
Hoc solo propior quod natos coniugis odit. *
Nam novercae huiusmodi, odii venenalo * zelo
tabentes, secundum eundem poetam :
Oderunt natos de pellice ; nemo repugnet
Nemo vetet : iamiam privignum occidere fas est. *
Huius nequam uxoris votis pater virginis salis-
facere cupiens, virginem asperiori vultu alloquens
ironice, ut sua. petitione frustretur, impossibilia
quasi concedit. Fuerat siquidem viro supradicto,
utpote magnis opibus praepollenti, larga valde et
Num. 2. — ! ia 1, 3, 3, videretur 4. — ? dignitatem f
probabilitatem 3. -- concupiscentiam 3, — * (Q. 0) 0.
autem 3. — ὃ servavit 4. — ὁ elegit 3.— * ornanda 4.
Num. 4. — ! huius 3. — ? πα 1, 9, 3, de Millegem 4.-
3 (s, 8) suorumque turba 4, — * decenter add. 4. — ^ om. 3.
— * venato 1, ὃ.
spatiosa
VITA
Defuncta
matre, mox a
noverca
multa
patitur.
* Sat. VI, ev.
509, 510.
* ]bid., vv.
697, 628.
|
|
|
|
Equo
indomito,
prodigiose
mansuefacto ,
Millegemum
devecta,
64 DE SANCTA ODRADA VIRGINE.
spatiosa palustris et saltuosa pascualis possessio,
alto cireumquaque vallata munimine, quatenus
ad hanc ingredi nec ab hac regredi nisi per posti-
cum unicum cuiquam licuisset, infra cuius septa
am plures equi emissarii cum equabus mirae
magnitudinis, causa propagationis pullorum, in-
clusi sequestrabantur ; qui multo ex tempore à
conspectibus hominum alieni, in beluinam ferita-
tem adeo fuerant immutati, ut nisi cum vitae peri
culo aditum intro audeat quis attemptare. Consi-
lio pestiferae suae coniugis 505, filium. suam
Odradam morsibus equorum dilaniandam in hoc
reclusorium, ut. unum quem e multis eligeret
equum, destinavit. 1
5. Heu, dedit hanc 1 contagio labem. Quis enim
hane vita sospite ? remeare speraret ? Quis non
ipsam dilaniatam ? indomitorum morsibus equo-
rum aestimaret ? Aut quis sanae mentis nisi Dei-
potens tam validorum * cornupedum dentibus ἢ
occursasset ? Sed virgo, tanti ignara periculi,
saneti Spiritus competens domicilium 5, signo cru-
cis munita, nihil haesitans, incunctanter et intre-
pide intro usque processit. Primo seras reserat,
denique repagulum pandit. Ad euius adventum
animalia de insueta τ visitatione mirantur, et ut
dilanient quicquid id sit, citius. accurrunt. O res
nova miraculi, et post prophetam Danielem, qui
inter esurientes leones servabatur illaesus, vehe-
menter admiranda ! Qui prophetam ne devorare-
tur custodivit, ipse ancillam suam Odradam ἃ
brutis bestiis tribuit adorari.
Quam eum prospiciunt, accurrunt protinus una,
Poplitibus flexis submittunt cernua colla
Acclives terrae, sic lerga sedenda parando.
Αἱ virgo e multis quodam equo robusto viribus,
forma eleganti et praeeminentiori delecto 5,
eidemque * sella superiecta, perstringit. freno
mandibulas, sieque supra ree dit. Cornupes, sen-
liens se oneratum onere Y? gratissimo, contra natu-
ram sui generis et usum. suavissima citissimaque
deambulatione festinabat, adeo ut patrem, qui
inm miliariüi spatio praecesserat, filia ante viae
melam consequendo pedetentim anticiparet et
praeteriret. Quo viso, pater insueto turbatur mira-
culo, et suum recognoscens errorem, equo quo
sedebat desilivit, soloque prosternitur, et filiae
pedibus provolutus, de commissis sibi veniam
supplicat condonari. At virgo, paternae reveren-
tiae in hoc persentiens derogari, asserebat secun-
dum praecepta decalogi soboles magis genitores
honorare debere. Pater vero non acquiescens, sed
magis ut eum venia sibi delictum condonetur exo-
vat, ac de cetero spondet suae in omnibus volun-
tati subsequendum.
6. Sic itaque perventum est ad ecclesiam, ubi
quisque secundum sui cordis affectum exorat Sal-
valorem. A quo virgo sibi pro salute animae suae
petenti nihil confidit denegandum, illud sollicita.
mente retractans : Domus mea domus orationis
vocabitur ; in ea omnis qui petit. accipit, qui quae-
rit. invenit, et pulsanti. aperietur. Hoc animata
promisso !, petiit quaerendo atque pulsando, illud
Davidieum intimo corde revolvens : Quemadmo-
dum desiderat cervus ad. fontes aquarum, ita desi-
derat. anima mea. ad te, Deus. Quando veniam et
Num. 5. — ! patris filiae add. 3. — ? comite sospitem 4.
— 3 delaniatam 1. — ὁ rabidorum corr. 9, 3, 4. — " morsi-
bus 4. — * habitaculum 4, ---τ inconsueta 3,— * electo 2, 4.
— 9 om. ἅ. — 1? pondere 2, 3, 4.
Num. 6. — ! (Ib. a. p.) Haec annuata promissa 3.
Num. 7. — ! Peracta 4. — ? Disgressa 1, 3.— ? ita 1, 2,3,
apparebo ante faciem tuam, Deus ? Cuius orationis
desiderium largus Dominus clementer exaudivit,
petentem pulsantemque ne a nuptiis agni cum
fatuis virginibus, oleo nitoris bonae conscientiae
carentibus, pelleretur exclusa, sed ornata lam-
pade, veniente Domino subito, quandoque mere-
retur intromitli.
3. Protracta ἡ denique oratione, non casu, sed
divina, ut. creditur, dispensatione accidit ut. siti
vehementer aestuaret, et quoniam locus ile are-
nosus sterilisque agnoscitur el. inaquosus, aquae
paululum, qua corpus reficeret, affectabat nec
habebat. Digressa 2 huc? procul ab ecclesia,
genibus flexis solotenus prostrata, divinum adiit
solatium deprecatura. Mira res : necdum orationis
verba compleverat, cum contra. naturam ex imis
terrae visceribus fons sursum ascenderet, qui a
trunco arboris vetustae largissime coepit ema-
nare ; de quo refocillata. bibit virgo, hauserunt
homines et iumenta. Qui fons videlicet in memo-
riam virginis ostenditur usque in hodiernum
diem f, haustusque à fidelibus, Odradae meritis,
languidis diversarum curam tribuit sanitatum. O
tua sunt haec, Christe, opera. tua miracula, qui in
sanctis tuis ita mirabiliter non dedignaris operari ;
quodque in nobis spiritualiter impleri Odradae
ipsius precibus largiaris, fluminis aquae vivae, tui
videlicet saneti Spiritus, in nobis et e nobis abun-
danter contineri et * emanare concedas ; quod et
credituris in te promisisti.
8. Ne itaque nostrae narrationis prolixitas
auditoribus fastidium generet desidiosis, per-
plura, quae ἃ receptissimis viris audivi, miracula
huius virginis praetermittam, cum miracula facere
non tam sit sanetitatis indicium quantum ! cari-
tatis, qua tota fervebat, effectus sit miraculorum.
Sed quiasanitates in prosperitatibus nonnumquam
non? expediunt? animae solum Deum acrius affec-
tanti*, exemplo beati Pauli in infirmitatibus coepit
gloriari ; salubre filiationis Dei signum existimans
in adversitatibus flagellari, gravi aegritudine diu-
turnaqne laborabat. Quae tamen, quantum con-
cessum est abstinere humanae fragilitati, ab omni
peccati contagione fuit aliena, sed ut ipsa tam-
quam aurum, quod per ignem probatur, in
Domini diademate nitidiori resplendeat claritate.
Sicque totius corporis valitudine destituta diuque
fatigata, dissolvi cupiens et esse cum Christo,
illud Davidieum, quod ardenti mente cupierat,
frequenter ore ruminabat, iterans atque ingemi-
nans 5 : Quando veniam et apparebo ante faciem
Dei? Quae tandem sui corporis dissolutionem, diu
exoptatam, a Spiritu sancto edocta, vicinam per-
sensiit * imminere, salutiferae confessionis el sacra-
mentalis viatiei communione munita, nec non et
unctionis extremae sacro delibuta liquamine, ler-
renis terrena relinquens, vitam hane exhalavit 4.
Beatam caelo animam sponso virginum Christo
copulandam hae die angeli praesentavere. A pro-
genitore quoque suo, loco testamenti prius quod
requisierat obtinebat, quatenus sanctum cadav er
ipsius includeretur in eavato trunco salicino, sic-
que?superposito novo plaustro, juvencorum mutlo-
rum? iugo commendato, quorsum sine auriga cur-
rum dispositio divina. dirigeret, illic suum corpus
optavit humandum.
hinc 4. — * (e nob. ab. c. et) in accolis abundantiam conti-
nenter 4.
M Num. 8. — ! quam 4, — 2 om. 3. — 3 expediant 2, 3. —
affectantes 3. — ^ ingemiscens 4. — * ut add. 4, — ? prae
sensiil 3. — * iumentorum 3, 4. — * indomitorum 3.
9.
D
fontem preci-
bus e vetusto
trunco. elicit,
Piissime
moritur;
corpus eius
non sine
multiplici
prodigio
Alemium
delatum, ibi-
demab Ottone
comite Dura-
chiensi
honorifice
sepelitur.
h
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
9. Et licet mors sanctorum pretiosa et eorum
cum laudibus debeat celebrari memoria, a. notis,
parentibus, cognatis et amicis, qui ipsam tener-
rime dilexerant, lugebatur, non sapientes per
temporalem obitum electis vitam non tolli, et ! in
melius immutari. Alii namque amissam consola-
tionem defleverant, alii patronam et nutriculam
et paupertatis subventricem; alii tunicas et vestes
sibi ab ipsa praebitas et faetas exemplo Dorcadis
ostendentes, aegre poterant consolari. Sieque
maeror et luctus omnium, nobilium praecipue, nec
non plebeiorum ? utriusque sexus, quo revocari
poterat, si quis de morte revocabilis esset, perso-
nabat. Et ne ipsius gloriae quodammodo ? vide-
rentur invidere. si flere non desisterent quam
sine omni dubio regnare sperarent, neve tamen *
itam luetuosi funeris maeror invalesceret, cuius
patrocinia in terris experiri didicerant, ipsius de
cnelo adiutoria multum * potiora non desperarent,
pius Dominus crebris subsequentium miraeu-
lorum radiantibus signis haud distulit. declarare.
Funere namque, ut dietum est, ex ordine compo-
sito, alveolo sepulta ^ salicino, plaustro novo
superponitur *, iugo iuvenearum sine rectore com-
mittitur. Quod. populis catervatim. admirando
comitantibus, recto incedens tramite, ad. dexte-
ram neque ad sinistram usquam declinavit : ita
ut hane in omnibus per arcam quondam testa-
menti, obdueto iam litterali velamine 5, non plus ?
minus ut 15 ministraliter δ᾽ crederes praecipitari.
10. Cumque in hunc modum versus locum à
Deo provisum ᾿ inaret, non easu, ut arbitror,
sed divina dispensatione * actum est, quatenus se-
cus villulam quandam iter habens, truneus quer-
cinus prope staret ; ad quem, ne animalia campe-
.stres fruges laederent, repagulum ? ab antiquo
quondam erat appensum*; qui pluviis et solis ar-
dore putridus et arefaetus, ex annosa tabebat
pluralitate; iuxta quem prope transeundo ? unà
rotarum axis fortiter offendens impegit et illisit.
Ad cuius mox tactum ut quaedam fimbriae Domi-
nici vestimenti virtus patenter visebatur * exi
Mirabile dictu, stipes quem velustas iam in glos-
semi mutaverat, cunetis cernentibus humectatur ;
virore ἴ resumpto, operitur cortice momentaneae
frondis glandisque vestitur onustate*. Quam arbo-
rem quidam adhuc in carne manentes, se
testantur, quod et indicium sanctitatis virginis ex
avita? fidelique !? narratione acceperant confiten-
tur. Sicque !! usque ad loeum a Deo sibi praedesti-
natum,in villa quae Alem dicitur 7, super ripam Mo-
sae, ab Ottone comite suscipitur reverenter, qui et
eius corpus, ut decuit honorifice ecclesiasticae tra-
didit sepulturae, ibique in honore ipsius basilicam
satis decentem, sumptus nece rios ministrando,
iussit fabricari, quam cleris ^ et ministris insignivit
et ob remedium animae suae, de suo proprio allo-
diali patrimonio large tribuendo dotavit. In quo
loco Dominus per beatam Odradam erebra mira-
culorum signa dignatus est manifestare. Quot
caeci visum, quot surdi auditum, quot debiles
gressum, quot morborum genera sanitatem inibi
receperunt, et opinione 13 mendacii in errore δα
SSe.
vidisse
1 sed et 3, sed 4. — ? populorum 3.— ? om. 4.
ὁ sepulto 1, 2, 3, sepulerum 4. —
9 om. 4.— '? om. 4.—
Num. 9. —
— 4 om. 4, — ^ om. 3. —
τ supponitur 3, 4. — 5 velamento 4. —
11 mysterialiter 3.
Num. 10. — ! praevisum 3, promissum 4. — ? disposi-
tione 2, 3, dante gratia 4. — ? repagulus 4. — * appensus 4.
— 5 transitus 3. — * (p. v.) videbatur p. 4 — 7 vigore 4. —
5 honestate 3. — ? vita 3, aurita 4. — 19 fidelium 4,— ! que
om, 4. — ?* clericis 4. — !* opinionem 3. — 4 errorem 2. —
Novembris Tomus 11.
65
est "^ longumque nimis enarrare. Quae nunc iusto
Dei iudicio agente, peccatis populorum demeren-
tibus, ibidem ut alibi pro parte !* quiescunt.
11. Per istius virginis actionem et eventum cu-
riosus lector, ut opinor, mystieam invenire poterit
instruetionem. Nam per hane virginem arcam
testamenti non. incongrue typicari dixerim, quia
in ista. spiritualiter omnia invenimus quae in illa
materialiter fuisse memorantur, hoc excepto quod
ista. spiritualiter in anima vivificat, illa seeundum
litteram oecidebat. Legitur enim quia !, dum? cap-
taab Accaronitis cireumduceretur, manus Domini
interfectionis nimiae fiebat per singulas civitates,
ubi Dominus pereussit uniuscuiusque urbis ? ἃ
parvo usque ad maximum; de Bethsamitis*, eo so-
lum quod vidissent eam, septuaginta viros ple-
bisque milia quingenta ?, neenon et Oza, qui tamen
motus pietate, cum bos recaleitrans laseiviendo
eam declinaret, interfecit. Ista. siquidem nostra
area, boni operis odore, castae conscientiae reful-
gens exemplo, in anima peccato mortuos non
desiit vivificare. Nec mirum, eum truncum iam
dudum praemortuum, ut praelibatum est, haec
beata virgo, immo verius per eam Dominus, vita
vegetativa vivere fecit οἱ germinare.
Neque enim
nostra, ut illa quondam, de lignis Sethim imputri-
bilibus compaginata et fabrefaeta δ reperitur, sed
mystice aeternaliter perdurantis de ligno vitae, de
quo a Domino vincenti edere promittitur, suavis-
sime depasta a nemine fideli dubitatur.
12. In priori quoque arca duo cherubim ex
auro duelili, expansis alis alterius
aream obumbrantia fuisse leguntur.
stra spiritualiter nec defuere !:
bus cherubim, idest praecepto geminae caritatis,
dilectionis scilicet. Dei et proximi (quae earitas,
beato Iohanne teste, Deus est, qui et via et Chri-
stus est, per quam quasi alis pennatis ad Deum
seanditur, qui Pater est, * bravium et remuneratio
aeternae beatitudini insignita reperitur. Sed et
in illa, et in. ista urnam auream
ad alterum,
Quae in no-
nam nostra duo-
sieut. quondam
manna servantem
dum, omnium virtutum genere quasi lapide pre-
invenio, vas scilicet auri * soli-
tioso adornatum, non manna quod manducantes
patres in deserto mortui sunt, sed. ipsum vivum
panem Christum, qui dixit : £go sum panis vivus,
qui de caelo descendi ; si quis manducaverit ex hoc
gane, vivet in aeternum. Utrobique decalogi legem.
invenio, in arca foederis in tabulis lapideis digito
Dei exaralam, quam et hic legis plenitudinem non
solum seulptura depictam, sed digito saneti Spiri-
tus edoctam, eum impletione utriusque novi vele-
risque ''estamenti, reperio cognitionem. Quid
plura? utraeque 5 plaustro novo deductae refe-
runtur *. Quid igitur per plaustrum, nisi fide-
les populos utriusque
accipimus, quibus ulraque
In veteri videlicet iudaismo Moysaico, legalibus
hostiis caerimonialibusque decrelis ab originali
peccato mundabantur, per
"Testamenti, convenientius
arca satis innotuit ?
quae tamen omnia
non pandebatur τ introitus ; in
Testamento per hanc nostram
fuit speculum et exemplar
regni caelestis
novo quidem
arcam Odradam, quae
— τ quieverunt et add. ^.
3 erat add. 3. — ? viros add.3,
^ quingentos 4 —
15 (et op. m. in err. est) om. 4.
Num. 11. — onm. $3.—
populum add. 4. — * vero add. 3. —
5 fabricata 4.
Num. 12. -- desiere 3. — " dans add. 3. —? (r. aet. b.)
haec nostra archa remuneratione perpetuae beatitudinis
opere pro bono 3. — ὁ auro 3. — ^ utraque 3,4. — 5 (d. τὴ
deducta refertur 4.— τ pandebantur 9.
9 ostentationis
Prolixa
comparatione
I»!
S. Odradae
cum arca
legis veteris
narrationem
suam
concludit
scriptor.
66
ostentationis castae et Christi bonus odor, ipsius
ad Deum precibus, per baptisma et paenitentiam
indesinenter datur remissio 5 peccatorum, et aperto
Christi latere effusus sanguis cum aqua patefecit
regna coelorum. Quod plaustrum, quia volubilitate
quattuor rotarum localiter transponitur, instabi-
lem mundum designat, qui numquam In eodem
statu permanet, diffusus in plagis terrae quattuor:
qui vel cardinalibus virtutibus quattuor guberna-
tur, qui * pari. passu ambulantes altera alteram
non excedit. Quod et novum idcirco dicitur, quia
qui huius arcae subsidia cupiunt experiri, secun-
dum Apostolum veterem eum suis actibus homi-
nem exuere debent, el novum, qui secundum
Deum ereatus est, induere festinabunt '*. Ideoque
duobus iuvencis ereditur erecta qui iugo colligati
copulantur, quorum alter sine consueto compare
iugum ferre recusat, duo designans "'Testamenta,
quorum alterum sine altero impossibile est utili-
ter observari ; nam novurn Testamentum veteris
est implelivum.
13. Ut igitur taedium dispendiosae prolixitatis
fastidiosis auditoribus auferamus, cum praescie-
rim nec dubitaverim in hoc tantillo opuseulo
aemulos me habiturum, quod non tam correctio-
nis limae ! quam livoris zelo reor adscribendum, ne
navicula paginulae nostrae syrenarum blandien-
tium. adulationibus seducatur, ne scyllaenarum
canum dentibus et detractionibus lanietur et
discerpatur, ne patula charybdis voragine absor-
beatur et intempestuosis flatibus ultra meae pos-
sibilitatis metas agitetur, demissis velis in optato
portu litoris figatur anchora consummationis,
opuseulumque ? desinat in eo qui est alpha et
omega ?, principium et finis, Pater seilicet aeter-
nus, Filius aeternaliter a. Patre genitus, ab utro-
que Spiritus sanctus sine principio, sine fine pro-
cedens, qui in unitate substantiae, in discretione
personarum unus Deus vivit et regnat per infinita
saeculorum saecula. Amen.
ANNOTATA.
a Quid sibi velint istae picturae ceriarum, pror-
sus non intellego, nec. ullam. video coniecturam
proponendam ad explicandam. hane vocem, nisi
arbitremur a librario, qui primigenium aliquod
exemplar Vitae descripserit, eam perperam positam
esse pro vitrearum.
b Gregorii M. Regest. lib. xx. Epist. 105.
c Vulgo Scheps. Mentio huius vici primum occur-
vit in instrumento quo Mathildis, abbatissa mona-
sterii Saneti Amoris in Belisia (-Munsterbilsen) dio-
cesis Leodiensis, anno 1267 significavit curiam de
Scepse, sitam in parochia de Balne (Baelen) cum
suis appendiciis, videlicet iure patronatus dicte
ecclesie, hominibus feodalibus, censibus annuis,
quibusdam bonis qui in dicta villa et aliis villis
cireumsilis bona. sanctis Amoris dieuntur.. que
bona sunt et. fuerunt. allodium nostri monasterii
predicti, a tempore a quo non exstat memoria.
vendita fuisse monasterio Averbodiensi, Ordinis
Praemonstratensis (1). Ipsam autem parochiam
Balensem cum aliis duabus scripsit v. v. C. B. De
Ridder concessam fuisse coenobio Corbeiensi veteri
diplomate Zwentiboldi regis dato circa annum
5 (d, r.) dat remissionem 4. — ? quae 4. — !? Aic desi-
nit 3.
(1) [J. Wolters], Notice historique sur l'ancien chapitre de
Munsterbilsen (Gand, 1849), p. 58; Analectes pour. servir à
l'hist. eccl. de la Belgique, tom. VIII, p. 361. — (2) Analectes,
DE SANCTA ODRADA VIRGINE.
896 (2); sed utinam significasset ubi Zwentiboldi D
diploma legerit. Certe illud indicatum repperineque
in. Mabillonii Annalibus Benedietinis, neque inter
Auberti Miraei Donationes Belgicas, neque apud
Brequigny, Table chronologique des diplómes, ete.,
neque apud Alph. Wauters, "Table chronologique
des diplómes concernant Vhist. de Belgique, nec
denique apud. Bühmer-Mühlbacher, Regesten des
Kaiserreichs 751-918. Cur autem ius patronatus in
ecclesiam Balensem pertinuerit ad dominum curiae
Scapensis, haec ratio affertur. quod. ecclesia paro-
chiae istius quondam sita fuisse videtur. in vico
Scapensi; nam e hodie locus quidam ibidem ab
incolis presbyteralis domus vocatur (3). Ex aliis
vero documentis colligi aiunt vicum Balensem cum
aliis multis in. Campinia sitis donatum fuisse coe-
nobio Corbeiensi a. S. Adalardo, Caroli Martelli
nepote, extremo saeculo V III (A). At nimis gratuito,
meo iudicio, existimant vv. vv. A. Geboers et F. Van
Olmen, et allodium Scapense non comprehensum
fuisse in S. Adalardi donatione (cum praesertim
ipsa advocatia de Moll iam ante saeculum XIV
coenobio Corbeiensi subiecta mon. fuerit (5) et, ut
supra dirimus, mentio Scapis primum occurrat
anno 1267) et illud eo tempore iam donatum fuisse
monasterio Belisiensi, et denique illi donatum fuisse
a patre S. Odradae post huius mortem ; qua multi-
plici coniectura. concludunt. ipsam S. Odradam
floruisse saeculo VILI (6).
d Manifeste alludit scriptor. Gregorii M. Ho-
miliae xx in Evangelia.
e Id. est, ut putant, Odorata sew suaveolens. In
antiphona prima ad primas vesperas officii paulo
inferius edendi appellatur virgo Odor Dei.
{ Fons ille et etiam memoria loci ubi exortus fue-
rat iam dudum non exstabant, ubi anno 1686 pius
ille S. Odradae cultor, Ioannes de Hover, parochus
Macharensis, Millegemum venit de eo inquisiturus.
Quo auctore suffodere coeperunt incolae collem
quendam arenosum, quales ex natura soli non
pauci in ea regione conspiciuntur, situm ad extre-
mam parlem viae quae antiquo vocabulo platea
aquosa (waterstraat) appellabatur, et. moz, die
festo. S. Andreae, 3 novembris illius anni. 1686,
maaimo omnium gaudio fons repertus est. Qui ne
denuo arena obrueretur, constructus est eo loci
puteus latericius, unde. vicini solent aquam hau-
rire ad domesticos usus, et quidem potui valde gra-
tam, cum in aliis omnibus vici partibus prorsus
insuavis sit. Puteum illum numquam. exhaustum
fuisse. ferunt, eliam ubi alibi ex diuturna aeris
siccitate aqua passim deficeret. Ita. factum est. ut
anno 1858, aestate admodum calida. et arida, ex
circumiacentibus vicis undique o concurreretur. et
centena cotidie dolia ex putei aqua repleta asporta-
rentur, nec tamen aquae copia in. puteo umquam
decrescere visa sit (7).
Alterum. prodigiwm a S. Odrada im eo itinere
patratum vefert traditio popularis. Cui si creda-
mus, dum virgo septa intraret. ubi inclusi erant
equi indomiti,decerpsit ramum tiliaceum quo habe-
nae loco uteretur ad regendum equum quem 6 grege
delegisset. Ubi vero Millegemum advenisset, ramum
istum humi defixit. Qui statim radices egit et mov
excrevit in arborem, quae deinde in magno honore
est habita et saepius in. instrumentis advocatiae de
Num. 13. — ! humanae 4. — ? opusculum quoque 4. —
9 92,
tom. cit, p. 357. — (3) Ibid. — (4) Ibid., tom. II, p. 269. —
(5) Ibid., tom. V, p. 54. — (6) De H. Odrada van Baelen,
p. 28-31. — (7) Ibid., pp. 81, 100,
Moll
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A. Moll memoratur nomine Tiliae de Millegem, utpote
C aquam —
quae limitem signaret. inter hanc advocatiam. et
territorium de Gheel,. Cum autem ineunte saeculo
XVIII (post sex nempe ab ortu, ut minimum, sae-
cula) vetustate deperiissel, ez ligno eius confecta est
cruz quae adhuc in domo pastorali Millegemensi
servatur simul cum satis ingente stipitis parte, unde
desecta. minuta. fragmenta recipere gestiunt pere-
grini, in memoriam S. Odradae apud se ser-
vanda (1).
g Obiit die 28 ianuarii, in festo S. Agnetis secundo,
ut fert traditio popularis, quam testatur inscriptio
(1) Ibid., pP. 53, 101. — (3) Ibid., p. 62. — (3) Ibid., p. 140.
OFFICIUM 5.
XIV, olim. Alemiensi, nunc
vita et. cultu S. Odradae.
Ex codice saeculi
ad calcem. sui. libelli de
iidem recitandi indicantur et eodem ordine ut in hodierno
m s
Silvaeducensi, editum apud. A. Geboers et F.
67
aureis litteris signata in basi veteris effigiei S.Odra- D
dae, in domo presbyterali Alemensi adhuc repo-
sita (2).
h. [d est, ut videtur, in culmi seu calami tenui-
tatem. Cfr. Cangii Glossarium ad. v. glosses.
i In sexta lectione Officii proprii S. Odradae in
Breviario Silvaducensi edito anno 1746 haec
addita sunt nescio qua auctoritate : Corpus eius
bobus iam ad limites Maren et Alem, vulgo
Sammegat, appropinquantibus, invisibiliter mo-
tis campanis honoratur (3).
ODRADAE
Van Olmen
Psalmi ad. Vesperas, ad Matutinas et ad. Laudes
Breviario Romano pro officio de virginibus.
Lectiones omnes trium Noclurnorum desumptae sunt ex. Vita. S. Odradae, omisso prologo et ultima. E
desinente in verbis qui seeundum Deum creatus est, induere
AD I. VESPERAS.
Ana 1. Adest dies laetabunda, — Vitans saeculi
iucunda, — Vitiorum de sentina — Trahat nos
haec medicina. — Virgo saneta, Odor Dei, — Ne
damnemur culpa rei.
Ana 9. Prudens virgo vigilavit — Sponsum
sequens, et intravit — lanuam caelestis viae, —
Carens omni mala lite, — Vas repletum oleo —
'T'enens mundi termino.
Ana 8. Haec sagena, Deo plena, — Misit rete
maris vena, — Non corruptum sed constructum, —
Deitatis manu ductum, — Prendens semper stu-
diose — Opus bonum, non dolose.
Ana &. Digna laude sit. Odrada, — Granum
serens metit blada;—Spernens haee negotiatrix —
Mundi opes, larga datrix, — Agro colans marga-
ritam, — Comparavil sibi vitam.
Ana 5. Nata regum stirpe,
Christi Dei zona, — Lampas inextineta manens, —
Deum caeli semper canens, 77 Cervo similis ad
Currens non insatiatam.
bona — Virgo
HYMNUS.
Iesu corona virginum,
Da nobis manna caelicum
Odradae sanctae meritis,
Quam veneramur supplices.
Haee stirpe nata regia.
Et corpore pulcherrima,
Optatur ad connubia :
Spernit regum prosapiam.
Matre orbata unica,
Suffert novercae tristia;
Deus qui potest omnia
Dedit electae gaudia.
Hane pater dure respuens,
Non dedicatam transiens
Ad Milligem ecclesiam,
Sumitque vagam bestiam.
Quam paler cernens, fletibus
Descendens equo, genibus
Exorat flexis filiam ;
Dat malae culpae veniam.
Orans haee in ecclesia,
Tunc sitis abundantia
festinabunt (Vit. num. 13 extr-).
Hane artat : foris exiens
Fonte eibatur hauriens.
Da nobis, Pater caelice,
Cum Filio angelice
Et Spiritu paraclito,
Potari fonte eaelico. Amen.
CAPITULUM.
Sapientia. vicit malitiam. Attingit ergo a fine
usque ad finem et disponit omnia suaviter. Hanc
amavi et exquisivi a iuventute mea.
PROSA.
Innumerabilis virginum chorus, spreta. saeculi
dulcedine, carnis desideria coneuleantes, Invene-
runt sponsum pudicitiae praestolantem eas Ad
nuptias dignae pro meritis, lampades oleo virtutis
in manibus portantes cum sodalibus coronandis.
De quarum collegio beata virgo Odrada inventa
extitit, quam palronam cum beatis virginibus im-
ploramus. Invenerunt, etc.
Ad. Magnificat.
Qui nos ditavit et corpore saneto beavit
Odradae Virginis, adiunclis celeris sanetis
Reliquiis quorum fovemur, alme deorum,
"Templo nostro, Deus, da nobis scandere choros
Caelorum civium, psallendo tecum in unum.
OREMUS.
ienti populo Israelitico de petra
aquam edux i potabilem, quique etiam precibus
beatae virginis luae Odradae ex arido sitis eius
mirabiliter tribuisti refectionem; da nobis, quae-
rginis meritis et
Deus, qui 5
sumus, huius sacratissimae vi
intercessione hane aquam, ut non sitiamus in
aeternum. Per Dominum.
AD MATUTINUM.
INVITATORIUM.
Regem sanetarum laudemus, agmine quarum
Odradae spiritum suscepit in paradisum.
Hymnus ez i. Vesperis.
PRIMUM NOCTURUM.
bona parit, infantem sanctificavit
lacte matris, sic crevit studio patris.
Ana
Ana 1. Radix
Sacro
"
e
i
h
OFFICIUM
68
Ana 9. Creator Christus cunctorum, forma venu-
stus, ^
Hane pulehram fecit Odradam sibique
subiecit.
Ana 3. Petitur a multis decora virgoque vultus :
Coniugio summo aptari petit in caelo.
8. 1. Accedamus mente bona, — Laudes sonant
in patrona — Deo super omnia. — Quam fulci-
tam sanclitate — Fixit Christus castitate, —
Sumens diva munera. — Pulsans hanc votis haec
plebs et precibus totis. de
ἢ. 2. Virgo more decorata — Semper vixit vita
grala, — Carens omni macula. — Nosque serves
tuos servos, — Sternens hostes hie protervos —
Pallio ut aquila. — Tuae precis alis gregem tuum
serves a malis.
ἢ. 3. Ista Iudith speciosa, — Forma placens
generosa, — Orans pro spe gratiae. — Libera lu
plebem gratam, — Christo regi affidatam, — Fidei
acumine. — Ut non Holophernes noceat hisnec sic
aspernes.
SEQUNDUM NOCTURNUM.
Ana 1. Ex meritis claris laus Dei, virgo, vocaris;
Linquens terrena, paradisi petis amoena.
Ana 9. Crescit flos rosa sub spinis valde formosa,
Quam Deus aeternuselegit ab utero matris.
Ana 3. Defuneta matre, tune odia tulit a patre,
Ob novae novercae rectricem tendit in
arcem.
ἢ. 4. Esther pia, sine mora — Placa regem et
implora— Precibus iustitiae. — Ne culpemur, sed
Assuerum — Redde pium per hune clerum —
Malo culpae vitio. — Culpae scripta dele, nos
purga dono medelae.
B. 5. Rosa fragrans inter spinas, — Rubens
Rachel, medicinas — Ferens amicitiae. — Hane
dilexit Iacob, vero — Potans eam dulei mero —
Signo pudicitiae. — Roga, virgo digna, pro nobis
voce benigna.
8. 6. Pater carnis istam odit, — Sub novercae
manu fodit — Matris carens specie. — Instat nata,
prece lata, — Secum iens dedicata — Visitare cli-
mata. — Feram aptavit, post patrem cito meavit.
TERTIUM NOCTURNUM.
Ana 1. Virtutum mola terit virgo tria grana,
Cum quibus multa suscepit dogmata fulta.
Ana. 2. Mullos vocavit, ἃ faece eriminum lavit,
Fontisundam Christi potabilem essefecisti.
Ana. 3. Ut rivus a fonte derivatur,scandis a monte;
Filia pulehra Dei vocaris ordine rei.
WR. 7. Qui prophetam cibo pavit, — Danielem
latitavit — Lacu subterraneo — Cum leonibus
modestis, — Sic ancillam tuam vestis — Tuo
propugnaculo. — Serva morte dira, laudemus ut
lua mira.
ἢ. 8. Haurit aquam, laus in caelis, — More
gentis Israelis, — Fonte dato caelitus. — Haustum
sumit, sitim sanat;— Surgit virgo, mox infamat
— Rivus terra editus. — Lepram servorum
absterge, sancta, tuorum.
W. 9. Auro tecta arca Dei — Intus foris, nam
lrophaei — 'Tenens semper culmina, — Quae
corona auri pura — Fabrefaeta, Christi iura. —
Legens in ecclesia, — Audi, virgo pia, tu es haec
arca divina.
DE SANCTA ODRADA VIRGINE.
PROSA.
Psallat cum tripudio caeli sumpta solio.
Veneremur cernui Odradam sanctam singuli,
Virginale gaudium dicamus nos ad Dominum,
Qui de matre virgine vult nasci mundi crimine,
Ergo nos cum cantibus pulsantes consonantibus,
Laudemus trinam machinam quam poli laudat
curia.
AD LAUDES.
Ana 1. Laudes dignae dentur Deo, — Qui Odra-
dam in trophaeo — Fortem fecit, hostem iecit —
Omnis immunditiae.
Ana 2. Mundi fastum abdicavit — Virgo Christi,
quam ditavit — Deus Pater caeli reetor — Donis
pudicitiae.
Ana 3. Deum trinum quem sitivit, — Corde
puro coneupivit, — Corpus tenens vinculo —
Annis sub infantiae.
Ana 4. Benedicant in patrona — Deum cuncta
cum corona, — Hanc ornavit propter bona —
Virtutum innocentiae.
Ana 5. Sanctae Dei exultabunt, — Laeta mente
voces dabunt, — Regem regum collaudabunt —
Filiae prudentiae.
HYMNUS.
Consors paterni luminis,
Sponse Odradae virginis,
Laudes canentes solvimus;
Assiste postulantibus.
Aufer Odradae meritis
Peccata quae nos fecimus,
Virtutum da constantiam,
Finis ne malus capiat.
Sit, Christe, nobis omnibus,
Odradae sanctae precibus
Indulgeas credentibus,
Ut prosit exorantibus,
Persaepe pro caelicolis
Absolvis nexu eriminis
Donando indulgentiam,
'Tuos ne orcus rapiat.
Odrada, eum virginibus
Dilecti fruens gaudiis,
Sis memor nostri, petimus,
Cum tui sponsi civibus.
Sit, Christe, rex piissime,
"Tibi Patrique gloria,
Cum Spiritu paraelito,
In sempiterna saecula. Amen.
GAPrTULUM. Confitebor, etc.
Ad Benedictus.
Benedictus in throno caeli Deus Pater omnipo-
tens, gloriosam virginem Odradam miraculose in
Alem palronam sanctam constituens : quam pie
pelimus ut nos custodiat suis precibus ab inferni
lupis, et illaesi paradisum intrare queamus.
OREMUS.
Deus, qui beatae Odradae virginis merita san-
xisti, et in ea gratiam tuae divinae inhabitationis
ampliasti ac arcae foederis Domini non immerito
comparasti : concede propitius nos famulos tuos,
sacrae virginis huius suffragantibus meritis, manna
caelestis consolationis satiari, animamque vera-
rum virtutum odore habere valeamus adornatam.
Per Dominum.
COMMEMORATIO
Α
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
GOMMEMORATIO FERIALIS
Gloriosa virgo Odrada, quae in numero pruden-
tum virginum sequitur quocumque jerit Agnum.
AD HORAS.
Antiphonae de Laudibus.
AD TERTIAM. CAPITULUM.
A laqueo linguae iniquae et a labiis operantium
mendacium et in conspectu astantium factus es
mihi adiutor, et liberasti me secundum multitudi-
nem misericordiae nominis tui.
AD SEXTAM. CAPITULUM.
Invocavi Dominum Patrem Domini mei, ut non
derelinquat me in die tribulationis meae et in tem-
pore superborum sine adiutorio.
AD NONAM. CAPITULAM.
Laudabo nomen tuum assidue et collaudabo
illud in confessione, et exaudita est oratio mea.
Liberasti enim me de perditione et eripuisti me de
tempore iniquo; propterea confitebor tibi et lau-
dem dicam nomini tuo, Domine Deus noster.
AD II VESPERAS.
Antiphonae de Laudibus.
Gloriosa Virgo Odrada.
sed quarta Ana erit :
HYMNUS.
Organa cordis solvimus volis,
Preces servorum arce polorum,
Christe, precatur, s cipe, pla
Virgo Odrada.
Dator salutis, dona salutem
Omnibus nobis, merita sancta
Psallimus digna laudibus tuis
Virginis Odradae.
Redde beatam fonte renatam
Animam nostram, maculis munda.
Caeli ineunda petiit illa :
Gedas Odradae.
Auge devotam populi catervam,
Ne saevi hostis ruat sub telis;
Christe, subleva nos : tuam sponsam
Colimus Odradam.
Da nobis sanctam ducere vitam,
Pace tranquilla ; ne nos procella.
Mergat in hora mortis, exora,
Virgo Odrada.
Angeli summo laudant in caelo
'Trinum et unum, nunc et in aevum,
Cuius aspectu coelus sanctorum
Stat cum Odrada.
69
CAPITULUM.
Consideravit agrum οἱ emit eum, de fruetu ma-
nuum suarum plantavit vineam. Accinxit fortitu-
dine lumbos suos et roboravit brachium suum.
Gustavit et. vidit quia bona est negotiatio eius,
non extinguetur in nocte lucerna eius.
Ad Magnificat.
O Christi pietas, omni prosequenda laude, qui
suae famulae Odradae merita sacravit in corpore
etanima. Nam flore eius eorpus aridum lignum
per tactum vestiit axis. Da nobis ipsius, Christe,
precibus, abiectis rebus terrenis, tecum ascendere
caelum manipulis virtutum refertis.
MISSA.
INTROITUS.
Alleluia. Beata Odrada, eyclade ornata gloriae,
videt revelata Deum facie.
SEQUENTIA.
Odradae recolentes laudes, imitemur virginem :
servire Deo vovit puerilibus annis.
Laudando contemptu terrenas sprevit nuptias;
gloriam mundanam prudenter
transitoriam.
contempsit
Puellares iocos devitans, genus venustans mori-
bus, memorias visebat sanctorum, templa saepe
terens et orans. leiunia frequentans, profusis
ad inopes manibus fertilibus, tempus distinxit
laboribus.
Antiqui serpentis praecavens
opus faciendum relinquens.
astutias, nullum
Gloriam internam ornavit, sollicita habere super-
nam, parata lampade expectare venientem
sponsum.
Beata haec
ei occurrerit.
Probata ut aurum igne crematum, odio novercae
conflatum. Dilanianda à patre relegata, mali-
gnae nequam consilia signo crucis sunt elisa,
fera mitata.
Sed summus Pater, nesciens mala data dare pe-
lenti, mox oranti fontis venas de arena. dedit
sponsa, quae, cum venerit sponsus, sic
sterili.
TTransitus sui praescia de morte ad vitam, exha-
lavit praesentem. Revelata facie regen videt
gloriae, apud fontem vitae residens aeternae.
Mirando tractu Alem recepit depositum clara dole
resurgendum, cum quisque iuxta cursum reci-
piet bravium. Da, Christe, te stipendium, preci-
bus beatae Odradae.
DE
OFFICIUM
;
᾿
;
͵
r
TEMPORE
INCERTO
Cultus
S. Mariani
in. Bardevico
oppido
τὸ
DE SANCTO MARIANO MARTYRE.
DE 5. MARIANO MARTYRE
IN PRINCIPATU LUNAEBURGENSI
COMMEN'TAHRKIUS PRAEVIUS
1. Bardevieum seu, μὲ appellatur in scholiis ad
Adamum Bremensem in codice Lugdunensi. sae-
culi XII, vicus Bardorum (1), — Bardi autem inter
Boreales populos recensentur ab eodem Adamo (2)
et apud Helmoldum (3), — oppidum fuit haud igno-
bile antiquae Saxoniae, immo, si famae credas,
totius septentrionalis Germaniae antiquissimum :
conditum. enim ferunt ducentis triginta quinque
annis prius quam Romam. Nulla tamen eius mentio
in monumentis scriptis reperitur ante Adamum
B premensem. saeculo XI. Situm est super Elveno-
celebris fuit
saltem ab
ineunte
saeculo XIV,
vium fluvium (quem olim Lunovium vocitatum
aiunt) non procul a loco ubi nunc erstat urbs
recentior Lunaeburgum. Episcopali illud sede dona-
tum fuisse a Carolo M. nonnulli scripserunt, eius-
que primum episcopum. fuisse S. Suitbertum, sed
non satis certa auctoritate ; ad. sedem. potius Ver-
densem a stabilita in ea regione hierarchia. eccle-
siastica videtur pertinuisse. Decoratum tamen fuit
canonicorum collegio, cuius possessiones. et iura
post eversionem sacrorum saeculo XVIinvaserunt
Lutherani. Qui plura cupit, adeat Historiam Bar-
devici, quam inter patris sui et suas dissertationes
edidit. Henricus Meibomius iunior (4), vel. quae
fusius et accuratius circa eandem. historiam ger-
digessit. Christianus. Schló-
manico | idiomate
ken (5).
9. Quam celebris Bardevici fuerit Mariani cul-
tus demonstrat imprimis Kalendarium veleri mis-
sali praefixum et a Schlüpkeno visum, ubi Mariani
martyris memoria ad hanc diem 3 novembris cele-
branda indicabatur ; praeterea Sigillum ad causas,
quo utebatur capitulum ecclesiae collegiatae SS. Petri
et Pauli illius civitatis, in quo sub imaginibus apo-
stolorum incisa. erat. effigies pontis et. iuxta. hunc
martyris orantis : qua Marianum exhiberi osten-
dunt tum traditiones historicae paulo inferius com-
memorandae, tum tabula quae usque ad. finem sae-
culi XVI in ecclesia. collegiali appensa. visebatur
(ex ecelesia sive sacello Saneti Mariani, de qua moz
sermo erit, sine dubio illuc translata), hac insignita
inscriptione : Sanetus Marianus hie in ponte mar-
lyrisatus. Praeterea in documentis in archivo eius-
dem ecclesiae asservatis memoratur Vicaria in
honorem Mariani Martyris extremo saeculo X11I
fundata α Nicolao. Bartholdi, capituli decano,
quam et reditibus auxit. Henricus Greving, eccle-
siae Bardevicensis canonicus, qui obiit anno 1344.
Et in alio illius capituli libro memoriali obitus
duorum canonicorum notatur his verbis : A347. die
Mariani martyris obiit Theodorieus de Monte ; et
1365. proxima die post Mariani martyris obiit Do-
minus Bertramus vicarius ecclesie Willhadi (6).
Sed εἰ Ottone. M. imperatore, saeculo decimo, hie-
(1) M. G.,tom. VII, p. 332, — (2) Gest. Pont. Hammab.,
1. 9 (ibid., p. 285). — (3) Chronic. Slavorum, lib. 1, capp. 16,
25, 26 (ap. Leibnitz, Seriptor. rerum Brunswic., tom. Il,
pp.553, 559, 561).— (4) Rer. Germ. tom. III, p.51.— (5) Chro-
nicon oder Beschreibung der Stadt und des Stiffts Barde-
rothecam argenteis. statuis ornatam. S. Mariani
martyris reliquiis recondendis donasse fertur
Bruno Verdenis episcopus (7).
3. Sacellum. etiam. in honorem S. Mariani ez-
struclum. esse eo loco ubi ferebatur martyrii pal-
mam adeplus, demonstrat sequens. diploma a
Scehlüpkeno ex Bardevicensi archivo descriptum :
Ioannes Dei et apostolice sedis gratia episcopus
Verdensis, dilectis nobis in Christo venerabilibus
Dominis decano et capitulo ecclesie BB. Petri et
Pauli apostolorum Bardovicensis nostrae diec.
salutem et sinceram in Domino caritatem. Petitio-
nibus vestris devotis inclinati, vobis, ut capellam
in honorem sanctorum Valerii confessoris et Ma-
riani martyris prope pontem ubi communis est
transitus per flumen. Elmenow, infra oppidum
Bardewick, in loco congruo et honesto ibidem
fundare et fundatam de bonis et reditibus compe-
lentibus dotare, qua dotata sacerdoti discreto
committere et conferre valeatis, tenore presen-
tium concedimus facultatem. Et omnibus Christi
fidelibus dietam capellam devote visitantibus et
ibidem eorum orationes admittentibus, manusque
adiulriees pro conservatione eiusdem capelle
porrigentibus, quadraginta dies indulgentiarum
de iniunetis eis penitentiis, in Domino misericor-
diter relaxamus. In cuius rei testimonium presen-
tes literas sigilli nostri iussimus et fecimus appen-
sione communiri. Datum Rodenborg anno Domini
1465, ipsa die Crispini et Crispiniani (8). Sed nescio
qua auctoritate dixerit idem Schlàpken (9), hoc sa-
cellum conditum esse €o loco ubi olim exstiterat
ecclesia S. Mariani, atque inde concluserit eandem
ecclesiam. iam extitisse ubi anno MCLXXXIX in
nocte Simonis et Iudae tune Henrieus Leo Dux
Brunsvicensis cepit civitatem Bardewicensem et
incendit ac funditus destruxit, demtis ecclesiis (10).
Cerle. nullum illius rei testem. affert. Idem vero
sacellum anno 1540 iussu Ernesti Ducis Brunswi-
censis, Lutheranae sectae seduli fautoris, solo
aequatum est, quod Lutheranorum oculos offende-
bat. catholicorum erga. S. Mariani reliquias pie-
tas (11), nec unquam. deinceps e ruinis suis excita-
tum est.
4. At quam certus et illustris cultus, tam incerta
S. Mariani historia. Exstant quidem eius Acta,
quorum duplex apographum. ex Passionali Bode-
censi et ex codice Carthusiae Coloniensis, antea vero
S. Simonis T'raiectensis, ad. maiores nostros anno
1641 transmisit P. Ioannes Gamans, servatque co-
dex: olim musei Bollandiani, nunc bibliothecae ve-
giae Bruzellensis 8931, unde illa edemus. Sed quic-
quid in Actis illis (quorum aetas nobis incomperta
est) seu sermone narratur, reducitur ad haec pauca:
wick vor und. nach der Zerstürung. Lubeck, 1704, in-f^. —
(6) Sehlópken, op. cit, pp. 117, 118. — (7) Ibid., p. 161. —
(8) Ibid., p. 331. — (9) Ibid, p. 212. — (10) Henrici Wolteri
Chronicon Bremense (script. post an. 1463), ap. Meibom,
Rer. Germ. tom. II, p. 55.— (11) Schlópken, op. cit, p. 372.
Marianum
C. D. 8,
€t sacellum
in ejus
honorem
ibidem
constructum
saeculo XV ;
sed valde
incerta illius
historia
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A. Marianum diaconum in pago Bardevicensi evan-
gelium praedicasse atque illic. occisum 6886. in
onte quo iungebantur. Elvenovii fluminis ripae.
5. Quod autem spectat ad. aetatem. qua vixerit
sanctus martyr, plane non consentiunt traditiones
Bardevicenses. Alia enim eum lempore apostolo-
rum, alia vero extremo saeculo VIII christianae
doctrinae in illa regione disseminandae operam de-
disseaffirmat. Priorem secutus est Henricus de Her-
vordia, O. P. Mindensis (ob. anno 1370) in Chro-
nico suo seu libro De rebus memoriabilioribus
scribens : Duo ex rxxn Chrisli discipulis missi
sunt per B. Petrum apostolum in 'Teutoniam, unus
quidem in Treverim super fluvium Mosellam, sci-
licet Maternus, alius autem, seilicet Aegistus, in
Bardewie super fluvium Elmenow, eum Mariano,
qui fuit archidiaconus eius, et in. Bardewic coro-
nam martyrii perceperunt, et adhue eorum cor-
pora requieseunt, Aegisli quidem in loco ignoto,
Mariani in maiori altari ad 8. Petrum ibidem (1).
Alteram vero consignatam repperit Schlüpken in
quodam veteri codice (cuius tamen aetatem non in-
dicat) his verbis : Devotus Marianus, Wilhadi di-
seipulus, evangelium Christi in ecclesia Bardevie
quotidie praedicando inserviebat, et populo loci
ipsius et cireumiacentibus gentibus verbum Dei
praedicabat (2). Secundum haec itaque Marianus
discipulus fuerit et socius S. Willehadi, cuius opera
(1) Ed. Potthast (Gottingae, 1859), p. 6. — (2) Ap. Sehlóp-
ken, p. 109.— (3) Cfr. Adam. Bremens., lib. 1, n. 12-15 (M.G.,
tom. VIII, p. 287).— (Ὁ) Henr. de Hewordia, Chron., cap. 69
τι
usus est Carolus M. ad convertendos Saxones (3).
i AUCTORE
Acta autem nostra a controversia dirimenda pru- C. D. S.
denter abstinent. lllud tantum ex iis eruitur,
Marianum martyrio coronatum esse ante finem
RETE ἘΣ
saeculi VIII, cum scilicet referant partem reliquia-
rum eius repositam. fuisse in ecclesia Verdensi,
nunc cathedrali, Verdensis autem ecclesia in sedem
episcopalem erecta sit circa annum 782 (ἢ.
6. Marianum nulla antiqua martyrologia memo- S. Mariani
vant usque ad. saeculum XVI. Quo tempore pri- mentio in
mum. annuntiarunt illum. ad diem 3 novembris uud
ogiis.
editio Lubeco- Coloniensis martyrologii Usuardini:
In Bardewic, sancti Mariani diaconi οἱ martyris;
οἱ Molanus : In Barduye, cathedrali civitate, san-
cti Mariani diaconi et martyris. Mire autem erra-
In
Brabantia, pago Bardewic, saneti Mariani dia-
coni el martyris, eumque secutus est Canisius seu
Walasserus. Nullus enim in. Brabantia reperitur
pagus Bardewie, sed in Flandrianon procul Alosto
vicus Baerdeghem, quem forte, similitudine nomi-
nis decepti, intenderunt laudati scriptores. Rectius
Ferrarius in suo Catalogo Generali : Bardovici in
Saxonia, S. Mariani diaconi el martyris. E
Tornaci servabatur anno. 1661 corpus alicuius
sancti Mariani martyris (5); sed. certe is fingi non
potest aliquid habere commune cum Bardevicensi
praeter nomen.
υἱὲ Grevenus, in martyrologio suo indicans :
(ed. Potthast, p. 39). — (Ὁ) Analectes pour servir à l'hist.
eccl. de la Belgique, tom. ΠῚ (1866) p. 108 extr.
VIA s MARIANI
Ex apographis codicum Bodecensis οἰ Traiecten
sis seu Coloniensis. Cfr. supra, num. 4. — Variantes
autem lectiones, utpote nullius momenti, notare visum non est.
Incipit passio sancti Mariani diaconi et mar-
tyris, qui colitur pridie nonas novembris.
Sanctus ae Deo devotus gloriosus levita et mar-
tyr Christi Marianus pro fide catholica et honore
saneti evangelii hodierna die migravit ad Domi-
num. Ipse enim protomartyris Stephani et alio-
rum praecipuorum martyrum levitarum vestigia
sequens, quasi se dignum ad sacerdotium non re-
putans, usque ad vitae huius temporalis finem in
ordine diaconatus permansit, sanctumque evan-
gelium in ecclesia Bardewicensi, quae per beati
apostoli Petri unum discipulorum, videlicet Egi-
stum, in ecclesiam cathedralem fuit erecta, coti-
die legendo et cotidie praedicando, Deo omnipo-
tenti per ea et alia diversa pietatis opera fideliter
servivit. Ipse nempe loci illius populo et cireum-
vicinis lune. gentibus verbum Dei adeo ferventer
seminavit quod, sicut de Christo canitur : Coepit
lesus facere et. docere, ita el de eo aestimandum
non solum docuisse, sed cum Christi imitatione sic
fecisse merito indubie credendum est et firmiter
servandum. Nam corde et ore et vila ita devote et
laudabiliter se habuit quod, nullo reprehensibili re-
perto, tamquam dexter laevi respectu inter aridos
et tenebrosos gentiles viguit et resplenduil. Dia-
boli autem instigatione gentes ipsi vulgari more
non bonum pro bono, sed pro dolor, potius malum
pro bono reddentes, eum insequendo, sanguinem
suum tam ferociter sitiebant quod iuxta Christi do-
ctrinam qua dicit : Si persecuti vos fuerint in una
civitate, fugite in aliam, eum ab ecclesia in qua
Christi evangelio diutine servivit, fugere oporte-
bat. Ipse vero supra pontem fluminis Elmenowe,
prope civitatem Bardewie, veniente, insecutores
sui ibi eum apprehendentes, licet eum indutum
dalmatica verum Christi levitam reppererunt et
invenerunt, tamen omnipotentis Dei timore depo-
sito, gladiis et aliis armis suis sanctum Dei feroci-
ter supra dictum pontem occiderunt. Qui quidem
tune martyr Deo fuit gloriose consecratus, et hoc
er miracula diversa et praecipue in vesle sua
sacra dalmatica, in quà occisus fuit, visibiliter
usque in hodiernum diem oculatim apparet. Nam
corpore ipsius per fideles tumulato, cum postmo-
dum medietas ossium suorum una in ecclesia Ver-
densi, nunc cathedrali, et alia medietas in eccles
Bardewicensi, nunc collegiata, simul eum dalma-
tica praedicta sunt reposita, sanguis eius, quo dal-
matica in ipsius occisione fuil tincta, in eadem
adhue ad oeulum et manum mirabiliter apparet :
quia miraeula non modica, praecipue febriles οἱ
alias aegritudines fugando et curando, per hanc
dalmaticam sic eius sanguine tinctamn Deus omni-
potens misericorditer et salubriter operatur. Com-
pertum est enim multoties quod quamplures Deo
devoti, febribus maxime et aliis infirmitatibus
corporalibus gravati, sanctum Dei Marianum, ex
toto corde invocantes el ex meritis illius gratiam
Dei consequi sperantes, qui cum devotione debita
dalmatica
VITA
TEMPORE
INCERTO
S. Gobriani,
noti
solummodo
ex kalen-
dariis
saeculo XV
non
antiquioribus
et scriplore
saeculi XVI
C
ac
lectionibus
72
dalmatica ipsa se indui fecerant, statim ex hac salvi
et sani facti, Deo omnipotenti pro ipsorum incolu-
mitate et salute ad honorem sancti martyris gra-
tias immensas ex toto corde eorum attentissime
referentes, in. ipsius gratiarum actione usque ad
finem vitae suae laudabiliter permanserunt.
DE SANCTO MARIANO MARTYRE.
Animo igitur et. cultu, fratres dilectissimi, huius ἢ
sancti martyris Mariani festa annuatim devote et
sollemniter recolamus, ut ipsum pro nobis exoran-
tem tam in praesenti saeculo quam futuro pro
salute corporis et animae efficaciter sentiamus.
DE SANCTO GOBRIANO SEU GIBRIANO
EPISCOPO VENETENSI
IN BRITANNIA MINORI
1. In. Kalendario abbatiae S. Mevenni saeculi
XV et in Kalendario breviarii Dolensis typis excusi
anno 1519 (1), ad diem 3 novembris annuntiatur
commemoratio Gobriani episcopi ; ?emque in
Kalendario veteris. breviarii Briocensis. (2). :
Gobriani episcopi Venetensis. Ad. eandem. diem
signatur idem episcopus apud Castellanum et in
martyrologio Parisiensi. iussu Card. de Noailles
superiori saeculo edito, ubi Gibrianus vocatur.
Porro nullus reperitur. scriptor, qui de hoc sancto
aliquid distinclius. expresserit, antiquior Roberto
Caenali (Cénau) episcopo Abrincensi. Is autem
haec tantum tradit (3) : Cui (Paterno, primo Vene-
tensi episcopo) mox successit Gobrianus, alter a
primo pontifex, genere clarus, vita clarior, mira-
culorum eopia clarissimus. Passim enim igne
sacro laborantes obvios quosque nullo negotio
curabat. Inde secutum est ut cum ad eum unde-
cumque eo aegritudinis genere laborantes turma-
tim affluerent, compulsus sit divus ille pontifex
ab urbe secedere, ne scilicet aegrotantium conta-
gione urbs ipsa inficeretur. Volens itaque man-
suetus ille pontifex tumultuantium cedere furori,
ne torrenti se opponeret, secessit in locum solita-
rium, anachoresin exercens, pone flumen quod
Oudum gens illa appellat. Hlieque vitae suae
decursum post. multos algoris, inediae et vigilan-
tiarum. exantlatos labores, fine conclusit optato
diuque desiderato, cupiens ipse cum Paulo dis-
solvi et esse cum Christo.
9. Proliriorem historiam S. Gobriani tradit
Proprium. Sanctorum. dioecesis Venetensis. anno
1630 impressum, ubi ad diem 10 novembris legitur:
In festo S. Gobriani Episc. et Conf. semid. fuit die
3 huius mensis... Lecrio quaRTA. Gobrianus, nata-
libus illustris, in minori Britannia, morum probi-
tate. et vilae sanctitate clarior extitit. Qui cum
rudes annos liberalibus disciplinis excoluisset,
postmodum caelestium rerum meditationi et. le-
ctitandis sacrarum litterarum oraculis applicuit.
Unde terrenorum affectus fastidio, totum se
divino cultui. tradidit, integras noctes in orationi-
bus posuit, ieiuniorum erebritate et quotidiano
cilicio eorpus subegit carnisque repressit lasci-
viam, quo solutior animus divinis attenderet, —
Lxcrio QuiNTA. Adeptus in ecclesia Venetensi prae-
bendale beneficium, tot exhibuit virtutum genera
ut, defuneto civitatis illius episcopo, magno
omnium studio in eius locum suffectus fuerit ;
cumque tantum onus detrectaret, invitus et relu-
(1) Ed. Ap. Lobineau, Vies des saints de Bretagne, App.
pp. 1, 3; ed, Tresvaux (Paris, 1836), tom. I, pp. xxix, xxn.
— (2) Ap. Lobineau, App. p. 2; ed, Tresvaux, tom. I, p. xxx.
clans altari sistitur, paueisque post diebus in
urbe Dolensi consecratur. Quo in munere gerendo,
tum praedicando, tum opes suas erogando,verum
se pastorem praeslitit. — Lrcri0 sEXTA. Cum
accessisset ad eum quidam affectus morbo qui
pusula, aliter sacer ignis, dicitur, intuens in
hune sanctus ait : In nomine Iesu Christi
surge sanus. Qui surgens protinus ire coepit
incolumis. Cuius miraculi in dies pererebrescente
fama, magna hominum vis in urbem undique
confluebat ; qui variis morborum generibus, maxi-
me vero pusula, laborantes, Gobriani precibus
convalescebant : ita ut civitate excesserit, ne infir-
morum fetore infecto aere, lues pessima grassa-
retur, perrexitque in locum quendam divinitus
sibi indieatum prope fluvium Oust nomine, a
castro losselini duobus fere milibus distantem.
Illic sacellum exstrui curavit, ubi ad se venientes
infirmos sanabat. Demum tot miraeulorum gloria
illustris, tertio nonas novembris obiit in Domino.
3. Easdem. omnino lectiones, eodem. praemisso
titulo de die festo a 3 ad 10. novembris remisso,
habet Proprium. Venetense anni. 1652. At in Pro-
rio quod. integro fere post saeculo, anno nimirum
1757, typis mandatum est, quo tempore scilicet, ut
videbatur hominibus illius aevi, elegantius et accu-
ratius quam in antiquioribus breviariis officii
divini ritus in liturgicis libris singularum ecclesia-
rum ordinatus. est (&), lectiones novae de S. Go-
briano ad. diem 10 novembris concinnatae sunt, non
aues auctae, et mon solum in titulo officii. sup-
qressa. mentione translationis α die 3 eiusdem men-
sis, sed. etiam, quod. gravius est, in ipso textu ulti-
mae lectionis die decima pro tertio nonas, quod in
antiquioribus legebatur, substituta. En tibi has
novas lectiones. Leorio rv. Gobrianus anno post
sexcentesimum circiter sexagesimo in territorio
Venetensi nobili stirpe natus est. Suscipiendo sta-
tui maturam adeptus aetatem, ad clericalem a
Deo se vocatum intellexit. Dehine ad sacros codi-
ces sacramque theologiam omne studium conver-
tit. Huie ut totus incumberet, ad Rhuvigiense
coenobium se contulit, unum e religiosis ut audi-
ret sacras hie litteras erudite explanantem. In
hocce litterario et religioso secessu quantum eru-
ditionis, tantum et evangelicae perfectionis aecre-
tione profecit. Studiorum stadio perfunctus, sacer-
dotium suscipit, et paulo post Venetensi capitulo
canonieus aggregatur. Lecrio v. Fervore spiritus
quotidie flagrantior, ab oratione vix animum re-
— (8) Histor. Gallic. (Paris., 1557, fol.), p. 178. — (4) Cfr.
Tresvaux, Notice sur les anciens bréviaires et Propres de
Bretagne, op. cit., tor. T, p. xxv.
laxabat,
C. D. S.
breviari-
orum
A
recentiorum,
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
laxabat, sed in ea ut plurimum pernoctabat. Cili-
cio diu noctuque retento, vigiliis, jeiunio, corpus
suum continenter afflictabat. Pare
tando quiequid sibi subtrahebat, in pauperes
effundebat. Cellae suae ac solitudini sie affixus
erat, ut in urbe tamquam in eremo degens, non
nisi ad chorum et munia charitatis in publicum
prosiliret. In celebrando lacrimis plerumque per-
fundebatur. Tot tantisque virtutibus sanetitatis
apud omnes opinionem adeptus, Morvanno seu
Maurieio, nominis huiusce primo, subrogandus
unanimi suffragio eligitur, et electioni quantumvis
renitens, Dolam duetus, consecratur vigesimus
quartus Venetensis episcopus. Lecrio γι. Αὰ epi-
scopale ministerium evectus, sibi rigidior adhue,
victu austerior, in pauperes factus effusior, conti-
nuo miraculis clarescere coepit. Morbum enim
tune serpentem, qui sacer ignis dietus est, in om-
nibusad ipsum confluentibus mirabiliter exstinxit.
Septemdecim annis sanctissime perfunctus episco-
patu, digno sibi subrogato successore, soli Deo et
saluti vacaturus, in eremum duobus a losselini
castro milibus distantem se recepit. Constructo
ibi sacello, iugi caelestium contemplatione et cor-
poris sui afflictatione octo annorum spatio morti
sese praeparavit. Hane adventare praenoscens,
sui praesentiam evocavit. Perceptis
ab ipso piissime sacramentis, die decima novem-
bris, anno septingentesimo trigesimo quinto, in
Domino obdormivit. In suo sacello, ubi suum vivus
adhue euraverat effodi sepulerum, sepulturae
datus, quam plurimis ab obitu miraculis percre-
buit.
4. Harum lectionum auctores easdem ex Robert.
Genalis Abrine. Episc. de re Gall. excerptas indi-
carunt. Quod quam vere dictum sit, facile iudicabit
prudens. lector recolendo quae de Gobriano apud
Robertum dicta ex ripsimus supra (1). Longe au-
tem probabilius est quaecumque in illis lectionibus
traduntur desumpta esse ex Alberti Le Grand Vitis
Sanctorum Britanniae primum editis anno 1636,
sive ex eiusdem operis editione secunda vel tertia,
successoris
quae vulgatae sunt annis 1659 et 1680, ubi tamen
non signatur S. Gobriani dies emortualis, quam
timendum. videtur ne breviarii reformatores ar-
bitratu suo statuerint fuisse 10 novembris, ut iam
cum die celebrationis festi in dioecesi. Venetensi
concordaret. Porro Le Grand fontes a se adhibitos
citat breviaria. Venelensia et Proprium Sanctorum
dioecesis Rhedonensis ad diem 16 novembris, legen-
daria mss. Nannelensia, et scripta Roberti Caena-
lis de re Galliea, Benedicti Gononi de Vitis PP.
Oceid. atque Augustini du Pas, Claudii Robert. et
Ioannis Chenu catalogos episcoporum Veneten-
sium (2). Iam vero apud hos tres ultimos. viz
quicquam. praeter nudum Gobriani nomen repe-
ritur; Gononus autem exscripsit ea quae leguntur
apud. Robertum Caenalem ; Propriuin TRhedonense
editum. anno. 1620, quod prae oculis. habemus,
nihil omnino habet de S. Gobriano. Restant itaque
sola legendaria Nannetensia, quae num quicquam
continuerint praeter ea quae rettulit. . Robertus
Caenalis aut. Proprium Venetense ann. 1620 et
(1) Num. 1. — (2) Les Vies des saints de la Bretagne-
Armorique (éd. D. L. Miorcec de Kerdanet, Brest-Paris,
1837), p. 722. — (3) Ibid., p. 721.— (4) Les Vies des saints
de Bretagne, p. 218. — (5) Cfr. Gall. Christ., Xom. XIV,
p. 924. — (6) M. G., tom. III, p. 393. — (7) Ibid., tom. IV,
p. 29. — (8) Ibid., tom. VI, p. 366. — (9) Les anciens cata-
logues épiscopaur de la province de Tours (Paris, 1890),
p. 76. — (10) Cfr. supra, num. 1. — (11) Tresvaux, tom. Il,
73
1652, cuiusve fuerint. auctoritatis, adhuc incom-
pertum est.
5. Annum obitus S. Gobriani in huius Vita in-
dicaverat Albertus fuisse Christi 762 (3), postea
tamen in Catalogo episcoporum Venetensium hanc
opinionem correzit et obitum illum innexuit anno
795, cui annum. 735 substituit Proprium Vene-
tense anni. 1757. Lobineau. autem (4) Gobrianum
nonnisi saeculo XII floruisse censuit, tum. quia
putavit de igne sacro apud. antiquiores scriptores
sermonem non fuisse, tum. quia. Morvannus, cui
successisse traditur, anno 1118 adhuc. Venetensem
regebat. ecclesiam. (5). At. prior harum rationum
certe valida non est : nam ignem sacrum saeviisse
anno 945 referunt Flodoardi annales (6), et anno
1089 annales Leodienses (7) et. Chronicum
Sigeberti Gemblacensis (8). Ad alteram autem
facile respondebunt. patroni Alberti Le. Grand et
lectionum Venetensium, fingendo praeter Morvan-
num illum qui saeculo XII sedem. Venetensem oc-
cupavit, priorem fuisse huius nominis qui eidem
impositus fuerit ineunte VII.
6. Ceterum validam confutationem opinionis Lo-
bineau praebet catalogus episcoporum Venetensium,
quem edidit cl.v. Ludovicus Duchesne e Cartulario
Kimperlegiensi eraralo ipso saeculo XII (9), et in
quo neque post Morvannum neque alio loco signa-
tum. est nomen Gobriani. Qui s saeculo XII prae-
sedisset ecclesiae. Venetensi, certissime praetermis-
sus non fuisset. Sed. ex omissione huius nominis in
eo documento iure concludere non licet Gobrianum
inter Venetenses episcopos nullatenus esse compu-
tandum, cum non minus octo vel novem episcopos
citare potuerit doctissimus editor, qui ex documen-
tis certis demonstrantur Venetensem sedem. occu-
passe saeculo VI et saeculo IX, et quorum nomina
ineodem catalogo non leguntur.— Sed et quam fidem
mereatur. Robertus Caenalis, scriptor medii sae-
culi XVI, ubi S. Gobrianum primum post S. Pa-
ternum, id. est paulo post medium saeculum VI,
sedisse asserit. (10), nullo suffragante documento
veteri, pronuntiare non ausün.
7. Sacellum valde elegans in quo repositae sunt
sacrae Gobriani exuviae εἰ adhuc servatur. eius
caput, exstare ait Tresvauxz in viculo pertinente ad
parochiam Sancti. Servanni, leuca αὐ Tosselino
distante, qui vicus illum ut patronum veneratur (11);
sed. per litteras w nius e sacerdotibus qui nunc sacro
ministerio in vico Sancti Servanni. deserviunt, ad
nos transmissas dum. haec prelo committebamus,
docemur. neque ullas reliquias S. Gobriani nunc
ibidem servari et antiquum sacellum eiusdem sancti
nomine et effigie decoratum, ubi usque ad. annum
1743 sacrum celebrari consuevit, iam ante annum
1750 prorsus fuisse dirutum. — Alterum sacellum
S. Gobriani adhue superstes indicatur in vico
Camortii, Venetensis dioecesis (12).
8. Sollemni olim officio eius memoria quotannis
colebatur in dioecesibus Dolensi, Briocensi et
Venetensi atque in monasteriis Saneti Melanii,
Sancti. Mevenni. & Sancti Gildae, nunc autem
in sola dioecesi Venetensi (13), die 10 novembris, ritu
duplici (14).
p. 230; efr. Rosenzweig, Hépertoire archéologique du dépar-
tement du. Morbihan, p. 249, — (12) Rosenzweig, Op. cit.,
p. 249. De fabulis quibusdam popularibus circa S. Gobri-
anum videsis Henr. du Noday (V*^) in periodico JHevue de
Bretagne. et de Vendée, tom. VII (1860), p. 393 sqq. —
(13) Tresvaux, loc. cit. — (14) Ordo divini officii in dioeces
Venetensi pro anno 1854, p. 81.
10 DE
Novembris Tomus ΤΙ
AUCTORE
C. D. S.
aetas
adhuc
incerta.
De illius
reliquiis
et cultu.
CIRCA MED.
SAEC. IX.
S. Gulielmus,
de quo pauca
tradit
scriptor
gaeculi XIII,
* Moyenmou-
lier
floruit ante
medium sae-
culum IX;
DE SANCTO
M 906 ΟΝ
DE SANCTO GULIELMO EREMITA.
GULIELMO
EREMITA
IN DIOECESI ARGENTORATENSI.
1. Quicquid de huius sancti et eius successoris
Acherici. historia apud. recentiores refertur, de-
sumptum est. ex Richerii Chronico Senonensi, con-
scripto paulo ante medium saeculum X11 I, ubi (0)
haec leguntur : Eodem. vero tempore (2) exstitit
quidam Melensis primicerius, Blidulphus nomine,
vir iustus et. prudens, qui relictis omnibus quae
possidebat, appelens locum suae conversiont
aptum quaerere decrevit. Quem diu quaesitum,
tandem in valle quae Lebrath dicitur, intra mon-
tes inclusam adiit valliculam, in qua in clivo mon-
tis ad meridiem cellam erexit, et eam Bellum
montem appellavit. Qui ibidem ecclesiam aedifi-
cavit, et in ea novem altaria cum. cancellis et
eryplis instruxit. Officinas enim circa illam et
claustrum pro. positione loci ad usum. monacho-
rum erexit : aliquantos vero redditus ibidem
acquisivit, et adunatis fratribus, Deo devotus cae-
libem (3) duxit vitam. Audientes vero multi saneti-
tatem viri Dei, eius se conversalioni sociare stu-
duerunt. Inter quos exstiterunt duo genere et fide
nobiles, Villemus et Acherieus, qui etiam ambo
ipsius loci fundatori meritis coaequari poluissent.
Unus nempe duorum tam evidentibus et in vita et
post vitam claruisse fertur miraculis ut eius sa-
crum corpus de loco sepulturae in scrinio trans-
ferretur : cuius reliquiae postea in theca nova
argento et. auro ornata tempore euiusdam sacer-
dolis, Hesso nomine, repositae, adhue in ipsa
ecclesia reservantur. Alter vero, Achericus, eius-
dem Villelmi successor, aliquandiu ipsam rexit
ecclesiam et locum : qui tanta exstitit fama ut
ipsum, dimisso nomine Bellimontis, quo prius
nominabatur, Acherieum appellarent locum, quod
adhue eo nomine ipsa villa nuncupatur. In. qua
postea nobiles exsliterunt viri, quorum diebus
argentariae fossae repertae sunt, in quibus mul-
tum argentum esse fertur effossum. De quorum
nobilium progenie postea exierunt viri qui tem-
poribus nostris in ipsa valle Lebrath castrum
construxerunt, quod nomine supradicto Acherich
vocaverunt. [lle vero sanetus Acherieus plenus
dierum migravit ad Dominum. Cuius corpus in
medio chori in ipsa ecclesia ante altare B. Mariae
sepultum. videtur. Ipsa deinde cella Acherich
Mediano Monasterio * olim per dielos viros fuit
attributa, In qua cella monachi Medii Monasterii
fere usque ad tempora nostra feruntur habitasse.
Modo vero ecclesia parochialis per negligentiam
monachorum est effecta.
9. Quo tempore vixerit S. Gulielmus noster, pri-
ma specie videtur facile colligi ex laudato loco
Chronici Senonensis. Nam eiusdem libri n cap. 7
refert Richerius ea. quae contigerunt anno 894, et
cap. 8 quae subsecuta sunt secundo anno post... et
sequenti anno οἰ duobus inde annis elapsis. Dein
(1) Lib. n, cap. 9 (ap. d'Achery, Spicileg., tom. Il, p. 614).
3) Gtr. num. seq. — (3) Cfr. supra, p. 44, annot. a ad
Vitam S. Pirminii. — (4) Schoepflin, Alsatia diplomatica,
sequitur narratio supra citata : Eodem vero tem-
pore... 5 caput aulem sequens seu 10 incipit his ver-
bis : Anno igitur Domini DCCCOXLIL.... Ez his
itaque omnino concludendum videretur fundatio-
nem cellae Bellimontis et ipsam loci nuncupationem
illigandam esse exordio saeculi decimi, ac proinde
qaulo post floruisse S. Gulielmum. Sed huic conclu-
sioni obstat diploma Lotharii II regis, quo anno
S58 confirmavit donationem ecclesiae Bellimontis
factam, hoce tenore : Lotharius divina praeve-
niente gralia rex. Imploraverunt sublimitatem
nostram. venerabilis Ackrich οἱ Hesso decanus,
humiliter deprecantes,quatenus per privilegia cel-
situdinis nostrae confirmaremus et corroborare-
mus quiequid a Lutardo comite et Hugone fratre
concessum est ecclesiae quae dicitur Belmont,
ex bonis quae habebant tam in mansis quam in
hominibus in dieto loco, et quae jure hereditario
ad eos per obitum Luitfridi comitis, eorum paren-
lis, pervenisse dignoseuntur. Nos igitur implora-
tionibus eorum assensum praebentes, per hos
nostrae regiae dignitatis apices confirmamus et
corroboramus quiequid dictae ecclesiae Belmont
praedieli comites per manus venerabilis Ackrich
el Hessonis obtulerunt, quatenus illud pacifice
possideant et dietae ecclesiae firmiter et peren-
niter aequirant. — Signum Lotharii regis. Ego
Benzelinus ad vicem Ercemboldi cancellarii reco-
gnovi οἱ subscripsi. Data id. octobr. anno Christo
propitio regni domni Lotharii regis IV, indictione
VIL. Actum Strasburg palatio regio in Dei no-
mine (4). Itaque iam exstabat. ecclesia. Bellimontis
anno 858, el quidem sub regimine Acherici, succes-
soris Gulielmi, qui proinde tunc iam obiisse om nino
supponendus est. Unde tandem colligitur hunc vi-
qisse ante medium saeculum nonum.
3. Porro ex duplici documento citato, siquidem,
quod viz dubitari potest, Hesso sacerdos, de quo in
narratione Richerii, idem sit cum Hessone decano,
qui nominatur in diplomate Lotharii, constat mox
gqost mortem suam Gulielmum beatorum caelitum
honoribus fuisse dignatum, quoniam ab Hessone
reliquiae eius in thecà nova. argento et auro Or-
nata repositae sunt, cum iam antea eius sacrum
corpus de loco sepulturae in scrinio fuisset trans-
latum (5). Illius festivitas a. monachis Mediani
Monasterii celebrabatur die 3 novembris, teste huius
monasterii martyrologio, in quo legebatur z III no-
nas novembris. Apud Echericum vicum S. Willelmi
eremilae, magnae virtutis viri (6). 4d eandem diem
sanctum nostrum annuntiant. Grevenus in editione
sua martyrologii Usuardi : Guillermi confessoris,
et. Philippus Ferrarius in suo Catalogo Generali :
In territorio Argentoratensi S. Willelmi eremitae.
Sed el nostris diebus colitur memoria SS. Gulielmi
et Acherici die 3 novembris in dioecesi Argentinensi
tom. I, p. 89. — (5) Supra, num. 1 med, — (6) Cit. ap. Ruyr,
Recherche des sainctes antiquitez de la Vosge (Espinal, 1623 ,
p. 229.
ritu
C. D.S,
statim post
obitum
publico cullu.
honoratus
fuit,
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A ritu simplici, adiecta scilicet officio de octava. Om-
nium Sanctorum lectione propria de illis et com-
] memoratione in primis vesperis et ad laudes. S. Ludovici patrocinio consecratam, ad. quam pa-
τι antiquitus A. Acherico vico (1) adiacebat olim vicus Saneti — rochia. Sancti Gulielmi translata. est. Ipse vicus
ia . * "S 9 * B . 5 . * x 2x9 E P
Jagen Gulielmi n cen ecclesia, S. Gulielmi titulo dedi- nune a. Sancto Blasio. nuncupatur (4). Ecclesia
ei ^ i ior remrinor. με Ἔ
a. frequente illuc piorum pere ᾿ "s S RFIPUIV x XP T
Ded cat d q atas M có grinorum concursu autem Acherici circa finem saeculi XVI a Luthe-
celebris, parochiae toco e at catholicis proximi — ranis haereticis occupata fuit et deinceps penes eos
mH uU » " H € B is :
oppidi Sanctae Mariae ad. Fodinas (3), in tractu remansit (5).
75
Y s ic
Colmarensi. Sed extremo saeculo XVII Ludovi- ^ Aucrom&
rm : FEN " δ
cus XIV rez ecclesiam in. ipso oppido aedificavit G. D. S.
(1) Vulgo Escherich seu Eckirch, gall. Échery (G. Stoffel, Markirch (ibid., p. 162). — (4) Hunckler, Histoire des saints
Dict. topographique du département du Haut-Rhin, p. 40). d' Alsace (Strasbourg, 1837), p. 510. — (5) [Belhomme] Zist.
— (9) Ibid. — (3) Vulgo Sainte-Marie-aux- Mines, germ. Mediani Monasterii (Argentorati, 1724), p. 3
DE SS. BAYA ET MAURA
VIRGINIBUS
SAEC, IX ὃ IN SCOTIA C. D. S.
S8, Baya et 1. Rursus de sanctis virginibus Baya et Maura Lec. v. Sed eum virgineas et tenerrimas suas
Maura,saltem unum. habemus documentum principale, lectiones carnes ita dilacerarent et compescerent, beata
abineunt? — pyopiayii Aberdonensis orimum typis editi annis Maur: infirmitate correpta, terram ap licuit, et
reculo x , prin ypis editi anni aura, infirmitate pta, terram apr 1
officio 1509 οἱ 1510 (1), ad diem 3 novembris (2), numero in loco, qui a vulgo Kilmauris dicitur, in sancta
ecclesiastico 8684), iq conceptas : senectute vitam in Domino finivit. Beata autem
celebratae, LzcrI0 PuiMA. Adest. nobis, fratres dilectissimi, Beya paulo post in prefata insula in ferventi dile-
sanctarum virginum Baye et Maure preclara festi- ctione Dei perseverans usque ad mortem, tercio
vitas, quam earum in honore una sub celebritate — nonas novembris animam Deo commendabat, et
interdum in ecclesia Dei venerare * et colere sa- ibidem traditur sepulture. In cuius postea honore
tage* debemus ob earundem continenciam et virgi- capella satis decenter extrueta reperitur: ad quam
nitatis coronam, quam a Domino felieiter pereipere — pie venientes suis iustis non defraudantur deside-
meruerunt, cum utrasque continentes ambasque riis.
castas, pudicas, sobrias et verecundas invenimus: Lecr. vi. Nam sicut in vita. solitariam ducebat
que non ut fatue virgines oleo extincto, sed ut pru- vitam, ita et in morte de prefata insula corpus
dentes oleo aecenso propter opera bona intrave- suum de eadem extrahi minime permittit. Nam
runt eum Domino ad nuptias. cum quidam rector parrochialis ecclesie de Dum-
Lzcr. i. Quarum unam, Beyam videlicet, quam — bar, que in eius, αἱ supra, veneracione dedicatur,
nune Dumber Laudonie colit et. veneratur, in reliquias sanete virginis ibidem transferre dispo-
Cumbria insula maris occeani inhabitasse legimus, suerat, paratisque navibus insulam prospero vento
longissima. spacia marinis invenitur circumdata aggreditur; sed cum ossa eiusdem in sarcophago
fluctibus : que quidem insula nullo incolitur habi- quodam ligneo in navicula collocaret, vieibus ite-
tatore, sed tantum feris avibusque derelicta, ad ratis ventus et maris tempestas ita excrevera[n]t
c quam nullus nisi navigio patebat ingressus. Ad quod eo: ibmersioni darent; sed statim reliquiis F
quam beata Maura frequenter divinis cum beata depositi desiderato cursu denuo redierunt (3).
Beya frui colloquiis venire solebat. 9. Huic legendae subiungo annuntiationes mar- ex eodem
Lrcr. n. Quecumque beata Maura a prefata tyrologiorum et kalendariorum, quorum antiquis- Miei uim
virgine Beya. in prefata insula a consoreio homi- sima. sunt martyrologium Aberdone nse et kalen-
num regni adipiscendi celestis gracia frequenter darium praeficum breviario eiusdem ecclesiae, unde
nt lectiones modo recitatlae. In. mar-
diem 3 novembris legitur : In Scocia,
n marty-
conversando discebal, ea sine intermissione aliis exscriptae su
snis convirginibus palam enunciabat. Atque hinc tyrologio, ad s le
et hine verbis congruentibus beatam Beyam et sanctarum Baye et Maure virginum no
suos parentes, sorores et amicos, quibus ad eam rum apud Kylmawar; tn kalendario vero brevia-
denegabatur accessus, consolabatur. rii: Baye et Maure plurimarum * virent. Ad. * sic
Lzcr. rv. Sie enim iugum Domini portare me- eandem. diem sola Bay? signata est in martyro-
ruerunt eum altra alternis invicem in caritate logii Usuardini editione Lubeco- Coloniensi: Eodem.
Christi onus subveniebat. Quid enim illis defuisse die, beatae Bayae virgi 8, et Greveniana :In Sco-
potuit, eum Christus Dominus eas in sua elegit ta- tia, Bayae (4) virginis. £n aliis vero martyrologiis
bernacula mansuras? Nec eas non castas astruere scoticis recentioribus S. Baya memoratur ad diem
phas erit, eum carnem et diabolum ieiunio el ora- 1 novembris, S. Maura vero ad diem 2. Sic Kalen-
cione assidua, ciborum inedea et parcimonie darium Adami Itegii : (1 nov.) S. Bayae virginis in
victus, que diabolo luxurie inimica sunt, castiga- Scotia sub Donaldo rege, 896; (2 nor.) S. Maurse
bant, mundum et eius gloriam fluxam atque fra- virginis in Scotia, ex qua Kilmaures in gren
gilem, tenuissimis et habitibus ornate, ul non gham nomen accepit, sub. Donaldo rege, E B
peccati eulpam, sed ipsius occasionem fugerent? Thomae Dempsteri Menologium Scoticum : (1 nov.)
i in editi ima an. 1515, sed
(1) Denuo secundum illam primam editionem eodem ty- fol. exlv-exlvi*. ἘΞ (4) Ita in editione prima an. 515,
porum genere impressi Londini an. 1854. — (2) Quod con- in secunda. an. 1521, Hayae.
stat ex kalendario volumini praefixo. — (3) Brev. Aberd., In
AUCTORE
C. D. S.
in marty-
rologiis;
sed earum
aetas incerta.
16 DE S
In Scotia Bey virginis sanctissimae, Donaldo VI
regi familiaris; (2 nor.) In Kuningam Maurae vir-
ginis, anachoreticae vitae abstinentia. RECRENEN
quae pervenit ad S. Gonstantinum uu regem, unde
locus Kilmaure. Davidis Camerari Kalendarium
Seoticum : (1 που.) Sancta Beia virgo et abbatissa
magno fuit in honore apud Donaldum Scotorum
regem huius nominis sextum; (2 nor.) Sancta
Maura virgo miraculis celebris, a qua locus ille
Kilmaure dietus in provincia Cuninghamiae indi-
gitatur. :
3. Ex Dempsteri Menologio manifeste desum-
psit Philippus Ferrarius ea quae de sanctis virgini-
bus nolavit in suo. Catalogo Generali, videlicel :
(1 nov.) In Scotia sanctae Bey virginis, adiecta ad-
notatione : Ex Kal. Scotico. Vixit mira sanctitate
cirea an. 896. Sub Donaldo rege, cui familiaris
[uit; (2 nov.) In Scotia apud Kuningham sanctae
Maurae virginis, adiecta adnotatione : Ex Kalend.
Scotiae. Vixit sub S. Constantino rege vitam ana-
choreticam ducens. Locus. Kilmaure ab ea nomi-
natur. E». Camerarii vero Kalendario Arturus a
Monasterio, in suo sacro. Giynecaeo : (1 πον.) In
Scotia, sanetae Beyae /sew Bayae, ul. legitur. in
nola adiecta] virginis, abbatissae Benedictinae,
quae omnium virtutum genere decorata, egregiis
exemplis eluxit partisque sanclitalis copiosae
meritis obdormivit in Christo. Et ex eodem fonte,
ad. quem. diserte appellat, Gabriel Bucelinus. seu
Robertus. Schindele in supplemento Menologii Be-
nedictini ad diem 1 nov. : In Scotia sanctae Beyae
virginis monialis et abbatissae Benedictinae, omni
virtutum ornatu decoratae, quae ad nuptias Agni
praeparatissima, sub annum Christi 896 nuntium
advenientis sponsi inhiantissime expectavit. De-
nique Richardus Challoner in suo Martyrologio
Anglicano anglice conscripto, S. Baya praetermissa,
ad diem 2 novembris S. Mauram. annuntiavit. his
verbis : In Scotia festivitas S. Maurae virginis, quae
celebratur hac die in breviario Aberdonensi; euius
beata mors ibidem memoratur contigisse anno
899 : nomen eius adhue servavit oppidum ab ea
nuneupatum Killmaure.
A. At certe in hoc elogio duplicem errorem admi-
sit Challoner circa breviarium Aberdonense. Neque
enim in hoc breviario indicatur memoria S. Maurae
celebranda. die 2 novembris, sed die 3; neque de
anno obitus eiusdem quicquam notatum est. Unde-
nam autem Adamus Itegius, Dempsterus et Came-
rarius acceperint S. Bayam vivisse Donaldo VI
rege Scotiae, id est extremo saeculo IX (1), divinari
nequeo. Certe nihil. huiusmodi. referunt. lectiones
breviarii Aberdonensis, quibus et contradicit Ada-
mus Regius,dum Mauram Bayae superstitem fuisse
significat. Sed et utramque antiquiori, et forte longe
antiquiori tempore floruisse indicant veteres lita-
niae Dunkeldenses (2), siquidem documentum illud
genuinum οἱ integrum, non. aulem. interpolatum,
iudicare liceat. Has litanias scilicet decantari soli
tas rege Gregorio, Donaldi V I decessore (3), colli-
gitur ex invocatione illa, quae inter ceteras eiusdem
(1) G. Buchanan, Her. Scotic. Hist. (Edinburgi, 1715),
p. 96. — (3) Editae ap. Al. Forbes, Kalendars of. Scottish
Saints, p. lvi. — (3) Cfr. Buchanan, p. 95. — (2) Forbes,
S. BAYA ET MAURA VIRGINIBUS.
generis legitur : Ut regem nostrum Girich (id est Ὁ
Gregorium) cum exercitu suo ab omnibus inimi-
corum insidiis tuearis et. defendas, te rogamus,
audi nos (4). Jam vero inter Nomina. sanctarum
virginum et. viduarum comparent S. Bega οἱ
S. Maara (5), quo posteriori nomine alteram. san-
clarum, de quibus nunc agimus, designari nemo
dubitari. Sed litanias illas saltem interpolatas esse
probavit Alexander Penrose Forbes (6) argumento
validissimo (ut. alia ab eodem allata praetermit-
tam, quae non ita inconcussa sunt), quod. scilicet
inter nomina sanctorum confessorum recitatur in
iis S, David rex (7), quo rursus significari Davi-
dem 1, regem. Scotiae ab anno 1124 ad annum
1153 (8). certum videtur, cum praesertim nomen
istud seriei sex regum, quorum alii quinque certis-
sime reges Scotiae sunt apud. suos ut. sancti. cele-
brati, quarto loco insertum sit. Itaque firma om-
nino ex illis litaniis pro antiquitate cultus SS.Bayae
et Maurae demonstratio deduci nequit; ac denique
fatendum est. nullum nobis solidum praesto esse
argumentum, unde qua aetate eaedem vixerint satis
gqrobabiliter statuatur.
5. Omnino autem. repudianda est temeritas Ar-
turi a. Monasterio et Bucelini, S. Bayam fuisse
Benedietinam abbatissam pronuntiantium. (9).
Cui assertioni nec ulla monumenta suffragantur et
vefragatur sanctae virginis Vita, quam ev brevia-
rio Aberdonensi recitavimus. Secundum hanc, ana-
choreticam prorsus vitae rationem ad obitum usque
duxit in Cumbria insula.
6. De hac insula et devestigiis memoriae S. Bayae
ibidem haec leguntur apud. Samuelem. Lewis (10) :
Cumbria * Minor (nam altera insula eiusdem nomi-
nis huic adiacet, quae Maior appellatur), insula in
comitatu Bothae*, octo continet incolas. Insula
isla sita est. in aestuario Glotae* fluminis, inter
insulam Botham et promontorium de Portincross,
duobus fere miliariis utrimque distans... Ad unum
fere miliarium in longitudinem, dimidium vero in
latitudinem extenditur... Semper videtur fuisse
inculta. Paucae fraxini apparent in extrema eius
parle, qua ad meridiem et ad orientem spectat,
celerum arboribus plane nuda nihilque aliud e
saxoso solo gignens praeter exile pabulum pa-
scendis exiguis ovium et bueulorum pecoribus. (Jn
media insula) visuntur adhuc vestigia antiqui sa-
celli dedicati S. Bayae*, quae illie sepulta fuit in
sarcophago ad seplentrionale aediculae latus;
parietes seilicet ex parte diruti, erassitudine fere
irium pedum, rudi opere exstrueti, quibus inclu-
ditur area longitudine pedes triginta, latitudine
quindecim attingens. Sepulerum quattuor parie-
tibus lapideis einetum fuisse videtur; at non am-
plius duo lapides supersunt quadrati, quorum
alter confractus est in duas partes. Hi lapides re-
lieulalis lineis ornati sunt, sed nullam exhibent
epitaphii speciem. Hactenus Lewis. De ecclesia
autem. quam in. oppido. Dunbar titulo S. Bayae
dedicatam refert Vita et de cultu S. Maurae in Kil-
maurs nihil praeterea uspiam notatum repperi.
p.lxii extr. — (5) Ibid, p. xi. — (6) Ibid., p. xxxiv. —
(7) Ibid., p.1x. — (8) Gfr. Buchanan, p. 119-22. — (9) Cfr.
supra, num.3,—(10) Topogr. Dict. of Scotland, tom.L p. 251.
DE
S. Baya non
fuit abbatissa
Benedictina,
Vestigia
cultus illius
in insula
comitatus
Bothae.
* Cumbray
* Bute
* Clyde
* Vey
ANNO ΜΧΧΧΥ͂.
De S. Ermen-
gaudi
nomine,
parentibus
et fratre.
ea
Sallani
patrui sui,
episcopi
Urgellensis,
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
DE SANCTO ERMENGAUDO
EPISCOPO URGELLENSI IN HISPANIA
COMMIEN'T,TAXRIU:S PRAEVIUS
$ I. De genere S. Ermengaudi et eius promotione ad regimen
episcopale.
1. Gesta S. Ermengaudi, qui ecclesiae Urgellensi
ante medium saeculum XI praefuit, ev documentis
sive antea editis sive α se primum prolatis ita diges-
sit Iacobus. Villanueva (1) ut nobis eadem tractare
aggredientibus vir aliud. praestandum videatur
quam ut eius vestigia prementes,quae ille hispanice,
idque im opere non adeo frequenter in bibliothecis
occurrente, conscripsit, latinitate donata, in colle-
ctionem. nostram. transferamus.
nomen notat
idem videri cum celebrato apud.
Hermenegildi, idque confirmatur. ex
nibus comitum Urgellensium homoniymorum, quas
Imprimis itaque
sancti. nostri Villanueva | multis
Hispanos nomine
subscriptio-
Vallisoleti vidit "Ambrosius Morales, his verbis
conceptas S[ignum] Hermenegildi comitis
Urgelli. Longe tamen frequentius. in antiquis
documentis, ubi vel aliquis eorum comitum vel an-
tistes noster nominatur, latine Ermengaudus aut
Ermengodus dici solet, atque inde
gari idiomate Ermengol.
9. Parentes habuit Ermengaudus episcopus Ber-
quem Villanueva (2) Con-
fluentinum, Urgellensem ait. Baluzius (3), filium
Isarni οἱ Ranlanae, et Guislam sew. Wislam
( Wisclam, Wisilam), filiam Seniofredi de Luciano
(Llusa): quae omnia constant ec instrumento
publico et coaevo, paulo inferius citando (&).
Perperam itaque Baluzius (D) Guislam illam, Ber-
mardi vicecomitis uorem, eandem facit cum altera
Guisla, quam sororem S. Ermengaudi αὐ proinde
prioris filiam fuisse. indicant alia instrumenta
quae a. se visa testatur. Villanueva (6), atque forte
ex his deceptum fuisse Baluzium suspicatur. Fra-
trem. etiam Ermengaudi Arnaldum vicecomitem
nominat alterum instrumentum eiusdem. aetatis,
scriptura scilicet venditionis factae Guislae viceco-
mitissae et filiis eius Ermengaudo atque Arnaldo,
nonis sepLembris anno septimo regnante Roberto
rege Francorum seu Christi nati anno 1001, sic
exordiens : In Dei nomine. Ego Honorata, Deo di-
cata, et filiis meis Petrus et Tedbertus, vinditores
sumus tibi, Wiscla vicescomitessa, et filiis tuis
Ermengaudus archilevita et Arnaldus vicescomes,
emptores... (7).
3. Ex eiusdem chartae modo citatis verbis colli-
gitur eo tempore fuisse Ermengaudum a rchilevitam
seu archidiaconum, Urgellensem utique, cuius eccle-
siae pontificatum gerebat. patruus eius. Salla (8).
Teliqua. autem ipsius historia. ante episcopatum,
deficientibus penitus documentis, altis tenebris obvo-
luta est. Quo vero tempore Sallae seu Sallano suc-
prodiit in vul-
nardum. vicecomitem,
(1) Viage literario a las iglesias de Espana, tom. Xx (Va-
lencia, 1821), p. 129 sqq. ; Append, p. 984 sqq. — (2) Ibid.,
p. 129; efr. pp. 268, 271. — (3) Marca Hispanica, p. 409. —
(4) Infra, num. 4 init, et extr. — (5) Marca Hispanica,
cesserit facile definitur, cum is mense septembri
anni 1010 obierit (9), atque Ermengaudus ante
ipsius mortem in. succ
ssorem eius designatus vel
etiam adiutor cum iure, ut aiunt, succe sionis ordi-
natus fuerit. Hoc posterius constat ea instrumento
quod ex archivo ecclesiae Τ]
Villanueva. (10), promissione ice. iureiurando
confirmata Ermengaudi 1 comitis Urgellensis, his
verbis :
geller
ss protulit
A. uro ego Ermengaude comes, filius quod fuit
Borello comite et filio quod fuit Letgardis con-
iuge, ut de ista ora in antea. infra..... dies, quod
Sallane episcopo, filius quod fuit Isarnus el filius
quod fuit Ranlane, me
plo commonuerit per
quod ipso
Vieco donare faciam ad Ermengaude, filio Ber-
filio Wisila vicecomitissa;
ego Ermengaude comite donare faciam ad isto
Ermengaude, filio Bernardo, et vesticione ad illum
faciam. Et de ista ora in antea ego Ermengaude
comite supra seripto non decebre isto. Ermen-
gaude, filio Bernardo vicecomile supra scripto, de
ipso episcopato de saneta. Maria sedis Vico, quod
est in Urgello. Et si Sallane episcopo ordinare vo-
luerit suo nepoto Ermengaude supra seripto in
ego Ermengaude comite supra seripto
ad ordinare ipso Ermengaude, filio
Ermengaude supra scri-
nomine de isto sacramento,
episcopato de comitatum Urgello sedis
nardo vicecomite et
sua vita,
adiutor illi ero
Bernardo supra scripto, sine
ipso Ermengaude, filio Bernardo supra scripto et
filio Wisila; si Sallane Bernardo fra-
tre suo, aut aliquis ex parentibus vel amicis de
isto Ermengaude clerico supra. scriplo, donare
mihi faciant pessas C, aut pessatas valibiles, aut
pigdo* valibiles de pessas cc pro ipsas pes:
quod donare mihi faciant infra dies ix quod is
Ermengaude, filio Bernardo supra scripto, fuerit
ordinatus, et mihi donaverint pigdo valibiles de
pessas cc pro alias pessas CL quod mihi donent
post obitum Sallane episcopo supra dicto, infra
medium annum ipsà medietate, et ad alium me-
dium in alia medietate. Et si Sallane episcopo non
fecerit ordinare ipso Ermengaude suo nepoto
supra scripto in sua. vila de Sallane episcopo. et
ego Ermengaudes comite vivus fuerit, et ipso
Ermengaude, filio Bernardo suprà scripto, vivus
fuerit, ego Ermengaude comite supra scriplo ordi-
nare illum faciam, οἱ facere poluero, sj Ermen-
gaude clerico supra scripto donare mihi voluerit,
aut aliquis ex parentibus vel am
icis suis mihi do-
voluerint et donaverint ipsas pessas,
sua. decepcione, de
episcopo, aul
nare aut
— (7) Ibid., p. 98. —
. 409. — (6) Viage, tom. X, p. 130. j
6 e extr, — (9) Cfr. ibid.,
(8) Ibid., pP. 123 extr., 124. Cfr. p. 987
p. 124-28. — (10) Ibid., P. 985.
pessatas,
C. D. S.
successor
designatus
* id e. pignus
AUCTORE
6. D. S.
decennio, ut
minimum,
ante illius
obitum,
non tamen
per
simoniam,
C
episcopus
consecratus
78
pessalas, aut ipso pigdo supra scriptus. Et ego
Ermengaude comite supra scripto non faciam nul-
lum disturbatio ad ipso Ermengaude clerico supra-
scripto de ipsa sua ordinacione de ipso episcopato
de Urgello, neque nullum malum ingenium, nec
ego, nec nullus omines nec nullas feminas. per
meum consilium, neque per nulla mea absencione.
El ego Ermengaude comite supra scripto adiutor
ero ad isto Ermengaude, filio Wisila supra scri-
pla, ipso episcopalo de Urgello a[d] tenere et ad
abere, sicut Sallane odie tenet, contra omnes omi-
nes aul. feminas, quod ad eum tollere voluerint
aut tulerint, sine sua deceptione de Ermengaude
clerico suprascripto post obitum Sallane episcopo
suprascripto aut in diebus suis, si Sallane epi-
scopo ad illum dimiserit, aut quantum ad ille do-
naverit de ipso episcopato, sj Ermengaude, filio
Bernardo vice comite, frater Sallane, et filio Wi-
sila vicemcomitissa, filia quod fuit de Seniofredo
de Luciano, mihi voluerit facere fidancias οἱ fide-
litatem super altare dedicatum vel super reliquias,
et fecerit unde ego Ermengaude comite firmiter
fidare possem......
5. Instrumentum istud, quamvis nullis subscri-
ptionibus firmatum nec temporis nota distinctum,
genuinum esse non dubitavit Villanueva (1), cum
el genus loquendi, soloecismis utique innumeris sca-
tens, eb. scriphura. et. ligaturae tempore. Sallani
confectum. prodant. Omnibus autem. documentis
huiusmodi illorum. temporum, quibus continetur
sacramentum fidelitatis vel, ut aiebant, homagii,
commune esse asserit ut et omittantur subscriptio-
nes ac notae temporis quo confecta fuerunt, et quo-
tiescumque nominantur ii qui per ea invicem obli-
gari volunt, toties et parentum. eorum, vel. saltem
alterutrius, nomina, immo et hi ipsi quos genitores
habuerint, indicentur. Itaque et huius ope, de quo
nunc sermo est, non. solum. quibus Ermengaudus
noster, sed etiam quibus et pater ac mater eius pa-
rentibus geniti fuerint. edocemur. Praeterea illud
saltem decennio fere ante obitum Sallae confectum
fuisse ex eo colligimus quod in eo adhuc vivens me-
moratur Bernardus Ermengaudi pater, qui anno
1001 vita functus est.
6. Facile autem documentum perlegenti cogitatio
subire potest, non aliqua suspicione simoniae va-
casse Ermengaudi ad. episcopatum. promotionem.
Cui obiectioni occurrit. Villanueva advertendo nec
ipsum. Sallam. aliquid ad. concedendam | Ermen-
gaudo episcopalem dignitatem pecuniae accepisse,
sed solum Ermengaudum comitem, et huic ipsi cam
pecuniam datam. videri ad redimendam iniustam
vezationem aut. intercessionem : quod. posterius 60
probabilius apparet quod. certe mullum ius patro-
natus comiti in. Urgellensem episcopatum attribu-
tum ullo verbo in laudato documento significatur.
Non est itaque cur vel Ermengaudo vel Sallae adeo
gravem, sed. miseris iis temporibus nimis commu-
nem, ecclesiasticorum | canonum. transgressionem
imputemus. Quicquid autem de ea re iudicandum
sit, recte. etiam. advertit. Villanueva, eo exemplo
comprobari quam antiqua. sit. disciplina. nostris
temporibus non infrequenter usurpata, ut episcopus
aliquis designetur. cum. iure successionis, vivente
adhue et sedi praesidente illo cuius in locum substi-
tuendus est.
7. Ermengaudum anno 1006 pontificali dignitate
ornatum fuisse infertur ex. catalogo episcoporum
(1) Ibid., p. 132, — (2) Ibid,, p. 215. — (3) Ibid., p. 124. —
(4) Ibid. p. 32. — (5) Ibid, tom, IX, p. 109-79. ZB Sin
Hispanica, Append., p. 974. — (7) Ibid., p. 978. — (8) Ibid.,
DE SANCTO ERMENGAUDO EPISCOPO.
Urgellensium qui saeculo XII confectus est in mo-
nasterio Gerrensi. editusque a Villanueva (2), si
modo auctoritati hwius catalogi satis confidere
liceat. In eo catalogo indicatur Ermengaudus epi-
scopali munere functus annos 29; mortuus est au-
tem, quod infra demonstrabitur, die 3 novembris
anni 1035. Illud certum est, die 6 novembris anni
1010 eum ecclesiae Urgellensi iam. fuisse praefe-
ctum, qua. die vulgavit testamentum Sallani patrui
ac decessoris sui (3).
8. Necdum elapso decem hinc dierum atque adeo
ost mortem Sallani nondwum aut viz bimestri spa-
tio, perfecit Ermengaudus quod iam meditatus
fuerat nonaginta fere ante annis Sisebutus (A), vitam
canonicam. scilicet. infer clericos. ecclesiae. Urgel-
lensis. instiluendo. secundum formam capitulari
Aquisgranensi anni 816 praescriptam. (quod fuse
demonstrat. Villanueva) (5), certosque redditus in
eum finem ez ecclesiae fundis assignando. Diploma
istius institutionis et donationis editum habes apud
Petrum. de Marca. sive Baluzium (6) simul. cum
confirmatione Sergii IV papae (7) et moz secuta
amplissima bulla. Benedicti VILI anno 1013 in E
eandem. rem data (8). Quam posteriorem mon in-
credibile existimat Villanueva. obtentam | esse al
Ermengaudo occasione cuiusdam itineris Romani,
quod ab eo susceptum probabile faciunt et mores
eorum temporum et pietas ac zelus antistitis nostri,
el quae tam proprie de ipso memorantur in lau-
data bulla Benedicti.
9. At minus consentire licet cum eodem scriptore
ubi censet mullum alicuius ponderis argumentum
erui posse ez illa institutione tam cito post obitum
Sallani perfecta, quo. probetur iam ante hunc obi-
tum episcopali munere in. ecclesia Urgellitana fun-
clum esse Ermengaudum. Quamvis enim concedat
haud exiguum temporis spatium necessarium fuisse
ad rem tanti momenti meditandam, digerendam et
tandem. integrae. exsecutioni mandandam, facile
fieri potuisse putat ut iam diu ea ab ipso Sallano
intenta, ordinata et quasi ad maturitatem deducta
fuerit ubi is e vita. discessit. Equidem omnino fieri
potuisse non infitior, probabiletamen non arbitror,
eliamsi fingas simul Ermengaudum Sallani con-
siliorum participem fuisse et adiutorem. Viz enim
credibile videtur, Ermengaudum n ipso diplomate
non nuntiaturum fuisseaut in omnium memoriam
revocaturum quantam partem. seu potius quam
omne meritum illius praeclarae institutionis tribui
oportuisset ipsi Sallano, non sibi, qui eius volunta-
tem tantum exsecutioni mandasset seu potius quod
ille paraverat, immo et omnibus numeris iam per-
fectum. morte. praereptus. tantum promwlgare ne-
quiverat, publice, quod unum desiderabatur, denun-
Liasset.
δ IIl. De primatu in eeelesiam
Rotensem a S. Ermengaucdo
suae sedi Urgellensi vindi-
eato,
10. Difficullatem, et. quidem. non miniman,
habent acta a. S. Ermengaudo anno 1017 circa
confirmationem. electionis et consecrationem Bor-
relli episcopi Rotensis*, cuius duplex instrumentun,
a Baluzio iam prolatum (9), rursus ex primario
p. 992. — (9) Capitular. Reg. Franc. (Paris., 1677), tom. I,
pp. 630, 632.
exemplari
fuit anuo.
Top,
tul certe,
"t videtur,
adhue supere
sti^« Sallano.
εἰ consecra-
tionis
episcopi
Rotensis
rente
* j, e, CODCUT-
edidit. Villanueva (1), neque denuo hic. exscribere
pigebit. Sic igitur. denuntiata. est confirmatio ele-
ctionis :
Anno trabeationis Domini nostri Ihesu Christi
millesimo Xv, era millesima | quinquagesima
quinta, indicio xv, ».* 1, pacta xx. Auctor et
Dominus, cum Patre et Spiritu sancto, omnium
creaturarum quibusque sub illius gracia conma-
nentio omne monarchia disponuntur regimina. In
quo reverentissime nominando domno Wilielmo
illustrissimo comite, eum omne vulgus populi, qui
degent in comitalo Ripacurcensis tellure, una eum
domno Ermengaude presule, qui est in sinu matris
ecclesie sanete Marie sedis Vico Orgellensis, qui
est eaput. omnium ecclesiarum jam. dielo comi-
tato, venil quidam domnus Borrellus, filius
Rechildis femina, una. eum consensu et voluntate
supra diclo excellentissimo comite, sive optima-
tibus vel prineipibus eius, necnon eliam religio-
sorum clericorum atque abbatum, id est... (sequun-
tur nomina. abbatum octo). Nos simul in unum
cum canonicis sancti Vincentii martiris Christi,
cuius sedis sita est in civitate
tur nomina septem). Subiungimus etiam fidelium
laycorum, id est.. (sequuntur. nomina tredecim,
tota, idest...
seq uwwn-
adiunctis ad singula, praeter unum, vocibus et fra-
tres eius). El expetivit electionem et obedientiam
el benedietionem pontificalem anle saerosaneto
altario alme Marie sedis prefate, et ante domno
presule prenotato, sive multorum clericorum in
Christo agonizantes obsequio, id. est... (sequuntur
nomina viginti septem, quibus additus est titulus
archilevita, sacer, vel levita) vel aliorum cannoni-
corum venerabilium, quorum nomina longum est
scribere. Adiuvante Domino et Salvatore nostro
Ihesu Christo, helegimus hune Borrellum pre-
fixum, ut ad electionem et honorem presulatus
perveniat, divina miserante clementia. Est nam-
que prudens, docibilis, moribus temperatus, vita
castus... Cum his tantis et aliis virtutibus decora-
tum prefatum Borrellum agnoscimus, nos omnes
eligimus illum. uno animo, unoque conventu
decrevimus el corroboramus, ut ad ordinem sui
presulatus susceptione tranfundat, atque in Do-
mino fisus accedat. Iterum atque iterum ego
Ermengaudus, prefatus episeopus, una cun ka-
C terva clericorum predictorum advocamus, adcla-
mamus atque eligimus iam dicto Borrello, ut per
divina manu Salvatoris protegente vel donante
ad honorem et benedietionem. atque ordinacio-
nem sui presulatus aecedat, et susceptione perve-
niat, sub tuitione alme Marie sedis prefate, et sub
dominatione domno Ermengaudo episcopo et suc-
cessores eius. Exaralus est autem. hec titulus
electionis presulatus XP^ kalendas decembris,
anno xxr regnante Rothberlo rege. — Witardus
sacer, qui hanc electionem . per volumplatem
domno Wilielmo comite, el per iussione domno
Ermengaudo episcopo scripsi et subseripsi die οἱ
annoque prefixo.
11. Consecrationis vero instrumentum his verbis
conceptum est. : ( Post prolizum prologum, ubi me-
morantur praescripta canonum circa episcoporum
electionem. et consecrationem) Quapropter ego Er-
mengaudus, sedis Orgellens ecclesiae episcopus,
una eum eaterva vene rabilium clericorum alme
Marie sedis prefate, cognoscentes obitum beate
memorie Aimerici pontificis, Rodensis civis, eccle-
(1) Viage, tom. X, pp. 9ss, 291. — (2) Cfr. Espana sagrada,
tom. XLIX, p. 117 sqq. — (3) Unde iam certius definire licet
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A exemplari in archivo ecclesiae Urgellensis servato
19
sieque Saneti. Vincentii ipsius loci. sedem, cui
memoria ethereo ἀξ αἴθε in albo, ΠΣ id
nonum auctoritas iubet, cum. consensu. domno
Wilielmo comite, cum eius optimatibus ae plebe
non exigua eoneione expostulantibus, cannonico
calciati privilegio, Borrellum, filium Richellis fe-
mina, urbis prefate Rodensis, una per voce ionem
et adclamationem archidiacanorum, cenobitarum
et ruralium clericorum, vocamus, aclamamus, et
petimus, ac prodesse poscimus episcopum subro-
gandum, conseerandum et intronizandum Borrel-
lum prenotatum in gremio sanete sedis ecclesiae
Vincentii Rotensem civem, et eum principem con-
sliluimus eeclesie. sanetorum, quorum predicte
urbe site sunt... (Sequitur Borrelli laus). Hune
ergo Borrellum ego Ermengaudus prefatus episco-
pus, una eum cetu. clericorum. alme Marie sedis
iam dicte, et eum consensu domno Wilielmo inclito
comite, adclamamus eum, et advocamus sub tui-
cione vel dominalione prefate
sedis Orgellensis,
sive domnum episcopum Ermengaudum vel om-
nes episcopi qui post eum venturi sunt. Postulo
itaque ego Ermengaudus episeopus prefatus dom-
num Adalbertum Karchasensem civem pontifi-
cem, ut per singulos grados ecclesiasticos sit ordi-
natus, et ministerio sacerdotali sit. dedicatum,
Igitur in Dei nomine interrogamus populum, hunc
Borrellum prefatum adclamantem : Vultis eum
abere episcopum ? — Volumus. Usque tertio
respondit omnis clerus et populus... Volumus.
Nos quidem humiles Ihesu Chri
Ermengaudus prefate sedis
sli. pontifices
Orgellensis, in qua
Adalbertus pontifex
Karkasensis, οἱ Petrus episcopus
ordinacio ista. consistit, et
Comenensis,
audientes et cernentes tantam adclamatorum
unanimitate, proficuam ecclesiam utilitatem, reci-
pimus in nostro episcopali numero atque collegio
preclamatum Borrellum,
cannonica benedicendo ordinamus, et
el eum per auctoritate
electum
episcopum in ipsa sede Sancti Vincentii episco-
pum exaltamus, et
intronizamus el ipsis ecclesiis pastorem constitui-
in nomine sancte Trinitatis
mus, sub dominatui alme Marie sedis Orgellensis,
οἱ domno Ermengaudo episcopo,
eius. Acta scedula huius indaginis a corporea t
vel successores
beacione Verbi divini anno millessimo Xvit, era
millesima quinquagesima quinta,
pacta xx, Vit kalendas decembris, anno XX! re^
gnante Rothberto rege. — Wilardus sacer, qui
hanc aclamaeionem scripsit domno episcopo Bor-
rello sub die annoque superius exarato, ad lau-
dem et honorem et gloriam sancte Dei Genitricis
Mariae sedis Vico Orgellensis et episcopos ibidem
permanantes feliciter. Amen
19. Utique mirum non apparet quod, de, iciente
Tarraconensi scilicet epi-
indicio xv, 9. 1,
utroque metropolitano,
scopo, quae civitas tunc sub duro Maurorum iugo
Tarraconensis
episcopis Suis carebat. (2), e. qui
locum. supplebat episcopo Narbonensi, nuper. vita
defuncto, ut nolatur in. exordio posterioris instru-
menti modo citati (3), ceterorum comprovincialium
episcoporum auctoritate. confirmata sit Borrelli
electio, isque in episcopum consecratus, eisque prae
sederit in. hac re Ermengaudus, prozinmae Rotensi
sedi ecclesiae. antistes : id enim. nequaquam. per
ecclesiasticos canones vetabatur, sed. potius eorum
menti consentire videlur, qui defuncto aliquo
episcopo, vicinioris. sedis antistitem. illius eccle-
siae curam gerere iubebant usque ad electionem
annum obitus Ermengaudi episcopi Narbonensis XXIV.Cfr.
Gallia christiana, tom. VI, p.31.
successoris
AUCTORE
C. D. S.
colligitur
hanc eecle-
siam aliqua
ratione
subiectam
fuisse
ecclesiae
Urgellensi,
80
successoris (1) : qui canones et. innuuntur in
instrumento | confirmationis. lllud vero magis
m. Urgellensis. sedes
animum percellit, quod, cw ise
metropolitanae dignitatem numquam sibi vindica-
verit, attamen in. priori documento Borrellus ad
honorem et. benedictionem atque ordinationem. sut
praesulatus admilti significatur sub tuitione alme
Marie sedis (Urgellensis) prefate, et sub domina-
| tione domno Ermengaudo episcopo et successores
eius ; itemque rursus in documento altero : sub tui-
cione vel dominatione prefate sedis Orgellensis,
sive domnum episcopum Ermengaudum vel om-
nes episcopi qui post eum venturi sunt, et denique
tertio in. fine eiusdem instrumenti : (Borrellum)
pastorem constituimus sub dominatui alme Marie
sedis Orgellensis et domno Ermengaudo episcopo
vel successores eius. Immo et in priori scriptura
Í Urgellensis ecclesia. dicitur caput. omnium eccle-
siarum jam dicti comitatus, Ripacurcensis nimi-
rum, in quo sita erat Rotae civitas.
13. Nodum solvit Villanueva opinando, €o
tempore quo restaurata est ecclesia Urgellensis eius-
que possessiones diplomate Ludovici Pii imperato-
ris (2) confirmatae anno 819, cum nondum exsti-
tisset sedes Rotensis, immo in iis regionibus viz ulli
degerent christiani, easdem omnes cum suis ecclesiis
Urgellensi. sedi. subiectas fuisse. Ubi vero postea,
circa medium saeculum X, condita est sedes ftoten-
sis ac proinde ab Urgellensi distractum quicquid
dicionis ipsi concessum est, quasi in. compensatio-
nem quandam illius imminutionis collata. fuerit
Urgellensi ecclesiae primatus aliquis in Rotensem
seu ius quasi metropolitanum. Et quamquam
amisso iam dudum instrumento fundationis eccle-
siae Rotensis, alibi huius rei nullum vestigium
hactenus repertum est,facile tamen qpotwit occasione
consecrationis episcopi Rotensis deficiente metropo-
litano. provinciae, memoria revocari iuris. illius
singularis ad sedem Urgellensem spectantis.
14. Porro ea quae dicta sunt de iure ecclesiae
Urgellitanae in sedem Rotensem egregie confirmari
existimat Villanueva (3) diplomate dato anno 1040
a Ranimiro rege, rogante Eribaldo Ermengaudi
successore, quod. ex. authentico exemplari ecclesiae
Urgellensis in lucem protulit Baluzius (4), his ver-
bis concepto : Notum sit omnibus hominibus qua-
liter venit Eribaldus Urgellensis episcopus ante
C domnum Ranimirum regem in locum castrum qui
vocatur Laquerz, et ibi querelavit se praefatus
episcopus ante jam. dictum regem de episcopatu
Ripaeurcense, eo quod iniuste abstulerat pater
eius Saneius rex praedietum episcopatum Ripa-
eurcensem atque lestabiensem de iure et domi-
nalione atque dioecesi ecclesiae Sanctae Mariae
sedis Urgellensis. Et ostensum est sibi a praelibato
episcopo per seriphuram dotis quae facta est sub
Ludovieo imperatore quod praedictus episcopa-
tus Ripacurcensis atque lestabiensis praedictae
sedis Sanetae Mariae omnimodis esse deberet.
Quapropter in Dei aeterni nomine ego Ranimirus
Tex, cognoscens huius rei veritatem, et approbans
omnia vera esse quae ostensa sunt ἃ praedicto
episcopo huiusmodi asserlione et aliorum aucto-
ritate, restauro atque recupero praefatum episco-
patum Ripaeurcensem atque Iestiabiensem in ius
el potestatem iam dietae sedis Sanctae Mariae,
ez antiquo
iure
B
diserte agnito
paulo post
mortem
Ermengaudi
(1) Conc. Regiens. (an. 439) can. vr (Mansi, Conc., tom. V,
p. 194) ; Gone, Valentin.in Hisp. (an. 524) can. n Dhu
tom. VIII, p. 621); Cone. Aurelian. II (an. 533) ean. v e
(ibid., p. S36), — (2) Edit. ap. Petrum de Marca seu Balu-
DE SANCTO ERMENGAUDO EPISCOPO.
atque in. perpetuum valiturum hoe esse modis p
omnibus confirmo. Praeterea ego Ranimirus rex
dono atque concedo et trado in ius et diocesim
praedictae sedis ecclesiae perpetuae virginis
Mariae terram illam quae a paganis diu fuit de-
tenta, postea Deo juvante a christianis est in die-
bus patris mei domni Sancii regis recuperata,
illam scilicet terram quae dicitur Rora4, cum omni-
bus sibi pertinentibus quae nunc habet. et dein-
ceps habitura est, denique sub iugo trado prae-
dieto episcopo alque successoribus suis... ut
pleniter ordinent atque disponant, et cum Dei
adiutorio sit illis detinendum et. possidendum et
Dei cum. timore dispensandum alque regendum
sine cuiuspiam inquietatione aut contradictione...
15. Qua itaque ratione suae sedi vindicasset Eri -
baldus Urgellensis restilutionem ecclesiae Ripacur-
ciensis sive Rotensis (nam indiscriminatim duplici
hoc nomine designari solebat ea ecclesia) misi ali-
quod ius in eam semper servassent Urgellenses anti-
stites ? Neque enim fingi posse censet Villanueva,
quod. innuit Baluzius (5), episcopatum. Rotensem
suppressum fuisse quo tempore paulo post exordium
saeculi XI ipsam civitatem .Rotensem obtinuerunt
Sarraceni, ut inde potuerit Eribaldus ecclesiae suae
vepetere in eam. civitatem. antiquum jus quod ipsi
attributum erat diplomate Ludovici Pii. Ratio vero
cur haec hypothesis omnino reicienda videatur Villa-
muevae ea est, quod eo ipso tempore sedi Rotensi
praesidebat Arnulfus, qui circa annum 1023 suc-
cessit. Borrello et ipso etiam illo anno 1040 ab Eri-
baldo invitatus est ut secum interesset consecrationi
ecclesiarum et aliis negotiis (6). At argumentum hoc
ipse Villanueva satis efficaciter refellit alio loco, ubi
de episcopis Rotensibus et proprie de Arnulfo
agens (7), miratur quod Arnulfus anno 1063 sub-
scripsit Actis concilii Jacensis hae formula : Arnul-
fus ecclesiae Rodensis episcopus, quamvis poslea
ab ordine privatus, subscribo, et biennio post dona-
tioni factae monasterio Labaxensi : Arnulfus, qui
Dei nutu fui episcopus, sum testis ; ac denique
Sancius II rer, filius Ranimiri, anno 1068, paulo
qost mortem. Arnulfi, reddens civitatem. Rotensem
Salomoni, in episcopum. Rotensem designato, de ea
ecclesia. testatur : Nomen solummodo dignitatis
retinebat, et privilegio pontificalis apicis omnino
carebat. Ex his igitur admodum probabilis apparet
Baluzii opinio, Arnulfum nempe, quamvis munere
episcopali in ecclesia. Rotensi iam non fungeretur,
usque ad. mortem. tamen episcopalis dignitatis no-
men et insignia et, praeter administrationem sedis
suae, privilegia. servasse, consentientibus in. id epi-
scopis comprovincialibus.
16. Quicquid autem sit de hac re, ez duplici
documento superius citato nullatenus confirmatur ,
immo polius vefutatur opinio eorum qui existi-
ment vel clerum Rotensem ideo Urgellum venisse ad
electionem. movi. episcopi. faciendam. quia civitas
eorum. tunc temporis a. Mauris occupata esset, vel
Borrellum fuisse tantummodo chorepiscopum seu
vicarium episcopi Urgellitani ; perspicuum enim
apparet agi hie de proprio episcopo Rotensi, eoque
iam in ipsa hac civitate electo, eiusque electionis
confirmationem tantummodo expetitam esse a clero
et praecipuis civibus Rotensibus in hunc fimem
Urgellum profectis.
zium, Marca Hispanica, Append. n. 1 (p. 761). — (3) Viage,
tom. X, p. 165-71. — (4) Marca Hispanica, Append. n. 219
(p. 1068). — (5) Marca Hispanica, p. 440. — (6) Viage,
tom. X, p. 167. — (7) Tom. XV, pp. 188, 189. 8 m
ubi sedes
Rotenais,
aliquandiu
Suppressa,
instaurata
est.
Monasterio-
rum iura et
possessiones
tuetur
et auget ;
itemque iura
et posses-
siones
ecclesiae
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
$ III. De reliquis a S. Ermen-
gaudo in pontifieatu usque
ad obitum gestis.
17. Inter primos actus episcopales Ermengaudi
huncreperio apud Baluzium (1) memoratum : Circa.
eadem tempora (d^. 1012-1014), cum simul ali-
cubi, in dioecesi, ut reor, Urgellensi, convenissent
Raimundus comes B: reinonensis et. Bernardus
Bisuldunensis eum primatibus et iudicibus suis, Er-
mengaudus episcopus Urgellensis et Atala. abbas
monasterii Sanetae Gratae querelam suam eoram
eis proposuerunt adversus quendam, nomine Be-
leram, qui ecclesiam. novam aedificabat intra
limites monasterii Sanctae Gratae absque con-
sensu episcopi. Conquesti praeterea sunt adverst
Mironem iudicem, quod nemus ad monasterium
pertinens vendidisset. Bernardo comiti, rogave-
runtque eundem Bernardum uti nemus illud mo-
nasterio restitueret. Utrumque pervicerunt epi-
scopus et abbas.
18. Non ita multo post, anno 1019, procuravit
et ad. effectum perducit Ermengaudus accessionem
in valle Lordensi,
post mortem Lobatonis abbatis, celebri monasterio
monasterii. Sancti Laurentii
Sancti. Saturni
illud huius abbati Pontio,
stituerel. Sancti Saturnini
[nstrumentum huius traditionis edidit. Villanue-
va (2).
19. Quam sollicitus
vandi ac tuendi possessiones et iura. ecclesiae suae
demonstrant acta quaedam iudicialia a
bus rerum Hispanicarum edila. Die scilicet I* no-
vembris anni 1024, disci
Ermengaudo Urgellensi comite
lite quam moverat Ermengaudus episcopus adver-
S. Caeciliae in
ni in comitatu Urgellensi, tradens
ut. prioratum in ea con-
monasterio subiectum.
esset. sanctus antistes ser-
scriptori-
ssa in villa Pontensi, coram
et aliis iudicibus
sus Durandum, abbatem monasterii
valle Elinensi, de ecclesia Curticitensi et decimis
parochiae de Castellono, quas bona fide ab amplius
centum annis sibi vindicabat. istud. monasterium,
agnoverunt iudices titulum. istius possessionis, do-
nalionem. videlicet Borrelli. comitis,
esse, utpote iura violantem quae contulerant eccle-
siae Urgellensi authenticae et antiquiores donationes
regum. Francorum, ideoque sententia. pro Ermen-
gaudo dicta, ecclesiae ipsius. illa bona vestituta
sunt (3).
30, Postridie huius diei, seu die 2" novembris
eiusdem anni 1024, per procuratores 8408 Miro-
num de Pontibus, Bonunfilium et Guitardum, in
civitate Gissona veteri, iudicio prosecutus est. Er-
quendam Lavanciensem,
illegitimum
mengaudus Gulielmum
a quo possessiones non paucas repetebat circa. Gis-
sonam, quam ipse episcopus de manibus pagano-
rum, id est Maurorum, abstraxerat ef ecclesiae suae
acquisierat. Hanc etiam causam omnino vicit Er-
mengaudus. Totius. iudicii instrumentum satis
prolizum edidit. Villanueva (4).
illo constare Gissonam civitatem ab Ermengaudo,
devictis Mauris, receptam fuisse non multo ante
hunc annum 1024.
31. Adversus ipsun
mengaudwn. 11 vindicavit
villas
recteque notat &x
comitem. Urgellensem Er-
suae ecclesiae Ermen-
Tuaenenses, quas sibi
gaudus episcopus
494, — (2) Viage, tom. XII,
(1) Marca Hispanica, p.
reg. Franc, Append. n. 145
p. 221. — (3) Baluz, Capitul.
(ed. Paris. 1677, tom. I, p. 1545). — (Ὁ) Viage, tom. Σ,
p. 394. — (5) Marca Hisp., Append. n. 305 (p. 1046). —
Novembris. Tomus I.
81
asserere tentaverat comes, ac denuo coram legitimis
iudicibus ita. iura. suae ecclesiae. demonstravit. ut
illarum. possessio ipsi unanimi cognitorum. sen-
tentia adiudicata sil. Instrumentum istius senten-
tiae, à. Baluzio editum (5), notam temporis habet
ΠῚ id. martii, annum vero Roberti regis Franco-
rum XXXIII seu Christi nati 1028 vel 1029.
39. Aliam denique chartulam citat Villa-
nueva (6), qua recepit Ermengaudus, die 29 novem-
bris anni 1032, donationem, quam ips
Trasverus et Raymundus huius filius,
Fontaned.
933. Liberalitatem vero suam et pietatem demon-
stravit praecipue sanctus
ontulerunt
istri prope
antistes in. instituenda
inter clericos ecclesiae suae cathedralis vita com-
muni (7), amplosque fundos in hanc rem. confe-
rendo. inde iam ab exordio episcopatus sui post
mortem. Sallani decessoris, quos et multo adauxit
per testamentum. Suum fideicommissale, quod (d
Villanueva felici casu repertum atque editum (8),
inferius inter acta S. Ermengaudi lectorum oculis
subiciemus. Quam. autem ipsi cordi
essel ut. haec
institutio, quam ture merito tam proficuam clero
guo οἱ ecclesiae. iudicabat, integra. perseveraret, ea
eodem. testamento perspicue apparet. Post enume-
ralas scilicet. possessiones peramplas quas cano-
nicis suis tribui vellet, animum eius circa. hane rem
manifestare pergunt fideicommissarii, his verbis :
In tale vero pactum precepit ut teneant ipsi can-
noniei sanete Marie ibi cotidie Deo servientes
ipsos suos alodes supra nominatos solidos et quie-
tos, eL sine iugo de ulla parva magnaque persona,
et vivant cotidie in comunia in servitio sanclae
Dei genitricis, cum alia terra qui modo ibi est, vel
in antea. Deo ausiliante adquisituri erunt... Et
iussit ut ipsi prepositi, qui supra nominata canno-
nicha tenendi erunt in servitio sanetae Mariae
sedis, sint eleeti in capitulum sanctae Mariae per
ipsis cannonieis eum. illorum voluntate. Ideirco
precepit Ermengaudus prefatus episcopus, ut iam
dicti cannonici filioli aui, qui hodie ibi sunt, vel in
antea venturi erunt, rogavit et amonivil, simulque
excomunicavit per Deum Patrem omnipotentem,
et Ihesum Christum Dominum nostrum, el per
s, atque sanctorum omnium,
beate genitricis ei
ut post mortem suam episcopum non elegant nec
adclament, nec consortium eum eo non abeant
Mariae sedis, donec iuret
altario almae Mariae sedis,
infra ianuas almae
manibus supra sancto
ipsa cannonicha. ut. fideliter eis teneat sicut supe-
rius scriptum est.
2A, Ex eodem testamento docemur ecclesiam col-
ab Evrmengaudo aedificatam | esse in
S. Michaelis archangeli. Dealiis enim pos-
is non paucis precepit ut remaneant
quem ille edificavil
domno
legiatam
honorem
sessionibus 3u
a sancto Michaele
in sede Vieco, propler remedium animae
Sallano episcopo et sua. Notat autem Villanueva (9)
non intelle-
archangelo,
hanc sedem Vicco, quae hic indicatur,
qendam esse sedem Vicensem in civitate
dum eo vocabulo nuncupatur, sed ipsam Urgellen-
sem, quam wsque ad. medium saltem saeculum XI
“ὁ nomine appellatam fuisse ostendit charta dona-
tionis anno 1048 ab Ermengaudo LLI comite tradi-
tae Gulielmo episcopo, in qua legitur : in sede bea-
tissimae Mariae OrgelliLensis, qui ab incolis huius
loci appellatur Vicho (10). Sacellum autem Sancti
quae hodie-
supra, num. B. —
X, p. 155. — (1) tr.
(10) Ibid.,
(6) Viage, tom.
ND 300. — (9) Ibid., p. 148. —
(8) Viage, ἰοπὶ,
tom. IX, p. 166.
Michaelis
1
AUGTORE
C. D. S.
suae.
Multa dona
per testamen-
tum suum
confert. capi-
tulo. ecclesiae
suae
cathedralis
E
et ecclesiae
S. Michaelis
a se conditae,
DE SANCTO
Michaelis in civitate Vicensi iam conditum erat
integro anno ante obitum Ermengaudi (1).
95. Denique et paulo ante obitum suum S. Ermen-
gaudus operam contulit instituendae cuidam piae
confraternitati, cuius praecipuus. scopus erat ut
gprovideretur necessitatibus monasteri sancti Petri
Frontanianensis, postea nuncupati Portellensis,
quod tunc ad dioecesim. Urgellensem pertinebat,
Convenerat huc. die 21 septembris anm 1035
Ermengaudus cum. Wi ifredo archiepiscopo Narbo-
nensi et Wifredo episcopo Carcassonensi, ad conse-
crationem nori episcopi Barcinonensis Guislaberti
et dedicationem ecclesiae monasterii nuper. exstru-
ctae. Ea. itaque occasione consuluit Ermengaudus
ut confraternitas illa a i
82
AUCTORE
C. D.S.
et diligenti
opera subve-
nit coenobio
Portellensi.
duobus antistitibus confir-
maretur, ac paulo post ampliorem confirmationem
obtinuit in. concilio quodam Narbonensi. Instru-
mentum utriusque confirmationis ex autographo in
archivo monasterii S. Petri de Portella. asservato
edidit Villanueva (2).
96, Negat idem Villanueva (3), Ermengaudum
interfuisse isti Narbonensi synodo, hac sola ratione
adductus quia mortuus est die quadragesima tertia
entum cum utroque. Wifredo Narbonensi
οἱ Carcassonensi in. monasterio Portellensi, quod
scilicet spatium temporis ipsi non videbatur suffe-
cisse ut. concilium istud. convocaretur et. congre-
garetur. Cumque eiusdem synodi. decreto, in apo-
grapho 1 "ortellensi, primo loco subscriptum legatur
nomen Ermengaudi, existimat idem. Villanueva
mandatum fuisse Wifredo monasterii fundatori ut
nfirmationis, iam Urgellensis et Narbo-
firmatum, de-
Paulo post
concilium
Narbonense,
cui inter-
fuisse
videtur,
post conv
—
diploma co
nensis episcoporum subscriptionibus
fervet ad concilium. Narbonense, ut. et Patrum
huius concilii. «pprobatio. accederet, qui. libenter
st nomina duorum illorum antistitum suas sub-
scriptiones in. spatio data opera a. Wifredo dona-
tore in delata. charta vacuo. relicto adiuncerint
(quibus deinde et aliae multae additae sunt eorum
qui postea eam confraternitatem in dioecesibus suis
po
propaganda mapproba runt).Haec tamen omnianon
salis necessaria coniectura conficta videntur. Quid
enim obstat quominus Ermengaudus intra. dicum
amplius quadraginta dierum spatium. Narbonam
venerit synodoque forte iam. ante conventum Por-
tellensem. indictae. inter[uerit Ὁ Interfuisse autem
C probat ipsius subscriptio decreto synodali primo loco
apposita, et eum septemdecim episcopi synodum cele-
brasse legantur, nisi Ermengaudus inter eos com-
putetur, integer non reperitur iste numerus ; nam
decimus octavus inter subscriptiones in apographo
Portellensi occurrit. Berengarius episcopus Tarra-
conensis, qui sedit ab anno 1174 ad. 1194. Praete-
rea coniectura. Villanuevae vel ex eo refutata vide-
tur quod nomen Wifredi Carcassonensis, qui simul
cum Ermengaudo ef archiepiscopo Narbonensi pri-
mum in ipso conventu Portellensi confraternitatem
approbarat, non signatur inter subscriptiones statim
post utriusque illius nomen, sed solummodo octavo
postea. loco. Probabilius itaque videtur re. vera
Ermengaudus inter Patres Narbonensis synodi
sedisse.
97. Porro ex laudato documento liquet errasse
seriptores historiae Hispanicae qui Ermengaudum
anno 1033. vita functum tradiderunt, decepti forte
(quod conicit. Villanueva) ex testamento. sancti
edito α Baluzio (4), quod anno tertio Henrici
regis seu Christi. 1033 confectum notatur. Sed ad-
vertere debuissent. diem qua scriptum est indicari
obiit die
3/norembris
anni 1035.
(1) Lbid., tom. VI, pp. 146, 180. — (3) Ibid., tom. VIII
p. 958; — (3) Ibid., p. 115 et tom. X, p. 147. — (4) Marca
ERMENGAUDO EPISCOPO.
bris. Unde, cum et ipsi con- D
sentiant. mortuum. 6886 Ermengaudum die fertia
novembris, eum saltem usque. ad annum. 1034. in
vivis fuisse concludendum esset. Ceterum iam certo
1o authentico superius citato,
constat ex documen then ius οἱ
denuntiatione scilicel iudiciali testamenti fideicom-
missalis Ermengaudi, hunc diem supremum obiisse
die tertia novembris anni 1035. Denuntiatio enim
illa facta conscribitur πὶ nonas decembris anno
v regni Enricho rege, id est die tertia. decembris
anni. 1035, idque infra sex menses ab obitu testa-
toris, sicut in lege est constitutum. Paulo superius
vero. testantur mandatarii : obiit de hoe seculo
(Ermengaudus) ur nonas novimber.
decimam quartam decem
$ 1V. De libello Vitae S. Ermen-
gaudi et de eius gloria po-
stuma.
9g, Quae hactenus dicta sunt colliguntur ex do-
cumentis coaevis indubiae fidei. Habemus praeterea
Vitam Ermengaudi et nonnulla de eius cultu et ini-
raculis post. obitum, quae. ex Sanctorali ecclesiae
Barcinonensis et Breviario Urgellensi a Villanueva
prolata (5), hie denuo Actorum loco edimus. Ea
Vila a quonam vel quo tempore conscripta sit, nullo
indicio manifestatur. Sermo satis barbarus et sub-
inde admodum obscurus est. Ceterum nihil conti-
nel. quod documentis hucusque citatis contradicat,
immo vero non apprime consentiat. Id certe locum
habet ubi laudat scriptor. Vitae fortem non minus
quam. sollicitum pontificis animum in tuendis suae
eeclesiae. iuribus; subicit vero, quod. ex iis docu-
mentis notum. non erat, multa eum in prosecutione
illorum iurium perpessum esse ab iis quorum arvari-
tiam et iniurias tam intrepide reprimebat, adeo. ut
eliam aliquando insidiis interceptus, diu in carcere
delentus sit (6). Verum, quod. in hoc genere scribendi
nimis frequenter. usuvenire solet, admodum ieiu-
nam esse eirca singularia. facta. enarranda hanc
Vitam dolemus. Unum refert miraculum ab Er-
mengaudo dum in vivis ageret patratum, aversam
silice. eius. precibus inundationem | aquarum
multa. damna. ecclesiae Urgellensis. possessionibus
minitantem (7). Sancti praesulis ad superos transi-
tum contigisse die tertia novembris, eumque infau-
slo casu, eum pontem quendam exstruendum
curaret, atque. opifices exemplo suo ad gnaviter
laborandum. excitaret, exstinctum. marrant. Acta
Barcinonensia (8). Et. quidem. subitanea. morte
occubuisse Ermengaudum efiam satis perspicue
significatur in denuntiatione testamenti ipsius fidei-
commissalis non. semel. superius citata, ubi in fine
legitur : EX precepit, si aliquid de eo contigisset
aut mors subitanea ei evenisset, sicut et fecit,
ipsum suum testamentum firmum perseverasset,
sicut superius scriptum est.
29. Ex. documentis. coaevis confirmatur. etiam
quod anonymus ait de tempore translationis corpo-
ris Ermengaudi, quam secuta est publica veneratio
et cultus sanctis tribui solitus. Facta primo refer-
tur quaedam elevatio sex post sancti obitum men-
sibus, ubi incorruptum corpus eius repertum
est, quasi adhue spirans nihil laesionis pateretur,
statimque, ea elevatione peracta, impetrata est im-
brium. copia quam, diuturna et funesta siccitate
compulsi, sanctum praesulem honorando per. eius
Hisp., Append. n. 210 (p. 1054). — (5) Viage, tom. X, p. 306
sqq. — (6) Numm. 1, 2. — (7) Num. 3. — (8) Num. 4.
intercessionem
S. Ermen-
gaudi Vita
prorsus
digna fide.
Sacrae eius
exuviae intra
septem
annorum
obitu spatium
bis elevata.
Inde cultu
ublico hono-
ratus est,
etiam extra
guam
dioecesim.
S. Ermen-
gaudus dum
strenue repri-
mit audaciam
inradentium
possessiones
ecclesiasticas,
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
intercessionem expetebant (1). At illustrior. fuisse
videlur translatio altera septem. post annos cele-
brata (2), ubi sanctum corpus in loco honoratiori
compositum est, quaeque secundum instituta. illo-
rum temporum, pro sollemni, ut nunc aiunt, cano-
nizatione erat.
30. Et re quidem vera, circa illud tempus, annum
videlicet 1042, Ermengaudus sancti titulo ornatus
in documentis publicis primum reperitur. Nondum
ita honoratum anno 1040, indicant verba Eriballi
successoris eius. ita de eo loquentis : Quae religio-
sissimus reverende memorie Ermengaudus epi-
scopus dedit ad prediete sedis seu eius canonice
opus, ob quam meriti causam Deus retribuat re-
quiem et vitam, et Christi mater virgo adquirat
delictis eius in. caelis veniam, quod ipse in terris
illi fabrieavit ecclesiam ipsam sedem beatae Ma-
riae iam. dietam (3). Sed iam anni 1043 habetur
instrumentum hac nota temporis insignitum : facta
scriptura donationis anno xi Enrici regis Fran-
chorum, die sabbati, IN FESTIVITATE saANCTI En-
MENGAUDI, Inense novembris (4). Jtemque aliud die
20 maii 1046. confectum, in quo a Gulielmo epi-
scopo saepius nominatur sanetus Ermengaudus (5).
E eo tempore autem multae deinceps occurrunt
donationes factae. canonicis ecclesiae cathedralis
S. Mariae in die festo S. Ermengaudi, id. est, die
3 novembris (6).
31. Neque intra. fines dioecesis. Urgellensis se
continuit. cultus S. Ermengaudi, sed. et in. ceteras
partes Catalauniae principatus propagatus est, id-
que non ita. multo post eius obitum. Nam ex charta
quadam donationis anni 1070 constat eo anno iam
in dioecesi Vicensi eastitisse ecclesiam collegiatam
titulo S. Ermengaudi, et in alia simili charta anno
1071 conscripta, nuncupatur ecclesia quaedam in
villa Aquatebeda. ecclesia Sancti Felicis et Sancti
Ermengaudi. Erat autem Aquatebeda. sedes prae-
cipua illius domus e qua ortus erat Ermengaudus,
in comitatu. Confluentis, cuius illa domus domi-
(1) Num, 6. — (2) Num. 7. — (3) Cit. ap. Villanueva,
Viage, tom. X, p. 193. — (4) Ibid. — (5) Ibid., p. 154. —
(6) Ibid. — (7) Tamayo de Salazar, Martyrol. Hisp., tom. VIE
S3
nium tenebat. Commemoratio S. Ermengaudi si-
gnata etiam erat in breviariis Ilerdensi, Barcino-
nensi, S. Cucuphatis de Valle et aliis nonnullis (1).
Insertum est eiusdem nomen ad. diem 1 novembris
martyrologio Usuardino in prima editione Molani
typis minoribus (In Hispaniis, saneti Ermengaudi
episcopi Urgellensis) δὲ ad. eandem diem in mar-
tyrologiis Galesinii, Canisii, seu. Walasseri. et
Castellani, ad. diem vero 3 eiusdem mensis in Mar-
tyrologio Romano: Urgellae in Hispania, saneti
Ermengaudi episcopi.
33. In ipsa dioecesi Urgellensi celebrabatur. fe-
stum S. Ermengaudi die 3 novembris cum. octava,
officio proprio, quod. ex breviario Urgellensi, typis
impresso Venetiis anno 1497, edidit Villanueva (8).
Officium istud, in quo praecipue notanda est series
miraculorum post mortem quae in lectionibus ma-
Lutinis per singulos octavae dies recitandis. refe-
runtur, Vitae Ermengaudi inferius subiciendum
duximus. Omnino autem suppressum est ubi a
S. Pio V usus breviarii Romani omnibus. ecclesiis
est iniunctus, eique. substitutum officium de com-
muni, quamvis. officii proprii. concessionem. fre-
quenter deprecati sint. canonici Urgellenses, prae-
sertim vero circa annum 1730 (9).
33. Invocari solet S. Ermengaudus ut. patronus
praecipuus contra. aeris siccitatem. Rituali anno
1536 typis mandato preces propriae et litaniae in-
sertae sunt, ad obtinendum per eius intercessionem
adversus eam calamitatem remedium destinatae(10).
34. Reliquiae S. Ermengaudi repositae sunt. in
sacello eius nomine dedicato, reclusae ingenti arca
argentea, eL in die eius festo publice exponi consue-
verunt. Translatio illius arcae facta est anno 1618,
quod. constat ex litteris invitatoriis in hunc. finem
consulibus vici Puigcerdae directis, quas inspexit
Villanueva, et inter acta capitularia Sanctae Ma-
riae Urgellensis decretum legitur quoad eam trans-
lationem celebrandam. indicantur festi pentecostes
dies illius eiusdem anni (11).
p. 61. — (8) Viage, tom. X, p. 31221. — (9) Ibid, p. 155. —
(10) Ibid,, p. 156. — (11) Ibid. — (12) Ibid.
VITA S ERMENGAUDI
Edita a Iacobo Villanueva, Viage literario a las iglesias de Esparia, fom. 7
ecclesiae Barcinonensis, fol. 334. Cfr. supra, Comment. praev.,
1. Beatus Ermengaudus regis aeterni athleta
et signifer erat, Ecclesiae Dei paranymphus et
pastor bonus, pater patriae atque patronus; nobi-
lis nascendo, pulcher corpore, pulchrior fide inter
filios Dei computabatur. Quam felix Urgellensis
patriae locus, ubi electro purior, auro carior, talis
ac tantus creditur inesse thesaurus. Gaudeat Ur-
gellus, gaudeat Urgellensis populus, laetetur cle-
rus, tanti ponderis sibi creditum meruisse talen-
tum. Exultet, inquam, Urgellus, quae patrocinio
tanti confessoris atque pontificis virtutibus illu-
minatur. Qui contra sacrilegos aciem dirigens,
propter decus ecclesiae conservandum, cuius ipse
pontifiealem cathedram susceperat, saepius iniu-
riam non tardabat uleisci ; sed tamen spirituali-
bus potius confisus in armis, avidos terrenorum
excessus coartans ab illecebris, iustitiae suadens
habenis, ecclesiae praedones quosdam directum
, p. 306-12, ex Sanetorali II
num. 28.
vertebatur aditus *, et quos non poterat, inter
crudeles. indomitosque et sceleris publici magi-
stros, orthodoxae legis auctoritate post trinam
contestationem reputabat.
2. Iste vir Dei adversa quodammodo sustine-
bat; nam sub sui cuiusdam principis 4 dominatu
multa perpessus est in episcopatu. Aliquotiens
enim ab ecclesia, cuius erat pontifex, eiusdem
principis eum festinatione promotus, aliquotiens
ab ecclesiasticis promptuariis privatus, aliquotiens
efficiebatur alienus. "Tanto amore sanctus praesul
Ermengaudus sibi commissam diligebat eccle-
siam, ut defendendo, honorificando, animam suam
habuerit odio, quo eam * melius inveniret, leste
veritate, in caelo. Frequenter namque ferens cor-
poris damna, ut inter quaedam diutine detineba-
tur ergastula, captus insidiis ex improviso pro
ecclesia. Quam. felix regis caelestis armiger, cuius
vietoria.
"estivitas
illius cum
octava olim
officio
proprio
celebrata,
et preces ad
invocandum
eius patroci-
nium adcer-
aus siccitatem
Rituali
insertae.
Reliquiarum
ipsius
sollemnis
translatio
anno 1618.
multia
iniuriis ab
eisdem
afficitur.
a
Fluminis
inundatio-
nem oratione
compescit.
[
* ed, mea-
droso
| B
* ed. tenens
AB —— cmd
* ed. fundens
δι;
: ac
* sic
C
Dum
construendo
ponti pro-
priis mani-
bus allaborat,
repentino
casu
atteritur.
* ed, aberat
8h
sto. Unde in caelesti
pugnans adscriptus,
nnis pos-
victoria semper erat in Chri
alvo inter heroum caelibes b 1
palmam gloriae et lauream vitae pere
"s ad fontem vivum Urgellensis
3. Ad eum quasi ul llen
opuli caterva, sitiens salutis consilia, unanimiter
concurrebat, et quae conveniebat et optabat, pro-
merebatur. Plurima quippe beati praesulis Er-
mengaudi dignis moribus suppetunt, quae 5!
enucleassemus, et. omnia scriberentur, fortassis
incredibilia crederentur. E quibus unum admira-
lione dignum stupendum est miraculum, quod
praesentibus idoneis viris, quorum relatione est
cognitum, gessisse non diffiditur. Fluvius quidam,
cui nomen est Sicoris e, qui ἃ Pyrenaeis 1615 non
longe a basilica gloriosae Matris virginis defluit, et
meandroso * decursu ab alveo oberrans, in funda
ecclesiae eo tempore amplificabatur. Quod con-
fessor Dei el pius pontifex Ermengaudus intuens,
tristi exagitabatur languore ; el quoniam alio
nullo poterat. aquam derivare labore, ilico. qui-
busdam accersitis ex clero, se in oratione dedit
humi prostratus leprecatus Christum, ut ἃ prae-
diis virginis matris fluminis averteret impetum.
Nec cessat. humo tenus * arlubus diffusus, vultu
prostrato conquiescens publico flexu sanctus
antistes sibi sistere precibus, alque pectus san-
clum tundere, et rigando genas madescere lacri-
mis, ecclesiae fundos * ut Dominus exsicearet ab
undis. Cur, inquit episcopus sanctus, o later, au-
des hoc agere sacrilegium, ut servaudo tui cursus
taedium, diluas ecclesiae praedium ? Desine, eia,
ab hoc. crimine, temerator, divino te nomine con-
testor, meis monitis deprecor. Ab hoc tantae in
crastinum factus est oboedientiae, Domino famula-
tum * exaudiente,ac si auditum putaretur habere,
sieque in alveum iussus est se totum convertere,
quasi si. illinc nullo umquam pertransisset tem-
pore. Mirabile visu, mirabile auditu! Quis tam novo
tempore talia faciente * vidit, vel huius * fecisse
audivit ? Legitur fecisse quidam episcopus anti-
quitus, siculi sanctorum Petri οἱ Gregorii com-
memorat dialogus d. Quomodo beatissimus Er-
mengaudus miraculis resplendeat, quo ordine
coruscet signis virtutum, agit hoc opus post mor-
ilem vilae meritum. Exultet ergo Urgellensis
populi multiplex legio, quem solebant habere
pontificem atque pastorem, jam promerentem
retinere pro se intercessorem.
4. Patronus totius Urgellensis populi dietis et
faetis, non tantum urbanis, sed et curabat pro-
desse rusticis. Imminente utique in kalendis no-
vembris Sanctorum omnium sollemnitate, vene-
rabilis antistes Ermengaudus solito more studuit
missam sollemnem celebrare. Et quia in diem ter-
lium vitae corporeae exitus illi erat. futurus, tan-
lam ei gratiam contulit Deus, ut de manu sua
susciperet sacrificium in festivitate illorum cum
quibus erat eoronandus. Non immerito igitur
pontificis nomine Dei cullor fungebatur, quia si
animarum saluti pontem parabat, quo iter in cae-
lum dirigeretur, corporum etiam substantiae
subiciens, pontem iter facientibus componere nite-
batur. Est autem in Urgellensis Cerdaniensisque
parrochiae confinibus locus quidam, Barensis
nuneupatus e, inter montium latera angustissi-
mus, per quem tune. temporis nisi per scopulos et
per praerupta hominum aderat * incessus, peco-
rum vero nullatenus reperiebatur transitus. Ad
hune siquidem loeum praelibatus athleta veniens.
artificibus praemissis, coepit ipse manibus pro-
priis operando pontem construere, et quid ceteri
ὦ CUM
DE SANCTO ERMENGAUDO EPISCOPO.
agere deberent, suo reverendo ingenio disponere,
Cernens autem humani generis conditor suum
pastorem bonum opus exercere, ore pontem ad
aetherea, opere in tellure commissis sibi ovibus
praeparare, nolens illum mundano diutius conteri
labore, sed immarcessibilis stemmatis gloriam re-
cuperare, quatenus in caelis martyrum frueretur
collegio, corpus in terris hocce permisit decorari
marlyrio. Sedens etenim vir Dei super trabem
desuper lapidum struem positam, dum propriis
operaretur manibus, deorsum corruit in solum.
Mox confraeto inter ailices cerebro, spiritum Do-
mino exspirans consecravit innocuum.
5. Audiens igitur sedis Urgellensis clerus suum
taliter migrasse patronum, eum immenso lumi-
num fulgore atque thymiamatis incensique dul-
cifluo odore, sacri praesulis corpus feretro impo-
nitur, ad praelibatam sedem insigniter attulere;
ibique intra fores sacrae Dei genitricis ecclesiae
laevo in latere divali industria nimio cum fausto
sepeliere. Virtutes equidem per eius merita a Do-
mino declaratae testantur illum ita vivere et re-
gnare in Christo.
6. gitur athleta. Dei Ermengaudus sepultus
laevo in ecclesiae latere sex mensibus iacuit : qui
ubi quantis pollebat meritis tune temporis raro
plebi inelaruit. Volens ergo Dominus sacrum
suum thesaurum revelare populis, deputans de-
decus fore Ecclesiae si tam. pretiosa praesulum
gemma occullaretur in latebris, plerosque per vi-
sionem alloquitur, quatenus à priori busto effos-
seus in dexterum ecclesiae sinum transferretur.
"Tandem, divina inspirante gratia, siccitas ingruit
praenimia, in tantum ut pecora nec virides herbas
invenirent per pascua, nee sata nascerentur, sed
quanta fuerant morerentur siccata. Extemplo di-
vali ostensione comperitur, quod nisi reverendus
episcopus pontifex ad praedietum loeum trans-
mearetur, nullatenus imbrium copia concederetur.
Quod cognoscentes populi una. in sede eum clero
congregatione facta sancto in corpore, posuerunt
illud dextero in sinu eeclesiae. Tunc ilico sacratis-
simum corpus de mausoleo eductum, tam recens
caro eius reperitur, quasi adhue spirans nihil lae-
sionis pateretur. Datur itaque imbrium summa
plebibus in erastino copia.
7. Completis autem. septem annis, visum est
voluntate pontificis, ut. iuxta. altare sanctae Dei
collocaretur genitricis : quod equidem noluerunt
agere, nisi prius aeris compulsi siccitate. Quo
denique cognito, quodam Rogationum die, egres-
sis ab ecclesia omnibus, honorabilis eiusdem basi-
licae sacrieustos, cum tribus clerieis venerabili-
bus, cum caementario se occultatur * interius ;
obtrusis et intrinsecus foribus, ad. tumulum almi
patroni solvendum venerunt quantocius. Ceterum
cum idem sacrista incensum tolleret in taberna-
culo, dissolutoque iam sepulcro, omnis ecclesia *
confestim odore est completa ambrosio ; et non
solum basilieam vel claustra repleverat, verum
eliam villam exterius plebemque ineffabiliter
occupaverat. Inquirentibus omnibus unde tantus
odor egrederetur, concurrentibus cuneis ad eccle-
siam venerunt. Quid plura? tune caelum conspi-
ciebatur serenissimum, sed antequam sacrum
corpus excederet tumulum, ita caelum factum est
nubilosum * quod. vix socius valebat intueri so-
cium. Tune detecto almi praesulis corpore, à
semolo capite recens sanguis mox coepit ema-
nare, tamquam si eadem die reduplicarentur fe-
rentis vulnera. De capillis equidem eius, et de
flnxo in terra sanguine, l'olosani viri qui aderant.
furtim
D
Eius
exequiae,
prima eleva-
tio corporis
sexto post
obitum mense
εἰ altera post
annos septem.
* ed. occulta-
retur
* ed, ecclesiae
* ed. nubu-
losum
* ed. cOrTe-
ptum
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 85
A furtim conati sunt ad patriam tollere, sed tandem
cre[bris] correpti * verberibus, unde sumpserant
retulere. Positus itaque in feretro, prope altari glo-
riosae Dei genitricis excubaltur triduo. lam vero
die eminente tertio, post plurima virtutum mira-
bilia, iuxta Dei matris Mariae altare reconditur
cum gloria, propitiante Domino Iesu Christo, eui
cum Patre et Spiritu saneto honor, virtus et glo-
ria per immensa saeeula saeculorum. Amen.
ANNOTATA.
a Aliunde quoque novimus cum Ermengaudo 11
comite Urgellensi lites habuisse sanctum nostrum.
Ofr. supra, Comm. praev., num. 21.
b fr. supra, pag. 44, annot. a ad Vitam
S. Pirminii.
c Vernacule Segre, quo fluvio alluitur civitas
Urgellitana.
d Nimirum Sabinus episcopus Placentinus, ut
narratur apud. Gregorium. M., Dial. VI, cap. 10.
᾽ : τ
e Vernacule Bar, cuius. situm. paucis optime
descripsit auctor. Tota autem haec narratio mortis
S. Ermengaudi ipsa simplicitate sua. admodum
commendat scriptoris sinceritatem.
TESTAMENTI S. ERMENGAUDI
IUDICIALIS PUBLICATIO
Edita apud 1. Villanueva, Viage literario, tom. X, p. 300, ex autographo in archivo curiae
saecularis Urgellensis.
Gondicione sacramentorum, alque per ordina-
tione domno Miro sacer, el Wilelmo iudice, et in
presentia Radulfo archipresbiter, et Geiraldo
archilevita, et Wilelmo proli Bernard archilevita,
et alio Wilelmo archilevita, et Seniofredus Dela, et
Wisadus levita, et Wifredus levita, et Gundeberto
sacer, et Isarno sacer, et Miro proli Chalvucio
sacer, et Wilelmo sacer, οἱ Seniofred Tiufad, et
Arnaldus Esclua, et. Wittard Borrell, et aliorum
bonorum hominum, qui ibidem aderant; in
eorum presentia lestificant testes prolati, quas
proferunt homines nomine Seniofredus sacri-
custos, et Wilelmo Ardman, οἱ Eriman Miro, et
Raimundo Geirucio et Geirald Miro, ad compro-
bandam elemosinam et suam voluntatem de
Ermengaudo episcopo, qui est. condam. Et haec
sunt nomina testium, qui hoc testificant, siculi et
iurant, id est Raimundo Wilelm, et Wadaldo
presbitero, el Ralfredo presbitero, et Petrus
levita et Miro sacer.
lurati autem. dicimus per Deum Patrem omni-
potentem, et. per Ihesum Christum Filium eius,
sanetumque Spiritum, qui est in Trinitate unus et
verus Deus, et per hunc locum venerationis saneti
Pauli apostoli, euius altare situs est in atrium san-
cti Petri apostoli, intus in sede Viceo, supra euius
sacrosancto altario οἱ ara posita, ubi has condi-
ciones manus nostras tenemus, et iurando con-
langimus, quia nos supra scripti testes sumus, et
bene in veritate sapemus, et occulis nostris vidi-
mus, et aures audivimus, et de presente eramus
ad eadem ora, quando volebat Ermengaudus pre-
fatus pergere ad limina beati Iacobi apostoli, sana
mente et memoria integra. Et tunc nos videntes
el audientes comendavit vel iniunexit. omnem
suam elemosinam ad istos suos supra nominatos
elemosinarios, quod si de eo aliquid contingisset,
sicuti et fecit, antequam alium testamentum fecis-
sel, isti sui elemosinarii plenam potestatem abuis-
sent omnem rem suam adprehendere, et dare pro
animam suam.
In primis precepit dare ad domna sua saneta
Maria sede Vico Orgello ipsos suos alodes quem
abebat in comitalo Ausona, tam de parentorum
quam de comparacione vel per cualeseunique
voces, remaneant ad ipsa opera ; simul cum suos
alodes quem abebat infra terminos de Castell
Edral in potestate de iam dictos manumissores
suos, simul cum ipsos alodes quem abebat infra
terminos de Solsona, et cum ipsum alodem que
dicunt Alterag, simul eum ipsa Edra et ipsum alo-
dem que abebat in Gavelo, simul eum ipso quem
abebat in ipsa Petra: similiter remaneant ad iam
dicta opera sancta Maria sedis. EL iussit ut. vin-
dant eos sine fraude supra scripti elemosinarii
sui, et ipsum precium mittant in potestate Senio-
fred Dela, et Mir Calvucio, el Seniofred sacricusto,
et Gundeberto sacer.
Et mandavit ipsum suum alodem de Garamos
post obitum Seniofred, simul eum suum alodem
quem abebat in ipsa valle de An, et ipsum alodem
que dieunt Vilva, simul eum ipsum alodem quem
abebat in Sardina, et omnes suos alodes quem
abebat in valles que dicunt Riopullo, simul eum
ipso manso quem abebat in Pedreria, et ipsos
suos mansos quem abebat in Duaria, cum ipsas
suas vineas de Nevano, precepit ut remaneant ἃ
sancto Michaele Archangelo, quem ille edificavit
in sede Vieco, propter remedium animae domno
Sallano episcopo el sua.
Et ad ipsa canonicha sanelae almae Mariae
sedis, vel ad ipsos cannonichos ibi Deo servientes,
iussit ut. remaneat. ipsa civitale que dicunt Gis-
sona, cum terminos et fines οἱ omnia sibi perti-
nencia, et ipsum suum castrum. que dicunt Bor-
dell, simul cum ipsum alodem de ipsa Rete, el
ipsum suum castrum de Pedra Rua, eum ipsum
alodem de Abrull, post obitum Arnaldi, et ipsum
suum castrum de Fontaned eum omnia sibi perti-
nencia, et ipsum suum castrum de Corneliano
cum terminos el fines, et ipsum suum alodem de
Pino, simul eum ipso de Cirinna, vel de Vilavre-
dre, el ipsa medietate de Aquatebeda eum lermi-
nos et fines et omnia sibi pertinentia ; iussit ul
remaneant istos supra nominatos alodes ad ipsa
cannonicha ab omni integrietate. Et ipsum suum
alodem quem abebat in valle Confluenti, vel in
valle Astover, sive in valle Lintiliano, iussit ut
remaneant ad sancla Maria sedis pro anima
domni Sallani episcopi el sua et genilores suos Ὁ
inea videlicet racione, ut teneat ipse custus almae
Mariae virginis prefatos alodes, et donet per
unumquemque annum oleum ad xrisma confi-
ciendum, et oleum ad sanctos altarios inluminan-
dos, qui infra domum sunt sanctae. Mariae aut
erunt, et saneti Mikaelis arcangeli, et sancli Petri
Et precepit ad altare sanctae Mariae die
apostoli.
et nocte, el ad ipsa cannonicha iussit dare oleum
in
hos dh oa dép. .
TESTAMENTUM
86
in saneta quadragessima, vel in diebus adventum
Domini. Et ipsum alodem quem abebat in Rosse-
lione, qui est in Pontellano, remaneat ad supra
scripta cannonicha per pisces. Et ipso suo lecto
de ligno constructo iussit ut. remaneat a Horum
pontifice de iam dicta. sede. Rogabat, et supplica-
bat, et per Christum filium Dei amonebat, ut
eum absolvat, et intercedat ad Dominum Deum
nostrum. :
Haec omnia superius scripta tradidit, et corro-
boravit in potestate Dei omnipotentis et domina
sua sanctae Mariae sedis et ad ipsa cannonica,
sieut superius insertum est, propter remedium
animae domno Sallano episcopo bonae memoriae
et sua vel genitores suos. In lale vero pactum
precepit ut teneant ipsi cannonici Sancte Mariae
ibi cotidie Deo servientes ipsos suos alodes supra
nominatos solidos et quietos, et sine iugo de ulla
parva magnaque persona, et vivant cotidie in co-
munia in servitio sanctae Dei genitricis, qum
alia terra qui modo ibi est vel in antea Deo ausi-
liante adquisituri erunt. Et mandavit simul et ro-
gavit, per singulos dies sacerdos, qui supra sacro-
sanctoque allario sedismissam celebritercanendus
erit, dicatur missa pro anima domni Sallani pre-
auli eL sua, Deus qui inter apostolicos, e celsa voce,
sicut οἱ missa, exceptus diebus dominicis et Na-
talis Domini. Sin autem hoc facere noluerint, sit
Deus inter praefatum episcopum et illos, et iudicet
eos iusto iuditio.
Et iussit ut ipsi prepositi, qui supra nominata
cannonicha tenendi erunt in servitio Sanctae Ma-
riae sedis, sint electi in. capitulum Sanctae Ma-
riae per ipsis eannonicis eum illorum voluntate.
Idcirco precepit Ermengaudus prefatus episcopus,
ut iam dicti cannonici filioli sui, qui hodie ibi sunt,
vel in antea. venturi erunt, rogavit et. amonivit,
Deum Patrem om-
nipotentem, el Ihesum Christum Dominum no-
strum, et per beate genitricis eius atque sancto-
rum omnium, ul. post mortem suam episcopum
non elegant nee adclament, nec consortium eum
eo non abeant infra ianuas almae Mariae sedis,
donee iuret manibus supra sancto altario almae
Mariae sedis ipsa cannonicha, ut fideliter eis te-
neat sicuti superius seriptum est.
Et iussit ut vendant ipso alaude de Angustrina,
et de orba, per ipsa opera, audiente Eriman, et
Raimon, simul eum ipso de Cereia. Et iussit ipsum
suum mobilem, ubi invenire potuissent prefati
manumissores in quocumque loco, simul etiam
eum pane et vino, mandavit ut. donent ad ipsos
presbiteros Sanetae Mariae sedis, ut offerant sa-
erificium Deo pro supra seripto episcopo; et reco-
gnovit indignum se esse, et fragilem peccatorem.
Et hoe quod remanebat, iussit dare in pauperibus.
simulque excomunicavit per
ORFIGLUM. ὁ.
DE SANCTO ERMENGAUDO EPISCOPO.
Rogavit iam dictos elemosinarios suos propter D
amorem Dei omnipotentis, et fraternam dilectio-
nem, ut sic dividere faciant, et dividant omnem
suam substantiam quomodo superius insertum
est. Etsi aliquis homo magna parvaque persona,
qui suum testamentum disrumpere, aut frangere
voluerit, nisi resipuerit, auctoritatem Dei et bea-
tae almae virginis Mariae genitricis Dei, et saneti
Mikaelis arcangeli, et sancli Petri apostolorum
principis, cum aliis undecim, et omnibus sanetis et
electis Dei, iam. dietus Ermengaudus episcopus
excomunicavil, et anathematizavit et a liminibus
sanctae Dei Ecclesiae extraneavit, et a consortio
christianorum segregravit et cum Iuda traditore
in perpetua. damnacione damnavit. Et oravit ad
Dominum, ut qui eustus et observator exliteril
hoc quod superius insertum est, benediecionis et
gratia a iusto iudice Domino nostro Ihesu Christo
accipiat, el vitam eternam possideat.
Et precepit, si aliquid de eo contigisset, aul
mors subitanea ei evenisset, sicuti et fecit, ante-
quam alium testamentum fecisset, ipsum. suum
testamentum firmum perseverasset sicut supe-
rius scriptum est. Et cum haec omnia ordinavit,
atque praecepit, postea sua bona voluntas mutata
non fuit, nos scientes; sed simul eum sua bona
voluntate ita obiit de hoe seculo πὶ nonas no-
vember. Et nos prefati tutores sic iuramus in om-
nia et in omnibus, quia quantum isti testes in
istum iudicium testificaverunt, verum est, et nulla
fraus nec. malo ingenio ibi impressum non est,
sed secundum voluntatem illius conditoris est fa-
clus et editus. Et ea quae seimus, recte et veraci-
ter testifieamus atque iuramus per super anixum
iuramentum in Domino.
Lalae condicionis nr nonas decembris, anno v
regni Enricho rege.
Ratfredus sacer 4-. — Petrus levita. — Rai-
mundus levita subseribo. — Guedald sacer.
Isarnus sacer subscribo. — Paueius sacer sub-
scribo: qui testes sumus et hune testamentum iu-
ramus 4. — Seniofredus sacer sacrieustus τ. —
Guilelm. archilevita subscribo. — Reymundo 4.
— Sig -Ἐ num Eriman Miro. — Sig J- num Senio-
Íredus sacer: isti auditores fuerunt et sub prae-
sentia eorum actum est hoc.
Nos manumissores sumus et similiter iuramus,
atque infra sex menses, sicut in lege est constitu-
tum, eventilare curavimus. — 4- Sendredus iudex.
— Sig -Έ num Guilielmus iudex. — Gerallus ar-
chilevita subscribo. — Miro sacer subscribo.
Orial levita subscribo. — Wifredus levita sub-
scribo. — Witardus levita 4-. — Suniarius sacer
subseribo. — Seniofredus sacer, qui has condi-
ciones rogatus seripsi et. subscripsi die el anno
quo supra.
ERMENGAUDI
Editum apud. Villanueva, Viage literario, tom. X, p. 312 sqq., ex breviario eccl. Urgell. edit.
Venetiis, 1487.
AD VESPERAS.
Ana. Astutus, etc., ut ad. Laud.— Ps. de feria.
— Capit. Ecce sacerdos. — f. Quamvis exclusum
curabat militis usum, Mensque manebat ei plena
timore Dei.— Nobilium more nimio pol
nore. Mensque. E.
Hymnus.
Aeterna caeli gloria
Ermengaudum glorificat,
Vitae euius insignia
Chorus noster magnificat.
Solutis iam gemitibus
Et
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
Et huius vitae taediis
Laetus transit eum laudibus
Fruens sanctorum gaudiis.
Vergente mundi vespere
Ermengaudus emicuit ;
Quem sol ortus in sidere
Christus in luce posuit.
Hostem repellas longius,
Ghristi confessor inclite,
Donummque pacis gratius
Des in hoc mundi tramite.
Extingue flammas litium,
Fortis protector patriae,
Nobisque fae propitium
Regem caelestis gloriae.
Sit laus Patri et Filio,
Sit decus sancto Flamini,
Per quem vivit in gaudio
Iste confessor Domini. Amen.
v. Sacerdos Dei. — Ad Magn. ana. Praevenia-
mus omnes Ermengaudum sanctissimum festive
gaudentes, ul ipse pro nobis orando Christum
praeveniat.
Oratio. Deus qui hodierna die beatum ponti-
ficem Ermengaudum angelicis sociare dignatus es
choris : praesta, quaesumus, ut sieut sacris illum
decorasti virtutibus, ita eo suffragante nos a pecca-
torum nostrorum exuas sordibus. Per Dominum.
IN DIE.
Invitator. Christus adorelur quod Ermengau-
dus habetur Caelitus athleta : sonet haec in laude
dieta. — Hymnus ut supra.
In 1» Noct. ana. Nobilis genere, sed fide nobi-
lior Ermengaudus emicuit. — Ps. de com. confes-
sor. — Ana. Quamvis honore saeculo pollens vir
gloriosus, tamen humilis erat. — Ana. Sub ha-
bitu saeculari pater Ermengaudus spiritualis ma-
nebat.
Lect. 1. Incipil vita S. Ermengaudi confessoris
Christi. Sol iustitiae rex regum Christus Deus,
postquam devielo mundi prineipe caelum ascen-
dit, vicarios suae lucis bissenos radios instruitque
prudenti divinitus consilio iuxta seplimplicem
Spiritus saneti gratiam in domo Domini septem
constituere ministros.
f. 1. Fulgeat aeterna praeclara dies hodierna :
Qua saneti celebratur transitus omnis. y. Fiat so-
lemnis, fiat lux ista perhennis. Qua.
Lect. 2. Nos quidem in praesenti inter omnes
pontifices saeculi virum laudabili triumphantem
memoria, beatum scilicet Ermengaudum, nostro
tempore lampade virtutum fulgentem.
5.2. Ad supernum thronum gaude transisse
patronum, Quisquis ad exemplum Dei petis hoc,
homo, templum. $. Crede quia vivit Ermengaudus
quod obivit. Quisquis.
Lect. 3. Ὁ quam praeclarum virum Ermengau-
dum! O quam egregium Dei ministrum, caelo ap-
probatum, in terra positum ! quem. Dominus vere
dignum sibi inhabitando sanctificaverat templum,
ut cunctis fieret in exemplum.
&. 3. Praefuit Urgelli populo nulloque rebelli :
Iura sacerdotis tenuit pariter ordine votis. y. Nu-
tritor cleri silet et defensor veri. Iura.
In 2» Noct. Ana. Sanclus Ermengaudus sub
militari cingulo stringebatur charitatis vineulo. —
Ana. Ergo quia bonus probatur, Urgellensis eccle-
siae episcopus ordinatur. — Ana. Tantum enim
lumen latere non potuit, et ideo Deus sic eum esse
voluit.
87
Lect. 4. Quam felix Urgellensis patriae locus,
ubi electro purior, auro eharior, talis ae tantus
creditur inesse thesaurus.
R. 4. Pastoris nomen et subiens nominis omen:
Quod dici poluit, esse pius voluit. v. Persistens
norma cleri, populi quoque forma. Quod.
Lect. 5. Beatus Ermengaudus, regis aeterni
athleta et. signifer, contra saerilegos aciem diri-
gens, propter deeus ecclesiae conservandum, cuius
ipse pontificalem cathedram susceperat, saepius
iniuriam non tardabat ulcisci.
5. 5. Quamvis, ut supra in. Vesp.
Lect. 6. Quem nemo ambigat, quod Deus exer-
cituum, Dominus fortis et potens in praelio, Eccle-
siae pro defensione fieri vellet tali famosissimo
tropheo.
ἢ. 6. Quem peragebat opus Barensis pontis adhi-
buit, Et subito lapsus de culmine pontis obivit :
Quem Deus assumi voluit tali consumatione.
y. Exuitur membris in terna luce novembris.
Quem.
In 3» Noct. ana. Ergo sanctus pontifex Urgel-
lensis ecclesiae minister assiduus coepit illius esse.
— Ana. Omnibus enim erat Ermengaudus et
pater et mater et socius. — Ana. Paterin docendo,
mater in nutriendo, et socius in compatiendo.
Lect. 7. Secundum Matthaeum. In illo tempore,
dixit Iesus discipulis suis parabolam hanc : Homo
quidam peregre proficiscens vocavit servos suos
et tradidit illis bona sua. £f reliqua. — Homil.
B. Gregorii papae de eadem lectione. Lectio
sancti Evangelii, fratres carissimi, sollicite conside-
rare nos admonet, ne nos, quod plus ceteris in hoc
mundo accepisse aliquid. cernimur, ab auctore
gravius inde iudicemur.
n. 7. Hic virapostolieus, homo pacis amicus, Sie
obiit morum praedives, dives honorum. v. Sim-
plex, astutus, Domini praecepta secutus. Sic.
Leet.8. Imminenleilaque in kalendis novembris
Sanetorum omnium sollemnitate, venerabilis an-
tistes Ermengaudus more solito studuil missae
sollemnia celebrare. Et quia in diem tertium vitae
corporeae exitus illi erat futurus, tantam ei gra-
tiam Dominus contulit, ut de manu sua susciperet
sacrificium in festivitate illorum cum quibus ade-
rat coronandus.
ἡ. 8. Si lapis hune celat, meritorum fama reve-
lat: Per quem sit sospes aecurrerns debilis hospes.
y. Vere non moriLur iustus, si morte preitur. Per
quem.
Lect. 9. Est autem U rgellensis Cerdaniensisque
patriae confinibus locus quidam Barensis inter
montium latera augustissimus, per quem tune
temporis nisi per scopulos et rupta hominum abe-
ral ineessus, pecorum nullatenus reperiebalur
transitus. Ad hune locum praelibatus athleta
veniens, artificibus praemissis, coepit ipse mani-
bus propriis operando pontem construere.
ἢ. 9. Omni sermone populi laudande patrone,
Ermengaude pie, fac nos sociare Mariae, v. Cuius
praesul eras, vel cuius iussa repleras. Ermen-
gaude. 4
Xerbetta. Maler fidelium celebrat Ecclesia, —
Ermengaude, tui. funeris obsequia. — Quod si
dedit obitum. cabulo invidia, — Te suscepit mar-
iyrum splendida victoria.— Quamvis enim gladius
non perfodit viscera, — Palmam tamen martyris
non amisit anima. — Ut nos ergo facias frui caeli
patria, — Laude tua resona[n ]t Virginis haec
atria.
Ps. Te Deum.
OFFICIUM
OFFICIUM
Ww Ξ--
:
|
88
IN LAUDIBUS.
Ana. Astutus, iuxta Domini vocem, ut serpens,
Ermengaudus columbae simplicitatem non ami-
sit. —Ana. Secundum autem apostolum, tanquam
nihil habens οἱ possidens omnia fuit. — Ana.
"Totum enim bonus pastor quod habuit, in manus
pauperum libenter erogavit. — Ana. Auxit eccle-
siam plurimo beneficio Ermengaudus, populum
disciplinatu divino. — Ana. In omnibus et per
omnia exibuit se servum Dei et almae virginis
Mariae.
Capit. Ecce sacerdos magnus.
Hymnus.
Magnus athleta moritur
In terris, qui coniungitur
Summis caelorum civibus :
Exultet caelum laudibus.
Hine Ermengaudus transiit,
Caelorum claustra subiit,
Iam possidet in aethera
Aeterna Christi munera.
Cum pastor pontem construit,
De ponte lapsus corruit ;
Sic praeparat in patria
Beata nobis gaudia.
Cuius obtentu corrige
Mores et actus dirige
Ad te pie elamantium,
Christe, redemptor omnium.
Ad te solum confugimus,
Quem peccatis offendimus ;
Adsis parcendo caelitus
Nunc, sanete, nobis, Spiritus.
Sit laus Patri et proprio
Eius aeterno Filio,
Simul eum sancto Flamine,
Gloria tibi, Domine. Amen.
In Evangelio ana. O regio Urgellensis, te
tantum habere patronum gaude, quia pro te sup-
plicaturus ad Christum hodie pius pastor Ermen-
gaudus migravit.
Si ista. festivitas sit in die Dominica, celebretur
sollemniter sicut fit de festo Omnium SS.
AD OMNES HORAS.
Anae de Laud., cetera de comm. confessor.—
y. Qui caelos roras, Ermengaudumque decoras
y. Sacerdos.
AD VESPERAS.
Anae de Laudibus. — Ps. de confessor. —
&. 9. Omni sermone.— Hymnus ut in primis Vesp.
— Ad Magn. ana. Oramus te, praesul insignis,
sancte sanele Ermengaude, ut qui assiduis premi-
mur piaeulis, tua. quoque assidua sublevemur
prece.
INFRA OCTAVAS.
Invitator. Adoremus regem saeculorum, in
quo vivit. Ermengaudus honor sacerdotum. —
Fiat commemoratio S. Odonis quotidie in Laudibus
per afiam lussa Dei, et. in Vesp. per afiam Virgi-
nitas.
Prima die octav.
Lect. 1. Audiens igitur sedis Urgellensis clerus
suum laliler migrasse patronum, cum inmenso
luminum fulgore atque thymiamatis incensique
DE SANCTO ERMENGAUDO EPISCOPO.
dulcifluo odore sacri praesulis corpus in ferelrum. ἢ)
imposito, ad praelibatam sedem insigniter attu-
lere.
Lect. 2. Et ibi inter fores ecclesiae [Dei] geni-
tricis laevo in latere divali industria nimio cum
faustu sepeliere. Virtutes quidem per eius merita
declaratae a Domino testantur illum vita vivere
et regnare cum Christo.
Lect. 3. Igitur athleta Dei Ermengaudus sepul-
tus in laevo ecclesiae latere divali sex mensibus
iacuit, quia ubi quantis pollebat meritis tunc tem-
porum raro plebi innotuit.
Secunda die.
Lect. 1. Volens ergo Dominus saerum suum
thesaurum revelare populis, reputans dedecus
fore Ecclesiae, si tam pretiosa praesulum gemma
occultaretur in tenebris, plerosque per visionem
alloquitur.
Lect. 2. Fuit quidam Pallariensis vir, nomine
Elemaus, a primaevo tirocinium exercens, in aula
sacri praesulis Ermengaudi educatus est. E
Lect.3. Coepit itaque eum precibus pulsare,
pulsando frequentare, frequentando insistere ora-
tioni, ut oculum sibi restitueret.
Tertia die.
Leot. 1. Factum est autem, ut euiusdam noctis
opaco increbescente crepuseulo, ac post com-
plelorium illo altaria revisente orando, saneti
praesulis altari sacer Christi Ermengaudus illi
apparuit monoculo.
Lect, 2. Puer quoque Bigorriensis, matris ab
alvo eaecus natus, cum iam esset decem anno-
rum, divina revelatione ad huius sacris antisti-
lis sepulerum est adductus.
Lect. 3. Qui ibi se tota devotione obtulit, lumen
insuetum. accepit, ex quibus antea. minime usus
fuerat obstupescens conspexit.
Quarta die.
Lect. 1. Puella necne Tholosana, generoso san-
guine inclita, paralysis morbo comprehensa, in
lantum quod pedes et erura a natibus non valebat F
disiungere neque manum dexteram aptare; at
ubi ad eius exequias addueta, illum precibus coe-
pit pulsare, integra usa est sospitate.
Lect. 2. Rusticus quidam, cuius oculorum aciem
fulva caligo obtexerat, ad huius saneti misericor-
diam veniens, bueulam. quam ei presenlaverat
adducebat.
Lect. 3. Neglexit * igitur ei gratias pro beneficio *
impenso * tribuere ; reversusque ad locum, in quo
lumen receperat, gravi iungitur sopore *, unde
spergefaetus nil valuit penitus videre.
Quinta die.
Lect. 1. Fuit quidam vir Teutonieus, nomine
Gaufridus, nobili prosapia urbe Spira oriundus,
cui seilicet Mago[n ]tiensis est metropolis, armis a
pueritia militaribus deditus.
Lect. 2. Qui cum alimentis caruisset, tandem
esum carnis vaceinae panisque sigilinei percepit,
οἱ statim paralysis illum morbus invasit, erogala-
que substantia physicis, nullatenus additum rece-
pit sanitatis. Tandem ad huius sacri praesulis se-
pulerum est adductus. — Lect. 3 vacat.
In
ed, Perrexit
* ed. impen-
dere
* cd, grani
jung. sopor
A
CIRCA ANNUM
MXLV
S. Amici
mentio apud
martyrologos
Benedictinos,
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 89
In octavo die.
9. Lects.
Lect. 1. Laudabilis vitae egregios mores, quibus
gloriosus antistes Ermengaudus indiciis verae san-
ctitalis effulsit, praeclaro praeconio futuris sae-
culis praedicandos in alta credimus memoria.
Lect. 2. Ipsa enim nos tanti pontificis manifesta
cogunt miracula testificari verbis quod ostensum
est gestis, palam facere quod novimus de eiusdem
sancli praesulis vita, eum etiam testimonium
beata mors reddat.
Lect. 3. Sed hic quosdam virtutum flores dele-
etat decerpere, quos de pratis rosidae telluris ut-
pote exortos adhue latius in spatio voluminis
libebit transferri, quo ea quae succincte intexta
sunt, et non possunt ad plenum concipi.
Lect. 4. O quam praeclarum patronum in Ur-
gello populo! O quam bonum pastorem in clero
sibi commisso! Erat enim divinae paeis amator
et salutaris iustitiae cultor, Dei et. proximi dile-
ctionis non immemor.
Lect. 5. Erat namque Spiritus saneti templum,
et eunetis bonis operibus dabat exemplum ; fa-
ctus est autem, dilectissimi, membrum Christi, et
discipulus tanti magis
Lect. 6. Magnum thesaurum Urgellensis patriae
eximii praesulis Ermengaudi membra, cariora
omni orbis munere ; felix valde locus ille est, qui
confessoris Christi ac tantae ecclesiae paranym-
phus reliquiis extat decoratus. — Ceterae lectiones
de Evang.
DE SANCTO AMICO
MONACHO
IN APRUTIO
COMM EN'CTAXKIUS PRAEVIUS
δ I. S. Amici memoria in fastis saeris, Num idem censendus
sit eum Amico sacerdote Rambomensi.
1. De S. Amico haec tradit Matthaeus Lauretus
in notis ad. lib. III Chronici Casinensis Leonis
Ostiensis : In provincia Aprutii celebris habetur
memoria sancti Amiei confessoris, cuius corpus
venerandum in eastro Sancli Petri de Avellana
(quod in spiritualibus et temporalibus sacro C: i-
nensi monasterio subditum est) honorifice condi-
tum requiescit : de quo antiquum Casinense Mar-
Lyrologium die tertia novembris agit in hunc
modum: Eodem die, apud castrum Saneti
Petri, depositio saneti Amici monachi et
eremitae, qui multis claruit. miraculis.
Habentur eius acta manuscripta in bibliotheca
Casinensi,sed non produnt quo tempore floruerit.
Eius festum praedicto die celebratur in ecclesia
Casinensi sub duplicis officii ritu (1). Similia fere
Arnoldus Wion in martyrologio suo Benedictino,
ubi cum ad diem 3 novembris annuntiasset S. Ami-
cum Ais verbis : In monte Casino, depositio sancti
Amici confessoris, miraculis et sanctitate claris-
simi (2), deinde in mota haec subiunzit: Huius
natalem communicavit mihi D. Nicolaus de Lucio
Neapolitanus et monachus Casinensis ex Brevia-
rio suo, ubi erat annotatus sub festo duplicis
minoris. Fuit monachus Casinensis, eiusque Vita
ibidem reperitur per lectiones distineta ; quis
lamen eam composuerit, non proditur. De aliis
rebus eius gestis, aut quo tempore claruerit, nihil
aliud. rescire potui, nisi quod sacrum eius corpus
digno honore requiescat in ecclesia S. Petri de
Avellana, monasterio Casinensi subiecta (3). Ad
eandem. etiam. diem 3 novembris S Amicl memo-
riam | signaverunt celeri. Benedictini hagiologi,
Menardus, Bucelinus, Heredia, Cherle et Lechner.
(1) Cit. Biblioth. Casin., tom. I, p. 804. — (2) Lignum
vitae, part. τι, p. 359. — (3) Ibid., p. 361. — (4) Vite dei
Novembris Tomus 11.
9. Ferrarius vero in. Catalogo generali et in
Catalogo. Sanctorum Italiae, praeterquam quod
monasterium S. Petri de Avellana. cum. coenobio
Crucis seu Fontis Avellanae apud Eugubium in
x
Umbria. confundens, ad. hoc posterius memoriam
S. Amici transfert, eiusdem. etiam. diem. festum
assignat die 2 novembris, citans monumenta Casi-
nensia et Petrum Diaconum in libro de vita et obitu
Sanctorum Casinensium, cum Petrus Diaconus in
eo libro de S. Amico omnino sileat, et Casinenses, ut
superiori numero dictum est, S. Amicum colerent
die 3 novembris. Duplicem Ferrarii errorem in suo
martyrologio universali gallice conscripto admisit
Castellanus, illique eo parte favet auctarium Usuar-
dini martyrologii in codice Vaticano 5949, ubi ad
diem item. 2 novembris annuntiatur 'Transitus
Domni Amici Sacerdotis. lIacobilli autem (&) perpe-
ram indicat apud Wionem Amicum nolari ad diem
4 novembris, apud. Bucelinum | vero ad diem 2.
Uterque enim, ut diximus, mentionem. eius habet
ad diem 3.
3. Videndum iam num Amicus ille, quem. refe-
runt monumenta Casinensia, idem sit cum eo quen
ad diem 3 novembris in- Suo Catalogo generali
annuntiat. Ferrarius his verbis: Arabonae in
Piceno S. Amici eremitae, notans A rabonam seu
Arambonam nomen 6580 abbatiae in. Piceno, apud.
Polentiam oppidum praeclarum, quod nunc Monte
Melone dicitur, atque suae indicationis de cultu
S. Amici hac die Arabonae celebrato vades citans
martyrologium Monasticum, Menardi videlicet, et
Baronium ad annum 993. At vero apud Menar-
dum signatur quidem ad diem 3 novembris deposi-
tio S. Amici confessoris, sed in monte Casino, non
sancti e beati dell' Umbria, Xom. II, p. 11.
12 Arabonae.
OFFICIUM
ab aliis
perperam
confusi
cum sancto
homonymo
C. D.S.
abbate
90
Arabonae. Baronius autem. loco laudato (1) nihil
aliud indicat quam canonizationis sanctorum
usum hoc tempore in Ecclesia. frequentem repe-
riri, idque confirmat ἐπ verhis. Petri Damiani in
epistula. seu tractatu. ad Henricum episcopum
Tavennatem de quibusdam sanctis viris, quos con-
stat ἃ simoniacis ad sacerdotium provectos, ita
scribentis : Nostra quippe aetate beati viri, videli-
cel. Romualdus Camerinensis, Amicus Ramibo-
nensis, Guido Pomposianus, Firmanus Firmensis,
οἵ quamplures alii sanctae conversationis studio
floruerunt: super quorum videlicet veneranda
cadavera ex sacerdotalis concilii auctoritate sacra
sunt altaria erecta, ubi nimirum divina mysteria
miraculis exigentibus offeruntur (2). Arabonae
vero abbatia, quae fuit Ordinis Cisterciensis, pri-
mum fundata est anno 1208 in Aprutio, in dioecesi
Theatinensi (3), nec ullae, credo, memoriae exstant
unde colligi possit viguisse aliquando in ea cultum
S. Amici.
4. Sed alia. nota est alibatia Rambone dicta, in
Marchia Anconitana. seu Piceno posita, quattuor
passuum milibus a civitate Tolentino versus aqui-
lonem. (4), in diocesi. olim. Camerinensi, postea
Maceratensi, quam. extremo saeculo LX vel ineunte
X fundasse fertur Ageltrudes, Widonis, qui &
Formoso summo pontifice imperator coronatus
est, vidua. De quo coenobio Octavius Turchius (9):
Rambonense monasterium, vulgo dictum de Ram-
bona, ex illustrioribus et vetustioribus Pieenae
provinciae, fundatum pariter fuit ab Ageltrude....
ia habel Rambonensis abbatia latifun-
erdotia. J/t
attulimus :
Damiani quod superiori numero
Amicus iste, «if. (6), ἃ Damiano memoratus est
celebris ille abbas Rambonensis, cuius exuviae in
monasterio Rambonae venerantur. P. Camerinius
in suis additionibus ad Lilii historiam (Camerini)
nonnulla profert de nostro S. Amico quae indigent
Asseril enim. Guidonem, Ronaldum
seu Romualdum, Firmanum et Amicum episco-
pali honore fuisse insignitos ; quod. nequit susti-
neri, Damianus idcirco hos recolit sanctos viros
ad probandum quod, quamvis Hi a simoniacis
episcopis fuissent ordinati, inter sanetos tamen
ab Ecclesia recenserentur. Insuper Amico sedem
episcopalem, immo et patriam, laudatus seriplor
dat halisbonam (in Bavaria). Quod si verum
essel, quae sedes danda fore Guidoni ? Num
Pomposa ? Quae F'irmano ? Num Firmum? In
serie episcoporum F'irmanorum non habetur Fir-
manus, sicuti nee in serie nostra (episcoporum
Camerinensium)locum habet Romualdus sanctus,
ut probare contendimus. Quattuor ii saneti viri
fuerunt abbates, Guido Pomposae, Firmanus in
coenobio ad oram Potentiae in dioecesi Firmana,
Romualdus Vallis Castri in dioecesi Camerinensi,
ubi sanclissime obiit, et Amieus in. monasterio
Rambonae. Ex his colligimus, longe diversum esse
Amieum nostrum ab illo monacho Cassinensi
cuius aeta scripsit monachus Bernardus (7) et
habentur mss, in monasterio S. Petri de Avellano
in comitatu Sagrensi in Samnitibus ; cuius lipsana
venerantur in illa ecclesia. Nostri vero S. Amici
exuviae eoluntur in ecclesia Rambonensi, in qua
castigatione.
(1) Num. 8. — (2) Petri Damiani Opusc. VI, cap. 29 (Mi
P.L. tom. CXLY, p. 149). — (3) Manrique, Pale DAE
ad an. 1208, cap. 8, n. 5 (tom. ΠῚ, p. 496); Ughelli, Italia
sacra, tom. VI (edit. ID, p. 712; Lubin, Abbatiarum Italiae
brevis notitia, p. 92. — (4) Lubin, op. cit, p. 313. — (5) De
ecclesiae Camerinensis. pontificibus (Romae, 1762), p. 12,
DE SANCTO AMICO MONACHO.
supersunt adhuc de hoc saneto viro non obseurae D
reliquiae.
5. Ex his igitur satis constat lhallucinatum esse
Ferrarium. dum Ramibonensis appellationem a
Petro Damiani adiectam Amici nomini corruptam
censuit pro Arabonensi, atque etiam dum Amicum
Tiambonensem apud Menardum ad. diem 3 novem-
bris annuntiatum censuit. Attamen, quod ad nomen
loci attinet, in hoc forte tantummodo erravit quod
Tiambonam etiam Arambonam vulgo vocatam, at-
que inde, cum non nesciret monasterium. aliquod
extitisse Arabonense, illud non diversum. esse pu-
tavit a. Rambonensi. Nam locum ubi colebatur
S. Amicus Rambonensis recte collocavit in Piceno,
in agro. Montis Melonis, ubi revera. monasterium
Tiamnbonense situm esse indicant seriptores Came-
rinenses (8). Sed ez. dictis indubium videtur, Ami-
cum Rambonensem diversum fuisse ab Avellanensi.
Neque tamen de Amico illo Rambonensi, quam-
quam ea testimoniis S. Petri Damiani et. Octavii
"Turchi supra citatis (9) plane constat eum cultu
publico et sacerdotalis concilii auctoritate appro-
bato (10) honoratum fuisse, hoc loco distincte
agendum | censuimus, quia nullam mentionem
repperimus in martyrologiis nec indicium ullum
unde colligatur memoriam eius celebratam fuisse
die 3 novemeris.
$ II. Duplex Vita S. Amici, altera
saltem coaeva. Saneti histo-
riae breve compendium.
6. Duplicem Amici Vitam in codicibus suis penes
se servabant maiores nostri : alteram, quae contine-
tur in codice nunc bibliothecae regiae Brucellensis
8299. a Ludovico Iacobillo e Lectionario antiquo
ecclesiae. cathedralis. Spoletanae extractam. et ad
ipsos transmissam, sed sive exemplaris sive exscri-
ptoris vitio adeo mendis deturpatam. ut in. capite
codicis adnotaverint. hoc et alia. eiusdem generis
apographa. idonea. non esse. ut hinc Vitae impri-
mantur. Altera legitur in. codice item nunc biblio-
thecae regiae. Bruxellensis 8931, hac inscriptione
insignita : Incipit Vita vel obitus S. Amici monachi
et eremitae. Haec Vita descripta est a Domno Ber-
nardo monacho Casinense ad. Amieum Casinen-
sem monachum, et ad marginem adiectum. est
nomen P. Ugelli, cuius opera, ut. conicere licet, hoc
apographum ad. Bollandianos pervenit. Utraque
va. Vita iam edita prostat; prior scilicet apud Ma-
billonium inter Acta Sanctorum Ordinis S. Bene-
dicti (11), ubi desumpta indicatur ex cod. ms. Casi-
nensi, et inseripta est Incipit vita et obitus S. Amici
sacerdotis el confessoris, cum. tamen nihil om-
nino de obitu S. Amici referat, tribuiturque etiam
Bernardo Casinensi; altera im Florilegio quod
tomo I Bibliothecae Casinensis adnezwm est (12).
Haec longe prolixior ; illa brevior, eiusque prior
pars (13) ex proliziori excerpta et. in compendium
redacta. videtur. (14). Quae vero in posteriori
parte (15) leguntur, fere omnino desiderantur in
Vila a Casinensibus nuper edita. Utramque igitur
in praesenti nostro volumine recudere visum est.
7. Codicem Casinensem. qui Vitam. S. Amici
continet his verbis describunt editores (16) : Codex
not. 3. — (6) Ibid., p. 145, not. 1. — (7) Cfr. infra num. 6. —
(8) Turchius, loc. cit. — (9) Numm. 3, 4. — (10) Supra,
num. 4 extr.—(11) Saec. VI, part. 1, p. 767.— (12) Pag. 244.—
(13) Num. 1-6. — (14) Cfr. infra, num. 9. — (15) Num. 142.
— (16) Bibl. Casin., tom. cit, p. 304.
XXXIV.
Er uo dnd ς.
Rambo;
Vitam
S. Amici
proliciorem
A
conscripsisse
videtur
Bernardus
Casinensis
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
XXXIV. Signatus numeris exterioribus 34 et 217,
interiori vero 1188, pluteo N. Codex membrana-
ceus in fol. parvo, longitudinis metri 9*/,, latitu-
dinis ?4/,, habet 348 paginas characteribus gothi-
cis saec. XIV. De eius aetate perspieue nos monet
eius pagina 89, in qua oratio legitur ad Patres
nostros, etin ea fit mentio de abbate nostro
AwpnEA. ls ex Camaldulensium | congregatione
inter Casinenses adscitus, eorum abbas dictus, ab
anno 1369 ad 1373 eis praefuit (1). Exteriori titulo
praesignatur : BnevianIUM MONASTICUM IN QUO SUNT
VITAE ALIQUORUM SANCTORUM. Plures habet hymnos,
quorum nonnullos adhue ineditos in nostro Flo-
rilegio dabimus; et vitas sanctorum. S. Amici
monachi Casinensis et S. Bertharii abbatis vitae
nondum lucem aspexisse videntur, et typis eas
tradere nostrum erit.
8. Recte quidem monuerunt Lauretus et Wion (2),
in. Vita S. Amici, qualis in codice Casinensi legi-
tur, nec nomen auctoris, nec ipsius sancti aetatem
indicari. Nomen quidem auctoris prodere videtur
Petrus. Diaconus, De viris illustribus Casinensi-
bus, cap. 37, haec scribens: De BERNAmpo. Ber-
nardus Casinensis monachus, liberalibus studiis
optime eruditus, descripsit miraeula sancti con-
fessoris Christi Amici Casinensis monachi ; fecit et
alia multa, quae recensere superfluum duximus.
Obiit autem nostro paene sub tempore (3), adeoque
extremo saeculo. X1 vel ineunte XII. Amici C
nensis nomine apud Petrum designari Amicum
nostrum, quamvis huic cum. Casinensibus nullum
vinculum. religiosae cognationis fuerit, non adeo
mirabitur. qui consideraverit coenobium | Sancti
Petri de Avellana anno 1069 subiectum fuisse mo-
nasterio Casinensi (A), et inde monachos illius coe-
nobii a scriptore saeculi XII facile dici potuisse
Casinenses, licet non sine aliquo anachronismo ubi
de iis agitur qui ante illam unionem e vivis exces-
serant. Sed, ut ad quaestionem nostram redeamus,
inquirendum restat num ex testimonio Petri alte-
ram ez duabus Vitis, quas prae manibus habemus,
Bernardo. scriptori. attribui oporteat. Brevioris
utique Vitae scriptori apprime convenit quod de
Bernardo ait Petrus : descripsit miracula saneti
Amici; nam praeter miracula viz quicquam refert
Vita ista. Verum non unum, sed plures libellos de
miraculis S. Amici iam pridem editos fuisse signi-
ficat auctor. Vitae prolivioris (5), qui εἰ ipse sae-
culo. XI scripsit (6); wnde, nisi iudicetur is per
aliquam. emphasim voce prudentiores unum. fan-
tummodo respexisse scriptorem, nondum satis certo
pronuntiare licet à Bernardo breviorem | Vitam
compilatam fuisse. Accedit quod, cum altera dua-
rum. Vitarum manifeste ex altera desumpta sit,
quippe quae multa communia et iisdem verbis
erpressa contineant, breviori videtur. praeluzisse
prolizior, non vice versa. Etenim. brevior omnia
prorsus miracula refert quae in proliziori narra-
tur S. Amicus patrasse dum in vivis erat, et prae-
terea quaedam alia; porro incredibile est haec alia
praetermissurum fuisse scriptorem prolizioris Vi-
tae, qui certe brevitati non studuit, si illa legisset in
breviori. Hoc autem posito, nulla iam apparet
ratio cur. Bernardum | Casinensem huius libelli,
quem. Vitae brevioris nomine designamus, potius
quam illius vel unius ex illis qui ante Vitam pro-
lixiorem editi sunt, scriptorem fuisse arbitremur.
(1) Gattula, Hist. Casin., tom. II, p. 510. — (2) Cfr. supra,
num. 1. — (3) Migne, P. L., tom. CLXXIII, p. 1043. — (4) Cfr.
infra, annot. g ad Vit. I. — (5) Vit. I, num. 27 init. —
(6) Cfr. num. seq. — (7) Vit. I, num. 19 init. — (8) Ibid.,
num. 5 extr. — (9) Ibid., num. 12; Vit. II, num. 9.— (10) Vit. 1,
91
9. Sed et ne Vita prolixior Bernardo adscriba-
tur, obstare videtur imprimis quod minus recte
opusculum de miraculis S. Amici diceretur ; deinde
quod. Bernardusfuit monachus Casinensis, scriptor
vero Vitae certissime monachus coenobii Sancti
Petri de Avellana, quod. et diserte nostrum appel-
lat (7). Attamen neque adeo urgent haec argumenta.
Nam et haec prolixior Vita praecipue constat enar-
rationibus miraculorum et potuit Bernardus a
Petro Diacono Casinensis dici eadem ratione qua
ipse S. Amicus, immo et forte iure longe maiori,
quia scilicet, apud. Casinenses monasticam vitam
amplexus, ad. coenobium Sancti. Petri. inhabitan-
dum missus sit, postquam illud. unitum fuerat
Casinensi. Qua opinione et optime explicatur quod
Vitam legenti. haud. aegre perspicitur. et. prima
specie mirum videri potest, auctorem nimirum huius
Vitae cum ipso S. Amico conversatum non esse, sed
tamen in. coénobio Sancti Petri vicisse cum sancti
familiaribus, quorum ex ore accipere potuit quic-
quid de illo digessit. Sane nulla alia. ratio apparet
cur nomina quattuor fratrum, qui alicui miraculo
S. Amici interfuerunt, distincte recensuerit (8), nisi
quia. iidem adhuc superstites erant quando scribe-
bat vel certe coenobii incolis bene noti. Et simile ali-
quod argumentum inde eruitur. quod. Racterius
ille, qui discipulus fuit et socius S. Amici ac mo-
nasterii Saneti Petri monachus (9), alio loco bis
vocatur frater Racterius (10). Denique, cum dom-
nus Amicus ille, quo suadente Vitae scriptor 86
manum operi admovisse testatur (11), paulo. infe-
rius (19) dicatur sacri corporis custos fidus post
eius (S. Amici) obitum, haud obscure significat idem
scriptor hunc A micum familiarem fuisse sancti ho-
monymi sui dum is viveret, — Quicquid. autem
iudicandum sit de nomine auctoris, illud. ex dictis
certum est, Vitam proliziorem conscriptam. esse in
iis adiunctis quae illi iure merito magnam auctori-
tatem conciliare valeant.
10. Ad ipsius vero sancti aetatem. quod pertinet,
elsi incertus sit beati Amici mortis annus, duo
tamen (13) constitui possunt annorum termini,
intra quos eius obitus necessario locandus est.
Narrat quippe Vitae auctor (14) Amicum, etsi ab-
sentem, cognovisse Hugonis Farfensis obitum :
unde coneludemus eum adhuc anno 1039, quo re
ipsa Hugo e vivis excessit, fuisse superstitem. Ex
altera autem. parte ceri sumus eum ad annum
1052 non pertigisse: nam Petrus Damiani in
opusculo VI, quod eo anno scripsit, inter sanctos
viros qui a simoniacis episcopis ordinati fuerant,
Amieum laudat iam defunetum. (15). Secundum
haec igitur inter annos 1040 εἰ 1050 statuendus
esset. obitus S. Amici. Quae conclusio non. ideo
omnino nutat quod posterior terminus spatii lem-
goris intra. quod. concludendus videlur annus obitus
S. Amici, € Mabillonio nimis labili fundamento
constitutus sit, testimonio videlicet Petri Damiani,
in quo probabilius de Amico Avellanensi sermo non
est (16). N: ihilominus enim, cum revelatio illa mortis
Hugonis ad ultima tempora vitae S. Amici, ubi
iam in monasterio Sancti Petri de Avellana reclu-
sum agebat (17), referenda sit, non multo post ex
hac mortali vita ad superos migrasse credi potest.
Quod. si quis, non satis confidens auctoritate seri-
ptoris. Vitae secundae, aliquam confirmationem,
quod ad aetatem S. Amici spectat, ez prima Vita,
num. 96. — (11) Ibid., num. 27. — (13) Ibid., num. 28. —
(13) Ita. Mabillonius, Act. SS. 0. S. B., saec. VI, part. 1,
p. 766. — (14) Vit. II, num. 1. — (15) Cfr. supra, num. 8.-
(16) Cfr. supra, num. 5.— (17) Vit. HI, num. 7. Cfr. infra, huius
commentarii num. 1.
quae
ante finem
saeculi XI.
Ipse sanctus
vixit usque
ad annum u
circiter. 1045.
Illius
historiae
synopsis.
S. Amicus,
prius
sacerdos
saecularis,
a
quae antiquior videtur, desideret, haud difficile
reperiet, considerans monasterium Sancti Petri
Avellanae, ubi sanctus postremam vitae suae par-
tem transegit (1), conditum fuisse anno 1025 (3), UC
tam autem eiusdem a Bernardo monacho conscri-
ptam esse saeculo XI (3): unde omnino consequens
est. eidem huic saeculo Amici obitum innectendum
6886,
11. Seriem autem gestorum S. Amici ifa confuse
digesserunt. Vitae illius scriptores ut eorum chro-
notaxin ordinare, seu quando singulas quas ἐπ
ordine amplexus est vivendi conditiones evorsus
sit definire, omnino temerarium videatur. Quae ta-
isub uno conspectu summatim. exhi-
men ut. quas Α
quorum narratio non
beamus. (omissis miraculis,
minimam partem utriusque lucubrationis complet),
docemur ex. Vila prima seu proliziori (Δ), S. Ami-
cum in Camerinensi territorio nobili genere ortum,
puerum a parentibus Domini servitio mancipatum,
id est, ni fallor, alicui monasterio educandum tra-
ditum esse, ut ibidem postea, adultam aetatem in-
gressus, monasticam. vitam profiteretur. Quod ta-
men non praestitit, sed adolescentior factus, ut
parentum. ac fratrum suorum spiritualibus com-
modis. inserviret, aliquandiu saecularem. vitam
degit. et saeculari clero adscriptus, sacerdotio ini-
tiatus est. Mor autem (0) patrem suum induit ut,
veliclis uxore et filiis, monachalem habitum recipe-
rel; matrem vero ut, ampla re familiari in paupe-
ves distributa, iam nonnisi pietati et bonis operibus
incumberet; fratres. denique et. eorum filios, ut et
ipsi valedicerent saeculo et religiosae militiae nomen
darent.
19. His igitur ante se praemissis, iam omni sol-
licitudine solutus, ultimus post eos monasterium
quoddam ingressus est (6), ubi aliquandiu omnium
religiosarum virtutum exercitio excelluit; sed cum
viderel. regularem. disciplinam in eo monasterio
minus florere, solitariam vitam ducere statuit (7).
(1) Vit. I, num. 10, paulo post init. — (2) Cfr. infra, adnot.
g ad Vit. I. — (3) Cfr. num. praec. — (4) Num. 1. — (5) Vit,
I, num. 2. — (6) Vit. I, num. 3. — (7) Vit. I, num. 4. —
(8) Ibid. et Vit. IT, num. 8. — (9) Vit. I, num. 5. — (10) Vit. I,
num. 4. — (11) Ibid. et num. 5. — (12) Vit. II, num, 8. —
(13) Vit. I, numm. 11, 12. — (14) Vit, II, numm. 7,8; Vit. I,
num. 10. — (15) Vit. I, num. 10. — (16) Vit. IT, num, 7 init.
DE SANCTO AMICO MONACHO.
Secessit itaque in speluncam montis Taurini (8), in. D
perseveravit (12) : quo tempore,
dioecesi. Asculana (9), ibique per triennium. om-
nino solus mansit (10) : deinde quosdam ad habitan-
dum secum admisit discipulos (11), et cum eis ad
viginti annorum spatium in eodem. vitae genere
cum famis calami-
tate illa regio affligeretur, insignia praebuit. erga
egenos caritatis documenta (13). T'andem accessit
ad monasterium S. Petri de Avellana (14), in quo
residens, eliam circumiacentia loca apostolico mini-
sterio excoluit (15). Ultimos autem vilae suae annos
ibidem in. cellula. reclusus, secundum reclusorum
scilicet disciplinam, transegit (16). Obiit in eodem
monasterio, annos natus centum viginti (17), postri-
die vel perendie kalendarum. novembrium : neque
enim salis distincte scriptor Vitae (18), postquam
die kalendarum illum morbo correptum. rettulit,
et usque ad vesperam omnibus ad se ingredientibus
spiritualia praebuisse alimenta, ac dein, rogantibus
fratribus et ipso sponte in id consentiente, e cellula
sua in ampliorem domum fuisse transvectum, non
satis distincte, inquam, indicat quandiu. deinde
beata. eius mors ezspectanda fuerit. Attamen satis
probabiliter eum die tertia. novembris obiisse inde
colligitur quod ea. die eius memoria. celebrabatur
apud Casinenses (19). Nisi rursus quis finverit ad
hanc diem translatam fuisse illam. celebritatem,
quod praecedens com memorationi omnium fidelium
defunctorum assignata esset.
13. Corpus S. Amici im monasterio S. Petri
de. Avellana. conditum est (20), sepulerumque eius
multis illustratum miraculis. Praecipue vero eni-
tuil illius intercessionis efficacia in. sanandis her-
niis (21), eoque morbo afflictis specialis proponeba-
tur patronus (22). Quaedam eliam eius. reliquiae
pervenerunt ad basilicam Bononiensem. Sancti Ste-
phani (23), si tamen ipsius et non alterius Amici
iudicandae sint.
et num. 8med.; Vit, I, num. 13 extr. — (17) Vit. I, num. 13.
— (18) Ibid.— (19) Cfr. supra, num. 1. — (20) Vit. I, num. 10
init; Vit. II, num. 7 init.; Turchius, Camerin. Sacr., cit. su-
pra, num. 4.— (21) Vit. I, numm. 17, 19, 24; Vit. II, num. 12.
— (22) Vit. I, num. 17; Vit. II, n. 11. — (23) Masini, Bologna
perlustrata, (Bologna, 1666, in-4^), tom. T, p. 506.
VITA PRIMA S. AMICI
Ex (1) codice Bruaellensi 8931 et (2) Bibliothecae
num. 6). Sed plerumque lectiones. variantes editionis Casinensis. notandas mon, duximus,
manifeste mendosas. et. absonas.
Incipit vita vel obitus sancti Amici monachi
et eremitae.
1. Beatus igitur Amicus, genere nobili ortus in
finibus comitatus Camerini a,in praedio, quod Mar-
lis vocatur, est alitus ac nutritus. Denique paren-
les eius, sagacem pueri animum conspicientes, se
invicem exhortati sunt ut. Domini servitio illum
manciparent. Puer autem Domini, litterarum tra-
ditus studiis, ardenti discebat desiderio et memo-
riae cordis recondebat armariolo. Cumque inter
adolescentiam [et] pueritiam medius incederet
coepit huius mundi innumerabilia naufragia. animo
revolvere, atque qualiter ex tanta. procellarum
saevitia evaderet, sollicita mente tractare. Ange-
bat siquidem illum parentum sollicitudo et praeci-
Casinensis fom. 1 (Cfr. Comment. praev.,
utpote
pue pia fratris miseratio, quos saecularium illece-
bris videbat irrelitos. Si enim eos post se, ipse
monachalem habitum accipiens in saeculo reli-
quissel, verebatur ne sui absentia leo ille perni-
ciosissimus, qui circuit quaerens quem devoret, in
eos libere desaeviret; si autem illorum causa ille
in tantis fluctibus econversaretur, ambigebat ne
forle et ipse cum eisdem ab immanissima cha-
rybdi absorberetur. Deliberato itaque consilio,
obiecit se undarum cumulis, quatenus suis eos in-
citaret exemplis, ut mortis carerent periculis.
Tllud sedulo volvebat in corde, quod beatissimum
Paulum apostolum noverat dixisse, ut non quae
nostra sunt quaeramus, sed quae lesu Christi.
Dumque beatus Amicus, ut praefatus sum, magis
corpore quam corde, affinium devictus pia mise-
ratione,
De eiusdem
reliquiis.
Α
praemissis
ad religiosam
vitam patre
et fratribus
atque horum
filiis,
2
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
ratione, saeculari adhue degeret habitu, convica-
neorum atque propinquorum magno desiderio,
sacerdotii, quamquam renuens multumque relu-
ctans, accepit gradum. Consecratus autem sacer-
dos, anxie coepit insistere, qualiter quod dudum
corde conceperat mentis opere adimpleret, atque
ex huius mundi naufragio iam liber evaderet.
Verumtamen interim in quantum valebat, a mun-
danis commerciis se subtrahebat, caelestibus man-
datis inhaerebat; commemorans illud apostoli-
cum : Zn carne ambulantes, non secundum carnem
vivamus. Iam etenim Deo devotus vir carnis in-
centiva assidua inedia studebat atterere, et iugi-
bus precibus divinam misericordiam implorare;
quatenus pia miseratione se a mundanis tueretur
illecebris atque cum suis, quibus magis metuebat
in portum introducere salutis. Dum autem his et
huiusmodi insisteret, pernoctans in precaminibus,
caeleste ei non defuit auxilium, semper sese optan-
libus qui spopondit affuturum.
2. Venerabilis siquidem Amicus non sine magno
praesagio hoc sortitus est nomen, futurus proeul
dubio Domini amieus. In perfecto ponebatur
nomine, quatenus dum ad perfectam attingeret
Redemptoris nostri lineam amoris, ceu quondam
famosissimus ille Dei amieus Abraham, qui die
circumeisionis divina attestatione cum. nominis
supplemento consecutus est excellentissimam fa-
miliaritatem, sic etiam iste dignitatem susciperet
nominis et robur fortitudinis. Re enim vera Dei
extitit amicus, quia eius religionis lyrocinio prae-
cepti exstitit non tepidus obtemperator. Pius siqui-
dem Dominus dignatus est dicere : Vos amici
mei. estis, si feceritis quae praecipio vobis. Prae-
cepta quippe eius mulla sunt et unum ; diversa
in exhibitione operis, unum in radice dilectio-
nis. Nam venerabilis Dei famulus Amicus cum
ipse saeculo ardenti desiderio euperet renuntiare,
sagacissima tamen sollertia curavit ad sacrae reli-
gionis habitum suae earnis auctorem Dei provi-
dentia praemittere; ut sicut ille carnis exstilit pro-
pagator, ita ipse versa vice in Dei servitute patris
fieret propatrator. Dum huius itaque conversione
aliquantisper liberior existeret, de cetero quid
agendumforet, coepitnon modicumaestimare. Non
modieam pater venerabilis et saepe nominandi
Amici, relietis uxore et filiis, dimiserat facultatem,
quam indigentium subsidiis vir sanetus inhiabat
deservire. Cumque mater conspiceret. filium ad
alla sueerescere, crebris eius exhortationibus
aequiescens, quatenus sua omnia, stipendio dum-
taxat vitae sibi reservato, in Christi pauperes ero-
garet, eliam ipsa coepit instigatrix | existere.
Protinus ille Dei famulus innumerabilem collegit
pauperum multitudinem, caecorum, claudorum,
ceterorumque indigentium ; deinde permaximam
turbam convieaneorum sacerdotum; quos abun-
dantissime refectos, nonnullis munusculis donatis,
abire permisit. His ita gestis, jam de matris con-
tinentia securus, fratrum et nepotum, quorum alii
effrenatae iuventutis, alii adolescentis pubertatis
rotam ineffabilem conscenderant, periculi solli-
citus, quo paeto eorum indomita colla mordacei ac
leni Domini iugo domanda innodaret, instantis-
sime ruminabat. Reperto demum consilio, dum
eos nequiret alio modo a mundialibus illecebris
subducere, decrevit cum eis omnibus universa
mundana, quae dudum mente, nune eliam et eor-
pore funditus deserere: non lantum in eodem,
quo pater eorum sanctae conversationis sumpse-
*sumserunt?. rat * propositum, verumtamen diverso modo.
ipse dein
3. Hic vir igitur beatissimus Amicus non ulte-
93
rius mentis dissimulavit ardorem, sed exposuit
foris, quae vis fuit intus ardoris. Regulari siqui-
dem iure contumeliis pulsatus et iniuriis, in omni-
bus se probabilem reddens, non modo contuber-
nalibus, verum etiam ipsis suis praecessoribus
venerandus neenon et imitandus claruit. Coepit
ergo procedente lempore de virtute in. virtutem
ubertim proficere, et se ipso cotidie robustior
existere, mundanaque alque eaduca universa,
veluti quisquilias vel etiam frivola, ex alto caleare.
Cumque in coenobiali conversatione nulli patere-
tur se fore secundum, ἃ Domino tamen instantis-
sime salutaris viae flagitabat subsidium, memo-
rans illud evangelieum dietum : Nisi conversi
fueritis et efficiamini ut parvuli, non intrabitis in
regnum caelorum. Igitur cum iam ab omnibus
amaretur, non ut moris est tepidorum, aliqua-
tenus a proposito rigore remisit, sed ut potior
esset quam dicebatur elaboravit. Nam paucis
post haec elapsis annis, ad spiritualis theoriae
religionem conatus est ascendere, quo caelesti
contemplationi liberius et quielius inhaereret.
Adhue in eoenobiali commorans societate, per-
nieiosissime conspieiebat a regulari tramite
confratres exorbitare. Nam irigescente spirituali
fervore, multo magis in mundanis occupabantur
exercitiis et pervicacilate 5; idcirco intrinsecus
tactus dolore, illud Davidicum corde et ore coepit
revolvere : Ecce elongavi, inquit, fugiens et mansi
in solitudine : exspectans Deum, ut salvum me fa-
ciat a. defensione spiritus et perturbatione.
4. Prophelieo igitur vir sanctus in: igalus ac
roboratus oraculo, propositi itineris arripuit
fastigium, volens mundialium fetidum vel solus
evitare volutabrum, quam priorum aut collacta-
neorum attaminari consortio, commodius perpen-
debat comitari agrestibus feris. Perlustrans autem
deserta vastissima ae ferarum diversarum lustra
terribilia, cuiusdam altissimi ac praerupli montis
solitudo sibi visa est apta c. Non scopulorum illum
terruit asperitas, nec fatigaverunt iuga connexa
vel in aeris sublimitate porrecta caeumina ; sed
robusta mente, quamquam defecto corpore, mon-
tis ascenso vertice, repperit speluncam divina sibi
virlute praeparatam, arliori vitae aplissimam.
Unde maximo gavisus gaudio, gratias reddidit
Deo, qui sibi optatum praeparavit habitaculum,
Oratione autem faeta, crucis signaculo se circum-
signans, praefatam introivit speluncam : ubi per
triennium d ferme in corporis contritione iugiter,
absque ullius hominis solatio, perstitit infatigabi-
liter. Ibi omni humano solatio destitutus, divino
tantummodo fuleiebatur adminiculo, iuxta. Salo-
monis vaticinium dicentis : Fili, accedens ad
servitutem Dei, praepara animam tuam ad tenta-
tionem. Quanta. autem et qualia ibi solus degens
perpessus fuerit diabolica molimima solius animi
advertere poterit sollertia, qui huiuscemodi
aggressus fuit arripere normam theoriae. Robu-
stissimus igitur ille Domini praeliator, ler bea-
tissimus scilicet. Amicus, veluti novum in axe
resplendebat sidus : eratque speculum reetitudi-
nis omnibus a se discere cupientibus. Per multa
itaque annorum curricula praelibatus Domini
miles caelestia gestabat arma, plurimosque suo-
rum commilitonum laureatos supernam praemi-
sit ad curiam, ubi felicia consecuti sunt. praemia.
Reliquos vero adhue secum perseverantes in
acie facundissimis animabat exhortationibus,
spondebatque Domini auxilium non defuturum
omnibus pro eo certantibus in stadio. A
5. Cum autem moraretur idem beatus Amicus
in
monasterium
ingressus,
E
b
moz in
asperam
solitudinem
secedit, ubi
et discipulos
nonnullos
sibi adiungit.
d
* tandem 2
Opificis
pedem trabis
casu
contritum
sanat.
Panem
sancto desti-
natum
9, DE SANCTO AMICO MONACHO.
in terrilorio Esculano prope flumen, quod numer
patur Clarinus e, longe semotus ab habitatione
hominum, molestum salis visum est fratribus
commorantibus secum, quod nimis abessent ab
oratorio. Venerabilis namque Domini Amicus,
omnibus omnia factus ut omnes faceret salvos,
fratrum non sprevit preces, licet diu reluetasset,
tamen * quoque praebuit assensum. Reppererant
siquidem cryplam ἃ Dei hominis cellula ferme
septem millia passus disiunetam, quam decerne-
bant oratorio fore congruam. Ingressus autem
eryplae vergens ad orientem, largum introeunti-
bus praebebat aditum : sed saxum ingens immi-
nens ingressui reddebat speluncam tenebrosam
et deformem. Beatus tamen Amieus, invitans
Esculanum episcopum, dedicari fecit in praedicta
crypta altare in honore saneti archangeli Michae-
lis. Cumque saepius illuc eum fratribus eonvent-
ret, et de loci obscuritate tractarent, vir Dei cum
virga quam manu gerebat, gyrum in circuitu prae-
minentis rupis quodam die faciens, dicere fratri-
bus coepit : Utinam summae Dei placeret poten-
tiae, quod hoc imminens sacum sic abscisum
nobis facilem praeberet incessum et cryplae con-
spiceretur. lumen. infusum, quatenus αὐ divina
celebranda. mysteria. supernae lucis non. deesset
lucerna. Quo dicto, fratribus ante ianuam relictis,
ipse paululum secessit, eL. pro saxi huius remo-
tione Dominum rogavit. Divina autem pietas, ceu
quondam exaudivit voces cordis precantis Moysi,
ita etiam nunc dilecti sui Amici. Festinanter
igitur illud praetaxatum saxum, quemadmodum
bealus gyraverat eum virga Amicus, ingentem
dedil erepitum, atque ἃ suo corpore divisum,
ante ianuam. deorsum in terram cecidit. Deinde
super discipulos viri Dei atque maximam multi-
tudinem. rusticorum, qui ad praedicti loci conve-
nerant opportunitatem, quippe etiam ientaculum
capiebant, eis omnibus aspicientibus, ruinamque
vitare diffidentibus, dedit terribilem saltum et
usque ad vallis ima cum fragore nimio ingentem
traxit ruinam. Fratrum autem nomina qui illam
evasere ruinam sunt haec : Bonifacius, Iohannes,
Pelrus et Dominicus. Qui postquam in se reversi
sunt, ad fores eryptae quantocius properantes,
conspiciunt loeum. illum unde saxum fuerat irru-
plum, et ecce apparebat planior atque politior
omnibus parietibus intrinseeus. Mons autem ille,
in euius constat hoc oratorium corpore, Petra
Ianuae vocatur a cireummanentibus.
6. Dum quadam die idem venerabilis Dei Ami-
eus cellulae suae repararet eum non pauca mul-
titudine parietes, dum. trabem ipsi rustici trahe-
rent, minusque caute, ut illorum mos est, agerent,
lrabs, quam alter trahebat, super pedem alterius
lransiit, quae mox etiam ipsa ossa contrivit. Qui
confestim acerrimo dolore adstrietus, ingentibus
Dei hominem inclamat vocibus ut illum faceret
salvum. Vir autem Domini, eius compatiens dolori,
festinus advenit, pedemque attriti hominis, im-
presso signaeulo sanetae erucis, ambabus mani-
bus astrinxit ; statimque dolore fugato, hominem
sanum reddidit. Iterumque illum signans, dicebat :
In nomine. Domini nostri Iesu. Christi, fili, ecce
sanus factus es. Surge, vade ad. reliquum tibi per-
ficiendum opus. Qui continuo surgens, quasi nil
laesionis habuisset, de incohato sollicitus opere,
Deum laudans atque famulum eius Amicum,
coepit abire. :
| 7. Alio autem tempore quidam vir illustris, qui
alimoniam praebebat beato Amico, dum panes,
quos eidem famulo Dei dirigere deputaverat, apud
se haberet, praecepit suo dapifero ut eani, quorum
multitudine pollebat, tribueret. At ille parvipen-
dens atque incaute de pane Dei homini deputato
cani proiecit. Ille vero, ut canum est aviditas,
occurrit, ac si cibum accipere vellet; sed videns
panem, expavit atque in terram se proprio more
extendens, οἱ circa eundem discurrens, lingebat,
et non mordebat, quasi diceret et manducare se
velle et viri Dei alimoniam comedere non audere.
Quamvis animal brutum, malebat tamen divino
monitu manere ieiunum, quam saneti hominis
consumere cibum. Minister autem, hoc prospi-
ciens et admirans, rettulit universa domino suo.
Quibus ille auditis, ilico intellexit hune ex pani-
bus fuisse saneti Amici, euius tactum refugerat
canis. Panis autem pars collecta illa, non parva
veneratione servatur recondita. Cuneti autem hoc
audientes, nam per eunctorum ora haec fama vo-
litabat, gratias reddebant Deo et Amico fideli
famulo eius.
8. Eodem tempore quidam miles, surripiente
cupiditate, cuidam rustico rapuit solum, quem
possidebat, bovem. Cumque rusticus ille pedibus
provolveretur militis, atque ut sibi misereretur
oraret,et ille nullo modo acquiesceret, tune, nimio
exagitatus cordis dolore, quid ageret ignorans, ad
solum confugit beati Amici solatium; erat. siqui-
dem vir Domini afflictis valde compatiens. Cum-
que rustieus ad virum Dei pervenisset, afflictus
coepit eum rogare, ut bovem suum sibi redderet.
Cognito autem beatus Amicus quod miles eum
ipsi extorsisset, ad rogandum pro supplice perre-
xit ad militem. Cumque illum fuisset intuitus,
humiliter studuit eum exorare, quatenus afflicto
inopi bovem, quem surripuerat, miserans resti-
tueret. At ille non solum admonitionibus eius non
acquievit, sed etiam obstinate respondit, dicens :
Neque episcopus, neque presbyter, nec monachus,
nec laicus poterit obtinere, ut istius hominis resti-
tuam bovem. Audiens hoc famulus Domini, contri-
status, non damno bovis, sed periculo militis,
dixit ad eum : Scito, miserrime, repentinam tibi
imminere mortem, qui non es veritus omnes mini-
stros. Domini parvipendere; nam, crudelis, vita
extorquebitur a te hodie. Quibus ille auditis, irrisit.
Exorto autem post paululum tumultu in eodem
vico, aceurrit, atque in eodem iurgio incaute
agens, vulneratus est, eodemque die, ut. vir
Domini praedixerat, meritam obiit mortem. Qui
autem viri Dei cognoverant super militem incre-
palionem, eo defuncto, inopi homini quem perdi-
derat restituerunt bovem.
9. Quidam rustieus dum, ut. pauperum moris
est, cum asino pomis onusto ad propriam domum
a pago quodam repedaret, duo presbyteri, dum et
ipsi eandem viam carperent, eminus illum aspi-
cientes, coepit alter alteri dicere : Si quid nobis
habile vehit hic rusticus, violenter auferamus ab eo.
Respondens aller, dixit : Zniquum est nobis talia.
facere ; cum | praesertim | sacerdotii fungamur
honore. Rusticus interea nihil mali suspicans
appropiavit. Iunior autem presbyter, concitato
equo, eorde et corpore eum impetiit proterve
atque violenter ab eo extorsit quiequid sibi libuit.
Deinde paululum procedentes, viderunt. beatum
Amicum venientem. Mox ut eum viderunt, con-
linuo descensis equis ei oceurrentes, solito more
eius benedictionem petierunt. Uno denique bene-
dieto, eum alter se ab eo benedici simili crederet
exemplo, ab osculó manus suae eum removit,
dicens : Scias le mostra benedictione indignum,
qui ausus fuisti hominem depraedari egenum. Quo
dicto,
comedere
renuit canis,
Viro, qui
bovem
cuiusdam
egeni
rapuerat,
imminentem
necem
praedicit
Amicus.
Sucerdotem
furem
reprehendit.
A
Latrones, qui
mulam ipsius
vi abstu-
lerant, divi-
nitus puniti.
f
* i.e. odorem
sequens
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
dicto, equus eius fuga lapsus, tanta coepit veloci-
tate fugere quanta nullus homo exagitare qui-
visset verbere. Sed cur attentamus beati viri
innumera miracula describere ? Quae nostro non
possunt constringi, maiori et diligentiori exa-
randa relinquimus stilo.
40. Interea dum quadam die more suo cireum-
quaque villas et castella cireuiret, ut monita salu-
tis opportune importune praedicaret, pergeretque
adeomitatum Valvensem f, incidit in duoslatrones.
Qui confestim ut eum viderunt, gaudio gavisi,
nam et eum non dignoscebant, quoniam idem vir
Domini in vita sua semper studuit despieabili et
contemptibili habitu incedere. Vir itaque Domini
beatus Amicus a monasterio beati Petri apostoli g,
ubi nune eorpus eius requiescit, egressus, ad. co-
mitatum, ut praetactum est, pergebat Valvensem.
Cum venisset in montem qui dieitur Primus Cam-
pus, ut praediximus, praelibati fures impetum in
eum facientes, de mula, cui insidebat, eum deie-
cerunt. Ille vero, ut. erat serenissimus vultu, dum
eos prospiceret pariter super mulam sedere, post
lergum eorum clamavit hilari vultu, dicens :
Tollite, filii, vobiscum eliam nostra calcaria, qui-
bus hanc minare possitis mulam, vestrague velocius
geragere valeatis itinera. At illi in incohata perdu-
rantes malignitate applaudebant sibi, se lucrum
non parvum repperisse; unde valde incedebant
gaudentes. Vir autem Dei ibidem paulisper sub-
stitit, omni ἃ corde propulsa huiuscemodi damni
molestia, a proposita nequaquam subtraxit se
via. Cumque vir Domini longiuseule proces-
sisset, iamque nimis fatigatus, aliquantulum à
via divertens sub arbore quiesceret, et illi per-
nici intentione abirent, devenerunt ad quendam
torrentem, qui vocatur Vera. Sed dum absque
aliqua. ambiguitate, ut illorum mos erat, trans-
irent ; mula, eui insidebant, divino, ut credi-
mus, tacta. verbere, in medio substitit. amne.
Illis autem latera eius nune virgis, nune calcibus
tundentibus, iam nimis mula fatigata, coepit se
subrigere, et caleibus aquam pulsare, donec eos
in flumine decuteret. Fortasse enim aliquid secreti
mula illa videbat, ceu priseo tempore contigit asi-
nae arioli Balaam ; vel ideo contigerat, quia post-
quam beati Amici gestaverat membra, latronum
dedignabatur sufferre sarcinam. Non est contenta
mula tantum illos a se decussisse, nisi eos post
deiectionem in aqua calcibus subrueret. Infelices
autem illi ab unda sursum elevati, sed ab eadem
miserrima rotatione aliquanto spatio fuerunt
asportati : merito enim rotabantur voragine qui
Dei ausi fuerant famulum impetere. Postquam
autem a fluminis evaserunt alveo, ad invicem
conferebant, et de hoc, quod illis acciderat, nimis
admirabantur. Tandem intellexerunt ideirco haec
eos fore perpessos, quoniam viro Dei Amico ma-
ximam iniuriam fecissent. Mula autem postquam
latrones deiecit, et coneulcavit, recto itinere, quasi
odorisecus * canis, post beatum virum abiit.
Veniens vero ad diverliculum, quasi ab aliquo
traheretur, et ipsa continuo à via divertit, atque
ad beatum Amieum festina venit et coram eo
stetit. Latrones etiam et ipsi, arrepto cursu, mulam
insequebantur : quam prius consequi nequiverunt
quam illue devenirent ubi famulus Domini quie-
scebat Amicus. Mula siquidem applaudebat vene-
rabili -viro, lambensque pedes ipsius, quasi
laetabatur latronum. evasisse dominium. Quod
videntes latrones, obstupuerunt, et tunc tandem
intellexerunt ipsum esse Dei famulum Amicum ;
moxque coram eo prostrati, cum lacrimis veniam
95
postulabant, seque errasse seque nequiter gessisse
profitebantur. Quibus vir Domini inquit: Ecce
nunc, filii, quam prius rapuistis, cum. benedictione
habete mulam ; tantum a. perversitatis abstinete
rapina. At illi munus non aequieverunt suscipere,
a furto autem se professi sunt deinceps eunetis,
Deo annuente, temporibus abstinere. "Tune cle-
menter eos prope accedere iussit, atque indicta
paenitentia, post opulentissimam verbi Dei sagi-
nam illos remisit ad sua. Sed ipse coeptam
pertendit viam.
11. Cum quodam tempore maxima panis pe-
nuria in regione desaeviret Esculana, beatus Ami-
cus ducebatur misericordia super pauperum
inopia, quorum ad eum confluebat turba infinita.
Sicut enim vas electionis beatus apostolus Paulus,
cum Hierosolymitanam regionem fames oppri-
meret, undique a fratribus collectione faeta, per
manus Barnabae mittebat sanetis Hierosolymam,
ut istorum abundantia illorum sustentaret. ino-
piam (an hoe ita fuerit, quisque beati apostoli
fuerit epistolas scrutatus, vel eius et apostolorum
actus, plenissime advertere valebit): beatus autem
hie, huius secutus exemplum, à ditioribus viris
non tantummodo rogabat, verum eliam. extor-
quebat, unde fieret collecta, quam pauperibus
pauperior minist raret. Cum iam plurima congre-
gasset et indigentium | necessitatibus divisisse
alque adhue fames miserabiliter populum vasta-
rel, dixit beatus Amicus dispensalori suo (tres
dumtaxat erant fratres, adiuncto eodem ipso ve-
nerabili patre) : Crudele. satis mihi videtur, fili,
dum nos totius anni. reposita. habeamus alimenta
pro nobis, pauperum
inedia. Quapropter unius. nostrum expensa pau-
perum aliquantisper sustentet inopiam. Ille autem
lamquam divinum praeceptum absque ulla refra-
gatione perduxit ad effectum. Interieetis. dein-
ceps paucis diebus, iussit idem vir Domini, ut
simili modo expensa alterius fratris sine euneta-
tione distribueretur egenis. Cum maxima siquidem
turba. horribili crucietur
penuria de residua tertia parte sancta congregatio
victitabat illa : ut pula quae herbarum lautissima
pabula, quarum locus ipse non modicam patie-
batur inopiam, haberet. (
quomodo forent germina, cum loci illius solitudo
usque adeo extiterit inaceessibilis, ut etiam ἃ
vicinis difficulter frequentaretur ?
12. Eodem tempore, adhuc inopia perdurante,
cum beatus idem aliquantulum pecuniarum cone
gregasset, quatenus ad ecclesiam. memoratae
cryptae libros congruentes emeret, occurril ei ve-
nerabilis sacerdos Lupus, qui maximam apud eum
pro vitae merito consecutus fuerat familiaritatem,
dicens : Utilius ereditur, pater venerabilis, ut haec
universa erogentur ]
jomestibilia enim ibi
fratribus, quam perituris im-
gqendantur chartis. Quod audiens vir Domini, quasi
divinum amplectitur oraculum quod misericor-
diter fuerat suggestum. In tantum hie vir Domini
paupertatem approbatur dilexisse, el nihil in
mundo possidere velle, ut nec librum ex mem-
branisad sui opus possidere, sed ex tiliaeis Labulis
sibi libros laevigatis dolaret. Decrevit enim nudus *
el pannosus in mundo vivere, quatenus cum
beatis apostolis ἃ Domino mereretur audire :
Vos qui reliquistis omnia εἰ secuti estis me, centu-
plum accipietis, εἰ vitam aeternam. possidebitis.
"Tanta gratia superni muneris erat suffultus, ut
ursus nullo alio. victu nis!
ibus uteretur. Itemque
aginta annos tanta abstinentia macera-
bat corpus, quod neque pane neque somno satia-
: retur,
Fame
laborantibus
F
multiplici
ratione
subrenit.
* mundus 1, 2
wmaPnma retur, Quid autem
Pius eius
obitus.
h
96
de eléemosynarum largitate
dicere possemus, cum equos, adhuc saecularis,
inopum necessitatibus erogarit ? Haec familiari
colloquio euidam suo socio Racterio sacerdoti el
monacho interdum memorare solebat, sub obse-
cratione ne euiquam revelarel. Malebat. quippe
huiuscemodi famam secretam teneri, quam gloria
mundana elevari. Nunc igitur qualiter deposita
terrena sarcina siderea regna petierit, prosequa-
mur.
13. Beatus igitur Amicus obitum suum quam-
quam longe ante praescissel, ante septem verum-
tamen menses ultimum fratribus denuntiavit diem.
Denique cum quidam de fratribus cum eo loque-
retur de gaudiis caelestis vitae, tunc beatus Ami-
cus exorsus est dicere : Commoneo vos, fratres
dilectissimi, ut. undecumque interrogare. vultis
meam humilitatem, in his septem interrogate men-
sibus, quoniam non licebit. vobis. amplius. Tunc
siquidem patuit eius innuere obitum, quem trepide
ceu universale excidium. Erat
praestolabantur
senex el plenus dierum,
itaque vir Domini
iamque pene centum viginti annis 4 robustam in
Domini famulamine gerens mentem, eum iam
cunctae sibi defecissent corporeae vires. Nam
cum kalendarum novembrium, omnium sancto-
rum festivitate celeberrimus, illuxisset dies, post
septem mensium elapsionem, beatissimus Domini
Amicus hora tertia ad divina peragenda simulque
percipienda. cum fratribus processit mysteria.
Ante octavum vero diem gravi fuerat vexatus
dentium dolore; idcirco videbatur incurrisse
aegritudinem. Stans igitur vir Domini Amicus
iuxta. Domini allare, astantibus fratribus simul
eb intuentibus, eum. maxima devolione atque
veneratione vivifiei οἱ sacratissimi corporis et
sanguinis Domini nostri Iesu Christi euravit se
muniri pereeptione, ad imminentis unive
itineris tuitionem. Sed dum tempus dormitio-
nis suae multis longe ante praedixerat, articu-
lum extremi diei per spiritum certissime sciens,
lignum vivifieae erueis et mortis, in qua salus
tolius mundi pependit, ad se deferri praecepit.
Cumque eam eminus videret, hane orationem
fusis laerymis ad Dominum fudit : Te deprecor,
ineffabilis misericordiae clementissime Deus, ne
me sinas in. perpetuum perire, neque condemnes
cum iis qui descendunt. in lacum mortis, neque
obliviscaris in finem, sed iubeas me ab angelis
tuis suscipi et ad patriam superni paradisi eorum
jitatis
manibus. deduci, quem generi humano per passio-
nem εἰ crucem aperuisti, ascendens in altum,
captivitatem nostram tecum captivam duzisti,gra-
tis dona hominibus dedisti ; ubi te credo verum
Deum et unicum Patris Filium cum Spiritu san-
clo regnantem. in. saecula. saeculorum. Amen. Te
iterum atque iterum. totis visceribus flagito, et per
virtutem huius vitalis ligni, ubi tu sacerdos et hostia
pro salute totius mundi fieri voluisti, omnino depo-
860, quam nudus sacris humeris de praetorio exiens
baiulasti, in. qua. diabolum et tartareas. legiones
roseo cruore captivasti, ut hoc signum sanctae cru-
cis sit mihi ad. te. revertenti scutum. inexpugnabile
contra omnes accusatores tenebrarum, quaerentes
animam meam. Sed neque princeps tenebrarum
occurrat. mihi gaudens, sed. confusus. et. irretitus
procul absistat. Sed. postquam haec dieta. dedit
et oratione laerymabiliter finita resedit, tune
Racterius monachus interim. blande requisivit
eum dicens : Ubi vis, tibi, Domine, praeparari
sepulturam ? — [n fovea, inquit, extra basilicam
sicut dignum est, ligate mihi funem in pede, trahen-
r
DE SANCTO AMICO MONACHO.
tes extra fores ecclesiae el sic in defossum me sepelite.
Deinde sine ullius hominis adminiculo ad proprium
nobilem regressus est stratum (erat enim cinere
et cilicio decoratus et ornatus); in quo recubans
usque ad vesperam non cessabat omnibus ad se
ingredientibus spiritualia praebere alimenta, Exi-
tus iamiamque imminente hora, eunetos ad se
fratres revocat. Cumque conferto agmine conve-
nissent, ut tanti patris exitum pariter conspice-
rent, οἱ domus, in qua aeger quiescebat, illos
capere non posset (erat denique illa domus pre-
tiosa ab angulo in angulum mensura quinque pe-
dum), tunc fratres abbatem coeperunt rogare
quatenus beatum virum peteret egredi de cella
illa, ut antequam defungeretur, eius fruerentur
benedictione et praesentia. At ille, verens ne forte
sancto viro molestum existeret, profitebatur se
dicere non audere. Beatus autem Amicus, Deo sibi
revelante, cognoscens, iussit se capaciorem do-
mum introduci; quod. audientes fratres magnas
Deo gratias rettulerunt. Introduetus vero vir Do-
mini domum, mox fratribus iussit pro sui comme-
moratione* Davidicos imponere psalmos eum
sollemnibus orationibus. Illis autem instanter
orantibus, saneta. illa anima, carne soluta, regna
petivit caelestia, ubi eum Domino feliciter regnat
in saecula saeculorum. Amen.
14. Quamquam enim omnipotens Deus beati
viri Amici divinissimis* clarificavit vitam virtuti-
buseoin earne posito, multiplicioribus tamen mira-
culis irradiavit eo in caelum recepto. Venerabilis
itaque Dei famulus cum martyribus martyr, cum
confessoribus confessor, dolebat cum dolentibus,
gaudebat eum gaudentibus, flebat eum flentibus.
Pro his οἱ huiuscemodi aliis a Domino meruit
coronari. Nam si in fragilibus vivens artubus,
omnibus, ad quos benignitatis suae extendere po-
terat dexteram, subvenit, multo magis, iam carnis
vinculo absolutus omnique metu carneae conta-
gionis exemptus, subvenit ad se confugientibus
suumque suffragium impendit devote postulanti-
bus.
15. Homo quidam infirmus Apuliae fuit de ca-
stro quod dieitur Monticellus. Hic autem homo
tribus annis continuis dissolutus paralysi, decu-
buit in leeto ita gravissime, ut nec ambulare pos-
set nec stare nec sedere nee manus ad os ducere.
Nocte autem quadam dum gravissime de aegritu-
dine vexaretur, apparuit ei vir quidam venerabilis
aspectus οἱ dixit ad eum: Surge, vade in provincia
quae vocatur. Sangritica. Ibi in monasterio beati
Petri. apostoli requiescit. corpus venerabilis Dei
Amici. Ipse te, Deo propitiante, pristinae restituet
saluti. At ille suae infirmitatis conseius : Surgere,
inquiens, nom valeo, quoniam circumquaque me
opprimit dolor. Venerabilis autem. vir aegrotum
hominem iterum exhortatus est, dicens: In nomine
Domini mostri Iesu Christi, surge et. ambula. in
pace. Cumque ille necdum intellexisset se ἃ Domino
curatum, et surgere conaretur, repente sanus
effectus est. Gratias autem referens Deo et Amico
eius famulo, laetus et gaudens exiliit a lectulo. Qui
non post multos dies eum magnis muneribus ad
venerabilis viri perrexit tumulum, ibique aliquan-
lisper orationibus ineubuit. Qui postquam se à
pavimento erexit, omnia, quae sibi contigerant,
coram omnibus astantibus clara voce et gratanti
corde, Christum Dominum laudans, aperuit.
16. Relatione quorundam eiusdem coenobii
fratrum. et praecipue Alrerii Ἐς vita et moribus
honesti, miraculum didiei inusitatum, quod ge-
stum est de proprio patre iam praefati Alrerii,
habitante
* commoni-
lione 9
Miraculis
post mortem
claret.
* diversis 2
Sacerdos
garalyticus
sanatus ,.
itemque
monachus
gravi hernia
laborans
* Alterii 2,
hic et infra
A habitante in Quinquemillio castro. Fuit in eadem
gravi hern ia
laborans,
arce quidam religiosus saecularis vir, nomine
Iohannes, in quo Dei gratia, iuxta nomen eius,
undique pollebat. Qui eum uxore et filiis, et
cuncta domo sollerti eura studuit Deo placere,
diesque festos plurimorum sanctorum sollemniter
celebrare, scilicet sanctae Dei genitricis semper-
que virginis Mariae Assumptionem et Nativitatem,
et, ut. ceteros praetermittam, sanctae Agathae
virginis diem festum officiosissime procurans,
sacerdotes, clerum, pauperes, viduas et orphanos
pro posse suorum bonorum studiosissime recreans.
Sed venerandus idem vir in talibus dum se assi-
due exerceret disciplinis, et in terris degens
debito, non sponte, vitam teneret caelestem, coe-
pit de virtute in virtutem, tamquam per gradus
eburneos caelestia scandere. Cingulum militiae
relinquens, monasterium Saneti Pelri, quod est
summae perfectionis, Deo militaturus, festinus
intravit, ibique barbam deposuit, comam totondit,
vestem mutavit, sanctae conversationis se habi-
tum induit, et quod male gesserat in saeculo, vigi-
liis, orationibus et ieiuniis omni studio correxit,
et ita se irreprehensibilem reddidit, et sine que-
rela omni tempore de cetero vixit, ut merito de
eo diceretur : Haec est mutatio dexterae Excelsi.
Proinde, sieut in saeculo digne Deo vixit, ita
nihilominus et in coenobio dignius per omnia
iuxta normam sanctae institutionis vivens, et quod
nequiter gesserat, lacrimis detersit.
17.Quamquam enim vene randae memoriae
vir in multis se exerceret, praeclaris armis
oboedientiae omnes praecedebat ; et si qua fortia
gerenda forent in monasterio, spretis ceteris, sibi
tantum fratres custodienda commendabant.Inter-
ea eausa exstitit, utramque molendini molam, ad
quam deducendam in monasterium idem Iohannes
niteretur. Casu. contigit molam uno axe regente
quodam arto itinere, bubalos gyrando, deducerent
immobilem. Mox idem vir venerandus ne molae
eadem nocte in via remanerent, arrepto ligno, ut
molas gyrando toto nisu corporis submoveret, illud
crepuit el intestina in sacellum testiculorum
defluxerunt. Hie experitur veridica Domini sapien-
tia quae dicit : Corrigit et castigat omnem filium
quem recipit. Verum beatus idem vir patientissime
Domini flagella sustinens, neque stultum. quid
contra Deum locutus est, servans in peetore, quod
per quendam dicitur: Iustus non. conturbabitur,
quicquid ei acciderit, quia Dominus firmat animum
eius ; et item : Beatus vir qui suffert tentationem,
quoniam cum qrobatus fuerit, accipiet. coronam
vitae. Vere per patientiam iste probatus est, per
tentationem. coronatus, per flagella caelum est
adeptus. Per quinquennium enim, et eo amplius,
hoc suae corruptionis incommodum ita sane per-
lulit, ut. nulli. prorsus propter pudoris oppro-
brium propalaret. Sed lamentabilis ruptio tanti
doloris celando magis crescebat, eundo et
redeundo obtinens sudorem turgida vesica, velut
follis genuterius i ex intestinis divisus intume-
scebat. Quadam enim die dum greges ad neces-
saria loca destinata, ut moris est annuatim, pete-
rent, huie bonae memoriae viro hane curam
praepositus monasterii indixiL;sed quamvis mul-
lis precibus et causa. tantae passionis renilens,
tamen devictus prioris sui sententiis, oves custo-
diendas insecutus est. Cumque sic maerens equi-
laret, et dolore nimio torqueretur, somnus eum
oppressit. Cui primo beata Agatha per visum
apparuit, sieque eum affata est : Quid habes,
inquit, frater Johannes, et. cur ita diris singultibus
Novembris Tomus 1I.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
97
anziaris ? Ad quam ille, tamquam sibi bene
notam, sic exorsus est: Bene, domina, tristis
incedo, quia heu, pro dolor, te meam, quam
sperabam, mei doloris adiutricem non invenio. At
illa: Noli, inquit, mi frater, maerere, quia. cito
curaberis. Habes enim Amicum quendam de prope,
cui Deus. huius infirmitatis curandi gratiam pro-
grie concessit, a quo quantocius scito te curandum.
Et haec dicens, visio evanuit. Cumque exper-
gefaetus ἃ somno visa secum traetaret, iterum.
obdormivit. Et ecce subito eirca diei erepuseulam
quidam monachus similiter in visu, quem nondum
noverat, sibi apparuit, dicens: Quid, frater, quid
habes ὃ Cur ita murmurando tristis incedis ? Qui
ait : Dirae mortis dolore premor satis, et oboedien-
tiam mihi iniunctam, languore nimio constrictus,
supplere nequeo. At ille extendens manum, tetigit
vesicae contagium, leniterque subductis digitis,
intestina, quae in sacellum fluxerant, introrsus
reduxit. Qui statim adeo incolumi: surrexit, ut in
petigine nulla ruptura vel ruga aliqua remaneret,
18. Sed praelibatus frater prae gaudio pristi-
nae receptae salutis beneficium Domini sub silen-
tio abscondit.Cumque transirent tres aut quattuor
dies, ecce ilerum monachus, qui prius salutem in
somnis dederat, durissime eum increpans, ait:
Quid. est, frater ? Miraculum secretum segniter
oblivioni tradidisti ? Dicit enim Scriptura : Secre-
tum regis celare bonum. est, opus autem Domini
propalare honorificum est. Et ut evangelica senten-
tia te alloquar : Vade, inquit, in domum tuam et
annuntia. omnibus, et. iis. qui foris sunt, quae et
quanta tibi Dominus fecerit. Qui. evigilans, et in
his, quae viderat, miratus obstupuit, οἱ mira.
deinceps, quae cirea se Dominus gesserat, non
silentio praeterivil, sed sine rubore omnibus pa-
tefecit.
19. Fuit in hoe coenobio nostro Saneti Petri fra-
ter quidam, Raeco nomine, qui cum ex oboedientia.
porcorum invigilaret gregibus, invidia diaboli
quadam die sibi quasi furtim subripiuntur. Cum
duobus diebus quaereret et invenire nequiret,
taedio quaerendi iam affectus, ad beati Amici
subsidia conversus esl. Tandem ergo die tertia
quibusdam abruptis praecipitiis, eos a se dividen-
tibus,grunientes repperit. Prae nimio aulem gau-
dio praecipitia transiliens, eodem generis humani
inimico faciente, verenda foeditate crepitavere, et
in immensum excrevere. Quod licet ad hoc fecis-
set inimicus ut inimicitias erga. homines habitas
ostenderet, tamen in quo magnificari voluit, in
eodem prostratus est. Idem namque frater in mo-
nasterio eodem fratrem nomine Azonem habuit
sacerdotem, cui foeditatem suam denudare non
abhorruit. Hic ergo cum eum consolari satageret,
neque tantum patiens ei acquiesceret, tandem ad
beatum Amicum sese uterque declinaverunt. Cui
insistentes nimiis petitionibus, ut quoquo modo
per eum relevari mereretur, neque interstitione
aliqua temporis ab ultroque cessaretur, demum ἃ
beato Amico, Deo propitiatore, audiuntur. Qua-
dam enim nocle cum evigilaret, el loca sibi do-
lentia tangeret, invenit utrique inguini, quod ab
utraque parte crepuerat, sigilla quasi cera utrique
crepiturae inhaerentia. Hoe autem cum in cra-
stino fratri nuntiare, uterque sibi tripudiaret,
enodatis sigillulis illis, sanitatem sibi redditam in-
firmus comperit. Gratificantes ergo Deo, et beato
se commendantes Amico, in. eiusdem sancli pa-
iris perstiterunt servitio. O quam stupenda Dei
clementia! O quam admiranda eius erga nos be-
Pen umquam dare Iniseriis nostris
nignitas, quae mumqu 13 —— desiit
VITA PRIMA
cui et
mandat
prodigium
propalare ;
et alter item
monachus
hernia
afflictus.
VITA PRIMA
Atho,
Teatinus
episcopus,
quod
imprudenter
sancti
sepulerum
calcacerat,
pede
debilitatus,
et deinde
sanatus,
l
Visus
redditus
famulo
repentina
caecitate
affecto
m
C
* i, e. tructas
itemque
mulieri,
CTO
98 DE SAN
destitit huiusmodi mediatores in quibus eod
liemur sibi, et reconciliati connectamur mili ys
caelesti. Hoc autem non unt soli provinciae E i
navit; sed cum unicuique Suum dederit, p
etiam Sangrinam, omnibus bonis viduatam iis,
solo beati Amici thesauro non privavit.
20. Contigit autem. quodam alio eina
Athaonem quendam Tethinensem episcopum : ^
has partes Sangriae devenisse. Qui cum ex de E Ὁ
a fratribus honorifice susciperetur, et circa ecce
siam commoraretur, tandem ad tumulum sancti
huius patris nostri digreditur. Cui E Deep
se appodiasset, Deo propitiante, ne lux posita su
modio celaretur, pes episcopi, quo tumulo innite-
batur, nervatim contrahitur ; neque inde amoveri
potuit sua vi, nisi quorundam suorum baiulorum
sustentatione reportaretur. Stupens ergo episco-
pus de hoc quod sibi contigerat, ignoransque
qua de causa factum fuerat, exquisivit quis ibi
jacebat, cui Deus tantum honorem exhibebat. In-
timatum est ei igitur, beatum Amicum ibi requie-
scere, cuius vila Deo comprobatur placuisse.
Perpendens autem episcopus, quod sanctus ἃ Deo
sitiam sublimatus in caelestibus, utpote per quem
talia facere dignetur in terris, ad eundem redire
tumulum nititur, αἱ quoad viveret asinum oleo
oneratum ad luminare annuatim saneto mitteret ;
sieque ex causatione voli sanitas pedis restituta
sibi est, et gaudenter ad sua rediit. Sed pro dolor,
cum verba sacerdotis vera sint vel sacrilega, re-
diens ad propria, non meminit se vovisse talia.
Quandiu enim vixit saeculo, numquam ipse totius
corporis caruit tormento; unde, timeo, maior sub-
jit infirmitas.
21. In Borellorum i domo quidam nutritus fue-
rat, et cuidam Borello itidem nominato familiaris-
sime adhaerebat, quem Johannem Franconis
vocitatum me vidisse memini οἱ ab eodem istud
percepi. Cui cum praenimia iuventute non acquie-
vissem (liaec enim aetas proclivis est ad menda-
cium), fratres quidam monachi, quibus idem erat
certum, uniti sunt ad certificandum. Erat ergo
Borrellus huius dominus apud Sanetum Petrum
Avellanae, ubi beatus Amicus noscitur jacere.
Quia locus ipse piscibus destituitur, eidem puero
iniunxisse dicitur, αἱ ad Sanetum Vincentium pro-
peraret, el a piscatoribus suis pisces quantocius
deferret, Statim itaque puer oboediens mandatis
domini sui, perrexit et. piscibus repertis rediens,
secum detulit quadraginta trottas*. Sed in via in-
commoditatem pluviosi aeris perpessus, ita in re-
ditu lumen oculorum amisit, ut equum oneratum,
quem sequebatur, penitus non videret, ac pro de-
fectu visus ducem sui itineris accepit, a quo Avel-
lanam usque deductus, inter brachia contuberna-
lium ad praesentiam Borrelli deportatus est. Cui
dominus non parum compassus, monachos ad se
venire mandavit, eisque multis precibus commis-
sum servum ad sepulerum beati Amici deferre
fecit. Ubi fratres, multis pro eo orationibus profu-
sis, semivivum collocari praecepere, si fieri po-
luisset, somni aliquid aecepturum. Ibique fere
unam per horam deeubans, lampadis se lumen
videre acclamat, omnique aegritudine fugata, qui
baiulorum manibus deportatus advenerat, resum-
ptis viribus, pedibus suis suum remeavit ad do-
minum.
22. Quaedam nempe mulier, quindecim annis
lucis munere privata, audiens beati viri Amici
miraculorum famam, instantissime coepit Deum
exorare, dicens: Deus omnipotens, in cuius nomine
beatus Amicus multa mirabiliter narratur gessisse,
"
AMICO MONACHO.
si hic verus tuus famulus est et vera. sunt quae de
eo narrantur, oro suppliciter, ut eius meritis et
gqrecibus lumen oculorum amissum. recipiam, Quo
dicto, continuo Dei misericordia affuit, ae claris-
simum lumen recipere promeruit, sanaque reversa.
est, omnibus mirantibus et Deum laudantibus
famulumque sanetum eius Amicum, ad domum
suam.
23. Alii insuper duodecim fuerunt, qui morbo
pustularum ingruente, lumen oculorum amiserant.
Cumque ad sepulerum Dei famuli Amici venis-
sent, luebuosis. vocibus beati viri efflagitabant
solatium atque iuvamen, et ut eis suis precibus
a Domino misericordissimo lumenoculorum impe-
traret amissum. Mira res atque stupenda, vix
finita oratione illuminati sunt, statimque recepto
lumine, immensas gratias rettulerunt Deo et san-
clissimo Amico famulo eius.
24. Quattuor alii homines ineurrerunt infirmi-
tatem turpissimam, ita ut eorum intestina dilabe-
rentur in inguine. Qui et ipsi fatigati nimio
pondere infirmitalis, ad beati viri Amici auxilium
festinabant, ita ut erant debiles et infirmi, concur-
rere, ut imminens vitae periculum suis sanetissi-
mis precibus quivissent evadere. Qui plena fide
accedentes, continuo ut viri Domini Amici conti-
gerunt tumulum, non sunt spe fraudati, sed san-
cto pro eis Amico obsecrante, Deus misericorditer
flebilitatem eorum sua pietate convertit in gau-
dium.
25. In eadem ipsa provincia fuit quidam homo
qui habebat duos filios infirmitate gravissima
laborantes. Nam. caduco morbo continue et sine
intermissione erudeliter vexabantur, ita ut per
ora horrendam, omnibus intuentibus et compa-
lientibus, proicerent spumam. Sed et ad haec
mala illud accedebat, ut. paralytica imminente
dissolutione, totius corporis officiis redderentur
inuliles.Pater vero, nimiis angustiis agitatus, quid
faceret cum dolore et tristitia cogitabat. Tandem
recordatus miraeulorum sancti Amici, filios vehi-
culo impositos duxit ad sanetum sepulerum. Ubi
orationibus suppliciter Deo se recommendantes
et famulo suo saneto Amico, continuo ambo filii
sanitatem integram recipere meruerunt.
26. Quadam autem die fratres longitudine iti-
neris fessi et fatigati reversi sunt ad monaste-
rium, nihilque invenerunt unde humana fragilitas
et eorum lassitudo confortari ae refocillari posset,
scilicet ad edendum, praeter modieum panis
durissimi, De quo frater Raeterius humiliter
edens, eupiebat et exhortabatur ceteros omnes ut
de ipso quoque et ipsi comederent cum gratiarum
actione : qui statim et ipsi de eodem pane come-
derunt. Unus autem illorum dicebat se nullum
cibum manducare posse, nisi aliqua poma. habe-
ret. Intuens autem frater Racterius in ter-
ram, vidit iuxta quendam sterilem cespitem tria
pulcherrima poma et ad edendum habilia, quibus
necessitatis inopiam Deo donante expulit.
27. Licet multiplicibus prudentiores de huius
sanetissimi viri Amici miraculis affatim et compo-
site seriptitarint, rogatu tamen domni Amici
monachi et sacerdotis, ceterorumque confratrum,
sancti Amici el amore, pauca ex innumerabi-
libus praedicti viri virtutibus, exiguo isto officio,
utpote inculti, divina illustrante gratia, exarare
quod quivimus, hoc libavimus. Nempe si tot lin-
guarum ritu, quot membrorum compage corpus
texitur, fungeremur, universa clarissimi viri
Amici miracula enumerare nullatenus possemus.
28. Ad primam quidem parlem ipsius sanetis-
simae
εἰ aliis caeciy
duodecim,
Herniosi
quattuor
sanati
et duo
epileptiei,
Poma
prodigiose
praebita
monachis
esurientibus,
Vita haec
scripta
rogante
sacerdote
sancti
homonymo
familiari.
n
simae vitae conabimur attingere. Idem igitur Dei
famulus Amicus, periculosum hominum intuitum
fugiens vitamque solitariam agens, in monte, qui
vocatur Taurinus 2, commorabatur. Abstinentiae
et largitatis instantiam tegere noluit, qui dornno
Amico sacerdoti et. monacho, sacri corporis custodi
fido post eius obitum, prout noverat, reseravit.
Pauca haec quae praelibavimus de vita sanctis-
simi patris nostri Amici, ex mera devotione vobis
transmittimus, ad laudem et gloriam Domini
nostri lesu. Christi, qui est benedictus in saecula
saeculorum. Amen.
Explicit vita, saneti Amici confessoris. Deo
gratias.
ANNOTATA.
a Camerini dicio marcha erat ; sed. sicut mar-
chiones saepe comites dici consueverunt, ut in
epistula. Ottonis III imperatoris ad. Silvestrum II
papam, ubi nominat Co[nonem ?] comitern Spole-
tinis οἱ Camerinis praefectum (1) et in aliis testi-
moniis non paucis (2), ita et marcha designari saepe
gotuit nomine comitatus.
b Ludovicus Iacobilli in. Vita S. Amici quam
vulgari idiomate edidit in suo opere Vite de' santi
e beati del Umbria, tom. III (Foligno, 1661),
gp. 6, haec narrat de primo accessu illius ad vitam
monasticam : Dopo la morte della madre, circa
l'anno mille de N. S. e nell età sua di circa. anni
97, si trasferi al celebre monastero di Monte
Cassino, ed in esso si vesti l'habito sacro Bene-
dettino; dove fece il suo novitiato, ed imparo da
quelli osservantissimi monaci le cose spettanti al
«uo instituto..., e in margine citat Breviarium ant.
MS. in vita huius sancti. Sed haec certe non conve
niunt cum iis quae leguntur. in Vita antiquiori,
ubi monasterium quod ingressus est sanctus nequa-
quam. dicitur fuisse monasterium. Casinense, εἰ
tantum abfuit ut ab illius observantissimis mona-
chis instituta. regularis vitae acceperit, ut narretur
'a eoenobiali discessisse societate quia pernició-
sissime conspiciebat a regulari tramite confratres
exorbitare, e! refrigescente spirituali fervore,
multo magis in mundanis oceupabantur exercitiis
et pervicacitate.
c Mons iste, ut in fine huius Vitae (num. 28) et
in Vita. breviori. (num. 8) notatur, appellabatur
Taurinus. Non wnus reperitur vicus fere similis
vocabuli,et. quidem. duplez in Aprutio, quorum
alter, vulgo "T'orano dell Aquila, situm est 16 fere
chilometris a civitate Asculo ad orientem, aliquan-
tum meridiem versus, fere ad. tertiam partem viae
inter Camerinum. et monasterium Sancti Petri de
Avellana, quo postea concessit sanctus.
d Per triennium scilicet solus mansit, sed deinde
cum sociis per multa annorum curricula (ut in fine
huius numeri notatur), ad. viginti scilicet. annos,
secundum scriptorem. Vitae brevioris (num. 8).
e Nimirum, ut existimo, in monte Taurino (cfr.
annot. c). Nullum flumen nomine Clarini in terri-
torio Asculano signatum repperi, sed vicum Torano
dell Aquila praeterlabitur fluviolus vulgo Tron-
tino dictus. An is forte olim Clarinus nuncupa-
batur? — Rursus. lacobilli confingit. (tom. cit.,
p. 7) hunc locum fuisse monasterium quoddam
(1) Gerberti. epist. 216 (al. 158, al. 217), ed. 1. Havet,
p. 303. — (2) Cfr. Muratori, Antiq. Ital., tom. I, p. 268-70. —
— (3) Cfr. supra, annot. c et e. — (4) Anal. Bolland., tom. Y
(1889), p. 282. — (5) M. G., tom. VII, p. 731. — (6) Ad histo-
riam abbatiae Casinensis accessiones (Venetiis, 1724), p.179.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
99
Vipera sere a
anctus discedens e
monte Taurino el moz. ad eremiticam vitam redi-
turus; et id se hausisse significat ex Lection. ant.
MS. in Arch. Epis. Spoleti, tom. I, pag. 162. Ve-
rum hae lectiones. sunt ipsissima Vita secunda
paulo inferius edenda. (ut patet ex huius Vitae in-
scriptione in cod. Brux. 8299), ubi certe nihil istius-
modi legitur.
ἢ f In regione Sulmonensi. Comitatus Valvensis
in ea regione ab ineunte saeculo V ILI exstitisse fer-
tur. Cfr. Ughelli, Vtalia sacra, tom. I, p. 1358.
g Hoc loco primum nominatur coenobium Sancti
Petri de Avellana, quo, ut. supra notapimus, con-
cessit. S. Amicus postquam, secundum scriptorem
Vitae brevioris, viginti annos in monte Taurino
transegerat (3). Monasterium istud condidit S. Do-
minicus Soranus, auctore et possessiones ad id tri-
buente Borello comite Valvensi, ut narratur in Vita
S. Dominici a Ioanne eius discipulo conscripta et
ante paucos annos a nobis edita (4), num. 6 : Prae-
terea non paucis a Burello maiore precibus inter-
venientibus, in Sangro construxit coenobium,
quod ab hominibus illius terrae incolis Saneti
Petri de Avellana dicitur,quod ipse Burellus
multis ditavit praediis atque divitiis. Coenobium
autem conditum esse anno 1025, colligitur ex Chro-
nico Casinensi, lib. III, cap. 39, ubi de filio illius
Borrelli : Borellus autem comes, Borrelli maioris
filius,... monasterium Saneti Petri quod vocatur de
Avellana, quod videlicet pater ipsius beato Domi-
nico ante quattuor et quadraginta annos
ad construendum tradiderat,... beato Benedicto
devotissimus optulit (5) ; porro diploma huius do-
nationis, quod. ex Regesto Petri Casinensis nobis
servavit Galtula (6), anno. 1069 confectum. est.
Locum vero, ubi monasterium Sancti Petri constru-
ctum est, indicat idem diploma situm esse in dioe-
cesi Teatina. (Chieti), iuxta. flumen quod. et hodie
Sangro appellatur, unde et regio Sangria (7) et pro-
vincia Sangritica vel Sangrina (8) vocitata est in
Avellana seu de Avellana dictus fuisse fertur. ab
enormi arbore avellana, quae olim iuxta. constite-
rat (9). — Ex dictis constat errasse Lubin (10), ubi
monasterium. Sancti Petri de. Avellana anno 995
a S. Dominico Loricato conditum fuisse signifi-
cavit.
h Qui tam longaevam sancti viri senectutem haud
libenter admiserint, suspicabuntur forte in aliquo
antiquiori exemplari huius Vitae scriptum fuisse
numerum LXX, quem incuriosus librarius CX.X
legerit.
i In editione Casinensi legitur genutenens, quae
voz manifeste corrupta est. Crediderim legendum
esse geniterius seu genetarius. Cfr. Cangii Glossa-
rium, ad v. genitalia.
k Nota morem mittendi monachum annuatim
extra monasterium qui gregibus multo tempore in
pascuis dissitis invigilaret.
1 Atho seu Acto, Teatinus episcopus, sedit. ab
anno 1056 ad annum 1071 (11). Subscripsit diplo-
mati quo monasterium. Sancti Petri anno. 1069
Casinensi a. Borellis subiectum fuit (12).
m Comitum Valvensium, ul ez chartis editis a
Gattula (13) constat.
n Cfr. supra, adnot. c, d, e.
— (ἢ Cf. Vit, num. 99.— (8) Vit, numm. 15, 0 (9)Ma-
billon, Annal. Bened., lib.tY, cap. 90 (tom. IV, p. 365). —
(10) Abbatiarum Italiae brevis notitia, p. 36.— (11) Ughelli,
Ttalia saera, tom. VI, p. 686-90. — (19) Cfr. supra, adnot. 7.
— (19) Loc. cit. supra, not 6.
ccc GE dI VITA
VITA PRIMA
"T
8. Amicus,
prius
sacerdos,
dein
monachus et
eremita,
multos ad
gietatis opera
et ad
religiosam
vitam allicit.
B
* cod. et ed. et
Latrones,
qui mulam
eius vi
abstulerant,
divinitus
puniti.
a
2 d.) ----
100
DE SANCTO AMICO MONACHO.
AU E SECUNDA 5. AMICI
Ex cod. Bruz. 8299 εἰ Mabillonii editione Act. SS. O. S. Β.
Comment. praev., num. 6.
Incipit vita et obitus sancti Amici sacerdotis
et confessoris.
4. Beatus igitur Amicus, genere nobili ortus in
finibus comitatus Camerini,in oppido, quod Martis
vocatur, 'est alitus ac. nutritus. Qui litterarum
traditus studiis, cum iam plenius est instructus,
sacerdotii accepit gradum ; dehine non multo
post tempore monasticum adeplus est habitum.
Coepit ergo de virtute in virlutem proficere et se
robuslior exsistere. Perlustrans
ipso colidie
monlis ascenso ver-
autem deserla vaslissima,
lice, expetiit speluncam divina sibi providentia
praeparatam. Mox igitur oratione facla, crucis
signaculo se circumsignans, praefatam introivit
iriennium mansit absque
divino tantum fulciebatur
domini Amici
crescente, cireumquaque ex omni parle homines
ad eum confluebant, vilae aeternae expetentes
alimenta ab eo; quorum non parva multitudo
eius * horlaminibus largas in pauperes largiti
sunt eleemosynas, nonnulli vero saeculo relicto
Domini servilio se devinxerunt.
2. Interea dum quadam die ad comitatum per-
geret. Balluensem d, in duos latrones incidit, qui
confestim ut eum viderunt, de mula cui insidebat
appropinquantes illum deiecerunt. Ille autem dum
eos perspieeret super mulam sedentes, post eos
clamavit dicens: Tollite, filii, vobiscum et nostra
calcaria, quibus hanc. minare possitis mulam, ut
velocius pergere valeatis itinera. At illi pertinaci
incohata. perdurantes malignitate, applaudebant
se lucrum non parvum repperiise, unde valde
incedebant gaudentes. Vir antem Dei ibidem pau-
lisper subsistit, depulsa omni a corde perpessi
huiusce damni molestia, et a proposita se nequa-
quam subtraxit via. Cumque iam nimis fatigatus,
aliquantulum a via divertens, sub arbore quiesce-
ret, et illi pertinaci intentione abirent, devenerunt
ad torrentem quendam, qui vocatur Vera. Sed
dum absque aliqua ambiguitate se transire puta-
rent, mula eui latrones insidebant, divino, ut cre-
dimus, taeta verbere, medio substitit amne. Illis
autem latera eiusdem mulae nune virgis et nunc
caleibus fundentibus, iarn nimis fatigata, coepit se
subrigere et caleibus aquam pulsare, donec in flu-
men eos decuterel; non autem est tantum con-
lenta mula illos a se decussisse, nisi eos post
deieclionem in aquam caleibus subrueret. Illi
autem infelices ab unda sursum elevati, sed ab
eadem miserrima ratione aliquanto spatio fue-
runt apportati. Postquam autem a fluminis eva-
serunt alveo, ad invicem conferebant, et de hoc
quod illis aceiderat admirabantur ; landem ittel-
lexerunt idcirco haee se perpessos fuisse, quoniam
viro Dei Amico maximam iniuriam fecissent. Mula
autem, postquam latrones deiecit et coneulcavit,
recto Tinere, quasi odore, sicut canis, post beatum.
EVER rn diede tege ua
soie ΕΣ » et ipsa con inuo a via diver-
, aque B eatum Amicum festina venit, et
cum eo stetit. Latrones etiam et ipsi arrepto cursu
speluncam ; ubi per
ullius hominis solatio,
amminiculo. Fama itaque viri
saec. VI, part. I, p. 767. Cfr. supra,
mulam insequebantur, quam prius consequi
nequiverunt, quam illuc devenerunt, ubi famulus
Dei quiescebat Amicus ; mula siquidem tamquam
applaudebat venerabili viro, lambensque pedes
ipsius, tamquam laetabatur de latronum se eva-
sisse dominio. Quod videntes latrones, obstupue-
runt, οἱ tune. tandem intellexerunt ipsum. Dei
famulum esse Amieum. Moxque coram eo pro-
strati, cum laerimis veniam postulabant, seque
errasse seque nequam gessisse profitebantur.
Quibus vir Domini inquit : Ecce nunc, filii, quam
prius rapuistis, cum benedictione habetote mulam ;
tantum. a. perversitatis abstinete rapina. At illi
munus non aequieverunt suscipere ; a furto autem
professi sunt deinceps cunctis, Domino annuente,
temporibus abstinere. Post haec igitur vir Domini
Amieus eos ad se propius accedere iussit, atque
indieta paenitentia, illos quidem remisit ad sua,
ipse vero coeptam pertendit viam.
3. Eodem tempore quidam miles, iniqua subri-
piente cupiditate, cuidam rustico rapuit solum
quem possidebat bovem. Cumque ruslicus ille
pedibus provolveretur militi, atque ut sibi misere-
retur oraret, et ille nullo modo acquiesceret, tunc
nimio exagitatus cordis dolore, quid ageret, quo se
converteret ignorans, ad solum confugit beati
Amici solatium. Erat siquidem vir Dei sanctus
Amicus aflliclis valde compatiens, et super oppres-
sos pia gestans viscera. Cum igitur ad virum Dei
pervenisset afflictus, coepit eum rogare ut bovem
suum sibi redderet. Cognito autem beatus Amicus
quod miles eum ipsi extorsisset, ad rogandum
prece supplici festinus coepit abire. Pervenit
autem ad militem ; eumque illum fuisset intuitus,
humiliter satis illum studuit exorare atque exhor-
lari, quatenus afllieto inopi bovem, quem inique
subripuerat, miserans restitueret. At ile non
solum sanctis eius admonitionibus minime aequie-
vit, sed eliam obstinate atque praesumpluose
respondit, dicens : Neque episcopus, neque qresby-
ler, neque monachus, neque. laicus, nec omnino ali-
quis mortalium, poterit umquam obtinere quatenus
islius hominis restituam. bovem. Audiens haec
famulus Dei sanetus Amieus, contristatus, non
lam damno bovis quam. perieulo miseri militis,
dixit ad eum praesaga voce: Scito, homo miser-
rime, repentinam tibi imminere mortem, quoniam
non es veritus omnes ministros Domini parvipen-
dere ; ideoque, crudelis, vita extorquetur a te hodie.
Quibus ille auditis, non solum contempsit virum
Dei, sed etiam irrisit. Exorto autem post paululum
tumultu in eodem loco, dum putaret se aliquid
fortiter acturum, accurrit, atque in eodem iurgio
incaute agens vulneratus est; eodemque die, ut
vir Dei praedixerat, merita obiit morle. Qui
autem viri Dei Amici cognoverunt super militem
increpationem, eo defuncto, inopi homini quem
perdiderat restituerunt bovem.
4. Cum autem moraretur idem beatus Amieus
in territorio Eseulano, prope fluvium, qui nuncu-
patur Clarinus, longe semotus ab habitatione
hominum, molestum satis visum est fratribus
commorantibus secum, quod nimis abessent ab
oratorio.
Vir potens,
qui bovem
cuiusdam.
pauperis
rapuerat,
secundum
sancti prae-
dictionem,
repentina
nece
multatus, — —
Saaum, quod
speluncae δ
S. Amico ἦν
oratorium
conversa
imminebat,
eius precibus
mirabiliter
discissum.
Opificis
pedem, trabis
casu contri-
tum,impresso
signo crucis
repente
sanat.
Panem ipsi
destinatum
comedere
renuit. canis,
oratorio. Venerabilis namque beatus Amicus, om-
nia factus omnibus ut omnes salvos faceret, fra-
trum non sprevit preces ; licet diu reluctasset, ta-
men quandoque praebuit assensum. Reppererunt
siquidem eryplam a Dei hominis cellula ferme
septem milia passus disiunetam, quam decerne-
bant oratorio congruam fore. Ingressus autem
cryplae vergens adorientem largum introeuntibus
praebebat aditum, sed saxum ingens imminens
tenebrosam [reddebat] et deformem. Beatus ta-
men Amicus invitans Eseulanum episcopum, dedi-
cari fecit in. praedicta crypta altare in honorem
saneli archangeli Michaelis. Cumque saepissime
illue cum fratribus conveniret, et de loci obseuri-
tate tractarent, vir Domini, eum virga qnam manu
gerebat gyrum in circuitu prominentis rupis quo-
dam die faciens, dicere fratribus coepit : Utinam
summae Dei placeret potentiae, quod hoc eminens
sacum sit abscissum, et nobis facilem praeberet in-
cessum, et. eryptae conspiceretur lumen. infusum;
quatenus ad divina celebranda mysteria supernae
lucis nobis non deesset lucerna. Quo dieto, fratribus
ante ianuam relictis, ipse seorsum paululum se-
cessit, et pro saxi huius remotione Dominum ro-
gavit. Divina autem pietas, sieut quondam exau-
divit voces cordis precantis Moysi, ita etiam nune
dilecti sui Amici. Intuentes igitur illud postea
saxum, quemadmodum beatus Amieus gyraverat
cum virga, ingentem dedit crepitum, atque a suo
corpore divisum, ante ianuam deorsum in lerra
cecidit; deinde super discipulos viri Dei atque
maximam multitudinem ruslicorum, qui ad
praedieli loei venerant opportunitatem, quique
etiam ientaeulum capiebant, iis omnibus conspi-
cientibus ruinamque vitare diffidentibus, dedit
terribilem saltum, et usque ad ima vallis cum
fragore nimio, ingentem traxit ruinam. Qui autem
aderant, postquam in se reversi sunt, ad fores
cryplae properantes, conspiciunt loeum illum,
unde saxum illud fuerat abruptum ; et ecce appa-
rebat planior atque politior omnibus parietibus
intrinsecus οἱ extrinsecus. Mons autem, in cuius
corpore hoe exstat oratorium, Petra Ianuae voca-
tur a cireummanentibus.
5. Cum quadam die idem venerabilis Dei Ami-
cus cellulae suae eum non parva multitudine
repararet parietes, dum ipsi rustici trabem Lrahe-
rent, minusque caute, ut illorum moris esl, se age-
rent, trabs quam attrahebant super pedem
alterius transiit; quae mox et ipsa ossa contrivit.
Qui confestim acerrimo dolore constrictus, ingen-
tibus Dei hominem vocibus inclamabat, ut illum
faceret salvum. Vir autem Domini, eius compa-
tiens dolori, festinus advenit, pedemque attriti
hominis, impresso sanctae crucis signaculo, am-
bobus manibus adstrinxit; statimque dolore
fugato, hominem sanum reddidit. Iterumque illum
signans, dicebat illi: Zn nomine Domini nostri
lesu Christi, fili, ecce sanus effectus ἐδ; vade ad.
reliquum tibi perficiendum opus. Qui continuo
surgens, quasi nil laesionis habuisset, de incohato
sollicitus opere, laudans Deum atque famulum eius
Amicum, coepit abire.
6. Alio quodam tempore quidam illustris vir
alimoniam praebebat sancto Dei Amico. Dum pa-
nes, quos eidem Dei Amico dirigere destinaverat,
apud se haberet, iussit suo dapifero ut canibus,
quorum magna multitudine pollebat, cibum tri-
bueret. At ille, parvipendens, incaute de pane
Dei homini dedicato cani proiecit. Ille vero, ut
canum est aviditas, aceurrit ut. cibum accipere
vellet ex panibus, atque in terram se proprio more
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
101
extendens, circa eundem panem coepit mirari ; et
lingebat, et non mordebat : quasi diceret et man-
ducare se velle, et tamen viri Dei alimoniam co-
medere non audere. Quamvis enim animal bru-
tum, malebat tamen divino monitu manere ieiunus
quam sancli hominis consumere cibum. Minister
autem, haec conspiciens, admirans rettulit uni-
versa domino suo. Quibus ille auditis, ilico intel-
lexit hunc ex panibus fuisse domni Amici, euius
laetum refugiebat canis. Panis autem pars illa
collecta, non parva veneralione servatur recon-
dita. Cuneti autem haec audientes, nam per
cunctorum ora haee fama volitabat, grates redde-
bant Domino et saneto Amico, fideli famulo eius.
7. Quodam ilaque tempore, eum idem sanctus
Amicus apud beati Petri monasterium commora-
retur, ubi nunc etiam, Domino provisore, saeratis-
simum eius corpus requiescit, dum haberet idem
vir sanctus ante ipsam ecclesiam quandam suam
cellulam parvam, in ea die ae nocte iugiter san-
elis operibus exercebatur. In hae igitur cella con-
stitutus, prophetiae instinetus spiritu, Farfensem
quendam abbatem, nomine Ugonem, venerabilis
utique memoriae virum, aspexil ἃ mundo exe
.9-
sisse mediae cireiter noelis, in Dominica scilicet
Nativitate 5. Pulsata autem cellulae fenestra,
quendam fralrum convoeat, qui assiduus eius as-
secla fuerat : Rateri, inquit, frater, accurre,et hane
charlulam. abbati ceterisque confratribus in capi-
tulo porrige, et pro domino Ugone Farfensi abbate
eos orare commone. Hac enim nocte media exces-
sit e vita columna maxima. Quis, o Deus, benigni-
tatem. tuam non stupeat, cum eliam in omnibus
vitae lemporis partibus prophetiae non abneges
monstrare prodigia? Longe enim semotus et cel-
lula inclusus, quod corporeis oculis denegabatur,
visibus est intuitus interioribus : quod non multo
post claruit. Venientes namque quidam fratres
eiusdem Farfensis coenobii, nuntiaverunt saneti
Amici sociis fratribus pro abbate suo defuncto
preces Deo caritative fundi; a quibus cum dataria
morlis inquireretur, itidem. ut dictum fuerat a
sancto, ab eisdem fratribus intimatur.
8. Idem igitur Dei famulus Amicus, periculosum
hominum fugiens aspectum, antequam Saneti Pe-
tri monasterium adiret, vitam solitariam peregit,
in monte scilicet, qui vocatur Taurenus. Ubi per
viginti annorum spatia nullo alio victu nisi fungis
aut pomis silvestribus usus est ; itemque per qua-
draginta annos tanta abstinentia maceravit cor-
pus, αἱ neque pane neque somno satiaretur. Quid
autem de eleemosynarum largitate dixerimus,
cum sanctus vir Domini Amicus omnia necessaria
erogaviL? Omnia itaque pauperibus erogavit, qui
nihil sibi retinuit. Praeterea eidem sanclissimo
huic viro Amico talis erat mos, ex quo Saneli
Petri Avellanensis monasterium adiit, ut ἃ festi-
vitate sancti Martini usque ad Pascha nullo alio
victu uteretur nisi pane et aqua; in hoc quoque
tam parvum usum tenebat, ut cuique credibile
esse possit magis illum angelieo quam humano
cibo foveri. Denique dominiea quaque die tres
tantum panes cellula sua clausus a fratribus acci-
piebal; ex quibus uno tantum contentus, duos
eadem feria, qua. alios tres accepturus erat, ege-
norum stipendiis ministrandos reddebat. Conti-
git autem ut ex oblivione fratrum bis diebus
statutis panes non administrarentur eidem Dei
famulo Amico; quo intervallo omnipotens Deus,
qui numquam palitur servos suos male perire,
delegavit angelum suum, qui et illum Dei famu-
lum et. caelesti alimento pavit el, Guess
VITA SECUNDA
Obitum
Hugonis
abbatis Far-
fensis divina
revelatione
cognoscit.
b
Mira ipsius
abstinentia.
'VITA SECUNDA
Aviculae
micas in sinu
eius collectas
comesturae
advolant.
Socii sui
avaritiam,
superna
illustratione
sibi manife-
statam,
castigat.
* ita cod. εἰ ed.
B
Saxum ex
alto decidens,
ne virum Dei
conterat,
divinitus
avertitur.
TEMPORK
INCERTO
Bruzellis
multa
documenta
de S. Idda
asservantur,
nempe in
codice 8930
102
trum visitatio adfuit, cum ipso stetit. Post
rememorati fralres
aliquantum temporis vero. :
introierunt ad eum pascendi visitandique causa;
quos ut Dei famulus vidit, eo quod angelica custo-
dia privaretur, in illorum introitu vultu tristissimo
apparuit. -
9. Item dum quodam tempore iste sanctus vir
Domini Amieus solitum iter ageret. cum quodam
discipulo suo el. itinerum ipsorum socio, nomine
Raterio, monasterii Saneti Petri monacho, post
comestionem, dum micarum fragmenta in suo sinu
cerneret, vullu hilari dixit: Utinam adessent qui
has micas comederent. Mox ad hane vocem homi-
nis Dei, parvi volucres adfuerunt, et quod opta-
verat sanctus adimpleverunt. D
10. Alio quoque tempore idem vir Domini
sanctus, ad quendam presbyterum, gravi infirmi-
tate laborantem, rogatus venil; eL mox oratione
pro eo ad Dominum fusa, sanitati protinus restitu-
tus *. Post paucos igitur dies ipse presbyler beato
Dei famulo Amico unum par boum equamque
unam, cum capribus ovibusque numero quadra-
ginta, ac panni brachia quindecim, Domino et
saneto viro gratias agens, fideliter attribuit. Quae
omnia sanctus vir iam superius memorato mona-
cho Raterio tradidit, ipsique haee egenis dispertiri
praecepit. Qui, mucrone avaritiae percussus, pan-
num sibi retinuit, reliqua vero ut fuerat impera-
tum dispendit. Quod virum Dei minime latuit.
Mox autem ut illum vidit, percontari coepit de di-
stributione praedictarum rerum, quibus et quali-
ter erogassel. Domine, inquit, omnia, ut mihi
iussisti, expendi. Cui homo Dei sensit arridens :
At, inquit, de panno quid, de quo tibi bracas suere
putasti ? Quo audito, monachus ille valde erubuit,
genibusque eius provolutus, veniam postulavit.
Cui sanetus Dei Amicus paenitentiam indicens,
ait: Vade, iterumque pauperibus pannum ipsum
tribue, unicuique brachia dans quinque.
41. Interea causa exstitit ut pro utilitate mona-
sterii domno Petro, venerandae memoriae eius-
dem loei abbate, iubente, fornax calearia con-
strueretur. Quapropter Amicus Dei famulus e
monasterio egressus ad locum venit, in quo prae-
fatus abbas cum aliquantis fratribus morabatur,
ibique secundum ipsam caleis machinam assedit.
Quo in loco grandia robora rusticorum manibus
per aeclivia montis praecipitata confregerunt
quendam molarem lapidem, qui grandissimo im-
petu corruens, videbatur ipsum Dei famulum
ERR 2 2
DE SANCTO AMICO MONACHO.
Amicum totamque caleariae machinam commi-
nulurus. Sed mirum in modum, dum praecipi-
tando ad hominem Dei pervenit, cum admiratione
omnium, eximium saltum faciens, sine cuiuslibet
laesione transivit c.
12. Presbyter quidam fuit in partibus Furco-
nensium, euius viscera impraeviso casu ita cre-
puerant, ut omnia in unum collecta viderentur.
Qui audiens opinionem saneti viri Amici, nimium
fidens, quodam die, omnibus suis ignorantibus,
solus arripuit iter; et vix tandem per decem dies
ad saneti viri mausoleum nimium fatigatus deve-
nit. Prostratus igitur circa. saneti viri corpus, laeri-
mis et precibus Domini misericordiam. et saneti
Amici incessanter precabatur. Cirea pullorum
vero cantum fratribus in ecclesia * Domino laudem
referentibus, apparuit sanctus Amicus eidem
presbytero in visione, dicens, super tumulum
suum sedens : Quid, inquit, habes, fili, et tantum
cur lamentaris ? Et ille : Domine, inquit, tanta in-
firmitate tamque turpi detineor, quod mallem mo ri
quam vivere. Et sanctus : Ostende mihi, inquit. In
ipsam autem aegritudinis ostensionem applicans
vir Domini Amicus, ut videbatur, albis indutus
vestibus, impressit tres suos digitos ex parte qua
crepitudo inerat, ac impressione in modum apis
aculei pungentis facta abscessit. Mox presbyter
ille, ἃ somno exsurgens sanus et incolumis, Deo
gratias reddidit et sanctum Amicum, suae salutis
auctorem, semper miro coluit affectu.
ANNOTATA.
a Id est Valvensem. Quod hoc loco narratur, ad
ultima. sancti vitae tempora. referendum. est, ubi
iam in monasterio Sancti Petri de Avellana versa-
batur. Cfr. Vit. I, num. 10.
b Hugonis abbatis Farfensis obitus contigit anno
1039. Cfr. supra, Comment. praev., num. 10.
c Nihil, ut in. Commentario praevio diximus,
memoratur in hac secunda. Vita de obitu S. Amici,
et unum tantummodo. sequitur miraculum ab eo
post mortem patratum. Quod. minus mirum vide-
bitur consideranti eandem, ut ex titulo in cod. Bruz.
8299 illi praefixo constat, excerptam esse ea: Lectio-
nario ecclesiae Spoletinae, ita scilicet concinnatam
ut. lectioni inter. divinum officium. inserviret : in
quo genere scripturae non tanta cura habebatur in-
tegritalis.
DE SANCTA IDDA
COMITISSA DE TOGGENBURG, IN HELVETIA
COMMIENTARIUS PRAEVIUS
δ 1. Recensio doeumentorum de S. Idda.
ἵν In dicione Turgoviensi, quae est pars Helvetiae
ad orientem lacu Constantiensi definita, die tertia
mensis huius celebris habetur memoria S. Iddae
comilissae Toggenburgensis, de cuius vita cultuque
non pauca documenta servat bibliotheca regia
Bruzellensis inter codices manuscriptos sub ἜΤ
8545 εἰ 8980. Codex signatus num. 8930, praeter
amplum commentarium de cultu legitime adhibito
beatae. comitissae, de quo statim dicetur, quattuor
habet apographa legendae Iddianae. Primum, quod
infra typis mandatur, descriptum est ex vetustis
ipsius regionis, nempe coenobii Fischingensis, codi-
cibus;
D
6
Presbyter.
quidam q.
gravi hernig
per
S. Amieum.
sanatus,
* ed. coacta
F
J. D.B.
A
et in codice
8545,
quae fere ex
integro
tradentur.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
cibus ; secundum, a primo viz quicquam dissimile,
mullum suae originis vestigium servat; tertium in-
scribitur: Lectiones antiquae divini officii, sed
istae lectiones. ipsam legendam. exhibent ; tandem
quartum, Actis nostris eliam inserendum, desum-
plum. est ex pergrandi pergameno Blaburensis
Ordinis S. Benedicti prope Ulmam coenobii, pas-
sionali sanetorum decimo, circa annum 1480 ele-
gantissime per F. Bartholom. Krafft mns., parte
9». fol. 97, his adiectis notulis : Vita obscure scri-
pta, sed accurate collata 1649. Misit P. Io. Gamans
anno 1659, augusto mense. Hoc insuper sibi pro-
prium habet, quod legendae praefigitur. epistula
Alberti a. Bonstetten, decani loci Eremitarum, et
annectitur excerptum aliquod e miraculis beatae vi-
duae. Qualtuor haec apographa, ad res narratas
quod spectat, optime inter se conveniunt ; stilo tamen
ita. differunt, ut in uno. genere duplicem speciem
efforment, quarum prior tria prima complectatur,
posterior quartum. Et hoc. quartum ceteris prae-
gonendum opinor, tum quia ipsam Alberti a
Bonstetten. versionem. praebere videtur, tum quia
B. Iddae mariti nomen prudenter valde omisit, ac
miranda quaedam minus asseveranter refert. Ho-
rum vero hic postea. erit usus ut in priori columna
edatur apographum Fischingense cum duobus aliis
sedulo collatum, in. posteriori autem Blaburense.
9. Codex vero Bruaellensis signatus num. 8545,
gqraeter tres delineationes, totam fere Vitam beatae
comitissae exprimentes, ac libellum qui nuncupatur :
Elogium divae Idae, comilissae in Toggenburg,
miraculis clarae, in monasterio F ischingensi qui-
busdam decisionibus philosophicis intercisum,
praeside R. P. Carolo Printener a Brunberg in
dicto monasterio Ord. S. Benedieti capitulari et
philosophiae professore ordinario, defendentibus
R. P. Francisco Besler, praenob. DD. Francisco
Antonio Tschudi Glaronensi et Ioanne Sartorio
Fischingensi, ad diem 95 mensis septembris 1696,
continet. summarium. probationum. sanctae Sedi
oblatum ad obtinendam | confirmationem. cultus
iamdudum. adhibiti B. Iddae. Cui tomello titulus
est : Notanda quaedam Vitae S. Iddae "Toggen-
burg comitissae illustrandae deservitura, ex actis
et documentis archivi monasterii Fischingensis
collecta et excerpta per P. Wilibaldum Huffner,
ibidem professum, subpriorem, archivistam et
notarium apostolieum anno 1745. Sed paucis ex-
ceptis, puta litteras aliquot apostolicas et cuiusdam
miraculi enarrationem, quicquid P. Huffner colle-
git, invenimus etiam in alia commentatione de qua
iam disserendum.
3. Etenim. cum praecipue intra. muros coenobii
Fischingensis et in. Turgoviae tractu sit restrictus
cultus B. Iddae, cwius se habere sacrum corpus
monachi istius. monasterii. gaudebant, cumque ex
una parte non ita pro certo tenendum esse existima-
verim illam. devotam feminam quam tanto honore
Fischingenses prosequebantur dicendam esse Iddam
"Toggenburgensem, ez altera vero parte summopere
cavendum sit ne quicquam omittatur eorum quibus
certitudo legendae fulciatur, ideo imprimis exhi-
benda censui lectori omnia documenta quae, anno
1745, antecessoribus nostris transmisit P. Mauri-
tius. Chardon, tunc temporis rector collegii. Con-
stantiensis, quaeque hodie asservata sunt in codice
8930. bibliothecae regiae Bruxellensis. Unde haec
ipse acceperit P. Chardon docet nos scribens :
Haee pleraque ex antiquis monumentis aliisque
posterioribus temporibus in archivio Fischingensi
Ord. S. Benedicti asservatis cum studio collegit
ac fere in eum ordinem redegit, divaeque ]ddae
103
amantissimae palronae suae dedicavit R"* et
amplissimus D. Franciscus monasterii Fischin-
gensis abbas. Sunt autem. sequentia, ipsis com-
gilatoris verbis relata.
$ 1I. De legenda Iddiana apud
Fisehingenses edita et reseri-
pta.
A. Cum in summario varii recenseantur auctores
extranei, qui. Vitam S. Iddae in lucem ediderint,
ante omnia hic merito adducemus aliquos. dome-
sticos monasterii Fischingensis, sive eos quos ez
monumentis et documentis eiusdem monasterii con-
cludere licel. Igitur ex legenda Alberti a Bonstetten
clare deducitur nullas legendas et historias de
S. Idda ante ipsum et iam ab antiquo in lucem esse
editas. Fatetur enim. ipse in sua. praefatione ad
Henricum, abbatem. | Fischingensem, se legendam
S. Iddae, quam ex germanico in latinum ad pre-
ces eiusdem domni abbatis transtulit, desumpsisse
ex legenda iem obsoleta. Similiter ad initium suae
legendae asserit, annales, et qu idem antiquos,referre
S.Iddam ez comitibus Kirchbergensibus esse oriun-
dam. Cum ergo praedictus pater suam historiam
de S. Idda typis mandavit anno 1481, atque iterum
1486, et ipso fatente, plures annales seu fasti de
S. Idda praecesserint et. quidem antiqui, conse-
quenter ea post annum 1300 vel 1200, quo beata
nostraldda obiit, scripta aut in lucem data fuerunt.
Habetur legenda. de S. Ida. latino idiomate tran-
scripta in archivio Fischingensi cuius auctor et
initium. ignoratur, et licet sit antiquissima, ul ex
scriptura et stili simplicitate agnoscere licet, tamen
et ipsa ex antiquioribus descripta esse er eiusdem
titulo ez hac formula perhibetur : Ex antiquis co-
dicibus descripta. Exhibetur legenda S. 1486, cum
assignatione miraculorum, idiomalis germanici, a
domno loanne Dolder, notario publico et scriba
dicasterii Taneg,in pergameno descripta anno 1593,
et lignea tabula, in qua imago S. Iddae depicta vi-
situr, inclusa. Haec legenda, quia. ex iussu domni
abbatis Christophori ez antiquis codicibus est de-
scripta, apud. omnes maxima auctoritate et. reve-
rentia habetur.
5. « Idem abbas Christophorus Brunner, tam in
temporalibus quam spiritualibus monasterii Fi-
schingensis secundus fundator, regimen ablatiale
post apostasiam Zwinglianam anno 1578,1* aprilis,
suscepit. Hic ex zelo divino, quo subditos suos neo-
qhytos haereticos, detestantes sanctorum cultum et
invocationem, domestico magno nomine patronae
monasterii sui D.Iddae refutaret exemplo,et ad an-
tiquam religionem et sanctorum reduceret cultum,
historiam S. Iddae cum annotatione miraculorum
de novo typis mandare statuit. Quam ut a noviter
acatholicorum cavillationibus conservare immu-
nem, et. veritati in omnibus conformem, vocavit
D. Gasparum Moser, civem urbis W ilensis, ter-
ritorii Sancti Galli, notarium publicum, qui legen-
dam S. Iddae omni studio et diligentia ac sub iurata
fide rigidissime examinaret, an omnia vera sint
quae in ea referuntur. Hic, longiore mora perlectis,
serutatis. documentis, antiquitatibusque, item. ho-
minibus, qui notitiam de vita, miraculis et cultu
D.lddae vel ez propria scientia. vel ex auditu
maiorum suorum habere poterant rite examinatis,
testatus est. historiam hanc documentis, codicibus,
fastis, antiquitatibus, attestatis hominum fide digno-
rum, in omnibus et. per omnia convenire, nullum-
que
AUCTORE
J. D. B.
Legenda
S.Iddae
valde antiqua
saepe est
typis excusa
104
A. que de veritate historiae ambigendi locum. perma-
nere. Verum praedictus abbas necdum volens
acquiescere, legendam hanc D. Iddae, ut foret opus
numeris omnibus absolutum, rite examinatam et
approbatam venerabili et eximio sanctitatis viro et
Helvetiarum antiquitatum peritissumo, R. P. Petro
Canisio e Soc. Iesu, Friburgum Aventiorum reco-
gnoscendam t sua etiam auctoritate approbandam,
tandemque. prelo dandam transmisit. Devotus
P. Canisius domni abbatis piae devotioni luben-
tissime annuens, legendam S. Iddae in ultima sua
aegritudine, ut. videre est apud. ill" Henricum
Moser in eius. Vita, quasi de novo resumpsit, con-
scripsit, impressis hinc inde mirificis annotationibus
εἰ doctrina morali, mazime contra noviter acatho-
licos, sanctorum invocationem et cultum blasphe-
mantes, ampliavit et tandem in lucem dedit Friburgi
anno 1590 ad initium. anni. Postea haec ipsa
legenda iterum Constantiae 1612,13 maii, impressa
est. Ex his breviter videre est cum historia S. Iddae
tolies fuerit. discussa, iuridice examinata, authen-
tice approbata, nullum dubitationis scrupulum de
historiae veritate esse admittendum.
6. * Ioachim abbas historiam S. Iddae macima
cura et studio, iuxta. antiqua monasterii nostri
Wiblingensis et arcis Kirchbergensis monumenta,
sermone germanico, anno 1660, in lucem dedit, sed.
tam devolo, utpote et ipse devotissimus, et suavi
stilo, ut miram in legentium vel audientium animis
devotionem excitet,immo ad. sanctae vitae conversa-
tionem efficaciter persuadeat; quare summa avidi-
tale, non tantum a. domesticis et vicinis, sed et ab
exteris ex Suevia, Bavaria, Alsatia, Austria et ad
sacrum D. Iddae sepulerum | peregrinantibus,
immo et ab heterodozis desideratur et petitur. Unde
iam septima editione prelo subacta et ab anno 1660
usque ad annum 1701 ultra. 8000 exemplaria. di-
stracta sunt. Vitam S. Iddae manuscripte in suis
chronicis. posteritati. reliquerunt. ill — Iacobus
Buecher εἰ Placidus Stopell, ambo monasterii
Fischingensis professi e£. antiquitatum peritissimi,
uli videre est. in. archivio Fischingensi. Denique
omissis aliis, Vitam S. Iddae commemorant lectio-
nes secundi nocturni matutinorum, quae infra da-
buntur quaeque a monachis. Fischingensibus. in
solemnitate S. Iddae ad diem 3 novembris ab imme-
moriali tempore, et adhuc ante 100 annos, sunt reci-
tatae. Earum autem initium, ob antiquitatem, quam
etiam. simplicissima dicendi forma satis indicat,
nec a maiorum traditione habetur. Verum anno
16129 cum reformatione breviarii benedictini in
Helvetia hodiernae,stili elegantioris,prae prioribus
sunt assumptae, quas R. P. Iodocus Mefler San-
Gallensis oma reduc. pro xenio gratissimo circa
annum 1610 dono attulit.
SII. Vitae S. Iddae chronotaxis.
7. * Iuxta diploma eminentissimi et. serenissimi
D D. Andreae, cardinalis Austriae et episcopi Con-
stantiensis, quod. infra. tradetur num. 23, S. Idda
vizit circa annum 1085. Verba diplomatis sunt :
Itta ex domo et familia comitum de Kirchbeg
inter quingentos et quindecim annos innocenter
vitamtoleravit. Hocautem diploma datum est anno
1600,29 februarii. Demptis ergo 515 annis restant
adhuc post. Christum natum. 1085. Hisce videtur
consentire Ill» 1), Ranutius Scottus, in. Helvetia
nuntius apostolicus, infra num. 27 citatus, qui obi-
tum S. Iddae refert anno 1100, R. P. Galrisl Bu-
celinus vero an. 1184. Communior tamen, et docu-
mentis archivii Fischingensis, Wiblingensis et San-
et a multis
expetita.
Annorum
eatae viduae
series,
DE SANCTA IDDA VIDUA.
Gallensis conformior opinio est S. Iddam vixisse D
ost annum. 1100. Nata enim est circa annum 1156,
in arce Kirchberg, nuptiis tradita anno aetatis suae
vigesimo tertio Henrico comiti, anno. 1179. Addit
vero V. P. Petrus Canisius cum scriptoribus aliis,
S. Iddam cum suo coniuge in concordia maritali
multis vizisse annis ; quare si concedatur S. Iddam
aliquot annis, saltem decem et septem, in arce T'og-
genburgensi habitasse, decem et septem in solitudine,
uti. communiter. habent. scriptores, decem in. do-
muncula Augiensi, oclo F'ischingae apud sacrimo-
niales, ul. inclusa, concludendum est, S. Iddam
obiissecirca annum 1226, aetatis suae septuagesimo,
plenam dierum et meritorum. Verum haec nonnisi
divinando refero, et. catalogum vitae et mortis se-
cundum dicta. hunc appono :
S. Idda in arce Kirchberg nata est ad ann. — 1156
Aetatis suae 23 Henrico comiti nu-
plüstradita . . . s s s s. s 1179
Ex arce Toggenburgi innocenter
IDroiecka- τοῦ του n ES e 1191
In solitudine vixit ab a. 1191 usque
ad annum coe es ves T auem T 1908, E
In domuncula Augiensi ab anno
1208 usque ad annum... . . . . 1218
Fischingae in monasterio monia-
lium ab anno 1218usquead . . . . . 1226
Mortua et sepulta in monasterio mo-
nachorum Fischingensium . . . . . 1226
Si quis certiorem annorum vitae eL mortis
S. Iddae calculum ducere poterit, faciet, me neuti-
quam invito, cui certiora. reperire in documentis
etiam antiquissimis non licuit.
$ 1V. De translatione eorporis
S. Iddae.
8. * Cultus sanctae patronae nostrae Iddae mon
tantum privatus, sed et publicus, est antiquissimus.
Ex incendio
anni 1414
Beataeenim huius sacrum caput de sepulcro trans- Pet. :
latum. publicae pi ENS TW Ke , Iddai
publicae piorum. fidelium venerationi iam —— jj, isup,
anno 1034
amissum
est.
ab antiquo et immemoriali tempore, nimirum post
annum 1300 vel etiam citius, expositum fuit; quare
negari non polest sacrum D. Iddae caput. Christi
fideles iam ultra. 300 vel 400 annos in summa vene-
ratione habuisse, uli ex dicendis patebit. Anno 1414,
sexta martii, sub Ioanne III abbate Hórlin utrum-
que monasterium virorum ac mulierum cum omni
templi suppellectili saeva. ignis flamma, mon sine
miserabili spectaculo, totum quantum absumpsit, et
in cineres redegit. Tertia post die, domitis utcumque
et. vestinctis. flammis, sacrum D. Iddae caput in
mediis ignibus triumphans, illaesum integrumque
repertum est; tametsi tota imago, cui insita erat, tota
quanta cum omni ornatu fuerit. penitus. exusta.
Quare cum omnium admiratione ob hoc magnum
el manifestum prodigium hic pretiosus thesaurus
sublatus est, et in. monasterio Fischingensi usque
ad apostasiam. Zwinglianam, quae anno 1532. coe-
pit, servatus. Ob hanc sacrum hoc caput alio. est
ablatum, et usque ad hodiernum diem ignotum per-
mansit. Et ita omnia F'ischingensis monasterii an-
liquissima documenta, chronica germanica P. Ia-
cobi Buecher manuscripta, et latina P. Placidi Sto-
pell, monachorum Fischingensium, quorum uterque
antiquitatum huius monasterii peritissimus fuil.
Tdemtestatur P. Albertus a. Bonstetten in sua legen-
da, quam anno septuagesimo secundo post dictum
incendium in lucem dedit : item. V. P. Petrus Ca-
nisius,
F
Α
Aliae tamen
S. Iddae
reliquiae
servatae sunt
et Fischingae
in sepulcro
reconditae,
nisius, Hennicius Murer, Iohannes. Dolder, Joa-
chim abbas et alii. Testis horum est etiam constans
et perpetua traditio, ab omnibus wt verissima acce-
tata. et numquam revocata. Nam Placidus abbas,
qui anno. 1616 electus. est, novit. senem quendam
ultra. centum. annorum, qui oculatus erat testis,
qopulo ante Hürelin in honorem B. Iddae ex eius-
dem cranio vinum propinatum fuisse. Idem abbas
per Christophorum Wilhelmum Seufrid anno 1632
depingi curavit in pergameno prodigium illud ve-
nerabilis capitis S. Iddae in mediis flammis illaesi.
Abbas loachimus, Placidi praesulis successor,
similiter novit. seniculum cuiws parens suismet
oculis venerandum hoc caput vidit et veneratus est.
9.* Placet hic apponere quod. P. Iacobus Buecher
in sua chronica ad annum 1532 hisce propemodum
formalibus in latinum idioma translatis refert :
Sacrum Iddae caput cum aliis reliquiis mona-
sterii Fischingensis in exordio apostasiae adarcem
Landenberg,in valle S. Terbani, ceu ad tutissimum
asylum deportatum est. Nobilibus autem illius
arcis a vera fide etiam deficientibus, quidnam
cum venerabili D. Iddae capite in lamentabili hoc
casu acetum usque in hane horam ignoratur. Hoc
unum pro certo habetur notabilem particulam de
brachio S. Iddae reservari in castro Herderen in
Turgoia. Qua autem oceasione illuc delata sit pa-
riter nescitur : probabile tamen est dominum de
Herderen a domino castri Landenberg dono acce-
pisse, utpote a germano suo. Quidam P. Capucci-
nus de hisce reliquiis a domino de Herderen par-
vam quandam particulam obtinuit, quam postea
monasterio nostro condonavit. Jta ille. Et haec
ipsa particula modo asservatur Fischingae, in ta-
bula. lignea argento. ornata, cuius lamina ez. ar-
gento figuram S. Iddae refert. Videre etiam licet
aliam particulam, quamvis minimam, in cruce
argentea inclusam, quam. clarus ac generosus do-
minus Wolfgangus Rudolphus Reding de Biberegg
archigrammataeus. Turgoiae a PP. Capuccinis
apud montem S. Gotthardi acceptam nostro mona-
sterio anno 1687 dono dedit (*). Indubitatum
autem est,excepto sacro capite et brachiis, reliquias
D.Iddae esse adhuc reconditas hoc ipso loco, quo eius
sepulcrum visitur, quod ex sequentibus clare patet.
R. P. Albertus a Bonstetten refert corpus S. Iddae
sepultum esse iuxta. altare D. Nicolai, eiusque sa-
crum hodiedum videri, a multis visitari et honorari
ΟἽ Ex codice 8545, de quo dizimus num. 2, exscribere
iuvat quae tam de sacro capite quam de quibusdam aliis
reliquiis ibi sunt tradita. Primo quidem, p. 95 : Nihil magis
indoluit pientissimus praesul Ioachimus Seiler, quam ve-
nerandissimum D. Iddae caput et alia eiusdem sanctae li-
psana tempore apostasiae ita fuisse deperdita, ut nec vesti-
gium, quo distracta fuerint, amplius supersit. Varii propter-
ea in varias abierunt opiniones, nihil tamen certi divinare
potuerunt. Non destitit tamen ipse rev» domnus abbas
undique conquirere, nullis parcens expensis, quibus nihil
nisi aquam cribro hausisse visus est, donec...a duobus
viris fide dignissimis relatum fuerit pretiosum. thesaurum
hune Vitroduri cum aliis ornamentis ecclesiasticis, illue ab
abbate Henrico Stoll translatis, in hunc usque diem reser-
vari, et locum et ferream portam, qua custodiretur hie the-
sourus, fuisse demonstratam. Verum dominus consul Vitro-
durensium qui erat, ceteroquin domno abbati, et alii clam.
requisiti rem totam negaverunt, asserentes quod si eius-
modi ossa ibi fuissent, procul dubio, more aliorum locorum
reformatae religionis, in coemeterio fuisse humata. Ad
haec needum quievit sacrarum reliquiarum sitientissimus
praesul, vota votis duplicavit et ecce duo domini Vitrodu-
renses R. D. abbatem honoris causa invisentes, dum inter
alia sacellum etiam et sepulerum divae Tàdae lustrarent,
sponte sua nostris dissimulantibus edixerunt caput huius
comitissae Vitroduri asservari. Unde reydv* abbas nihil
amplius haesitavit, quod tam anxie hactenus conquisivit,
Novembris Tomus 11.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
105
miraculisque clarescere. Quare et. ipse in praefa-
tione ad domnum abbatem Henricum rogat recom-
mendari apud nominatum sepulcrum pro mer-
cede laboris in translatione legendae S. Iddae ez
germanico in latinum habitum. Ea autem versio
facta. est an. 1481. Praedictus vero pater testatur
ad finem legendae tumulum D. Iddae statim mira-
culis celebrem et venerabilem fuisse : ergo certitudo
loci sepulturae S. Iddae indubitanter ad. mos per-
venit, estque is ipse qui modo visitur et ab omnibus
colitur. His ergo pie motus Henricus Scheuctius,
Fischingensis abbas anno 1465 factus, qui fuit
annus quinquagesimus primus post totius mona-
sterii incendium, in quo D. Iddae caput. illaesum
triumphavit, sepulero D. Iddae morum honorem
habuit. Nam illud maioribus sculptis lapidibus in
modum mausolei cuiusdam praeclaro et conspicuo
opere anno. 1496 exstruzit. In. qua forma. etiam
nunc hodie visitur. Insuper hic abbas Henricus
D. Iddae caput publico fidelium cultui ezpositum,
et ipse est veneratus ; et quia non erat professus ex
gremio, sed postulatus e S. Galli monasterio a con-
ventualibus Fischingensibus, intellexit reliquas
corporis partes D. Iddae adhuc in tumulo. reser-
vari. Nam religiosi seniores illius temporis, scilicet
anni 1465, plenam huius rei notitiam facile habere
poterant a. suis maioribus, qui vel translationi
sacri capitis aderant, vel saltem hi oculatos nove-
rant testes. Quare diclus abbas, hac informatione
accepta, ut. D. Iddae sepulerum. deinceps foret
gloriosius et in fidelium mentibus devotio erga san-
ctum tumulum, ceu communem miserorum asylum,
magis augeretur, ex sectis politisque lapidibus ma-
gnifice exstruxit ; quod utique non fecisse! ; nisi pro
certo. habuisset pretiosum. hunc thesaurum adhuc
in terra absconditum esse.
10.4 Christophorus vero abbas Fischingensis, ele-
ctus anno 1574, antiquitatum monasterii Fischingae
indagator accuratissimus, in praefatione ad. legen-
dam D. Iddae anno 1590 Friburgi. Aventiorum
impressam, ita. loquitur. : Ex speciali Dei favore
in ecclesia nostra pretiosa haec margarita,
sacrae nimirum D. Iddae reliquiae matronae, inte-
gerrimae reservantur. Has misericors el omnipo-
tens Deus miraculis et beneficiis claras reddere
non dedignatur; quare devolae animae ad
D. Iddae tumulum, tamquam ad commune in
afflictionibus asylum, confugere solent. Hacte-
certo Vitroduri haberi. At ubi intellexit sacrum hoc caput
custodiri in bene munita et cancellata sacristia, in. qua do-
mini Vitrodurenses suum aerarium publicum. habeant, ad
quem accessus nulli pateat, nisi tribus diversis reipublicae
iuratis clavigeris, iam. de recuperando pretioso thesauro
oleum et operam deperditurus sibi visus est, nisi Deus, cui
omnia possibilia sunt, adiuverit piam suam intentionem.—
Dein, p. 111: Placidus II Vogt, abbas factus anno 1735 die
6 iunii, est nactus occasionem promovendi cultum D. Iddae
in remotiores etiam regiones, dum ex litteris R. P. Antonii
Hermann S. I, qui reginae Poloniae a sacris confessionibus
est, intellexit eandem serenissimam Poloniae reginam el
Saxoniae dueissam felicitatis loco habituram, sj aliquid de
sacris exuviis huius sanctae nancisci posset. Pientissimis
huius reginae desideriis satisfacturus, anno 1743, die 24 ia-
nuarii, satis notabilem particulam de sacris D. Iddae exuviis
erystallo inclusam, adiunetis aliquot libellis et imaginibus
historiam S. ]ddae exprimentibus, Dresdam submisil.
Quam clementissime acceptarit sacras submissas reliquias
serenissima regina, vel ex eo patet quod sacram partieu-
Jam iusserit dividi in duas, quarum unam sibi retinuit, alte-
ram serenissimo regi ipsam et obtulit, simulque consilium
suggessit de proprio altari honoribus S. Iddae erigendo in
novo templo Hubertoburgi regiis sumptibus extruendo; de
huius consilii felici successu reverendo domino praesuli
magnam fecit spem P. Antonius Hermann in responsis
suis.
14 nus
quarum
cultus
frequens per
miracula
comprobatus
est
106
Α nus ille. R. D. Balthasar Wuoher, episcopus Asca-
lonensis, illustrissimi. domini principis et episcopi
Constantiensis suffraganeus, vir notae doctrinae εἰ
apud posteros nomen sanctitatis relinquens, iam
anno 1582, 14 novembris, in. relatione ad SS. D.
Gregorium. Papam XIII, quam alias citandam
hic integram damus, ita habet : : À
Sanctissimo Domino nostro Domino Gregorio
divina Providentia Papae XIII humiliter exponi
tur... qualiter monasterium Fischingense Ordinis
S. Benedicti, Constantiensis dioecesis, In comitatu
Turgoiae situm, juxta communem famam sit anti-
quissimum in toto Helvetiorum dominio, et forte
etiam in dioecesi Constantiensi. Siquidem ante
mille et trecentos annos monasticam vitam eo 1n
loco actam esse constat. Ante annos vero quin-
quaginta defecerunt subditi monasterii a fide
catholica, Zwinglianorum haeresi adhaerentes :
qui tamen hoc tempore diligentia, eura et labore
praelatorum, et doctrina ac eruditis concionibus
conventualium, magna ex parte reducti sunt ad
verae fidei catholicae confessionem. Praeterea
non procul a. dicto coenobio vixit olim quaedam
comitissa a. Dockenburg, Itta nomine, in magna
Ό
sanetit
ate vitam solitariam agendo, cuius sanctum
corpus in ecelesia dieti monasterii sepultum, reli-
giose a pluribus piis colitur ac veneratur, ita ut
in illius memoria subditi monasterii ac alii fideles
quandam confraternitatem ex singulari pietate
erexerint ac. fundarint, post ab ipso etiam Ordi-
nario confirmatam, quorum devota ordinatione
factum. est, ut. subinde plurima misericordiae
opera fiant, Ut autem eultus divinus augeatur, ac
populus in dies magis accendatur honore aliquo
spirituali excitatus, abbas et conventus totusque
populus supplicibus precibus contendunt, ut
ecclesia eorum ae abbas ipse tamquam pastor
ornelur mitra aut infula eum suis privilegiis et
pertinentiis, maxime ut possit consecrare et bene-
dicere calices, corporalia, indumenta sacerdotalia,
campanas el eiusmodi, cum monasterium illud
longe distet ἃ Constantia residentia episcopali,
iter etiam sit. difficillimum, praesertim hiemali
tempore. Quo beneficio impetrato confiditur non
solum auctoritatem abbalis, eiusque conventus,
sed etiam populi ae subditorum pietatem οἱ oboe-
dientiam promovendam ac de die in diem Dei cul-
tum et erga S. Sedem apostolicam devotionem
augendam.
BALTHASAR, episcopus
Ascalonensis et suffraganeus
Constantiensis.
Actum in Monasterio Vinearum
die 14 nov. ἃ" 1582.
Ex his clare constat maiores nostros, e. quidem
primis temporibus post obitum D. Iddae, nimirum
anno 1200, 1300 ac. 1400, hodiernum sepulcrum
tamquam locum indubitatae eius sepulturae, et in
quo reliquiae saeri eius corporis adhuc reservantur,
pie esse veneratos. Haec itaque velle revocare in
dubium et. asserere antecessores nostros una. cum
sacro capite reliquas D. Iddae corporis partes
omnes elevasse e tumulo, nulla amplius in eodem
relicta, memo sanae mentis credere poterit ; cum
ipsa prudens ratio, constans maiorum nostrorum
traditio, sancli sepuleri ab ipso D. Iddae obitu
continua et usque ad hodierna nostra tempora num-
quam interrupta veneratio culus, odorque circa
sepulcrum suavissimus, quem devolae quaedam ani-
mae saepius sentiunt et. sentire merentur, contra-
d. T.
DE SANCTA IDDA VIDUA.
rium nobis efficaciter probent ac persuadeant. Nec Ὁ
silendum, quod. R. D. Ioachimus abbas piissimam
quandam personam, Catharinam Lendein, ex Sue-
via, insigni virtute et devotione praeditam iusserit
ad sepulcrum D. Iddae preces fundere, ad inten-
tionem. quam ipse sibi soli nolam formarat. Prae-
stitit illa, et postea ab abbate rogata. quaenam sibi
sub. precibus in mentem venerint, hunc in modum
respondit. : Videbar mihi ae si quispiam e sepul-
cro mihi acclamaret : Eleva me, eleva me. Et
haec quaerebat D. abbas curiose, num forte omni-
potens Deus per devotae huius famulae preces digna-
retur revelare qualiter. se res circa. D. Iddae reli-
quias habeat. Et haecce reverendus domnus abbas
Franciscus successor, utpole ex ore ipsius anteces-
soris una cum aliis ex conventu audita, peculiariter
hic annotari voluit.
$ V. De festo S. Iddae.
11. * Sollemnis celebratio festi sanctae patronae
nostrae Iddae etiam cum magno fidelium concursu
in monasterio Fischingensi ad diem 3 novembris
est antiquissima ; nam P. Albertus a. Bonstetten
citatus iam anno 1481 testatur festum S. Iddae in
Fischingen. quotannis post diem animarum. cele-
brari, et cum eius legenda solum sit translatio alte-
rius perantiquae germanicae in latinum, negarinon
gotest, festum S. Iddae multo tempore ante praedi-
ctum patrem, post annum 1300 vel etiam 1200 esse
solemniter. celebratum. Legenda. latina in archivio
Fischingensi asservata, licet sit perantiqua el. for-
san ipso Patre α Bonstetten anterior, tamen et haec
est ex. vetustioribus desumpta, et eadem habet de
celebratione festi S. Iddae hisce verbis : Itaque ex
terris ad caelestia templa in Christo commigravit
ad diem omnium animarum ferias consequentem,
quo eliam tempore dies illius anniversarius quot-
annis peragitur. Jdem. festum. in monasterio Fi-
schingensi ad 3 novembris sollemniter celebrari ab
antiquo testatur. etiam 1). Ioannes Dolder. de
anno 1583, similiter venerabilis Canisius de anno
1590 sequentibus verbis : Memoria S. Iddae post
diem animarum sollemniter celebratur in Fischin-
gen ex constanti consuetudine usque ad hodier-
num diem. Jdem habent alii scriptores. Amti-
item. martyrologium | Fischingense ez
pergameno ad. diem. 3 novembris ita habet : In
Fischinga natalis B. Iddae viduae. Sic kalenda-
vium manuseriptum de anno 1586, ad. initium bre-
viarii monasterii, Venetiis impressi anno 1550, ad
diem 3 novembris ita habet : S. Itae patronae
nostrae summum, id est 12 classis.
19. * Cultum publicum, sicut et antiquitatem sa-
celli ad S. Iddae honorem dedicati, necnon eiusdem
festi celebrationem ad diem tertiam novembris pro-
bat efficaciter anniversarium a qraenobili domina
Anna Schwendis,nata de Braiten Landenberg,fun-
datum, et a monachis Fischingensibus hodiedum
celebratum, quod, verbis ex: germanico in latinum
versis, tam in litleris fundationis, quam in libris
anniversariorum monasterii. Fischingensis anno-
tatur. Die quarta novembris anniversarium do-
mina Anna Schwendis, nata de Braiten Landen-
berg constituit. In nomine Christi, ifa habent
verba. litterarum. fundationis, et ad honorem et
laudem venerabilis S. Iddae in monasterio Fi-
schingensi pro salute animae suae et suorum pro-
pinquorum quinque missas eum hae conditione,
ut qualibet angaria dieatur una missa in sacello
et altari S. Idae pro pluribus : quinta autem di-
catur annuatim cum cantu (sunt verba litfera-
rum)
quissimum
Celebra-
tionem festi
S. Iddae
attestantur
tum
documenta
F'ischin-
genaia,
tum
anniversaria
ibidem
fundata,
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
107
A. rum) in festo S. Iddae, quod est die secunda post — correctum. et. emendatum; missa dicitur de com- D
tum
benedictione
sollemni,
tum aliis
officiis
in honorem
S. Iddae
fieri solitis.
B
festum omnium sanctorum. Hoc autem anniver-
sarium a praedicta nobili domina Anna Schwendi
fundatum est anno 1504, ut videre estin diclis lit-
teris, quae in archivio F'ischingensi asservantur et
ex. his facile cultus. sacelli et festi sanctae Iddae
antiquitas concludi. polest. Celebratum est autem
hoc festum. Fischingae tam in choro quam in foro
et in tota. parochia sub ritu duplici primae classis
cum octava. et officio proprio infra. apponendo, et
uidem adhucsub abbate Christophoro, qui regimen
anno 1574 adiit, et tribus sequentibus abbatibus,
lacobo, Benedicto, Matthia, usque ad .reformatio-
nem breviarii monasterii anno 1612.
13. * In sollemnitate S. Iddae populus catholicus
αὖ abbate in missae sacrificio benedicebatur ab an-
tiquo. sequenti. sollemni benedictione : Benedicat
vos omnipotens Deus noster, sanctaeque patronae
nostrae Itae interventu sacris repleat virtutibus.
— Respondetur : Amen. — Adiuvetque αἰ sicut
haec sancta sine sanguinis effusione supernam
intravit patriam, sie vos absque peccatorum lae-
sione aeternae felicitatis intretis gloriam. — ἘΣ
Amen. — Ubi et vos aeterni Patris contingat
intueri Filium, eum quo perpes vobis sit vitae re-
gimen et gaudium. — Amen. — Quod ipse prae-
stare dignetur cuius regnum et imperium sine fine
permanet in saecula saeculorum. — Amen. — Et
benedictio Dei omnipotentis Pa-rtris et Fi--lii et
Spiritus 4- sancti descendat super vos et maneat
semper. — R. : Amen.— Et pax eius, etc. Jta liber
manuscriptus a fratre Adamo Oechslin. religioso
monasterii Fisching. in pergameno sub Christo-
horo abbate anno 1587, 24 ianuarii. Haec omnia,
sicut οἱ translatio sancti capitis D. Iddae cum
duobus brachiis de sepulcro cum praescitu et ap-
probatione reverendissimi domni Ordinarii et epi-
scopi Constantiensis facta. esse, constat ex diplo-
mate eminentissimi domini Andreae S. R. E.
cardinalis et episcopi. Constantiensis, anno 1600
19 februarii, quo praecepit, ut festum S. Iddae ad
diem 3 novembris per totum comitatum Kirchber-
gensem. celebraretur sollemnissime, tam in choro,
quam. in foro. In eo autem diplomate, quod infra
integrum dabimus, inter alia motiva huius decreti
allegat, quod idem festum sollemniter agatur Fi-
schingae, hisce. verbis : Sancta Ita in Fischingen,
monasterium id nomen in Turgoia est, sepulta
miraculis coruscavit, ideoque ibidem loci quotquot
annis sollemnibus sacri eulta est. Esf clarum
testimonium ipsius reverendissimi domni Ordi-
narii de sollemni celebratione festi S. Iddae in Fi-
schingen, iam ante centum. annos datum, adeoque
antiquitas celebrationis huius festi Fischingae ul-
ferius negari non potest. Deinde quod celebratio
festi et eiusdem translatio facta sit cumapprobatione
reverendissimi domni Ordinarii exinde constat,
eo quod monasterium Fischingense. huic quoad
disciplinam monasticam. et spiritualia plene. et
immediate fuerit subiectum usque ad exemptionem
a Gregorio XV anno 1622 vigesima maii conces-
sam, illudque singulis annis vel. per se vel per suos
visitaverit; unde eiusmodi translatio et celebratio
absque illius praescitu et approbatione fieri non po-
tuil. Nunc quidem hoc festum cum octava a mo-
dernis monachis maiori cum sollemnitate et pompa.
peragitur. Nam in pervigilio eiusdem festi, ex una-
nimi consensu capitulari de anno 1698, in conventu
ieiunant; extra conventum autem reliqui claustra-
les, etiam advenientes hospites, cibis solum quadra-
gesimalibus reficiuntur ; recitatur. officium. pro-
rium sicut ab antiquo, sed ad formam rubricarum
muni nec virginis nec martyris, excepto introitu,
oratione, secretis eL. postcommunione; matutinum
hora. duodecima nocturna. in. festivitate D. Iddae,
ob prodigium quo cervus duodecim lucernis illustris
D. Iddam ad monachorum preces nocturnas ex
Augia Fischingam duxit et veduzit, celebratur cum
lerno compulsu omnium campanarum, accursu
populi, et. hymnus Ambrosianus finaliter cum in-
strumentis musicis ; laudes vero cum organis decan-
tantur, fiuntque. cum. ministris et. ture, sicuti
vesperae sollemnes primae classis : ad primum au-
tem officium, quod abbas pontificaliter celebrat, pro-
cessionaliter veniunt parochiae Tusnang, Buchlsee
et. Augia, et haec quidem ab immemoriali tempore,
reliquae duae ab anno 1700. Cultum D. Iddae
publicum ab antiquo et immemoriali tempore pro-
bat etiam missa. votiva de S. ldda iam ante tre-
centos annos vel ultra, singulis feriis sextis totius
anni, in sacello venerabilis Iddae cum cantu et ac-
cursu populi celebrata. Eam missam ab antiquo et
ultra hominum memoriam esse decantatam testatus
est Benedictus, abbas Fischingensis, anno. 1600
1 maii cum aliis tribus testibus iuratis: Ioanne
Meylin. nonaginta. annorum, Henrico Scheüchi
octoginta et Ioanne Ladmann septuaginta. Cum
ergo iam inter hos testes totum fere saeculum vitae
suae, alii vero optimam illius partem numeraverint
nec tamen initium missae huius votivae, publicae et
sollemnis, aut per se, aut à traditione suorum ma-
iorum sciverint, negari non. potest quin a tempore
dati testimonii, nimirum. anno 1600, duo saltem
saecula antecedentia, si non tria, pro missae huius
initio concedi. debeant, et sic iam. ultra trecentos
annos haec missa votiva celebrata. est. Immo valde
gprobabile est, cum illius initium penitus ignoretur,
esse inceptam a tempore translationis sacrarum
reliquiarum D. Iddae factam. post annum. 1300
aut 1200, uti habet archivium Fischingense. Post
saeculum autem decimum sextum, sub abbate Pla-
cido haec missa votiva sollemnis per dispensationem
commutata est. in. privatam, quae a primissario
singulis sextis feriis de S. Idda in eiusdem sacello
et altari. persolvitur. Quodsi die illa rubricae
qrohibeant missam votivam, anticipari vel sab-
bato sequenti. suppleri debet. Si autem tota. hebdo-
mada missa votiva dici non potest, saltem. missa
lecta iuxta. rubricas a primissario in sacello et
aliari D. Iddae, juxta mentem fundationis feria
sexta applicari debet. Simili modo dicitur et alia
missa votiva de S. Idda qualibet feria. sexta totius
anni a fratribus et sororibus. confraternitatis
D. Iddae, anno. 1580 fundata. Haec autem missa
votiva hactenus lecta. est ab ipso domino abbate.
Toto anni tempore, quotiescumque in laudibus. et
vesperis iuata rubricas suffragia sanctorum dicun-
tur, toties a monachis Fischingensibus, tam intra
quam extra monasterium, commemoratio propria
de sancta patrona nostra Idda canitur et recitatur:
hanc autem. initium sumpsisse tempore, quo. pri-
mum D. Idda n officiis divinis a dictis religiosis
culta. est, tradunt maiores nostri. Similiter in
missa, in suffragiis sanctorum cum aliis sanctis et
patronis ab iisdem monachis invocatur, sicut. et
litaniis maioribus. Sic ante missam, et completo-
rium, et. sub prima, confessio, sicut. et professio
monastica. sollemnis, fit etiam ad nomen D. Iddae,
et quidem ab antiquo et immemoriali tempore. Sic
et in litania recitata. coram infirmo sacro oleo
inungendo invocabatur S. Idda. Quae ita. habet :
Kyrie eleison. — Christe, audi nos. — Salvator
mundi, adiuva eum. — S. Maria, ora pro eo. —
S. Virgo
Officium et
missa de
S. Idda ez
integro
tradita.
* cod.
constrepent
A S. Virgo Virginum, ora p
108
ro eo. — S. Dei genetrix,
ora pro eo. — S. Michael, ora pro eo. — 5. Ursula
cum sodalibus tuis, ora pro eo. — S. Tdda, ora pro
eo. — Omnes sanctae virgines et viduae, orate
pro eo, ete. Jta antiquum obsequiale monasteri
Fischingensis manuscriptum in pergameno anno
1589.
$ VI. De antiquo offieio et
missa in honorem beatae
Iddae.
14. ^ Officium proprium, quod olim e ab imme-
moriali tempore monachi ΕἸ ischingenses in sollemni-
tate S. Iddae adhuc ante centum annos, ita. ut eius
initium non habeatur, recitarunt, prout repertum
est in antiquo vespertinali et antiphonario adhuc in
monasterio asservatis, reliqua. habentur in sum-
mario num. 12. Hoc officium autem de verbo ad
verbum ita transcriptum est.
Antiph. δὰ Vesperas. Adest dies celebris,
quo soluta nexu carnis saneta Patrona nostra
assumpta est cum angelis ubi gaudet eum caeli-
colis. Alleluia.
Capit. Invocavi Dominum, Patrem Domini mei.
Resp. Fulget dies hodierna, — digna laude
sempiterna, — qua nostra mater et patrona —
optima Idda migravit polum. y. Gaudeamus in
Domino diem hane celebranteset devote laudantes
Dominum nostrum hac in die.
Hymnus.
Caeli cives, applaudite,
Et vos, fratres, concinite :
Matri nostrae sollemnia
Solis reduxit orbita.
Hine ergo psalmi resonent,
Hinc lectiones conerepent *,
Et hymnorum duleisona
Multiplicentur carmina.
Gonemur totis nisibus,
Iungamus preces precibus,
Ut S. Iddae meritis
Caeli fruamur gaudiis.
Quae hic licet viro data,
Christo tamen desponsata,
Utriusque sponsalia
Simul servans illibata.
Multis signis claruit,
Et quae esset apparuit,
Gratuletur Ecclesia
Gernendo mirabilia.
Nobis, mater gloriosa
Et patrona clementior,
Sis ad regna gaudiosa
Nobis, via securior.
Ut peeeatorum veniam
Cunetorum hie consequamur,
Quo tantorum post laborum
Finem tecum nanciscamur.
Christe, precamur fragiles,
Ut solvas nostra crimina.
Qui es eum Patre Filius
Semper eum saneto Spiritu. Amen.
ἢ. Ora pro nobis, beata mater et
deua, patrona Idda.
Antiph. ad Magnifieat. Quanto in caelis
anima beatissimae matris οἱ patronae nostrae
DE SANCTA IDDA VIDUA.
Iddae cum. Domino vel quali perfruatur honore, D
ad sepulcrum eius virtutes signorum frequen-
tissime liquido demonstrant, alleluia.
Oratio. Dominus ineffabilis potentiae, euius
providenlia vitae nostrae. momenta decurrunt,
adesto servorum tuorum precibus et praesta, ut
qui gloriosissimae matris ae patronae nostrae
Iddae sacram memoriam veneramur, et Unigeniti
tui limpidissimam maiestatem suis praeclaris
meritis cernere feliciter mereamur. Qui tecum
vivit...
Ad Matutinum, invitator. In matris nostrae
festo — mente pura, corde praesto, — ad psallen-
dendum rite — cum jubilo venite.
Hymnus.
Fidelis universitas
Collaudet Dei filium,
Adest sacra festivitas
Iddae sacratissimae.
Quam mundi de tumultibus
Elegit pius Dominus,
Per quam perit perditio
Vitaeque datur meritum.
Christo vocatur duleiter,
Amatur spiritaliter,
Alma dotatur gloria,
Inter sanctorum agmina.
Precamur te, sanctissima,
Absolve nostra crimina,
Ut mereamur liberi.
Primo servire principi.
Hinc ergo, Dei famula,
Felix Idda per saecula
Christo conregnans, veniam
Nobis poscas et gratiam.
Sit virtus, honor, gloria,
Potestas et oratio
Trinitati deificae
Per infinita saecula. Amen.
In 1"? Nocturno Antiph. Beatissima Idda
stirpe nobili procreata, matrimonio coniuncta fuit
cuidam comiti de Toggenburg.
Ut pro lege coniugali fidelis esset, annulum ex
auro arabico a sponso accepit.
Quem post aliquot tempus una cum vestibus
radiis solis exposuit.
Corvus quidam ipsum loeum attingens, viso
annulo, secum in nidum, ubi pullos enutriebat,
comportavit.
Venator comitis feras investigandi gratia de-
scendens montes, pullos super abiete crocitantes
audivit.
Continuo ascendens abietem, reperto annulo
magna affectus est laetitia et digito suo illum
aptavit.
5. Diffusa est gratia. /Subsequitur lectio 1 : haec
cum aliis est ipsius beatissimae viduae legenda].
&. Nobilissima stirpe progenita patrona nostra
Idda clarum sanguinem quo fulgebat prima
devotione exornavit, et floruit sicut palma vivens
in caelesti curia. Y. Flagravit amore Dei sper-
nendo vana mundi gaudia.
A. B. Idda copula matrimonii fuit coniuncta
comiti; Christus tamen eam dedicavit sibi in
sponsam. y. A comite acceperat annulum qui fue-
rat ex auro purissimo.
WS. Volantibus ex valle multis simul corvis, fa-
ctum est, ut unus locum illum ubi vestes erant
positae peteret, annulumque pronubum secum in
nidum
Edd. c EA ᾿
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A. nidum comportaret. y. Contigit sic volente divino
numine.
iy. Decursis aliquot diebus misit comes venato-
rem quaesitum feras. Hie in venatu pullos super
abielem crocitantes audivit. y. Cumque venator
iussu comitis facessens descendisset montes.
In 2» Nocturno. Fortunam ignorans venator
annulum longo tempore quasi suum gestavit.
Videntes autem. confamuli, mutuis se contue-
bantur oculis, quorum unus annulum agnovit.
lllustris eomes nescio quid rei est? Nam
annulum uxoris tuae pronubum venatoris digito
affixum conspexi.
Ideoque obscenas corporis voluptates cum
ea exercuisse mirum non est.
Furore magno repletus comes, venatorem capit,
feri et indomili equi caudae alligari praecepit.
Deinde aestu quasi quodam percitus, arreptam
Iddam in locum quadringentos cubitos profun-
dum deiecit.
B. Specie tua et pulchritudine tua...
ἢ. Conscendens venator abietem,annulum prae-
dictum invenit. et illum digito suo aptavit. y. For-
tunam ignorans venator multum gavisus est.
ἢ. Cumque conspexissent ceteri famuli annu-
lum venatoris digito affixum, mutuis se intue-
bantur oculis. Y. Multo tempore ignorans venator
fortunam, annulum quasi suum gestavit ; viden-
tes autem conservi.
8. Comes arripiens beatam Iddam de editiore
arcis suae parte in locum, Rapenstein dictum,
horrore plenum ae asperum, deiecit. vy. Furore
magno et oestro quodam percitusque comes
arreplam Iddam coniugem.
ἢ. Cum sic atrociter ageretur eum beata Idda
divina ope solum freta, Deum ex animo est pre-
cala, ne sie crudeliter exstingueretur. Y. Vovendo
nec mariti thalamum mec alterius eliam quoad
viveret umquam repetitura.
In 3» Nocturno Antiphona. Cunetipotens
Deus precibus beatissimae matris nostrae Iddae
clementer annuit, ut citra omnem corporis iniu-
riam ad terram aspiraverit.
y. Dilexisti iustitiam.
Evang. cum homilia Simile est regnum
caelorum thesauro abscondito.
τ. Postquam invenisset venator beatam Iddam
in specu, confestim rettulit pedem et rem comiti
ordine aperuit exclamando : Laus. Deo beatis-
que superis, coniugem tuam huius adhuc lucis
usura frui. Y. Si te fallo, cervices mihi praeci-
das : ipsa enim iniuste hac poena se affectam mihi
est locuta.
ἢ. Comes ad pedes beatae Iddae se proiciens,
petit ut domum secum redeat, et peccati ἃ se
patrati in illam veniam poscit. y. Cumque comes
adiuneto sibi venatore ad locum pervenisset, con-
fessus est uxorem suam illatam iniuriam omnem-
que suspicionem immerito tulisse.
8. Erat id aetatis etiam monasterium sacrarum
virginum Fischingae, quae percipientes huius fe-
minae sanetum vitae cursum, multum illam rogi-
tabant, ut eadem vitae ratione retenta ipsarum
monasterium incoleret. Y. Postquam fama de
admirabili illius sanctimonia increbuisset.
&. Caeli fulgens solio, amicta pallio, inter astra
gloriae novum sidus gratiae, sanctissima patrona
Idda perfidiae tenebras retundit. Quae lucem lae-
tiiae maestis, lapsis veniae gaudium refundit.
y. Huius per suffragia infinita fiunt miracula.
109
Oratio. Deus qui sanctam huius diei sollemni-
tatem in honorem sanctissimae matris nostrae
Iddae consecrasti, adesto servorum tuorum pre-
cibus, et dona ut cuius festa celebrare incepimus,
eius precibus et auxilio sublevemur. Per Domi-
num.
; Ad Laudes, Antiph. Laus Deo beatisque supe-
ris, coniugem tuam huius adhuc lucis usura frui.
Alleluia.
Respondit comes hoc non esse credendum,
siquidem, nisi in mille partes distracta, terram
non attigerit.
Si te fallo, cervices mihi praecidas : ipsa enim
iniuste hac poena se affectam mihi est locuta.
"Tandem persuasus his diclis itineri se accingit,
et venalore sibi adiuncto ad locum monstratum
pergit.
Quo eum pervenisset, ad pedes feminae se
proicit et peccati a se patrati veniam poscit.
Capitulum. Invocavi. S. Specie tua.
Hymnus.
Patronae nostrae meritae
Feminae atque optimae
Cum canticis memoriae
Hymnum canamus gloriae.
Ad cuius tumbam sedulam
Multa fiunt miracula,
Claudis gressus conceditur,
Caecisque visus redditur.
Ergo mater egregia,
Inventrix piissima,
Ora pro nobis Dominum
Deum et Regem omnium.
Nostris rogamus precibus
Omnesque pie poscimus,
Ut nos ad aeternam patriam,
Dueat Christus hane post vitam.
Ut te videre liceat
Et nobis tecum luceat
Lux lucis et aeternitas,
Praesta, beata Trinitas. Amen.
y. Ora pro nobis.
Ant. Ave, nostra dulcis mater, precibus nostris
in hoc exilio petimus, fac pellatur sathan acer ho-
stis callidissimusque, per quem, heu, ter quaterque
in peccata ruimus, da ut nos caelestis Pater sal-
vet benignissimus.
Oratio ul supra.
Ad Tertiam Antiph. Beatissima femina sin-
gulos dies ad preces matutinas audiendas mona-
sterium Fischingae frequentare solita est.
Capit. cum oratione ut supra.
Ad Sextam. Cervus quidam semper cornibus
suis duodecim lumina sustinentibus nostram
patronam abeuntem et redeuntem praecessit.
Alleluia.
Capitulum. Liberasti me... Y. Specie tua...
Oratio. Concede, quaesumus, Domine, fidelibus
tuis beatae Iddae sic digne sollemnia celebrare,ut
eius quae tibi placuit et intercessionis experan-
tur auxilium, et beatitudinis capiant te miserante
consortium. Per Dominum.
Commemoratio de S. Idda in Vesperis. In
hoc ergo loco experiuntur infirmi quantum Dei
famulam conveniat honorare, ubi muti loquelam,
steriles
In sacello
antiquitus
aedificato
ad S, Iddae
honorem,
anno 1554
erectum est
altare.
110
A steriles fecunditatem, debilitas gressum et ob-
strictae aures recipere merentur auditum.
Fit hoc officium anno 1702 in meliorem formam
redegit reverendissimus. D. abbas Inwewue
pro suo monasterio. in episcopali typographia
Constantiensi imprimi curavit.
Missa de S. Patrona nostra Idda.. Omnia de
communi pro nec virgine nec martyre, praeter ea
quae hic ponuntur.
Introitus. Gaudeamus...
Oratio. Deus qui nos annua B. Iddae sollemni-
iate laetifioas, da ut quam veneramur officio,
eliam piae conversationis sequamur exemplo.
Per Dominum.
Secreta. Suscipe Domine munera quae in
B. Iddae solemnitate deferimus, cuius nos confidi-
mus patrocinio liberari.
Communio. Sicut cervus desiderat ad fontes
aquarum, ita desiderat anima mea ad te Deum.
Postcommunio. Auxilientur. nobis, Domine,
sumpta mysteria, et intercedente B. Idda, sempi-
terna faciant protectione gaudere.
Missa votiva de S. Patrona nostra Idda.
Omnia de communi pro nec virgine nec martyre,
praeter ea quae sequuntur.
Introitus. Cognovi, Domine.
Oratio. Praesta, quaesumus, omnipotens Deus,
ut beatae Iddae memoriam recensentes, meritis
ipsius protegamur et precibus.
Secreta. Vola populi tui, Domine, propitiatus
intende, et cuins nos tribuis memoriam celebrare,
fac gaudere suftragiis.
Posteomm. Supplices te rogamus, omnipotens
Deus, ut intercedentibus sanelis tuis et tua in
nobis dona multiplices et. tempora nostra dis-
ponas.
$ VII. De saeello, sepulero et
imaginibus S. Iddae.
15. “ Antiquitatem cultus publici S. Iddae satis
probat sacellum. in. eiusdem honorem. erectum.
Quandonam autem vel a quo abbate primum sacel-
lum S. Iddae exstructum sit, ob causas allegatas
certo non constat. Antiquitatem vero sacelli suadet
anniversarium de anno 1504 dominae Annae
Schwendi natae de Braiten Landenberg celebran-
dum in sacello S. Iddae. Similiter sacelli antiqui-
tas habetur ex anniversario Benedicti Keller de Bal-
terschwill cum. una missa. persolvendo; hic sacelli
fabricae dedit δ᾽ libras obolorum, vulgo pfennig.
Huius autem anniversarii initium nescitur, unde
valde probabile est, priori esse antiquius, mazime
cum de hac familia iam ab hominum memoria
nemo superstes fuerit. Nec minus vetustatem sacelli
D. Iddae probat missa votiva qualibet. septimana
forte iam ab anno 1200. vel 1300 in eodem sacello
decantata, ut audivimus supra.
E 16. * Primus post apostasiam, quantum invenio
in huius. sacello altare erexit Ioannes Rudolphus
abbas anno 1554 et in honorem D. Iddae dedicari
fecit per episcopum. Constantiensem quod. ex dedi-
cationis tabula. videre licet. Tllustri simul et exi-
mio domino Christoforo Mezler Constantiensis
sceptri quasi praedestinatione quadam et virgula
divina, gubernatore, claro antiquae religionis as-
DE SANCTA IDDA VIDUA.
sertore, et Desiderio Ioanne Rudolpho Reuthe
monasterii huius, divo Benedieto sacri, antistite
et abbate, est altare hoc D. Iddae, matronae inte-
gerrimae, divorum Martini et Nicolai episcoporum
οἱ Antonii confessoris item, pie consecratum.
Quod quidem negotium ad confirmationem ehri-
stianae et. catholicae dexteritatis omne, anno a
Christo nato 1554, die divo apostolo Mathiae sa-
cra, decisum est. lacobus abbas saerum hoc sacel-
lum anno 1595 ampliavit. Abbas vero Placidus
anno 1699, ut expresse habet. Rt. P. lacobus Bue-
cher oculatus testis in. sua chronologia. Fischin-
gensi, idem de novo exstruxit, et in ampliorem et
magnificam. formam, tribus altaribus ornatum
redegit, et a Rt. D. Toanne Antonio Fridd, canonico
cathedralis ecclesiae. et suffraganeo Constantiensi,
sub honore S. Iddae dedicari fecit anno 1627.
17. * In sacello S.Iddae ezstat eius sepulerum ab
D. abbate Henrico Scheütin anno 1496 ex maiori-
bus lapidibus sculptis, in modum mausolei prae-
claro opere exstructum. .Desuper B. Idda πὲ
mortua, in fronte vero authenticum illud. miracu-
lum. cerei abs daemone extincti et a mortuo. reac-
censi repraesentatur. Quod. autem. a sacro hoc
sepulcro argumentum culius sanctae. patronae
nostrae Iddae immemorialis deduci possit, constat
ex frequentissima. fidelium. usque in hanc horam
continuata ad. praefatum sepulcrum peregrina-
tione toto anni tempore, mazime aestivo, fieri solita,
non tantum ab Helvetis, Suevis, sed etiam Bavaris,
Alsatis, Rhaetis, T'yrolensibus, Salisburgensibus,
Austriacis, pias oblationes facientibus. et anathe-
mata. appendentibus ; el. cum. dictum sepulcrum
interius sit. concavum, fideles et peregrinantes, voti
οἱ devotionis causa, capita, manus et pedes impo-
nunt. Quolibet. etiam. anni. sabbato ad honorem
D. Iddae in eiusdem sacello litaniae lauretanae ab
eiusdem religiosis cum accursu fidelium decantan-
tur... Nec silendum. quod plures etiam ecclesiastici
ad sacrum D. Iddae sepulerum devote orantes
suavissimum odorem, omnem naturalem longe su-
perantem, frequentissime dignentur. Quod autem
peregrinatio ad. D. Iddae sepulerum sit antiquis-
sima, testatur Pater Albertus a. Bonstetten saepius
iam citatus anno 1481; quin et ipse precibus domni
abbatis ceterorumque religiosorum ad dictum se-
pulerum fusis sese devote commendat. Idem videre
licet ex. litteris R. D. Balthasari, episcopi Asca-
lonensis, suffraganei Constantiensis, in. monasterio
Vinearum. die 14 novemb. anno 1582 ad. Grego-
rium X1LIdatis. Formalia litterarum sunt : Cuius
sacrum corpus (Iddae) in ecclesia dieti monaste-
rii sepultum religiose a pluribus piis colitur ac
veneratur. Idem testificatur, anno 1590, R. P.
Canisius hisce verbis : Sepulerum D. Iddae usque
ad nostra tempora a multis pie visitatur ac coli-
tur. Placuit tandem Altissimo ad maiorem devo -
tissimae suae famulae Yddae honorem et ad, maius
piorum fidelium solatium sacrum sepulcrum. tem -
gore apostasiae, cui monasterium Fischingense, ut
supra iam meminimus, proh dolor, circa quinde-
cim annos subiectum fuit, illaesum conservare. Etsi
enim apostatae altaria, imagines el. omnia. sacra
everterint, destruxerint, tamen venerandum Ὁ. Id-
dae sepulerum intactum reliquerunt. Exstat eliam
in sacello D. Idae ab antiquo lampas iugiter die
noctuque ardens, similiter et candela. cerea coram
sepulcro, quae sub missa conventuali, sub vesperis
et completorio a monachis decantatis accenditur.
Ab antiquo autem tres candelae cereae maioris
ponderis et magnitudinis accendebantur, uti vesti-
gia αὐ sepulerum adhuc relicta testantur.
18. * Cum
D
Ibidem exstat
sepulerum.
ad quod,
pietatis
eausa, multi
peregri-
nantur.
Fischingae,
S, Iddae
effigies
repraesen-
tatur in scutis
fenestralibus,
in sigillo,
necnon in
bene multis
imaginibus,
18. * Cum B. Idda apud monachos F'ischingenses
qpost sanctissimam Virginem Mariam primaria sit
patrona el tutelaris, ubique in horum locis et habi-
taculis divae Iddae imagines, in ecclesiis parochia-
libus, quarum. octo numerantur, et. capellis sibi
subiectis erecta altaria, ad huius sanctae honorem
dedicata, sicut et imagines et statuae eiusdem
beatae. conspiciuntur, in. publicis processionibus
deportantur honoranturque. In sacra monasterii
Fischingensi supellectile asservatur lamina, ma-
iori tabulae ligneae inclusa, ex argento, sicut. et
statua ex argento magnitudinis trium pedum cum
medio, etsi solum formam superioris hominis prae-
ferat, D. Iddae imaginem. repraesentantes. lidem
religiosi, ut. Christi fideles ad maiorem devotionem
erga S. Iddam magis ac magis incitare, longe late-
que dilatare valeant, imagines eiusdem sanctae aeri
incidi et. imprimi curaverunt, scalpro adeo felicis-
simo, ut ars et affectus in quibusdam in unum con-
spirent. et viz non de primatu contendant. Tot
autem. mumerantur formae et figurae diversae,
movae et veteres, talium imaginum, ut numerum
quadragenarium ascendant; huiusmodi autem
imagines maiores in folio et minores avidissime
desiderantur, non tantum α domesticis, sed. et pere-
grinis, quare singulis. annis aliquot. centuriae
distrahuntur. Sic et mercatores numismata. effi-
giem huius sanctae repraesentantia. ex metallo ar-
gento, imagines in pergameno pictas passim et in
copia. divendunt. Domini abbates asceterii Fischin-
gensis in litteris suis abbatialibus utuntur formula
sequenti : Nos Dei gratia NN. abbas monas erii
apud D. Iddam in Piscinis. In scutis fenestrali-
bus quae hinc inde donant, praeter monasterii et
suorum insignia, semper unum aut allerum myste-
rium S. Iddae repraesentari curant. Sic scutum
fenestrale abbatis Toannis Meylin. de anno. 1513
repraesentat. S. Iddam a mortuo lumen accipien-
tem, ipsum vero abbatem flexis genibus supplicem
coram D. Idda. Hoc scutum adhuc videre est in
valle S. Urbani in ecclesia. eiusdem sancti, quae
licet modo. sit. acatholica, scutum tamen hoc fene-
strale manet integrum. et illaesum. Habetur aliud
scutum Marci Schencklin primi abbatis post apo-
stasiam. anno 1542. Hoc repraesentat annulum a
corvo ablatum, a venatore inventum, praecipita-
tionem S. Iddae ex arce Toggenburgica, habitatio-
nem eiusdem sanctae in deserto, cervum praelu-
centem et ducentem D. Iddam ad nocturnas preces
Fischingam. Eadem vide in scuto fenestrali Ioan-
nis Rudolphi abbatis de anno 1554. Horum ante-
cessorum successores abbates exemplum sectantur.
Venerabilis autem conventus Fischingensis pro mi-
nore sigillo conventuali utitur. effigie D. Iddae.
Multi etiam. exteri, scribentes conventuali Fischin-
gensi inscriptionem epistulae ita formant : Adm.
revi NN. monasterii Fischingensis apud D. Id-
dam capitulari. mmo nec acatholici hac inscri-
tione nonnunquam uti verentur.
19." Confirmant cultum sanctae patronaenostrae
immemorialem. antiquissimae imagines a maiori-
bus nostris semper cum radiis et gloria circa. caput
pictae et sculptae, quemadmodum videre licet in
Vita a Patre Alberto a Bonstelter anno 1486, et pu-
llicis typis commissa ab ipso auctore, anno citato.
(*) Ex codice 8545 addendum est, p 46 ; Reservatur in
archivio nostro imago S. Iddae in habitu monastico sancti-
monialis,in altera manu rosarium, in altera baculum tenen-
tis, quae repraesentat mysterium eiusdem S.Iddae praelu-
cente cervo... Haec imago est coloribus delineata ad instar
illius, quae fuit reperta in breviario Constantiensi in maggo
folio, de mandato D. episcopi Hugonis de Landenberg im-
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
111
In hac enim. S. Idda cum candela a daemone ex- D
stincta repraesentatur. Vetustissima | Fischingae
asservatur. picta tabella S. Iddae cum cervo duode-
cim luminibus illustri, quae religiosam virginem ex
ordine S. Dominici exhibet flexis genibus D. Iddae
supplicem. Hanc tabellam. esse antiquissimam de-
monstrat peregrinus et prorsus ignotus S. Iddae
vestitus, similiter scriptura ob vetustatem. penitus
deleta. Scutum. fenestrale. perantiquum. a. mobili
domino Rudolpho Escher proconsule Tiguri, Ti-
guro adhue catholico, Fischingam. missum. circa
annum 1499, exhibel autem. S. Iddam lumen α
mortuo accipientem. Imago D. Iddae ex ligno scul-
pta ob antiquitatem asservata.Haec olim posita f uit
iuxta B. Virginem in altari proprii sacelli erecto
anno 1513. Reservatur adhuc in monasterio Fi-
schingensi parva quaedam ca mpanula ez aere, inte-
rius el exterius deaurata, cum qua olim in sacello
S. Iddae dabatur signum ad sacra facienda. Hanc
autem esse antiquissimam ipsae litterae scripturae
manubrio eiusdem campanulae impressae satis in-
dicant. Scriptura vero ita sonat germanice: S. Idda,
bid für die abgestorbene Seelen; S. Idda, ora pro
fidelibus defunctis. Ceterum. cum eliam. huius
campanulae usus excedat omnem hominum memo-
riam, valde probabile est. iam exstitisse ante 200
vel 300 annos vel ultra.
90. * Dum sacellum D. Iddae ab R. D. Placido
abbate anno. 1622 erectum, sed. anno 1704 die 24 nonnullae ad
aprilis iterum destructum est, in muri pariete su- antiquiora
per S. Idd , J ler: "ng r 4 tempora
per S. ae sacrum. sepulcrum, coemento. priu$ — videntur
raso, apparuit historia vitae S. Iddae in antiquis- — pertingere.
sima capella, quam albas Iacobus anno 1595 latio-
rem. fecit, coloribus repraesentata. Nimirum de-
sponsatio S. Iddae cum Henrico comite, annuli
inventio, e£ S. Iddae ex arce proiectio, inventio
S. Iddae in eremo, iter D. Iddae ad. nocturnas mo-
nachorum preces cervo lumen praeferente, accensio
cerei a mortuo. Et cum haec historia penicillo val-
de antiquo sit formata, abs quodam pictore Leo-
nardo Rüssi cive Wilense delineata est, anno 1704,
die 28 aprilis, ut posteritati recommendaretur, quae
ez prisco vestium habitu antiquitatem picturae fa-
cile diiudicabit. Pro certo enim habeo hanc pictu-
ram esse vel cum. ipsa vetere ca pella. depictam, vel
saltem. cum sepulcro anno 1496 exstructo factam.
Ceterum. quidam. 6 peregrinantibus infra. hanc
picturam nomen suum uro creta rubra appinzit
anno 1576 ; ex quo aliqualiter antiquitas huius
picturae elucet (*).
$ VIII. De festo beatae lddae
extra monasterium Fischin-
gense.
91. * Primo placuit Altissimo devotam famulam — Indictum est
suam Iddam per famam sanctitatis magis ac magis
e quibus
S. Iddae
de , , fetum in
gloriosam reddere, et lucer nam hanc in aureo eccle- τ κοϊεδίαο
siae candelabro per prodigia sublimem extollere, ut — Constan-
luceret. omnibus, '
Cum ergo fama sanctitatis et miraculorum divae
Tddae in omnem late regionem eviret, Rt. domnus
Ordinarius decrevit, ut eius memoria publico cultu
presso per Erhardum Radtold, Augustae Vindelicorum
anno 1499. Hoc breviarium R. F. Iudocus Hessi professus
jn Ittingen Ordinis Carthusiani dono dedit parochiae Win-
terthurensi anno 1511 adhue catholicae, et licet modo
sit acatholica, tamen hoc breviarium adhuc ibidem asser-
vatur cum praedicta imagine in bibliotheca.
coleretur
qui in magna mundi domo sunt. tiensis missali
A. coleretur per totum episcop
C
et breviario.
112 ἢ
atum Constantiensem qut
ob amplitudinem. suam regno potius, μὲ quidam
loquuntur, quam dioecesi similior est, et plus quam
ducentis milliaribus germanicis, mille italicis cir-
cumscribitur, nec unam aut alteram sub se conti-
net. civitatem, sed. aliquot provincias, Helvetiam,
Sueviam, Brisgoiam, Wittenbergam, Her idi
Algoiam, etc. Celebratur. ergo festum D. Iddae ac
diem 3 novembris ex ordinatione domini Ordinarit
in toto hoc episcopatu per modum commemoratione
tam in inissa quam in horis canonicis, de communi
nec virginis nec martyris; e quidem ab antiquis-
simo tempore, teste reverendissimo et slustrissimo
D. Ioanne Georgio, episcopo Constantiensi in prae-
fatione missalis Constantiensis sud auctoritate et
iussu editi anno 1603, in qua inter alia sic loquitur:
Ceterum clero. Dei benignitate iam aliqua ex
parte ad romanum ritum. exculto el informato,
breviarium prelo commissum οἱ feliciter supe-
rioribus annis absolutum fuit, in quo sane ad
vivum omnia quae in romano breviario iussu PiiV
pontificis maximi edito continentur, et nihilomi-
nus peculiarium nostrae eeclesiae Constantiensis
sanctorum patronorum officia iuxta. antiquissi-
mum usum dioecesis Constantiensis, ne quippiam
iure desiderari posset, inserta fuerunt. Ad ean-
dem formam, quod sanetissimo Domino Clementi
probaretur et sacri concilii Tridentini decretis in
continuatione sessionis vigesimae quintae con-
grueret, non solum divinorum officiorum diurnum
sed et novum missale revocare statuit. Verum
morte praeventus, in successorem quod operi
deest transmisit. Nos igitur vestigia antecessoris
nostri insistentes, et opus multo maxime sanctum
ac necessarium ad finem optatum perducere cu-
pientes, missale hoc ad usum romanum, quod per
propria huius nostri episcopatus fieri potuil exa-
clum, conformatum prelo mandari iussimus,
idque pro cura nobis commissa quantum teneba-
mur, et ratio temporis postulare videbatur, cura-
vimus, ut unde ommis religio et divinus cultus
sumpsit exordium, Romanam Ecclesiam dicimus,
ad eius petrae soliditatem summo studio revoca-
remus, et ita quidem, ut tamen proprias et pecu-
liares sanctorum patronorum nostrorum missas,
sicut jam dielum est, pro recepta et a summis
pontifieibus approbata consuetudine minime in-
termittendas censuerimus. Hactenus nominatus
episcopus.
99. « Vide etiam breviarium Constantiense ez
decreto. rev il^! domini principis Andreae ab
Austria, S. R. E. cardinalis titulo Mariae Novae
diaconi, episcopi Bririnensis et Constantiensis,
anno 1599 editum, ubi festus dies S. Iddae ad. diem
3 novembris assignatur. Idem. etiam. R. D. episco-
pus in praefatione ad. diclum breviarium inter alia
ita. loquitur : Breviarium nostrae dioecesis Con-
stantiensis non sine gravissimis sumptibus exeudi
fecimus, idque absolute romanum reddidimus,
praeterquam quod officia divorum tutelarium
dioecesis. nostrae Constantiensis debitis locis
intersuerimus, ita ut deinceps maximus mini-
musque vestrum sine difficultate rite et romane
pensum colidianae suae precationis possit im-
plere. Jdem confirmat rev" et ill D. Rudolphus
Marquardus episcopus Constantiensis in suo attes-
Eu de anno 1692 die 23 februarii sequentibus
dus ee d
aliorum. sanetorum ONE br a x m
proce ἘΞ ἘῚ τοις jetius sanetae
recolitur memoria. Him abre ones
. c em decreto rev" illi
DE SANCTA IDDA VIDUA.
D. principis Andreae αἱ mia
S. Iddae publico breviario et missali anno 1599
insertus usque ad hodiernum diem praedicto modo
ab omnibus domno episcopo Constantiensi subiectis
celebratur.
93. * In Suevia, in arce Kirchberg, in. qua
S. Iddae oriunda, magno cum accursu fidelium οἱ
nobilium, festum eius ad diem 3 novembris sollemnis-
sime,tam inforo quam in choro, peragitur. Similiter
in. toto territorio et districtu Kirchbergensi, etiam
locis attinentibus, Wibligensi monasterio Ordinis
S. Benedicti, in parochia Reglisweiler et arce Orsen-
hausen, etc., ez praecepto et. decreto irrevocabili de
anno 1600 die 19 februarii domini Ordinarii em.car-
dinalis ab Austria episcopi Constantiensis, ab utri-
usque sexus fidelibus praesentibus et futuris festum
S. Iddae ad diem 3 novembris tam in choro quam
in foro singulis quibusque annis sollemniter celebra-
tur. Verba diplomatis sunt :Quapropter, implorato
sanctissimae Trinitatis nomine, perpetua et irre-
vocabili constitutione decernimus, ordinamus et
instituimus ae mandamus, ut festus dies sanetae
Tddae, quae erit 3 dies mensis novembris, deinceps
perpetuis temporibus in toto territorio et districtu
comitatus Kirchbergensis, etiam in locis attinen-
tibus, Wibligensi monasterio, in parochia Reglis-
weller el. arce Orsenhausen, ab utriusque sexus
Christi fidelibus praesentibus et posteris in choro
et foro singulis quibusque annis sollemniter cele-
bretur. In quorum fidem et testimonium praemis-
sorum litteras praesentes inde fieri sigilliquenostri
pontificalis iussimus et fecimus appensione com-
muniri. Datum Constantiae, in aula sive palatio
nostro episcopali, anno 1600, die vero 19 mensis
februarii, indictione XIII. — Zn Helvetia, in. land-
graviatu Turgoiae cantonibus subiecto festum san-
ctae patronae Iddae ad diem. 3 novembris tam in
choro quam in foro ab utriusque sexus fidelibus
praesentibus et futuris sollemniter celebratur in toto
baronatu. Tannegensi et in huius parochiis, nimi-
rum. in. parochia. Syrnach, Bichellsee, Tusnang,
Augia, Bettwisen. Celebratur itidem, tam in choro
quam in foro, festum S. Iddae ad diem 3 novembris
in. toto dominio Lommensi, similiter in. toto terri-
torio. Spiegellbergensi. In territorio. illustrissimo
qrincipi Sangallensi. subiecto celebratur. festum
sanctae patronae Yddae. In. celeberrimo monasterii
Maggenaw. sacrimonialium Ordinis Cisterciensis,
sub. vitu duplici, et quidem iam ab antiquo et ab
immemoriali tempore. In venerabili monasterio
apud B. V. Mariam Angelorum, saerimonialium
ordinis S. Francisci, sub ritu duplici iam ab anti-
quo. In eodem territorio illustrissimo principi San-
gallensi subiecto die 3 novembris in honorem san-
clae patronae nostrae Iddae ferias agunt. Vallis
seu silva fratrum, pagus Schünaw inferior, voglia.
Buemberg, vogtia. Einstall, villa Schünaw superior,
villa Reuthi, villa Oberblaicken, villa Eisgatten, villa
Sehlattberg, villa. Buechhorn, pagus Wallenweill,
viculus. Móricken, Herderen, pagus. Bueswyll. In
cantone Vramiensi Helvetiae in quodam loco, vulgo
Baunen, ubi pactum. helveticum. initium sumpsit,
exstat. sacellum. filiale parochiae Seedorffensis. in
honorem S. Yddat exstructum, et tribus altaribus
ornatum. Incolae illius loci festum S. Iddae die
Snovembris sollemnissime in choro et foro celebrant.
Ad hoc autem sacellum per totum anni tempus est
satis frequens Vramiensium et Schwitensium pere-
grinatio voti causa, multaeque fiunt. virtutes. per
intercessionem sanctae patronae nostrae ]ddae ;
prae ceteris vero inde medicinam referunt morta-
les aegri,qui dentibus, tussi et febri laborant. Primi
huius
ab Austria dies festus D
Cultus
S. Iddae in
arce Kirch.
bergensi et
locis vicinis,
Α
S. Iddam
coluerunt et
ceteri. Helve-
tiae tractus,
C
*t in. Italia
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
huius sacri sacelli initium ob antiquitatem penitus
ignoratur: licel. circa. annum | 1580. a. torrentis
inundatione media. illius pars fuerit. absumpta,
brevi tamen fuit restaurata et ampliata. Post quin-
quaginta. annos, denuo a fluvii inundatione fuit
penitus ablatum ; quare incolae in tutiore loco, in
quo modo visitur, cum tribus altaribus et non igno-
bili pennicillo exornatum aedificarunt. Imago
S. Iddae ez ligno sculpta et in maiori altari posita
ob faciei amabilitatem spectatores mire ad. devotio-
nem excitare solet. In parochia Lommensi, landgra-
viatus Turgoici, erectum est sacellum et altare per-
pulchrum in honorem S. Iddae, in. quo. Christi
fideles. D. Tddam pie et. religiose venerantur, fre-
quenterque sacra fiunt. Celebrant. festum sanctae
patronae nostrae Iddae, ad diem 3 novembris, tam
in choro quam in foro, sacrimoniales monasterii
Wunnenstein, tertii Ordinis S. Francisci, in cantone
Helvetiae Abbatiscellano, e& quidem. cum consensu
sui R. domini Visitatoris D. Conradi Ferdinandi
Geist, suffraganel et vicarii generalis domini epi-
scopi Constantiensis. In celeberrimis monasteriis
Murensi Helvetiae, nec non Engelbergensi, utroque
Ordinis S. Benedicti, ad diem 3 novembris, festum
S. Iddae per modum com memorationis cum lectione
duodecima in matutinis celebratur.
ΙΧ. De reliquis signis cultus
S. Iddae adhibiti.
94." Tn praecedentibus assignavimusloca in qui-
bus festum sanctae patronae nostrae Iddae in misse
et divinis officiis celebratur ; nec tamen desunt loca
alia quam plurima, in. quibus S. Idda «a Christi
fidelibus pie colitur et honoratur. In Helvetia, can-
tone Lucernensi, in oppido Malters dicto, exstat
capella S. Iddae sacra, in qua D. Idda propitia
est, οἱ magna. populi veneratione colitur, et variis
frequentatur peregrinis, multaeque per intercessio-
nem D.Iddae fiunt virtutes, ac pro more quasi
invaluit, ut cephalia. laborantes iconem. aliquam
S. Iddae capitibus suis admoveant, perque id sae-
pius liberentur. In landgraviatu T'oggio, illustris-
simo principi Sangallensi subiecto, exstat sacellum
Müllenreuthi dictum, spectans ad. parochiam
Mosnang, et S. Iosepho quidem sacrum, ubi per
anni tempora saepius divina peraguntur officia, in
altaris tamen latere posita est imago D. Iddae ex
ligno sculpta, quam Christi fideles pie colunt, et in
suis necessitatibus devote invocant, quod. testantur
voliva ex cera. ab iisdem. appensa. In. eodem land-
graviatu exstat ecclesia Gáwill, filialisquidem pa-
rochiae Kirchberg, ubi in altari D. Iddae imago
picta visitur et α Christi fidelibus religiose colitur.
Nec mirum. D. Iddam in. hac ecclesia. a fidelibus
honorari, nam et ipsa, tempore quo virit cum co-
mite marito in arce. Toggenburgica, saepius hanc
ecclesiam, utpote arci Toggenburgicae vicinam εἰ
proximam, religiose visitavit el divinis officiis inter-
fuit. Per totam dioecesim Constantiensem ecclesiae,
sacella, altaria in honorem D. Iddae abs R. D.Ordi-
nario sollemniter consecrantur, statuae ez ligno vel
imagines pictae huius sanctae in altaribus vel eccle-
siis collocantur, sicut et in aliis dioecesibus vicinis,
immo dissitis ; similiter D. Iddae imagines in viis
et plateis erectae vel in domibus forinsecus pictae
videntur. Quam plurimae etiam familiae, mazime
in Helvetia. et. Suevia, S. Iddae imagines. intra
domos suas affigunt, et ut patronam domesticam
pie venerantur.
95. * Derotio erga S. Iddam etiam apud Italos,
Novembris Tomus 11.
113
mazime apud Laudenses in Insubria. exoriri vide-
tur. Nam illustrissimus D. Bartholomaeus Menat-
tus, episcopus Laudensis et nuntius olim aposto-
licus. apud. Helvetos, singulari. devotione erga
S. Iddam affectus, cultum | eius. etiam. in. sua
dioecesi et vicinia dilatare et. propagare statuit:
quare per Udalricum Uttenberger, Lucernae cano-
nicum et commissarium episcopalem, petiit a me Vi-
tas, imagines, numismata huius sanctae. Devotae
huic petitioni satisfacturus, misi eidem. sex libellos
de Vita S. Iddae, aliquot imagines et sez numis-
mata. metallina. Qui ad. accepta in hunc modum
respondit :
Rme Pater, domine colendissime. Oblata mu-
nera imaginum, numismatum ac libellorum ad-
mirabilis Vitae S. Iddae, quae, ex ordine Re Pa-
ternitatis vestrae, ad me transmissa sunt a domno
canonico Nicolao Udalrico Uttenberger, acceptis-
sima pervenerunt, non modo in satisfactionem
propriae meae devotionis erga tantam patronam,
verum etiam ut eius cultum facilius extendere
possim in hae civitate et dioecesi; quod quidem
futurum spero, eum nobilis vir huius meae civi-
tatis,in grati animi argumentum pro gratia
impetrata, eiusdem Vitam italice in lucem edere
voverit. Quare etiam pro maiori eius notitia οἱ
instructione suggeram invisere quid de eadem
saneta malrona ill"* nuntius Scottus, olim in
Helvetia legatus apostolicus, [in Helvetia] pro-
fana et sacra. Ego vero interea amicissimas
gratias refero rm Paternitati vestrae, quae tam
libenti animo mihi complaeuit, et si quid ulterius
repromere valeam, totum eiusdem mandatis ex-
hibeo, manens semper futurus
puse Paternitatis vestrae studiosissimus
ex corde
BanrTHOLOMAEUS, episcopus Laudensis.,
Laudae, 7 decembr. 1697.
Acceptis hisce litteris, scire gestiens num nobilis
ille, cuius mentio in litleris, opus suum de S. Idda
lingua. italica perfecerit ; quare. post tres annos
ill" domino Menatto de hac re iterum scripsi; qui
vicissim sequentibus respondit :
Nobilis ille vir huius civitatis, qui in grati animi
argumentum pro gratia impetrata, jam decreve-
rat in lucem edere italica lingua Vitam mirabilem
sanctae matronae Iddae, adhue opus non perfecit,
utpote aliis publicis curis p raepeditus, praeser-
tim hisce temporibus tam periculosis nostrae
Insubriae. Hoc scio, multas in scriptis implevit
paginas eleganti et erudito stilo, et statim. ac
vacuus erit, expediet quod superest perficiendum.
Postquam autem fuerit typis eusum, satisfaciam
petitionibus et mandatis re Paternitatis vestrae
eo libentius, quo liberaliores ipsa offert suae stu-
diosae voluntatis effectus erga me. Cui propterea
singulares referens gratias, maneo semper futurus
fune Paternitatis vestrae studiosissimus
ex corde servus,
BARTHOLOMAEUS, episcopus Laudensis.
Laudae, 1 aprilis 1701.
Fit haec de celebratione et cultu sanctae patronae
nostrae lddae, praeter dubium quin. aliis adhuc
locis colatur; quia tamen nobis necdum constat,
dicta pro argumento tituli probando sufficiant.
dioecesis
Laudensis
96. * Silentio hic non praetereundum factum — Anno 1705,
pU dl" D. Vincenti Pichii ex marchionibus
Albineae et comitibus Reschii, archiepiscopi Lao-
15 diceae,
Vincentius
Pichius,
114
diceae, nuntii apostolici α Clemente XI ad Hel-
velos missi, qui, anno 1705 die 12 maii, ez Lommis
venit Fischingam, die vero 14 eiusdem, sumpto
prandio, cum toto comitatu montem S.Iddae ascen-
dit, ibidemque adhuc rudera arcis Toggenburgicae,
ab. Abbatiscellanis olim dirutae, quamque D. Idda
aliquot incoluit annis, et ez qua innocenter proiecta.
fuerat, suismet oculis spectavit, specialemque devo-
tionis affectum erga sanctam hanc monstravit : qui
in tremendo missae sacrificio de eadem commemo-
ravit. Domini vero officiales eiusdem illustrissimi
principis albo confraternitatis eiusdem. sanctae
getiere inscribi, nimirum admodum reverendus et
raenobilis dominus Odoardus Antonius Poliferus,
secretarius, et dominus Bartholomaeus .Bonnova,
aulae praefectus (*).
$ X. De miraculis et sanetitate
S. Iddae.
97. * Miracula et plurima beneficia ab omnipo-
tente Deo, intercessione sanctae patronae nostrae
Iddae, petentibus concedi testantur unanimi con-
sensu lam veleres quam moderni scriptores Vitae
S. Iddae. P. Albertus a Bonstetten testatur sacrum
D. Iddae sepulcrum. clarere miraculis, quorum
aliqua refert, et hoc a plurimis visitari et coli ; ita
in sua. Legenda de anno 1486. Venerabilis et ezi-
mius P. Canisius in sua. historia. de anno 1590 :
Paucis, inquit, recensemus Ὁ. Iddae miracula
innegabilia : haec enim causa sunt, ob quam sa-
crum beatae Iddae sepulcrum usque ad hodier-
num diem a multis invisitur et honoratur, ac ipsa
experientia habetur Deum, ob merita. D. Iddae,
Christi fidelibus varia elargiri beneficia, immo eos
a diversis liberare languoribus et in suis petitioni-
bus facile exaudiri. P. Henricus Murer, post ali-
qua enarrata miracula, sic. concludit in. Vita
D. Iddae, fol. 298 : Sufficiant miracula enumerata :
et plura recensere supervacaneum foret, nam
horum veritas omnibus est adeo manifesta, ut
nullus D. Iddae sanctitatem in dubium revocare
valeat. Prae omnibus autem maternam et bene-
ficam opem aecipiunt a B. Idda ii qui spectris
se infestatos, aut gravi cephalia, aut lepra se eru-
ciatos sentiunt. Similia habent et. alii scriptores,
quos vide, si placet, mavime P. Buccelinum, qui in
Constantia sua Rhenana ad. annum 1184 de obitu
S. Iddae ita loquitur : S. Idda, comitissa, monialis
Fisehingae, in caelos recipitur, ut inde potentius
fidelium devotioni patrocinetur ; usque hodie rite
invocata et honorata prodigiose in omni necessi-
late opitulatur. P. Basilius Finck de miraculis
D. Iddae ita loquitur : In religiosa vitae austeri-
tate ad extremum usque spiritum perseverans et
multis adhue in vita, pluribusque post mortem co-
ruscans prodigiis. 4d finem: Patrona de facto
est eorum qui orci patiuntur divexationes. T'an-
dem concludit : Mortua quiescit perennantibus
miraeulis. Pro confirmando mostro titulo testi-
monium omni exceptione maius est breviarium epi-
Miraculis
coruscasse
S. Iddam.
asserunt
scriptores
multi,
(ἢ Haec ex codice n.8545 p. 34, addantur : Ex pervetustis
Ianuscriptis Vitoduro nobis communicatis, habemus iam
ante apostasiam processiones Vitoduro, vulgo Winterthur,
Fischingam ad D. Iddam fuisse institutas. Tunc nempe est
annum 1509 et 1510 cum ex more cives novae urbis Vito-
duri, qui hueusque collegiatam ecclesiam veteris Vitoduri
tamquam suam frequentaverant, non pridem antea pro-
priam parochiam in hae urbe ad S, Albanum obtinuissent,
coeperunt etiam. suam superstitionem plurimum augere,
Sacras quoque reliquias conquirere, conceptis variis votis
et peregrinationibus ad sanctos Dei Berenbergam, ad prae-
DE SANCTA IDDA VIDUA.
scopale Constantiense, quod. in festo S. Iddae in D
lectione nona inter alia ita habet. : Cuius sanctita-
tem Deus miraculis lestatam esse voluit. Quis
autem fuerit tantae audaciae, ut praesumat asserere
R. domnum Ordinarium haec absque praemissa
et authentica. inquisitione publicis clericorum. bre-
viariis inseruisse? Accedit | aliud. testimonium
R. D. Ordinarii cardinalis Andreae αὖ Austria,
episcopi Constantiensis, in. decreto suo de anno
1600 supra citato; inter alia. enim sic loquitur:
S. ]dda defuncta in Fisehingen miraculis co-
ruscavit. Sic illustrissimus dominus Ranutius
Scottus, olim apud Helvetos muntius apostolicus, in
sua. Helvetia. profana et sacra, ifa seribit : Mori
questa sancta ἃ di 9 settembre del 1100, et ivi
sepelita e per li grandi miracoli operati in essa da
Dio. Nec praetereundum est martyrologium, ger-
manico in idiomate anno 1599 Dilingae typis
cusum, quod brevi enarratione Vitae D. Iddae
hanc annectit clausulam : Fischingae, apud D. Ni-
colai altare sepulta miraculis claret. T'estimo-
nium. efficax pro confirmatione miraculorum. et
virtutum D. Iddae desumi potest ex. antiquissimo
monasterii proprio.
98." Asservatur in monasterio Fischingensi anti-
qua tabella lignea, in qua quaedam miracula anno-
tantur intercessione D. Iddae facta ; haec autem a
maioribus nostris ut. indubitata ad nos pervene-
runt, mazime cum per notarios et iuratos, iussu
Christophori abbatis anno 1580, iterum examinata,
ut authentica. sunt. inventa et. approbata. Sacrum
D. Iddae sepulerum anno 1496 ab Henrico abbate,
ut supra audivimus, erectum, authenticum probat
testimonium miraculorum et beneficiorum accepto-
rum ; ni enim. Christi fideles per D. Iddae merita
frequentiora. impetrarent. beneficia, peregrinantes
ad sacrum hune tumulum, tamquam ad commune
asylum miserorum. et languentium, mec in tanto
affluerent numero, nec devotio erga hanc sanctam
magis ac magis in. fidelium. mentibus. augeretur.
Ex incremento enim. devotionis merito concluditur
impetratio beneficiorum. Probant etiam huiusmodi
miracula et. beneficia varia anathemata. votiva ex
cera in sacello D. Iddae hinc inde in magno numero
appensa, quaeque magis ac magis multiplicantur.
Fit cum devotis Christi fidelibus longe lateque certis-
sime constet, plurima a Deo per intercessionem
D. Iddae impetrari beneficia, nulla amplius a reli-
giosis Fischingensibus notantur vel ezaminantur,
licet patres. confessarii. huiusmodi innumera. re-
ferre οἱ recensere. valerent. Ceterum. patronam
nostram lddam non tantum. Fischingae, sed et in
Bauuen, in. Malters, aliisque locis, esse propitiam
et prodigiosum supra iam annotavimus. Tot etiam
pro confirmanda hac materia. in testes vocari pos-
sent, quot. ad. invocationem sanctae matronae no-
strae Iddae im suis petitionibus sunt exaudili,
quorum multitudo excessivum. plane componeret
numerum.
99. * Quod sanctitatem divae Iddae attinet, proba-
tur haec. Cum D. ldda sanctissimam | duzerit
vitam in lerris, magnum suae sanctitatis nomen et
posituram Emberach, et ad suam dominam Fiscehingam
apud Matrem Dei in Augia. Auetor horum manuscriptorum
fuit Laurentius Bosshardus, ecclesiae collegiatae ad B. Ia-
cobum in Monte saneto prope Vitodurum canonicus. Haec
autem scripsit iam factus apostata, qui in apostasia perse-
verans mortuus est anno 1530. Berenberg erat monaste-
rium sub tertia regula S. Franeisei, prope castrum Alten-
wulfflingen anno 1360a comitibus Kyburgensibus fundatum.
Emberach erat ecclesia collegiata habens praepositum,
sexdecim canonicos et sex capellanos,
odorem
E
quod etiam.
elucet ἐα
concursu
fidelium.
S. Iddae
sanctitatem
gravissimi
viri
laudibus
extollunt,
vonfir-
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
odorem apud posteros reliquit suavissimum ; quare
sanctitatis eius fama. statim longe lateque percre-
buit, Christi fideles ad. eius cultum mon tantum
privatum, sed et. publicum, immo et. ecclesiasticum
promovit. Eit cum nemo illius gloriam et beatitudi-
nem in dubium vocaverit, eius imagines et statuae
ium a maioribus nostris cum radiis et gloria circa
caput semper. et ubique pictae εἰ sculptae sunt, ut
praecedente arliculo in. antiquissimis imaginibus
observare licel. Plures quidem. et magnos sanctos
nominat dioecesis Constantiensis; inter quos tamen
non minima numeratur et. colitur sancta patrona
nostra Idda, cuius sanctitas tantum invaluit, ut ab
utriusque sexus hominibus sancta mater. Idda. et
gatrona ab immemoriali tempore vocetur et deprae-
dicetur, et pro tali ubique devotissime colatur.
Quare absque scandalo maaimo non tantum pio-
rum. fidelium, sed. et haereticorum, quibus, pro
dolor, Helvetia abundat, nomen sanctitatis eius in
dubium amplius vocari non potest ; sicque magna
haec sancta voce populi ac voce Dei ad exemplum
quorundam aliorum. sanctorum iam ab antiquo
canonizata est. Ceterum. quod. sanctitas sanctae
patronae nostrae Iddae nec Sedem apostolicam
lateat, immo et eiusdem saltem approbet et. Christi
fideles ad. huius sanctae venerationem. et. cultum
excilet, dicemus infra. Non. desunt etiam gravis-
simi viri, et pietate et doctrina conspicui, omnique
exceptione maiores, qui sanctitatem D. Iddae miris
laudibus et encomiis depraedicant. Nam illustris-
simus monasterii Einsidlensis decanus. P. Alber-
tus a. Bonstetten D. Iddam sequentibus extollit elo-
giis de anno 1481 : Mira Divinitatis speculatrix,
sectatrix omnium virtutum, regula puritatis, spe-
culum verecundiae viduarum decor, honor fe-
minei sexus, auctrix religionis, corona nobilitatis,
bonorum operum plena, septimum caelorum fir-
mamentum, in ecclesia Dei lucens et miraculis
clarescens. A. dominus Balthasarus Wuoher,
episcopus Ascalonensis, illustrissimi principis do-
mini episcopi Constantiensis suffraganeus, vir
motae doctrinae et apud. posteros nomen sanctitatis
relinquens, iam. ante centum octodecim. annos,
nempe anno 1582, die 14 novembris, in. litteris ad
sanctissimum D. Gregorium Papam XIII datis e
monasterio Vinearum, Ordinis S. P. Benedicti,
inter alia testatus est. super sanctitate S. Iddae, ut
supra diximus, et etiam in summario num. 14 ha-
betur. Eminentissimus D. Andreas, S. R. E. car-
dinalis et episcopus, pro sanctitate D. Iddae clarum
dat testimonium in suo. decreto de anno 1600, die
19 februarii, supra citato. In illo enim decreto pro-
batur ex sacra. seriptura invocationem. sanctorum
esse sanctam, salubrem et utilem ; postea. hisce con-
cludit verbis : Haec, ut de aliis vera sunt san-
ctis, sic vera proeul dubio sunt deS. Idda ex domo
et familia comitum de Kirchberg oriunda, qua e
ante quingentos et quindecim. annos innocenter
vitam toleravit suam, defuncta in Fischingen,
monasterium in Turgoia est, sepulta miraculis
coruscavit, ideoque ibidem loci quotquot annis
sollemnibus sacris culta est. Et post pauca : Nos
pietate plenae petitioni non potuimus non an-
nuere, utpote quae ad Dei imprimis gloriam ce-
deret, et S. Iddae multis nominibus in patria
praesertim debitum honorem, denique in populi
eliam, si haec patrona bonis recordationibus,
precibus publicis piisque et sollemnibus institutis
coleretur, insignem — utilitatem. Ecce a tanto
sanctae romanae Ecclesiae antistite clarum san-
ctitatis D. Iddae testimonium.
30." Non est silentio praetereundum quod P. Buc-
115
celinus, monachus Weingartensis supra citatus, in
variis suis opusculis pro sanctitate D. Iddae affert.
In Constantia Rhenana, ad annum 1172, ita loqui-
tur : Illustrissima et admirabilis sane stella
dioecesim (Constantiensem) magno splendore et
gloria implet sancta Idda, Henrici comitis Tog-
genburgi nuper coniux, nata comitissa de Kirch-
berg, mulier sanctissima. 4d annum 1176 :
Persuasa monialium Fischingensium Ordinis D.
Benedieti precibus eo se transfert, eucullum am-
plexa, arcta lamen conclusa cellula angelicam
plane instituens vitae rationem, locumque illum
ceteroquin sanctissimum multo reddit illustrio-
rem. Ad amnum 1184 : Sub hoc fere tempus
stella lucidissima dioeceseos nostrae, sancta Idda
in caelos recipitur, ut inde potentius fidelium
devotioni patrocinetur, quibus usque hodie rite
invocata et honorata prodigiose in omni necessi
tate opitulatur. Hactenus ita loquitur in Con-
stantia Rhenana. Jn Germania vero sacra, typis
edita 1655, pro altera, verbo Fischingen inter alia
sic habet : S. Idda, eiusdem loei Deique sancti-
monialis, miraeulorum gloria dum viveret et a
morte illustrissima colitur. Im Menologio Benedi-
ctino suo, anno 1656 in lucem dato, ad diem 3 no-
vembris : In Helvetia, in monasterio Fischingensi
S. Iddae viduae, comitissae Doggenburgicae,
virtutibus et miraculis clarissimae. Hactenus
P. Buccelinus, pietate et doctrina nominatissimus.
Famam sanctitatis divae Iddae acerrime propu-
gnabunt omnes fratres et. sorores albo confraterni-
latis eiusdem. sanctae inscripti, quorum ab anno
institutionis 1580 usque ad hodiernum 1704 diem
5 aprilis, numerantur 6012, nimirum in Deo iam
requiescentium 2809, virorum autem, clericorum,
regularium et saecularium utriusque serus 3203.
Tnclila autem. haec confraternitas in honorem et
sub patrocinio D. Iddae initium sumpsit in celeber-
rimo monasterio Fischingensi anno 1580, sub Chri-
stophoro abbate, ac 27 iunii anni eiusdem confir-
mata. est ab eminentissimo principe ac cardinali
S. R. E. Marco Sittico, archiepiscopo Salisburgensi
et episcopo Constantiensi, postea vero anno 1617 a
Paulo V, pontifice mawimo, praeclaris indulgentiis
exornata est. Omni studio sanctitatem D. Iddae
defendet, praeter alias dioeceses, amplissimus epi-
scopatus Constantiensis, qui D.Iddam a multis iam
saeculis ut notam et indubiam sanctam coluit. Sin-
gulis etiam annis passim in hoc episcopatu parochi
et curatores festum huius sanctae ad diem 3 novem-
bris Christi fidelibus ez cathedris denuntiant. Sta-
bunt pro sanctitate divae Iddae episcopi, praesules
et abbates,omnes scriptores Vitae huius beatae,qui
decretis et scriptis suis D. Iddam ut magnam et
quidem admirabilem sanctam toti mundo deprae-
dicant.
31. 4 Pro coronide appono litanias de S. Idda
quas piissimus antecessor meus Ioachimus abbas,
vir magnae pietatis, ea doctrinalibus Κι. P. Canisii
S. I. in Vitam. eiusdem. sanctae deprompsit, et
iterato cum licentia superiorum in lucem dedit, ex
quibus sanctitas divae Iddae facile elucet.
Litaniae de sancta matrona Idda, cum
facultate superiorum in lucem editae in. venera-
bili monasterio Einsidlensi B. M. Virginis, anno
1661.
Kyrie eleison. — S. Maria, ora pro nobis.
Sancta mater Idda, ora pro nobis.
S. Idda, famula Christi devotissima.
S. Idda, exemplar Deum vere amantium.
S. Idda, decus et honor nobilitatis christianae.
S. Idda,
mantque
scriptores
ac testatur
tum recitatio
litaniarum,
116
A S.ldda, ante thorum virgo casta οἱ pura.
S. Idda, casti coniugii sponsa fidelis.
S. dda, apostolicum viduitatis speculum.
S. Idda, turtur gemens.
S. Idda, stella in medio nebulae lucens. —
S. Idda, pompae huius saeculi contemplrix.
S. Idda, sacrae solitudinis amatrix..
S. Tdda, speculum patientiae christianae.
S. Idda, victrix daemonum fortissima.
S. Idda, amatrix paupertatis. Ν
S. Idda, confraternitatis tuae patrona gratiosa.
S. [dda, consolatrix afflictorum.
S. Jdda, refugium pauperum.
G. Idda, amore Dei succensa. —
S. Idda, patriae nostrae patrona specialissima.
S, Idda, mater et patrona nostra carissima.
Agnus Dei. — Ora pro nobis...
Oratio, R. P. Canisii in. Vita eius. Omnipotens
sempiterne Deus, qui mirabilis et potens es in san-
elis tuis, atque in fideli famula tua. Idda magna
B operari dignatus es, maiestatem tuam supplices
exoramus ut spiritum eius, quo tibi servivit, in cor-
dibus nostris accendas et sanctam eius interces-
sionem ad instaurationem corporis et animae
nobis prodesse concedas, ut nos a satana et omni
malo custodias, ac in vera fide et omni bono
confirmare propitius ac solidare digneris. Per
Dominum.
tuminstitutio — 99. In testimonium sanctitatis suae patronae
confraterni- adducunt etiam. Fischingenses conf raternitatem
tatis sub eiu8. i stitutam sub nomine S. Tddae. De qua haec legun-
nome. — (v. jn documentis transmissis a Patre. Chardon.
* Haec confraternitas circa annum 1580 initium
sumpsit im ecclesia. ac monasterio Fischingensi,
confirmata est 27 iunii eiusdem anni ab eminentis-
simo principe et. cardinali S. R. E. Marco Sittico,
archiepiscopo Salisburgensi et. episcopo Constan-
tiensi. Potissima causa fuit V. P. Petrus Canisius
e Socielate lesu qui in omnem D. Iddae cultum
intentus, non. tantum. laboravit, ut in. honorem
S. Jüdae confraternitas aliqua. erigeretur, verum
etiam ipse verbis et factis eidem congregationi inter
primos nomen suwm inscribi curavit. Postea hanc
ipsam. inclitam confraternitatem. anno 1617 Pau-
lus V, pontifez. maximus, praeclaris indulgentiis
exornavit. Meminit etiam. de hac confraternitate
gloriosissimae sanctae Iddae im suis lilleris ad
Gregorium X11I, 1582, reverendissimus dominus
Balthasar, episcopus Ascalonensis, suffraganeus
Constantiensis, ut habetur quaestione secunda fol. 5
(scilicet quae supra. dedimus mum. 10), et iterum
per totam quaestionem decimam (nempe quae tra-
dentur infra num. 35), plura de incremento huius
confraternitatis memorantur.
$ XI. De labore impenso pro
elevatione cultus S. Iddae.
Füchin- 33. * Circa annum 1606, illustrissimus et It, ab-
ps wt — bas et princeps ad S. Galli Bernardus R. P. Iodo
omae ii ofes. ὃ
dae dut cum Aiefer monasterii San-Gallensis professorem,
Ds studiorum causa, Romam misit. Is ex commissione
s.lidae, δὴ Jt. domini plurimum laborabat, ut officium seu
primonon proprium de S. Idda. saltem ia Fischi
i pro abbatia Fischin-
gensi a Sacra Ttituum Congregatione approbaretur.
et licentia celebrandi eius festum, prout ab anti. Ἢ
consuevit, concederetur. Quare cum. propterea diu
ab eodem eminentissimus cardinalis Bellarminus
fuisset. informatus, hoc responsum tulit : cum in
DE SANCTA IDDA VIDUA.
martyrologio de ea sancta nihil reperiatur, et Con- D
gregationi de eiusdem vitae historia. nihil constet,
Congregationem non libenter approbare huiusmodi,
de quibus plene informata non sit, adeoque nisi
aliquid amplius doceatur difficulter adductum iri
Congregationem ut vitae historias approbet ; sed bene
licere. patribus Frischingensibus recitare de illa
sancta officium. commune, idque aiebat pro suo
facere posse patres illos, quia. difficultas hic non
est tam in sancta ipsa, quam. in eius vitae historia.
Haec cum anno 1610, 10 octobris, Fischingam scri-
berentur, et adderetur, si reverendus abbas aliquan-
tulas pro honore lantae sanctae expensas facere
vellet, negotium per commissionem a Congregatione
cardinalium factam facile confici posse, praeterlabi
occasionem tam. optatam praetermisit R. D. Mat-
thias Stehelin, pro tempore Fischingensis mona-
sterii abbas, ob paupertatem qua tunc monasterium
Fischingense laborabat. Praefatus vero R. P. Iodo-
cus Mefler, paulo post Roma ad S. Galli monaste-
rium rediens, lectiones secundi nocturni, quae ho-
diedum per dioecesim Constantiensem in festivitate
S. Iddae in matutinis recitantur, vel ipse composuit
vel Romae componi et typis imprimi curavit, atque
pro gratissimo aen io R. D. Matthiae Stehelin, abbati
Fischingensi, obtulit donavitque. Post plurium an-
norum intervallum, scilicet ann 01643, illustrissimus
οἱ R. abbas ac. princeps ad 8. Galli Peres, eadem
devotione erga. S. Iddam inflammatus, a. Sacra
Rituum Congregatione licentiam celebrandi festum
S. Iddae in suo. monasterio et territorio instanter
petiit; a. qua. responsum accepit prius. authentice
probandam esse sanctitatem D. Iddae, cum non sit
in martyrologio romano. Quare diutius reverendus
princeps per aliquot suorum epistolas a. RR. IDE.
Fischingensibus informari voluit, quaenam. alle-
gare valeant. fundamenta sanctitatem D. Iddae
probantia. Collecta. haec sunt magna cura, et à
»"^ el ill" principe San- Gallensi Romam missa.
Verum cum optatus non illico sequeretur effectus,
San- Gallenses, romani stili pertaesi, hoc pium ne-
gotium haud ulterius moverunt.
34." Resumpsit illud. anno 1691 R. D. Franciscus
monasterii Fischingensis abbas, et ad R. et Celsissi-
mum S. R. I. principem ac episcopum Constan-
tiensem. Marquardum | Rudolphum, t is suam
Romae auctoritatem. pro elevando cultu S. Iddae
interponeret, misit ; ac promisit clementissimus
sanctae huie apprime devotus princeps, et ex suo
consilio commissarium designavit, qui F'ischingae
rite omnia in hunc finem. eraminaret, et antiqua
documenta excuteret. A quo haec dato est relatio.
RrLATIo cowwrssaRm EPiscoPALIS — FISCHINGAM
wisst. — Qelsissime et reverendissime S. I5 6
princeps, ac episcope DD. clementissime. Cum
Illustrissima. sua Celsitudo ad instantiam. reve
rendi praesulis ac. domini Francisci, monasterii
Fischingensis Ordinis 5. Benedicti abbatis, et te-
nuitati meae, iuxta tenorem adiectae commissio-
nis in officio vicariatus expeditae, clementissime
demandaverit, ut super certis quibusdam punetis
ad mentem Sacrae Congregationis Rituum, in spe-
cie vero super immemoriali cultu, fama saneli-
tatis, virtute et miraculis, nec non recitatione
officii et missae S. Idae viduae in memorato
monasterio Fisehingae, vel ubi alias fuerit. ne-
cesse, sedulo inquirerem, ae desuper in scriptis
humillime referrem : ideo ea, qua par est, reveren-
tia et submissione huie negotio die octavo mensi;
novembris, adhibito et desuper requisito in
notarium apostolicum D. Ioanne Georgio Schenc-
kle, sacrae theologiae et iurium candidato, pa-
rocho
ab episcopo
Constantiensi
commissario
delegato,
A. rocho in Rorschach, initium dedi, et singula docu-
menta litteraria, instrumenta authentica, libros
impressos, picturas, imagines, antiquitates sedulo
et accurate inspexi, perlegi, lustravi, de quibus
omnibus et. singulis Gelsitudini vestrae Illustris-
simae subsequentem humillimam exhibeo rela-
tionem. Et primo quidem quod attinet ad cultum
immemorialem S. Iddae. Inde ea recenset quae
supra iam allata sunt ; finem. vero suae informa-
tionis ita facit : Vitam S. Iddae etiam descripsit
R. P. Albertus a Bonstetten, decanus mona-
sterii Einsidlensis, iam semel allegatus, typis
impressam anno 1481, cum sculptis imaginibus
radiis et gloria exornatis, ubi dicit se hanc legen-
dam ex latino obsoleto in germanicam transtu-
lisse. Ubi specialiter etiam. meminit sepulcrum
S. Iddae illo tempore religiose fuisse visitatum, et
apud hoc fideles suas preces fudisse, queis et
seipsum commendat. Quam legendam compen-
diose descriptam praenobilis D. Gasparus Moser,
publicus notarius civitatis Wylensis, censere ius-
sus, an antiquioribus documentis per omnia sit
conformis, testatur se omni adhibita diligentia
vidisse, et revidisse omnia conformia. Idem asse-
rit D. I. Dolder, notarius publicus et scriba dica-
sterii Tannengensis, anno 1583. Item Petrus Ca-
nisius Societatis lesu, eodem tenore Vitam
scripsit S. Iddae anno 1590. Citatur etiam ab aliis
Franciseus Guilimannus, de rebus Helveticis, lib. Y
cap. ultimo; R. P. Georgius StengelinsS. L., tomo I
de ludiciis divinis, cap. 22, num. 1; R. P. Nicolaus
Avancinus S. I. in sua Poesi dramatica, part. 4;
R. P. Michael Pexenfelder S. I. Histor. 39; Kalen-
darium Benedietinum R. P. Aegidii Rambeck,
monachi Schirensis, ad diem tertiam novembris ;
R. P. Gabriel Buccelinus monachus Weingarten-
sis in suo Menologio, et. Constantia TRihenana;
R. P. Dionysius Luxenburger Ordinis S. Francisci
Capuccinorum in suo Historiali et multi alii.
Actum Fischingae, die 9 novemb., anno supra
millesimum sexcentesimum nonagesimo primo,
indictione 14.
L. S.
IoAwxEs Huco MrssLER, doctor,
commissarius, specialiter deputatus.
Ioa. GgoRe. SCHENCKLE, notar.
[9] apostolicus, specialiter requisitus.
cuitestimo- 80. Eranttunc praesentes Fischingae officiales
E landgraviatus Turgoiae, qui a commissario epi-
ü " H 5 PLACE *
j mate scopali, nomine celsissimt super sanctitatem et cul-
Frauenfe: tum D. Iddae in scriptis requisiti, sequentia testati
denses, sunt.
ATTESTATUM DE SANCTITATE D. Ippag DD. or-
FIGIALIUM .FRAUENFELDENSIUM. — Quandoquidem
Rows. et Celsissimus S. R. I. Princeps ac D. Mar-
quardus Rudolphus, episcopus Constantiensis, do-
minus Augiae Maioris et Oeningae, nos infra
scriptos praefectum provincialem et reliquos offi-
ciales landgraviatus Turgoiae in scriptis requisi-
vit, quatenus de cultu et veneratione immemoriali
nec non sanctitatis fama, virtute οἱ miraculis
sanctae matris Iddae, quae in celeberrimo huius
landgraviatus situato monasterio Fischingensi
requiescit, authentice testaremur tam de auditu
quam seientia propria : eiusdem altifatae Celsi-
tudinis iustae petitioni annuentes, dicimus et tes-
tamur sub fide et fidelitate, qua superioribus
nostris sumus obstrieti, nos à maioribus nostris
semper audivisse, sanctam comitissam "Toggen-
burgensem, nomine Iddam, fama sanctitatis, vir-
tute et miraculis ab immemoriali tempore in
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
117
monasterio Fisching. Ordinis S. Benedicti floruisse.
fuisseque singularem patronam huius comitatus
MEE
i elvetiae. Idipsum tes-
tamur ex propria et certa scientia, quod adhue in
praesens tempus magis el magis floreat, eiusdem
sepulerum a fideli populo tam vicino quam
extero religiose visitetur, per cuius patrocinium
plurima beneficia obtinentur : insuper quotannis
tertiam diem novembris in choro et foro Fischin-
gae feriari, esseque ibidem erectam confraterni-
tatem amplissimam in honorem huius sanctae
cuius albo etiam nos infra scripti singulari nostro
solatio inserti sumus. In fidem praesens attesta-
tum subscripsimus annulis nostris corroboratum.
Fischingae, 8 november 1691.
L. S.
IoawNEs UpaLRICUS
PüxriNER A BRAUMBERG, prae-
fectus.
AUCTORE
J. D. B.
L. S.
ANTON. SEBASTIANUS
RzpmcG ἃ Βιβεβκοῦ, archi-
grammataeus.
L. S.
Iosepuus IcxATIUS RUEPLIN
landamannus. E
Huic attestato R. et Celsissimus princeps ac epi-
scopus Constantiensis aliud attestatum proprium
adiecit et utrumque Romam est missum. Quod ita
subscripsit :
Inresidentia nostra Marispurgi, die 23 februarii,
anno 1692.
L. S.
ManouaRDUus RUDOLPHUS,
episcopus.
confirmatio-
nem cultus
tandem
obtinent
anno 1724.
36. * Re iterum ulterius dilata, successor Rudolphi
anno 1705 supplices ad. sanctissimum dominum
Clementem. XI litteras dedit pro elevatione festi
S.Iddae ad ritum festi duplicis. Supplicarunt quo-
que pro eadem gratia impetranda illustrissimi can-
tones catholici, nempe humillimi et oboedientissimi
sanctae Romanae Ecclesiae filii et servi praetores,
landamanni et senatus laudabilium cantonum
catholicorum in Helvetia, Lucernae scilicet, Vra-
niae, Suitiae, Underwaldae, Zugii, Friburgi et
Solodori. Misit deinde anno 1714 idem episcopus
Constantiensis attestatum. super cultu immemora-
bili S. Iddae, et anno 1715 novam. supplicationem
gro elevatione ritus S. Iddae ad sanctissimum F
Papam Clementem XI. Quod idem eodem anno et
die a sancta sede canonici ecclesiae cathedralis Con-
stantiensis petiere. Anno deinde 1723, Romae pro-
diit Summarium animadversionum R. P. D. Pro-
motoris Fidel, Responsio ad animadversiones,
Memoriale novum eodem anno, et tandem anno 1724
breve pontificium subsecutum est.
37. Hactenus descripta est opera quam navarunt — Quod elucet
Fischingenses ut à ritu. simplici ad semiduplicem — €t baa
elevaretur. cultus beatae viduae. Idem etiam signi- as cni
ficant perspicue duae litterae, in. codice Bruzel-
lensi n. 8545 asservatae, quas R. D. Battaglini, die
15 iulii 1724, Roma abbati. Fischingensi scripsit :
Dies hodie S. Henrico dicatus faustissimus ter-
minus tot laborum et amaritudinum, exordium et
complementum nostrae optalae consolationis.
Jam sint Deo laudes, vicimus causam illam, pro
qua tuli per quinquennium assiduum laborem, uti
videre licet ex adnexo folio illustrissimi el reve-
rendi D. Fidei promotoris Prosperi de Lamber-
tinis, Constantiensis elevalionis officii S. Iddae.
die 15 iulii 1724, pro gratia clevationis officii de '
communi a ritu simpliei ad ritum semiduplicem Í
dioecesi Constantiensi. — ln
sequenti
gensem datis.
pro civitate et
AUCTORE
J. D. B.
De cultu
S, Iddae in
ecclesia
Lausanensi.
118
sequenti millam instrumentum publicum prae-
sentandum celsissimo Ordinario et publicandum
per totam dioecesin, quia hodie ill» Secretarius
non potuit alloqui, ut possit de more apponere
faeto. verbo cum Sanctissimo. Heri fere eram
desperatus, audiendo DD. Cardinalium contra-
dictiones ; sed Deus plaeavit illorum corda, iam
turmatim veniunt famuli et. de stilo dantur vulgo
manltiae, nempe aliquibus scutum, aliis minus,
alis plus. lam. nune adest approbatio Sanctae
Sedis et idem est ac sj esset. canonizatio. Hanc
gloriam Deus concessit Rev" P. V. ; post aliquot
menses facili negotio obtinebo pro dioeces! Con-
stantiensi lectiones proprias, nempe relatas ab
abbate Caielano. Gratulor Rev"? P. V. quae
omni pompa dignetur dare signa. laetitiae cum
facibus el tormentis pulveris nitrati, sonu. cam-
panarum.
Rev. ManriNus BATTAGLINUS.
Roma, 15 iulii 1724.
Cum ex toto quod descripsimus commentario
appareat apud sanctam Sedem. tantum. | actum
fuisse de cultus confirmatione ac elevatione, nemi-
nem fugiet. R. D. Martinum. Battaglinum usur-
pando vocem canonizationis minime intendisse
sollemnem illam. canonizationem, in qua ez com-
muni theologorum sententia. romanus pontifex ab
errandi periculo tutus esse censetur.
Die 2 septembris anni eiusdem, idem haec eidem
abbati scripsit. : Gaudium Revmwe P. V. adeo
multiplicavit meum, iam a die faustissimae victo-
riae conceptum, ut. vix possim exprimere conci-
piendo suam consolationem. Mihi eredat, tales sum
expertus contradicliones, angustias, defatigatio-
nes, ut firmiter credam hoe esse miraculum mira-
culorum S. Iddae, quod leniri a Deo impetraverit
corda contradicentia. Quando iam eram fere de-
speratus, cum cireumeundo pro informatione
audivi vota contraria, in actu. votandi benigne
ommes coneurrerunt et statim habui secretum
nuntium ab uno Ill», sed remansi veluti stupefa-
etus per horam.
38. Quid vero actum sit ut ecclesia Lausanensis
B. Iddae festum ageret ex. sequentibus in. eodem
codicen.8545 contentis p. 10, patet. Claudius Anto-
nius episcopus Lausanensis Friburgi Helvetiorum
15 iunii 1725 litteras dedit abbati Fischingensi.
Accepi humanissimas Rev? Dom. V. litteras sub
98 aprili mihi exaratas, quibus sane citius respon-
dere debuissem, nisi per montes et colles in nego-
tio visitationis huius dioecesis usque nunc oceupa-
tus. fuissem, et adhuc ulterius oceupandus, nunc
obligationi meae satisfaciendo dixerim, quod cum
maximo gaudio eultum erga B. Iddam promovere
studebo. Quapropter supplices ad Curiam Roma-
nam litteras praeparavi, inter alia etiam ad
approbandum huius tam admirabilis sanetae offi-
cium, quod ex proprio Fischingensi mihi per Rev.
P. concionatorem meum communicato deprom-
psi. Paulo autem. inferius, p. 11, clare designatur
ille concionator 8uo nomine : Multum sane labo-
ravit pro ᾿ introducendo ἃς promovendo cultu
D. Iddae in dioecesi Lausanensi ac specialiter
lectionibus propriis proprio illius dioeceseos inse-
rendis R. P. Christophorus Widenmann, Socie-
latis lesu, Friburgi Helvetiorum concionator.
Tandem losephus, abbas San-Gallensis, litteris
datis in Hoost- Wyll, 20 octobris anni 1725, abbati
F ischingensi mandavit fuisse statutum ut a se et a
capitulo festum B. Iddae celebraretur.
DE SANCTA IDDA VIDUA.
39. Ea qua in patronam. pietate ferebantur in-
citati, Fischingenses, auctore abbate suo Francisco
Troger, Uraniae nato anno 1703, novas B. Iddae
sacras aedes exstruendas curarunt, at novae eccle-
siae funditus iamiam aedificatae consecrationem
ad annum 1718 distulit Rev. D. Franeiseus abbas,
eo quod elevationem festi eiusdem S. Iddae a ritu
simplici ad ritum altiorem Roma obtinendum (pro
qua totis triginta tribus annis indefesse non sine
magnis expensis laboravit) de die in diem expe-
ctaverit. Verum anno 1718 de praedicta gratia
obtinenda totus desperatus, rev?"" ac cel?" D,
Ioannem Franciscum, epise. Constantiensem et
coadiutorem Auspurgensem, ad novam D. Iddae
ecclesiam consecrandam instantissime suppli-
cando invitavit; at facere instantias non erat opus:
quippe cels"* Constantiensis non modo precibus
gratiosissime annuit, sed nulli alteri cedere voluit
hune honorem quo, ut inquiebat, potentissimae
suae et totius latissimae Constantiensis dioeceseos
patronae cultum. promovere possit. Quare tanto
laudatissimo zelo celsi episcopi pro viribus nos
respondere decuit. Igitur die designata. r"'* D.
abbas non modo quosdam tum ex conventuali-
bus, tum alios praenobiles viros cels?"? episcopum
Constantia Fisehingam associare iussit, sed ipse-
met eum aliis Lommisium usque obviam venit,
unde altifatus cels"* cum rev"* D. abbate
Fischingensi Francisco ac universo comitatu inter
quos etiam erat R. P. Nicolaus Neyer, S. L, epi-
scopi confessarius, copioso satellitio equestri et
pedestri ex subditis abbatis Fischingensis, partim
praeeunte, partim subsequenti, inter festivum
campanarum undique compulsumac tormentorum
bellicorum explosionem, erectis etiam hine inde in
via plurimis triumphalibus areubus, appensisque
honoris symbolis, quibus et. D. Iddae et eximius
eiusdem cultor cels""* episcopus honorabatur,
perduetus est Fischingam tribus ferme horis Lom-
misio dissitam, ubi ritu romano processionaliter
sollemnissime exceptus, duetusque est ad novam
D.Iddae ecclesiam, pro more sollemnem pontifica-
lem impertiit benedictionem. Altera die, quae erat
7 novembris eiusdem anni 1718, cels""* princeps
novam ecclesiam cum altari principali et altero
ad sepulerum D. Iddae, utrumque in honorem
eiusdem sanetae, reliqua. enim. quinque altaria
prius ab aliquibus iam annis abs rev»? D. abbate
Franeisco pro usu quotidiano fuerant consecrata,
sollemni ritu. consecrabat, ac peracta consecra-
tione statim primus super neoconsecratum altare
apud sepulerum D. Iddae celebrare sacrificium
missae dignabatur. Dies subsequens 8 novembris
agebatur festiva, qua parochiae omnes ex vicinia
processionaliter advenerant, concionem in laudem
S. Iddae rev? ac praenobilis D. Franciscus Iose-
phus Schorno, canonieus et custos ecclesiae colle-
gii ad S. Pelagiam Episcopicellae necnon ad
S. Stephanum Constantiae ac visitator generalis,
utpote confrater laudatissimae confraternitatis
S. Iddae ad populum dixit. Qua finita ipse rev
ac cels""* princeps in nova consecrata ecclesia
missam sollemnem pontificalem decantavit; qui
dein eo adhuc die, tamquam zelosus promotor
cultus D. Iddae, insigni comoedia et igne ut vocant
artificioso honorabatur.Die nona novembris, cele-
brato a se missae sacrificio, episcopus ab hora
septima usquead horam duodecimam impertaesus
administrabat sacramentum confirmationis ; nu-
merus confirmatorum erat 1824 ; demum die 10,
Constantiam rediturus, noluit iter aggredi nisi
prius audito ad aras S. Iddae missae sacrificio et
valefacto
De nova.
ecclesia.
anno 1718
F'ischingae
exstructa,
Α
Brevis
enarratio
quorundam
miraculorum
per S. Iddam
patratorum
valefacto dilectae, αἱ dicebat, suae patronae. Po-
stea eundem cels"" principem ipsemet rev?"
D. abbas eadem pompa, qua fuit receptus, Lom-
misium usque comitabatur. Constantiam redux
die 12 novembris litteris praelato Fischingensi
datis demonstravit quantam in dedicatione eccle-
siae laetitiam animo conceperit. Architectus no-
vae huius D. Iddae ecclesiae fuit. frater Christia-
nus Hueber, coadjutor S. L, natione "T yroliensis.
Ita. ex litteris fundationis primario lapide inclusis
anno 1704, die 10 aprilis.
XII. Prodigia per merita
S. Iddae faeta.
AQ. Ne beatae feminae, quae apud. Fischingenses
honoratur, quicquam. gloriae surripiatur, etiam,
quod ab Actis nostris minime est. alienum, ex
codice Bruxellensi 8545, gratiae, S. Idda interce-
dente, concessae. annectuntur. Legimus, p. 39 :
nno 1712, coniux D. loannis Ludovici Hirtzel,
olim nomine cantonis Tigurini summi "TTurgoviae
toparchae, ab aliquibus iam annis sterilis felicis-
sime per merita B. Iddae enixa est puerulum
formosissimum. Deinde, (ibid. p. 63-78) : Verena
Huoberin Fischingensis ex lethali morbo sanata,
anno 1649. Mathias Breittinger et Anna Meyerin
coniuges Aureatenses Suevi, septendecim annis
steriles, obtinuerunt prolem masculinam. loannes
Melehior Cocher, consul Frauenfeldae in Tur-
govia, apostemate felicissime liberatus circiter
anno 1654. loannes Laurentius Kautt, Engae
in Hógavia natus, venerabilis capitulorum Frau-
enfeldensis οἱ Steckborrensis camerarius ac
parochus Dissenhovii ad Rhenum, anno 1655
surditate sanatus. loannes Willelmus Coeher,
filius praedieti consulis Frauenfeldensis, in. pla-
team praecipitatus, ad vitam revocatus, anno cir-
citer 1656. Maria Anna Redingin de Biberegg sa-
nata est anno 1658. Catharina Rigolatin, domini
Iacobi Lügstenmann capitanei coniux, sanata
anno 1662. Maria Magdalena Müllerin, ex "Toggio,
Ionschwila oriunda, sanata anno circiter 1664.
Ioannes Henricus Heuser Rapperschwila oriun-
dus, sanatus anno 1672. Sebastianus Hohlenwe-
ger, natione Surlacensis, monasterii nostri tegu-
C. Jarius, et Maria. Brunschwilerin anno 1687 prole
masculina donati. Franciseus Sebastianus Rogg,
Frauenfeldensis, S. Theologiae licentiatus, proto-
notarius, venerabilis capituli deputatus et. paro-
chus Weinfeldae, a» 1705 surditate liberatus. Anno
circiter 1706, Maria Idda Kellerin puella sex anno-
rum, postea matrimonio iuncta. aedituo Tusnan-
gensi Benedicto Wartmann, morbo sanata est.
D. Ioannes Benedictus ab Hospital ad S. Pelagium
Episcopicellae canonicus et parochus, anno 1727,
morbo levatus. Anno 1701, Benedictus Burri, alias
natus ex Steffert, pro tunc autem in Scheurli
prope Sonnenbergam cum parentibus suis com-
moratus, infans adhue quattuor annorum revoca-
tur ad vitam. Anno 1796, die 6 iunii, Fischingae
votum suum exsolvit Urbanus Brisch de Mon-
wangen prope Stocken morbo sanatus. Maria
Ursula Schmidin, nata. Kellerin, coniux D. Fran-
cisei Ludovici Schmid de Bellikon, monasterii Fi-
schingensis secretarii aliquando, circa 1729 sanata.
Anno 1730, Catharina Bollingeri, ex Schwendi,
(1) Verzeichniss der Handschriften der Stiftsbibliothek von
St-Gallen. Halle, 1875, p. 193. — (2) Videsis Jllustrirte
Schweiz, 1874, 1 Helt, p. 51 et seq. — (3) Usserman, Ger-
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
119
parochiae T'usnangensis, sanata. Infans, euius pa-
rentes erant Iosephus Mayenhofer et Anna Maria
Schererin Fischingenses, anno 1730, morte serva-
tus. loannes Peregrinus Rodmann Fischingensis,
anno 1732, morbo liberatus. Anno 1737, Maria
Gertrudis Mahlerin ex Steinhausli, morbo liberata.
Ioannes Meder, ex Schónaugia superiori, anno
1738, a maiori damno servatus. Iacobus Eisenring
Lenggenwilae natus, anno 1738, morbo levatus.
Maria Anna Stehelin Fischingensis, anno 1740, fe-
licem obtinuit partum. Anna Maria Koppini ex
Wallenvill, e gravi lapsu anno 1741 laesa ad
sepulerum S. Iddae sanata est.
(Pag. 78). Catharina Maijin, ex Anelsprungen,
anno 1742 sanata. Anno 1742, die 8 octobris, votum
exsolvit Ioannes Treyer, Molitor Sustdorffii ob fi-
lium sanatum. Catharina Schuopin Fischigensis,
anno 1743, surditate sanata. Anna Maria Stehelin
ex Scherliwald anno 1744 sanata. Carolus Schafi-
meyer et Anna Maria Rottmundin, Buochhornio
oriundi, ex Suevia prope Ravenspurgum, filiae
suae sanitatem. sunt consecuti. Peregrinus Wis-
mer ex Halden, parochiae Augiensis, anno 1738
filio suo sanitatem est consecutus. Gasparus Har-
degger, Ioannes Iohn et Ioannes Schever, nati ex
Gambs in Helvetia, intererant bello in Italia
anno 1598 sub capitaneo Thanner Abbatiscellano ;
tanta maligna febri fuerunt correpti, ut quasi sin-
gulis momentis iamiam essent morituri. Suadente
autem Nicolao Schónenberger, sartore ex Mo-
snang, Iddae voto sese obstrinxerunt et. conva-
luerunt. Barbara Schneiderin ex Balterschwil,
anno circiter 1730, ac Maria Catharina Speckerin,
ex eodem loco, anno 1744, surditate levatae.
$ XIII. Critiea inquisitio.
41. Et haec sunt quae de S. Idda. ex partibus
Helveticis ad. patres nostros transmissa fuerunt,
quaeque brevitatis leges forsitan praetergressi lecto-
ribus exhibenda censuimus. Iam vero, si singula
rerum. capita. recensentes omiserimus omnia. ista
documenta. spectantia ad ea. quae saeculo XVI et
subsequentibus contigerunt, et his tantum inhaere-
mus quibus reducimur in priorem aetatem, quae est
saeculum XV, videmus nihil traditum esse quo tuto
ulterius ascendamus. At documentis huiusce. sae-
culi XV. id tantum remanet omni ez parte incon-
cussum, nempe mediante saeculo decimo quinto
monachos persuasum. habuisse Fischingae iacere
sepultam devotam aliquam. .Deo feminam, quam
er fide, ut. videtur, cuiusdam legendae vulgari
sermone descriptae Iddam Toggenburgensem nun-
cuparunt. Nec ullum, quo traditionem firmarent,
se habuisse documentum aetate praestantius coni-
cimus ez ipso commentario, quod. ex argumentis
undequaque collectis. confectum. voluerunt. Nam
praeter codicem San- Gallensem (1) signatum num.
603 et saeculum decimum quartum quintumve reéfe-
rentem, nullum inveni codicem qui hanc legendam.
nobis exhiberet. Immo legenda, quae est in San-
Gallensinon latine, sed germanice descripta,nequa-
quam differt à versione Alberti de Bonstetten Q).
Cum vero hoc documentum de tempore quo tam mi-
rabilia acta. fuerint. alte sileat, divinatores egisse.
videntur. qui non. alio, ut videtur, motivo inducti
nisi quod. tunc apud ipsos instaurata legitur disci-
lina monastica (3), ad saeculum decimum tertium
maniae sacrae prodromus. Chronic. Petershusanum, p. 376.
Cfr. p. 384.
B. Iddae
Documenta
allata
minime
evincunt
feminam
Fischingae
honoratam
esse Iddam.
Toggenbur-
gensem,
F
AUCTORE
8. Idda, falso
crimine
adulterii
accusata,
proicitur ex
arce
Toggenburg
190
B.Iddae obitum rettulerunt. Sed ne illis assentia mur
prohibemur silentio coaevorum, ac imprimts Con-
radi a Fabaria : qui (1) memorans summas illas
calamitates, quae, ineunte saeculo decimo tertio, gen-
tem. Toggenburgensem misere depresserunt, ne ver-
bulo quidem B. Iddam attigit ; licet Henricus, quem
Iddae maritum scriptitant Fischingenses, fuisset,
si haec divinatio constaret, proxime sanguine wn-
ctus patri. istius Diellemi qui fratri suo Frederico
mortem intulit. Argumentum hoc, negativum qui-
dem, in praesentibus tamen omnem vim sibi pro-
priam obtinet, tum propter maiorem, quae Toggen-
burgenses inter ac San- Gallenses cedebat, necessitu-
dinem, tum praesertim propter aliqualem casum
convenientiam. Nec argumentum elevatur. si pro-
tuleris Riznerii librum inscriptum Turnier-Buck,
quia folio XCIIII' inter. illos, qui sub Frederico
imperatore anno 1179 interfuerunt torneamento
Coloniensi, ibi nempe undecimo, nominat Henricum
Dockenburgensem, ita tamen ut folio XCV1I scri-
bat. Deckelnburgensem. Etenim eundem. notari in
utroque loco fatebitur qui. totum torneamentum
apud. Riznerium perlegerit. Atqui ez diplomate
sub num. 6 apud Iung (2) constat Henricum comi-
tem ad annum 1150 bona quaedam ecclesiae Osna-
burgensi dedisse, deinde alterum. Henricum prae-
dicti nepotem memorat. Sandhoff (3); tandem in
opere quodam postumo Hamelmanni | (À) legitur
Henricus de gente Tecklenburgensi anno 1179 tor-
neamento Coloniensi interfuisse. Ttaque Fischin-
genses viz aliquali probabilitate Riznerium illum,
cui minorem fidem adhibent eruditi, in partes suas
trahere conantur. Adde Riznerium, qui multa ce-
teris ignota docet, quis fuerit Henrici wor silen-
tio. praetermisisse. Ceteroquin, Henrici. cognomen
non adeo curandum, cum mec in singulis apo-
graphis apponatur, et. in nonnullis ideo additum
fuerit ne nomen. incertum rei narratae minorem
fidem faceret. Ergo nemo mirabitur quod. Gerber-
fus (b) ac Mabillonius (6) Iddam haec saeviora
fata. saeculo septimo. subisse statuerint, quod von
Ara. (7) et Wegelin (8) Iddianam legendam fabu-
lam dixerint, si Neugart (9) declaraverit inopiam
documentorum. nullam sternere viam | statuendi,
num. Fischingensium placita. veritati conveniant.
(1) M. G., tom. II, p. 176. — (2) Histor. antiquissimae
comitatus Bentheimensis lib. tres, p. 11. — (3) Antistitum
Osnaburgensium res gestae, parte 1, p. 120, 121. — (4) Opera
genealogia. historica de Westphalia et Saxonia inferiori
cura Wesserbach edita, p. 418. — (5) Jter Alemanic. (ed.
1773), p. 84. — (6) Vetera analecta. Iter Germ., p. 6. —
DE SANCTA IDDA VIDUA.
Sed nonne haec eo. tendere. videntur, ut decretum. Ὦ
sanctae. Sedis cultum ab immemoriali confirmans
falsitatis arguatur ? Nullatenus, quia ex prae-
dictis stat hypothesis, qua admitteretur F'ischingae
iacere sepultam venerabilem quandam feminam
cum magna sanctitatis fama emortuam, cui popu-
lares. supplicabantur ; quod satis est ut producti
testes. de. cultu. ab immemoriali habito mendacii
crimine absolvantur. A veritate tamen defecerunt
Fischingenses, cum εἰ iis quae saeculo XV ad
finem vergente ficbant,Iddam inde ab obitu in litur-
gia honoratam fuisse contendunt. Itaque dum
melioris notae documenta prodeant, hanc. Vitam,
quae et Bellarmino mirationem | movit, fabulis
accensemus.
49. Hic forsan locus esset inquirendi quid. sen
tiendum sit de. sententia. eruditorum, qui ex my-
thologia. legendam. Iddianam manasse tuentur,
quantaque intercedat connexio tum inter hanc lddae
Vitamet illam quam, teste Wegelin (10), cecinit Tho-
mas de Rankwyl in legenda Monfortiana de patre
Toggenburgensis stemmatis,qui natione Romanus,
filiam de illicito commercio suspectam muro deie-
cerit. luvaret quoque inspezisse utrum. affinia
Genovevanis Iddiana fata mon referant. diversi-
mode eandem legendam uno germine enatam (11).
Sed proprium hoc opus eorum est qui de re litteraria
medii aevi scientifice tractant. Nos vero quod
nostrum est operati, de corpore beatae viduae
Fischingae asservato alterum dubium movebimus.
Novit iam studiosus lector quomodo huius senten-
liae assertores causam. suam. perorent, ut. valde
dolendum fateatur. Fischingenses nullam operam
dedisse, qui effossa terra sacrum corpus elevarent,
et signis istis quae fallaciis multis sua natura
subiacent fuisse contentos. Donec illud fuerit prae-
stitutum, manebit sub iudice lis, et sententia negantis
corpus ibi sepultum. iacere suam. probabilitatem
servabit. Et haec quidem erant scripta cum librum
D. Kuhn, cui titulus est Turgovia sacra (12), nactus
in spem erigebar fore ut novis documentis offen-
derem, quibus prius statuta immutarem; sed. spes
me fefellit. Impugnat quidem vir doctus illos qui
legendae non assentiuntur, sed. documentis iam
pridem cognitis, quae minore fide digna reputamus.
(7) Geschichte des Kantons St-Gallen, tom. I, p. 299. —
(8) Geschichte der Landschaft Toggenburg, Vom. 1, p. 61. —
(9) Episcopatus Constantiensis, tom. II, part. 1, pp. 197 et 158.
— (10) Op. cit, tom. II, p. 298 et 299, — (11) Cfr. imprimis
quae Act. SS., tom. I. Februarii, p. 721 sqq. de S. Agatha
referuntur. — (12) Tom. II, p. 15 sqq.
ΠΡ ΘΑ $S,IDDAE
Edita, ut. dizimus in. Commentario praevio num. 1, ex quattuor apographis servatis in. codice
Bruzellensi num. 8930, ita ut in columna dextera. posita. sit recensio insu 2 ergameno coenobii
Blaburensis 0. 5. B., prope Ulmam, in sinistra. vero recensio altera. In hac uin iantium
lectionum notatione, num. 1 designat apographum codicis F'ischingensis, num. 2 A ἜΣ 3
; . 2 Anonymum, num.
Lectiones... divini officii.
1. Beata " Ydda ?, a stirpe nobili comitum Rig-
bergensium? progenita*, quorum dicio, genus et ὃ
nomen maximis adhuc apud Suevos claret hono-
ribus, quae matrimonio erat coniuncta comiti
nomine Henrico de Toggenburg. Qui admodum
celsam beneque munitam habitabat arcem, sil-
Num. 1.—! Igitur add. 3.—? om, 3.—? Kirchergensi
cre dra] rehergensium2,
vis
1. Legitur! a etenim apud quaedam monu-
menta ? germanica et eorundem fida chirogra-
pha, quod beata Idda fuerit ex comitibus illis de
Kirchberg orta, quorum dominium apud Suevos et
hodie conspicitur ingenti honore coruscans, nu-
pseritque comiti generoso Toggenburgensi, qui sui
* In marg. Initio mutila aliqua ob litteras aliquot
excisas. — ? prius munnta.
nominis
immo de
corpore
Ih Tschingae
sepulto nihil
certi licet.
affirmare,
vis monasterii Fischingensis * cireumseptam, si-
tamque in apicibus montium, qui fluvium ex
Turthal provenientem in duas dividunt partes.
Acceperat autem ab Henrico annulum pronubum
ex auro arabico constantem, ut illi pro lege con-
iugali vellet esse fidelis. Quem cum post aliquod
tempus una eum vestibus solis radiis exposuisset,
is relictis, putavit. omnia integra permansura.
Verum magna vallis montibus Rappeinstein?
nominatis est. interiecta, multitudine veprium
aspera, et quodammodo inaecessa; quo in loco
plerumque corvi nidos componere et. pullos suos
enutrire solent. Volantibus autem simul? corvis
multis ex valle petituris montes, factum est, divino
sie volente numine, ut unus ab aliis devolans
loeum illum, in quo vestes erant positae, peteret,
annulumque pronubum secum in nidum, ubi
pullos habebat, comportaret. Quod cum factum
esset, decursis aliquot diebus, comes venatorem
feras investigatum mittit, cumque venator iussa
comitis facessens descendit montes, pullos super
abietem crocitantes audit; qua conscensa ac
B praedieto annulo reperto, multa afficitur laetitia,
et digito aptat, longoque tempore, fortunam igno-
rans, quasi suum gestat. Quod eum? alii famuli
conspicerent, mutuis se intuebantur oculorum
ictibus; quorum unus e numero eum annulum
agnovisset, eum scilicet esse quo comes se Yddae
sempiterni connubii vinculo obstrinxerat, accessit
ad comitem hoc illum modo affando: Illustris
comes, nescio quid rei. sil. Nam videns annulum
uxoris tuae pronubum digito venatoris affixum, eo
sum adductus ut plane credam illam ipsius volun-
tati morem. gessisse, et 15 abscenas corporis volu-
ptates cum eo exercuisse. Quo audito, comes
respondit : Quod. Deus omen avertat. Rursum ᾽᾿
delator: Ego hoc ipsum signo certissimo ? compro-
babo. Adducitque venatorem detrahendo illi e
manibus annulum, dicendoque : Numquid,domine,
clare iam vides hunc esse annulum, quo tamquam
arrhabone quodam uxorem tuam 1» Yddam tibi de-
vinzisti? Hunc cum esset intuitus, de vestigiis '*
venalorem capi et indomiti equi caudae alligari
praecipit ; deinde equum per praecipitia montium
agitavit, ut sic dilaceratus extremum vitae suae
diem miserrime clauderet. Furore deinde magno
et oestro quodam percitus, arrepta Ydda coniuge
illam de editiore areis suae parte in loeum Raf-
fenstein !* horrore plenum ae asperum, quadrin-
gentos cubitos profundum, deiecit.
vITA 9H
e
Agnoscitur —— 9. Verum enimvero cum secum ita atrociter
ied ageretur, divina ope solum freta, Deum ex ani-
* mo precata est, ne sic crudeli morte vitam fini-
rel, vovendo nec mariti sui nec alterius, quoad
viveret, thalamum umquam repelituram, sed vo-
tum castitatis Dei amore in posterum integerrime
conservaturam. lllius itaque praepolens Deus
precibus clemens annuit, ita ut. integra nullaque
ὁ Fisgingensis 1. — * Rappenstein 3. — * om. 3, — 9 dum 3.
— Y) ac 3, — !! rursusque 2. — ?" signis certissimis 2,3. —
13 omi, 3,— 14 vestigio 2. — ἴδ Rappenstein 3. ,
Novembris Tomus 11. corpori
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 121
nominis in castro celso atque opaco nemore pri-
scum solum additum, ad cacumina montium, quae
amnem Durevallensem "T'ossamque torrentem
dehiseunt, constructum, residebat, a quo eum
annulo auri cambici, et admodum gemmato, ut
ingenui tales sibi consuevere, subarrhata fuerat.
Contigit semel, dum plures annos in duleis matri-
monii usu et fructu consumpsisset, venerabilem
Iddam clenodia eius phoebi radiis et reflectione
ipsius solis expurgari velle, ea moenibus castri
imponens, recedens inde, tuta omnia aestimans
felix et pudica hera. Est quaedam vallis, burgum
propemodum cireumeirea, spinosa et hispida
valde, Rappestain appellata. In qua nempe corvi
nidos sibi fecere, cum multitudine prolis illic de-
gentes; e quibus arcis tecta unus petiit, subarrha-
tionis annulum ex muliebri ornatu delegebat, in
eorum corviliorum lectulum delabando ? portans,
uti illorum est de natura et saepius furta com-
mittere. Quomodo actum est ? "Toggenburgensis
comes, conthoralis tironis nostrae, venatores suos
feralia explorandum emittebat ; quorum unus in
valle ea corvilios gragantes et in summitate pinnae
conscendentes audiit, eorum nidum usque scan-
debat, ablatum annulum, mirum denique, Iddae
inveniebat. Is laetus abscessit, rem fortuna secun-
da datam autumabat. Infelix eum digito imponens
deinde gestare solebat, inseitus* rei et futurorum.
Videntes ex cubieulariis annulum nonnulli, et
agnoscentes, indignati se mutuo conspexere. Ast
unus, qui eum certum desponsationis esse animo
volutarat et multum oris habebat, in secessu
herum conveniebat hae obscenitate verborum
tam maleficus : Fugit me, comes, hic inquit, verum,
ferme zelotipizantem. Et cur coaulicus ille annu-
lum, quo subarrhasti tibi dominam digito gerat?
Suspectum. eum reddit de illicito amore eius, id
nolo reticescere. Cui rettulit dominus : Hoc sua pie-
tate Deus avertat : annulum nisi apud iocalia wxo-
ris reservatum esse, haud. secus scio; ignarus furti
bestiae et horum quae subordinarat Deus per
gratiam tandem in femella sua fieri. Et iterum
deblaterare nititur suggestiens : Id approbabo
signis evidentissimis. Adducens socium traditor,
innocentis pertaesus, e pollice abstrahens aurum
purum et nitidum, ait : Nonne, here, haec vera est
gemma, qua coniugem adornasti, dum cubile tuum
primis introducta fuerat. diebus fallax. mulier ?
Vidit comes et agnovit pariter. Praecepit igitur
furore ingenti accensus, venatorem ad caudam
effrenati caballi statim colligare, et ipsum equum
ex summitate monticelli ad imum usque cum illo
curritare, donec enormiter laesus spiritum exha-
lasset. Heu detestabile crimen! Deinde se ad cu-
bieulum uxoris extemplo convertens malesanus,
en fidam et iustam carnem et sanguinem eius
media vi arripiens, austerus a muro burgi eius-
demque celsitudine per montis hedera et vepres
quadringentos cubitos ad solum funestam atque
chaos quoddam coniecit.
2. In eodem casu beata Idda sub pectore suo
natum virgineum supplicabatur, talia ruminando
quoque trutinabat : 4diuva me, Domine, ac defende
animam, et. corpus contutari. dignare à tortura
membrorum, neque me nunc mors adimet e vita; et
a contagione viri dies, quos mihi hinc concedis
vivos, dicabo tibi, et in laude tua summo opere pro
gosse consummabo. Sicque vovit et spopondit.
— 3 in marg. forsan delabendo. — * corr. inscius. —
16 Exaudita
VITA !
F
δον». νυ κθις »35
RT -ς
Lam EE -
ῳ
D
-
"»
VITA V
192 DE SANCTA
corpori iniuria illata ad terram aspiraverit, ac
inibi specus illos circumiens, nullosque cibos ho-
mini competentes inveniens, nullo alio esu nisi
terrae radicibus vixerit contenta; quo vitae ge-
bilissima femina diu in
nere tenerrima ac no na »
terris agere non quivissel, nisi In perpetuo Dei
amore οἱ sacris precibus perstitissel, a quo etiam
sine dubio, quod eliam aliis sanctis hominibus
contigit, praeter naturam, divino quodam auxilio
fulcita fuit. Cum vero iam destitutus esset vena-
tore comes, alium in locum perempti suscepit,
eumque die quodam venationi apposito, cum cane
odorifero, praecellenti feras quaesitum mittit.
Quod admodum diligenter exsequitur, et in locum
illum declivem, ubi saneta Ydda radicibus vieti-
tabat, se confert et canem dimitti. Qui cum ho-
minem odoraretur, omnia latibula, donec ad
locum ubi illa morabatur pervenit, diligenter
explorat, ita ut nihil aliud. venator existimaret
quam vestigiis illum ferae cuiusdam insistere.
Acriter igitur illum incitat, donec speluncam, ubi
sancta Ydda erat, attigit; quae oculis plane sedebat
in! terram deiectis pudore honestissimo suffusa.
Quo viso, pedem refert el rem comiti ordine pandit,
axclamando : Laus Deo beatisque superis, coniu-
gem tuam huius adhuc lucis usura frui ! Respondit
comes venatori hoc non esse credendum : siqui-
dem non nisi in mille partes distracta terram.
attigerit. Respondit famulus : Si te fallo, cervices
mihi praecidas. Ipsa enim iniuste hac poena se
affectam mihi est elocuta, Tandem persuasus his
dictis, itineri se accingit, et adiuncto sibi venatore
ad locum monstratum pergit. Quo cum pervenis-
sel, modestissimeque in conspectum comitis Ydda
progressa fuisset, ad pedes feminae se proiecit,
el peccati ἃ se in illam patrati veniam. poscit.
"Tune placidissimis vocibus illum. compellans :
A terra, inquit, te erigas. Deus voti tui te compo-
tem faciat. Morem igitur illi gerit et precibus instat
ut domum secum redeat : futurum enim ut quod
in illam ante peccaverit, deinceps humanitate,
fidelitate,amore,omnibusque benevolentiae signis
compensetur; delatoremque etiam qui ipsam falso
huius eriminis condemnasset morte adiudicatu-
rum; fateri enim se dicebat uxorem suam maxima
affeclam esse iniuria, omnemque suspicionem
immerito tulisse. Absit, respondit Ydda, wu quis-
quam propter me mortis periculum subeat. Quod
vero petis, ut pristinas aedes tecum denuo incolam,
illud minime assequeris. Nam iugum quo olim ma-
trimonio tibi eram copulata, irritum atque solutum
est. Rursus comes : Nec sic me affeceris?, et me
coniugem tuum ne repudies,nam omne quod ante in
lege matrimonii a me praetermissum est, certissimo
mea industria iam fidelitate compensatwm videbis,
Υ̓ omnis iniuriae nota. sempiterna. oblivione dele-
itur.
Num. 2. — ! in om. 1. — ? asseris 1, —
Ad
IDDA VIDUA.
Exaudita est iustae ancillae Domini oratio in con-
spectu excellentissimi nati. Tllaesa permansit et
adiuta a Deo maximo et optimo nobilis matrona.
Nam, mirabile dictu ἢ, surrexit post tam asperam
ruinam, per desertum fruteetum et. seopulosum
hinc inde migrabat, aliena. valde ab omni solita
refectione, amaruseis et prunellis solum se mu-
niens, hymnizans Christo, deputata suppliciis, οἱ
arbitrata dudum in cinerem conversam, nec nune
os ossi connexum. Quid accidit ultra ? Praefatus
comes post successum temporis et alium venato-
rem subsequentem cum cane odorisequo, iterum
ad insequendum cervos aut hinnulas seu ferocem
ursum seu spumantem aprum, persaepe dietam
vallem, qua antiquum Toggenburg, ita enim arx
ista. nominari solet, nubila versus ab architectore
conspicitur excelsatum, meare fecit; et dum ad
sacra vestigia eximiae eremitae silvicola venie-
bat, canis. beatorum pedum odorem latrando
obsignabat etiam. collocatorum, quando propter
vielum nunc hac nunc illac aliquando errarat in
eremo ;nec finem ductor fecerat sitibundus, quous-
que magistrum eius ad lucum quendam et intus
ad antrum, in quo venerabilis Idda. pedissequa
Dei deguit et Salvatori suo militabat, usque per-
duxit. Qua agnita et paucis quoque alloeuta, vena-
tor, culmina * tecti repetens, periueundum attulit
nuntium hero 500 ; laetitia inflatus, inquit : Gra-
tias habe immortales, optime comitum, deorum
Deo, qui uxorem tuam in tam perinhumanissimo
casu ut nihil supra superstitem, conservavit. Nam
οἱ hodie vitales carpit auras, volo utique scias. Ad
quae dominus : Td minime gentium. Nam tanta ex
celsitudine cecidit mulier profana, ut in mille par-
tes non nisi eam dispersam esse, haud aliud credo.
At contra fidus Achates : Etant, here, sic affirmans
iure summe iurando, sí domina mea non hac in
vita est οἱ vivens, me decollandi habeas inde aucto-
ritatem. Visi certo dominam, et dextram. iunzi
dextrae, et ei vas dedi, atque accepi voces; quae ad
cetera. intulit eam iniuriam a te perpessam, et tam
incredilem. casum. atque cladem sine omni merito
esse, seque purgavit. insontem. Et quid iterum ?
Comes volanter cum. comite haec promulgante
abscessit, canem per vallem et itinerum diverti-
culum lustrare prisca. vestigia Deo dicatae femi-
nae fecerunt, donec eandem in cavernis invenere
solam, rei eventum manentem. Haee, demissa
facie, humiliter valde et vereeunda. egressa, visis
hospitibus. Sponsus ad pedes sponsae prosilit,
fatebatur minus iuste nimiumque rigorose pro-
cessisse, supplex veniam postulans super delicto, et
sibi male informato indulgeri deprecans. Ad haec
ipsa mitis respondit : Surge, dulcis olim coniun,
surge. Indulgeat nobis. Iesus Christus zelum nos-
trum. Et surrexit, osculum libavit eremitae, fla-
gitando ut ad proprium secum migrare ne dedi-
gnaretur el visere penates, seque pro perpetrata
iniuria ae impenso sibi malo mille optimarum
rerum genera indubie refusurum promittebat :
insuper, moriturum ilico talia sibi suggerentem
falsa atque obtrusum iri stipulabat. Cui domina
minime titubans: Haec quoque Christus avertat, ut
ne quis hominum propter me sceleratam luat mor-
tem, quod nec volo nec ita iubeo. Et pro quo instas,
carissime coniunaz, ut aedes mostras castrenses
etiam tecum repetam, id. etiam atque eliam denego,
nam abhinc a te contaminari nolo nusquam.— Non
sic, dixit dominus singultans; hoc mille in. modos *
nefas vesipiscere volo. Noli me flocci pendere, neque
* cod. culinaria.— ὃ cod. modum.
derelinquere
VITA V
S, Idda vitam
monasticam
amplectitur.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
Ad quod ulterius illa : Quandoquidem ab huius
vilae illecebris a. ἐδ sim. expulsa, vetus nostrum
coniugium mon ezpeto, sed. a quo in aeternum non
divellar, mihi coniugem, videlicet Iesum Christum,
delegi, qui* ex. gravissimo vitae periculo me ab
omni corporis afflictione munivit, et non modo cor-
pus hoc fragile, ut bona sum spe, verum etiam ani-
mam a sempiterno exitio liberabit * et custodiet ;
idcirco te rogo ut mihi locum ubi iam mundo sepa-
rata, Deo vivam, praepares. Quaerit ad haec
comes quorsummam. illi animus esset? Petit illa
tabernam sub Hürnlin monte mominatissimo
ad sacellum, eui patrona esset virgo Maria,
exaedificatum.
3. Quod quidem impetravit. Ac inibi eum mul-
tos annos egisset !, in singulos dies ad preces ma-
tutinas audiendas monasterium Fischingen fre-
quentare solita fuit, quam semper cervus cornibus
suis duodecim lumina sustinentibus praecessit.
Quod eum multis annis fecisset ? atque fama de
admirabili eius sanetimonia percrebuisset ?, stipe
illi succursum fuit. Erat porro id aetatis etiam
monasterium sacrarum virginum Fischingae, non
procula monasterio fratrum Ordinis divi Benedicti
situm. Quae etiam percipientes huius feminae
sanctum vitae cursum, multum illam rogitabant,
ut eadem vitae ratione contenta *, ipsarum mona-
sterium incoleret. Quarum petitioni lubenti est
assensa animo, hac tamen eonditione ut seorsim
ab aliis locum sibi destinarent. Convenerunt igi-
tur ut fieret illi conclave ab aliis separatum,in quo
ipsa sola, nemine interpellante, versaretur; id *
ita conclusum ut nulla ad eam intrare nec etiam
illa ad quempiam foras exire posset. Cacodaemon
autem eum ipsius in divino cultu industriam cer-
neret, miris modis illam cireumvenire tentabat,
praesertim vero horribiles terrores illi iniciendo ;
nam saepius foci concutiebat climatorem 5 et. illi
quoque insidiabatur *, ignem restinguebat, cibum
et potum effundebat. Et cum tempore quodam
iisdem molestiis rediisset, ad fenestram per quam
ceterae virgines Deo dicatae communieabant
accessit, mortuum hominem, qui comes ex TTog-
genburg fuerat, est alloeuta : Surge, inquit, e? lumen
mihi a calumniatore ereptum restitue. Ad quae
ipse excitatus, nulla mora. interposita, candelam
ardentem ei reddidit. Ydda ait : Accipe de manibus
meis hoc lumen, qui sum de sanguine Toggenbur-
gensium procreatus. His dictis lumen recepit, et
ad exitum vitae spiritus a diaboli imposturis im-
munis fuit. Quapropter magna gratia et praero-
galiva a praepotente Deo donata est; nam omnes
qui se illius precibus commendant a diaboli prae-
stigiis nullatenus illudi possunt, et ut uno verbo
? quem 1. — * liberavit 1. — 5 custodit 1. — ὁ est 3.
Num. 8. — ! exegisset 3. — ? fieret 3. — ? increbuisset
comprehendam
123
derelinquere verum et. antiquum sponsum. Et ite-
rum inquit Idda beata : Proiecisti me abs te imma-
turate sine culpa, nec tibi hinc denique parebo. Spon-
sumaliwum mihi delegi,olympiacum Dominummeum
Tesum Christum, cui potissime oboedire teneor,
uti creatori et salvatori humani generis. Is et erga-
stulum meum a te praecipiti traditum reservavit,
et me ultro, ul. spero, reservare malit, animulam-
que meam a. iactura diabolica et ab omni adversi-
tate. Huic corpus meum addizi, totumque appro-
piavi. Te igitur, mi comes, iterum oratum facio,
si quid iuris habent inter nos dulcia olim connubia
nostra,ut mihi habitationem aedifices, el mansionem
pares αὖ hominibus. segregatam, famulatui Dei
quoque habilem. In ea sponso meo adhaerebo, et
caelibem vitam ducam, totis visceribus flagrans in
sui immaculato amore, nec umquam saeculum et
qerinfectum. mundum | intrabo ; nam. abdicata. et
groiecta. ex illo impie sum ad vastitatem. eremi.
Annuit tandem iis comes magnificus, commone-
factus diserta voce, petitionem honestam intellegit
denique ratione fultam, et. coniugem unanimem
et succi plenam ita pereontabatur quonam eam
loco appeteret. Quae respondit parumper : /n ea
augia b per quam scanditur mons ipse, qui Hürenli
communiter appellatur, circa basilicam cuius vir-
ginea. mater patrona existit ; in his pratis locum
deligo, hoc habitare in atrio Domini cupio.
3. Constructa fuit. per eundem comitem Tog-
genburgensem quaedam habitatio prout efilagi-
tavit coniunx; quam intravit, plures annos in ea
in laude Dei aestuans et fervens summa lucubra-
tione et vigilia. Solebat praeterea omni nocte
matutinas quas fratres monasterii in Vischingen,
quod in pede praefati montis sub norma sancetis-
simi patris Benedicti aedificatum est, Deo persol-
vebant, muniaque laudis frequentare quam cre-
berrime. Quam semper, ut. ferunt, cervus velox
duodecim candelas in cornibus eius arboreis
deferens, sanctimonialem exeuntem et regredien-
tem humaniter comitando antecedebat. Et quo-
niam eo modo Deo vixerat haec ardens christicola,
sanclitatisque eius minime oscitantis rumor mul-
torum spargeret aures, haec provisa est per pia-
culum inde incolarum eleemosyna. Tempore illo,
structura quaedam monialium, immo religiosissi-
marum, affixa erat abbatiae in Vischingen et infra
septa eius posila. Hae devotissimae moniales,
acceptis quae fama de comitissa illa famabat,
ipsam convenientes, ut ingredi domicilium earum
eiscum ne despiceret atque associari deprecatae
sunt. Quibus paucis annuens beata Idda, illa ta-
men conditione apposita, ut sibi habitationem in-
clusae aptitarent, ut solum ceteras per fenestram
alloqui et accipere commoda posset; quod deni-
que ordinatum atque dispositum. Ecce interim,
sodes, bone lector, humanae fragilitatis adversa-
rius, et inimicus animarum ille eam exosam
habere nitebatur. Nam ipse artifex adversitatis
saepissime ad tecta cellulae eius parietesque cum
lapidibus, uti aestimabatur, proicere solebat,
attentans more suo Deum intime colentem, et
super omnia perfecte amantem, utrum animosam
spiritu ad labem perducere posset ab instituto-
que absterrere. Et cum una semel ignem etus ex-
stingueret noctium per larem. domuneulae, ipsa
ad tumulum cuiusdam sepulti comitis de Toggen-
burg prospiciebat, cadaver eius his verbis amica
4, —4 retenta 3. — 5 om. 3. — ὃ climacterem 3. — 1 invide-
bat3. —
tegerrima
VITA Il
"—
124
comprehendam omnes corporis aegrotationes i
panem uteri strangulum *, suis ad Dd
cibus facile propulsare potest. Itaque ex terris a
caelestia templa in Christo commigravit, tertia die
novembris !?. Quo etiam tempore dies illius anni-
versarius quotannis peragitur. Funus autem ad
monasterium beati Benedicti delatum, sepulturae
mandatum est ad altare divo Nicolao dicatum.
8 gi illam animo invocamus add. 3. — ? strangulatum 3. —
τὸ (t. d. n.) ad diem omnium animarum ferias consequen-
lem 3.
DE SANCTA IDDA VIDUA.
tegerrima. caelestium impavide alloquitur : Surge,
ait, auscula paucis, optime affinis, porrige lumen,
ut ignem fraude plutonis exstinctum adiumento tuo
accendam. Cui mortuus oboedivit, surrexit, beatae
viduae vivum lumen obtulit deformis, eamque sic
affatur in rithmo ἢ: Accipe, Idda, lumen quod tibi
accendi. Nomen ex Toggenburg comilis est mihi.
Assumpsit lumen ardens *, quae in omnibus sibi
adversis socraticum. vultum ostendebat, seque
adeo provide gerebat, ut lucifer ille ex orco nec
angeli eius sibi officere in nullo poterant ad finem
usque eius. Ita. nempe haec caelicola, ita eam gra-
tiam sibi servientibus a numinum numine impe-
travit, quod nec illis quoque nocebit dolus satha-
nae machinatioque eius. A matricis dolore et
capitis implorantes praecipue liberat, multaque
adversitate. Haec tandem secundum naturae ceur-
sum tola speculatrix divinorum, operatrix om-
nium bonarum virtutum, castitatis norma, pudi-
citiae speculum, viduitatis ornamentum, decus
femineum, religionis augmentum, nobilitatisque
corona, plena. operibus bonis et, ut arelum sidus,
in Ecclesia Dei coruscans et rebus admirandis,
tertio nonas novembris, hoc est die proxima post
animarum omnium commemorationem, ex hae
luce ad sinum, ut pie creditur, divi patris Abrahae
vocata decessit, quo denique et hodie eius anni-
versarius celebratur dies in Vischingen, sepulta
ibidem in ecclesia circa aram sanctissimi ponti-
ficis Nicolai, ubi sepulerum eius miraculose a ple-
ris? eliam istuc peregrinantibus conspicitur atque
veneratur.
Num. 3. — ! in cod. riggmo. — ? jn marg. populis.
ANNOTATA.
a Ante legendam, prologi instar, haec epistula
Alberti de. Bonstetten, decani loci Eremitarum,
descripta est in codice Blaburensi.
Venerabili in Christo patri ae domino, domno
Hainrico, abbati coenobii in Vischingen, domino
suo admodum colendo, Albertus de Bonstetten,
decanus loci Eremitarum, S. P. D.
Oratum me apprime nuper fecisti, abba pater,
super legendam beatae Iddae inclitae, olim comi-
tissae Toggenburgensis, coenobii tui felicis incolae
atque matronae, ut eam ex materna nostra lingua
in latinam converterem. Coepi id me tandem
facturum. animumque induxi meum, tametsi ex
fratribus tuis, ilem in gremio almi monasterii
Saneti Galli, quamplures invenisses illud subire
opus comptiores me longe et peritiores, et qui ex
Bedino gurgite vasto seu Noteringino fonte lucu-
lentam atque elaboratam fecissent, quibus etiam
scriptitandi palaestra nec meum est praeire.
Nolui tamen tibi, pater, adversari, sed morem
gerere voluntati tuae, nec rem ipsam tum hebrai-
cis, graecis, tum latinis dignam in amplum dif-
ferre : translationem haud de verbo ad. verbum,
sed e sensu ad sententiam, absque macrilogio
etlonga ambigine fieri debet, propter gloriam
divi nominis eius, et tua in me merita exuberan-
tissima. Quoad potui, quam praepropere effeci.
Utinam leeturis cum ea dulcedinem mellifluam
instillare possem, ex illoque ignili nostro excidere
aliquam devotionis scintillam. Hane ad te nunc
mitto atque dono. Do tamquam materiam tibi
conducibilem, tuum sit placite eam capessere; nec
alia me remuneratione et munificentia. mutuo
affii appeto, quam quod cum commilitonibus
tuis coram loculo eiusdem fani dominae saepe
sibi numero devotis orationibus tuis me com
mendes, iia ut tecum id pie proeurante ἃ Cun-
clisatore, post. hane. lucem mihi denique tenui
avena laudes eius canenti caelestem harmo-
niam impetres pervergere. Vale ubique, bene-
diele pater, amabilis valde, totum desiderium
meum. Ex Eremo, vit calendas seplembris, anno
NCCCCLXXX V.
b Augia est campus pascuus amni adiacens, vel
amne circumfusus. Origo vocis repetenda ex germa-
nici idiomatis verbo au vel aw. Cfr. Cangium sub
voce augia.
MIRACULA
ΥΠᾺῚ
* cod. audens,
codicis Bruxellensis num. 8930.
ExcGERPTUM E MIRACULIS EIUSDEM BEATAE VIDUAE.
[n incendio 1. Anno Domini wcccexr, lignea aedificia vo-
teputS.Iddae pagine ignis coenobii Vischingensis consumpta
iwl sunt, heu quam miserabiliter, et intus omnis eccle-
siasticus ornatus, inter quae et. beatum cepha
praetactae sanctae dominae, ad figuram sibi assi-
mulantem collocatum fuit;et quidem imago per
flammas in cinerem convertitur, sed verum caput
illibatum permansit, tertia die post combustio-
σ nem templi illibatum inventum est a.
Mulier a 9. Et aliud. sequitur haud minus stupendum.
paralysi, — Duo. Alpinates montis Hyrenlii b, honesti admo-
b dum coniuges sollertesque labore fuerunt et multa
B prole dites : ex quibus paralysis feminam laesit
adeo ut usum loquendi amittebat et fortitudine
membrorum exuta [sit]. Huius nempe maritus ad
defunctum corpus asseclae Domini se contulit
admodum turbatus, atque devotus Deum ibidem
supplicabatur ut meritis gloriosissimae dominae
et beatae conversae tactam coniugem eius digna-
retur eripere. In bona spe domum revertens
uxorem sanatam obviam habens, quam statim
percontabatur quanam hora hoc egregium opus
factum fuisset. At ipsa sibi horam et tempus
exposuit, et intellexit vere montieula id illo tem-
pore actum, quo coram sepulero. promotricis
dignissimae orasset.
et puer 3. Insuper nec diu, ipsi mutare domicilium ad
! Voz suppleta per correct.
EL S. Berardi, qui saeculo duodecimo ineunte hanc
antiquum sedem regebat. Huius vero beati viri, qui marty-
promovit rologio Romano non reperitur. inscriptus, Pius
Pius VE, papa VIIcultum promovit, cum, die 20 maii anni
1802, clero civitatis et dioecesis Marsorum conces-
sit μὲ die 3 novembris, in secundo nocturno,
de S. Berardo proprias lectiones recitaret ; ac die
25 iunii anni. 1808, petente. eminentissimo domino
Matthaeo, Praenestino episcopo cardinali, eccle-
siae Praenestinae, quae iam in honorem beati anti-
stitis totum officium de communi legebat, datum
est ut praedictas lectiones sibi reciperet. Sed Marsi,
qui testes exstiterant quam sancte prae[uisset eccle-
(1) Vita di S. Berardo, p. 49. — (2) Ughelli, Jtalia sacra,
— 1
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 125
MIRAGQULA.S.IDDAE
Fidita ex manuscripto Blaburensi, de quo supra, Comment. praevio, num. 1, iuxta. apographum
oppidum Rapperswile, quod laeui Thuricino
a suffocatione
adiacet c et in litore munilissimum spicatur; in 7er S. Iddam
quo profecto quendam civis puerum casu fortuito
ad lacum cadere ipsum contigit, ita ut extractus
modo expirasse medullitus autumaretur. Fit con-
cursus ingens a coacceolis castellanis, vae et
planetus maestorum parentum et agnatorum
haud mediocris super infantis morte. Ad quae
Alpinas in medium statim rettulit miraculum in
uxore sua, intercessione beatae Iddae, dudum
antea factum, consulens ut quoque puerum ad
sepulerum eius ducere voverent. A genitoribus
quod quam primum actum, et pauca insuper
oratione ad Deum effusa, puerulus iste, ut somno
suscitatus vagitus emisit et convaluit.
4. Haec et his longe miraculosiora fecit et hodie
Cunetiparens erebro factitare solet, ob merita fa-
mulae suae inclitissimae, quam ita oro denique in
hoc turbulenti saeculi ! mari praeter se colamus,
ut semper nostra sit sedula. adiutrix et ad Deum
summum optimumque fidissima promotrix.
ANNOTATA.
ἃ Cfr. Comment. praev. num. 8.
b Mons iste hodiedum appellatur Hórnli. Cfr.
supra in vita num. 2 in fine.
c Oppidum istud nostris temporibus nuncupatur
Rapperschwyl, situm in litore lacus Zurichini.
DE SANCTO BERARDO
C
MARSORUM EPISCOPO
uiae COMMEN'TARIUS PRAEVIUS
$ I. De Actis S. Berardi.
2 1. Hac die Marsorum ecclesia festivitatem agit siae sibi commissae, inde ab eius obitu sanctum prae-
sulem publica veneratione prosecuti erant. Quod
testantur et Ioannes, Signiensis ecclesiae episcopus,
in. Vita S. Berardi moz edenda, necnon. canonici
Sanctae. Sabinae, qui, ut refert. Febonius (1) post
dictum. Ioannem, miracula ad beati tumulum. im-
petrata litteris mandaverunt. Praeter hos quoque
Guillelmus. Panormitanus, qui in charta quam
anno 1178, iubente Guillelmo Siciliae rege, (n gra
tiam Sanctae Sabinae conscripsit, Berardum beati
nomine exornare non dubitavit (2).
9. Attamen ad acta tanti viri illustranda pau-
ciora hucusque prostant reperta documenta. Nam,
js Paschalis II (3) ad
praeter bullam quam dedit
. T, p. 904. — (3) U helli, ibid., p. 892. 4
co jue definiendos
sanati.
c
E
Immo plura
miracula per
eam patrata
sunt.
J. D.B.
non superest
nisi Vita
unica,
Te
Md e le
AUCTORE
4. D. B.
cuius auctor
Joannes
Signiensis
omnem
meretur
fidem.
196
definiendos limites ecclesiae Marsorum, illud unum
nobis servavit antiquitas, scilicet. Vitam beati viri
ab eius discipulo. Ioanne conscriptam. Etenim
Berardi encomium (1), quod Paulus monachus
Casinensis suae expositioni in Cantica Canticorum
inseruit, iam diu cum ipso hoc opere deperditum
videlur. Vilam vero. quam conseripsit. Joannes
edidit. Ughelli in tomo primo Italiae sacrae, eru-
tam ex velustissimis membraneis ecclesiae Transa-
quensis (2). Cumque non paucis manuscriptorum
catalogis evolutis, nullibi deprehenderimus aliud
Vilae beati viri apographum, restat ut textum quem
vulgavit Ughelli operi nostro inseramus. Equidem
haud inscius sum in periodico quod inscribitur
Archiv der Gesellschaft für ültere deutsche Ge-
schichtskunde, monitum fuisse tomo XII, p. 382,
asservari Romae in bibliotheca Barberiniana codi-
cem charltaceum saeculi X VII, qui referat Vitam
beati antistitis, quem tamen Bernardum. erronee
nuncupabat periodici editor G. Pertz. At collega
olim noster, R. P. van Hooff, Romae moratus,
praedictam bibliothecam adiit, repperitque in codice
n. 157, non vero n., 2057, ut monebat G. Pertz,
non Vitam Berardi, sed huius fragmentum ali-
quod. Etsi illud iure fas esset omittere, variantes
tamen. lectiones, ubi. obtinuerint, notandas duci.
Libelli miraculorum, quem a canonicis S. Sabinae
consarcinatum fuisse Febonium testem audivimus
(supra num. 1), quaenam fuerint fata. hucusque
delerminare non licuit.Sane a multis abhinc annis
deperditus censendus est, siquidem nemo eorum qui
a saeculo XVI de sancto praesule tractaverunt, ne
verbo. quidem, innuit se libellum istum inspexisse.
Aliam Vitam S. Berardi ex manuscripto nunc,
ut videtur, amisso, ecclesiae cathedralis, quae tunc
iam erat in civitate Piscina, italico sermone versam
typis mandavit. Febonius anno. 1673, cuius. nova
editio additionibus aucta prodiit. Praenesti, anno
1708 (3).
3. Igitur Ioannes Signiensis unicus exstat testis,
er quo ceu primigenio fonte hauriendum quic-
quid de S. Berardo traditum est. Proin de eius
auctoritate nonnihil inquiramus oportet, quae ab
omnibus pluris est aestimata, et iure quidem
optimo. Ipse enim, ut. ex. epistula. Vitae praefixa
qatet, alumnus fuit Sanctae Sabinae, eruditus ac
ordinatus a S. Berardo. Potuit igitur ex fami-
liari cum sancto magistro suo consuetudine multa
quae ad ipsum spectabant optime edoceri. Scripsit
autem cum. iam Signiensem ecclesiam. regendam
susceperat. Quod. conicere licet ex ipsa inscriptione
epistulae ad Ioannem | Furatum. quae. Vitae
S. Berardi praemissa est, in qua se ecclesiae Signi-
ensis nuncupat. humilem ministrum. Et | Ughelli
in serie episcoporum Signiensium, post. Transmun-
dum, qui tamquam Anacleti II antipapae fautor
anno 1130 sede pulsus est, Ioannem. decimum ter-
lium praesulem. ascribit, ac alias tractans de lite
quae sub annum. 1148 in. ecclesia Marsorum inter
clerum S. Ioannis et S. Sabinae exorta. est, recen-
sitis ez vetusta charta episcopis qui ad rem compo-
nendam ad Sanctam Sabinam convenerunt, subiun-
git : Ubi erat et Iohannes Signiensis episcopus,
qui eiusdem ecclesiae (scilicet. Sanctae. Sabinae)
canonicus eral. Quot vero annos ecclesiae. suae
praefuerit manet incompertum. Vitae tamen scri-
bendae initium fecisse videtur paucis tantummodo
(1) Ziegelbauer, Historia rei litterariae Ordinis S. Bene-
dicti, parte 1, p. 196. — (2) Tom. cit., p. 892 sqq. — (3) Corsi-
gnani, Della regia Marsicana, tom. II, lib. wv, cap. vir
p. 159. — (4) Bibl. med. et inf. lat., tom. IV, p. 145, —
(5) Op. cit., p. 3. — (6) Historia coenobii Casinensis, tom. Ἂν
DE SANCTO BERARDO EPISCOPO.
ost S. Berardi exitum elapsis annis. Quod iterum
ex epistula ad. Ioannem. Furatum deduci potest :
scribendi enim. onus abicere vellet. propter pasto-
ralis officii inauclam curam, aque ita dolens de
patre suo colloquitur cum Ioanne Furato ut. scri-
bendi onus subiturus eos sensus animo gessisse vi-
deatur. quibus. recens. defunctum prosequi solent.
Proin Fabricio (4) asserenti Ioannem adhuc diaco-
num Vilam sui magistri descripsisse er argu-
mentis allatis assentiri aequum non videtur.
$ II. Elucidantur quaedam faeta
vitae S. Berardi,
4. His de persona scriptoris enucleatis, occurren-
dum est. difficultatibus aliquot. quae natae sunt
movere praeiudicium de eiusdem sinceritate. Locum
nativitatis, parentesque Berardi declarat Ioannes ;
at errandi periculo obnozius fieret qui plura novisse
tentaret, crederetve. Febonio, qui (9), nullo allato
documento, statuit Berardum fratres habuisse Ode-
visiumet Rainaldum aetate priores ac militia insi-
gnes. Oriundus dicitur S. Berardus ecomitum Mar-
sorum stirpe, de quibus certe apud. Gattulam (6) et
Leonem. Marsicanum (1), scriptores rerum Casi-
nensium, haud semel mentio recurrit. Re quidem
vera,ut animadvertit cl. W. Wattenbach (8),multa
semper eum Marsorum comitibus Casinensibus
fuerat coniunelio, quorum slirpe progeniti tunc
inter eos conversabantur Oderisius, Theodinus,
Transmundus. Leonem autem cognomine Marsi-
canum cum eis vel consanguinitate vel affinitate
fuisse coniunctum admodum probabilis est Giese-
brecht coniectura. Ex Leone optime novimus quis
fuerit stipes eorum omnium, qui. dicti sunt Marso-
rum comites; scribit enim ad annum 926 (9) : Cum
hoe Hugone venit Italiam Azzo, comes Burgun-
diae, avunculus Berardi illius qui cognominatus
est Franciscus, a quo videlicet Marsorum comites
procreati. Sed. quis ordine referet nepotes omnes
qui ez illo Berardo tamquam rami multiplices ez
generoso stipite succreverunt? Iuxta tabulas ad fi-
nem tomi VII Monumentorum Germaniae appo-
sitas, ex Berardo II mati feruntur Oderisius,
Itainaldus, Berardus ac .Pandulphus episcopus.
Istius vero Berardi, qui sub annum 1070. in vivis
erat, filii duo recensentur : Todinus, qui inter cardi-
nales annumeratus est, e& Berardus. Sed his in
sancti pontificis parentum. notitiam minime deve-
nimus. Nec maiori emolumento erit Regestum Far-
fense (10), licet et heie Marsorum. comites pluries
nominentur inter eos qui praedia monnulla. eccle-
siae contulerunt. Idcirco tamen Ioannis Signiensis
minime labefactatur assertum. Nam et de Celano
infinibus Marsorum cognominabanturcomites (11).
Si animadversum fuerit Celanos, quorum civitas
inter priores, non pauca fuisse conatos ut sibi Be-
rardi corpus emortuum servarent, haud reputabi-
tur. omni probabilitate destituta opinio D. Corsi-
gnani (12), qui statuit Berardum ez his natum. esse
qui Celanum obtinebant, licet et pro sua. sententia
debilia attulerit rationum momenta.
5. Sed viz ulla. fides tribuenda censetur ylacito,
quod affirmando magis quam probando Pe-
trini (13) proponit, et cui. calculum. suum. adecit
anno 1867 R. D. Paulus Panegrossi, scilicet anno
passim. — (7) M. G., scr., tom. VII, p. 574 seq. — (8) M. G.,
tom. cit., p.551.— (9) Ibid., p. 382, — (10) I1 Regesto di Farfa,
tom. III, pp. 31,390,332, 340.— (11) Ughelli, tom. cit., p.907.
— (19) Op. cit, p. 164, — (13) Memorie Prenestine, p. 119.
1108
D
S. Berardus
oriundus fuit
de stirpe
comitum
Marsorum,
eorum proba-
bilius qui
Celanum
obtinebant,
E
De tempore
quo
S, Berardus
Praenesti
detentus est.
Α
De titulo
S.Chrysogoni
quo
S. Berardus
insignitus
fuit.
Chronotaxis
vitae
S. Berardi.
C
1108 S. Berardum a. Petro de Colonna apud Prae-
nesten vinculis fuisse. detentum (1), licet. Ioannes
Signiensis rerum seriem ita ordinaverit ut. lector
opinetur. ۈ contigisse antequam S. Berardus
inter cardinales cooptatus fuerit. Sed. diaconiam
S. Angeli, quae erat. eius titulus. cardinalitius,
ante annum 1107 rexit ; nam hoc anno in Lingo-
nis moratus, die 24 februarii, signum suum appo-
suit. diplomati, quo Paschalis papa 11 monasterii
Romaricensis et canonicae Calmosiacensis contro-
versiam. diremit (2). Ergo nisi malueris scriptori
coaevo omnem fidem abnegare, credendus est Petrini
erravisse, quod. eo. probabilius arbitramur quia
cur. erraverit manifesto apparet. Etenim in. hanc
sententiam. devenisse videtur. quod apud. Petrum
Pisanum (3) legerat civitatem Praenestinam, dum
Paschalis anno 1108 iam ab itinere gallicano re-
dux, omnibus pace compositis, in Apuliam proficis-
cebatur, in. perfidi Ptolomei Tusculani ac Petri de
Colonna partes defecisse. Ergo antea civitas Prae-
nestina sub pontificis dicione fida manebat, nec ibi
Berardus im custodiam mancipari potuit, Esto,
sed. a primis exordiis sui pontificatus (&) Pascha-
lis cum Petro de Colonna bella movit. Licet Petrus
Pisamus de his agens mullam de urbe Prae-
nestina. mentionem. inicit, illo silente non tamen
removetur. hypothesis illa, admittenda ne Ioannes
erroris arguatur, qua Petrus de Colonna, qui suae
dicionis. amplificandae studio exagitabatur, non
tantum Cavas, sed οἱ Praenesten, quam sui iuris
esse affirmabat (5), ad tempus obtinuerit.
6. Tandem quaeritur num adhaerendum | sit
loanni dicenti Berardum im presbyterum cardi-
nalem. titulo. S. Chrysogoni fuisse promotum (6).
Dubitandi ratio haec est. Die prima septembris
anni 1107 dicebatur adhuc diaconus cardinalis
S. Angeli, et aprili mense anni 1111 alius a
Berardo, scilicet Gregorius, ut presbyter cardinalis
signum suum apposuit privilegio de investituris
quod. Paschalis papa, ut custodia liberaretur, Hen-
rico V imperatori concessit (7). Ergo si re vera hoc
titulo insignitus fuit. beatus, ante susceptum epi-
scopatum S. Chrysogoni presbyteratum ac omnem
cardinalitiam dignitatem abren untiavit.
7. Ad definiendam aliquatenus beati. Berardi
vitae seriem chronologicam, quod ullimo agendum
erat, haec duo potissimum conducunt, scilicet. in-
scriptio diplomatis anni dominicae incarnationis
1190, episcopatus Berardi anni undecimi, quo comes
Crescentius de gente Marsorum ecclesiae sanctorum
martyrum. Caesidii et Rufini bona quaedam in co-
mitatu. Transaquano dedit (8), et testimonium
loannis dicentis Berardum sedem Marsorum ob-
tinuisse dum annum aetatis suae trigesimum age-
bat. Inde sequitur Berardum ad annum 1109 in
Marsorum episcopum fuisse consecratum, natum
quidem anno 1079. Ante octavam iunii anni 1096,
transmissus est in. coenobium Casinense litteris ac
virtute erudiendus ; nam vivente Pandulpho Mar-
sorum episcopo id. actum conicitur. Andreas vero
eius successor μὲ Marsorum episcopus memoratur
in donatione quam anno cilato Berardus, Marso-
rum comes,et Gemma, mater eius, ecclesiae S. Cae-
(1) Memorie storiche intorno a S. Berardo, p. 99. —
(2) Martene, T'es. nor. Anec., tom. III, col. 1183.— (3) Wat-
terich, Pontificum Romanorum vitae, tom. Il, P. Tm
(4) Watterich, op. cit, p. 5. — (9) Gregorovius, Geschichte
der Stadt Rome, tom. IV, p. 306. — (6) Vid. in Vita n. 6. —
(7) M. G., tom. II Legum, p. 72. — (8) Ughelli, op. cit.
iom. I, col. 901. — (9) Ibid, col. 891. — (10) P. L., tom.
CLXIII, col. 923. — (11) Annal. 0rd. S. Benedicti, tom. V,
docum. 67, p. 640, — (12) Bacchini, Dell' ist. di S. Bened. di
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
127
sidii fecit (9). Cetera quaedam facta Vitae B. Be-
rardi in sequenti elencho indicantur :
1107 24 februarii, Lingonis erat.
1107 25 iulii, apud. Cellam S. Mauricii in dioe-
cesi Valentinensi, signum apposuit privilegio
quod Paschalis pontifem dedit monachis
S. Aegidii (10).
1107 mense iulio, apud Valentiam interfuit iudicio
quod de cella Gordiana contra monachos
Casae Dei in gratiam. Anianensium statuit
Paschalis (11).
1107 1 septembris, Mutinae signum apposuit. pri-
vilegio quod monasterio S. Benedicti Padoli-
ronensi Paschalis dedit (12).
1117 16 decembris, Praenesti interfuit. consecra-
tioni ecclesiae superioris (13).
1120 Transaquis signum apposuit donationi quam
fecit. Crescentius. comes. ecclesiae SS. mar-
tyrum Caesidii et Rufini (14).
$ III. De gloria postuma S, Be-
rardi.
8. Cum vero saeculis sibi succedentibus civitas
Valeria pristino splendore viduata ac incolis fere
vacua (15) tota prolaberetur, ideoque episcopus cum
canonicis nonnisi raro ad. Sanctam Sabinam mo-
rarentur, Matthaeus episcopus et capitulum San-
clae Sabinae Gregorio. XIII supplices litteras
dederunt. ut, donec civitas Valeria reaedificaretur,
sedes episcopalis apud urbem Piscinam ad eccle-
siam B. Mariae de Gratia nuncupatam transferri
concederetur. Quorum postulationibus benigne an-
nuit pontifez brevi suo dato apud. S. Petrum,
kalendis ianwarii anni 1580 (16). Ut hoc docu-
mentum plane intelligatur, notare iuvat templum
B. Mariae, de Gratia nuncupatae, a Matthaeo
episcopo superstructum fuisse, diruto quod ibi
erat, sacello B. Mariae de Nive dedicato (17).
Attamen in media vastitate apud S. Sabinam, ubi
sepultus iacebat, non sine honore remansit S. Be-
rardus. Nam ad S. Mariam, dictam de Populo vel
de Porta (18), in summo Piscinae civitatis colle si-
tam (19), honorificentissime translatum est. anno
1580.
9.Ita Febonius (20), quocum sentit Corsignani(21).
Allamen iam ante hoc tempus celebratam. fuisse
S. Berardi translationem a rbitratur modernus eius
Vitae auctor. Panegrossi (22), non ideo quod. in
archivo ecclesiae B. Mariae gerscrutando (23),
reppererit chartam certum huius translationis tem-
pus referentem, sed quia via assequebatur quomodo,
si translatio anno. 1580 contigerit, factum sit. ut,
quasi despecta ecclesia cathedrali, ad. B. Mariam
de Populo sacra gleba reponeretur. Suam firmari
sententiam putat ex eo quod iam ante annum 1580
apud S. Mariam capitulum continuo sedebat (Q4).
Sed. elevatur difficultas, si animadvertatur nonntst
ad. annum 1596 (25) totam. novae ecclesiae. perfe-
clam esse fabricam, ac ita ad. B. Mariae de Populo
deferri potuisse sacrum corpus, donec in ipsa cathe-
drali locus tanto thesauro dignus instrueretur. Et
Polirone. Racc., p. 68. — (13) Corsignani, op. cit., tom. Il,
p. 163. — (14) Ughelli, tom. cit, p. 901. — (15) Corsignani,
op. cit, tom. I, p. 669. — (16) Ibid., p. 610. — (17) Febontus,
Historiae Marsorum libri tres, p.272.— (18) Panegrossi, op.
cit, p. 116. — (19) Corsignani, op. cit, tom. 1, P pg
(20) Febonius, op. cit, p. 253. — [2 Op. cit, GET ἘΞ
— (22) Op. cit, p. 141. — (23) Op. cit, p- 141.— (24) Ibid.
(25) Corsignani, op. cit, tom. I, p. 671.
talem
AUCTORE
J. D. B.
E
Corpus
S. Berardi,
quod ut
Piscinam
transferretur
concessit
anno 1580
Gregorius
XIII,
huc non nisi
anno 1596
delatum est.
í
c
AUCTORE
J. D. B.
a
b
* edit.
colloque-
remus
198
talem fuisse mentem illorum qui Marsorum ecclesiae
praefuerunt, comprobat idem auctor, tum ez stru-
ctura ipsius altaris maioris in quo pars quaedam
vacua relicta. est (1), twm. ex populari traditione
referente sacrum corpus, quod ad ecclesiam cathe-
dralem delaturi essent, tanti ponderis fuisse ut loco
moveri nequiret (2). Et primum quidem argumen-
tum nihil habet quod. adversetur descriplioni quae
de eodem altari apud. Corsignani (3) legitur. Ipsi
enim adstabant. quattuor. angeli urnam auream
sublevantes, at. quid urna contineretur dicere omi-
sit, licet curiose reliquias passim asservatas indica-
verit, Altero certe, quatenus forma vividiori indi-
cat quid conati sint accolae me thesauro Swo
defraudarentur, propositum episcoporum manife-
statur, deferendi scilicet sacras reliquias ad eccle-
siam cathedralem, et traditio cum data explicatione
magis stabilitur ez his quae in altera, sed tempo-
ranea, ut videbimus, translatione (4) acta. legun-
fur. Nam scripto firmatum est expleto opere
reductum iri beatum praesulem ad pristinas aedes.
Sed qualecumque sit tempus quo a Sancta Sabina
ad. Sanctam Mariam delatae sint sacrae exuviae,
certum. est. translationis memoriam in ecclesia
Marsorum. servatam fuisse. Nam Piscinae (5)
(1) Panegrossi, op. cit, p. 149. — (2) Ibid., p. 118. —
(3) Op. cit., tom. I. p. 671. — (4) Panegrossi, op. cit., p. 118.
— (5) Panegrossi, op. cit., p. 116. — (6) Corsignani, op. cit.,
tom. I, p. 683, tom. II, p. 574. — (7) Panegrossi, op. cit.,
DE SANCTO BERARDO EPISCOPO.
rima maii, in reliqua dioecesi altero eiusdem men-
sis die, ob occurrentia sanctorum Philippi et Iacobi
natalia, celebris in S. Berardi honorem. festivitas
agebatur. At, cum propter vetustatem aedes iam
ruinae proximae essent (6), Muzius de Vecchi, ab
anno 1719 Marsorum episcopus, templum B. Ma-
riae a fundamentis innovandum esse statuit. Quod.
inde vocatum ad S. Berardum (7), dedicatum est
die 12 maii anni. 1743 (8). Interea. episcopi sibi
succedentes in. sede Marsorum capsulas auro et
argento pretiosas fabricaverunt. quibus beati epis-
copi reliquiae reconderentur (9).
10. Est εἰ iuxta. oppidum. Colle extra. moenia
in transitu. viae romanae ecclesia S. Berardo
sacra (10). Tandem a Corsignani haec de lapide
qui dicitur S. Berardi accipiuntur (11) : Cum
eliam beatus episcopus quadam die a 'Taleacotio
discessisset, el. prope Celanum transisset in via
quae romana appellatur, in planitie sistens, ubi
Quatranellae diversorrum est, ab itinere defessus
in ingenti orbiculato lapide sedens, illum ad
reclinatoriae sedis instar miraculose redegit, ubi
febribus doloribusque cruciatos sedentes conva-
lescere ferunt.
p. 117. Cfr. Corsignani, op. cit, tom. 1, p. 682. — (8) Pane-
grossi, op. cit. p. 118. — (9) Ibid., p. 17. — (10) Febonius,
Historiae Marsorum libri tres, p. 219. — (11) De viris illu-
stribus Marsorum, p. 98.
UWTA S. BERARDI
Ex antiquissimis Transaquensis. ecclesiae membranis, edita apud. Ughellum, Ytalia sacra, tom. 1,
col. 893-901. Quam tamen denuo collegimus cum fragmento bibliothecae Barberinianae, de quo dictum
est in Comment. praev. num. 2. Nonnulla etiam apud editorem minus gerspicua nonnumquam correzimus.
[PROLOGUS]
Incipit epistula ad venerabilem presbyterum
Ioannem Furatum missa de vita B. Be-
rardi.
Reverendo fratri et eonsacerdoti loanni Fu-
rato a Ioannes, Signensis ecclesiae humilis mini-
ster b. Caritatis vigor et virtus tanta esse asseritur,
quod eiusdem interventu non negatur etiam quod
dari non posse creditur; ipsa enim sola ita ad
innumerabilia sese extendit, quod omnia, teste
Apostolo, credat, suffert et sperat. Cum ergo, vene-
rande frater et consacerdos Ioannes Furate, du-
dum apud vos essem, de consuetudine in novo
ecclesiae claustro ante patris nostri saneti episcopi
Berardi sepulerum consedentes c, quod sine dolore
dici non potest, de nostrae ecclesiae statu, de con-
fratrum nostrorum religione et honestate, cete-
rorumque bonorum, quae praedicti patris nostri
sifilii et non privigni, quod de me solo magis
credo, diei possumus, temporibus iisdem ageban-
tur ad invicem. laerymando colloqueremur d
praemissa caritate mihi iniunxisti et ut eiusdem
patris, quod utique non ad nostrae animae detri-
mentum dicamus, et pastoris nostri vitam, et quae
propriis oculis vidimus faeta miracula seribere
ita quod in sanctae Romanae Ecclesiae consisto-
rio pro eodem canonizando honore et indubitatis *
tactis Evangeliis firmare possint. Cum autem pri-
mum imperitia mei excusatione, deinde pastoralis
officii inaueta eura d, demum secundum meam
scientiolam eandem iam scripturam *, sancta in-
crepalione, voce, non mente mutata, ipsi meae
responsioni obviasti dicens : Etiamsi casui casum
iungere nescires, et totius mundi cura, ut. * salva
domni papae reverentia loquar, tibi iniuncta. esset,
(quod prorsus fieri numquam posse, tuo colloquio
interrupto mox respondi), quoniam ipse te a puero
nutrivit, docuit et ordinavit, et quicquid es post
Deum per eum esse videris,et quoniam vitam ipsius
bene noveris, et te praesente, Deo auctore, ad. sepul-
crum eius miracula. facta fuerunt, deberes tamen,
ut bonus aemulator, ad posterorum exemplum ma-
gistri tui acta, eliam mon rogatus, qualitercumque
scribere. Hae igitur ratione superatus, caritate
me monente credidi, et. quod. non habebam
scientiae dare promisi. Meum itaque, venerande
et omni devotione digne frater et consacerdos
Ioannes, nomine non re Furate, omnibus aliis
sanctissimis canonicis nostris comitantibus, me-
cum incessanter qua debes prece et devotione
operare *, ut in maioris adpetitione, quae veritas
est Deus, ita sit, ut nec vera praetermittantur et,
secundum tuam petitionem meamque devotio-
nem, veris falsa numquam intermisceam.
Incipit
De cultu
S. Berardi
in regione
Marsicana,
* edit.
indubitatus
d
* sic edit. ex
prava
lectione
* edit. et
* edit, opera.
Α
Compendium
totius vitae.
e
» «d, levitae
m
* ed, vivit
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
Incipit prologus in vita beati Petri Berardi,
episcopi et confessoris.
Seripturus e patris nostri vitam, volo, si pos-
sum, quae seripturus sum breviter adnotare, ut
quitotam percurrere non valuerunt saneti Berardi
vitam*, hoc perlecto brevilogo, quis et unde, euius
fuerit, ubi natus, doctus et nutritus, a quibus et
ubi ordinatus, et cuius meriti ante episcopatum et
post episcopatum exstiterit, et ubi requiescat, et
quo tempore abierit, a parte praenoscere possint.
Patria igitur Marsus, pater eius Berardus, mater
'l'heodosia, patrius matriusque Castellum f, se-
mine magnorum comitum Berardorum, nutritus
et doctus in. ecclesia S. Sabinae j, et ab episcopo
Pandulfo ἢ, qui tune erat, acolythus ordinatus. In
monasterio Casinense i a prudenti viro Paulo
corpore caeco grammaticam didicit. A papa Pa-
schale ad romanam Eeclesiam vocatus, et ab eo
subdiaconus ordinatus, et postea Campaniae pro-
vinciae ab eodem comes constitutus, a Petro de
Columna propter romanam Ecclesiam captus et
in cisternam missus, exinde Dei misericordia a
Ioanne de Petrella / tractus, ac Romam reductus
in ecclesia S. Angeli m diaconus factus, et in
ecclesia. S. Chrysogoni presbyter cardinalis ordi-
natus, Marsis pro episcopo datus, ad S. Sabinae
illustrissimae martyris honorem episcopus conse-
cratus, gloriosissimi meriti, et ante episcopatum et
post episcopatum ἃ tyrannis multa sustinuit, ita
quod propter veritatem quam praedicabat ab
ipsis vicibus octo expulsus de episcopatu fuit, si-
moniam destruxit, parentelas separavit, pauperes
fovit, pupillos et viduas defendit, clericos compo-
suit, congregata conservavit, conservanda con-
gregavit, omnia vitia exstirpavit. Puellam in cuius
gullure asprum fixum fuerat de mortis periculo
signo crucis liberavit, vacuo horreo pro paupe-
ribus mulieribus triticum colligere fecit, quod sua
prece multum eisdem suffecit. Excommunicationis
suae gladio comitem percussit, sed divina mise-
ricordia tamdiu vixit * donec eum absolvit. In festo
S. Sabinae mortem, et postquam aegrotavit, diem
mortis praedixit. Apud ecclesiam S. Ioannis in
Capite Aquae n, nativitate S. Mariae, aegrotavit,
inde lecto delatus in ecclesia S. Sabinae, sicut
praedixit, terlio nonas novembris anno 1130,
ind. VIII, mortuus est, ibique sepultus; ubi multa
miraeula omnipotens Deus operatur usque in
hodiernum diem.
Explicit prologus.
ANNOTATA.
a De Ioanne Furato, praeter ea. quae heic tra-
duntur, nihil invenimus.
b loannem Signiensem notum fecimus in Com-
mentarii praevii num. 3.
€ Scilicet Valeriae, in ecclesia. S. Sabinae, ad
dexteram partem beatae martyris, w£ dicitur in
fine istius Vitae, num. 14, p. 134.
d Haec verba, ut innuimus supra in Comment.
graevii num. 3, qrobant Joannem calamum arri-
puisse cum iam esset episcopus.
e T'alis prologus, qui est totius Vitae subsequentis
compendium, raro in re hagiologica occurrit. Con-
stat enim saepissime ez locis communibus quae
serium veritatis inquisitorem minus iuvant ad cer-
tam aliquam consequendam scientiam. Ergoquaeri
possit utrum iste prologus sit. ipsius loannis opus.
Cui solvendae quaestioni multum inservirent ipsa
manuscripta quorum nullam copiam habemus. In-
Novembris Tomus 11.
129
certi ergo haereamus oportet donec unum saltem e
latibulis eruatur.
f Quid motet nomen genericum Castellum docet
Vita gqrolizior,num. 1:in castello cui Colli nomen.
Est autem oppidum dioeceseos Marsorum in Aqui-
lana provincia, ab urbe Aquila triginta sex millia-
riis distans. Cfr. Sacco, Dizionario geografico
del regno di Napoli, tom. Z, p. 336.
g Antiqua cathedralis in ipsa civitate Valeria
ad lacum. Fucinum primum constructa. fuit sub
invocatione illustrissimae romanae matronae S. Sa-
binae martyris. Cfr. Lucentius, alia sacra,
tom. I,p. 1294. In Act. SS., commentati sunt de-
céssores nostri de S. Sabina ad d. 29 Aug., tom. VI,
p. 496 sqq.; de ecclesia. ipsi in. Marsis sacra efr.
etiam Corsignani, Della. regia. Marsicana, fom. I,
p. 664 sqq.
h Pandulphus e Marsorum comitibus genitus,
anno 1056 episcopatum. suscepit. Sub. Urbano II
vita functus refertur ; itaque post annum 1088, sed
ante 1096, cum. tunc, iuxta. Ughelli, Andreas se-
dem teneret. Cfr. Yalia sacra, tom. I, p. 889-91.
i De schola Casinensi cfr. S. Petrum Damia-
num ep. X VII libri LI seu opusc. XXXVI. P. L.
tom. CXLI, p. 621.
k De Paulo grammatico conferre licet Petrum
diaconum Casinensem, qui in opusculo de viris illu-
stribus Casinensibus, eum. laudibus effert. cap.
XXXVI,apud Muratori, Rer. italic. ser., tom. ΤΙ,
p. 51.
] Petrella in. Aquilana provincia, aliquantulum
in meridiem versa, parum distans a Tagliacozzo.
m Ofr. Platner, Beschreibung der Stadt Rom,
tom. 111, part. ILI, p. 467.
n Zn regione Celanensi sita est collegialis e
celesia
S. Ioanni sacra, ad fontem rivuli hanc terram irri-
gantis. Ita Febonius, op. cit., p. 40.
CAPUT PRIMUM.
S. Berardi parentes, institutio
tam religiosa quam litteraria,
et fata diversa usque ad sus-
ceptum episcopatum.
Incipit vita beati antistitis Berardi confes-
soris.
1. Berardus igitur, Marsorum ὦ comitum proge-
nitus, quod de parte patri suo sibi aequivoco cum
aliis castellis evenerat, in castello, cui Colli nomen
est), natus, et cum * non ut puer, sed ut gravis vir
graviter transegit pueritiam, ibidem nutritus ex-
stitit. Divina. autem dispositione ad litterarum
studia *, unde postea episcopus factus, in ecclesia
sanctae martyris * et matricis Sabinae c ἃ paren-
tibus suis traditus est; ubi per Dei misericor-
diam usque hodie mirae religionis et honestatis
fratres sub sanclae regulae disciplina absque
dubio multi degunt ; quibus etiam, quod magnum
a Deo pretiosum est, semper inest cor unum el
anima una d. Erat ergo iuvenis iste, omni nobi-
litatis electione postposita, humilitatis, patien-
liae *, castitatis, caritatis et omnium virtutum
amator, ita quod eius aspectu humilitatis imago
dignoscebatur, patientiam * in responsis et sibi
illatis contumeliis servabat, libidinis auctorem
caleans et comprimens, mulieres nedum intuer!,
nedum alloqui sine certa causa legalique teste,
castitatem et honestatem FPE ue
n
VITA
Berardus,
pie et erudite
educatus,
a
b
* ed, quam
* ed. studio
* ed.
S. Martini
c
d
* ed.
potentiae
* ed.
potentiam
VITA
* ed, fuit
HRomaeque
sacris
ordinibus
initiatus,
h
comes
Campaniae
i
constituitur .
130
In suscipiendis hospitibus eorumque servilio
virtutum maximam caritatem, manuum opere,
oris officio, rerumque dispendio studiosissime
fovebat. In. pedum incessu et vestimentorum
ornatu atque tonsura compositus, lectioni divinae
assiduus, nocturnis ac diurnis officiis insistens,
culpam eredens maximam, si ad primum nolae
pulsum diu noctuque adsurgere tardus aliquando
essel, et secundum praedicti sancti loci consue-
tudinem in quattuor consuetis locis, id est ecclesia,
capitulo, dormitorio et refectorio, sine interro-
gatione vel certa causa numquam locutus, aut
sine licentia claustrum egressus est, servitium
cunetis exhibens, nulli umquam, quod mirabile
est, scandalum intulit. Omnes diligebat, quoniam
inimicum numquam noverat, sese cunctis esse
minorem asserens, cunctis offieiosissime ser-
viebat, omnes venerabatur. Quid multa? Inre-
prehensibiliter in cunetis sese exhibebat. Pandul-
phus itaque episcopus e, qui tempore praedictae
ecclesiae pontifex inerat, huius viri constantiam
cernens, corona et ceteris ecclesiasticis ordinibus
certis temporibus rite datis, quo debuit honore et
veneratione in acolythum ordinavit. Crevit aetate,
sed magis gravitate, crevit prudentia, non minus
honestate. Quid autem hoe tempore mirabilius?
Quid secundum canones rectius? Ibidem doctus
est et nutritus, ubi corpora docere et animas fo-
vere divina providentia futurus doctor et guber-
nalor erat. Rogatu praeterea sui genitoris, de
episcopi Pandulphi mandato, Casinensium mo-
nasterium gratia legendi adiit, ibique per sex
annos a quodam prudenti viro, Paulus nomine,
corpore tamen caecus, grammaticam discens feli-
citer mansit f. Si quis vero qualis ibidem exstiterit
plenius seire voluerit, quam suo nomine, immo
ipsi sancto viro, praefatus magister Paulus fecit *,
Cantica Canticorum expositionem g legat, ubi
mores, compositionem et honestatem suam tanto
clarius ostendit, quanto nobis prudentior et prae-
stantior habetur :
Ostendit mores Paulus, mentique vigores
Huius Berardi, corpore, mente pii.
2. Cum lectioni die noctuque canonicam servans
regulam insisteret, ecce divino nutu, bona sua
fama crescente, a sanctae recordationis papa Pa-
schali ad romanam Ecclesiam apostolicis litteris
honorifice vocatus, honorificeque receptus est, et
ut ipse pius recitare solebat, eo die quo Curiam
intravit, primus, ad secundam et quartam feriam
usque ad sabbatum, in cena sedit. Sabbato vero
a manu summi pontificis, sicut. dignus erat, ad
subdiaeonatus ordinem promotus, et ut ecclesia-
stie ordinis ratio exigit, in proprio loco tamquam
iunior post omnes in mensa positus, immo ipse de
consuetudine semper ultimum locum petiit. Quod
videns praedictus summus pontifex subridens ait :
Fr. Berarde, ecce heri, nudius tertius, quoniam tibi
locus assignatus non erat, quasi iurta nos in mensa
sedisti, hodie in proprio loco positus es. Cui sanetus :
Hoc, pastor, novi, non alta, sed infima semper ha-
bere ; Deus scit, mirande Pater, elegi enim abiectus
esse in domo Domini magis quam habitare in ta-
bernaculis peccatorum. Coepit itaque vir iste san-
ctus honestatis tanto studio suis vivere cunctis-
que ministrare, quanto ad maiora sublevatus et
à cunctis accuratius spectabatur, non tam favora-
biliter, sed honeste et legaliter incedens.
3. Considerata huius innocentia et ex omni
parte probata, Campaniae provinciae comes i est.
constitutus. In cuius terrae administratione, pru-
DE SANCTO BERARDO EPISCOPO.
.
dentia, iustitia, fortitudo et temperantia virtutes
ibi sibi comites existere, ut numquam in dictis,
numquam in faelis ab eodem aliqua harum defuit
virtutum. Prudentiam enim in administrationibus
populi sub suo regimine positi habebat, iustitiam
vero in rapinis prohibendis, in latronibus coer-
cendis, in furtis, homicidiis et his similibus exstir-
pandis tenebat, in superandis tyrannis et iniquis,
in securitate et fortitudine, et, quod melius est et
laudabilius, in superandis vitiis eadem mirabiliter
servabat; et. quoniam rectum in suis actionibus
modum numquam excedebat, temperantiam vir-
tulum maximam optime custodiebat, sic tamquam
pius rex et perfectus imperator, virtutes diligen-
tissime et studiosissime regebat. His itaque mu-
nitus, his eireumdatus, his suffultus, his denique
virtutibus profectus, commissam sibi provinciam
Campaniam ita regebat ut placens Deo, neque
pontificem romanum, neque quem custodia habe-
bat, populum offendebat, αἱ mihi in eadem re-
gione ad praesens manenti a multis revelatum
est, ullra quam credi possit ab omnibus amaba-
tur: non enim ut comites solent, sed ut verus ve-
ritatis defensor et pietatis amicus sese in cunctis
exhibebat.
4. Quidam * & Petrus ** nomine, comes Colum-
na, et, ut. fertur, Romanorum consul /, quoniam
terra huius in circuitu, immo * circa urbem, sita
esse videtur, contra sanctam romanam Ecclesiam
diabolico instinetu. caleaneum erexit, ita quod
quiequid rapina, furto aut vi sive deceptione aliqua
de bonis sanctae romanae Ecclesiae habere pote-
rat in suos perfidos usus attrahebat *, et quod
peius οἱ magis timendum erat, quotquot. habere
curiales poterat, tamdiu vineulatos carcere tene-
bat, donec vel poenis vel fame deficerent, vel *
multa redimerentur pecunia, et quoniam, sicut di-
cit propheta, Deus est. mirabilis in sanctis. suis,
ut sua mirabilia in isto, de quo loquimur, sancto
viro ostenderet, immo ut ostenderet cuius meriti
Berardus esset *, ipsum eundem praefatus ty-
rannus cepit, et in eisterna sine aqua exspoliatum
el verberatum iactari fecit. Fossus cisterna,
Christo, qui euneta. gubernat, clamavit dicens :
Omnipotens Domine, rez caeli et. terrae, uti *
Danieli, quod * succurras misero, deprecor, in **
hoc puteo *. Cum autem hue illueque nunciatum
esset, quod tantus, ae talis tamque illustris vir
in careere haberetur, fuit * maeror et luctus
inaestimabilis tam in romana Curia quam in
parentum et consanguineorum domibus.
5.Quidam interea miles, genere et moribus
prudens, loannes nomine, saneti huius de quo lo-
quimur consanguineus, de castello, eui Praetella
nomen est m, quod in valle de Norsis * positum vi-
detur, deposita militari veste et indutus mendici,
divina inspiratione et saneta praesumptione *, qua
sanetus carcere tenebatur, Praenestem urbem
perrexit, et undique parietes, et quae in circuitu
eiusdem civitatis erant, antequam eandem ingre-
deretur visitans, eaute cireumspiciens cauteque
intravit actamdiu mendicando ostiatim ivit, donec
ad locum quo illustris vir iacebat advenit *, quem
accurate prospexit et ἃ quo accuratius recessit,
cogitans quid agere posset. Sequenti itaque nocte,
quod dietu mirandum est, accessit ad cisternam
solus *, super quam eustodes gladiis accincti iace-
bant, tabulas, Dei tantum auxilio, de ore cisternae
sublevavit, easque hine inde posuit moxque illu-
strem virum, iaeto funiculo, de puteo sanum et
incolumem traxit. Sed quis non miratur, quod
unius hominis viribus tabulatum et hominis pon-
dus
D
E
In vincula
coniectus.
* Cod, Barb.
Tyrannus
quidam
k
** Cod, Barb.
add. de
l
* ed. uno
* Barb,
abstrahebat
* Barb. ut
* Barb, est
* Barb. mihi
ceu quondam
* Barb. om.
** in on. ed,
* Barb. add.
incluso
* Barb. fit
exinde
liberatur.
* Barb.
devenit
* Barb. add.
et
ΝΣ τ’ M
uM XXE ———
A. dus de ore cisternae ila sublatum sit, quod neque
aliqua conquassatio. ibi fuerit*, neque sonus ad
quem custodes vel qui in circuitu per domos hine
* ed. inde positas recumbebant homines excitari* va-
excitare — lerent. Non enim* mirandum id esse memet
«edes — reprimens dico, quoniam qui sui sancti sepuleri,
immo sui sanctissimi corporis, custodes velut mor-
tuos, angelo adveniente, eodemque Creatore re-
surgente, ad horam reddidit, potuit pro sui famuli
* Barb. et — amore operari, quod * unius viri vigore et actione,
et custodia de ore cisternae levare, et nemine sen-
tiente inde sanctum extrahere valeret. Liberatus
igitur Dei misericordia de carcere sanctus, mox
curiam rediit; flentibusque prae gaudio fratribus
dixit : Nolite, fratres, nolite flere, sed mecum gau-
* Barb. fuit
* Barb. add. 3 ὃ s
postmodum ΠᾶΒ novi,sed nominum non recordor, mihi relatum
inecdesia est, multa dixit et fecit, quae huic operi interse-
S.Chryso- rere dignum est.
DIES TERTIA NOVEMBBRIS. 131
m De Praetella, id est Petrella, ut ipse auctor
scripsit in Prologo, cfr. annot. ibid., sub littera 1
n Est ecclesia nuncupata, propter prozimitatem
loci in quo gisces vendebantur, S. Angelo in Pesca-
ria. Unus ex cardinalibus diaconis ab ea nomen
accipiebat. Cfr. Platner, Beschreibung der Stadt
Rom, tom. III, part. ILI, p. 467, 468.
CAPUT SECUNDUM.
S. Berardi iam episeopi labores
apostolici, pius obitus.
6. Eo itaque tempore « Marsa ecclesia vaca-
aliquando vero cleri et populi a. quibus aequani-
miter diligebatur, fortitudine, tamdiu facere ro-
mana Curia non valuit. Renitente omni nisu, indi-
VITA
In Marso-
1 '— dete, quoniam pro. matre nostra et totius mundi bat, cui tamen inerat quidam religiosus et rum
domina sancta romana Ecclesia, quod dignus non mirae abstinentiae vir, Sigenolphus nomine P, qui episcopum
sum, pati merui. Noluit hune postea romanus ἃ Guiberto * c ordinatus fuerat, per septendecim VG
*Barb.add. pontifex ἢ ad comitatum ** remittere dicens,indi- annos ἃ episcopi nomen ferens, ibidem mansit. Et a
Paschalis gnum fore tantum virum de Curia recedere. Ad- quoniam secundum Deum stare non poterat, sa- b
**(a.c)om. veniente ergo certo tempore, diaconum eum ordi- tagebat romana Curia eum expellere et. alium "ἡ
Barb. navit et in ecclesia S. Michaelis ἡ, ubi pisces in catholicum ponere. hmminente autem haeresi, Mach
n urbe venduntur, eum posuit * ubi sieuta quibus- tum ob consanguineorum praefati Sigenulphi po- A
dam fratribus ibidem manentibus, quorum perso- tentiam, tum quos ordinaverat clericorum st udio, :
d
E. ee gnum se acclamante, sanctus prius in ecclesia
Be ise ANNOTATA. S. Chrysogoni presbyter cardinalis e, postmodum e
creavit in ecclesiae S. Sabinae honorem episcopus est ele-
a Deregione Marsorum saepius mentio recurrit — ctus, et suae aetatis anno trigesimo consecratus f. f
in Act. SS., v. g. tom. V Iulii, p. 528, tom. IIAug., Unde quidam dolens flendo tune versificando
pp. 420, 422; tom. V Aug. p. 778; tom.VI Aug. luxit,dicens :
pp. 652, 662; tom. 11 Sept., pp. 305, 382; tom. 11] SM ur πὶ onte
[^ p. 608; tom. YI Octobr. p. 338,ac in Actis Roma fleat, cum Marsa vetat, quem iron
S. Caesidii martyris Transaquis in Marsis ad d. Damno pios sic Roma viros, dic, unde b Jos
31 Aug., tom. VI, p. 652 sqq. amno pios sic Roma viros, die, unte Deas.
b Cfr. Annot. f ad Prologum.
Celebrata itaque huius sancti pastoris conse-
c Ecclesia. S. Sabinae, de qua videsis annotg Cratione, apostolica benedietione potiti, Marsicum
ad Prologum, non videtur S. Martino dedicata ad episcopatum cum Ipso reverti, atque ea sede
fuisse. Proin textum editoris : S. Martini et matri- praescriptae illustrissimae martyris et dominae
cis Sabinae corrigimus in: Sanctae martyris οἱ debito honore eundem sublimarunt j. 4
matricis. De hac formula consuli potest bulla Pa- 7. Pastoralis igitur sarcinae suppositus, cogeba- ^ gregem
schalis II, edita apud Ughelli, op. cit., p. 892. tur ad semetipsum animunr recolligere, sed non — magno
valebat, quia ad multa animus dividebatur.Coepit 7*lo crat
d Alludit forsan auctor ad. canonicos regulares
capiluli S. Sabinae, qui communis vitae genus mo-
nachorum servabant. Cfr. Panegrossi, Memorie
C. storiche intorno a S. Berardo, p. 29.
e De Pandulpho dictum est supra, annot. h ad
Prologum.
f Ibidem actum est, anno
esse tamen et mutus et verbosus: mutus in otiosis
et vanis, verbosus vero in necessariis et utillimis
verbis; sic enim decet pastorem. Hanc primum F
anms*istecustodia ** CEDE
cum propheta pius iste custodia pontifex inSUA «1 prius
custodiam posuit. In speculatione vero positus, ,, ; (usto
t. i, k, de schola Casi- cogebatur quae sui officii erant exercere, et pri- dien
nensi et Paulo monacho. mum cum Apostolo omnia [in] omnibus factus,
g Cfr. dicta in Comment. praevio, num. 2; mundo sibi erueifixo, ipse se mundo, versa vice,
ΕΝ * * 5 - EH 1 ^i zig u οἷ, " : ΟἹ a-
h Seilicet Paschali II, qui sedem tenuit α crucifixit. Deinde ecclesiarum, cler Ap ph
13 augusti 1099 usque ad 21 ianuarii 1118. norum et viduarum, pauperum e indigentium
i Hanc dignitatem respondere dicit. Panegrossi, sollicite curam gerere coepit, causas, actus et n
op. cit., p. 49, officio eorum qui posteriori tempore gulorum vitas discutere, commissi gregis nego n
dicti sunt. delegati pontificii, et, nomine summi tractare, iisque * luporum pira lesen * ed. eosque
H ; i i X rmitatis vallem,
pontificis, urbi vel provinciae raesidebant. Gre- fortiter timere. Respexit Ἢ in icon Ner
gorovius, Geschichte der Stadt Rom im Mittelal- Super excelsum operis mon nd τὰ ἐν: ἃ
i ; culus nir eris E
ter, tom. IV, p. 419, refert nomen delegatorum, lizare Sion cupiens; € p
i icationi instanti rat vir,
immo et munus, primam originem sumpsisse anno dicationis tanta erat instantia, quod um erat vir,
non erat mulier in episcopatu suo, sive nobilis
1149. Exemplum magis antiquum nempe anno ulier In e ] :
4 ἢ ian. sive ignobilis, sive dives sive pauper, qut vel ob !
irci igitur. Vita S. Berardi. EE Pes
circiter 1105, praebet igitur ita bonae operationis ex emplum vel praedicationis et
k In margine appositae sunt lectiones variantes
i itioni ine etur et
fragmenti quod dirimus assercatum Romae in monitionis dulcedinem, eum non "E A
timeret. Orationt ita insistebat, quo non fui
bibliothec Jeriniana. Cfr. Comment. prae. at ι fui
opes Sura dea iu s tempus, non fuit hora, non fuit dies, qua aliquid |
l ID» significatione vocis consul, cfr. Gregoro- divino officio praeponeret, dias de
vius, Geschichte der Stadt Rom im Mittelalter, omnis qui opus Dei negligenter fecerit. ecd "
tom. IV, pp. 436, 438. De gente Colonna et in specie conservabat, Ee πῶσ 3.0 B Dope s
ibi i ae pra ἃ A
de Petro Colonna, efr. ibid., p. 305, 306. arida sanctae praedie p d
praesertim
simoniam
exstirpando,
* ed. nullus
Plura
patitur,
"
DE SANCTO BERARDO EPISCOPO.
132
vomere purae doctrinae titulo fovebat, ut um
roducerent, incessanter irrigabat. UR d
sicut dictum. est, actus, emusas el amend
vitas diligentissime discutiebat, ut de aliis. acen
1 "monis, quid de clericorum
mus, quid de simonis, q : EU
incontinentiis el. eorum inhonestis tonsuris d
caleeamentis, vestimentis incompositis, quid :
parentelis οἱ affinitatibus, quid de virorum e
mulierum sacramentis ad invicem pro IDHUUCO-
nio factis fecerit videamus. Creverat plane ust
pandae simoniae callidum yitium in Marsorum
finibus, in tantum quod laici tamquam propr jam
hereditatem ecclesias vendebant, et quod dete-
rius est, qui eas tenebant clerici, peccatum fere
non credebant. Nonnulli clericorum extra canoni-
cas habitantium incontinenter vivebant, parvam
vel nullam coronam apostatando alii capite gesta-
pant, alii vero sparso crine incedebant, alii autem,
quod proprie iocularium est, ab ultroque latere
divisis, item. mixtis coloribus vestimenta varla-
bant, subtalares * invidos, obliquos. Hic ferebat
murenas et armillas, ille hic turritum, ille cauda-
tum portabat caput, et ut de multis pauca dican-
tur, uniuscuiusque clerici fere propria voluntas et
regula erat. Nolebant enim clerici per episcopatum
positi sanetis et religiosis canonicis S. Sabinae
illustrissimae martyris credere, nolebant eos au-
dire, nolebant eos eorumque vestigia sequi, nole-
bant denique sub iugo matris suae pastoris
absentia colla tenere. Ipsa enim Marsorum om-
nium non solum clericorum, verum etiam laicorum
virorum, mulierum mater, ipsa et sanctorum pa-
trum, lam romanorum pontificum quam aliorum
episcoporum οἱ cardinalium privilegio, a principio
domina virorum. Denique alii consanguineas, alii
vero sibi affinilate iunetas pro uxore accipiunt.
Alii antem hane sacramento confirmabant, et eo
oblito, aliam pro uxore ducebant. Quid multa?
Totus fere episcopatus in his quae dieta sunt dis-
sipatus erat, quoniam qui veritatis viam in eo
manentibus viris ostenderet pastor non fuerat, et
sic pastoris absentia rapaces lupi, ut scriptum
est, gregem invaserunt. Sed quid pius iste de quo
loquimur pastor, Dei auxilio, fecerit breviter dica-
lur.
8. Simoniam ergo, Deo auctore, ita exstirpavit,
quod neque qui venderet neque qui emeret eccle-
siastica prorsus inveniri poterat; et ut breve sit
nobis in hac longa via iter, omnia quae superius
nominavimus et alia vitia, quae sigillatim enar-
rare longum esset, seeundum Apostolum, primum
obsecrando, ut eonstruetione loquimur, deinde
increpando, arguendo, opportune et importune
instando, ita compescuit et exstirpavit quod nullus
clericus, nullus laicus, fere nulla * mulier, quod
eredi difficile est, inveniri poterat infra fines epi-
ER qui in iis, quae supra rettulimus, publice
Vu c Ti Unnpaei anln
: geret, aut si se non corri-
PC imorem, suique eum emen-
datione ruborem canonice percutiebatur. Ipsis
monachis in his non parcebat ; ipse enim erat re-
gula et correctio monachorum.
9. Factum est ergo quod baronibus, multisque
lyrannis per Marsicanum episcopatum manenti-
bus, propter eorum scelera excommunicatis, de
propria sede, de proprio episcopatu pius iste prae-
sul, pro nefas, eiectus est centies. In quib
sionibus aliquando in Lateranensi mn s
mansit, aliquando Alatrinus A et Voussne ani
commendati fuerunt; aliquando autem, ubi innu-
merabilia bona fecit, sicut ab iis qui eum eo fue-
runt. didicimus, a papa. Paschali in Sardiniam y
legatus factus est. Ii nimirum tyranni primitias,
decimas, mortuorum oblationes et debita S. Sa-
binae ecclesiae et ecclesiis per eorum terras posi-
tis dare non permittebant, et quod peius est, isti
studio omnique nisu * detestabile, accepta occa-
siuncula clericos in carcerem mittebant, et tamdiu
eos ibidem crueiando detinebant, donec quam
eliam non habebant peeuniam ab eis extorque-
rent Ἐς Rusticos, pauperes, pupillos et viduas sub
se positas, intolerabiliter tyranni affligebant. His
et aliis, praemissa canonica requisitione, canonico
gladio tyranni pereutiebantur, eorumque elata
potentia pius impie expellebatur. Quinimmo quo-
ties expulsus, toties honorifice revocatus et redu-
clus fuit. Sed quid dicamus, haec copia inopem me
reddit. O quoties hine inde ut caperetur vel pror-
sus a Lyrannis et malignis interimeretur, sibi per
vias positae fuerunt insidiae, quoties iniuriis
afflictus lapidatusque fuit ! Quid plura? omnia
quae hactenus pro Dei nomine martyribus, prae-
ter mortem, huic pro Dei servitio ἃ tyrannis et
impiis illata sunt, mortem quoque, diabolica fun-
ctione, qui venenum, nescio si emerunt, maligni
sibi inferre conati sunt. Sed cui omnia nuda et
aperta sunt, displicuit, idque propalavit. Manens
ergo in hoc fluctuum et tempestatum pelago iste
inexpugnabilis domus vel murus, nihil quae sui
officii erant praetermittebat.
10. Sed ut de ceteris sileam, quam studiose in
eleemosynis Deoservierit, licet in superficie iam di-
ctum sit, si ne quibus debemus, quibus possumus
verbis, quod vidimus breviter annotetur de paupe-
rum sollicitudine quam habuit. Omni igitur tem-
pore pauperum sollicitudinem sollicite et accurate
gerebat, maxime eorum, qui loca quae ab ipso pio
pastore et gubernatore frequentabantur inhabi-
tabant. Pauperum Marsieanae civitatis /, Vene-
ris à, Piscinae γι, villarum et Celani o vicissim
castellorum et multorum aliorum locorum habi-
tantium curam studiosissime gereret sollicitus
erat *, et quamquam omni tempore praecipue in
nalivitate Domini, diebus quadragesimae, in
resurrectione et cirea maium et iunium menses,
quando pluribus egerent, tamquam proprius
pater, proprius eustos, proprius pastor, proprius
gubernator et rector, singulis pauperibus, per
singula castella, per singulas villas, per singulas
etiam domos, panis, carnis et tritici, necnon
leguminum eleemosynas; aliquando per eum e
qui, ni, fallor in ecelesia S. Pantaleonis, circa.
flumen et in radice montis Veneris p sita est
usque hodie habitans * frater Petrus Bonus, san-
clae et verae vitae vir, aliquando vero per suos
privatos, viros honestos, ita mittere studebat, ut
nesciret sinistra. quod manu daretur dextera.
Cum igitur sanctae sollicitudini insisteret, quadam
die dominica, celebratis matutinis summo mane,
prima maii mensis hebdomada, quae, ad pedes
graduum palatii eeclesiae sanctae et illustrissimae
Sabinae martyris, ante ostium camerae inferioris
posita. est, lapideam supersedens sedem, manus
levans, me meo iocose * nomine vocavit, dicens :
Dic mihi, dic, fili, dic, si muliercula vivit filia Teu-
tonis militis illa boni, et soror illius, quorum domus
iuzta tui patris domum fere sita. est. Respondi :
Vivunt; miserere, quia fame peribunt. Quo audilo,
intimo cordis dolore suspirio laerimisque effusis
venerabilem religiosum et honestum clericum
domnum Benedictum Gisonis, qui et huius el alio-
rum miraculorum testis esse asseritur, noslrum,
meum
D
*e 2
"d. risy
extorque-
rentur
eleemosynas
multas
erogat,
* Verba
pereum,quat -
apud edito-
rem absunt,
coniciendo
supplemus.
P
» «d, habitat
A
* ed.
Nune quid
* ed.
dividerat
* ed.
cruciante
*»* ed,
commendat
* ed. si
* ed.
declarant
puellam miro
modo sanat,
r
* ed. autem
impium
punit.
3
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
meum scilicet et tuum, reverende frater et consa-
cerdos loannes, cognomine tantum Furate, prio-
rem per omnia Deo dignum eamerarium suum,
vocari iussit; et, eo accersito, laerimans dixit :
Fist. nobis triticum? Cui ille : Secundum. vestrae
sanctitatis. mandatum pauperibus usquequaque
qositis triticum distributum est. Pater et sanctus :
Numquid * non pro his nobilibus mulieribus fame
cruciatis aliquantulum, scopis adhibitis, saltem in-
veniri potest? — Deus scit, respondit camerarius,
quoniam heri hi duo pauperes, quos propter suorum
filiorum pudorem nominare desistimus, qui hic
prope in loco, cui Viri lapsum nomen est, habitant,
gro velle suo granarium mundaverunt, et triticum
ita. collegere, quod, ut iocando verum dicam, nec
proponere pro portione nec etiam pro medicina ali-
qua invenire ibidem triticum potest. — Vade, inquit
ille pastor misericors, et affer quattuor panes, affer
ancum porci unum desiccatum, affer. et sagimen,
quoniam, secundum quod iste dicit, dives erat* prius,
subsidio defici-
sine condimento, pane et omni vitae
ente, avide cruciata*,, eximie commendatur **, affer,
fili, ut eisdem miltantur q. Cumque allata. essent,
haec versus ad me sanetus dixit
sentiente haec illis mulieribus porta, et dicito eis ut
tritico deferendo
: Vade, et nemine
qost prandium pro quendam ad
nos mittant virum. Factum est ergo, ut veniente
quem iusserat viro, sancto iubente, omnium fru-
gum procul dubio vacuo in granario missus est, ut
ibidem inveniret triticum praedictis femi-
sed mirabilius
tantum
quod
nis deportaret. Mirabile dictu,
faetum. et nostro tempore inusitatum,
tritiei invenit, quod nisi super asellum asportari
aliter non valuit. Mira res, sed mirabilius subse-
quitur, hoc triticum his mulieribus et aliis quibus
de consuetudine caritative dabant, donec omnia
frumenta reposita fuerunt, hoc est usque in augu-
stum, mirabiliter suffecit. Sed quod mirum, sub iu-
bente sancto, in vacuo granario triticum invenit,
el sic * multis diebus illud parum tritici multis
mulieribus et aliis quibus amore Christi illae ipsae
feminae dederant *, prece saneti interveniente,
suffecit, cum. tantae esset misericordiae quod
neque legere, neque psallere neque orare, neque
manducare, neque bibere umquam valeret, donec
quem indigere noverat pauperi quoquo modo
subveniret.
11. Et quamquam quae
scribere promiserim », quae
egregio et religioso viro, et a multis aliis audivi-
mus, taceri tamen incongruum fore censemus. Fe-
runt ergo quod de gutture cuiusdam novennis vel
decennis puellae sibi, immo ante * se, pro chri-
smatis consecratione duclae, facto crucis signo, 05
pruni eiecit. Haec iugiter triduo non manducans,
non bibens neque etiam loquens exstiterat, sic ta-
men Dei misericordia, cuius mor ndubitanter sine
difficultate expeetabatur, saneti huius benedi-
ctione posita, qui eam flendo et dolendo duxerat,
patri ineffabiliter prae gaudio expergefacto sana
et incolumis reddita est. Et quoniam iniquorum
et tyrannorum colla praesul iste benignus cano-
nico sanctae Ecclesiae gladio domabat et percu-
tiebat, ab ipsis iniquis et tyrannis, sicut dictum
est, semper iniuriis afficiebatur, saepe lapidibus
obruebatur, morte minabatur, insidiae hinc inde
parabantur, quorum alios exulari, alios de propriis
domibus expulsos, alios vero infirmari et tam-
quam divino gladio pereussos, subito mori in via
et post mortem suam vidimus.
19. Gratia verborum, magnus quidam comes $
erat in Marsorum finibus qui prae omnibus eum
propriis oculis vidimus
a comite Raynaldo,
133
offendere, immo Deum sub sua custodia positos *
offendere solebat, quem pro suis culpis, convo-
catis Berardo Theatino f, Grimaldo Pennensi u
et Gualterio Valvensi v episcopis, hora tertia pere
tae feriae, excommunieavit. Quid multa? Iusto
Dei iudicio, ea qua excommunicatus est alterius
diei hora sepultus est. Cum ergo hora nona eius-
dem diei praedicto comiti id esset nuntiatum,
accersito cellerario, deridens excommunicatio-
nem, magnam sibi cenam parari iussit. Unde
faetum est, quod eum corporea, quam non spera-
bat, sibi inopinata parabatur cena. Cum autem
interesset cenae, multis seeum convivantibus, ini-
micus gladium ferens, ex insperato subito advenit ;
venit et intrepidus accessit, heu pro dolor, accessit,
et percussit quidem et usque ad mortem vulne-
ravit: sed. tamdiu omnipotentis Dei misericordia
eidem loquelam dimisit, donee quanta potuit
velocitate et afflictione pro paenitentia accipienda
tertio ipsum sanctum episcopum vocavit, dicens :
Currite, εἰ velociter currite ut paenitentiam. mihi
donet. Continuo episcopum ducite, veniat. ut mihi
det veniam, ne forte sic ligatus moriar.
Currile, Berardum vos ad. me ducite sanctum,
Ut mihi det veniam, dicite quod. veniat.
Et eum his verbis finem loquendi faceret, plan-
gentium et colluetantium. manibus, qui laetus el
sanus ad cenam ierat comes, ipsa eadem cena
in dolore, tristitia et maerore versa laetitia. *,
semivivus ad lectum deportatus est, ubi tamdiu
vivens iacuit, donec, seeundum suam petitionem,
missis nuntiis ἃ Celano ad Albam w, sane epi-
scopus venit. Distat enim, ni fallor, ab Alba Cela-
num octo et amplius miliaribus. Venit sanctus,
et eum * vivum et non loquentem invenit, vivum
sed non sentientem. Tune anxie coepit quaerere
sanctus quid ageret? Hine ei Dei misericordia,
inde divinum cernebat iudicium, hine hie miser
miserere* clamabat, inde ut unicuique suum ius
tribuatur veritas requirebat. Sed quoniam mise-
ricordia praeiudieat et superexaltat iudicium,
et. misericordia Domini, non iudicio, plena est
terra et plenitudo eius, hoe est de plenitudine
misericordiae, sacramento accepto, sub multorum
testimonio, qui sese invocaverit,immo pro pae-
nitentia accipienda per sese clamaverit et petierit,
eundem absolvit; unde factum. est quod omni-
potentis Dei iudicio, huius divini gladii percus-
sione, qui carnis incurrit animae mortem evasit.
13. Cum his et aliis sanctus polleret virtutibus,
et iam circa huius vitae finem sese divina revela-
tione appropinquare dignosceret *, coepit studio-
sissime discordes ad concordiam lapsos, ad pae-
nitentiae erectionem, superbos ad humilitatis
viam, impudicos ad pudicitiam revocare et ce-
tera vitia tanto studiosius comprimere quanto ad
receptura praemia se propinquiorem fore nove-
rat. Unde contigit ut eo, quo mortuus est anno,
convenientibus de consuetudine fere tot jus episco-
subditorum multitudine prae-
patus praelatis et e p
coetu in festo
maxima, laicorumque innumerabili
S. Sabinae ὧν illustrissimae martyris, infra missa-
rum sollemnia suam praedixit mortem, adieiens
interea, quod ad idem altare missas ulterius non
foret celebraturus ; et fusis lacrymis sanctus, ce-
teris prae dolore flentibus, pro parentela comites
quosdam excommunicavit, quos etiam per fra-
tres suos, per quos nutu et redditu* precibus meri-
tisque sancti Deus mira operatus est, antequam
mortuus essel, ut resipiscerent et se corrigerent
atque ab iniusta copulatione desisterent. requi-
sivit.
* sic
* ed. om.
laetitia
* ed. cum
* ed.
miseris
miseris
mortem
instare sibi
praedicit,
* ed.
dignoscere
* sic
quam sancte
obit.
* ed,
conligeret
* ed. ut
* ed, maxime
* ed.
sanctitatem
134
sivit. His itaque gestis ut. pacem reformaret et
officium suum exerceret, episcopatum visitans
apud ecclesiam S. Ioannis ad Caput Aquae posi"
tum y, in nativitate S. Mariae virgis, idibus sep-
tembris, lateris dolore, quo saepissime cruciatus
fuerat, cum hepatis infirmilate, immo hepatis et
pulmonis, sicul medici asserebant, graviter infir-
matus est. Iacuit ergo rogatu, hortatu et suasione
quorundam ibi per dies aliquot, iacuit et patiendo
anxie mansit. Rogabatur quidem ibidem iacere
hortatu et suasione, sicut dictum est, sed dolore
aegrotabat; rogabatur plane ut ibi moreretur,
rogabatur ut corporis eius honore fruerentur
Celanenses saltem in morte; hine itaque sub pie-
tatis colore machinabatur, ne exinde permutare-
tur sanctus. Sed quare? Ut ibi moreretur.
14, Cum autem id sanctus praesentirel, mox
sub excommunicationis vinculo, quod saepe pro-
hibuerat, indixit ut si illie mortuus esset, ibidem
nonsepeliretur, et ne id contingeret*, accersitoSte-
phano gloriosissimo collegii S. Sabinae illustris-
simae martyris praeposito, dixit, immo praecepit,
et * sibi per oboedientiam, et sub quo sibi et eccle-
siae debebat sacramento, iniunxit, dicens : Vade,
fili, et cum velocitate vade, οἱ ila studeto ut vir ad
uxorem, sponsus ad. sponsam, filius ad matrem et
servus ad. Dominum moriturus redeat, et sub Sua
grotectione. moriar, sub sua wmbra sepeliar, in
aeternum maneam, me in lecto afferri facias. Indi-
gnum est hoc et nimis veprehensibile, alibi nisi ad
matricem ecclesiam, ad sedem. suam, ad ecclesiam
cui ordinatus, cuius sponsus cuiusque pastor dictus
est, episcopum mortuum iacere. Factum est ergo
secundum suum mandatum. Sed si qui scribere
velit quantus clamor, quanta tristitia in huius
sanctissimi pastoris translatione fuerit, caveat sibi
ne extensa prolixio fastidium generet audienti-
bus. Postquam a praedicta ecclesia S. Ioannis ad
episcopatum fuit reportatus, exposuit et rite ordi-
navit non solum quae in eadem ecclesia expo-
nenda et ordinanda erant, verum etiam quae in
ommibus ecclesiis exposuit, composuit, induit et
ordinavit. Expositis ergo omnibus, fusis lacrimis,
praesentes suos fratres his verbis monuit, dicens :
Fratres mei, gloria, laus, honor, decus, et post Do-
minum et sanctos eius, spes et corona mea, animae
meae vita. et salus, rogo, hortor et qua debeo devo-
tione vos moneo, ut in caritate virtulum mazima *
abundetis, ut. unanimiter et. concorditer in. fide,
spe, humilitate, religione, concordia, patientia, lar-
gitate, castitate εἰ sobrielate vivatis, fugientes vilia,
virlutique adhaerentes; quae radio est malorum, su-
qerbiam. hwmilitate. confundite, et. exstirpate bla-
sphemiam religione, discordiam. concordia, iram
patientia, avaritiam largitate, luxuriam castitate,
ebrietatem. vero sobrietate domate, vincite et supe-
rate oratione, ieiuniis, vigiliis et eleemosynis, quan-
tum vires administraverint, instate ; moribus, non
veste seu aliqua vana et elata. ostentatione, Deo
placere affectate ; accepta licentia simul state, simul
ambulate, simul sedete et ut in una ecclesia. canta-
tis, in una domo manducatis οἱ in una domo cuba-
tis, de una massa panem comedatis et de una vite
in caritate vinum bibatis : sic sit vobis unum cor.
tina: mens, uns spiritus, una voluntas, unum εἰ
idem omnes volentes, omnes facientes, omnes pa-
i up bla egentes; melius est. enim egere quam
M tom eene"
mcd uat Mie die cuiusquam
lectio, Pr eae A Jim p enitudo legis est di-
: i sine simulatione ad in-
vicem servate, et si, quod absit, inter. vos discordia
DE SANCTO BERARDO EPISCOPO.
emerserit, infra unius diei finem. emendetur, ut sol
non occidat super iracundiam vestram, et. ita. in
odium non crescat, ne forte trabem de festuca. fa-
cientes, animae, quod. Deus a vobis avertat, exinde
moriantur. Vos ergo, fratres, si in dilectione quae
est sine simulatione manseritis, dilectionis fructum,
quod est vita aeterna, procul dubio obtinebitis. His
el aliis verbis his praestantioribus fratres et in
Christo filios sanctus pontifex monuit. Ego autem
quod de suis verbis recolligere potui, recollegi *.
Appropinquante itaque die mortis sancti, sieut an-
num et tempus, ita proprium sanctus suae mortis
diem praedixit, et ut ipsimet eius utamur verbis,
quinto die ante mortem dixit coram fratribus
cunctis : In hoc futuro anno dicetis : tertio nonas
novembris erit obitus Berardi, Marsicani episcopi.
Migravit ergo pius iste praesul ad Christum, ut
ipse praedixerat, tertio nonas novembris, horis
matutinis secundae feriae, anno Dominicae incar-
nationis 1130, indictione 8. Sepultus est ad dexte-
ram partem beatae martyris Sabinae cum hymnis
et laudibus, lacrimis, maerore et dolore et nimio
planetu plenis ; sepultus est magna veneratione,
ut tantum decet pastorem ; de cuius tumulo, quod
est mirum, corruptus fetor numquam exivit,
immo pro fetore et loco fetoris odorem suavis-
simum dedit. Ubi fiunt mira et innumerabilia
beneficia usque in hodiernum diem, ubi Deo
auctore caecos illuminatos, daemones fugatos,
contractis membra restituta ac diversarum infir-
mitatum homines post mortem. suam convales-
cere vidimus, operante Domino mostro lesu
Christo, qui eum Patre et Spiritu saneto vivit et
regnat in saecula saeculorum, Amen.
ANNOTATA.
a Ughelli sibi fingit ab anno circiter 1106, quo
deturbatum. dicit. Sigenulphum, usque ad annum
1109, quo electus est Berardus, vaeuam fuisse eccle-
siae Marsorum sedem. Cfr. Italia sacra, tom. 1,
col. 892.
b Sigenulphus, post excessum Andreae, nempe
qost annum. 1096, nam. hac anno Andreas memo-
vatur in donatione quadam, ab antipapa Guiberto
ordinatus est. De eo, praeter ea quae heic in Vita
Berardi referuntur apud Ughelli, loc. cit. nihil
alias repperimus.
c Wibertus, antipapa, Brixiae electus 25 iunii
1080.
d Ab anno 1096, quo certum esse rexisse adhuc
Andream. ecclesiam. Marsorum, usque ad. annum
1109 quo solium conscendit Berardus, non quidem
septendecim, ut heic asserit. Ioannes Signiensis, sed
tantum. tredecim mumerantur anni pro episcopatu
Sigenulphi. Ad hanc enodandam difficultatem,
Febonius, in. suo Catalogo Marsorum episcopo-
rum, p. 12, supponit. Sigenulphum, post electum
Berardum, perseverasse saltem in titulo Marsorum
episcopi sibi vindicando, idque usque ad. annum
1113. Haec hypothesis nullo alio nititur historiae
fundamento.
e De Berardi promotione in presbyterum cardi-
nalem titulo S. Chrysogoni, cfr. Comment. praev.
num. 6.
f Anno 1109 ; natus proin. est Berardus an"0
1079. Cfr. Comm. praev. num. 7.
g Dum sanctus episcopus ad ecclesiam sibi com-
missam proficiscebatur, prodigium quod contigisse
traditur
D
* ed. recolligi
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A traditur, hoce modo a Febonio (1) refertur : In
via quae Roma Piscinam tendit, eo quidem ter-
! mino, quo a civitate Celanensi lacum. Fueinum
versus assurgere videtur, iacet grande saxum,
135
p Febonius asserit hane. ecclesiam, sitam ad. D
radicem montis qui prope Castello Venere assurgit,
haud procul iacere a. flumine Iuvencolo. Cfr. Vita.
di S. Berardo, p. 31.
quod repente ex duro molle factum, pontificis iti-
neris labore defessi eique insedentis vesligia. ser-
vat, unde vulgo nuncupatur S. Berardi saxum.
In Comment. praevio, num. 9, dirimus quid. de
eodem lapide enarret Corsignani.
ἢ De ecclesia Alatrina videsis Ughelli, op. cil.
tom. I,p. 289 sqq.
i De ecclesia. Verulana, ibid., p. 1386 sqq.
κ De hac Berardi in Sardiniam legatione revol-
vendo Paschalis pontificis acta nihil. deprehendere
q Iste locus absque dubio mendose descriptus, nec
ex Febonio mec ex Panegrossi, recentioribus Vitae
S. Berardi scriptoribus, qui neglectis adiunclis ad
ves tantum respiciunt, corrigi potest. Ut ita corri-
gerelur coniecimus : dives erat prius, sine condi-
mento, pane et omni vitae subsidio deficiente,
avide cruciata eximie commendatur.
r Hic ilerum testem coaevum et oculatum se pro-
dit auctor. Quod ceteroquin, nulla omissa opportu-
nitate, saepius declarat. Cfr. Vitae numm. 3,6,9,
gotui. Inde tamen Vitae scriptor non videtur er-
roris arguendus, nec contra documenti fidem mo-
venda lis est. Nam ex factis aliunde nolis plura
Toannis asserta fulcita fuere; quae vero referuntur
de simonia, de minus honesta clericorum agendi
ratione, de violenta bonorum ecclesiasticorum
impugnatione, ab hac aetate minime aliena. esse
omnes in confesso habent. Ergo in his quae ab
extrinseco vera probari nequeunt, standum est scri-
ptori, praesertim qui bonae motae sese in. pluribus
probaverit.
1 Marsicana civitas est urbs. Valeria. Eadem
locutio occurrit in bulla Gregorii XIII citata apud
Corsignani, Della regia Marsicana, tom. I, p. 670,
el in inscriptione campanae anni 1301, quam vide-
sis apud. Febonium, Hist. Mars., p. 239.
m Venere, in Abrutio ulteriori, ad lacum Fuci-
num, ad meridiano-orientalem. partem civitatis
Piscinae.
n De Piscina civitate, sita in ulteriori Abrutio,
multa. disserit Febonius, Hist. Marsorum, p. 271
sqq., ac Corsignani passim in tom. I operis saepe
cit.
o Celanum oppidum est. eiusdem regionis. De
castellis bene anultis ibidem sitis, cfr. Corsignani,
op. cit., tom. I, p. 630.
10, 14 et passim.
s Si Felonio, op. cit., p. 33, fides est adhibenda,
comes iste appellabatur Crescentius, additque Pane-
grossi, op. cit., p. 94, eum fuisse comitem di Albe,
quod ez contextu erwi potest.
t Apud. Febonium, op. cit., p. 33, Berardus
TTheatinus vocatur Gerardo vescovo di Chieti. Re
quidem vera haec sedes antiquitus dicebatur Teate
Marrucinorum. Iam vero, trigesimus tertius in
serie episcoporum. nominatur Gerardus, qui ad
annum 1118 electus vita. functus refertur anno
1125. Ita. Cappelletti, Le Chiese d'Italia, £om.
XXI, p. 99. :
u Grimaldus Pennensis memoratur apud Ughelli
Italia sacra, tom. 1, p. 1118 sqq., allatis diversis
ab hac Vita documentis.
v De Gualtero Valvensi, cfr. Ughelli, ibid.,
p. 1364. Iste quoque est aliunde notus.
w Urbs nunc eversa, distans tribus milibus pas-
suum a lacu. Fucino. Cfr. Febonius, Hist. Mars.,
p. 157.
x Scilicet die 29 augusti anni 1130.Cfr. Act. SS.,
tom. V1 Aug., p. 497. Corsignani, Della regia Mar-
sicana, tom. I, p. 667.
Citatur haec ecclesia
lis II, apud Ughelli, Italia sacra,
in diplomate Pascha-
tom. I, col. 893.
(1) Vita di S. Berardo, pp. 21, 92.
: DE SANCTO MALACHIA :
EPISCOPO CONNERTHENSI, IN HIBERNIA
COMMIENTARIUS PRAEVIUS J.D.B.
ANNO MCXLVIII.
*
δ I. Vindicatur S. Malachiae cultus certus ae legitimus.
citer obdormierat, sibi ad missarum celebrationem
reservaverat (3). Quis ergo mirabitur plures, devo-
tionis causa, Malachiae in Clarevalli quiescentis -
sepulcrum adiisse, ibique eius meritis Dei misericor-
diam consecutos? ut abbatem illum ex Britannia
maiore qui, circiter quadragesimo die a beati
Bernardi transitu, ad sancti episcopi Malachiae
memoriam e morbo convaluit, et Clarevallensibus,
quod Exordium Magnum (4) passim docere videtur,
in more fu
1. De beati Malachiae, olim in Hibernia legitimi
sancli Patricii successoris, ac anno 1148 caelesti glo-
ria donati, sanctitate testis omni exceptione maior
est nobis divus Bernardus; qui non tantum. eius
Vitam infra edendam conscripsit, duplicemque de
eius laudibus in capitulo coram fratribus orationem
habwuit(1),sed etiam eum sibi dilectissimum prosecu-
lus est vero ac proprie dicto cultu. Nam, quod. Gau-
fridus tradidit (2), offerens pro eius transitu ho-
stiam salutarem, sacrificio expleto, collectam istam
intulit quae ad. sanctorum pontificum celebritates
pertinet, huiusque antistitis tunicam, in qua feli-
S. Malachiae
cultum in
Clarevalli
probavit
Ecclesia,
isse, ul sanctos illos quos vivos amicitia
iunait pari veneratione haberent. Itaque factum
est ut post. sollemnem beati patris Sui Bernardi
— (ὁ Exordia sacri ordinis Cisterciensis (Rixhemii, 1871),
idesis Mi . CLXXXIII, p. 481 sqq. —
(1) Videsis Migne, P. L., tom, CLX XIII, p. qq p 293, 316,341, 463, 468.
(2) Act. SS, Aug., tom. IV, p. 911. — (3) Ibid, p. 326. canonizationem
AUCTORE
J. D. B.
unde late
diffusus esi
Vita
t.
S. Malachiae
a S. Ber-
nardo
conscripta
est,
136
canonizationem | Clarevallenses, collectis undique
quae de beato Malachia eiusque miraculis. jon
rant documentis, sanctam sedem i dnas
quae legitimum pronuntiaret cultum, quem Tm
praesuli adhibebant. Quod. egit Clemens 1. ( )
brevi Laterani dato I1 nonas iulii tertio sui ponti-
je S. Malachias, cultus ecclesiastici due
sessor pacificus, transivit in bene. multa martyr "
logia quae in usus uos scribebant ΤΌΣ
Cistercienses, eb in. principem. quam anno 1 Ἢ
martyrologii romani curavit editionem cardinai is
Baronius. Nec viri eximii qui disciplinam ecclesia-
sticam in sua regione instauraverat obliti sunt
Hiberni, qui Dungallensi martyrologio Malachiam
insertum voluerunt. Tam vero legentis taedio verte-
retur producere longum eorum ordinem qui S. Ma-
lachiam in lucubrationibus suis memorarunt. Quis
enim rerum Cisterciensium ecclesiasticarumve
scriptor, quis Vitas sanctorum colligendi studiosus
beatum nostrum praesulem silentio pre sit? Immo
S. Malachias, propter vulgatas, sed falso, sub. eius
nomine, prophetias de successione summorum pon-
tificum, rudioribus quibusque in notitiam venit.
Attamen de istis pseudo-propletiis plura rescribere
supersedemus, cum olim Papebrochius (2) ac nostra
aetate P. Victor De Buck (3) breviter quidem, ast
erudite, de figmento isto tractaverint.
$ II. Doeumenta de S. Malachia
recensentur; eorundem fontes
et, auetoritas.
3. Vitam beati viri conscripsit S. Bernardus, et,
nisi pauciora. excipias quae apud Hibernos Quat-
tuor Magistri collegerunt (4), nostraque aetate scri-
gtores quidam eruditione insignes, repertis aliquot
documentis, tradiderunt, quiequid de. Malachia
scitur. docuit Bernardus. Etenim temporis homi-
numve improbitas consumpsit haec documenta
quibus el certior de beato Malachia chronotazis
statueretur. οἱ clarior lux: affulgeret. ad. dirimen-
dam litem, qualis ad Malachiae aetatem. fuerit
apud Scolos hierarchia ecclesiastica. Nam ad
annum 1859 usque, quo R. D. O' Hanlon librum,
qui inscribitur 'The Life of St. Malachy O'Morgair,
in lucem dedit, silent omnes de privilegio Inno-
centii II quod Roma redur secum tulit Mala-
chias (5). Immo ad praesens tempus, illud non fuisse
reperlum | certissimum habeo, siquidem Hiberni
complures, elsi rerum. suarum | studiosi, litteris
de hac re interrogati nihil tradendum habuerunt.
Necmagis servata videtur charta fundationis abba-
tiae Mellifontis, neque litterae quas S. Bernardo
beatus. Malachias haud. semel transmisit (6). Ex:
amissa vero hucusque epistula (7) fratrum ex
Hibernia ad. Clarevallenses id. imprimis exortum
est detrimenti, quod multum erit de locorum perso-
narumque mominibus errandi periculum, quae,
utpote barbara nimis, S. Bernardus pluries omi-
serit (8). Non est tamen cur opinemur Bernardum
quicquam reticuisse eorum. quae ad. disciplinam
ecclesiasticam. innovandam sategerit. Malachias,
(1) Fontaninus, Constitutiones quas summi pontifices
ediderunt in solemni canonizatione sanctorum p. 642, —
a Propyl. ad. Act. SS. Maii, p. 916 *, — (3) Précis hist
1870, p. 907 sqq. Cfr. Brieger's Zeitschrift für RO oe
geschichte, lom. III, p. 319. — (4) O' Donovan, Annals of the
kingdom of Ireland, 2» ed., tom. II, p. 1017-85. — (5) The
Life of St. Malachy, p. 152. — (6) Migne, P. L,, tom.
DE SANCTO MALACHIA. EPISCOPO.
licet eiusdem eelum causam fuisse arbitremur. cur
apud suos minus gratiosus ecstiterit. Certe, si
sanctum. Bernardum Vitae suae seriptorem nactus
non fuisset Malachias, non aliter ac eius antecessor
beatus. Celsus Armachanus, apud exteros in obli-
vione lateret.
A. Vitam S. Malachiae, auctore Bernardo, sae-
pissime fuisse descriptam. manifesto docent. cata-
logi codicum. manuscriptorum. qui in maioribus
bibliothecis asservantur; quod. rerum. hagiologica-
rum curiosi lectores saepius expertum habuere
evolventes. catalogos, haud semel in — Analectis
Bollandianis editos. Jam vero aliquot inspectis codi-
cibus, brevi in hanc devenimus sententiam multam
operam incassum insumpturum. esse, qui horum
omnium colligeret lectiones variantes : viz siquidem
unam invenerit alicuius momenti. Itaque, servatis
capitulorum titulis, quos in evulgandis S. Ber-
nardi operibus Mabillonius inscripsit (9), Vitae edi-
tionem. instaurabimus ex codicibus Clarevallen-
sibus saeculi X 1I quos retinet bibliotheca Trecensis ;
etenim quo fonti propior, eo purioribus undis effluit
rivus. Novimus ex huiusce Trecensis civitatis ca-
talogo quattuor ibi asservari codices, saeculo duo-
decimo conscriptos, qui olim — Clarevallensium
fuere, scilicet codices signatos numm, 426,663, 799,
1176 (10). Quos omnes sedulo contulimus.
5. Cum ilaque fere ez unica, Bernardi scriptione
innolescat. sanctus praesul. noster, quanta. sit. ha-
benda scribenti fides inquirendum est. Quaeri nempe
qpotest. utrum. extraneus ipse satis cognoverit gen-
tem hibernicam, paternarum traditionum tenacissi-
mam, lingua moribusque absimilem ab iis omnibus
quos inter Bernardus versabatur. Diverit ergo cri-
minosum quod moribus sinebatur, pravum. quod
usus tolerabat. Attamen, quod. ultro concedent qui
S. Bernardum vel leviter noverint, ea quae ex suis
cum Malachia colloquiis curiose collegit probe scire
qoluit, scilicet. res. ecclesiasticas in. Hibernia non
more romano tractari, et, quod peius erat, omnem
disciplinam misere labefactatam ubique corruisse.
Nec est cur id miremur, cum rem in contrarium
evenisse maiori miraculo esset. Minor quidem
romanam inter ac Scotorum Ecclesiam necessitudo
intercedebat ; frequens autem cum matre ecclesia-
rum commercium optima cautio est ne a canonum
rigore recedatur.
6. Suam scientiam. hausit Bernardus non tan-
tum ex suis cum Malachia. colloquiis, sed. etiam ex
illis quatuor fratribus (11) qui aliquandiu morati
sunt in coenobio Clarevallensi, a Malachia, dum in
gqatriam reverteretur, dilecto suo commissi, immo ez
aliis quos in Hiberniam redux transmisit in. Cla-
ram-vallem ut ibidem omni vitae monasticae disci-
plina. perfecti, efficerentur idonei qui ceteros eam
edocerent. Proinde, quod supra innuimus (12), in
concinnandis Malachiae gestis Bernardus sub ocu-
lis habebat documenta fida. valde, utpote in Hiber-
nia a coaevis conscripta. Praesertim, quoniam α
Congano abbate et fratribus Hiberniae sit veritas
intimata (13), in suae praefationis clausula profite
tur Bernardus sede veritate eorum quae scripturus
erat securum esse. Iam vero si quaeratur. quis sit
ille Conganus abbas, reverendus frater ef dulcis
amieus, qui tantum opus Bernardo, nomine carita-
CLXXXIII, col. 51548, — (7) Vide infra prologum Vitae
S. Malachiae, — (8) Vide infra in Vita num. 26. — (9) P. Lo
lom. CLXXXII, col. 1072-1118. — (10) Catalogue général
des départements., in-A^, tom. II, pp. 192, 278, 331, 486. —
(11) Vid. P. L., tom. CLXXXIII, p. 1095, n. 39.— (12) Supra
num, 3, — (13) Infra in Vita, in fine prologi.
tis
D
quam edemus
ἐᾷ codicibus
Trecengibus,
Huius Vitae
fontes ex
Hibernis,
et praesertim
ex abbate
Congano.
derivati sunt.
A tis iniunzit, αὖ initio quid. sentiam adaperiam ;
amplector nimirum sententiam docti viri Lanigan
asserentis (1) Conganum illum probabiliter eundem
esse cum primo abbate Suriensi. Hoce placitum
certis documentis firmare utique nequivit, attamen
id. non obscure innui contendit ez. Vitae Malachiae
num. 35 collato cum clausula praefationis. Et re
quidem vera, quis nisi Suriensis de servo quodam
ignobili tam distinctam ac peculiarem mentionem
iniecisset : Est primus conversus laicus, testimo-
nium habet ab omnibus quod sancte converse-
tur? Insuper, cum iste frater, primus conversus
Buriensis, commendatus sit Congano abbati nostro
et ab ipso fratribus, certo certius Suriensibus, pro-
mum est conicere Conganum. fuisse Suriensem
abbatem. Praeterea, nemo | inter Hibernos | nisi
Cisterciensis quidam dici potuit a. Bernardo reve-
rendus frater et dulcis amicus. His inductus vide-
tur Lanigan ad statuendum velut probabile, Con-
ganum, qui nominatus est in clausula praefationis,
non esse distinctum a. Congano cui commendatus
est iuvenis, qui postea factus est primus conversus
Suriensis. Immo eum non vanu somniasse dixerim
qui coniceret Conganum fuisse de numero illorum
quos aliquando regulam Cisterciensem Bernardus
edocuit. Hac admissa hypothesi, rectius animo per-
cipimus et. singularem illam. Bernardi amicitiae
significalionem, οἱ instantes Congani preces ut
Bernardus scribendae Malachiae Vitae onus susci-
geret. Noverat et in capitulo Clarevallensi adstans
pius auditor quanta eloquentiae flumina sub pe-
core. volveret. sanctissimus albas, et degens inter
fratres quanta apud omnes gratia. polleret, ita. ut
certissimam spem iure foveret futurum brevi intra
latos Europae fimes inclitum Malachiae nomen
diffunderetur, si sibi petenti Bernardus annuisset.
Quae obici- 7. Propter. reverentiam doctissimi viri Ioannis
untur, nemp*. Q' Hanlon, ez libro suo erasum velim argumentum,
ex Congano 3 . :
aiit quod ad elenandam Lanigani sententiam desumen-
accepisse dum proponit ex eo quod diversis locis diversimode
Bernardum, descriptum sit Congani nomen, sci icel Coganus et
Conganus (2). Id. esse nequit nisi eiusdem nominis
varians leclio. At. graviora. proferret qui contra
Lanigan argueret ez. iis quae Ianauschek ut veri-
similia tradit. Docet enim Surium esse filiam abba-
tiae Magii (3) in. Limericensi dioecesi sitae (haec
vero fundata refertur. anno 1148); ac maiorem
fidem. adhibens. elenchis Cisterciensis filiationis, ut
ii Surii fundationem anno 1151 innectit. (4). Sed
hoc assertum mon cohaeret. cum iis quae in Vita
Malachiae, num. 35. traduntur : apprehensumque
manu sua tradidit Congano abbati nostro, et ille
fratribus, siquidem anno 1151 Malachias iam diu
obierat. Haec tamen. forsitan conciliaverimus si
animadverterimus haec aut. similia Congani, tunc
alibatis, verba: Hunc habui a sanctissimo patre
commendatum, Bernardum in continua gestorum
enarratione | interpretatum. | fuisse, neglecta, ut
saepissime, certa temporum distinctione.
εἰ ANE 8, Cum nullum hucusque deprehenderim vesti-
Bewhoro, m necessitudinis quae Bernardum inter ac
sem, haud Benchorenses viguerit ( Benchorenses enim, qui ez
probantur, linea. Clarevallis non erant, ez inducta à Mala-
chia reformatione potius cum Arroasiensibus ali-
quam affinitatem contraxisse putandi sunt), nec
apud Archdall (9) ad hanc aetatem mentio recurrat
de quodam Congano abbate, reiciendam. pulo sen-
(1) Xcclesiast. Hist. of Ireland, tom. IV, pp. 129, 130. —
(9) Op. cit. p. 3, not. — (3) Origin. Cisterc, tom. I, p. 131.
— (4) Ibid., p. 114. — (5) Monasticon Hibernicum, tom. I,
pp.221 sqq.— (6) Diction.of national Biography, tom. XXIV,
Novembris Tomus Il.
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 197
tentiam. Meredith Hanmer, Dublinii mortui anno — AvcronE
1604 (6), qui Conganum nostrum Benchorensem J. D. B.
abbatem dizit (7). Nec magis attendendi sunt qui, ut
loannes Hartry (8), monachus Cisterciensis ali-
quanto tempore abbatiae Sanctae Crucis in. comi-
latu. Tipperariensi aggregatus (9), asseruerunt
exstare alteram ab ea quam Bernardus conscripsit,
Malachiae Vitam, cuius Conganus auctor esset (10).
Donec sive e bibliothecarum latebris in. lucem pro-
deat codex hanc Vitam continens, sive allatum sit
certum coaevorum aut supparium testimonium id
dicentium, censebimus hic tantum. significari alte-
rum exemplare documentorum quae er Surio ad
Claram-vallem transmissa fuerunt. Talem curam
Surienses adhibuisse nemo mirabitur.
9. Utinam et feliz aliquis antiquitatis perquisitor. Conganus de
hoc alterum, de quo tamen an umquam ezstiterit miraculis
dubitamus, exemplare exhiberet. Iam non esset cur S. Malachine
doleremus Bernardum, opere. confecto, Clareval- ses ig
lensibus in. mandatis non dedisse ut haec docu- — nec ΤΙ
menta ex. Hibernia emissa in scriniis sedulo custo- ὀ — usibus
dienda reconderentur, quoniam multorum tam Scotorum,
locorum quam personarum certiorem teneremus
scientiam. Nam ad. ipsum lilterarum contentum ;:
quod. spectat, id. quasi certo affirmare licet, in his
enarratam fuisse longam illam prodigiorum seriem
quam in Vita a se scripta. Bernardus nobiscum
communicat. Num Conganus singulis miraculis
certam temporis definitionem annectere sategerit, id
in dubio manet. Nam huiusce temporis hagiogra-
ghis, dum talia narrant, haec et similia aliquando,
alio tempore, item alio tempore, usurpare solent.
Praeterea, quod nemo dubitat, Conganus ac fra-
tres cum eo plurimi fuerunt in efferendis Malachiae
virtutibus, quibus se apud omnes vere virum apo-
stolicum praebebat. Haec iampridem edoctus. fue-
rat Bernardus. Sed nihil contradicam astruenti in
istis documentis hibernicis minus fuisse actum de
usibus civilibus ecclesiasticisve Scotorum. Nam ut
plurimum, earum rerum ieiuna. sunt documenta
hagiographica, quorum praecipuus scopus erat
aedificare Christi fideles eosque ad pietatis stu-
dium incitare; ac si aliter obtinuisset, in. Scotis
reprehendendis non adeo vaga ac indefinita. eis
obiecisset.
10. Jam vero, quantum Hibernia post S. Patri- tunctemports
cium aberraverit a recto hierarchiae sacrae statu, TOME
et quaenam instituta fuerit ab initio in Scotorum " pantibus.
regione divisio ecclesiastica, inquiretur opportunius
cum ad diem 9 huius mensis agetur de S. Benigno,
qui S. Patricio successit. Attamen quo melius inno-
tescat quanto successu S. Malachias, tractandi
causa de instauratione ecclesiae. Hibernicae, san-
cta m sedem adierit, iuvabit subiecisse quae ad an-
num 1151 refert Historia pontificalis (11) de lega-
tione in. Scotiam Joannis Paparonis, presbyteri
cardinalis S. Laurentii in Damaso, scilicet : Nun-
tii regulorum et ecclesiae Hiberniensis iam altera
viee redierant ut legatum quem pelierant obti-
nerent. Decreverat domnus papà (Eugenius) in
terra illa archiepiscopos quos nondum habuerat
ordinare.. Progressus in Hiberniam lohannes,
duos ibi creavit archiepiscopos, concilium celebra-
vit, constituit canones, qui et in terra illa et in
archivis apostolicae sedis habentur, et ordinavit
inter celera ne abbatissa Sanctae Brigidae in
conventibus publicis de cetero ante episcopos
Ὶ i — id.—
.997. — (7) O Hanlon, op. cit. p. 3) not. (8) Ibi
t9) Diction. of nat. Biogr., Vom. XXV, p. 74.— (10) O'Hanlon,
op. cit, p. 3, not. — (11) M. G., tom. XX, p. 53940.
18 habeat
AUCTORE
Jj. D. B.
Malachias
patrem
habuit
clericum,
138
habeat praesessionem. Solebant enim sedere pro
pedibus eius.
$ III. De parentibus S. Mala-
chiae.
11. Apud. Hibernos Malachias nuncupatur Maol
Maodhog O'Mungair sive O'Margair, quod, inter-
pretante cl. v. O' Hanlon. (1), vertitur tonsuratus
vel consecratus saneli Maodhog sew Maidoci, Hh Lus
nensis. episcopi, filius Mungair sive Margair.
Quaeritur vero quis fuerit. ille Mungair ? Er com-
muni sententia fuit ipse inclitus ille scholasticus, de
quo ad annum 1 102 Colgan (9) hisce verbis mentio-
nem inicit : Beatus Mugronus Hua Morgair, archi-
scholasticus seu praecipuus theologiae professor
Armachanus et occidentalis Europae, in Mungare-
tensi monasterio, in Momonia, animam Deo reddi-
dit tertio nonas octobris. Jfa Lanigan (3), quocum
sentiunt. King (4), Killen (δ) et. Bellesheim (6). E
contra Colgan, loco citato, haec habet : Fuit hic o-
gnatus sancti Malachiae Hua Morgair Hiberniae,
qui ex perantiquae nobilitatis familiae, olim Hua
Morzair, hodie Dochartinorum dieta, fertur oriun-
dus. Sed huius discriminis ratio inde, ut King (7)
monet, repetenda. est. quod ille archischolasticus
inter clericos annumerabatur, et hoc ez ipsius Col-
gani sententia. ita scribentis : Vox. Fearleighinn,
licet ex primaeva institutione nunc praelectorem,
nune scholastieum, denotet, usus tamen obtinuit
ut apud priseos ea voce publieus theologiae pro-
fessor denotetur. Et quia tale munus obeuntes suo
stipendio gaudebant, hinc in ecclesiis collegiatis
et praesertim. cathedralibus dignitatem schola-
stici habentes inter alios ecclesiasticos numerari
videmus,et quia ex officio publice theologiam
profiteri debebant, scholasticos appellari, esto
munus docendi in scholis non exerceant. At cum
noluerit Colgan Malachiam patre clerico sive inter
ecclesiasticos annumerato editum. esse, ideo ipsum
dizit de parentela. archischolastici. Bellesheim (8)
autem, Killen (9) ac King (10) mihildubitantes Mala-
chiam clerico natum proclamant. Quod Lanigan
effugere tentat. contendendo Mugroniwm in schola
Armachana non sacras, sed profanas litteras, do-
cuisse, allatis in suas parles Annalibus de Inisfal-
len (11). At. in eum insurgit King, atque animad-
vertit in more esse positum ut cuiuslibet peculiaris
scientiae lector nuncuparetur sapiens inre historica,
in notitia linguarum aliisve eiusdem. generis. In
casu vero praesenti, traditum est Mugronium sacrae
scientiae lectorem. fuisse. Nolim ergo a. communi
sententia recedere, quam valde probabilem profiteor,
minime tamen cum. Bellesheim (12) dicam eam esse
omnino certam. Nec ideo opinor me reverentiae san-
ctissimo viro Malachiae debitae defuisse, quoniam
ez illis quae apud. Colgan supra. legimus nihil de-
prehendimus e quo. deducendum esset. hune. archi-
scholasticum subdiaconi diaconive dignitate insi-
gnitum fuisse, sed. potius. credendum. est. eum
in inferioribus tantum. clericatus gradibus consti-
tutum remansisse. Id certo certius. pertinet. ad
illas minus honestas consuetudines quas inter Hi-
bernos vigere aegre tulit Bernardus ; nihilominus ex
illis egt quae consuetudo excusare potest. Ac licet ii
non simus qui aliquid miremur quod in documentis
(1) Life of St. Malachy, p. 8.— (2) Trias Thaumat., p.299
—(3) Op. cit, p. 59.— (4) Memoir introd. to the early Hist. of
the Primacy of Armagh, p. 81.— (5) Ecclesiast. Hist.of Irel.
lom. I, p. 189. — (6) Op. cit., tom. I, p. 351. — (7) Ibid. -
DE SANCTO MALACHIA EPISCOPO.
hagiologicis, dum de sanctorum parentela agitur,
nonnulla minus gloriosa offendamus, tamen suspi-
cari ausim ipsum Mugronii clericatum. in causa
fuisse cur de patre Malachiae Bernardus tam alte
siluerit. Absque dubio. probe novit Bernardus quo
patre, qua matre Malachias oriundus esset. Utique
nomen patris barbarum quid redolebat, sed et alia.
barbara aeque latinitate donavit. Nec ob vitam im-
probam filio pater dedecori esse poterat, mam
apud omnes in summa honestatis opinione habeba-
tur, ut. Colgan (13) non dubitaverit quin eum beati
nomine insignirel. Quid. ergo praeter. Mugronii
clericatum Bernardum ad. tacendum coegit ? Usus
est magis vaga dicendi ratione ne, quod multum
abhorrebat, in mendacium. impingerel, simul no-
lens, me amico Suo probrosi aliquid. inureret,
omnem veritatem aperire.
19. Postquam Lanigam concessit Malachiam
patrem habuisse archischolasticum (14), in notis sibi
fingit aliquem hoc assertum impugnantem ex eo quod
apud Bernardum scriptum est (15) : Parentes illi
fuere genere et potentia. magni iuxta nomen ma-
gnorum qui sunt in terra. Ac respondet dicendo
hic parentum nomine non intellegendos esse patrem
ac matrem, sed ipsam parentelam. Si enim. Mala-
chiae pater cuiuslibet tribus caput. fuisset, minime
Armachae cum. matre primaevae aetatis. annos
transegisset. Etenim, ut fieri solet, qui tribui praeest
intra suos. fines cum familia commoratur. Prae-
terea opinari licet nobiliores Hibernorum, qui glo-
riae el potentiae gentilium suorum aeque ac alii
populi consuluisse videntur, nulli rei pepercisse
ul minoribus natu ea munera conquirerent, quibus
toli genti maiorem gratiam apud omnes stabilirent
suamque polentiam per latiores fines exercerent.
lam vero King (16) animadvertit archischolasti-
cum in urbe Armachana dignitate prozimumfuisse
illi qui Patricii comorbanus seu successor nuncu-
pabatur. Itaque Mugronius iure qraedicatur inter
magnates terrae exstitisse. Subiciantur eliam quae
loco citato refert. Lanigan; nempe Hibernorum
tum. principes tum inclito genere cretos numquam
discendi curam neglectui. habuisse, ac inter viros
qui prae ceteris sapientia. claruere recenseri 608
qui sua generositate mazime illustres. erant, ut
Fedlemidh Mac-Chrimthan, Mummoniae regem
saeculo nono, Cormac Mac-Culinan eiusdem
stipitis saeculo decimo, nec non. Dubdalethe, qui
ex illa. nobili gente ortus quae plurimos annos
Armachanam sedem obtinuit, ante susceptum
ecclesiae regimen lectorem agebat.
13. Malachiae matrem multis laudibus cumula-
vit eiusque gentem aliquali modo Bernardus nota-
vit. Etenim Malachiae avunculus erat vir dives et
polens qui locum Benchor et possessiones eius
tenebat (17). Ergo soror erat illius qui, si hac voce
uti licet, veluti Benchorensis abbatiae vice-dominus
eral. Recte igitur. quod. credam opinatus est apud
O' Hanlon cl. v. Hanna matrem. Malachiae oriun-
dam fuisse de baroniis comitatus Dunensis, atque
ad gentem quandam pertinuisse quae prope Benchor
sedes suas habebat (18). Unde non sunt audiendi
qui gentem O' Hanratthy adducunt ; nam isti, quod
ποία! O' Hanlon. in. Ui-meat-macha. in. comitatu
Monaghan dominabantur. Tutiorem forsan. asse-
quendae veritalis viam iniret. qui. comprobaret
praedieli cl. v. Hanna placita, quae litteris datis die
(8) Op. cit., p.292. — (9) Loc.cit. — (10) Ibidem. — (11) Tom,
til, p.54.— (19) Loc. cit.— (1) Vid. sup.num.11.— (14) Tom.
tiL, p. 60. — (15) Vitae num. 1. — (16) Loc. cit. — (17) Gtr.
Vitae num. 7. — (18) P. 8, not.
29 octobris
D
et parentelam
er Hiberniae
magnatibus; -
imprimis
matrem ec
vice-
dominorum
Benchoren-
sium gente.
Chronotazis
Quattuor
Magistro-
rum,
B
quoad
annum
electionis
Malachiae
in Arma-
chanum
episcopum,
reicienda.
bis significabat : Censeo Malachiae matrem fuisse
de familia O'Gilmore sive Mae Giólla Muire, alias
O'Marna, quae certe, non multo post sancli pon-
tificis aetatem, simul in Lecale ac Ui-Earca Chein
dominabatur. Haec vero terra Ui-Earea. Chein
pertinebat ad septentrionalem partem quae vergit
ad occidentem regionis Loch-Cuan sive Strang-
ford Lough, quae est in comitatu Dunensi. Anno
1599, haec familia Gilmore districtum Bangor
cireumiacentem possidebat, ac saeculo decimo
quinto ex eadem familia nominabantur comar-
bani laici Bangorenses. De fratre ac sorore sancti
Malachiae postea in ipsa Vita sermo recurret.
S IV. Chronotaxis vitae S. Mala-
chiae,
44. Dimimus supra (num. 3 ineunte), Quattuor
Magistros de sancto praesule Malachia. nonnulla
tradidisse. Quo certiusstatuatur quo tempore singula
contigerint, haec compendiose commemoramus (3).
Itaque ex eorum fide, S. Malachias anno 1124 se-
dem Connerthensem obtinet. Anno 1132, triennio post
Celsum emortuum, petente clero, Palricii successio-
nem consequitur. Anno. 1134, Armachae facta est
abbatum mutatio, ac loco Niall eligitur Malachias.
Anno 1135, Malachias, Patricii successor, baculum
Tesu inquirit, quem septima iulii e latebris profert.
Anno 1136, Malachias, Patricii successor, visitatio-
nem in Mummonia instituit ; Malachiae suffectus est
Niall, filius Aedhi ; et propter bonum pacis, Patri-
cii successionem Malachias remittit. Anno 1147, ope-
ram suam praestat Malachias ut Tadhg Ua Briain
vinculis solvatur. Anno 1148, celebrat dedicationem
ecclesiae, quae in colle de Knock, iuxta. civitatem
Louth, aedificata est, ac ante iler romanum, quod
secundo aggreditur, in insulam Patricii, quae una
est em iis quae mune dicuntur Skerries in comitatu
Dublinensi, synodum coegit.
15. De isa eventuum successione modo descri-
pla inquiritur. utrum Quattuor. Magistri cum
S. Bernardo conveniant. Optime quidem concor-
dant ambae narrationes, si duo excipiantur, nimi-
rum annus quo Celsus vita functus. est, et annus
quo, in. civitate Lismorensi, Cormacum, Mummo-
niae regem, sede pulsum, tanta. sibi familiaritate
devinzit Malachias, ut ipsum in discipulum habue-
rit. Et primo quidem, ad annum Celsi emortualem
quod attinet, ut Bernardi narratio in computandis
annis sibi constet, necesse est ut Celsus anno 1127
obiisse credatur, quem. tamen Quattuor Magistri
non nisi anno 1129 vita. cessisse tradunt. Scribit
enim. Bernardus : Anno aelatis suae trigesimo
octavo, Malachias intravit Ardmacham (3). Eodem
teste Bernardo, Malachias vitam morte clausit anno
aetatis suae 54, Christi vero 1148 ; unde natus est
anno 1094 et Armacham intravit anno. 1132.
lam vero, iuxta. Bernardum, tunc à morte Celsi
effluxit | quinquennium ; unde consequitur. Ber-
nardum in annum. 1127 rellulisse obitum Celsi,
quem Quattuor Magistri mortuum dicunt 1 aprilis
anni 1129. Cum autem chronographi Scotorum iure
putentur. seriem Patricii. successorum curiosius
notasse, tutius puto illis adhaerere, relicto Ber-
nardo, qui proin erraverit anno trigesimo secundo
ascribens, quae tantum biennio qiost contigerunt.
(1) P. 149, not, — (2) O'Donovan, op. cit, P. 1055. —
(3) Videsis infra Vitam, num. 16. — (4) Op. cit, P. 8, —
(5) Trias Thaumaturga, P. 399, — (6) Op. cit, tom. IV,
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A. 29 octobris anni 1858 ad v.v. O' Hanlon (1) his ver-
139
16. Hic forsitan nonnulli litem movebunt quod. in
definiendo anno 1094 pro anno nativitatis S. Mala-
chiae, relicta. communiori sententia, docto viro
mox (e Hl an 108 dett d
4 )annum 1095 statuerint. Sed
quid. tantillum. discrimen curemus? Nam isti et
quotquot alii, utopinor, qui de ordinanda Malachiae
chronotazi tractaverunt, ut sancti historiam a pri-
mis cunabulis usque ad. annum 1124 deducerent,
praeter. Vitam. auctore Bernardo, nullam docu-
mentorum copiam habuisse videntur. Quid. ergo
miru m si singuli legendo Bernardum eum suo modo
interpretati sunt ? Et eo latior patet interpretatio-
num campus,quo pauciora minusve definita in textu
Bernardino tradita sunt nobis temporum momenta.
Etenim a nativitate sancti usque ad. susceptum
sacerdotium unam tantum rem aliquali modo Ber-
nardus definivit, scilicet Malachiam anno circiter
aetatis suae vigesimo quinto sacerdotem ordinatum
fuisse, id est anno. Christi incarnati circiter 1119.
Ab hoc tempore usque ad annum 1124 in. civitate
Lismorensi plene res ecclesiasticas ac ritus ro-
manae Ecclesiae a. Malcho sanctissimo episcopo
edoctus est, et in civitate Armachana locisque cir-
cumiacentibus ministerio apostolico strenue operam
navavit, donec omnibus petentibus hoce anno 1124
factus est. Connerthensis episcopus. Quam sedem
cum teneret coactus est durum. subire exilium, de
quo iam paucis agendum.
17. Dissentit, ut dictum est, a Scotis S. Bernardus
in significando tempora quibus artam cum Cor-
maco, Mummoniae rege, amicitiam S. Malachias ini-
vit. Nam cum primo (8), nondum episcopus, proin
ante annum 1124, in civitate Lismorensi versaretur,
Cormacum sede. pulsum sibi discipulum ac fami-
liarem amicum habuit ; Cormacus vero in regnum
restitutus, elapsis iam. fere quattuor annis, dum
ferro et. incendio ecclesia. Connerthensis vasta-
batur, profugum Malachiam omni benignitate
excepit. At traditio Scotorum refert anno 1127 sede
pulsum fuisse Cormacum. Sic enim Magistri: Anno
1126,tanta belli procella Hiberniam pervasitut per
menses decem et tres, Celsus sede sua. abfuerit
pacis componendae causa. Anno 1127, terra mari-
que Toirdhealbhach ua Conehobhair exercitum
suum usque ad Corcagiam in Mummonia deduxit,
ac in civitatem Lismorensem Cormacum fugavit.
Donnehadh Mae Carthaigh depulsus est in Con-
nauciam a Cormaco Mac Carthaigh, ubi a sua pere-
grinalione reversus fuerat (9). Quapropter ut con-
veniant Bernardus ac. Quattuor Magistri oportet
statuatur. Cormacum, qui ante annum 1123 nul-
lam regiam potestatem exercuisse videtur intra bre-
vissimum tempusiterato eadem calamitate affectum
fuisse. Sed quis ultro hanc hypothesim com probabit?
Superest itaque inquiratur cui potius fides sit adhi-
benda, Bernardo an Scotis. Scotis patrocinatur
Q' Hanlon (10), probabiliter quidem, quia definitio
temporum ad. ista. spectat. in quibus extraneus. fit
errandi periculo magis obnoxius. Nihilominus, cum
non sit dubitandum de maioribus a Cormaco Ma-
lachiae exuli collatis beneficiis, quaeque a rege sede
sua pulso praestari non posse videntur, omnia
co haerebunt si admiseris, belli saeviente procella, in
civitatem Lismorensem confugientem Malachias,
regi Cormaco, eadem calamitate vexato, ibi offen-
disse, eique auctorem vitae gerfectioris f usse. Rer
vero, quod. et Scoli voce peregrinationis forsitan
— (8) Infra in Vita,
. 61. — (7) Op. cit. tom. I, p. 391. t
E. 5.— (9) Ὁ Donovan, op. et loc. cit. — (10) Op. cit,
p. 2.
innuunt,
De anno quo
natus est
S. Malachias,
quo Corma-
cum profu-
gum ezcepit,
quo ad
ecclesiam
Dunensem
transiit,
Itomam
tetendit,
"- Wu
140 DE
innuunt, quae sanctus hortabatur executioni AUS
davit, ac ante pacis innovationem, cum longa f ue
vexatio, Cormacus in regnum restitutus Malachiae,
ad quem discipuli undique conveniebant, terram
ubi Deo ac orationi vacaret dono dedit.
18. Mortuo sanctissimo praesule. Celso, à sede
Connerthensi ad. Armachanam ecclesiam. guber-
nandam (1) S. Malachias evocatus, primum assen-
tiri moluit, ita ut per triennium (2) improbus
invasor Nigellus templum Dei quasi pacifice viola-
verit. Sed anno 1132, cum, ut divimus (3), anno
1129 S. Celsus diem suum obiisset, pia venerabilium
episcoporum Malchi et Gilleberti (4) sollicitatione
devictus ad. Christi hereditatem sibi vindicandam
Malachias viriliter sese accinzit, ac post variam
duri certaminis fortunam Armacham anno 1284
ingressus est (5). Hucusque Colgan (0) consentire
videtur cum Lanigan (7) ; inde in diversam senten-
tiam abeuntes, Colgan (8) Gelasii, quem sibi substi-
tuit Malachias, consecrationem anno 1136 innexuit,
Lanigan autem anno 1137. Colgani (9) sententia
nititur nolis temporum quas Bernardus suae nar-
rationi intezuit,sed more suo parum definivit, puta
per voces biennium, triennium. Itaque Lanigano
non erat ratio cur Colgam impugnaret, nam
O' Hanlon, qui in Vita. Gelasii (10) anno 1137
patrocinatur, Lanigan tamquam suae sententiae
fulcrum apponit, nec alio innizus nuperrime Bel-
lesheim (11) ab. anno 1137 Gelasii episcopatum
incohavit. Iam vero Lanigan nullam auctoritatem
profert nisi Annales 551. Mariae Dublinensis, quos
anno 1884 in lucem dedit cl. vir Ioannes Gilbert (12).
Incipiunt ἃ Christo nato. ac desinunt in. annum
1427, hac adiecta clausula : Explicit... scripta per
manus Thomae Case clerici ecclesiae sanctae War-
burgae virginis... die sabbati proximo ante festum
sancli Aldelmi episcopi, anno Domini millesimo
GCOCCXXVIL. His annalibus minime cogimur ad
amplectendam doctoris Lanigan sententiam ; nam
quod spectat ad annos Malachiae, quos inquirimus,
ut recte. Gilbert. (13) animadvertit, manifesto
apparet eum praeter. Bernardi. opera. non. alios
fontes adivisse. Ergo de interpretatione vocis lrien-
nii disputandum est. Quod, cui libuerit, ille utique
agat, nolim hac de causa lites movere. Conce-
damus igitur Malachiam nostrum anno 1137 ab
Armachana αὐ Dunensem. ecclesiam. transiisse,
cui deinde lamquam pastor bonus ad mortem
usque praefuit.
19. Anno millesimo trigesimo octavo vel trige-
simo nono, S. Malachias Romam primo tetendit.
Etenim prius quam iter aggrederetur. tractare
coepit quomodo defuncti fratris Christiani semen
suscitaret (14). Fratrem. autem. anno. 1138. obiisse
tradunt. Quattuor Magistri, immo die 12 iunii, si
Ware (15) vera. scripserit. Atqui in Bernardina
narratione inter Christiani obitum ac iter incep-
tum vir ullae morae intercesserunt. Ergo proban-
dus videtur pro itinere romano annus trigesimus
octavus. E contra Bernardus narrat Malachiam
anno quo mortuus est, a novem annis in usu
habuisse palefridum, quem a Walleno dono acce-
perat (16). Iam vero. Malachias obiit anno 1148.
(1) Vide infra Vitam, num. 18. — (2) Ibid., num. 15, —
3 Ctr. supra, num. 8. — (4) Vide Vitam, num. 13. —
(5) Ibid, num. 16. — (6) Trias Thaumaturga, p 301 -
() An eccl. Hist. of Ireland, tom. IV, p. 103. — (8) ἜΣ SS.
Hiberniae, tom. I, p. 773. — (9) Ibid., p. 773. — (10) Tires
of the Irish Saints, tom. ΠῚ, p. 966. — (11) Bellesheim
Geschichte der. kath. Kirche in. Irland, tom. I p. 355 ἘΞ
(12) Chartularies of. St. Mary's. Abbey, Dublin "loi: Hi
p. 241-86. — (13) Ibid., p. cxi. — (14) Videsis infra in Vitz
num. 20. — (15) The Archbishops and bishops of. Ireland,
SANCTO MALACHIA EPISCOPO.
Ideo Acta. bollandiana (17) transitum. Malachiae
Romam euntis per Claram-vallem anno trigesimo
nono affixerunt. Uter eligendus sit annus defi-
nire nolim. Nihilominus ad sententiam. quae in
Actis exponitur tamquam probabiliorem propu-
gnandam aliquis iure haec ratiocinaretur.. Tuta
Bernardinam narrationem (18) constat transitum
Malachiae ex Scotia in Angliam pacificum fuisse.
Atqui mense iulio anni 1138 talis esse nequivit.
Nam tunc temporis Scoti cum Anglis crudelia
bella gerebant, inter quae die 22augusti praeliatum
est alrocissimum praelium quod. nuncupatum est
de Standard, nec paz. David. inter. et Stephanum
anle annum 1139 reformata. est (19), quo tandem
primum tuta fuere itinera. Licet argumentum non
sit omni ez parte. stringens, ad finem intentum
iuvat. Sed quicquid illud est, Malachias, Deo
duce, per Claram-vallem. Romam | devenit, ubi
ger mensem moras egit (20), ac inde egressus, Ber-
nardo resalutato, in patriam. rediit. In eadem via
hospitatus est apud monachos Arroasienses S. Ma-
lachias. Jta enim Walterus (21) : Sanctae quoque
memoriae Malachias, Hibernensium archiepisco-
pus, per nos iter faciens, inspectis consuetudinibus
nostris et approbatis, libros nostros et usus eccle-
sine transcriptos secum in Hiberniam detulit, et
fere omnes clericos in episcopalibus sedibus et in
multis aliis locis per Hiberniam constitutos ordi-
nem nostrum et habitum et maxime divinum in
ecclesia officium suscipere et observare praecepit.
90. Anno 1140 (82), in patriam reduz, nihil mo-
ratus saluti ac perfectioni suorum totus incumbit.
Sed tanto Clarevallis desiderio tenebatur ut. quasi
irrequieta. esset. anima eius, donec in partibus Hi-
berniae et ipse suam Claram-vallem haberet. Selegit
igitur fratres quos misit ad. sanctum abbatem cum
litteris nunc amissis, quibus Bernardum. rogabat
ut quam citissime duos saltem ex fratribus ibi ali-
quando relictis ad coenobium incohandum remitte-
vet. At quoniam ex tota Vita sua nobis Malachias
exhibetur vir in rebus spiritualibus rite exercitatus,
non censendus est has litteras dedisse ante finem
anni 1140, immo polius anno 1141. Sciebat enim
tirones saltem anni spatio indigere ad novam istam
disciplinam. addiscendam. Attamen amico suo
Bernardus morem gerere noluit (23), sed anno 1142
€os in patriam remisit (24), nam in hunc annum coe-
nobii Mellifontani exordia referenda. puto, secutus
lanauschek (95).
91. Anno Christi 1144, Malachias factus, inde
ab Armacha relicta, episcopus Dunensis, fundasse
fertur monasterium Tobhair Cinn Tragh seu Viridis
Ligni, quo in. loco nunc est civitas dicta .Newry
in comitatu. Dunensi. Praeterea in. Vita S. Gille-
berti. Sempringamensis (26) traditur iste sanctus
ad Eugenium III papam, in Gallia moran-
tem, profectus, αὖ eoque Cistercii exceptus, in
S. Malachiae familiaritatem devenisse praesulisque
baculo fuisse donatus. Quomodo scribentem ista ab
errore vindicet videat ipse lector, quoniam mediante
septembri anni 1147 Cistercii fuerit beatus Euge-
nius (27) papa, nec ante medium. annum 1148 ex
Hibernia profectus sit S. Malachias, quo scilicet
p. 180.— (16) Gfr. infra in Vita, num. 90.— (17) Acta SS. Au-
gust., Vom, IV, p. 241, — (18) Vide infra in Vita, num. 92; —
(19) Diction. of nat. Biogr., tom. XIV, p. 118. — (20) Cfr.
infra Vitam, num. 21. — (21) In libro fundationis abbatiae,
apud Gosse, Histoire de l'abbaye d'Arrouaise, p. 040. —
— (22) O'Hanlon, op. cit, p. 82 not. — (23) Migne, P. L,
tom. CLXXXII, p. 1095 — (24) Ibid., p. 1095 — (25) Op. cit.,
p. 70. — (26) Act. SS,, tom. I Februarii, p. 572. — (27) Jaffe,
Tiegesta romanorum pontificum, p. 629.
anno
D
Mellifon-
tanam
abbatiam
instauravit.
De aliis
quibusdam
gestis
S. Malachiae,
A
deque libris
ab eo
conscriptis.
De missa in
honorem
S, Malachiae.
anno ez communi sententia, praesidentibus Gelasio
Armachano et S. Malachia, Dunensi episcopo, coacta
est in Inis- Patrick synodus, cui interfuerunt, prae-
ter levitas inferioris gradus, episcopi quindecim ac
sacerdotes ducenti (1).
99. Horum quae gessit. Malachias finem facia-
mus inquirendo. mum vivus libros aliquos ediderit.
Et. negative respondendum. videtur. Etenim tales
hucusque nuspiam qrodiere,nec, in Vita conscripta
a Bernardo,quicquam invenitur ex quo iure conclu-
datur tales tunc temporis exstitisse. Hoc arqumen-
tum, licet negativum,opponimus illis qui Malachiae
inscripserunt hanc opusculorum seriem (2) : Con-
atitutionum communium liber unus; De legibus
caelibatus, liber unus ; De traditionibus ; Vita
S. Cutberti ; De peccatis et remediis, liber unus ;
Conciones plures. Huiuscemodi tractatus confe-
cisse minime dedecet. virum apostolicum, cuius est
tam scripto. quam verbo veritatem tueri atque dif-
fundere, et si hoc novisset Bernardus, nonne ad
cumulum laudis qua sanctum amicum extulit, ver-
bulo saltem idipsum memorasset? Cum enim non
semel indignabundus episcopis mercenariis ad
eorum. erubescentiam. suum Malachiam obieceril,
cur siluisset rem, qua apud. omnes maiorem com-
mendationem consequeretur ? Sed Malachias, utpote
vere humilis, ea. sub modio tenuit? Esto. An Con-
ganus et fratres hibernici eiusdem humilitatis vin-
culis. stringebantur ? Ad. alia opera Malachiae
quod. spectat, epistolis quas Bernardo scripsit (3)
temporum iniuria non qepercit. Tandem. apud
O' Hanlon. (4) editus est. celtico idiomate hymnus
cuius Malachias awctor praedicatur, et cuius
anglica versio incipit. : The first day of the jour-
ney, Of a soul to pay its tribute.
$ V. De missa et offieio in
honorem S. Malachiae.
99. Quales fuerint Cistercienses el. imprimis
Clarevallenses in colendo Malachia discitur ez his
quae capitula generalia statuerunt. Ita, inde ab
anno 1191 decretum. est in capitulo generali ut
festum B. Malachiae fiat IV nonas novembris, et
agatur de eo sicut de B. Gregorio (5); anno autem
sequenti decernebatur. ut IV idus septembris in
territorio Bisuntinensi, monasterio Bellaevallis,
S. Petri episcopi et confessoris fiat officium sicut
in festo S. Malachiae (6). Manrique (7) citat aliud.
statutum. in. capitulo anni 1191 latum, sed apud
Martene mon ezxscriptum, ita iubens : Nonis
novembris in territorio Lingonensi monasterio
Claraevallis S. Malachiae, episcopi et confessoris;
officium sieut in festo S. Nicolai plene agatur.
Proinde quarto nonas novembris legebatur missa
Statuit. Orationum tamen, quae primo dictae fue-
runt communes, prius aliquantulum immutatae,
deinde vero omnino propriae sunt effectae, scilicet :
Collecta. Deus, qui B. Malachiam, pontificem
luum, sanctissimo patri Bernardo verae caritatis
foedere dulciter sociasti, concede propitius ut et
pravorum omnium consensus noxios caute vite-
mus et caelestis militiae sacras amicitias semper
optemus.
Secreta. Prosit nobis, Domine, quaesumus,
intercedente B. Malachia pontifice tuo, praesens
oblatio salutaris, ut per hane cunetorumi conse-
i i j i 183.
(1) Lanigan, op. cit., p. 129.— (2) O'Hanlon, op. ciL, p.
— (3) P. L., tom. cit, p. 1095. — (4) Op. cit, P- 185 sqq.
— (5) Martene, Thesaurus novus, tom. IV, col. 1272. —
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
14
quamur veniam peccatorum et beatificorum obti-
neamus gratiam meritorum.
: Postcommunio. Praesta, quaesumus, Domine
eus noster, ut ecelesia tua, quae de B. Malachiae
pontificis tui veneratione laetatur, et sanctitatis in
praesenti bona sectetur et in futuro beatitudinem.
capiat sempiternam.
? : —
9A. He quidem vera, passim in missalibus manu- | Officia varia
AUCTORE
D
scriptis Clarevallensibus bibliothecae Trecensis — "variis
loco non suo reperiuntur istae orationes propriae. DHT,
Ita in cod. signato num. 407 ad. calcem, pagellae
alleri cuidam annexae inscriptae sunt, dum
missa cum orationibus de communi invenitur fol.
146. Quod et in codicibus num. 586 ac 863 obtinere
qerspiciet, qui. contulerit. folium. 172 prioris cum
folio 188, ac folium 207 posterioris cum folio 236.
Missale Cisterciense typis datum anno 1487 com-
munes tantum exhibet. Sed. in eo quod anno 1606
εἰ 1627. Parisiis prodiit, die S. Malachia sacro
adiecta legitur haec nota : Quando vero per annum
de eo dicitur missa, assumuntur colleeta, seereta
et postcommunio sequentes, scilicet quas dizimus
proprias. Parisiense anni 1657, suppressa notula, x
nullas praeter proprias habet, nec aliter Parisiense
anni 1669 et Antverpiense anni 1762.
95. Officia quae bene multa nobis servarunt
manuscripta Trecensia, praeter orationem. tum
communem, hoc tantum diversa apparent quod alia
longiores, alia breviores lectiones habent. Brevissi-
mas continet codex signatus num. 1158, breves co-
dez 1977,prolizas vero codex 1160. Omnes tamen
constant sermone S. Bernardi : Liquet dilectissimi.
Servat museum bollandianum breviarium Cister-
ciense saeculi decimi sexti, quod. P. Victor De Buck
coniciebat pertinere. ad. editionem Parisiensem
anni 1534; praebet autem ex eodem S. Bernardi
sermone tales lectiones quae mediae sunt breves
inter et prolizas.
96. Hymnus ille proprius, qui in. codicibus Tre- δι
censibus numm. 763, 1160 et alibi descriptus est, non
erat ubique apud. Cistercienses in usu. Nam Vene-
lense missale anni 1504, in festo S. Malachiae,
remittit ad. hymnum lesu corona celsior. Hymnus
autem proprius incipit Nobilis signis.
lectiones ez
cuius
S. Bernardo,
um hymno
proprio.
97. Anno 1250 exaudita est petitio abbatis Cla- — Clareval-
revallis de commemoratione facienda S. Mala-
chiae in domo propria (8). Pertinet etiam ad cultum 3
tanti viri promovendum decretum quod latum. est
anno 1323 : Imprimis quia in illa veneratione san-
ctorum, quorum reliquias observamus, haec pro-
futura nobis suffragia fiducialius praestolamur,
attentiores fore nos convenit, et unitatem in eo-
rum. sollemniis diligentius custodire, ordinat et
definit non improvide, quod sollemnitas B. Mala-
chiae episcopi et confessoris, euius corpus in eecle-
οἷα Claraevallis requiescit, devotione qua congruit
cum duabus missis et responsione in vesperis
celebretur per ordinem universum (9).
lenses de
. Malachia
commemo-
rationem
faciunt,
98, Litaniis quoque adiectam voluerunt Clarae- — nomenque
vallenses S. Malachiae invocationem. Quod testan-
tur litaniae maiores quae leguntur in folio 91 co-
dicis Trecensis num. 1091, manu saeculi decimi
quarti descriptae. Manuscripta. Trecensia numm.
407 et 440 in litaniis maioribus sabbati sancti, inter
Nicolaum et Benedictum, exhibent Malachiam, cum
hoc discrimine quod in codice 440 postea additum
est. Malachiae nomen, in codice autem 407 inscri-
ptum est dum missale conficiebatur.
i i ., an, 1191, cap. Vii
Ibid., col. 1273. — (7) Annales Cisterc., an. 1191,
ΘΈΑΣ (8) Martene, Thesaurus novus, tom. IV, col. 1391.
id., col. 1513.
— (9) Ibid, col, 151 gun
litaniis
adiciunt.
De transla-
tionecorporis
S. Malachiae.
142
$ VI. De translatione corporis, de
reliquiis S. Malachiae, deque
eius eultu in Hibernia.
cui ab ipso divo Ber-
. Ex. priori sepultura er.
i id 9 i novum templum, idi-
nardo mandatus fuerat, ad 1
busoctobris anni 1174 dedicatum (1), S. Malachiam
translatum fuisse ante annum 1189, qui fuit emor-
tualis Henrici cardinalis Albanensis (2), constare
videlur ex his quae commemorat Exordium Ma- ;
gnum, p. 158 : Consummatis yero feliciter diebus
vitae suae, sepultus est Henricus in Claravalle in
loco quem sibi elegerat et magno desiderio prae-
optaverat. Qui locus medius est inter memorias
sanctorum confessorum Christi Bernardi et Mala-
chiae, quemque ea intentione sibiad locum sepul-
turae praeelegit ut in die generalis resurrectionis
praefatis sanctis adhaerens, quiequid meritorum
sibi deeril, sanetissimorum contubernalium suo-
rum meritis adipiscatur. Forsitan ad annum quo
facta fuerit. translatio definiendum. adducet quis
Librum sepulerorum (3), quia in wltima quae
anno 1680 (4) de hoc libro facta fuit recensione, legi-
tur ad annum. 1190 : procurante domino Henrico
cardinali, translatus est prope princeps altare
B. Mariae Claraevallis, et ad dexteram hospitis sui
sub mausoleo non mediocris operis magnificentia
construeto collocatus est. Sed quam incertae fidei
sit iste liber, allatus locus. demonstrat. Etenim
errat in anno. emortuali Henrici cardinalis sta-
tuendo. Nec chronicon Clarevallense (5) quicquam
ad litem dirimendum praestat ; facta enim de Mala-
chia sanctis annumerato mentione, cetera. omiltit.
Verisimile putarim anno 1178,quando acta est cele-
brior S. Bernardi translatio ad tumulum, quem per
sex secula obtinuit, etiam S. Malachiam ad dextram
dilectissimi sui fuisse delatum, ne quos oratorium
B. Virginis coniunctos habuerat, nova basilica sepa-
raret. Attamen cum traditum sit apud. Clareval-
lenses hanc beati praesulis translationem ab Hen-
rico Albanensi celebratam fuisse, tutius erit opinari
sacram Malachiae glebam ad novam basilicam
delatam fuisse dum per annos 1188-89 (6) in his ac
finitimis regionibus legationis suae fungens officio
in coenobio morabatur. Ceterum quod apud Man-
rique (7) desumptum legitur ez. Gulielmi Annali-
bus hibernicis, scilicet anno. 1191 sub Garnerio
abbate celebratam fuisse Malachiae translationem,
si quid. veritatis habuerit, nihil nisi reliquiarum
elevationem significare potest, seu. tumuli. tantum
aperitionem, ut avulsis sacrarum exuviarum par-
ticulis iam fieret. satis pietati fratrum, praesertim
de Hibernia, qui sancti confessoris reliquias effla-
gitabant. Etenim in Annalibus sanctae Mariae Du-
Ulinensis ad annum 1294 ita relatum est ; Reliquiae
sancti Malachiae episcopi de Clarevalle in Hiber-
niam sunt adduelae et in monasterio Mellifontis
et ceteris monasteriis ordinis Cisterciensis eum
magno honore sunt receptae (8). Attamen. Clare-
vallenses ad patrum suorum exempla sepulcrum
tanti viri plurimum. sunt venerati, quod probant
sequentia documenta, Ad annum 1273, Robertus de
(1) Chronic. Claraeval. apud Mi;
reval., gne, P. L,, tom. CLXX
col. 1248, Cfr. Manrique, 4nn. Cist., ad an. 1174, cap. Ἢ d
— (2) Manrique, Ann. Cist., ad an. 11.
Ξ j n. id 89, cap. 1, 6.— (3) Vide-
sis Henriquez, Fasciculus florum, Dist. "i vel dE
(5) P. L,, tom. CLXXXV, c ͵ Lalore, op. cit,, p. in
1 iL, tom. II, p. 276.
Records illustrating the History of Scotland. lom.T, p. 93,
* «4, p. m
DE SANCTO MALACHIA EPISCOPO.
Brus, dominus de Annandale, qui. sibi Scotiae ye- d
num. vindicavit, Clarevallensibus terram. suam
de Osticroft diplomate firmavit ad. sustinendum
luminare coram beato Malachia (9); et, eodem
anno, in capitulo generali petitio domini abbatis
Claraevallis, ut. possit. habere luminare coram
tumba S. Malachiae exauditur (10).
30. Ceterum. quae fuerit sors reliquiarum. san-
cli. praesulis luculenter dixerunt D. Guignard. ac
R. D. Lalore. Ipsis assentientes probabile cense-
mus Ioannem ab Azanvilla, qui ab anno 1332 ad
1345, Clarevallensibus praefuit (11), beati antistitis
caput a corpore selunzisse (12). Anno vero 1790,
Ludovicus Maria Rocourt, ultimus abbas, videns
magnam illam, quae loca sancta misere vastavit,
perturbationem instare, sacrum beati Malachiae
caput vasculo pretioso quo recondebatur extractum
secum abstulit ; et. postea D. Carolo Caffarelli,
qraefecto provinciae Albulensis, tradidit, qui, die
24 decembris anni 1813, tantum. thesaurum eccle-
siae cathedrali Trecensi dono dedit (13), ubi hono-
rificentissime asservatur. Forsitan cum capite
sepositum est brachium unum, nam. in authentico
sacrarii elencho, quod. die 5 septembris anni 1405
Clarevallenses confecerunt (14), inscriptum est :95,
Brachium beati Malachiae in argento eum lapi-
dibus preciosis et anulo in digito (15).
31. Heliquum. vero S. Malachiae corpus, uf
gpauca ex litteris illustrissimi domini Emmanuelis
Ravenet, Trecensis. episcopi, die 6 ianuarii anni
1875 datis mutuemur, anno 1793 in ecclesiam
pagi Ville-sous-Ferté nuncupati, in quo abbatia
sita. erat, translatum, in. ipso sacrario, ea qua
allatum est capsa reconditum, absque honore re-
mansit ad annum 1837, quo, nescio qua incuria
aut ignorantia, commixta sunt beati pontificis
lipsana cum reliquiis divi Bernardi et. aliorum
sanctorum, quae una cum S. Malachia ad ecclesiam
praedicti pagi fuerant. delatae. Harum omnium
reliquiarum. quae in mova capsa die 7 aprilis
anni 1875 sunt reconditae, die 13 iunii anni eius-
dem, celebrata. est. sollemnis translatio er. domo
parochi, ubi ad tempus asservabantur, in ecclesiam
praedicti pagi (16).
32. Utrum antiquitus in. colendo S. Malachia
Cistercienses imitati sint Hiberni, certis documentis
ad praesens definiri nequit. Attamen docet D. Hee-
ves (17), intra annum. 1306. οἱ 1307 in. dioecesi
Dunensi in decanatu de Lechayll fuisse cappellam
B. Malachiae sacram, cuius decimatio erat 9 3/4 de-
narii, Ubinam sita. sit, minime notatur ; videtur
tamen aliquomodo pertinere ad. terram. istam
S. Malachiae, quam. Dunensi. episcopo Malachiae
dedit Ioannes de Courcy, unde locum obtinuisset
quem nunc occupat ecclesia. parochialis Dunensis.
Tandem in decanatu de Dalboyn, eiusdem dioece-
8608, ecclesiae de Drumboo annectebatur. cappella
antiquitus vocata S. Malachiae de Crumlin, quae
nunc est paroecia Stillsboroughensis. Erat. et in
Lismolyn,nunc Bishop's eourt nuncupato, cappella
saneto pontifici sacra, cuius decimatio sez shelling
ac oclo denarii, Ex illis autem quae apud. O' Han-
lon. (18) leguntur, patet munc ubique in. Hibernia
erga beatum Malachiam pietatem. vigere.
(10) P.L, tom. CLXXXV, col. 1759. — (11) Trésor de Clair-
vauz, p. 238. — (12) P. 1,., tom. CLXXXV, col. 1663; cfr.
not. 2. 3. 4. — (13) Le Trésor de Clairvauz, p. 222 sqq. —
(14) Ibid. p. 98.— (15) Ibid., p. 99. — (16) Guignard, Jteliques
des trois tombeauz, p. 68 seqq. — (17) Reeves, Ecclesia-
stical Antiquities of Down, Connor and Dromore, consisting
of a taxation of those dioceses in. the year 1306, pP. xill,
26, 43, nota q, et 47 nota c. — (18) Op. cit., pp. 213 sqq.
VITA
De eius
capite et
brachio,
deque aliis
F
reliquiis,
Cultus in
Hibernia.
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 143
NUDO SM ATF/AGELLAE
Vulgata iwrta. Mabillonii editionem (P. L., tom. CLXXX.
ΕΡΜΗΣ SETS - L., tom. CLXXXII, pp. 1073-111
codicibus bibliothecae publicae civitatis Trecensis signatis numm. 426, 063,790, TE d " siiis
variis lectionibus, numeris 1, 2, 3, 4, designamus. Servati sunt in uncinis tituli quos ibus
praefivit Mabillonius, diversa tamen eorundem facta. divisione. quos capitibus
Incipit prologus in vitam beati Malachiae
episcopi.
Semper quidem operae pretium fuit illustres
sanctorum describere vitas, ut sint in speculum
et exemplum ae quoddam veluti condimentum
vitae hominum super terram. Per hoc enim quo-
dammodo apud nos etiam post mortem vivunt,
multosque ex his qui viventes mortui sunt, ad
veram provocant et revocant vitam. Verum nunc
maxime id requiriL raritas sanclitatis et nostra
plane aetas inops virorum ὦ. Quam sane inopiam
super nos adeo invaluisse sentimus!, ut nulli sit
dubium illa sententia nos feriri : Quoniam abun-
dabit iniquitas, refrigescet carilas multorum. Et
ut suspicor ego, aut praesto aut prope est de quo
scriptum est: F'aciem eius praecedet, egestas. Ni
fallor, antichristus est iste, quem fames et steri-
litas totius boni et praeit. et comitatur. Sive igitur
nuntia iam praesentis, sive iamiamque adfuturi
praenuntia, egestas in evidenti est. Taceo vulgus,
taceo vilem filiorum huius saeculi multitudinem :
in ipsas ecclesiae columnas volo oculos leves.
Quem mihi ostendas vel de illorum numero qui
videntur dati in lucem gentium, non magis de
sublimi fumantem quam flammantem 2 Et si lumen
quod. in te est, inquit, tenebrae. sunt, quantae sunt
tenebrae? Nisi tu illos forte, quod non credo, lucere
dixeris qui quaestum aestimant pietatem, qui in
hereditate Domini non quae Domini, sed magis
quae sua sunt quaeritant. Quid dico, quae sua
sunt? Perfectus sit et sanctus etiam sua quaerens
suaque retinens, si ab alienis cor manusque con-
tineat. Meminerit tamen, qui sibi usque huc forte
pervenisse videtur, eundem exigi sanctitatis gra-
dum et ab ethnico. Àn non milites suis. iubentur
contenti fore ? stipendiis, ut salvi fiant ? Magnum
vero Eeclesiae doctori, sj sit sicut unus militum ;
aut certe, quod ad illorum improperium propheta
loquitur, s; u£ ? populus, ita et sacerdos fuerit.
O deformitatem ! itane summus merito reputan-
dus erit, qui summo corruens gradu *, haerebit
vix ^ infimo, ne abysso absorbeatur? Quam rarus
tamen iste ipse in clero! Quem item das mihi
contentum necessariis, contemptorem superfluo-
rum? Lex est tamen praefixa ab apostolis
apostolorum successoribus: Victum et. vestitum
habentes, inquiunt, Ais contenti. simus. Ubi forma
haec ? Tn libris cernimus eam, sed non in viris.
Habes vero * de iusto, quia lex Dei eius in corde
ipsius, et non in codice. Nec perfectionis is gradus.
Perfectus carere et necessariis paralus est. At
gratis istud. Utinam superfluis ponatur modus!
Utinam non eupiamus in infinitum ! Sed quid ?
Forte reperias qui hoc possit ὃ Id. quidem difficile:
sed vide quid egimus. Quaerebamus virum opli-
mum,multorum liberatorem, el ecce laboramus in
inveniendo qui se ipsum salvum facere possit.
Optimus hodie est qui non est nimis malus. Unde
Prol. — videmus 4. — ? forte4. — (si ut) sicut 2.—
quoniam a terra defecit sanctus, videor mihi non
supervacue ex his qui empti sunt de terra, revo-
care ad medium episcopum Malachiam, virum
vere sanctum, et nostrorum quidem temporum,
singularis sapientiae et virtutis. Iste erat lucerna
ardens et lucens;nec exstineta est tamen, sed sub-
mota. Quis mihi iure succenseat si readmovero
eam ? Immo vero non est quod mihi ingrati esse
mei saeculi homines debeant, et omnis deinceps
generatio ventura, si quem conditio tulit, revocem
stilo; si mundo restituam, quo dignus non erat
mundus; si servem memoriae hominum homi-
nem, cuius memoria in benedictione sit omnibus
qui legere dignabuntur ; si me excitante amicum
dormientem, vox turturis audita fuerit in terra
nostra, dicens : Eece ego vobiscum. sum omnibus
diebus usque ad. ὃ consummationem saeculi. Deinde
sepultus apud nos est : nobis specialiter hoc opus
ineumbit. Quid quod me inter speciales amicos
sanctus ille habebat, et eo loci ut nulli in hac parte
gloriae secundum fuisse me credam ? Nec mer-
cede vacat mihi tantae familiaritas sanctitatis :
primitias iam aecepi.In extremis posilus erat,
immo in principiis, iuxta illud : Cum consummatus
fuerit homo, tunc incipit. Accurri ego, ut benedi-
clio morituri super me veniret. At ille eum. iam
membra alia movere non posset, fortis ad dan-
dam benediclionem, elevatis sanctis manibus
super capul meum, benedixit mihi, et benedictio-
nem haereditate possideo : et quomodo ego illum
silere queam? Postremo tu id mihi, abba Con-
gane, iniungis, reverendus frater et dulcis amicus
meus, ac tecum pariter, ut ex Hibernia scribis,
vestra illa omnis ecclesia sanctorum. Libens oboe-
dio, praesertim quod non eloquium exigilis, sed
narrationem. Dabo vero operam, ut ea sit pura et
luculenta, devotos informans, fastidiosos non one-
rans. Sane narrationis veritas secura apud me
est, intimata à vobis, haud alia procul dubio
protestantibus quam quae certissime comperta
sunt vobis.
Explicit prologus.
ANNOTATA.
a In hac praefatione, S. Bernardus, nativo suae
eloquentiae impetu arreptus, nonnulla scripsit, quae
ad litteram si sumpseris, nonnihil. a. veritate rece-
dere videntur. Nam in priori saeculi duodecimi
parte non tanta erat raritas sanctitatis. Etenim
grimaevo $uo fervore florebant tres. illae familiae
religiosae hace aetate enafae, Carthusiani. scilicet,
Praemonsiratenses ac ipsi Cistercienses ; deinde
legitimo sanctitatis titulo insigniti passim re-
censentur in opere Bollandiano intra. fines Italiae
triginta tres, Galliae viginti quinque, Allemanniae
quatuordecim, Lusitaniae et Hispaniae novem,
Angliae sev, Belgii quinque et Hiberniae duo prae-
ter Malachiam. Jnsuper ipsi Bernardo assidebat in
Test 9, — 5in 3.
4 om. 9. — ^ om. ἄς — ὃ ergo ἀ. — «
coenobio
ξ à
Malachias,
litteris
a
ac pietati
data opera,
A coenobio Cluniacensi
TOM
DE SANCTO MALACHIA EPISCOPO.
144
Petrus Venerabilis suavi sua
s, et sedem apostolicam le-
111, cuius cultum imme-
habuil. confirmavitque
sanctitate nulli secundu.
nebat beatus. Eugenius
morialem nuperrime ratum
Sacra Rituum congregatio. ]
b De abbate. Congano actum. est. n Comment.
graevii num. 6-10. Cfr. quae ipse Bernardus de
illo vefert infra in Vita, num. 3.
CAPUT PRIMUM
S. Malachiae exordia. Saeris ordi-
nibus initiatus Maleho epi
scopo adhaeret.
Incipit vita sancti Malachiae episcopi.
4. [PvERITIA ET ADOLESCENTIA S. MaracHIAE]. —
Malachias noster, ortus Hibernia de populo bar-
baro a, ibi educatus, ibi litteras edoctus est. Cete-
rum de natali barbarie traxit nihil, non magis
quam de sale materno pisces maris. Quam vero
suave, quod inculta nobis barbaries tam urbanum
protulit civem. sanctorum et domesticum Dei.
Qui producit mel de petra, oleumque de saxo du-
rissimo, ipse fecit hoc. Parentes tamen illi fuere
genere et potentia magni iuxta nomen magno-
rum qui sunt in terra. At mater, mente quam
sanguine generosior, satagebat in ipso initio via-
rum suarum notas parvulo facere vias vitae, hanc
pluris illi existimans ventosa scientia litteraturae
saecularis. Ad utramque tamen huie non defuit
ingenium pro aetate. In scholis litteras, domi ti-
morem Domini docebatur, οἱ cotidianis profecti-
bus respondebat ambobus satis, magistro et matri
Nempe a principio spiritum sortitus est bonum,
per quem erat puer docilis et amabilis valde,
mire admodum omnibus per omnia gratiosus.
Bibebat autem pro lacte de pectore materno
aquas sapientiae salutaris, et fiebat in dies se ipso
prudentior. Prudenlior, dicam, an sanctior ὃ
Utrumque ! si dixero, non me paenitebit : verita-
lem enim dicam. Agebat senem moribus, annis
puer, expers laseiviae puerilis. Cumque ex hoc
cunetis esset reverentiae ac? stupori, non tamen
inde, uL assolet, insolentior inveniebatur ; sed
magis quietus et subditus in omni mansuetudine.
Non impatiens magisterii, non fugitans discipli-
nae, non lectionis fastidiens, non ludorum denique
appetens, quod vel maxime illa aetas dulce ac fa-
miliare habere solet. Et proficiebat supra omnes
coaetaneos suos in ea. quidem litteratura quae illi
competebat aetati. Nam in disciplina morum pro-
fectuque virtutum etiam super omnes docentes se
in brevi enituit, non tam matre tamen quam
unctione. magistra. Hae sollicitante, haud segniter
et in divinis exercebatur, petere secretum, anti-
cipare vigilias, meditari inlege,refici pareius,orare
frequentius. Et quia ecclesiam frequentare nec
vacabat propter studium. et pro verecundia non
libebat, levare puras manus in omni loco ad cae-
lum ^ ubi tamen secrete id posset. Iam tune
siquidem cautus fuit declinare virus virtutum
inanem gloriam. !
2. Est vicus prope civitatem, in qua discebat
puer, quo es eius frequenter pergere solitus
e m e s comite. Illo euntibus ambobus
ἢ ; Ul postea referebat, retrahebat pe-
Num. 1. —! enim add. 4,—
3
Num. 2. — 1 ipso 3,4, — et 3, 4.— ? (ad. c.) om. 3,4.
3 (sec. quo) om. 4, — 8 om. 3.
dem, sistebat gradum, et stans a tergo magistri,
illo quidem. non comperiente, expansis ad cae-
lum manibus, raptim. quodammodo ae veluti
iaculatam emittebat orationem ; et sic dissimulans,
magistrum denuo sequebatur. Istiusmodi pio furto
puer saepius eludebat comitem pariter et magi-
slrum. Non est dicere omnia. quae eius principia
colore bonae indolis decoravere : ad maiora atque
utiliora eurrendum. Unum tamen refero adhue,
quod hoc, meo quidem iudieio, non modo bonae,
sed el magnae in puero dederit insigne spei. Exci-
tus aliquando opinione cuiusdam magistri, erat
enim famosus in disciplinis quas dicunt liberales,
adivit illum discendi cupiditate. Quippe extrema
jam pueritiae captans, ad eas litteras anhelabat.
Intrans vero domum, vidit virum ludentem su-
bula, erebrisque suleantem tractibus nescio quo
notabili modo parietem. Et solo visu offensus
puer serius, quod levitatem redoleret, resilivit ab
eo, ac deinceps illum nec videre curavit. Ita, eum
esset studiosissimus litterarum, prae honesto ta-
men sprevit eas virtutis amator. "Tali quodam
praeludio puer praeparabatur ad eum qui se
manebat in fortiori aetate conflietum, iamque ipse
adversarium provocabat. Et Malachiae quidem
pueritia sie erat. Porro adolescentiam simili tran-
sivit simplicitate et puritate : nisi quod crescente
aetate, crescebat simul illi sapientia et gratia apud.
Deum et homines. Hinc iam, id est ab ineunte
adolescentia eius, coepit manifestius apparere
quid esset in homine, et gratia Dei in illo vacua
non videri. Videns enim industrius adolescens
quam in maligno mundus positus sit, οἱ cogitans
qualem spiritum accepisset, dicebat intra se : Non
est spiritus huius mundi iste. Quid isti et illi ? Non
est societas alteri ad allerum, non plus quam luci
ad. tenebras. Mens. ex Deo est, et scio quae in illo
donata. sunt mihi. Inde mihi interim adhuc inno-
centia. vitae, inde continentiae decus, inde iusti-
tiae fames, inde quoque illa eo securior quo? secre-
lior gloria. mea est, testimonium conscientiae
meae. Nil horum. mihi tutum sub principe mundi.
Deinde habeo thesaurum hunc in fictili vase. Veren-
dum ne impingat et frangatur, et effundatur oleum
laetitiae quod porto. Et quidem non impingere inter
saxa et scopulos distortae et anfractuosae viae et
vitae huius difficillimum.Itane in momento perdam
simul omnes, quibus ab initio praeventus sum, bene-
dicliones. dulcedinis ? Resigno illi potius a quo
sunt, et me pariter : et ego enim ipsius. Perdo ipsam
ad tempus animam meam, ne perdam in aeternum.
Et quod sum, et quae habeo omnia, ubi inihi aeque
salva uli in manu auctoris ? Quis ita ad servan-
dum sollicitus, ad retinendum potens, ad. restituen-
dum fidelis ? Servabit tuto, restituet opportune.
Sine retractatione do me ad. serviendum illi de
donis suis. Non potest mihi perire ez omnibus quae
in opus pietatis expendero. Forte et sperare plus
aliquid licet. Solet reddere cum usura qui dat gra-
lis. Ita. est. Etiam. cumulabit et multiplicabit in
anima mea virtulem. Haec cogitavit et fecit,
sciens absque facto vanas esse cogitationes homi-
num.
3. [RzLtGI0SAE VITAE TIROCINIUM]. — Erat homo
in civitate Ardmacha !, ipsa est in qua alitus est
Malachias, et homo ille sanetus et austerae admo-
dum vitae 5, inexorabilis castigator corporis sul,
cellam habens iuxta ecclesiam. In ea manebat,
ieiuniis et obsecrationibus serviens die ac nocte.
Num. 8. — ! Ardmaca 2, —
Ad
[2
d
B
C
e
Malachias
sacerdos
ordinatus
disciplin ae
instaurandae
incumbit.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
Ad hune se contulit e Malachias, formam vitae
accepturus ab eo, qui vivum se tali damnaverat
sepultura. Et vide humilitatem. A primaeva aetate
in sancta arte magistrum, quod dubium non est,
habuerat Deum: et ecce factus est denuo disei-
pulus hominis homo mitis et humilis * corde. Si
nesciebamus, hoe vel solo nobis ipse probavit.
Legant hoe, qui docere quae non didicere conan-
tur, discipulos sibi ? coacervantes, qui numquam
discipuli * exslitere, caeci duces caecorum. Mala-
chias, doctus a Deo, doctorem nihilominus quaesi-
vit hominem d,et quidem caute et sapienter. Quid
simile, quaeso, afferre quibat, in quo aeque daret
caperetque experimentum profectus sui? Si Mala-
chiae exemplum eis pro minimo est, Pauli opus
attendant. Nonne evangelium suum, quod non ab
homine acceperat, sed a Christo, cum hominibus
tamen censuit conferendum, ne forte in vacuum
curreret aut cucurrisset? Ubi ille securus non est,
nee ego.Si quis hoc scit 5 viderit ne non tam secu-
ritas sit quam temeritas. Sed haec alterius tem-
poris. Nunc vero sonuit in civitate quod factum
erat ?, et commota. est universa ad inopinatam
novitatem. Stupebant autem * omnes et mira-
bantur virtutem 5, eoque amplius quo minus usi-
tatam in gente fera. Videres tunc revelari ex
multorum cordibus cogitationes. Plerique, hu-
mano affectu pensantes factum, plangere et
dolere, quod dilectus omnibus delicatusque ado-
lescens duris se adeo laboribus mancipasset. Alii,
suspicati levitatem propter aetatem, diffidere de
perseverantia, timere de casu. Nonnulli temerita-
tem causantes, indignari et fremere in eum, quod
supra aetatem et vires inconsulte rem arduam
fuisset aggressus. Verum ille sine consilio egit
nihil?. Nam habuit consilium a propheta, qui ait :
Bonum est homini, si portaverit iugum ab ado-
lescentia; et addit : Sedebit solitarius et tacebit,
quia levavit se supra. se. Sedebat sibi iuvenculus
secus pedes Imari !*, hoc enim nomen ?! viro, et
aut discebat oboedientiam, aut se didicisse doce-
bat. Sedebat ut quietus, ut mansuetus, ut humilis.
Sedebat et tacebat, seiens secundum prophetam
cultum iustitiae esse silentium. Sedebat ut perse-
verans, tacebat ut verecundus, nisi quod suo illo
silentio in Dei auribus loquebatur cum sancto
David : Adolescentulus sum ego et contemptus, tusti-
ficationes tuas non sum oblitus. Et sedebat interim
solitarius, quia et sine socio et sine exemplo. Quis
enim ante Malachiam districtissimum viri propo-
situm vel cogitaret attentare ? Nempe mirabile
omnibus habebatur, non imitabile. Malachias imi-
tabile persuasit, sedendo dumtaxat et tacendo
Intra 15 paucos dies habuit imitatores non pau-
cos, provocatos exemplo sui. Ita qui primo solita-
rius sedit et unicus patris sui, fit iam unus e mul-
tis, fit ex unigenito primogenitus in multis
fratribus. Et ut prior in conversione, ita in con-
versatione sublimior; et qui ante omnes venit,
omnium iudieio supra omnes eminuit 15 in virtute.
Et dignus visus est episcopo e pariter et magistro
qui ad diaconi gradum promoveretur; el coege-
runt eum.
4. [OnpiNIBUS INITIATUS EPISCOPI VICES GERIT]. —
Hine iam levita Domini publice se ad omne opus
pietatis aceinxit : plus vero ad eas res, in quibus
aliqua iniuria videretur. Denique eura erat ei
maxima in sepeliendis defunetis pauperibus,
? hum. et m. 9.— ? ibi add. 4. — ὁ om. 2.— 5 sit 9, 4,— " est 1.
— " om. 1. — 9 v. m. 4. — egit s. ὁ. Ὁ. 4. — 1? Ymary 4. —
I erat add. 4. — 15 infra 4. — ?* emicuit 3.
Novembris Tomus II.
145
quod hoe sibi non minus humilitatem saperet
quam humanitatem. Nec defuit novo nostro
Tobiae rediviva a muliere tentatio, immo a ser-
pente per mulierem. Germana eius indignitatem,
ut sibi videbatur, officii exhorrens: Quid facis,
inquil, o insane ? dimitte mortuos sepelire mortuos
suos. Et hoc illi cotidie exprobrans ingerebat. Sed
respondebatur mulieri stultae iuxta stultitiam
suam: Misera, tu eloquii casti vocem tenes, sed vir-
tutem ignoras. a ministerium, ad quod coactus f
aecesserat, devotus tenuit, indefessus exercuit.
Unde et censuerunt etiam sacerdotale officium
imponendum illi : et factum est ita. Erat autem,
cum sacerdos ordinatus est, annos natus quasi
viginti quinque g. In qua eius utraque ordinatione
si quid praeter canonum formam processisse vide-
tur, ut vere 1 videtur, siquidem infra vicesimum
quintum annum leviticum ministerium, infra tri-
cesimum adeptus est sacerdotii dignitatem, donan-
dum sane tum zelo ordinatoris, tum meritis ordi-
nati. Ego vero istud nec in sancto redarguendum,
nec usurpandum consulo ei qui sanctus non fue-
rit. Nec contentus episcopus, eliam vices suas
commisit ei, seminare semen sanctum in gente
non saneta, et dare rudi populo et sine lege
viventi, legem vitae et disciplinae. Suscepit ille
mandatum in omni alacritate, sieut erat spiritu
fervens, nec talentis incubans, sed inhians lucris.
Et ecce linguae sarculo coepit evellere, destruere,
dissipare, de die in diem faetitans prava in directa,
et aspera in vias planas. Exultabat ut gigas ad
discurrendum ?ubique/.. Diceres ignem urentem in
consumendo criminum vepres. Diceres securim
vel asciam in deiciendo plantationes malas, ex ir-
pare barbarieos ritus, plantare eccle
Veternosas omnes, neque enim paucae invenie-
bantur, abolebat superstitiones seu quaslibet,
ubicumque deprehendisset, malignitates immis-
sas per angelos malos. Denique quiequid incom-
positum, quiequid indecorum, quiequid distortum
obvium habuisset, non parcebat oculus eius, sed
velut grando grossos e ficubus, et sicut pulverem
ventus ἃ facie terrae, sic coram facie sua huius-
modi nitebatur totum pro viribus exturbare ac
delere de populo suo. Et pro his omnibus tradebat
iura caelestia optimus legislator. Leges dabat
plenas iustitiae, plenas modestiae et honestatis ?.
Sed et apostolicas sanctiones ac decreta sancto-
rum Patrum, praecipueque consuetudines sanctae
romanae Ecclesiae, in cunctis ecclesiis statuebat.
Hine est quod hodieque in illis ad horas canoni-
cas cantatur et psallitur iuxta morem universae
terrae : nam minime id ante fiebat, ne in civitate
quidem. Ipse vero in adolescentia cantum didice-
vat, et in suo coenobio 7 mox cantari fecit, cum
necdum in civitate seu in episcopatu universo
cantare scirent vel vellent. Deinde usum saluber-
rimum confessionis, sacramentum confirmationis,
contractum coniugiorum k, quae omnia aut ignora-
bant aut negligebant, Malachias de novo instituit.
Et de his ista pro exemplo sufficiant. Nam et per
totum historiae textum brevitatis studio plurima
praeterimus.
5. [MancHo EPISCOPO PLENIUS — INSTITUENDUS
ApHasnET.] — Cum. esset illi studium et zelus
maximus ! eirca. cultum divinorum et veneratio-
nem sacramentorum, ne forte de his aliquid con-
stitueret vel doceret secus quam ritus haberet
Num. 4. —! verum processisse 4. — ? currendum 4. —
3 honeste 1, 4.
Num. 5.— ' om. 2.
19 universalis
VITA
f
g
E
h
F
k
Confert se ad
Malchum
episcopum,
et Cormacum
regem in
discipulum
suscipit.
n
146 )
universalis Ecclesiae, subiit animum adire episco-
pum Malehum*? I, qui 56 plenius de omnibus infor-
i i t virtu-
. Hic erat senex plenus dierum et vn
veh Natione
tum, et sapientia Dei erat in illo. ag
quidem Hibernus, sed in Anglia conversatus :
rat in habitu et proposito monachali in ἢ Winto-
niensi* monasterio, de quo assumptus est in
episcopum in Lesmor civitate Mumoniae m,elipsa
nobilior inter ceteras regni illius. Ibi tanta el
desuper collata est gratia, ut non modo vita et
doctrina, sed et signis clareret. Quorum duo pono
exempli causa, ut omnibus innotescat, qualem m
scientia sanetorum Malachias habuerit praece-
ptorem, Puerum mente captum, ex his quos luna-
ticos vocant, inter confirmandum sacra unctione
sanavit. Hoc ita notum certumque fuit, ut illum
mox constituerit ostiarium domus suae, vixerit-
que idem puer incolumis in eo officio usque ad
virilem aetatem. Surdo auditum restituit, in
quo idem mirabile quiddam confessus est, quod
cum sanctus utrique auriculae hine inde digitos
immisisset, duos quasi porcellos ex ipsis exire
senserit. Pro his atque huiusmodi fama cre-
brescente, nomen grande adeptus est. ; ita ut ad
eum Scoti Hibernique confluerent, et tamquam
unus omnium pater ab omnibus coleretur. Ad
hune ergo Malachias, accepta benedictione pa-
tris Imari, οἱ ab episcopo missus, cum prospere
pervenisset, benigne a sene susceptus est. Qui
annos aliquot eum eo mansit, ut per hane tempo-
ris moram hauriret plenius de pectore veterano,
sciens seriptum quia ἐμ antiquis est sapientia. Sed
nec hoc quoque ad causam defuisse reor, quod
magnus ille provisor universorum voluit servum
suum Malachiam in loco tam celebri notum fieri
omnibus, qui erat omnibus profuturus. Nec enim
poterat non esse gratus quibus nolus fuisset.
Denique unum interim accidit, per quod ex aliqua
parte quod notum Deo erat in illo manifestum
feeit hominibus ". Inter regem 5 Mumoniae ὃ
quae est Hiberniae pars australis Ὁ, et. germa-
num eius orta simultate, et fratre facto superiore,
rex pulsus regno 7 confugit ad episcopum Mal-
chum : non tamen ut ope illius regnum reeupera-
ret, sed magis princeps devotus dedit locum irae,
et necessitatem in virtutem convertit, privatam
eligens ducere vilam. Cumque episcopus regem
suscipere debito honore pararet, abnuit ille, se
malle inquiens tamquam unum ex illis esse !! pau-
peribus fratribus qui illi adhaererent, regium
fastum deponere, et communi paupertate fore
contentum ; exspectare potius Domini voluntatem
quam per vim recipere regnum, nec velle pro suo
honore lerreno sanguinem humanum effundere,
qui contra se clamet ad Deum de terra. Quo au-
dito, exsultat episcopus, et admiratus devotionem
satisfacit voto. Quid plura ? Traditur regi pauper-
cula domus ad habitandum, et Malachias in magi-
strum, ad victum panis eum sale et aqua. Porro
M ΤΊ rura
: : ina, ita ut diceret ei : Quam dul-
e eui mé domu tu, pr id rima
: 5 noctes laerimis suis stratum
M ds eue
dinem. Et orans rex cum "a ἐρῆηβαν iios TA
militatem meam et lab "opebu dee dde
versa delicta mea. Et ἘΠῚ Ἐπὴν Ὁ ONURIA dH:
. on amovit Deus orationem
3 -- -
Mp * om. 3, 4. — * Gintoniensi 4, — ^ Mumuniae
, 9, 4. — ^ ne1, 4. — ^ omnibus 4, — 5 australis add, 2, 4, —
. 9,4.
(1)Op. cit. tom. 1, p.629-30.— (9) The Martyrology of Done-
DE SANCTO MALACHIA EPISCOPO.
eius el misericordiam suam ab eo; et exaudita est Ὁ
oratio eius, etsi secus quam intenderat ipse,
Nam is quidem sollicitus erat pro anima sua ; sed
vindex innocentiae Deus hominibus ostendere
volens quoniam sunt reliquiae homini pacifico,
parabat interim facere iudicium iniuriam patien-
ti, quod ille penitus non sperabat. Et suscitavit
Deus spiritum vieini regis : neque enim unum
est Hibernia regnum, sed divisa in plura. Hic
ilaque videns quae facta sunt, repletus est zelo, et
hine quidem indignans praedonum libertati et
insolentiae superborum, inde vero '* miserans
regni desolationem et regis deiectionem, descen-
dit ad cellulam pauperis, suadet reditum, sed non
persuadet. Instat tamen, spondet opem, de effectu
non diffidere monet, Deum affuturum promittit,
cui non poterunt resistere omnes adversarii eius.
Proponit etiam oppressionem pauperum patriae-
que vastationem, et non proficit. Ceterum aece-
dente mandato episcopi et Malachiae consilio, de
quibus ille pendebat totus, vix tandem acquiescit.
Sequitur rex regem, et iuxta verbum regis, sieut
fuerat voluntas in caelo, tota facilitate pulsis prae-
donibus, reducitur homo in sua eum exsultatione
suorum, regnoque restituitur suo. Dilexit ex tune
rex ille et semper reveritus est Malachiam : eo-
que propensius quo plenius in sancto viro digna
veneratione et amore compererat. Cuius enim
tantam meruit in sua adversitate familiaritatem,
sanctitatem ignorare non potuit. Propterea magis
in sua prosperitate perpetuis '? illum amicitiis
devotisque colebat obsequiis, et libenter audiebat
eum, et audito eo multa faciebat. Et de his satis.
Verumtamen non fortuitu faetum reor quod ita
iam tune magnificavit eum Dominus in conspectu
regum, sed quia. vas electionis sibi erat ille, por-
taturus nomen suum coram regibus et princi-
pibus.
ANNOTATA.
a. Ne statim in verba. Bernardi iurantes statua-
mus saeculo XII Hiberniam. tenebrosis barbariei
nubibus vere obvolutam fuisse, iuvabit ex Belles-
heim (1) sequentia notasse. Usque in saeculum XII
bene adultum, antequam, exsurgentibus religioso-
rum ordinibus intra fines Europae recens enatis,
pristina Scotorum monastica disciplina fere penitus
retrocessisset, in Scotorum monasteriis floruere isti
lectores qui discipulos non solum linguarum scien-
tiam, sed et legum, poeseos ac historiae edocebant.
Nec eos omnino latitabat ea studiorum ratio, quae,
velut. hodie in Academia. Dublinensi, cum coaeva
historia. legum peritiam. nectebat.... Ipsi terrae
principes, licet mazime rei militari. vacarent, de
scholis tamen monasticis solliciti erant. Inclitus
ille rez Hiberniae Turlough, vita functus anno
1156, Armachae novam theologiae scholam. insti-
tuit; Rodericus. O'Conchobhair, rez Connacti-
ensis, ad. promovendas scientias dedit. annuum
reditum. decem. boum. praepositis scholae Arma-
chanae etiam a suis successoribus exsolvendum,
ea lege ut scholae aditus cuique Scotigenae pateret.
b Huic nomen est Imarus. Quem. auctarium
Usuardinum Greveni inter beatos reposuit ad. diem
12 novembris, sed apud Hibernos annuntiatur
die 13 augusti (2); vita. functus est Romae anno
1184 (3).
€ Quot annos natus Malachias ad. Imarum se
? pars Hiberniae 9. — 19 gs, 2, 4, — 1! opi, 4 — ?? om. 2—
18 perpetibus 9, 3, 4,
gal,ad 3novembr.— (3) Colgan, Trias 1haumuturgt, P- 303.
contulerit
TULIP
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
Α contulerit, dissensio viget Colgan inter et Lanigan (1).
Hic ex ipso Vitae contertu recte. contendit. Mala-
chiam id egisse dum e pueris egressus iam. esset
adolescens.
d Praeterea etiam est. disputatio de tempore
quo in Imari discipulatum Malachias se dederit.
At, quoniam ab Imaro asceticam polius quam
litterarum. doctrinam Malachias hausit, ne pro
libitu mirabilia augeamus, cum Lanigan (2) statui-
mus Malachiam nom ante exactum duodecimum
aetatis suae annum Imarum magistrum audivisse,
Antea, ipso teste Bernardo (Cfr. num. 1), alio
magistro usus est ; nec, ut annotat. O' Hanlon (3),
intra annum 1074 ac 1112 aliquid tale commemo-
ratum est quo eredi debeat in nominatissima Arma-
chana schola lectiones intermissas fuisse.
e Scilicet. Celsus. De quo cfr. Act. SS., tom. I
Aprilis, p. 619 sqq., et O' Hanlon, Lives of the Irish
saints, tom. 1V, p. 43-48.
f An ex voce coactus concludendum est mortuo-
rum sepulturam ad. levitas, immo ad diaconos,
gertinuisse? Aliter videremur rebus secum ipsis
pugnantibus impingere, nempe coactum in sepe-
liendis mortuis permansisse Malachiam, cum. ex
praecedentibus id sponte subiisse dicendus sit.
g Ad hunc locum haec animadvertit Mabillon :
Nempe ante annos triginta fieri cautum erat
in conciliis Neocaesariensi, Agathensi 506, in
Arelatensi IV et aliis. Agathensis eanon IV:
* Presbyterum et episcopum ante triginta
annos, id est antequam ad viri perfecti ae-
tatem perveniant, et diaconos ante viginti
quinque, nullus metropolitanorum ordi-
nare praesumat, ete. , Ita apud Bochellum,
cum apud Sirmundum desit locus de diaconis, ad
quem Bernardus hic respicit, cuius tempore lex
ista adhue vigebat, ut patet ex sequentibus. Sae-
pius tamen ab episcopis dispensatum, maxime in
pios viros.
h Hic, ut opinor, Bernardus, distinctione tempo-
rum praetermissa, opera apostolica Malachiae, ante
εἰ post disciplinatum .Lesmorensem sanctissime
exacta, in unum congessit. Nam si leges ususque
romanae Ecclesiae ita callebat ut ea. alios doceret,
quid Malchum adivit ?
i Scilicet Benchorensem, de quo infra num. 7.
k Ad calcem primi voluminis operis sui (4),
Bellesheim confitetur Scoticam inter ac Romanam
ecclesiam discrimina mon doctrinalia, sed discipli-
naria emstitisse, non tamen essentialia, idque luci-
dius patere ex documentis liturgicis quae de die in
diem in lucem prodiere. Itaque existimo schismatici
nomen, quod in praefatione ad. tractatum De usu
ecclesiastico, saltem bis Gillebertus Limericen-
sis (6) usurpavit, diversitatem non vero separa-
tionem a. sede. Petri significare, eo vel magis quod
canones in concilio Cassiliensi, anno 1171 lati, ad
disciplinam spectant nihil doctrinam Scoticae eccle-
siae improbantes. Unde quae questus est. Bernar-
dus de sacramentis paenitentiae ac confirmationis,
ea intelligamus oportet de eorum neglectu. ex cleri
forsitan. incuria oborto. Statuit. enim. synodus
Cassiliensis, canone 11 : Quod infantes ante fores
ecclesiae catechizentur (6). Huiusce incuriae vesti-
gium deprehenditur apud Giraldum Cambrensem,
licet Malachiae aetate ipse recentior sil, ac semper
summa cautela. legendus. In tractatu De rebus à
(1) Op. eit, tom. IV, pp. 61, 62, not. 44. — (3) Ibid.,
pp. 61, 62. — (3) Op. cit, p. 9. — (4) Op. cit, P. 593.—
(5) P. L, tom. CLIX, p. 995-96. — (6) Wilkins, Concilia
magnae Britanniae, tom. I, p. 476. — (7) Ed. Brewer, tom.
147
se gestis, lib. II, cap. XIV (7), haec de clero
scripsit : In episcopis et praelatis hoe praecipue
reprehensione dignum invenio, quod in populi
tam enormiter delinquentis correctione desides
nimis sunt et negligentes, quod nec praedicant
nec reprehendunt; paulo post : Nec infantes ante
fores ecclesiae sacerdotes eorum more debito
catechizant; ac tandem : Cum enim omnes fere
Hiberniae praelati de monasteriis in clerum electi
sunt, quae monachi sunt sollicite complent omnia,
quae vero clerici vel praelati, fere praetermittunt
universa (8).
De matrimoniis ita canon 1 concilii Cassilien-
sis: Statutum est quod universi fideles per
Hiberniam, repudiato cognatorum et affinium
contubernio, legitima contrahant matrimonia et
observent (9). Ineusabantur ergo quod non servarent
impedimenta ab Ecclesia statuta.; eoque sensu intel-
lecta, aliquid ad dignoscendam veritatem conferent
haec Giraldi verba: Fratres pluribus per Hiber-
niam locis fratrum defunetorum, uxores non
dico dueunt, sed tradueunt, immo verius sedu-
cunt, dum turpiter eas et tam incestuose cognos-
cunt, veteris in hoe Testamenti non medullae, sed
cortiei inhaerentes (10).
Insuper audiamus cl. v. Carew (11) : * Anti-
quitus inter matrimonium contrahentes hic usus
vigebat ut, antecedenter ad ipsam cohabitationem et
aliquando longiori quidem temporis spatio, ipsi
contrahentes. sibi invicem fidem darent sub futura
quadam lege. Itaque non semel datus consensus, ut
ratus haberetur, obnoxius erat. aliquot. contingen-
tibus. Et si in posterum data lex non purificabatur,
ipsi ad contrahendum cum alio se liberos aestima-
bant. Licet haec matrimonii contrahendi ratio nihil
in se reprehensione dignum haberet, attamen, ut
experientia. constabat, incommodis non paucis ca-
rebat. Etenim contrahentes tenebantur ex fide data
ad removenda singula occurrentia. quibus impedi-
retur quominus promissio suum effectum. conse-
queretur, sed. contingebat ut ante statutum tempus,
inito cum alio matrimonio, apti iam non essent ut a
data fide starent. ,, De tali matrimonio inter doctos
controvertebatur, aliis dicentibus tale matrimonium
esse invalidum, aliis esse validum, sed illicitum. Ex
multorum sententia. hunc usum Bernardus im-
qrobavit. Sed mea sententia, hoc vigente ritu, clan-
destina. matrimonia, quae reprobat reprobavitque
Ecclesia erant numero plura.
1 De S. Malcho cfr. Act. SS., tom. II Aug.
p. 561.
m Mumonia. est provincia dicta Leinster. Cfr.
Act. SS., tom. I Ian., pp. 1062, 1063, 1066, 1067;
tom. II Martii, pp. 555, 556, 560.
n Cormac Mac Carthy, rez Desmondiae, (cfr.
Quattuor Mag. ad annum 1123) vel. Mumoniae
meridionalis, sua sede pulsus a Turbogh O'Connor,
rege Connactiensi, qui fratrem eius Donogh regem
constituit (19). Ad annum. vero 1138, mortis eius
meminerunt Quattuor ὁ agistri hisce verbis : * Cor-
mac, filius Muircadhach, filius Carthach, rez. De-
smondensis ac episcopus omnium regum Hiberniae,
propter donatas gemmas divitiasque clericis et eccle-
siis necnon instaurationem regionum ac ecclesia-
rum, trucidatus. est in suis propriis aedibus a
Toirdhealbhach, filio Diarmaid Ua Briain et a
duobus filiis O* Conchobhar Ciarraighe,. Utrum vox
I, p. 68. — (δ) Ibid., p. 69. — (9) Wilkins, op. cit, ibid. —
(10) Ibid., tom. V, p. 164. — (11) Ecclesiastical History of
Ireland, p. 331-32. — (12) Memoir introductory to the early
History of the Primacy of Armagh, p. 8S8. 4 ἢ
episcopi
VITA
- 220 ἡ
VITA
Sororem
defunctam
missae
saerificio
liberat,
εἰ monasterio
Benchorensi
exstructo,
a"
148
iscopi sit sensu proprio intelligenda quaesierunt
MA € εἰ. Pris affirmative respondet i^
opere suo "The ecclesiastical Architecture Ὁ
Ireland anterior to the Anglo-norman invasion,
p. 307 seqq. proferens notas inscriptas in libro
evangeliorum, qui in Museo. Britannico. inter
codices Harleianos sub numero 1802 asservatur.
CAPUT SECUNDUM.
S. Malachiae in sororem defun-
etam pietas ; monasterium
Benchorense instaurat ; pri-
ma eius miraeula.
6. [SonoRI DEFUNCTAE SACRIFICH OBLATIONE SUC-
cummir.] — Mortua est interim soror eius illa
quam praefati sumus. Nec praetereundae visiones
quas vidit de ea. Huius siquidem sanetus carna-
lem exhorruerat vitam, et tanto zelo ut se devo-
veriL non visurum eam in carne viventem. At,
illa carne soluta, solutum est votum, et coe-
pit videre in spiritu quam in corpore noluit.
Quadam nocte audivit per somnium vocem sibi
dicentis, sororem eius stare foras in atrio !, et
ecce per totos triginta dies nihil gustasse. Qui
evigilans cito intellexit cuius escae inedia marce-
ret. Et diligenter diseusso numero dierum quem
audierat, ipsum esse reperit, ex quo pro ea panem
de eaelo vivum non obtulisset. Tum ille, qui soro-
ris non animam ? oderat sed peccatum, benefi-
centiam, quam inlermiserat, rursum adoritur ;
neque id? frustra. Non multo post visa est illi *
pervenisse ad limen ecclesiae, necdum tamen
posse intrare, apparere etiam in veste pulla.
Cumque ille perseveraret, curans ne qua die so-
lita stipe frustraretur, secundo vidit eam in veste
subcandida, admissam quidem intra ecclesiam,
sed altare contingere non permitti. Tertio tandem
visa. est aggregari coetui candidatorum 5, et * in
veste candida. Vides, lector, quantum valeat de-
precatio iusti assidua. Vere regnum caelorum vim
palitur,et violenti rapiunt illud. Nonnetibi videtur
Malachiae oratio vicem quodammodo eflractoris
exhibuisse caelestibus portis, quando peccatrix
mulier fraternis obtinuit. armis quod suis meritis
negabatur ? Hanc vim, Iesu bone, tu qui pateris,
facis, validus et pius ad salvandum, faciens mise-
ricordiam et potentiam in brachio tuo, et in sa-
eramento tuo servans sanetis qui in terra sunt,
usque in consummationem saeculi. Hoc plane
sacramentum potens * peccata consumere, debel-
lare obvias potestates, inferre caelis revertentes
de terra.
7. [MowasrERIM BENCHORENSE DESOLATUM IN-
srAunAT. | — Et Dominus quidem in regione ! Les-
morensi? sic praeparabat dilectum suum Mala-
chiam ad gloriam nominis sui. Verum qui miserant
eum, minime iam ferentes absentiam eius, missis
epistulis revocant illum. Quo reddito suis, et qui-
dem instruetiore de omnibus quae oportebat, en ?
opus a Deo paratum et servatum Malachiae, Vir
dives el potens, qui loeum Benchor et possessio-
nes eius lenebat, inspiratus a. Deo, confestim in
manu eius sua omnia dedit et se quoque a. Et is
avunculus eius. Sed Malachiae spiritus quam ear-
Num. 6. — ! (ina) om. 4. — * a, n. 2, —3 gy, 4, —
* illa 4. — 5 om. 3. — δ om. 4. — τ potest 4, ;
Num. 7, — ! illa add. 4. --- 3 Lesmoriensi 2, —* ad 4, —
DE SANCTO MALACHIA EPISCOPO.
nis propinquitas pluris fuit. Ipsum quoque locum
Benchor ὑ, de quo cognominabatur ^, tradidit οἱ
princeps, ut aedificaret ibi monasterium, vel potius
renedificaret. Nempe nobilissimum exsliterat
ante sub primo patre Congello c, mulla milia
monachorum generans, multorum monasteriorum
caput. Locus vere sanctus fecundusque sanctorum,
copiosissime fructificans Deo, ita ut unus ex filiis
sanctae illius congregationis, nomine Luanus d,
centum solus* monasteriorum fundator exstitisse
feratur. Quod idcirco dixerim, ut ex hoc uno coni-
ciat lector quam ingens fuerit reliqua multitudo.
Denique ita Hiberniam Scotiamque repleverunt
genimina eius, ut ea potissimum tempora Davi-
dici illi versiculi praecinisse videantur : Visitasti
terram οἱ inebriasti eam, multiplicasti locupletare
eam. Flumen Dei repletum est aquis; parasti cibum
illorum, quoniam ita est praeparatio eius : rivos
eius inebrians, multiplicans genimina eius,in stilli-
cidiis eius laetabitur germinans, et in hunc modum
ceteri qui sequuntur. Nec modo in praefatas, sed
el in exteras etiam regiones, quasi inundatione
facta illa se sanctorum examina effuderunt. E
quibus ad has nostras gallicanas partes sanctus
Columbanus e ascendens, Luxoviense construxit
monasterium, factus ibi in gentem magnam. Aiunt
tam magnam fuisse, ut succedentibus sibi vicissim
choris, continuarentur sollemnia divinorum, ita ut
ne momentum quidem diei ac noctis vacaret a *
laudibus f.
8. Haec de antiqua dieta sint Benchorensis mo-
nasterii gloria. Hoc olim destructum a piratis, ob
insigne dignitatis antiquae Malachias, veluti quen-
dam replantaturus paradisum, amplexus est, et
quia multa corpora sanclorum dormirent ibi.
Nam ut taceam illa quae in pace sepulta sunt,
ferunt nongentos simul una die a piratis occisos g.
Erat quidem ingens loci illius possessio ; sed Ma-
lachias solo contentus loco sancto, totas posses-
siones et terras alteri cessit, Siquidem a tempore
quo destructum est monasterium, non defuit qui
illud teneret eum possessionibus suis. Nam et
constituebantur per electionem, etiam et abbates
appellabantur, servantes nomine, etsi non re, quod
olim exstiterat. Cumque suaderent multi non alie-
nare possessiones, sed totum simul ! retinere sibi,
non acquievit paupertatis amator ; sed fecit eligi
iuxta morem qui eas teneret, loco, ut praediximus,
retento sibi et suis. Et fortassis consultius, ut post
apparuit, integrum retinuisset, si non magis suae
prospexisset humilitati quam paci ltaque ex
mandato patris Imari, assumptis secum decem
circiter fratribus, veniens ad locum, coepit aedifi-
care. Ubi quadam die eum in secure ipse secaret ;
casu ex operariis unus, illo vibrante in aera secu-
rim, locum ? incaute occupavit quo ictus destina-
batur, et cecidit super spinam dorsi eius, tanto
utiqueimpetuquanto ille conatu? impingere valuit.
Corruit ille, aceurrere omnes, putantes aut per-
cussum ad mortem aut mortuum. Et tuniea qui-
dem scissa a summo usque deorsum ; homo vero
illaesus inventus est, tam modice et summatirr
perstrieta cute, ut vix in superfieie vestigium
appareret. Stabat homo incolumis, quem securis
prostraverat, intuentibus et stupentibus qui cir-
cumstabant. Unde et facti alacriores, promptio-
res exinde ad opus inventi sunt. Et. hoc initium
signorum Malachiae. Porro oratorium intra pau-
* (d. quo c.) om. 1, 3. — om. 4. — * om. 2, 3.
Num. 8, — ! oj1,2, 3. —? om. 4. —? om. 4.
cos
D
lj
miraculis
patratis,
huicaliquane
diu praeest,
A
h
Clericum
iterato sanat.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
cos dies consummatum est de lignis quidem laevi-
gatis, sed apte firmiterque contextum, opus Sco-
ticum, pulchrum satis Ji. Et exinde servitur Deo in
eo sicut in. diebus antiquis, simili quidem devo-
tione, etsi non pari numero. Praefuit Malachias
loco illi tempore aliquanto, patre Imaro ita con-
stituente, ipse rector, ipse regula fratrum. Lege-
bant in vita eius quomodo conversarentur, et ipse
ante illos praeibat in iustitia et sanctitate coram
Deo, nisi quod praeter instituta communia, multa
singulariter faciebat, in quibus potius praeibat
ommes, et aliorum nemo illum poterat ad tam
ardua sequi. Eo temporis et eo loci quidam infir-
mabatur, cui assistens diabolus et aperte loquens
suggerebat ne umquam crederet monitis Mala-
chiae ; sed si intraret ad se, cultello eum peteret
et occideret. Quo cognito, qui illi ministrabant,
ipso infirmo prodente verbum, perferunt ad Mala-
chiam praemunientes. At ille solita arma oratio-
nis arripiens, impavidus hostem aggressus, et
infirmitatem fugat et daemonem. Erat autem no-
men viro Malchus. Frater est iste secundum car-
nem Christiani nostri Mellifontis ; abbatis. Ambo
enim superstites adhue sunt, sibi in spiritu modo
germaniores. Nam ille ut liberatus est, continuo
non ingratus loco eodem conversus ad Dominum,
habitum simul animumque mutavit. Et cognovere
fratres malignum invidere bonis eorum et aedifi-
cati sunt facti de reliquo cautiores.
9. [DysENTERIA LABORANTEN GURAT. ]— Clericum,
nomine Michaelem, dysenteria laborantem et
desperate, mittens ei aliquid de mensa sua, eodem
loco sanavit. Secundo eundem ipsum, gravissima
infirmitate correptum, et corpore pariter curavit
et mente. llico enim adhaesit Deo et Malachiae
servo eius, timens ne deterius aliquid sibi contin-
geret, si denuo ingratus tanto inveniretur et bene-
ficio et miraculo. Et nune, ut audivimus, praeest
cuidam monasterio sito in partibus Scotiae: et
hoc novissimum omnium quae ille fundavit k. Pro
huiusmodi augescebat in dies et opinio et congre-
gatio Malachiae et grande ei nomen intus et
foris, non tamen re grandius. Nempe ibi demora-
batur etiam factus episcopus, quod locus esset
vicinus civitati.
ANNOTATA.
a Archdall, Monasticon Hibernicum, tom. 1,
p.233, innot., tradit Bernardum designare monaste-
rii patronum seu erenach, qui fuisse videtur caput
gentium in quarum finibus monasterium fundatum
fuerat. Cfr. etiam. Bellesheim, op. cit., tom. I,
p. 576.
b De monasterio Benchorensi in comitatu Du-
nensi, cfr. Archdall, op. cit., tom. I, pp. 221 sqq.;
Reeves, Ecclesiastical Antiquities of Down, Connor
and Dromore, pp. 152 sqq.
c De S. Congello cfr. commentarium Hensche-
nii ad d. 10 maii.
d De S. Luano actum est Act. SS., tom. I Aug.,
pp. 339 sqq.
e S. Columbani
21 novemb. Cfr. Act. SS. O. S. B., saec.
sqq.
f De continua. psalimodia
Nov., p. 548 sqq. P
g Ex iis quae apud Archdall, tom. cit., p. 233 in
not, edita sunt, haec monasterii Benchorensis
vastatio peracta creditur anno 956, cum a. Danis
Luxoviensis festus. dies agitur
II, pp. 2
vid. Act. SS., tom. 1
Num, 10. — ! (d.n. p) n. p.d. 3.— 9 om. 4, — ὃ pluri-
149
abbas interfectus est. Sed haec nongentorum mona-
chorum interemplio recensenda videtur inter gesta
quae popularium traditio mirum in modum exag-
gerare noverit.
h. De Scotorum aedificiis cfr. Act. SS., tom. XI
Octob., p.931 .A. Mente tamen semper tenendum la-
idea aedificia ab eis non fuisse aliena. Vid. Petrie,
Inquiry into the origin and use of the round to-
wers of Ireland, p. 136, 141, 343, 345.
i Mellifons, quinque miliaribus a Drogheda di-
stans, in baronia de Ferrard comitatus Louth,
erecta dicitur anno 1142, Videsis Monasticon Angli-
canum, edit. 1830, tom. VI, part. II, p. 1133.
k Agitur de monasterio nuncupato Viride Sta-
gnum ; vide infra num. 35.
CAPUT TERTIUM.
S. Malachias fit episeopus Con-
nerthensis; construit mona-
sterium lbracense.
10. [EPrscopATUM CONNERETENSEM LICET INVITUS
suscmir.] — Vaeabat tunc temporis episcopalis
sedes a, et iamdiu vacarat ὁ, Malachia nolente
assentire, siquidem ipsum elegerant. Per enti-
bus tamen illis, tandem aliquando cessit, acce-
dente ad vim faciendam mandato magistri sui,
nec non et metropolitani. Tricesimo ferme aetatis
suae anno Malachias consecratus episcopus intro-
ducitur Connereth: hoe enim nomen civitatis.
Cum autem coepisset pro officio suo agere, tunc
intellexit homo Dei, non ad homines se, sed ad
bestias destinatum. Nusquam adhue tales exper-
tus fuerat in quantaeumque barbarie : nusquam
reppererat sic protervos ad mores, sic ferales ad
ritus, sic ad fidem impios, ad leges barbaros,
cervicosos ad disciplinam, spurcos ad vitam,
christiani nomine, re pagani. Non decimas dare,
non primitias ! e, non legitima inire coniugia, non
facere confessiones; paenitentias nec qui peteret
nec qui daret, penitus ἢ inveniri. Ministri altaris
pauci admodum erant : sed enim quid opus plu-
rium?, ubi ipsa paucitas inter laicos propemodum
otiosa vacaret ? Nom erat quod de suis officiis
fructifiearent ^ in populo nequam : nec enim in
ecclesiis aut praedicantis vox aut cantantis audie-
batur. Quid faceret athleta Domini? Aut ceden-
dum turpiter, aut. periculose certandum. Sed qui
se pastorem et non mercenarium agnoscebat, ele-
git stare quam fugere, paratus et animam suam
dare pro ovibus, si oportuerit. Et quamquam
omnes lupi et oves nullae, stetit in medio lupo-
rum pastor intrepidus, omnimodis argumentosus
quomodo faceret oves de lupis. Monere commu-
niter, secreto arguere, flere per singulos, nunc
aspere, nunc leniter convenire, prout euique expe-
dire videbat. In quibus per haec minus profecisset,
cor contritum et humiliatum offerebat pro eis.
Quoties noctes totas pervigiles duxit, exlendens
manus in oratione! Et cum venire ad ecclesiam
nollent, per vicos et plateas occurrebat invitis, et
circumiens civitatem, perquirebat anhelus quem
Christo aequireret.
11. Sed et foris rura et oppida nihilominus sae-
pius percurrebat eum sancto illo comitatu disci-
pulorum suorum, qui numquam deerant lateri
eius. Ibat et erogabat vel ingratis caelestis tritici
mum 9, 3. — * f. 0.
mensuram.
VITA
Factus
episcopus
Connerthen-
sis,
a
b
ferocem
plebem ad
bonam fru-
gem. adducit.
Monasterium
condit in
dicione
Cormaci
regis.
150
mensuram. Nee vehebatur equo, sed pedes ibat,
et in hoc virum se apostolicum probans. lesu
bone, quanta passus est pro nomine. tuo bellator
tuus a filiis sceleratis! Quanta sustinuit ab ' his
ipsis? quibus et pro quibus loquebatur bona tibi!
Quis digne exprimat in quantis vexatus, quibus
affectus sit contumeliis, quibus iniuriis lacessitus,
quoties lassatus? inedia, quoties afflictus in frigore
el nuditate? Allamen cum his qui oderant
pacem erat pacificus, instans nihilominus oppor-
tune, importune. Blasphematus obsecrabat, iniu-
riatus opponebat seutum patientiae, et vincebat
in bono malum. Quidni vicisset ? Perseveravilt pul-
sans, el. secundum promissionem tandem ali-
quando pulsanti apertum est. Quomodo poterat
non sequi quod Veritas pronuntiaverat secutu-
rum ? Dextera Domini fecit virtutem, quia os Do-
mini locutum est veritatem. Cessit duritia, quievit
barbaries, et domus exasperans paulatim leniri
coepit, paulatim correptionem admittere, recipere
disciplinam. Fiunt de medio barbarieae leges,
romanae introducuntur; recipiuntur ubique eccle-
siaslicae consuetudines, contrariae reiciuntur ;
reaedificantur basilicae, ordinatur clerus in illis,
sacramentorum rite sollemmia celebrantur, con-
fessiones fiunt ad. ecclesiam, conveniunt plebes,
coneubinatus honestat celebritas nuptiarum :
postremo sic mutata in melius omnia, ut hodie illi
genli conveniat quod Dominus per prophetam
dicit: Qui ante non populus meus, nunc populus
meus.
12. [MoxasTERIUM IBRACENSE CONSTRUIT.] — Con-
ligit post annos aliquot destrui civitatem a rege
aquilonaris partis Hiberniae, quia ab aquilone
panditur omne malum. Et forte malum illud bene
utentibus bonum fuit. Quis scit enim si tali flagello
Deus delere voluit mala antiqua populi sui ?
Istiusmodi Malachias necessitate compulsus, et
ipse exiit eum turba discipulorum suorum. Nec
oliosus exitus eius. Hae occasione monasterium
Tbracense d constructum est, eunte illo Malachia
cum suis numero centum viginti fratribus. Ibi
oceurrit ei Cormareus ! rex. Ipse est. qui olim re-
gno pulsus, sub eura Malachiae de misericordia
Dei consolationem accepit; et locus ille situs
in regno eius. Gavisus est rex viso Malachia, se et
omnia sua exponens ei et his qui cum eo erant,
utpote non ingratus nec immemor beneficii.
Adducta incontinenti * animalia multa ad usus ?
fratrum, multa insuper in auro et argento ad
sumptus aedificiorum pro regia liberalitate col-
lata. Ipsé quoque erat intrans et exiens cum eis
sedulus et offieiosus, habitu quidem rex, sed
animo discipulus Malachiae. Et benedixit loco illi
Dominus propter Malachiam, et in brevi factus
est magnus rebus*, possessionibus et personis. Ubi
velut de novo incohans, legem et disciplinam,
quam aliis imponebat, magis ipse portabat episco-
pus et magister. Ipse in ordine vicis suae, coqui-
nae ministerio inserviebat ; ipse fratribus cum
recumberent ministrabat. Inter succedentes sibi
invicem fralres ad cantandum legendumve in
ecclesia, non se praeteriri patiebatur, strenue
implens et ipse officium loco suo, tamquam unus
ex illis. Sanctae paupertatis non modo participem,
sed et principem se exhibebat, ipsius praecipue
super omnes abundantius aemulator existens.
Num. 11. — ! pro4.— ? om. 4, — "]assus 4, — * oderunt 3.
Num, 12,— ! Cormaleus 4. — ? in conventu 4.— ? usum.
DE SANCTO MALACHIA EPISCOPO.
ANNOTATA.
a De sede Connerthensi cfr. Acta. SS., ad d. 3
septemb., tom. 1, p.662, et Tieeves, Ecclesiast. Antiq.,
pp. 937 sqq. ; Ware, De episcopis Hiberniae,
pp. 217 sqq.
b. Fieeves, op. cit., p. 242, notat F'lann Oscula epi-
scopum anno 1118 vita migrasse.
c Id apud. Hibernos non viguisse constat ez ca-
none III concilii. Cassiliensis : Tertio quod uni-
versi fideles Christi decimas animalium frugum,
ceterarumque proventionum ecclesiae, euius fue-
rint parochiani, persolvant.
d Aliqui opinantur locum. istum esse districtum
qui nuncupatur Iveragh, quae est baronia quaedam
in comitatu Kerry. Videsis O' Hanlon, 'T'he Life of
St. Malachy, p. 55, in notis.
CAPUT QUARTUM.
Faetus arehiepiseopus Arma-
chanus, multas patitur vexa-
tiones. Pace facta, ex Arma-
chano fit Dunensis episcopus.
13. [Frr AncHiEPISGOPUS SEU PRIMAS HipERwiAE.]
— Dum haec ita aguntur, contigit infirmari archi-
episcopum Celsum : ipse est qui Malachiam in
diaconem, presbyterum, episcopumque ordinavit.
Et eognoscens quia moreretur, fecit quasi testa-
mentum, quatenus Malachias deberet succedere
sibi, quod nullus * videretur dignior qui episco-
paretur in sede prima. Hoc praesentibus indixit,
hoe mandavit absentibus, hoc specialiter ambo-
bus Mumoniae regibus et maioribus terrae, saneti
Patricii auctoritate praecepit. Cuius reverentia et
honore, tamquam apostoli illius gentis, qui totam
patriam convertisset ad fidem, sedes illa, in qua et
vivens praefuit, et. mortuus requiescit, in tanta
ab initio cunctis veneratione habetur ut non modo
episcopi et. sacerdotes et qui de clero sunt, sed
eliam regum ae principum universitas subiecta
sit metropolitano in omni oboedientia, et unus ipse
omnibus praesit. Verum mos pessimus inoleverat
quorundam diaboliea ambitione potentum, se-
dem sanctam obtentum iri hereditaria succes-
sione. Nec enim patiebantur episcopari nisi qui
essent de tribu et familia sua. Nec parum proces-
serat exsecranda successio, decursis iam in hae
malitia quasi generationibus quindecim a. Et eous-
que firmaverat sibi ius pravum, immo omni
morte puniendam iniuriam, generatio mala et
adultera ut, etsi interdum defecissent clerici de
sanguine illo, sed episcopi numquam. Denique iam
oclo? exstiterant ante Celsum viri uxorati et
absque ordinibus, litterati tamen. Inde tota illa
per universam Hiberniam, de qua superius dixi-
mus, dissolutio ecclesiasticae disciplinae, censurae
enervatio, religionis evacuatio ; inde illa ubique
pro mansuetudine christiana, saeva subintrodu-
cla barbaries, immo paganismus quidam indu-
ctus sub nomine christiano. Nam, quod inauditum
est ab ipso christianitatis initio, sine ordine, sine
ratione mutabantur et multiplicabantur episcopi
pro libitu metropolitani, ita ut unus episcopatus
3. — * et add, 3. — δ om, 4.
Num. 13. — ! alius «dd. 4. — ? novem 4.
uno
Armachanus
episcopus
designatus,
sed ab intruso
prohibitus,
A uno non esset contentus, sed singulae paene eccle-
b siae singulos haberent episcopos 5. Nec mirum :
nam quomodo tam morbidi capitis membra vale-
rent? Pro his Celsus atque huiusmodi malis po-
puli sui vehementer dolens, erat enim vir bonus
et timoratus, curavit omni modo habere sibi suc-
cessorem Malachiam, quod per ipsum confideret
posse explantari male radicatam successionem,
qui carus esset omnibus et quem omnes aemula-
rentur. οἱ Dominus erat cum eo. Nec frustratus
est a spe sua. Nam illo mortuo, substitutus est
Malachias, non tamen mox, neque id facile. Ecce
enim de semine nequam qui occupet locum, Mau-
e ricius nomine c. Is per quinquennium, fretus po-
tentia saeculari, ineubavit ecclesiae, non episco-
pus, sed tyrannus. Nam vota piorum magis in
Malachia ? convenerant. Denique suadebant eum
subire onus iuxta constitutionem Celsi, sed ille,
qui omne sublime haud secus quam suum prae-
cipitium declinabat, bonam sibi videbatur nactus
" occasionem excusandi, quod per id temporis in-
troitus eius pacifieus esse non posset. Instabant
tam sancto operi et sollicitabant omnes ; duo
potissimum episcopi Malchus et Gillebertus «ὦ;
quorum prior ipse est senior Lesmoriensis, de
quo supra mentio faeta est; alter, quem aiunt
prima functum legatione apostolicae sedis per
universam Hiberniam. Qui triennio iam deeurso
in hac praesumptione Mauricii et Malachiae dissi-
mulatione, non ferentes ultra ecclesiae adulte-
rium, dedecusque Christi, convocatis episcopis et
principibus terrae, uno spiritu adeunt Malachiam,
parati vim facere. At ille renuere primum, prae-
lendere siquidem difficultatem rei, nobilis illius 5
prosapiae multitudinem, fortitudinem, ambitio-
nem ; multum esse ad se pauperculum opponere
se tot, tantis, talibus, taliter radicatis, qui iam
annos ferme ducentos quasi hereditate possedis-
sent sanctuarium Dei, et nunc quoque id praeoceu-
passent; non posse illos exstirpari, nec cum rmor-
tibus hominum quidem; sua non interesse fundi
humanum sanguinem occasione sui; postremo
iunetum * se sponsae alteri, quam dimittere non
liceret.
44. Verum illis e contrario ' instantibus et cla-
mantibus quia a Domino sermo egressus est, sed
et tota. auctoritate iubentibus subire onus, atque
intentantibus anathema : Ad mortem, inquit, du-
d
tandem
precibus
amicorum.
annuit, sed
extra
eieitatem — citis me; sed. oboedio spe martyrii, hac tamen con-
degit. — dicione, ut si iuxta fidem vestram res in melius
Deus suam hereditatem a
diripientibus eam, tunc ? demum, omnibus consum-
matis et ecclesia pacem habente, liceat mihi? redire
ad priorem sponsam meam et amicam, de qua ra-
pior, paupertatem, et pro me illic alium substituere,
qui tunc forte repertus idoneus fuerit. Nota, lector,
virtutem viri et animi puritatem, nec honorem
scilicet. affectantis, nee formidantis mortem pro
Christi nomine. Quid hoe animo purius, quidve
fortius, ut se exponens periculo et labori, alteri
fruetum cedat, ipsam in loco principatus securita-
tem et pacem ? Facit hoc cum liberum sibi ex
paeto retinet reditum ad paupertatem, pace et
libertate ecclesiae restituta. Spondentibus illis, de-
mum acquievit voluntati eorum, vel potius Dei,
a quo sibi iam olim praeostensum recordabatur
quod de se modo dolebat ^ fieri. Nempe iam aegro-
tante Celso, apparuit Malachiae, et quidem longe
cedat, el vindicet. sibi
3 Malachiam 4. — * Gislebertus 4. — 5 ipsius 3. — " vin-
ctum 3.
Num. 14. — ! contra 3. — ? tum 2,3. — ? om. 9,4&.—
m — et
. γε r5
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
151
posito et. nescienti, mulier procerae staturae et
reverendi vultus. Percontanti quaenam esset,
responsum est esse uxorem Celsi. Quae ei tradens "
vargam. pastoralem quam manu tenebat, dispa-
ruit. Paucis decursis diebus, Celsus moriens
misit baculum suum Malachiae, tamquam sibi
successuro : quem ut vidit, agnovit ipsum esse
quem viderat. Huius praecipue recordatio visionis
terruit Malachiam, ne, si quod diu satis dissimu-
larat, ultra. renueret, divinae iam videretur resi-
stere voluntati. Verumtamen civitatem non in-
travit, quandiu ille incubator vixit, ne hac
occasione contingeret mori quemquam ex his
quibus vitam magis ministraturus veniebat. Ita
per biennium (nam id temporis supervixit ille),
agens, extra urbem strenue in universa provincia
opus episcopale exercuit.
15. [INsmias EVADIT INCOLUMIS, AUCTORIBUS MALE
rERDITIs.] — Illo igitur celeri morte facto de me-
dio, rursum Nigellus e quidam, immo vere! niger-
rimus, sedem praeripuit. EL in hoc animae suae
Mauricius adhuc vivens providerat, ut hunc habe-
ret heredem ; in quo, qui damnandus exibat,
operibus adicere darmationis persisteret. : erat
enim et ipse ex damnata progenie, cognatus Mau-
ricii. Ceterum rex et episcopi el fideles terrae
nihilominus convenerunt, ut introducerent Mala-
chiam. Et ecce consilium malignantium ex ad-
verso. Quidam de filiis Belial, promptus ad mali-
tiam, potens in iniquitate, sciens locum ubi pariter
convenire decrevissent, multis aggregatis sibi,
latenter vieinum oceupat colem eminentem e
regione : unde illis tractantibus alia, repentino
impetu super incautos irruerent, et interficerent
innocentes. Condixerant enim etiam regem cum
episcopo trueidare, ut non esset qui vindicaret
sanguinem iustum. Res innotuit Malachiae ; et
intrans ecclesiam, erat enim prope, elevatis mani-
bus oravit ad Dominum. Et ecce nubes et caligo,
sed et tenebrosa aqua in nubibus aeris, diem ver-
terunt in noctem ; fulgura quoque et tonitrua et
horribilis ? spiritus procellarum diem ultimum
minitantur vieinamque elementa intentant omnia
mortem. Et ut scias, lector, quod oratio Malachiae
concusserit. elementa, solos intercept tempestas
qui quaerebant animam eius, solos ? turbo tene-
brosus involvit qui paraverant opera tenebrarum.
Denique ipse qui princeps exstiterat tanti mali,
fulmine percussus interiit cum iribus aliis, et
fuere consortes mortis, qui fuerant participes sce-
leris. Quorum sequenti die inventa sunt corpora
semiusta et putrida, haerentia ramis arboreis *,
ubi quemque spiritus elevans allisisset. Alii quo-
que tres semivivi inventi sunt ; ceteri omnes
cireumquaque dispersi. Tllos autem qui cum Mala-
chia erant, quamvis proximos loco, tempestas
omnino non tetigit nec quiequam molestiae intu-
lit. In facto isto recens capimus experimentum
veritatis verbi illius, quia oratio iusti penetrat cae-
los; sed et novum antiqui exemplum miraculi, quo
olim tota Aegypto versante in tenebris, solus
Israel in lumine mansit, dicente scriptura : Ubi-
cumque Israel erat, lux erat. Hic mihi occurrit et
factum sancti Eliae, nunc quidem ab exlremis
terrae nubes et pluvias educentis, nune vero super
blasphemos evocantis ignem de caelo. Et modo de
simili clarificatus est Deus in servo suo Mala-
chia.
4 doleat 4. — 5trad. ei 4.
Num. 15. — ! vero 3. —
* arborum 4.
? horribiles 4. — ? solus 3. —
16. [Hosrrs
T'empestati
imperat, quae
inimicos
vexat, ipsum
et amicos
servat
incolumes.
e
Nigello
insignia sedis
Armachanae
retinente, et
dolos in
Malachiam
machinato,
159 DE SANCTO MAL
16. [HosTEs SEU AEMULOS IN IPSUM ARMATOS VIR-
qUTE ANIMI ET CONSTANTI IN DEUM FIDE LENIT, SIBIQUE
cocmiAT.] — Anno aelalis suae tricesimo οὐ-
ἴανο pauper Malachias, pulso incubatore, intravit
Ardmacha, pontifex et metropolitanus totius
Hiberniae. Rege vero celerisque qui introduxe-
rant eum ad propria remeantibus, ipse remanet
in manu Dei, et remanent illi foris pugnae, intus
timores. Nam ecce viperea soboles, frendens et
vociferans se exhereditari, tota se intus et. foris
suscitat adversus Dominum et adversus Christum
eius. Porro Nigellus videns sibi imminere fugam,
tulil secum insignia quaedam sedis illius, textum
scilicet. Evangeliorum f, qui fuit beati Patricii,
baculumque auro tectum et gemmis pretiosissimis
adornatum, quem nominant baculum lesu g, eo
quod ipse Dominus, ut fert opinio, eum suis mani-
bus tenuerit atque formaverit: et haec summae
dignitatis et venerationis in gente illa. Nempe no-
tissima sunt celeberrimaque in populis atque in
ea reverentia apud omnes ut qui illa habere visus
fuerit, ipsum habeat episcopum populus stultus
et insipiens. Ibat homo gyrovagus, et aller sata-
nas circuibat terram et perambulabat eam, insi-
gnia sacra circumferens ; quae ubique ostentans,
ubique eorum gratia receptabatur, concilians sibi
per haec animos omnium, et a Malachia quosque
potuisset avertens. Haec ille. Erat autem princeps
quidam de potentioribus iniquae progeniei, quem
rex priusquam civitatem exiret, iurare coegerat
pacem tenere episcopo, acceplis ab eo insuper
obsidibus multis. Is post regis exitum nihilominus
civitatem ingressus, consilium habuit cum pro-
pinquis et. amicis, quomodo sanctum dolo tene-
rent et. occiderent; timebant vero plebem. Et
coniurantes in necem Malachiae, constituere lo-
cum et diem, et traditor dedit eis signum. Ipso die
cum vespertina iam sollemnia in ecclesia celebra-
ret antistes cum universo clero et multitudine po-
puli, mittit ad ipsum nequam ille in verbis pacifi-
cis, in dolo rogans quatenus ad se dignetur
descendere ut faciat pacem. Respondentibus qui
assistebant, ipsum potius ad episcopum debere
venire, ecclesiam esse competentiorem locum fir-
mandae pacis, siquidem praesenserant dolum,
subiungunt qui missi erant, hoc tutum non esse
principi: timere eum? capiti suo, nee se credere
turbis, quae se ante hos dies causa episcopi pro-
pemodum interemissent. Contendentibus in hunc
modum, illis quidem ut iret, istis vero ne iret, epi-
scopus eupidus pacis, et mortis non timidus: Sinite,
inquit, fratres, sinite me imitari magistrum meum ;
sine causa sum christianus, si Christum non
sequor. Forte flecto humilitate tyrannum ; et si
non, vinco tamen exhibens ovi pastor, sacerdos
laico, quod. mihi ille debuerat. Vos quoque, quod in
me est, non parum aedifico exemplo tali. Quid
enim si contingat occidi ? Non. recuso mori, ut vos
vitae erme leneatis exemplum. Oportet episcopum,
«tL ait episcoporum. princeps, non dominari in
clero, sed formam fieri. gregis : haud. aliam sane
formam, quam ab illo accepimus qui humiliavit
semetipsum factus oboediens usque ad mortem. Quis
mihi det hanc relinquere filiis signatam sanguine
meo ? Erperimini certe, an. sacerdos vester digne
satis a. Christo didicerit morlem non timere pro
Christo. Et surgens coepit ire, flentibus cunetis et
supplicantibus, ne tantum cuperet pro Christo
Num. 16. — ! om. 4.
Num. 17. — ! quaeso add. 4. — ? op. 4, — 9 hos 4, —
ACHIA EPISCOPO.
mori, ut tantum Christi gregem desolatum relin-
queret. À
417. Verum ille, totam spem suam ponens in
Domino, tota alaeritate perrexit, tribus tantum
comitatus discipulis, paratis mori eum eo. Qui ut
caleato limine domus repente se medio intulit
armatorum, seuto fidei ipse munitus, concidere
facies omnium, quia pavor irruit super eos, ita ut
dicere posset episcopus : Qui tribulant me inimici
mei, ipsi infirmati sunt. et ceciderunt. Hoc verbum
verum est. Videres hostiam stantem, carnifices
ferro armatis manibus undique eireumstantes, et
qui immolaret non erat. Putares stupere lacertos,
sic non fuit qui extenderet manum. Nam et is
quoque qui caput militiae videbatur, assurgit ei
potius quam insurgit. Ubi ! signum, o homo, quod
dederas in mortem pontificis ὃ Hoc magis honoris
quam mortis signum deferre est ?, hoc? non mor-
tem inferre. Res mira, pacem offerunt qui necem
paraverant. Non est quod abnuat qui et vitae pe-
rieulo quaesierat eam. Itaque facta est pax, et
tam firma ut ab illa die hostem sacerdos non
modo pacatum habuerit, sed subditum, sed* devo-
tum. Quo audito, fideles quique gavisi sunt, quod
non modo salvatus sit sanguis innoxius in die
illa, sed et nocentium. multorum animae Mala-
chiae meritis evaserint ad salutem. Et apprehen-
dit omnes cireumquaque timor, audientes quo-
modo duos inimicorum eius, qui viderentur
ferociores et fortiores ? in generatione sua, sic su-
bita virtute prostravit Deus : istum loquor qui in
manibus est, et eum de quo superius dixi. Alte-
rum enim terribiliter multatum in corpore, alte-
rum misericorditer mutatum in corde, ambos
mirabiliter comprehendit in consiliis quae cogi-
tabant. His ita peractis, coepit iam in civitate epi-
scopus tota libertate disponere et ordinare de
omnibus pertinentibus ad ministerium suum, non
tamen sine continuo discrimine vitae suae. Nam
etsi iam nemo qui palam noceret, ab insidiantibus
tamen nec locus satis tutus episcopo erat nec
tempus feriatum. Et deputati sunt ei viri armati
ad custodiam die ae nocte ; sed ille magis in Do-
mino confidebat. Fuit vero consilium, praefatum
schismatieum insequi, eo quod seduceret multos
ex insignibus quae ferebat, suadens omnibus se
episcopum esse debere, et sie sollicitans plebes
adversus Malachiam atque ecclesiae unitatem. Et
fecit sic, et sine difficultate ita in brevi universas
sepivil vias eius per gratiam sibi a Domino datam
et quam habebat ad omnes, ut malignus ille coa-
ctus sit dare manus, reddere insignia et quiescere
de reliquo in omni subiectione. Ita Malachias,
licet * per multa pericula et labores, prospera-
batur in dies et conforlabatur magis ac magis
abundans in spe et virtute Spiritus sancti.
18. [Deus MaLACHIAE DETRACTORES ruxiT,] — Nec
modo malefactores, sed et detractores Malachiae
corripuit Deus. Quidam, verbi gratia, gratiam
habens principum et potentum, etiam ipsius re-
gis, quod esset adulator et. garrulus et potens in
lingua, favebat per omnia adversariis Malachiae
et procaciter tuebatur partem eorum ; sancto vero
et praesenti resistebat in facie, et detrahebat ab-
senti, irreverenter occurrens ei in ommi loco,
maximeque ubi celebrioribus illum sciret inter-
esse conventibus. Sed cito digna linguae procacis
mercede donatus est. Intumuit et computruit lin-
4 (sed s. s. ἃ) sed devotum s. subd. 4 — ^ (et f.) om. 4. —
* de reliquo add. 1,3.
gua
D
Tncolumig
evadit dste et
Nigellum
reddere
insignia
cogit,
Vir quidam
Malachiam
lacessens,
poenas
divinitus
illatas luit.
!
|
h
Post trien-
nium,
Malachias,
sede Arma-
chana
resignata,
Dunensem
ecclesiam a
Connerthensi
separatam
resumit.
i
k
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 153
A gua maledica, vermibus ex ea scatentibus et
diffluentibus toto ore blasphemo quos per septem
ferme dies incessanter vomens, tandem cum illis
miseram exspuit animam. Loquente coram ali-
quando Malachia et populum exhortante, mulier
quaedam infelix ausa est interrumpere sermonem
clamoribus improbis, non deferens sacerdoti et
spiritui qui loquebatur. Erat autem de progenie
impia, et spiritum habens in naribus, blasphemias
contumeliasque evomebat in sanctum, dicens hy-
pocritam et invasorem alienae hereditatis, sed et
calvitiei illius improperans. At ille nihil respondit
ei, sicut. erat verecundus et. mitis ; sed Dominus
respondit pro eo. Versa illa in insaniam est, Do-
mino iudicante: et crebris vocibus clamitans se
suffocari ἃ Malachia, morte demum horrenda
luit peccatum blasphemiae. Sie misera assumens
adversus Malachiam improperium Elisaei, vere
illum sibi alterum experta est Elisaeum. Porro
quia causa pestilentiae cuiusdam ortae in civitate,
multitudinem cleri et populi sollemniter curn me-
moria sanctorum tune foras eduxerat, nec ! hoc
quidem praetereundum quod, orante Malachia,
pestilentia ilico conquievit. Ex hoe iam qui muti-
rel adversus eum non fuit, dicentibus, qui de
semine Chanaan sunt?: Fugiamus Malachiam,
quia Dominus pugnat pro eo. At sero istud : quia
zelus Domini, ubique occurrens eis, persecutus est
eos usque ad internecionem. Quomodo intra pau-
cos dies periit memoria eorum cum sonitu ? Quo-
modo facti sunt in desolationem, subito defece-
runt, perierunt propter iniquitatem suam? Grande
hodieque miraeulum facit tam velox generationis
illius deletio 4, his praesertim qui eorum noverant
superbiam atque potentiam. Multa quidem et alia
signa fuere, quibus Deus glorificavit nomen suum,
οἱ servum suum inter sudores et pericula confor-
tavit. Quis digne commemoret ? Non tamen
omnia praeterimus, etsi non sufficimus ad omnia.
Propter seriem autem narrationis, ne impediatur,
aliqua quae dicturi sumus reservamus in finem.
19. [ΘΈΡΕΝ METROPOLITANAM PACI REDDITAM RESI-
axaT.] — Igitur Malachias intra triennium reddita
retributione superbis, et libertate ecclesiae resti-
tuta, pulsa barbarie.et reformatis ubique moribus
christianae religionis, videns omnia in pace esse,
coepit cogitare οἱ de sua pace ; et memor propo-
siti sui constituit pro se Gelasium 7, virum bonum
et dignum tali honore, conniventibus ! clero et ?
populo, quin potius sustinentibus propter pactum;
nam alias durum visum omnino. Quo consecrato,
regibusque ac principibus altentius. commmen-
dato Fk, ipse, clarus miraculis et triumphis, ad suam
parochiam redit ?, non tamen Connereth. Et audi
causam dignam relatu. Dioecesis illa duas fertur
habui antiquitus episcopales sedes, el. duos
exstitisse episcopatus. Id visum melius Malachiae.
Itaque quos ambitio conflavit in unum, Malachias
revocavit in duos, partem alteri episcopo cedens,
partem retinens sibi. Et proplerea non venit Con-
nereth quod in ea iam episcopum ordinasset ; sed
Dunum se contulit, disterminans parochias, sicut
in diebus antiquis. O purum cor, o oculum colum-
binum. Locum tradidit novo episcopo qui videre-
tur paratior, prineipalior haberetur, locum in quo
sederat ipse. Ubi sunt qui de terminis litigant, pro
uno viculo perpeles ad invicem inimicitias exer-
centes? Nescio si quod genus hominum magis
quam istos antiquum vaticinium tangat : Secue-
Num. 18. — ! ne 2.— * om. 2.
(1) Trias Thaumaturga, pP. 301 sqq.
Novembris Tomus 1.
runt praegnantes Galaad ad. dilatandum terminos
suos. Sed hoc alias. Malachias factus Dunensis
episcopus confestim more suo curavit asciscere ad
solatium sibi de filiis suis conventum regularium
clericorum. Et ecce rursus aceingilur, quasi novus
Christi tiro, ad spirituale certamen ; rursus indui-
tur arma potentia Deo, sanctae paupertatis humi-
litatem, rigorem disciplinae coenobialis, otium
contemplandi, orandi assiduitatem : quae tamen
omnia voto magis valuit diu tenere quam actu.
Etenim universi confluebant ad eum ; nec modo
mediocres, sed et nobiles et potentes illius se sa-
pientiae et sanctitati instruendos, corrigendos,
committere festinabant. Et ipse interdum ibat et
exibat seminare semen suum, disponens et decer-
nens tota auctoritate de rebus ecclesiasticis, tam-
quam ex apostolis unus. Et nemo illi dicebat: In
qua potestate haec facis ? videntibus cunetis signa
et prodigia quae faciebat, et quia ubi spiritus
Domini, ibi libertas /.
ANNOTATA.
a Ad haec Bernardi verba illustranda iuvabit
subiecisse quae scribit Colgan (1) : Quod autem de
hereditaria usurpatione illius sedis * quasi gene-
rationibus quindecim, ait, si bene intellegatur,
ego vel plane verum vel vero propinquum existimo
et ostendo. Nam per generationem, ut male qui-
dam interpretantur, non intellegit aetatem unius
hominis, nec etiam spatium viginli annorum, et
multo minus saeculum integrum, eum fides
Christi non duraverit tot saeculis ante S. Bernar-
dum; sed vel suecessionem unius episcopi loco
alterius ex eadem familia, nam ut mox ostendam,
quindecim tales generationes seu successiones
episcoporum ex eadem familia reperiuntur; vel
saltem per generationem intellegit aetatem. habi-
lem ad generandum, hoc est in viris aetatem quat-
tuordecim annorum, ut colligitur ex ipso postea
ibidem subdente * qui annos ferme ducentos
quasi hereditate pos ident sanetuarium
Dei., Ergo per generationes fere quindecim
solum intellegit annos ferme ducentos. Et totidem
vel amplius annis illam quasi hereditariam sueces-
sionem durasse duo mihi probant argumenta.
Primum, quod facies ecclesiae hibernicae ab anno
Christi440 usque ad annum circiter 840 florentis-
sima, et nulli alteri in Europa interea cedens coe-
perit declinare et paulatim. deficere per annos
fere ducentos quibus postea inter congressus et
pugnas et conflictus non. annuos lantum, sed
paene menstruos et aliquando cotidianos duravit
illud continuum bellum inter Hibernos et ferocissi-
mam et ea aetate praepotentem gentem Nort-
mannorum, hoe est Danos et Norwegos, aliosque
adiacentes.... Cessante hac diutina tempestate, et
caesis debellatisque Nortmannis in praelio Cluan-
tarbensi, anno 1013, successit el alia patriae
toti eiusque ecclesiasticae disciplinae et religioni
non minus perniciosa, qua principibus regni de
suprema rerum administralione per continuos
conflictus ab anno 1013 usque ad 1105 et ultra
contendentibus, disciplina eccle iastica. el religio
plurimum et fere usque ad excidium labefactata
est, donec tandem S. Celsus illo anno 1105 creatus
archiepiscopus Armachanus exulantem pielatem
et neglectam disciplinam strenue conatus fuerit
restituere. Non est ergo mirum si inter tam cala-
Num.19.—' conventibus ὁ. — ? om. 3.— ὅ rediit 9.4.
20 mitosas
VITA
VITA.
154
milosas tempestates aliqua. potens familia et
praesertim illa quae sedi Armachanae exstruen-
dae locum et multa praedia contulit conata fuerit
eidem sedi suae cognationes antistites praeficere,
et sic quasi hereditario iure possidere sanctua-
num Dei. Secundum quod promisi argumentum,
non solum illam hereditariam successionem an-
tistitum in eadem familia reddit credibilem, sed
et de faclo vere ita contigisse demonstrare vide-
tur. Nam, ut. ex supra praedictis in hoc chronolo-
gico catalogo constat, ab anno 925, quo mortuo
B. Maelbrigido, filio Formani, in episcopatu
Armachano defuncto, suffectus est Ioseph, usque
ad annum 1129, quo S. Celsus eorum ultimus
obiit, reperiuntur quindecim episcopi ex eadem
familia et spatio circiter ducentorum annorum
sibi invicem successisse.
b De hac re cfr. Acta. SS. Octobr., tom. XII,
p. 885, ann. c, et p. 888, ann. b.
c Muircheartach, quem. S. Bernardus. Mauri-
cium vocat, filius Domhnall, ez Quattuor Magistro-
rum fide, anno 1129 8. Patricii successionem occu-
pavit, anno autem 1133 felici evitu visitavit
Tireoghain, quae regio, testante O' Donovan, Annals
ofthe Kingdom of Ireland by the four Masters,
tom. VII, p. 111, est. Tyrone in Ulster ; tandem
anno 1134, 17 septembris, post martgrii ac paeni-
tentiae victoriam, vita. cessil.. In Annalibus de
Loch-cé (Londinii, 1871) tom. 1, p. 127, dies desi-
gnatur. qua. Celso suffectus est. Mauritius, scilicet
quinta aprilis.
d De Gilberto, qui, ineunte saeculo duodecimo,
obtinuit sedem. episcopalem in Limerick Quattuor
Magistri siluisse videntur. Ex iis tamen quae King,
Memoir introductory to the early History of the
Primacy of Armagh, p. 82, ab Historia hibernica
opera. Keating conscripta, est. mutuatus. constat
Gilbertum anno 1118 praefuisse consilio congregato
in Rat Breasail, qui locus. iuxta. eundem King,
p. 83, esset Mountrath in comitatu de Leinster.
e De Nigello, qui et. Niall, filio Aedhi, haec nos
docuerunt Quattuor Magistri : anno 1134, S. Patri-
cii successionem obtinuit; sed hac fuit a Malachia
eodem anno privatus. Anno tamen 1136, recedente
Malachia, hanc iterum, sed ad breve tempus, adeptus
est, nam anno 1137 Gelasius ea donatus est ; tan-
dem. post ferventissimam poenitentiam obiit mor-
tem anno 1137.
f. Iste codez quem sanctus Patricius in. Hiber-
niam tendens de caelis accepisse fertur, ob capsu-
lam argenteam in qua. reconditus est, Domnach
Airgid nuncupatus, hodie Dublini. in regia. hiber-
nica Academia asservatur. Vid. Bellesheim, op.
cit., tom. I, p. 616.
g De baculo Iesu cfr. Act. SS., tom. II Martii,
p. 045.
h Haec oratorie sunt. dicta. Nam Colgan (1)
animadvertit hanc. generationem εἰ sua. aetate
exstare.
i Die 27 martii inter praetermissos reposuerunt
antecessores nostri Gelasium hunc, quem. Hiberni
vocant. Gilla mac liag. De quo Chronicon Hyense
apud. Reeves, Life οἵ S. Columba by Adamna m
p.404, haec habet : * Gilla mac liag, filius Buaidhri,
airconnech de. Doire, post. X VI annos in albalio.
transactos, electus est in abbatem de Armacha, vice
Neill, filii Aidi. , Quod et commemorant Quattuor
Magistri ad annum 1137 scribentes: Armachae Ar-
Num. 20. — ! om. 4, —
Q Trias Thaumaturga, p. 302. — (2) Acta. SS. Hiber-
niae, p. 774. — (3) Op. cit., p. 103, — (4) Vide supra, num. 17.
DE SANCTO MALACHIA EPISCOPO.
chinneach de Doire, loco Niall. Doire autem, auctore
Q' Donovan, op. cit., tom. VII, p. 48,dicemus Lon-
donderry-
k Hanc in sede Armachana mutationem narrat
Colgan in Vita Gelasii (2) hoce modo : Ceterum ille
infelix incubator Nigellus, de quo supra, necdum
desiit Armachanae sediineubare; quinimmo ratus,
abeunte ea dignitate S. Malachia, faciliorem suae
ambitionis promovendae apertum iri viam, denuo
institit,seque ilerato in eam sedem amicorum po-
tentia fretus intrusit. Haec a Lanigan(3) impugnata
fuerunt, tum propter silentium Bernardi, tum pro-
pter certum eius testimonium referentis (4) Nigellum
coactum fwisse quiescere de reliquo in omni
subiectione. Litem dirimere nolim, sed cl. v. Lani-
gan argumenta mon sunt. valde stringentia. Ipse
Bernardus nwm. 18 iterum agit. de fautorum
Nigelli insolentia, atque ubi Malachias sedem Arma-
chanam abdicavit, ecclesiae Gelasiique fata ei nulli
curae erant.
l Fertur Malachias ammo 1137 veaedificasse
ecclesiam Dunensem sancto Patricio sacram (5).
CAPUT QUINTUM.
Peregrinatio romana ; miraeula
quae in ea patrata sunt.
20. [RowAM PROFICISCI DELIBERAT, PALLIUN ἃ
PowrmicE PETITURUS.] — Visum tamen sibi non
tute satis actilari ista absque Sedis apostolicae
auctoritate, et Romam proficisci deliberat : maxi-
meque quod metropolieae sedi deerat adhue et
defüerat ab initio pallii usus, quod est plenitudo
honoris, et visum est bonum in oculis eius, si
ecclesia pro qua tantum laborarat quem hac-
tenus non habuerat, suo acquireret studio et
labore. Erat et altera metropoliea sedes a quam
de novo constituerat Celsus, primae tamen sedi
et! illius archiepiscopo subdita tamquam primati;
et huie quoque optabat nihilominus pallium Mala-
chias, eonfirmarique auctoritate Sedis apostolicae
praerogativam, quam beneficio Celsi adipisci
meruerat. Innotescente. proposito, displicuit fra-
tribus, neenon et magnatibus el populo terrae.
Omnes enim intolerabilem sibi iudicabant tam
diutinam omnium pii parentis absentiam, et quod
metuerent de morte ipsius. Contigit interea mori
germanum eius, Christianum nomine, virum bo-
num, plenum gratiae et virtutis ὁ. Episcopus erat,
illi quidem seeundus in celebri opinione, sed
vitae sanctimonia et iustitiae zelo forte non impar.
Huius decessus magis terruit universos, et disces-
sum Malachiae reddidit molestiorem. Dicebant
autem nullo modo. assentiendum unici peregri-
nationi patroni, ut non. desoletur omnis terra, si
duabus tantis columnis sub uno momento tempo-
ris destituatur. Ergo omnes pariter contradicunt.
Et vim faciebant, eum ille divinam ultionem
minatus est. Non tamen destitere illi, nisi, missa
sorte,prius Dei voluntas super hoc interrogaretur.
Prohibente illo, nihilominus mittunt ; sed illa pro
Malachiae parte ter respondisse inventa est : nec
enim una contenti vice fuere, cupidi retinendi
eum. Demum cedentes, dimittunt illum, non ta-
men sine ploratu et ululatu multo. Sed ne quid
imperfectum relinqueret, tractare coepit quo-
— (5) Brenan, Hist. eccl., tom. I, p. 332.
modo
D
Malachias
Edanum,
loco fratris
sui defuncti,
in episcopum
consecrat,
Α
Romam
tendit, ubi
benigne
excipitur ab
Innocentio IT,
venitque in
Claram-
vallem.
modo defuncti fratris semen suscitaret. Et accer-
sitis ad se tribus? discipulis suis, anxius aestuabat
quisnam dignior ad hoe opus sive utilior videre-
tur. Et diligenter intuitus singulos : T'u, inquit, o
Edane, sie enim vocabatur unus, suscipe onus. Ilo
cunetante et flente : Ne timeas, ait. Tu enim mihi
a Domino designatus es, quia annulum aureum,
quo desponsandus es, iam nunc praevidi in digito
tuo. Acquievit ille, et Malachias eo consecrato pro-
ficiscitur c. Cumque egressus de Scotia pervenisset
Eboracum, sacerdos quidam, Sycarus nomine, in-
tuitus eum agnovit. Nec enim faciem eius viderat
ante, sed cum haberet spiritum prophetiae, reve-
latum fuerat ei iampridem de illo ; et nune in-
cunctanter circumstantibus digito eum demon-
strans : Hie est, inquit, de quo dizeram quia de
Hibernia sanctus veniet pontifex, qui scit cogitatio-
mes hominum. Sie non potuit latere lucerna sub
modio, prodente eam per os Sycari Spiritu sancto
qui illam accenderat. Nam et multa secreta de
esse suo suorumque dicta sunt ei a Sycaro, quae
ita esse vel fuisse omnia recognovit. Sed et sociis
Malachiae percontantibus de suo reditu, respon-
dit Sycarus incunctanter, quod post rei pro-
pavit eventus, paucos videlicet admodum de nu-
mero illo cum episcopo redituros. Illi, audito hoc,
suspicati sunt mortem : sed Deus aliter adimple-
vit. Nempe rediens ab urbe quibusdam apud nos,
quibusdam et in aliis locis ad discendam conver-
sationis formam relictis, iuxta verbum Sycari, cum
paucis admodum repatriavit. Haee de Sycaro. In
ipsa urbe Eboracensi, accessit ad eum vir nobilis
secundum saeculum, Wallenus ? nomine d, tunc
prior in. Kirkeham 6 regularium Íratrum; nunc
vero monachus et monachorum pater in Mailros,
monasterio ordinis nostri f, qui devotus Malachiae
se orationibus satis humiliter commendavit. Is
advertens multos habere episcopum socios et
equos paucos, nam praeter ministros et clericos
alios, quinque cum eo erant presbyteri, et equi
non nisi tres, obtulit ei suum, quo ipse vehebatur,
lioc solum dolere se inquiens, quod esset runcinus
dure portans, et addidit * : Libentius dedissem si
melior fuisset ; sed, si dignamini, ducite qualem-
cumque vobiscum.— Et ego, ait episcopus, eo l'iben-
tius accipio quo praedicas viliorem : quia mon potest
mihi vile esse quicquid tam pretiosa voluntas obtu-
lerit. Et conversus ad suos : Hunc, inquit, sternite
mihi quia commodus satis et sufficiens erit in lon-
gum g. Quo facto, ascendit οἱ primo quidem durum,
ut erat, sentiens, postmodum mira mutatione
valde commodum sibi et suaviter ambulantem
invenit. Et ne caderet super terram de sermone
quem dixerat, usque ad nonum annum, quo mor-
tuus est ipse, non defecit ei, factus optimus et
pretiosissimus palefridus. Quodque evidentius
miraculum cernentibus fecit, de subnigro coepit
albescere, et non multo post vix inveniebatur al-
bior illo.
21. [RoxAw TENDENS ET INDE REDIENS CLARAM-
VALLEN visrmaT. ] — Mihi quoque in hac! via datum
est videre virum, et in eius visu et verbo refectus
sum et delectatus sum sicut in. omnibus divitiis.
Et ego vieissim, peccator licet, inveni gratiam in
oculis eius ex tune et deinceps usque ad obitum
ipsius, sieut. in prooemio praefatus sum. Ipse
etiam dignatus divertere ad? Claramvallem, visis
fratribus, compunetus est, et. illi non mediocriter
aedificati in praesentia et sermone eius. Et acce-
? om, 3, de add. 2. — ? Wallerus 4. — * addit 24.
Num. 21. — ! om. 2. — 5 om. 94. —3 e, m. 2, 8. —
DIES TERTIA NOVEMBBHIS.
155
ptans locum et nos, atque intimis visceribus colli-
gens, valedixit nobis et abiit. Qui transalpinans
cum venisset Yporiam / civitatem Italiae, hospitis
sui parvulum filium, qui male habens moriturus
erat?, continuo sanavit. Erat tunc temporis in Sede
apostolica felieis memoriae secundus Innocentius
papa : qui eum benigne suscepit, humane satis illi
super longa peregrinatione compassus. Et primo
quidem Malachias, quod altius infixerat animo,
cum multis lacrimis implorabat licere sibi vivere
et mori in Claravalle, permissu et benedictione
summi pontificis. Et petiit hoc, non oblitus ad
quod venerat, sed affectus quo * venerat desiderio
Claraevallis ; non autem obtinuit, quod vir apo-
stolicus lueris potius uberioribus oceupandum de-
cerneret. Non? tamen omnino frustratus est a
desiderio cordis sui, cui mori ibi, etsi non vivere,
donatum est. Mensem integrum fecit in urbe, loca
sancta perambulans et frequentans causa oratio-
nis. Cumque per id temporis saepe ac diligenter
ab eo et ab his qui cum eo erant summus ponti-
fex inquisisset esse patriae, mores gentis, statum
ecclesiarum, et quanta in terra Deus per eum *
operatus fuisset, paranti iam repatriare commisit
vices suas, per universam Hiberniam legatum
illum constituens. Significatum quidem" erat ei ab
episcopo Gilberto, qui, ut supra memoravimus i,
tunc legatus exstiterat, quod iam non posset
prae senio et debilitate corporis villicare. Post
haec petit Malachias confirmari novae metropolis
constitutionem, et utriusque sedis sibi pallia dari.
Et confirmationis quidem privilegium mox acce-
pit : De palliis autem oportet, ait summus ponti-
fex, sollemnius agi. Convocatis episcopis et clericis,
et maioribus terrae, celebrabis generale consilium :
δὲ sic conniventia. δὲ communi volo universorum
per honestas personas requiretis pallium, et dabitur
vobis. Deinde tollens mitram de capite suo, impo-
suit capiti eius, sed et stolam cum manipulo de-
dit *, quibus uti inter offerendum solebat. Et
salutatum in osculo pacis dimisit eum, apostolica
fultum benedictione et auctoritate. Qui rever-
lens per Claramvallem suam, secundam nobis
largitus est benedictionem. Et alta suspiria tra-
hens, quod non liceret sibi pro suo desiderio re-
manere : /ios, inquit, interim pro me oro ut. veti-
neatis, qui a vobis discant quod nos postmodum
doceant. Et infert : Erunt nobis in semen, et. in
semine isto benedicentur gentes, et illae gentes, quae
a diebus antiquis monachi quidem nomen audie-
runt, monachum non viderunt.Et dimissis quattuor
a latere suo, abiit : qui probati et digni inventi,
monachi faeti sunt. Post aliquod tempus, cum iam
sanetus esset ? in terra sua, misit alios; et factum
est de illis similiter. Quibus per aliquantum tem-
pus instruetis et eruditis corde in sapientia, dato
eis in patrem sancto fratre Christiano &, qui erat
unus ex ipsis, emisimus eos, adiungenles de
nostris quanti sufficerent ad numerum abbatiae.
Quae concepit, et peperit filias quinque / : et sic
multiplicato semine, augescit in dies numerus
monachorum, iuxta desiderium et vaticinium
Malachiae. Nune iam repetamus ordinem narra-
tionis.
22. [DrvERSA BENEFICIA SANITATUM
LATAS]
pervenit Scotiam. Et invenit David regem, qui
adhue hodie superest, in quodam castello suo:
cuius filius infirmabatur ad mortem. Ad quem in-
4 qua 3. — 5 nec 3, 4. — * per e. D, 2,3. — * siquidem 4. —
8 illi add.3, 4. — ? sequentia, folio avulso, desiderantur in 9.
gressus,
VITA
h
E
i
F
k
i
PER EUM COL- In Hibernia
Malachias profectus a nobis, prospere reduz, plura
patrat
miracula
sanitatum.
156
gressus, honorifice a rege susceptus, et humiliter
exoratus ut sanarel filium suum, aqua, cui bene-
dixit, aspersit iuvenem, et intuens in eum τς
Confide, fili, non morieris hac vice. Dixit hoc: je
sequenti, seeundum dictum secuta est sanitas,
sanitatem laetitia patris, clamor et. strepitus to-
tius exsullantis familiae. Exiit sermo ad omnes ;
nec enim quod in domo regia et regis acciderat
filio latere potuit. Et ecce ubique resultans gra-
tiarum actio et vox laudis tum pro salute domini,
Qum pro miraculi novitate. Henricus est iste 5
nam vivit adhue, unieus patris sui, miles fortis et
prudens, patrizans, ut aiunt, in sectando iustitiam
et amorem veri !. Et amavit uterque Malachiam
quamdiu vixit, tamquam qui illum a morte revo-
cassel. Rogabant eum manere per aliquot dies ;
sed ille declinans gloriam, moram non sustinuit,
et mane carpebat iter. Transeunte igitur per vil-
lam, nomine Crugeldum m, oceurrit puella muta.
Orante illo, solutum est vineulum linguae eius et
loquebatur recte. Dehine, villam ingrediens,
quam nominant ecclesiam Sancti Michaelis, obla-
tam sibi mulierem freneticam et. vinctam funi-
bus, coram omni populo curat ; et, dimissa inco-
lumi, proficiscitur. Perveniens vero ad portum
Lapasperi ? m, transitum ibi per aliquot. dies
praestolabatur; sed mora minime transiit otiosa.
Construitur interim. de virgis in sepem textis
oratorium, ipso iubente, ipso operante pariter.
Consummatum circumdedit vallo atque interia-
cens spatium in coemeterium benedixit. Sane me-
rila benedicentis miracula satis declarant, quae
usque hodie ibi aclitari feruntur. Inde est quod de
finitimis locis infirmos et male habentes illo por-
iare consueverunt, et sanantur mulli. Mulier
totis dissoluta ? membris plaustro vecta illue pe-
dibus suis remeavit domum una dumtaxat nocte,
non frustra in loco sancto praestolata misericor-
diam Domini. Alia quaedam ibidem pernoctabat
in oratione: quam forte reperiens solam homo
barbarus, accensus libidine et sui minime com-
pos, irruit rabiosus in eam. Conversa illa et tre-
mefacta, suspiciens adverlit hominem plenum
diabolico spiritu. Et : Heus tu, inquit, miser, quid
agis ? Considera ubi es, reverere haec sancta, defer
Deo, defer servo eius Malachiae, parce et. tibi ipsi.
Non destitit ille, furiis agitatus iniquis. Et ecce,
quod horribile dietu est, venenatum et tumidum
animal, quod bufonem vocant, visum est reptans
exire de inter femora mulieris. Quid plura? terre-
factus resiliit * homo, et datis saltibus, festinus
oratorio exsilit. Ille confusus abscessit et illa in-
tacta remansit, magno quidem et Dei miraculo et
merito Malachiae. Et pulchre operi foedo et abo-
minando foedum intervenit et abominale mon-
strum. Non prorsus aliter decuit bestialem exstin-
gu libidinem quam per frigidissimum vermem ;
nec aliter temerarium frenari ausum, frustrari co-
natum, quam per vilem inutilemque bestiolam. Et
haec loco isto sufficiant, pauca de pluribus ;
nune iam reliqua prosequamur.
ANNOTAT A.
E p iod altera metropolis videtur fuisse eccle-
sia. Casseliensis. Cfr. O' Hanlon, Li 3
P ep 1, Live of St. Mala-
b De Christiano, fratre 5. Malachi
: i , achiae, ἢ
O'Hanlon, Lives of the Irish saints, tom. »
p. 625-41. In his multis paginis multa narrata
Num. 22. —! viri3, 4, —? Laspasperi 4. — ? dissolutis
DE SANCTO MALACHIA EPISCOPO.
sunt de Cisterciensibus, quibus Christianus non est
annumerandus,pauca vero de ipso Christiano, Hic
ab anno. 1126 ad. 1138 Clogertensi ecclesiae prae-
fuit, mortuus vero Armachae in ecclesia SS. Petri
et Pauli sepultus est.
c Edan sive Odo O' Kelly videtur usque ad annum
1182 hanc sibi a S. Malachia commissam rezisse
ecclesiam. Sepultus. est in Louth in monasterio
canonicorum regularium, quod. sub annum 1148
fundasse fertur. Cfr. Ware, op. cit., p. 180.
d De Waltheno ac de Scotiae rege David, qui
fertur regnasse ab anno 1124 ad 1152, et de quo
brevis mentio. recurrit infra num. 22, cfr. Vitam
eiusdem. beati Waltheni in Act. SS., ad d. 3 aug.
tom. I, pp. 241 sqq.
e De abbatia in. Kirkehem dictum. est. in. Act.
SS., tom. I Aug., p. 256, ann. e.
f De monasterio in Mailros videsis ibid., p. 241.
g Totum hunc tractum leges et in Vita. beati
Waltheni, loco citato, p. 255.
h Yporia, italice Ivrea, civitas Italiae septen-
trionalis. Cfr. eiusdem temporis iter descriptum in
M. G., tom. XVII, p. 780.
i Scilicet supra num. 13, cap. III.
k Commendationem Christiani requiras in epi-
stola Bernardi ad Malachiam, signata num. 357.
P. L., tom. CLXXXII, p. 559. De Christiano, pri-
mo abbate Mellifontis, cfr. Act. SS., ad d. 18 martii,
tom. 11, p. 613, et Colgan, Act. SS. Hiberniae,
p.622.
1 Mellifontis filiae sunt hae : Beatitudo, Buel-
lium, Magium, Vallis-Salutis, Benedictio- Dei, Vi-
ride-Lignum, Flumen-Dei, Rupes ; ad quam pro-
lem in. genealogia quadam ILinoz additur. Cuius
nominis coenobium cwm nullibi exstiterit, Ennax
(i. q. Elnae) sub eo occultari suspicamur.. Cfr.
Janauschek, Originum Cisterc., tom. I, p. 70. Item
de filiis quae ex Mellifonte sunt natae agit. O' Han-
lon, op. cit., p. 90 in notis.
m QOrugeld videtur esse locus qui hodie Crugel-
lon nuncupatur in parochia Sorby, Wigtonshire,
in Scotia. Ita. O' Hanlon, tom. cit., p. 80 in notis.
n Ofr. iterum. O' Hanlon, p. 81, in notis. Qui
tradit portulum istum, ad. occidentale littus e regi-
one Hiberniae situm,nuncupari hodie Cairngarroch
in Wigtonshire, quattuor milliariis ad partem meri-
dianam vergentem. ad. occidentem. oppidi Portpa-
trik.
CAPUT SEXTUM.
S. Malachiae apostoliei labores,
laudes et miracula.
23. [REVERSUS IN PATRIAM, TOTUS CURAE PASTORALI
ET REFORMATIONI INCUMBIT. ] — Ascendit Malachias
navem et prospere navigans, applicuit monasterio
suo Benchorensi, ut primi filii primam reciperent
gratiam. Quid animi putas gessisse illos, sano de
via tam longa recepto patre, et illo patre? Nec
mirum si se tota in gaudium effuderunt viscera
eorum in reditu eius, quando et exteris circum-
quaque gentibus ineredibilem mox laetitiam ve-
lox rumor invexit. Denique de civitatibus οἱ
castelis et vieis occurrunt ei; et quocumque
divertat, suscipitur exsultatione universae terrae.
Verumtamen non sapit honor. Opus exercetur le-
gationis: multis in loeis celebrantur conventus
multi, ne qua regio seu portio regionis legationis
fructu et utilitate fraudetur. Seminatur super
4. — * resilit 4
omnes
D
Reformationi
disciplinae
ecelesia-
sticat,
A
propriaeque
perfectioni
totus
incumbit
Malachias.
[7
omnes aquas: non est. qui se abseondat ab opera
sollicitudinis eius. Non sexus, non aetas, non con-
ditio, non professio reputatur. Ubique semen
spargitur salutare, ubique intonat luba caelestis.
Ubique discurrit, ubique irrumpit, evaginato gla-
dio linguae ad faciendam vindictam in nationibus,
increpationes in populis. Terror eius super fa-
cientes mala. Clamat iniquis : nolite inique agere,
et delinquentibus nolite exallare cornu. Religio ubi-
que plantatur, propagatur, fovetur. Oculi eius su-
per eos et cura eius ad necessitates eorum. In
conciliis, quae passim celebrantur, repetuntur an-
tiquae traditiones, quas tamen bonas fuisse con-
stiterit, abolitas ' vero negligentia sacerdotum.
Nec modo vetera instaurantur, euduntur et nova:
et quaecumque promulgaverit, tamquam caelitus
edita aeceptantur, tenentur scripto, mandantur ad
memoriam posterorum. Quidni caelitus missa
crederentur quae tot caelestia confirmant mira-
cula? Et ut fidem dietis faciam, perstringam
nonnulla paucis. Quis enim cuncta enumeret ?
Quamquam libentius, fateor, imitandis immorer
quam admirandis.
24. [VIRTUTUM EIUS INSIGNIA ET MORES VERO PRAE-
suLE νιον} — Et a meo quidem iudicio primum
et maximum miraculum, quod dedit, ipse erat.
Ut enim taceam interiorem hominem eius, cuius
pulchritudinem, forlitudinem, puritatem satis in-
dicabant mores ipsius et vita, ipsum exteriorem
ita uno semper modo, ipsoque modestissimo et
decentissimo, gessit ut nil prorsus appareret in eo
quod posset offendere intuentes. Et quidem qui
non offendit in verbo, ille perfectus est vir. At
vero in Malachia quis umquam, etiamsi euriosius
observarit, deprehendit otiosum, non dico ver-
bum. sed nutum ? Quis manum pedemve moven-
tem frustra ὃ Immo quid non aedifieans in eius
incessu, aspectu, habitu, vultu? Denique vultus
hilaritatem nee fuscavit maeror, nec levigavit ri-
sus. Totum in eo disciplinatum, totum insigne
virtutis perfectionis forma; per omnia serius,
sed ! non austerus ; remiss interdum, dissolu-
tus numquam ; negligens nihil, etsi pro tempore
multa dissimulans; quietus saepe, sed minime
aliquando otiosus. A die primo conversionis suae
usque ad extremum vitae, sine proprio vixit.
Non servos, non ancillas, non villas, non vieulos,
non denique quiequam redituum ecclesiastico-
rum saeculariumve vel in ipso habuit episcopatu.
Mensae episcopali nihil prorsus constitutum vel
assignatum, unde episcopus viveret). Nec enim vel
domum propriam habuit. Erat autem pene inces-
santer circuiens parochias omnes, Evangelio ser-
viens et de Evangelio vivens, sicut constituit ei
Dominus. Dignus est, inquiens, operarius mercede
sua. Nisi quod frequentius ipsum evangelium sine
sumptu ponens, de laboribus suis suorumque fe-
rebat unde se et eos? qui secum laborabant
in opere ministerii ? sustentaret. Porro si interdum
quiescere oporteret, in sanctis hoc faciebat locis
quae ipse per Hiberniam sparserat universam
apud quos vero moram facere libuisset, illorum se
eonformavit moribus et observantiis, communi
contentus vita et mensa. Non fuit in victu, non
fuit in vestitu in quo potuisset Malachias dignosci
inter ceteros fratres : in tantum, cum maior
esset, humiliavit se in omnibus. Denique cum exi
ret ad praedicandum, cum peditibus pedes et ipse
Num. 23. — abolita 4.
Num. 24. —1312,3. — * ulios 4, — *'om. 1.—* autem
9, — Vet 3.
DIES TERTIA NOVEMBRIS,
"M Y IL
157
ibat, episcopus et legatus. Forma apostolica haec;
et inde magis mira in Malachia quo rara nimis in
alis. Verus profecto apostolorum heres et iste
qui talia agit. Sed advertere est quomodo divi-
dat hereditatem eum fratribus suis, aeque nepo-
tibus apostolorum. Illi dominantur in clero ; iste
dum esset liber ex omnibus, omnium se servum
fecit. Illi aut ^ non evangelizantes manducant, aut
evangelizant ut manducent. Malachias, imitans
Paulum manducat ut evangelizet. Illi fz
quaestum aestimant pietatem : Malachi
ditate vindicat sibi opus et onus. Tlli felices se cre-
dunt, si dilataverint terminos suos ; Malachias in
dilatanda caritate gloriatur. Illi congregant in
horrea et dolia replent, unde onerent mensas ;
Malachias colligit in deserta et solitudines, unde
impleat caelos. Illi, cum accipiant decimas et pri-
milias et oblationes, insuper et de Caesaris bene-
ficio telonea et tributa et alios redditus infinitos,
solliciti sunt nihilominus quid manducent aut?
quid bibant ; Malachias nihil horum habens, mul-
tos tamen loeupletat de promptuario fidei. Tllis
nec cupiditatis nec sollicitudinis ullus est finis
Malachias eupiens nihil, non novit tamen cogi-
tare de crastino. Illi a pauperibus exigunt quod
dent divitibus ; iste sollicitat divites pro pauperi-
bus sustentandis. Illi marsupia vacuant subdito-
rum ; iste pro peccatis eorum altaria cumulat
votis hostiisque pacificis. Illi alta palatia erigunt,
turres ac moenia ad caelos levant ; Malachias non
habens ubi caput reclinet opus facit evangelistae.
Tli equos ascendunt cum turba hominum gratis
mandueantium panem et non suum ; Malachias
seplus sanctorum. fratrum collegio pedes cir-
cuit portans panes angelorum, quibus satiet
animas esurientes. Illi plebes ne agnoseunt qui-
dem ; iste erudit, Illi potentes et tyrannos hono-
rant ; iste punit. O virum apostolicum, quem tot
et talia nobilitant signa apostolatus sui ! Quid
ergo mirum si mira est operatus, sic mira-
bilis ipse ὃ Immo vero non ipse, sed Deus in
ipso. Alioquin, £u es Deus, inquit, qui facis mira-
bilia.
25. [ENERGUMENOS VEXATOS À DAEMONIIS LIBERAT ].
— Erat mulier in civitate Culratim e daemonium
habens. Vocatus est Malachias, orat pro addicta,
urget invasorem ; exit. Sed nondum exsaturata
nequitia eius, miseram invadit muliereulam, quae
forte prope ' assisteret. Et Malachias : Non ad hoc,
inquit, £ibi illam tuli ut hanc pervaderes 3. exi et ab
ea. Paret, sed repetit priorem. Qua denuo pulsus,
recurrit in alteram. Ita per aliquod spatium alter-
natim. vexabat illas, hine inde refugiens. Tunc
sanctus indignans sibi illudi a daemone, colligens-
que spiritum, infremuit et totis viribus fidei facto
impelu in adversarium, ab utraque? fugavit, et
quidem non minus vexatum his quas vexaverat
ipse. Ceterum quod moram fecit saneto, non pu-
tes, lector, fuisse virtutis eius, sed dispensationis
divinae, ut videlicet ex hoc manifestior fieret et
maligni praesentia et victoria Malachiae. Denique
audi quid alibi fecerit, non autem per praesen-
tiam suam. Et utique posuit praesens, quod
absens valuit. In regione aquilonaris partis Hi-
berniae iacebat infirmus in domo*, nec dubium
quin daemonum maleficio. Nam quadam nocte
audivit eos loquentes, dicente altero? ad alterum :
Vide ne miser. iste hypocritae illius stratum stra-
Num.25.— ' propter 4. — ?invaderes 3. — ? parte
add.4. — * in domo inf. 2, 3. — ^ alter 4. —
menve
VITA
Energu-
menos plures
liberat, et
mutam
puellam
sanat,
c
VITA
parientibus
auzilium
praestat,
158
menve contingat, el sic effugiat manus nostras. Co-
gnovit homo quod Malachiam loquerentur quem
non multo ante in eadem domo meminerat per-
noclasse, οἱ adhue stramen in loco. Sumptaque
fiducia, et quo potuit conatu coepit repere, debilis
corpore, sed fide fortis. Et ecce in aere clamor et
vociferatio: Prohibe eum, prohibe; retine eum;
retine : amittimus praedam. Verum is, quem por-
tabat fides et desiderium evadendi, quanto " plus
clamabant illi, tanto magis genibus manibusque
nitens, ad remedium festinabat. Et perveniens
ascendit lectulum, volutatur in. stramine, audit
ululatum plangentium. Heu, heu! ipsi mos prodi-
dimus, decepti sumus, evasit. Et dieto citius reces-
sit ab eo daemonum terror et horror quem patie-
batur, et ommis pariler aegritudo. In. Lesmor
civitate homo a daemonio vexatus per Malachiam
liberatus est. Item transeunti aliquando per La-
giniam d oblatus illi infans habens daemonium,
sanus relatus est. In regione eadem ligatam funi-
bus frenetieam solvi iussit, et in aqua, quam
benedixit lavari. Lota est, et sanala est.
Alteram quoque in Saballo e regione Ulydiae f,
membra propria dentibus laniantem, orando et
tangendo curavit. Amentem hominem, multa prae-
dicentem futura, amici et propinqui adducunt ad
Dei hominem, vinetum funibus fortiter, quod
fortem ad nocendum rabies ipsa fecisset el terri-
bilem valde. Orat Malachias et incontinenti aeger
sanatur, et solvitur. Factum est hoc loco quodam,
cuius nomen tacemus, quod nimis barbarum
sonet, sieut et alia multa. Alio tempore in prae-
fata civitate Lesmor puellam mutam parentes
eius in media platea offerunt transeunti, eum
multa supplicatione rogantes ut ei subvenire di-
gnetur. Stat Malachias, et facta oratione, tangens
digito linguam eius sputum misit in os eius, et
loquentem dimisit.
26. [BENEFICIA MORIBUNDIS ET PARIENTIBUS PRAE-
srar.] — Exiens de quadam ecclesia, obvium ha-
buit hominem eum uxore sua, quae non poterat
loqui. Rogatus ut eius misereatur, stat in porta,
populo circumstante, et data benedictione super
eam, iubet dominieam dicere orationem. Dixit
illa,et populus benedixit Dominum. In civitate eui
nomen Oenthreb ! g decumbens lectulo quidam
iam dies duodecim privatus linguae officio ad
iussionem visitantis se sancti loquelam recuperat,
eucharistiam sumit; et ita munitus, extremum
in bona confessione efflavit spiritum. O oliva
fructifera in domo Dei! o oleum iucunditatis, un-
gens et lucens! Et splendore miraculi illustravit
sanos, et suavitate beneficii unxit infirmum, cui
mox morituro salutarem confitendi et communi-
candi obtinuit facultatem. Intravit ad eum qui-
dam de nobilibus, habens ei aliquid dicere. Qui
inter loquendum fide plenus tres iuncos pie fura-
tus de lectulo quo ille sedebat, tulit secum et
multa Deus de furto pietatis est operatus, fide
illius, et praesulis sanctitate. Forte venerat in
civitatem nomine Conuama/.. Et eum sederet ad
mensam, ingressus vir nobilis de civitate ipsa,
huriliter supplicat pro uxore praegnante, quae
iam sollemne praeterisset tempus pariendi, ita ut
mirarentur omnes, et nemo qui? aliud quam vitae
ἀρ MEIN crederet imminere. Rogat et cum eo
eemias 7, episcopus illius civitatis, qui iuxta eum
sedebat; rogant et ceteri, quotquot aderant si-
5 quantum 1, 2. — ? et add. 3, 5. — 8 om. Ὁ.
Num. 26. —' Oentreff 2, Onetreb 4, — ? quid 4, —
? gravida 2, 3. — * om. 9, 3. ὶ
DE SANCTO MALACHIA EPISCOPO.
mul discumbentes. Tum ille : Compatior ei, inquit, D
quod bona mulier sit et pudica. Et porrigens viro
poculum, cui benedixerat : Vade, inquit, da illi
bibere, sciens eam, sumpto benedictionis potu, et sine
mora et sine periculo parituram. Factum est quod
praecepit, et. nocle ipsa subsecutum est quod
promisit. Sedebat in campo cum comite Ulydiae
aliqua. tractans, et multitudo copiosa eirca eos.
Venit mulier gravida et vere gravis?, indicat se
contra omnes naturae leges retinere partum iam
quindecim mensibus et diebus viginti. Compassus
Malachias super novo et inaudito incommodo
orat, et mulier parit; qui aderant, laetati sunt
et mirali sunt. *: omnes enim viderunt, in qua fa-
cilitate et velocitate loco eodem enixa sit, et
triste negati partus miraculum miraculo commu-
tatum iucundiori.
27. [CoxcuBINARIO OBSTINATO EXITIUM DENUN-
miAT.] — Aecidit ibidem quiddam pari quidem
miraculo, sed sorte dispari. Vidit hominem, qui
publice tenere diceretur concubinam fratris ; et
hic erat miles minister comitis. Et publice conve-
niens incestuosum, alterum ei Ioannem exhibuit :
Non licet tibi, inquiens, concubinam habere fratris
iui. At ille allerum ipsi nihilominus Herodem
redhibens, non modo non audivit eum, sed et
superbe respondit, et coram omnibus iurat ? num-
quam se? dimissurum. Tum commotus Malachias,
sicut erat pro iustitia. vehementer zelans : Jf
Deus, inquit, te ab illa. separet vel invitum. Parvi-
pendens ille ex instanti abiit indignabundus ;
offendensque mulierem non longe a turba consti-
tutam in loco, vi oppressit eam, sieut erat satanae
totus, cui paulo ante traditus fuerat. Nec latuit
flagitium. Ancilla, quae dominam comitabatur,
recurrens domum, nempe haud procul aberat
loco, nuntiat anhela quid mali acciderit. Ad quam
vocem germani ilius, qui domi erant, zelantes
sororis stuprum tota illo festinantia pervolant,
pudicitiae hostem, ipso in loco et opere sceleris
deprehensum, multis confossum vulneribus interi-
munt. Needum conventus solutus erat, cum ecce
armiger illius quod evenerat nuntiavit ; et mirati
sunt universi, quod sententia Malachiae tam cele-
rem habuisset effectum. Timuerunt quique flagi-
liosi audito hoe verbo, nam multi erant in terra,
et territi purgati sunt, lavantes manus suas in
sanguine peccatoris.
28. [VARIA SANITATUM BENEFICIA VARIIS PRAE-
sriTA.]— Darmicium comitem, multo iam tempore
decumbentem lecto, duriter quidem increpans,
quod malus homo esset, immoderatius serviens
ventri et gulae, benedicta aspersum aqua surgere
fecit sine mora !, et ita valentem, ut ilico equum
ascenderet et ulique praeter spem suam ipsius
et suorum. In urbe Caselensi venit homo ante
eum cum filio paralytico, rogans illum sanari.
Qui orans breviter : Vade, inquit, filius tuus sana-
bitur. Tt, et crastino redit cum filio, sed minime
sanato. Tum surgens Malachias et stans super
eum diutius oravit ; et ille sanatus est. Et conver-
sus ad patrem : Offer, inquit, illum Deo. Annuit
homo, sed non tenuit : et post aliquot annos ille
iam iuvenis recidit in idipsum, sine dubio pro-
pler inoboedientiam patris et paeti transgressio-
nem. Alius quidam veniens de longinquo, cum.
esset Malachias in finibus Mumoniae, attulit ad
eum filium, pedum penitus officio destitutum.
Num, 27, — ! iurabat 2, — ? se nunq. 2, 3.
Num. 28, — ! sine s. f.2, 4, —
Percontatus
peccatori
mortem
minitatur,
F
aegrotos
plures
sanitati
restituit,
ὃ"
m
suspicor, inquit, daemonum malignitate. Et addit :
Ludenti in prato ipsi, ni fallor, immisere soporem;
evigilansque puerulus, sic se invenit. Haec dicens,
cum lacrimis precem fundit, efllagitat opem. Mi-
sertus eius oravit Malachias, iubens aegrum inte-
rim dormire ibidem * super solum. Dormivit, et
surrexit sanus. Hune ipse quia de longe vene-
rat aliquandiu in comitatu suo retinuit; et erat
ambulans eum eo.In monasterio Benchorensi pau-
per quidam fratrum eleemosynis sustentabatur,
et erat cotidianam accipiens stipem, aliquid officii
factitans in pistrino. Is claudus ab annis duode-
cim, humi manibus repens, post se trahebat pe-
des emortuos. Quem die quadam ante cellam
suam Malachias maestum et maerentem inve-
niens, causam percontatur. Et ille : Vides, inquit,
quam ex longo misellus afflicter, e& manus Domini
super me ; et ecce ad. cumulum aerumnae, homines
qui misereri. debuerant, irrident me potius, mise-
riam? exprobrantes. Quem ubi audivit, pietate mo-
tus suspexit in caelum, manus pariter levans.
Facta autem brevi oratione, ipse intravit cellam :
et ille surrexit, et stans super pedes suos, mira-
batursi vere esset quod erat paene somnium suspi-
catus. Coepit tamen se pedetentim movere: neque
enim posse ire satis credebat. Tandem quasi e
gravi somno evigilans, cognoscit misericordiam
Domini super se, firmiter graditur, et in pistri-
num revertitur, exsiliens et exsultans et laudans
Deum. Viso eo, qui ante viderant et cognoverant,
repleti sunt stupore et exstasi, phantasma putan-
tes. Virum item hydropieum orando sanavit ; qui
ilico remansit in monasterio, pastor ovium factus.
Civitas Hiberniae, nomine Coreagia k, vacabat
episcopo. Tractatum est de electione ; dissensere
partes, quibusque, ut assolet, praesulem volenti-
bus constituere suum, non Dei. Venit illuc Mala-
chias, audita dissensione. Convocato clero et
populo. etiam corda et vota discordantium unire
curavit; et persuasis illis totum negotium sibi
debere credi, eui potissimum. sollicitudo incum-
beret illius, sicut et aliarum per Hiberniam eccle-
siarum ἰ, incontinenti nominat eis non quempiam
denobilibus terrae, sed magis quendam hominem
pauperem * $ quem sciret sanctum et doctum,
et hie erat alienigena. Quaeritur ille ; nuntiatur
decumbere lecto, et ita debilis ut nullo pacto
exeat nisi in manibus portatus ministrantium. Et
Malachias : Surgat, inquit, in nomine Domini.
Ego praecipio : oboedientia salvum faciet eum. Quid
faceret ille? Parere volebat, sed imparatum se
sentiebat, quod, etsi^ posset ire, episcopari re-
formidabat *. Ita eum voluntate oboediendi, pu-
gnante gemino hoste, pondere languoris et metu
oneris?, vieit illa tamen, data sibi in adiuto-
rium spe salutis. Itaque conatur, movet sese, ten-
tat vires, invenit se solito fortiorem. Crescit
pariter fides cum viribus, et rursum facta fortior
fides dat vicissim viribus incrementum. Iam sur-
gere per se valet, iam meliuscule gradi, jam nec
sentire in ambulando lassitudinem ; demum expe-
ditus et alacer pervenire ad Malachiam sine homi-
nis adiutorio. Qui assumens eum misit in cathe-
dram, clero et populo collaudante. Hoc ita in pace
factum est, quia nec illi ausi sunt Malachiae vo-
luntati in aliquo. obviare, videntes signum quod
fecerat; nec ille parere dubitavit, tam evidenti
argumento factus securior de Domini voluntate.
? om. 1. — 8 miseriae 1. — * paup. hom. 3. —^ si2. —
" formidabat 2. — ? honoris 4.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A Pereontatus quonam modo illi accidisset : Ut
159
29. Mulier quaedam fluxum sanguinis patie-
batur : et haec nobilis, carissima Malachiae, plus
tamen ob morum quam generis nobilitatem. Quae
ex toto deficiens, nimirum cum sanguine exhaustis
viribus iam posita in extremis misit ad Dei homi-
nem, ut quod supererat, animae subveniret, qui se
iam non esset visurus in corpore. Audiens Ma-
lachias moleste tulit, quod rnulier virtutis foret et
vita eius fructuosa opere et exemplo. Et videns
se non posse satis aceurrere tempestive, accito
Malcho, quod iuvenis esset et expeditus, ipse est
cuius supra meminimus frater Christiani abbatisn:
Accelera, inquit, ter illi tria poma haec, super quae
nomen Domini invocavi. Confido in ipso quod ubi
ez eis gustaverit, non gustabit mortem priusquam
nos videat, etsi tardiuscule secuturos. Festinat Mal-
chus secundum mandatum, et. veniens intrat ad
morituram, alterum se exhibens puerum Elisaei,
nisi quod huius efficacior opera fuit. Iubet missam
sibi a Malachia benedictionem accipere et gustare,
si quo modo valuerit. At illa exhilarata audito
nomine Malachiae, ut oboedire possit, nutu signi-
ficat paulisper se erigi velle ἡ, nam verbo non
poterat. Erigitur, gustat, gustato confortata est,
loquitur et gratias agit ; et immisit ? Dominus
soporem in eam, et suavissime requievit in eo
cuius usu diu caruerat, sieut. et. esu. Stetit inte-
rim sanguis ; et post modicum expergefacta, sa-
nam se repperit, nisi quod longa inedia et sangui-
nis minutione adhuc debilis erat.Si quominus, die
sequenti desideratus Malachiae adventus aspe-
ctusque perfecit.
30. [FEMINAM SINE SACRAMENTO EXTREMAE UNCTIO-
NIS DEFUNCTAM RESUsCITAT. ] — Habitabat vir nobi-
lis in vicinia Benchorensis monasterii, cuius uxor,
cum infirmaretur ad mortem, rogatus Malachias ut
descenderet priusquam moreretur, infirmam un-
cturus oleo, descendit, et intravit ad eam: quo
viso, exsultat illa spe animata salutis. Et cum pa-
raret ungere eam, visum est omnibus differendum
potius usque mane: erat enim vespera. Acquievit
Malachias, et data benedictione super aegram,
exivit cum his qui secum erant. At vero post
modicum subito clamor factus est, planctus et
strepitus multus per totam domum; siquidem
insonuit quod mortua esset. Accurrit Malachias
tumultu audito, et secuti sunt eum discipuli eius.
Et accedens ad lectum, ut certo comperit exspi-
rasse, consternatus est animo, sibi imputans
quod fraudata gralia sacramenti obierit. Et ele-
vatis in caelum manibus, Obsecro, Domine, inquit,
insipienter egi. Ego ego peccavi, qui distuli, non
ista quae. voluit. Haec dicens contestatus est in
audientia omnium nullam se recepturum conso-
lationem, nullam daturum requiem spiritui suo,
nisi quam tulerat liceret restituere gratiam. Et
stans super eam tota nocte, laborabat in gemitu
suo, et pro oleo sancto, largo imbre lacrimarum
perfundens mortuam, vicem illi unctionis quam
poterat exhibebat. Ipse quidem sie, ad suos au-
tem, Vigilate, inquit, e orate. Itaque in psalmis
illi, ille in lacrimis, noctem. duxere pervigilem.
Et mane facto, exaudivit Dominus sanctum suum,
quia spiritus Domini erat postulans pro eo qui
postulat pro sanctis gemitibus inenarrabilibus.
Quid plura aperit oculos quae fuerat mortua,
et ut solent qui de gravi somno evigilant, fricans
sibi manibus frontem et tempora, super lectum
se erigit, et agnito Malachia, inclinans devote
Num. 29 — ! velle se erigi 2. — ? misit 4.
salutat
mulierem
a fluxu.
sanguinis
liberam
facit,
n
feminam
resuscitat,
VITA
pluraque
alia
miracula
patrat.
y
l
E |
À
E
id |
E
"
M b
b
h
Α |
Ἶ
|
1
n !
BE
| [
F. ΝΗ
-
160
salutat eum. Et. verso luctu in gaudium, stupor
apprehendit omnes, et qui viderunt et qu wt
runt. Sed et Malachias gratias agens bene ixl
Dominum. Et unxit eam nihilominus, sciens in
hoe sacramento remitti peccata, et quod oratio
fidei salvet. infirmum. Post haec abiit ille; et. illa
convaluit, et vivens incolumis tempore aliquanto
ut gloria Domini manifestaretur in n
paenitentia. quam sibi Malachias iniunxera Ἶ in
bona confessione iterum obdormivit et migravit
ad Dominum.
31. [ ALIA DIVERSA BENEFIGIA IN DIVERSOS GOLLATA.]
— fuit item? mulier cui spiritus iracundiae et
furoris in tantum dominaretur, ut non solum vi-
cini et cognati fugerent consortium eius, sed filii
quoque ipsius vix sustinerent habitare cum ea.
Clamor et rancor et tempestas valida, ubicumque
fuisset. Audax et ardens el praeceps, metuenda
lingua el manu, importabilis omnibus * et invisa.
Dolentes filii tum pro illa, tum pro seipsis trahunt
illam ad praesentiam Malachiae, lacrimabilem
cum fletu querimoniam deponentes. Vir autem
sanctus, et periculum matris et incommodum mi-
serans filiorum, seorsum advocat illam : fueritne
confessa aliquando peccata sua sollicite per-
contatur. Respondit : Nequaquam. — Confitere, in-
quit. Paret, et ille iniungens paenitentiam con-
fitenti, oransque super eam ut Deus omnipotens
det ei spiritum mansuetudinis, in nomine Domini
Tesu ne ultra irascatur iubet. Sequitur tanta man-
suetudo ut pateat. omnibus non esse aliud quam
admirabilem mutationem dexterae excelsi. Fer-
tur adhuc hodie vivere, et tantae esse patientiae
et lenilatis ut quae omnes exasperare solebat,
nullis modo exasperari damnis, contumeliis, affli-
cionibus queat. Si licet et me iuxta Apostolum
abundare in sensu meo, accipiat quisque ut volet ;
ego istud superiori suscilatae miraculo mortuae
censeo praeferendum, quod exlerior quidem ibi,
hic vero interior revixerit homo. Et nunc curra-
mus ad reliqua. Vir secundum saeculum honora-
bilis, secundum Deum limoratus, veniens ad Ma-
lachiam questus est ei super sterilitate animae
suae supplicans ut sibi obtineret ab omnipotente
Deo gratiam lacrimarum. Et subridens Mala-
chias quod gratum haberet ab ? homine saeculari
desiderium spirituale, suam maxillam maxillae
illius quasi blandiendo coniungens: Fiat, inquit,
tibi sicut petisti. Tantos exinde et paene continuos
exitus aquarum deduxerunt oeuli eius, ut illud
scripturae ei posse aplari videretur : Fons horto-
rum, puleus aquarum viventium. Est insula maris
in Hibernia ab olim fecunda piscium et mare ibi
piscosum valde. Peccatis, ut. ereditur, habitan-
tium adempta copia solita, quae multos habebat
filios, infirmata est et a tanta funditus sui commo-
ditate emareuit. Dolentibus accolis et iacturam
gravem populis aegre ferentibus, revelatum est
cuidam mulieri precibus Malachiae posse afferri
remedium; idque innotuit omnibus, ipsa pro-
dente. Nutu Dei contigit adesse Malachiam.
Dum enim circuiret et repleret evangelio regio-
nem, divertit illuc ut. et ipsis eandem gratiam im-
perliret. At barbari quibus erat maior cura de
piscibus omni instantia flagitant ut potius respi-
cere dignetur super sterilitatem insulae suae. Qui
cum responderet se minime ad hoc venisse, ho-
minum magis quam piseium desiderare captu-
ram, videns tamen fidem eorum, flexis in littore *
Num. 81. --- ! ipsi 2, 3, — 5 om. 1, — ^in 4, — 4 (in lit.)
(1) Op. cit, p. 84. — (2) Cfr. Act. SS. Hiberniae ex cod.
DE SANCTO MALACHIA EPISCOPO.
genibus, oravit ad. Dominum, ut licet indignis D.
indullum olim beneficium tanta fide repetentibus
non negaret. Ascendit oratio, ascendit et piscium
mullitudo οἱ forte uberior quam in diebus anti-
quis, et ipsa populo terrae perseverans usque in
hodiernum diem. Quid mirum si oratio iusti quae
penetrat caelos, penetravit abyssos et de pro-
fundo maris tantas piscium. copias evocavit, Ve-
nerunt aliquando tres episcopi in villam Fo-
chart? n, quem dicunt locum nativitatis Brigidae
virginis; el quartus erat Malachias. Ad quem
presbyter qui hospitio susceperat eos, Quid fa-
ciam, inquit, quod pisces non habeo ? Quo respon-
dente ut quaereret a piscatoribus : Biennium esl,
ail, quod non inveniuntur pisces in. flumine : unde et
piscatores prorsus diffisi etiam arti suae renuntia-
verunt. Et ille, Praecipe, inquit, lazari retia in
nomine Domini. Factum est; et capti sunt salmo-
nes duodecim. Secundo miserunt; et captis toti-
dem, inopinatum inferunt mensis et fereulum et
miraculum. Et ut clare liqueat Malachiae meritis
hoc datum fuisse, aliis quoque duobus sequentibus
annis eadem nihilominus sterilitas perduravit.
ANNOTATA.
a Plurima ex. iis quae hic refert Bernardus ad
verbum reperies descripta a continuatore Gerlaci,
abbatis Miloviensis, narrante. vitam Godescalci
Sylvensis abbatis. M. G., scr. tom. XVII, p. 700.
Quod. non adeo. mirum videbitur iis qui recordati
fuerint quanto usui venerit haec S. Malachiae Vita
iis omnibus qui rebus hagiologicis operam dabant,
ut, iam omissis aliis exemplatis, ad. ampliorem
S. Bernardi facundiam potissime recurrerent.
b. Recte animadvertit O' Hanlon his verbis signi-
ficari non posse ecclesiam nulla praedia, nec certos
redditus habuisse (1). Immo ez gestis sanctorum,
praesertim. in. Hibernia, manifestum est. principes
patronis ecclesiarum monasteriorum | latissimos
agrorum fines contulisse (2).
c Hodie Coleraine, in. comitatu Londonderry.
O' Hanlon, op. cit., p. 92, not.
d Lagenica regio, id est Leinster. De qua vide in
Act. SS, Vitam S. Fieci ad diem 12 octobris, et
Vitam S. Aidani ad 31 ianuarii.
e Hodie paroecia. Saul in. baronia de Lecale
comitatus de Down. Cfr. Lewis, "'opographical
Dictionary of Ireland; Act. SS., tom. ΠῚ Iunii p. 26,
tom. 11 Martii, p. 547; Reeves, Antiquities ofDown,
pp. 220 sqq. Huius autem monasterii ruinam me-
morant. Quattuor Magistri ad annum 1170.
f De Ulidia, quae οἱ Uladht, saepius agitur in
Vita S. Patricii ad 18 martii. Reeves, Antiq. ecc.
of Down, p. 352, bene multa de hac regione congre-
gavit. Haectamen citasse iuvabit : ^ Tractus ad quem
antiquitus pertinuit Ulidia eas fere continuit
partes quas recentior Ulster, hoc vero diversae,
quod. loco. Craven, qui tunc erat ditionis Conna-
ctiensis, sibi habebat Louth, qui nunc in Leinster
iacet. ,,
E Oentreb, quae est Antrim. Videsis Reeves, 0p.
cit., p. 63.
h 0' Donovan, op. cit., tom. VIII, p. 36, docet
Cloyne hibernice seriptum esse Cluain-uamha, cu-
ius nominis cerla remanent vestigia in forma latina
Clonuana quam. servavit codex Salmanticensis.
Videsis Acta SS. Hiberniae, (Brugis, 1887)
p. 605.
om, 2, 3, — ^ Fochairt 2, 4.
Salmanticensi (Brugis, 1887), passim.
i Ware,
Α
Clericum de
Eucharistia
male
sentientem
confutat
Malachias,
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
i Ware, The Archbishops and Bishops of Ire-
land, p. 574, Nehemiam annumerat inter episcopos
de Cloyne, eumque laudatum. dicit ab auctore vi-
sionis "T'undalli.
k De Corcagia, efr. O' Donovan, op. cit., tom.
VII, p. 140. Hibernice scribitur Gorcach, anglice
Cork. Cfr. Act. SS. Septemb., tom. VII, p. 142.
] Quamnam in enarrandis prodigiis istis Ber-
mardus secutus fuerit annorum seriem quis definire
tentabit2. Nonne. consilio ea. seiunvit. ab adiunctis
quibus erant conneca ut quasi earum mole legentes
gercelleret2. Praesens tamen prodigium post an-
mum 1140 contigisse ultro omnes fatebuntur, quo-
niam Malachias, nominando episcopum, tunc tem-
goris agit tamquam Hiberniae legatus apostolicus.
m Monasticon Hibernicum, Dublinii, 1872, tom.
II, p. 113, hanc notam ex historia. manuscripta
D. Lynch tradit de paupere quem eligendum indi-
cavit. Malachias: Videtur is fuisse Gilla Aedha
O'Muidhin. Quod probabilitate destitutum. nemo
dicet: interfuit. enim iste concilio a Ioanne Papa-
rone in Keels congregato; videsis King, Mem. on
the Primacy, p. 105. Annales de Loch-cé, ad annum
1172, eum referunt obiisse in bona senectute.
n Foughart est paroecia pertinens ad. dioecesim
Armachanam, in baronia de Upper Dundalk. Vide
O'Hanlon, Lives of the lrish Saints, fom. 11,
p. 25. Cfr. Act. SS., ad d. 1 februarii in. Vita
S. Brigidae, p. 103. Flumen de quo agitur videtur
esse illud quod hodie dicitur Kileurry.
CAPUT SEPTIMUM.
Fidem propugnat; pacem inter
dissidentes reformat; lapi-
deam eeclesiam — aedificare
aggreditur.
32. | VERITATEM CORPORIS CHRISTI IN EUCHARISTIA
rRoPUGNAT.] — Fuit quidam clericus in Lesmor,
probabilis, ut fertur, vitae, sed fidei non ita. Is, scio-
lus in oculis suis, praesumpsit dicere in Eucha-
vislia esse tantummodo sacramentum et non rem
sacramenti, id est solam sanctificationem et non
corporis veritatem. Super quo a Malachia secreto
et saepe conventus, sed incassum, vocatus ad me-
dium est, seorsum tamen ἃ laicis, ut,si fieri posset,
sanaretur et non confunderetur. Itaque in con-
ventu clericorum data facultas homini est pro sua
sententia respondendi, cumque totis ingenii viri-
bus, quo non mediocriter callebat, asserere et
defendere conaretur errorem, Malachia contra
disputante et convincente, iudicio omnium supe-
ratus !, de consensu? confusus quidem exiit, sed
non correptus. Dicebat autem se non ratione
victum, sed episcopi pressum auctoritate. Et fu,
inquit, o Malachia, sine causa me hodie confudisti,
adversus profecto veritatem locutus et contra tuam
ipsius conscientiam. Maestus Malachias pro ho-
mine sic indurato, sed magis fidei dolens iniuriam,
timens periculum, ecclesiam convocat ; errantem
publice arguit, publice monet ut resipiscat. Sua-
dentibus hoc ipsum episcopis el. universo clero,
cum non acquiesceret, contumaci anathema di-
cunt, haereticum protestantes. Nec sic evigilans :
Omnes, inquit, favetis homini potius quam veritati,
ego personam non accipio ut deseram veritatem. Ad
Num. 32. — ! est add. 4. — * de cons. om. 1. — ὃ om. 2.
— 4 Deus 4, — δ om. 1. — * et add. 4.
Novembris Tomus II.
161
hoc verbum? substomachans sanctus : Dominus?*,
inquit, fateri te veritatem faciat vel. ex necessitate,
Quo respondente Amen, solvitur conventus. 'Tali
ile inustus cauterio, fugam meditatur, infamis
atque inhonorus fore non sustinens; et eontinuo
sua tollens exibat, cum ecce subita correptus
infirmitate sistit gradum, viribusque deficiens,
eodem loco iaetat se super solum anhelus et fes-
sus. Forte incidens in id loci vagabundus insanus
offendit hominem, quidnam ibi agat pereontatur.
Respondet gravi se infirmitate teneri, et neque
procedere neque redire valentem. Et ille : /nfir-
mitas ista haud alia, inquit, quam ipsa mors est.5
Hoc autem non dixit a semetipso, sed pulchre
Deus per insanum corripuit eum, qui sanis ac-
quiescere noluit cons sensatorum. Et addit :
Revertere domum, ego te iuvabo. Denique ipso
duce revertitur in civitatem, redit ad cor et ad
misericordiam Domini. Eadem hora accitur epi-
scopus, agnoscitur veritas, abicitur error. Con-
fessus reatum, absolvitur, petit viaticum, datur
reconciliatio, et uno paene momento perfidia ore
abdicatur et morte diluitur. Ita mirantibus eun-
ctis, sub omni celeritate completus est sermo
Malachiae et Scripturae pariter dicentis quia
vexatio dat intellectum auditui.
33. [PACEM ET CONCORDIAM INTER DISSIDENTES MIRA-
BILITER CoNcmiAT.] — Inter populos quarundam
regionum orta aliquando gravis discordia est.
Interpellatur Malachias de componenda pace
inter eos, et eum esset alias impeditus, iniungit
negotium hoe uni episcoporum. Illo exeusante et
negante!, et dicente Malachiam, non se quaesitum?,
se contemptum iri, frustra fatigari nolle: Vade,
inquit, e£ Dominus erit tecum. Et ille : Acquiesco;
sed. si me mon audierint, scito me ad tuam pater-
nitatem appellaturum. Subridens Malachias: Fiaf,
inquit. Tune episcopus, convocatis partibus, dietat
formam pacis. Acquieseunt, reconciliantur ad in-
vicem, fide hine inde data, stabilitur pax; et sic
dimisit eos. At pars una videns hostes faetos secu-
ros, imparatos esse, quippe qui, pace facta, mali
nihil suspicarentur, loquebantur mutuo, et dicebat
homo ad proximum suum : Quid volumus facere?
Victoria prae manibus est et ultio de inimicis. Et
coepere insequi illos. Innotuit episcopo quod fie-
bat, etaccurrens convenit ducem eorum super
iniquitate et dolo, sed spretus ab illo est. Invoeavit
nomen Malachiae adversus eum et nihili pendit;
irridensque episcopum : Putasne, inquit, propter
te amittere debeamus malefactores nostros, quos
Deus tradidit in manus nostra ? Et recordatus?
verbi sui episcopus, quod habuerat eum Malachia,
flens et eiulans verso vultu ad monasterium eius:
Ubi es, ait, homo Dei, ubi es ? Nonne hoc est, pater
mi, quod tibi dicebam? Heu, heu, veni ut. facerem
bonum et non malum; et ecce per me omnes, illi in
corpore, isti in anima pereunt. Multa in hunc mo-
dum loquebatur lamentans et plangens, et quasi
praesentem sollicitans et compellans Malachiam
adversus malignantes*. Interim vero ? impii cum
quibus fecerant pacem, insequi non desistebant
ad perdendum eos. Et ecce spiritus mendax in
ore quorundam virorum qui eos deciperet : et
occurrerunt illis in via viri nuntiantes factam
irruptionem in terras ipsorum ab adversariis, in
ore gladii consumi omnia, et diripi bona eorum,
uxores quoque ac liberos lolli et abduci. His au-
ditis, reversi sunt festinanter. Sequebantur ultimi
Num. 33. — ! (et neg.) om. 4. — 3 sed add. 2. — ὃ re-
cordatur 3. — * at add. 4. — 5 om. 4.
91 primos,
VITA
et, princi-
pibus
dissidentibus
ad pacem
revocatis,
102
primos, quo irent aut quid acciderat nescientes :
nec enim omnes audierant * viros loquentes. Cum-
que venissent, et invenissent nihil horum quae
nuntiata erant, confusi sunt, deprehensi in malitia
sua: et cognoverunt spiritui erroris se traditos
propter nuntium Malachiae, quem deceperunt, et
nomen eius * quod spreverunt. Porro episcopus
audiens frustratos proditores in iniquitate sua
quam cogitaverant, cum gaudio remeavit ad Ma-
lachiam, referens omnia per ordinem? quae acci-
derant sibi. Seiens Malachias eiusmodi occasione
pacem esse turbalam, naetus opportunum lem-
pus, pacem per semet inter ipsos denuo refor-
mare curavit et firmare reformatam, dalis et
receptis altrinsecus fide et iuramento. Verum illi
quibus ante pax fracta fuit, iniuriae memores,
neglecto pacto et praecepto Malachiae, tractave-
runt de vice reddenda. Et congregati omnes in
unum, ibant ut imparatos praeoceuparent, redde-
rentque in caput eorum malum quod sibi ipsi fa-
cere cogitassent. Et magno flumine quod intererat
facillime transvadato, fluviolo, quem non proeul
ab illo offendere, retenti sunt. Neque enim iam
fluviolus, sed plane fluvius ingens apparuit, ubique
eui transire volentibus transitum negans. Mirari
ommes tantum nune esse, tantillum antehac ?
fuisse scientes, et loqui inter se: Unde inundatio
Thaec? Aer serenus est, imbres non sunt, nec prozime
fuisse meminimus. Et si m ultum pluisset, quis no-
strum umquam hactenus meminit in quantacunque
illuvie ita. intumuisse ut. operiret terram, sata et
grata pervaderet? Digitus Dei est iste, et Dominus
sepit vias nostras propter sanctum suum Mala-
chiam, cuius. sumus praevaricati pactum, trans-
gressi mandatum. Tta et hi, infecto negotio, ad sua
aeque confusi repedaverunt, Divulgatum est ver-
bum per universam regionem, et benedicebant
Deum, qui comprehendit sapientes in astutia sua,
et confringens cornua peccatorum sublimavit
cornu Christi sui. Aliquis de nobilibus infensus
regi reconciliatus est per manum Malachiae, nec
enim regi satis fidebat ille ut '? pacem cum eo fa-
ceret, nisi mediante Malachia,aut quem rex aeque
revereretur. Nec immerito, ut post apparuit. Nam
faetum seeurum et minime iam caventem sibi,
captum trusit in vineula, odio antiquo captus plus
ipse. Requiritur homo a suis de manu mediatoris:
nec enim aliud amici exspectare quam. mortem.
Quid faceret Malachias? Non est quod possit, nisi
ut recurrat ad suum aliud solitum unicumque re-
fugium. Congregalo exercitu forti nimis, turba
magna discipulorum suorum, adit hominem, re-
quirit?? vinetum, negatur. Et Malachias : Inique,
inquit, agis contra Dominum, et contra me; el con-
tra te ipsum, pactum praevaricans; si dissimulas
tu, sed. mon. ego. Credidit se homo fidei meae : si
contingat mori, ego prodidi?? eum, ego reus san-
guinis eius. Quid tibi visum est me proditorem, te
graevaricatorem. constituere? Noveris me, donec
liberetur, nihil gustaturum, sed. neque istos. Sic lo-
cutus intrat ecclesiam ; Deum omnipotentem suis
suorumque anxiis!? gemitibus interpellat, ut in-
iuste addictum dignetur eripere de manu praeva-
ricatoris et iniqui, et eo die eum nocte sequenti in
ieiunio οἱ oratione perstiterunt. Perlatum ad re-
gem quid fieret; et magis inde induratum est eor
eius unde emolliri debuerat. Init fugam, veritus
homo carnalis ne, si prope remaneret, orationis
δ aud. omn. 4. —- * ipsius 4, — ? p. ord. om. 2, 3. — ?ante3.
— hic desinit 2. — '* requirunt 4. — 13. prodi 4, —
18 auxiliis 4. — 16 non 4, — !^ miser p, 3.
DE SANCTO MALACHIA EPISCOPO.
non posset. sustinere virtutem : quasi vero vel'*
absconditum non inveniat, vel non perveniat ad
remotum. Tu metas ponis, miser'*, orationibus
sanctorum? Num est oratio jacta sagitta, ut fugias
a facie arcus? Quo ibis a spiritu Dei, qui eam
portat, et quo ἃ facie eius fugies? Denique fugien-
tem insequitur, invenit latitantem, erisque caecus
et non videns, ut melius videas et intellegas quo-
niam durum est tibi contra stimulum calcitrare.,
Denique senti vel nune quia sagittae potentis
acutae pervenerunt ad te: quae elsi resilierunt a
corde, quia. saxeum est, sed non ab oculis. Uti-
nam per fenestras saltem oculorum perveniant
usque ad cor, et vexatio det intellectum caecitati.
Gernere erat Saulum denuo ad manus trahi, et
duci ad Ananiam, ad ovem scilicet lupum, ut re-
funderet praedam. Refudit et recepit visum, quod
Malachias usque adeo ovis esset, ut sit misertus et
lupo. Diligenter ex his adverte, lector, eum qui-
bus habitatio Malachiae, quales principes et
quales populi a. Quomodo non et is frater fuit dra-
conum et socius struthionum? Et ideo dedit ei
Dominus virlutem caleandi super serpentes et
scorpiones, alligare reges eorum in compedibus et
nobiles eorum in manieis ferreis. Audi denique
quid sequatur.
34. [SACRUM AEDIFICIUM MOLIENS, ADVERSARIUM PA-
TITUR, SED MOX ULTIONE DIVINA CORREPTUM.] — ls
cui Benehorensis monasterii cesserat possessio-
nes, ingratus beneficio, ex tune et deinceps inso-
lentissime semper se habuit adversus eum et
suos, in omnibus infestus eis, ubique insidians de-
trahensque actibus eius. At non impune hoc. Erat
illi unicus filius, qui imitator patris, audens aliquid
et ipse in Malachiam, eodem anno mortuus est.
Mortuus autem sic. Visum. est Malachiae debere
construi in Benchor oratorium lapideum instar
illorum !, quae in aliis regionibus exstructa con-
spexerat. Et cum coepisset iacere fundamenta,
indigenae quidem ? mirati sunt, quod in terra illa
necdum eiusmodi aedificia invenirentur ὁ. Verum
ille nequam, sieut erat praesumptuosus et inso-
lens, non modo miratus est, sed indignatus : ex
qua indignatione concepit dolorem et peperit ini-
quitatem. Et factus susurro in populis, nunc se-
creto detrahere, nune blasphemare palam, notare
levitatem,novitatem horrere,sumptus exaggerare.
Istiusmodi venenatis sermonibus sollicitans, et
inducens multos ad prohibendum : Sequimini me,
inquit, e quod. non nisi per mos fieri debet, contra
nos fieri non sinamus. Itaque cum pluribus quos
suadere valuit, descendit ad locum,repertum con-
venit hominem Dei, primus ipse dux verbi qui
erat principium mali : O bone vir, quid tibi visum
est nostris hanc inducere regionibus novitatem ?
Scoti sumus, non. Galli. Quaenam levitas haec ?
Quid opus erat opere tam superfluo, tam superbo ?
Unde tibi pauperi et inopi sumptus ad. perficien-
dum? Quis perfectum. videbit ? Quid. istud prae-
swnptionis, incohare quod. non. queas, non dico?
perficere, sed mec videre perfectum ? Quamquam
«mentis magis est quam. praesumentis * conari
quod modum excedit, vincit vires, superat faculta-
les. Cessa, cessa, desine? a. vesania hac : alioquin
nos non. sinimus, non sustinemus. Hoc dixit, pro-
dens quid vellet, non quid posset considerans.
Nam de quibus praesumebat et secum adduxe-
rat, viso viro, mutati sunt, et iam non ibant eum
Num. 84. — ! oi, 1, 3. — ? omnes add. 4. — ? (non dico)
om, 1. — ὁ prudentis 1. — ^ om. 4.
eo.
D
ecclesiam
lapideam
exstruit,
licet quidam.
adversentur.
Miser, inquit, opus quod. incohatum vides οἱ invi-
des, sine. dubio perficielur ;Σ perfectum. videbunt
multi. ''u vero quia non vis, non videbis ; et quod
non vis, morieris : attendilo tibi, ne in peccato tuo
moriaris *. Ita est. Ille mortuus est, et opus com-
pletum est; sed ille non vidit, qui, ut praefati
sumus, anno eodem mortuus est. Interim pater,
audito mox quid de filio vir sanctus praedixisset,
sciens verbum eius vivum et efficax esse : Inferfe-
cit, inquit, filium meum. Et instigante diabolo,
tanto furore exarsit in illum, ut coram duce et
maioribus Ulidiae falsitatis et mendacii arguere
non vereretur hominem, qui veracissimus esset,
veritatis et discipulus et amator, et. convicium
intulit, simiam c appellans. Et Malachias quidem
doctus non reddere maledietum pro maledicto,
obmutuit et non aperuit os suum, dum consisteret
peccator adversus eum. Sed non Dominus oblitus
sermonis sui quem dixerat : Mihi vindictam et* ego
retribuam. Eadem die domum reversus homo, luit
linguae effrenis temeritatem, ipso ultore, quo insti-
gatore laxarat. Arreptum in ignem proiecit 5 dae-
mon ; sed mox manibus assistenlium extractus
est, adustus tamen corporis parte, οἱ mente
captus. Et dum insaniret, vocatus Malachias venit,
repperitque maledictum spumantia ora torquen-
tem, horrendis vocibus et motibus terrentem
omnia ac toto corpore agitatum, vix posse teneri
a pluribus : et orans pro inimico vir totius per-
fectionis exauditus est, sed ex parle : nam ilico
quidem, sancto orante, ille aperuit oculos et sen-
sum recepit, relictus est autem ei spiritus Domini
malus, qui eum colaphizet, ut discat non blasphe-
mare. Credimus eum vivere usque adhue, et usque
ad haec tempora luere peccatum grande quod
peccavit in sanetum ; certis temporibus tamen
ferunt lunatieum esse. Porro praedictae posses-
siones, cum iam pro sui imbecillitate et inutilitate
eas tenere non valuit, in pace ad locum euius ex-
stiterant redierunt. Nec renuit Malachias post
multam demum vexationem, pacis obtentu. Sed
iam ad opus aedificii quod Malachias aggressus
est, sermo recurrat. Et quidem non erat Mala-
chiae, non dico unde perficeret, sed unde faceret
quicquam. Erat autem cor eius fiduciam habens in
Domino. Dominus vero providit, ut. etsi non spe-
ranti in pecuniae thesauris, pecunia non deesset.
Quis enim alius fecit ut thesaurus eo loci repone-
retur, repositus non reperiretur usque ad lempus
et opus Malachiae ? Invenit Dei famulus in Dei
marsupio, quod defuit suo. Merito quidem. Quid
enim iustius, ut cui pro Deo non erat proprium,
cum Deo iniret consortium et marsupium unum
esset amborum ὃ Fideli namque homini totus
mundus divitiarum est. Et quid ? ille nisi quod-
dam marsupium Dei. Denique ait : Meus est orbis
terrae et. plenitudo eius. Inde est quod Malachias
repertos argenteos multos non reposuil, sed ex-
posuit : nam totum munus Dei in Dei opus iubet
expendi. Non suas, non suorum considerat neces-
sitates, sed iactat cogitatum suum in Domino, ad
quem utique recurrendum non dubitat, quoties
necessitas postulavit ; nec dubium Dei opus esse
quod, Deo revelante, Malachias praevidit. Contule-
rat primum eum fratribus de opere illo : et multi
prae? inopia minus libenter assentiebant. Inde
anxius dubiusque quid ageret, coepit inter oran-
dum vehementer inquirere quaenam 11 foret vo-
* mor. tuo 1. — Τ om. 1. — ? proicit 3, 4. — 9 est add. 3. —
Y) pro 4, — !! quidnam 1. — ἢ arripuit 4, — 18 tempore 1.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A 'eo. Ad quem vir sanctus, tota libertate utens :
163
luntas Dei. Et die quadam de via regrediens, cum.
jam loco appropiaret, prospexit eminus, et eece
oratorium apparuit magnum lapideum et pul-
chrum valde. Et intuens diligenter situm, formam
et compositionem, cum fiducia arripit 15 opus,
prius quidem indicata visione senioribus fratribus,
paueis tamen. Sane totum quod attente notavit
de loco et modo et. qualitate, tanta diligentia ob-
servavit, ut peracto opere 15, factum viso '* similli-
mum appareret, ac si et sibi eum Moise dictum
audieril: Vide ut omnia facias secundum exem ipla
quod. tibi ostensum est in monte. Eodem visionis
genere id quoque quod in Saballino situm est,
antequam fieret, praeostensum est illi, non modo
oratorium, sed et 15 monasterium totum.
35. [CrLARET PROPHETIAE SPIRITU ET OMNI MIRA-
GULORUM GLORIA.]. — Transeunte illo per quan-
dam civitatem, et multitudine magna concurrente
ad eum, casu vidit iuvenem inter alios se videndi
euriosum. Ascenderat lapidem, et stans super
summos articulos, extento collo, oculis et animo
intendens in eum, quendam illi de novo Zac-
chaeum exhibebat. Nec latuit Malachiam, sancto
quidem Spiritu revelante vere illum venisse in
spiritu et virtute Zacchaei. Dissimulavit tune ta-
men, tacitusque pertransiit. Ceterum in hospitio
nocte ipsa narravit fratribus quomodo illum vidis-
set, et quid praevidisset de illo. Die autem tertia,
en ille eum viro quodam nobili, domino suo : qui
aperiens votum et desiderium iuvenis rogabat ut
a se commendatum recipere dignaretur, et habere
de cetero inter suos. Et Malachias agnoscens eum:
Non est opus, inquit, ut quem iam Deus commen-
davit, homo commendet. Apprehensumque manu
sua tradidit abbati Congano nostro, et ille fratri-
bus d. Ipse vero iuvenis adhue, ni fallor, vivens,
primus conversus laieus Suriensis monasterii e,
testimonium habet ab omnibus, quod sancte con-
versetur inter fratres seeundum ordinem Cister-
ciensem. Et cognoverunt discipuli etiam in hoc
Malaehiam prophetiae spiritum habuisse, non
solum autem, sed et in eo quod subiuncturi sumus.
Cum sacramenta offerret, et appropiasset ei dia-
conus facturus aliquid pro officio suo,intuitus eum
sacerdos, ingemuit, quod sensisset penes illum ἢ
latere quod non conveniret. Peracto sacrificio, se-
creto ? percontatus de conscientia sua 3. confes-
sus est, οἵ non negavit illusum sibi per somnium
nocte ipsa. Cui iniungens paenitentiam : Non de-
bueras, inquit, hodie ministrasse, sed. verecunde te
subtrahere. sacris, et deferre tantis tamque divinis
mysteriis, ut hac humilitate purgatus, dignius ex-
inde ministrares. Item alia. vice, sacrificante illo et
orante hora sacrificii, ea quidem sanctitate et pu-
rilate cordis qua. solitus erat, astante * diacono,
visa est columba intrare per fenestram in clari-
tate magna. Ea sacerdos perfunditur totus, ea
subobscurior basilica tota refulget. Columba vero
aliquandiu circumvolitans, tandem residet super
crucem ante faciem sacerdotis. Obstupuit diaco-
nus ; et pavens tum pro luminis tum pro volucris
novitate, quod illa sit rara avis in terra, cecidit
super faciem suam, et vix palpitans sese erigere
ausus est, vel quando officii sui necessitas postu-
lavit. Post missam seorsum conventus a Malachia,
sub periculo vitae jubetur nullatenus secretum
prodere quod vidisset, quoad viveret ipse. Ali-
quando eum in Ardmacha esset cum quodam co-
episcopo suo, de nocte surgens, coepit memorias
— αν visio 4. — 1δ om. 4. Ν᾿
ΞΕ, — Y eum 4.— 3 om.4. --- ὅ om. 4. — * adstanti 4.
sanctorum,
VITA
Varias
prophetias
edit, et a Deo
vivens adhuc
glorificatur.
VITA
Romam
profectus
pallii causa,
164 xx
sanetorum, quae in coemeterio saneti deer
multae sunt, orando lustrare ; et ecce unum | e
altaribus subito ardere conspiciunt. Ambo enim
viderunt visionem hanc magnam et ambo mirati
sunt, Et ^ Malachias intellegens signum esse magni
meriti illius vel illorum quorum sub altari illi cor-
pora requiescerent, currens et se mediis dd
gens flammis, expansis brachiis, sacram amplexa-
tus est aram. Quid ibi fecerit, quidve senserit,
nemo qui sciat ; sed quod amplius solito caelesti
igne suecensus ex illo igne exierit, fratrum qui
cum eo tune erant reor neminem esse qui nesciat.
Haec dieta sunt * pauca quidem de pluribus, sed
multa pro tempore. Non enim signorum lempora
haec, secundum illud : Signa * non vidimus, iam
non est propheta. Unde satis apparet Malachias
meus quantus in meritis fuit, qui tam multus in
signis exstitit et in raritate tanta. Quo enim anti-
quorum genere miraculorum Malachias non cla-
ruit ? Si bene advertimus pauca ipsa? quae dicta
sunt, non prophetia defuit illi, non revelatio, non
ultio impiorum, non gratia sanitatum, non muta-
tio mentium, non denique mortuorum suscitatio.
Per omnia benedictus Deus, qui sic amavit οἱ or-
navit eum : qui et magnificavit eum in conspectu
regum et dedit illi coronam gloriae. Amor proba-
tur in meritis, ornatus in signis, magnificatio in
ultione. inimicorum, glorificatio in praemiorum
retributione. Habes, diligens lector, in Malachia
quid mireris, habes et quid imiteris. Nune iam
quid tibi ex his sperandum sit studiosus attende.
Nam finis horum pretiosa mors est.
ANNOTATA.
a Hic amici sui Malachiae mansuetudinis effe-
rendae gratia, severum nimis de populis Hiber-
niae iudicem Bernardus agit. Nam et. huiusce-
modi perfidiae scelera intra. Galliae, hoc tempore,
fines perpetrabantur. Ad quasnam simultates inter
Hibernicos principes in hoc loco alludat S. Ber-
nardus non facile determinari valet. Videsis quae
de hac re coniciat O' Hanlon, The Life of St. Ma-
lachy, p. 107, 108.
b Miratio non inde exsurgit quod monasterium
ex lapidibus exstruebatur, id enim a, Scotis, ut
divimus supra in mota h capitis secundi, non
erat alienum, sed. quod. in. ratione aedificandi a
Scotorum arle recedens, eam Malachias inducebat
quam in sua peregrinatione intuitus fuerat.
€ Quasi pruritu Gallos imitandi Malachias la-
boraret.
d Cfr. quae de hoc loco disseruimus in Com-
ment. praevii num. 8.
e Surium est abbatia. Cisterciensis, in baronia
Offa et Iffa, in. comitatu. Tipperariae et. dioecesi
Lismorensi. Videsis Ianauschek, Orig. Cist., tom. I,
p. 131.
CAPUT OCTAVUM.
Reeessus ex Hibernia, mors et
sepultura in Clarevalle.
36.[LocUM ET DIEM MORTIS SUAE PRAEDICIT, ET
CAUSA PALLII DENUO ITER. AD PAPAM EUGENIUM SUSCI-
"mr.] — Percontatus aliquando quonam in loco
]
δ αἱ 3. — δ sint 4. — Τ nostra add. 4, — * illa 4,
Num. 36. — ' respondit add. ἅ, — ? tali vero 3, —
DE SANCTO MALA
GHIA. EPISCOPO.
si optio detur, extremum malit agere diem, de D
hoc siquidem fratres quaerebant inter se, quem
sibi quisque deligeret, cunctatur et non respon-
det. Instanlibus illis: Si hine migro, inquit, nus-
quam libentius quam unde una cum nostro apo-
stolo resurgere. possim. Dicebat autem sanetum
Patricium. Si peregrinari oportet, et ila. permittit
Deus, Claram-vallem. delegi. Requisitus item. de
tempore, diem sollemnem omnium defunctorum.
Si simplex votum putatur, impletum est; si pro-
phetia, ne iota praeteriit. Sicut audivimus, sic vi-
dimus de loco pariter et de die. Dieamus breviter
quo ordine islud quave occasione proveneril.
Aegre satis ferebat Malachias Hiberniam usque
adhuc pallio caruisse, utpote aemulator sacramen-
torum, quorum ne uno quolibet gentem. suam
vellet omnino fraudari. Et recordatus sibi a papa
Innocentio fuisse promissum ὦ, inde magis tristari
quod, dum adhuc ille superfuit, non fuit missum
pro eo. Et naetus occasionem, quod papa Euge-
nius summam regiminis teneret et eo temporis
usque in Franciam appropiasse nuntiaretur ὁ, op-
portunitatem requirendi se invenisse gavisus est.
Praesumebat autem de illo, utique viro tali? et
de? tali assumpto professione c ; magis vero quod
suae Clarae-vallis specialis* filius exstitisset, nec
timeret? apud illum se ullam sustinere diffieulta-
tem.TItaque convocantur episcopi, concilium d cogi-
tur, traetata triduo quae tempori imminerent, die
quarto aperitur consilium de pallio aequirendo *.
Placet, sed si per alium requiratur. Tamen quia
brevior via, et ob hoc tolerabilior peregrinatio
videretur, non fuit. qui eius obviare praesumeret
consilio et voluntati. Et Malachias, soluto consilio,
arripit iter. Prosequuntur eum qui convenerant
fratres usque ad litus, non multi tamen, ipso ni-
mirum prohibente. Ad quem unus illorum, Catho-
licus nomine, flebili voce et vultu" : Heu, tu abis,
inquit, e£ in quanta. pene cotidiana. vexatione me
deseris, non ignoras, nec fers opem misertus mei.
Si ego dignus ὃ qui patiar, fratres quid peccaverunt,
qui via: diem noctemve ullam a tam laboriosa cura
et custodia mei feriatam habere sinuntur ? His ver-
bis et laerimis filii (flebat ? enim) paterna viscera
concussa sunt; et amplexatus est eum blan-
diendo, impressoque pectori eius signo crucis :
Certus esto, inquit, te eiusmodi nil passurum donec
redeam. Erat autem. epilenticus, et. cadebat. fre-
quenter, ita ut interdum. non semel, sed. saepius
pateretur in die. Hoc iam per sex annos morbo
horrido laborabat; sed ad verbum Malachiae per-
fecto convaluit. Ab illa hora nil tale perpessus
est ; nil tale, ut confidimus, deinceps perpessurus,
quia Malachias deinceps rediturus non est. In ipso
ascensu navis accedunt. duo ex his qui illi fami-
liarius adhaerebant, audentes et petentes ab eo.
Quibus ille : Quid vultis?— Non dicimus, inquiunt,
nisi spondeas te daturum. Spondet. Et illi: Volu-
mus nobis certo promitti a tua dignatione te in Hi-
berniam incolumem reversurum. Instare et ceteri
omnes, Tum ille parumper deliberans, paenitere
primo quod se alligasset, qua exiret non inve-
niens. Angustiae undique, dum nil occurreret ab
alterutro tutum. periculo, voti videlicet aut pro-
missi. Visum est tandem id potius eligendum quod
in praesentiarum plus urget, reliquum supernae
committendum dispositioni. Annuit tristis qui-
dem, sed magis illos noluit contristari, et spon-
dens eis. ut volunt, ascendit navem. Et eum iam
? om. 3. — 4 spiritualis 4, — 5 timeri 3, — " requirendo 3.—
τ fletu 3, — 5 dignus ego 4, — ? flebant 4.
fere
cum Clara
vallem
advenisset,
morbum
incidit.
A
Malachias
m-
in
C
F W.U—-TV
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
fere medium iler aequoreum peregissent, subito
contrarius ventus navem repellit et reducit in
terram Hiberniae. Descendens de navi,in ipso
portu in quadam sua ecelesia pernoctavit. Et lae-
tus gratias egit divinae consilio providentiae, quo
factum est ut iam fecerit? satis pro sua promis-
sione. Mane vero intrans navem, ipsa die prospero
cursu transfretavit, el venit in Scotiam. Die tertia
pervenit ad locum qui Viride-Stagnum dieitur;
quem fecerat praeparari ut ibi statueret. abba-
tiam e. El relicto illic de filiis suis, fratribus nostris,
monachorum conventu et abbate, nam secum ad
hoc ipsum eos adduxerat, valedicens eis profe-
clus est. Et eum transiret, occurrit ei rex David τ ἃ
quo susceptus! eum gaudio et retentus per ali-
quot dies, multaque operatus placita Deo,incoha-
tum repelit iter. Et pertransiens Scotiam, in ipso
introitu Angliae divertit ad ecclesiam Gisibur-
nensem f,ubi habitant viri religiosi canonicam du-
centes vitam, ab antiquo familiares ei pro sua
religiositate? el honestate. Ibi adducta est ad
eum mulier!? patiens morbum, quem cancrum
vulgo appellant, ipso horrendum visu; et sanavit
eam. Nam ubi aqua, cui benedixit, aspersa sunt
uleerum loca, dolorem non sensit ; die vero se-
quenti vix ulcera apparebant. Abiens inde ad
mare venit; sed negatur transitus. Causa, ni fal-
lor, fuit orta simultas quaedam inter summum
pontificem et regem Angliae, quod rex nescio
quid mali suspicaretur de bono illo homine, si
transiret : nam. neque '* alios episcopos transire
sinebat g. Quod quidem impedimentum, etsi fuit
contrarium Malachiae voluntati, sed non voto. Do-
lebat differri a desiderio suo, nesciens magis per
hoc impletum iri. Nam si incontinenti transisset,
oportebat transire etiam Claram-vallem, ut. sum-
mum pontificem sequeretur. Iam enim abierat, et
erat Romae aut prope Romam. Nunc vero inter-
cedente dilatione, factum est ut. tardius transfre-
tans, ad loeum et horam sanetissimi sui obitus
opportune occurreret.
37. [Runsus CLARAM-VALLEM VENIT, MORITURUS
LOCO ET TEMPORE QUO DESIDERAVERAT. ] — Qui a no-
bis susceptus est tamquam verus ab occidente
veniens, visitans nos oriens ex alto. O quantum
nostrae Clarae-valli irradians sol ille claritatis
adauxit! Quam iucundus ad eius introitum dies
festus illuxit nobis! Haee dies quam fecit? Domi-
nus : exsultatum et laetatum in ea. Quam celer et
saliens, tremulus licet ac debilis, mox ipse occurri,
quam laetus in oscula rui, quam laetis brachiis
missam mihi caelitus? amplexatus sum gratiam,
quam alaeri vultu et. animo, mi pater, introduxi
te? in domum matris meae, et in cubieulum gene-
trieis meae! Quam festivos deinde tecum duxi
dies, sed paucos! Quid vero ille vicissim nobis?
Nempe hilarem, nempe affabilem peregrinus no-
ster omnibus se praebebat, omnibus incredibiliter
gratum. Quam bonum et quam iucundum age-
bat hospitem apud eos, quos nimirum videre ve-
nerat a finibus terrae, non auditurus Salomonem,
sed exhibiturus. Denique audivimus sapientiam
eius, tenuimus praesentiam eius et tenemus. Iam
quattuor aut quinque dies huius nostrae sollemni-
tatis defluxerant, eum ecce die sollemni beati
Lucae evangelistae missa in conventu sua illa
saneta devotione celebrata, febre correptus lecto
decubuit : et nos eum illo omnes. Extrema gaudii
nostri maeror oceupat, moderatior tamen quod
1 fecerat 4. — 11 est add. 3. — '* religione 4. — "ἢ puella 4,
— M om. 3.
ΒΒ WWF€TntO7
165
levior interim. febris esse videretur. Videres
discurrere fratres dandi avidos vel accipiendi. Cui
non dulce videre illum, eui non duleius ministrare
illi? Utrumque suave, utrumque salutare. Et hu-
manitatis erat praebere obsequium, et. profeetus
cuique sui, cum gratiam reportaret. Assistere om-
nes*, omnes solliciti erant circa. frequens mini-
sterium; medicamenta perquirere, adhibere fo-
menta, urgere saepius ad gustandum. Ad quos
ille: Sine causa, inquit, Aaec, sed caritate vestri
facio quicquid. iniungitis. Sciebat. enim imminere
tempus suae migrationis. Cumque fratres, qui cum
eo venerant, fidenlius instarent, dicentes non
oportere diffidere de vita, nec enim signa mortis
in eo aliqua apparerent : Oportet, inquit, hoc anno
Malachiam exire de corpore. Et infert: Ecce appro-
pinquat dies, quem, ut optime nostis, optavi semper
ipsum fore diem resolutionis meae. Scio cui credidi
et cerlus sum, non fraudabor reliquo desiderii mei,
qui partem iam. teneo. Qui me sua. misericordia
perduzit ad. locum. quem petii, terminum, quem
aeque volui, non negabit. Quod. ad hoc corpuscu-
lum attinet, hic requies mea; quod ad animam,
Dominus providebit, qui salvos facit sperantes in se.
Nec parum. spei repositum. mihi in die illa, qua
mortuis tanta. α vivis beneficia impenduntur. Nec
longe aberat dies ipsa, cum talia loqueretur. In-
terea iubet se sacro oleo ungi. Exeunte conventu
fratrum ut sollemniter fieret, non sustinuit ut ad
se ascenderent, ipse descendit ad eos. Iacebat si-
quidem in solario domus superioris. Ungitur; et
sumpto viatico, fralrum se orationibus et fratres
commendans Deo, ad lectum revertitur. Alto de
solio descendebat pedibus suis, et rursum nihilo-
minus suis pedibus ascendebat, et dicebat mor-
tem esse in ianuis. Quis hune hominem crederet
moriturum? Solus ipse et Deus id scire poterant.
Non vultus pallidior, non maceilentior videbatur,
non rugata frons, non reconditi oculi, non nares
extenuatae, non contracta labia, non adusti
dentes, non collum exesum et gracile, non eurvi
humeri,non caro exinanita in corpore reliquo.
Haec erat gratia corporis eius et haec gloria vul-
tus eius, quae non evacuatur, ne in morte qui-
dem. Talis quoad vixit, talis et mortuus apparebat
viventi similior.
38. Cucurrimus usque huc, sed modo haere-
mus, quia Malachias cursum consummavit. Stat
ille, et nos pariter stamus cum eo. Alioquin quis
libenter eurrat ad mortem ? Praesertim tuam,
pater sancte, quis referre possit ? Quis velit au-
dire? Allamen dileximus nos in vita ; in morte
non separabimur. Fratres, non relinquamus in
morte, quem in vita prosecuti sumus. Ab ulteriori
Scotia usque hue cucurrit ille ad mortem ; eamus
et nos, el moriamur cum eo. Oportet, oportet di-
cere, quam cernere necesse fuit. Adest omnium
sanctorum clara ubique celebritas ; sed iuxta ve-
terem sententiam : Musica in luctu importuna nar-
ralio esl. Adsumus, canimus vel inviti. Flendo
cantamus, et cantando flemus. Malachias, etsi non
cantat, non plorat tamen : quid enim ploret qui
appropinquat ad gaudium ? Nobis qui relinqui-
mur relinquitur luctus, solus Malachias festum
facit. Quod enim non potest corpore, facit mente,
sicut scriptum est : Cogitatio hominis confitebitur
tibi, οἱ reliquiae cogitationis diem festum agent tibi.
Deficiente illi corporis instrumento, silente or-
gano oris, officio vocis cessante, reliquum est ut
Num. 37. — ! dedit 4. — ? cael. mihi 1. — 8 duxi te 3,
4, — ^ et add. 3.
mentis
VITA
Ibidem
moritur die
tertia
novembris
1148.
166
mentis iubilo sollemnizet. Quidni sollemnizet san-
ctus qui sanclorum ducitur ad sollemnitatem?
Exhibet illis mox quod sibi debebitur. Adhuc mo-
dicum, et ipse unus ex illis est. Sub noctis crepu-
sculo, cum iam utcumque diei a nobis expleta ce-
lebritas foret, Malachias appropinquaverat non
crepusculo, sed aurorae. An non illi aurora, cul
nox praecessit, dies autem appropinquavit ? Itaque
febre invalescente, coepit ex intimis ardens per
omne corpus erumpere sudor, ut quodammodo
transiens per ignem et aquam educeretur in refri-
gerium. Iam desperatur de vita eius, lam quisque
suum iudicium reprehendit, iam nulli dubium Ma-
lachiae sententiam. praevalere. Vocamur ; adsu-
mus. Et ille oculos levans in circumstantes : Desi-
derio desideravi, inquit, Aoc pascha manducare
apud vos. Gratias ago supremae pictati : non sum
fraudatus à desiderio meo. Vides hominem seeu-
rum in morte, et needum mortuum iam certum de
vita. Nec mirum. Videns adesse noctem. quam
exspeetaveral, el in ipsa diescere sibi, quasi de
nocte triumphans videtur insullare tenebris et
quodammodo loqui : Jam non dicam, forsitan te-
nebrae conculcabunt me, quia haec noz illuminatio
mea. in deliciis meis. Et blande nos consolans ! :
Habete, inquit, curam, mei : go vestri, si licuerit,
mon obliviscar ; licebit autem. Credidi in Deum, et
omnia possibilia credenti. Amavi Deum, amavi vos,
el caritas numquam excidit. Et suspiciens in cae-
lum : Deus, inquit, serva eos in nomine tuo, non 80-
lum autem. eos, sed et omnes qui per verbum ac *
ministerium meum tuo se mancipavere servitio.
Deinde imponens manus singulis et benedicens
omnibus, pausatum ire iubet, quia nondum vene-
rat hora eius. Imus ; redimus circa medium noelis,
nam ea hora lux lucere in tenebris nuntiatur.
Impletur domus; adest congregatio tota, abbates
quoque multi qui convenerant. Psalmis et hymnis
et canticis spiritualibus prosequimur amicum re-
patriantem. Anno aelatis suae. quinquagesimo
quarto, loeo et tempore quo praeelegit et praedi-
xit, Malachias episcopus et legatus sanctae apo-
stolieae sedis, velut e manibus nostris assumptus
ab angelis feliciter obdormivit in Domino. Et vere
obdormivit : vultus placidus placidi exitus indi-
cium fuit. Et quidem omnium oculi fixi in eum ;
nemo tamen qui eum ? quando exivit advertere
potuisset. Mortuus vivere et vivens mortuus puta-
batur, adeo nil intercedit quod alterutrum dister-
minarel. Eadem vivacitas vultus, serenitas eadem,
qualis apparere solet in dormiente. Diceres mor-
tem nihil horum tulisse, magis auxisse plurimum.
Non est mutatus, sed ipse mutavit omnes. Mirum
in modum luctus et gemitus omnium subito con-
quiescit; mutatur in gaudium maeror, planctum
cantus excludit. Effertur, feruntur in caelum vo-
ces, infertur oratorio abbatum humeris. Vicit *
fides, triumphat * affectus, res in suum devenit
statum ; cuncta geruntur ex ordine, cuncta ex ra-
lione procedunt. Et revera quid rationis habet
immoderatius plangere Malachiam, quasi non sit
pretiosa mors eius, quasi non sit. magis somnus
quam mors, quasi non sit mortis portus et porta
Num. 38. — ! consolans nos 3, — ? per add.3. — ὃ om,
DE SANCTO MALACHIA EPISCOPO.
vitae ? Malachias amieus noster dormit, et ego
lugeam ? Luctus iste usu se, non ratione tuetur,
Si Dominus dedit dilecto suo somnum, et talem
somnum, in quo hereditas Domini filii merces
fructus ventris, quid horum videtur fletum indi-
cere? Egone fleam illum qui fletum evasit ? Ille
tripudiat, ille triumphat, ille introductus est in
gaudium Domini sui; et ego eum plangam ? Cupio
mihi haec, non illi invideo. Interim parantur ex-
sequiae ; offertur pro eo sacrifieium,consumman-
tur ex more omnia cum summa devotione.Stabat
eminus puer cui emortuum pendebat a latere
brachium, magis illi impedimento quam usui.Quo
comperto, innui ut accederet, et. apprehensam
aridam manum applieui ad manum episcopi, et
vivificavit eam. Nempe vivebat in mortuo gratia
sanitatum, el manus eius fuit mortuae manui
quod mortuo homini Elisaeus. Puer ille de longe
venerat, e£ manum, quant pendentem attulerat,
sanam in patriam reportavit. Iam omnibus rite
peractis, in ipso oratorio sanetae Dei genetricis
Mariae, in. quo sibi bene complacuit, Malachias
traditur sepulturae, anno ab incarnat ione Domini
millesimo centesimo quadragesimo octavo, quarto
nonas novembris. Tuum est 5, Tesu bone, deposi-
tum quod nobis creditum est ; tuus thesaurus qui
reconditur penes nos Ji. Servamus illum resignan-
dum in tempore quo reposcendum censueris :
tantum ut absque contubernalibus suis non egre-
dialur, sed quem habuimus hospitem, habeamus
ducem, tecum et cum ipso pariter regnaturi in
saecula saeculorum. Amen.
ANNOTATA.
a Hane promissionem lege supra num. 21.
b Re quidem vera, Eugenius papa versabatur
Lugduni 22 martii anni. 1147, die vero 14 maii
anni 1148 erat Lausannae. Cfr. Jaffé-Loewenfeld,
Regest. Rom. Pontif., 2* ed., 1888, tom. 1T, pp. 39,
57.
c Eugenius papa fuit aliquando in coenobio Cla-
revallensi S. Bernardi discipulus; videsis Act. 55.
Aug., tom. IV, p. 182.
d Vide supra, num. 21.
e Viride stagnum, ut refert O' Hanlon, tom. cit.,
gp. 157, in not., nunc dicitur Saulseat, olim paroecia
in Wigtonshire, in. Scotiae partibus, nunc vero
qertinet ad. paroeciam Inch.
f. Gisburn iacet ad. occidentem in hac. comitatus
Fiboracensis parte, quae. dicitur Wapentake de
Slaincliffe e Eweross. Cfr. Lewis, Topographical
Diction. of England; Whitaker, The History and
Antiq. of the deanery of Craven in the County of
York, p. 29.
g De hac regis Stephani prohibitione efr. Histor.
pontifical. in M. G. ser., tom. X X, p. 517.
h Apud Henriquez, Menologium Cisterciense.
ad d. à nov. editum est epitaphium S. Bernardo
ascriptum, quod incipit :
Scire eupis quisnam iacet hic? Dominus Malachias
Haeres quis fuerit? quaerere pergis adhuc?
4. — * vincit 3, 4. — ^ triumphavit 4, -— δ om. 4
DE BEATA
D
ANNO MOCXI
Archiepi-
8copus
Senonensis,
facta inqui-
sitione,
confirma-
tionem cultus
B. Alpaidis
a sancta. sede
impetrat,
cuius Vitam
monachus
Cisterciensis
quidam
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
167
DE BEATA ALPAIDE
VIRGINE CUDOTENSI, IN GALLIA
COMM EIN'CT,AXIUS PRAXEVIUS
S I. Cultus B. Alpaidis nuper confirmatus.
4. In pago Cudotensi, territorii Senonensis, anno
Domini 1211, virgo quaedam, Alpais nuncupata,
pauperioribus orta parentibus, cum lanto. sancti-
tatis nomine in Domino requievit, ut eam marty-
rologia non pauca. beatis annumeraverint, accolae
vero, inde ab eius obitu ad nostram aetatem usque,
publica veneratione qrosecuti sint (1). Cum hane
venerationem ad normam liturgicam adducere vel-
let. reverendissimus dominus Victor Feli Berna-
dou, archiepiscopus Senonensis, iudicem delegavit
amplissimum dominum Jacobum Carlier, canoni-
cum ecclesiae Senonensis, qui colligeret documenta
quibus statueretur constare in causa Alpaidis su-
per casu excepto a. decretis Urbanianis.
2. Itaque, facta inquisitione, reverendissimus
archiepiscopus Senonensis litteris, die 18 octobris
anni 1869 datis (2), sanctam sedem rogavit, ut sen-
tentiam a. se et a iudice prolatam de cultu. imme-
moriali beatae virgini adhibito comprobaret. Quod.
cum die 26 februarii anni 1874 praestilisset sacra
Rituum Congregatio, die 14 martii anni eiusdem,
archiepiscopus. Senonensis supplices ad summum
pontificem. litteras. iterum dedil postulaturus, ut
tertia, novembris, qua. vita. migrasse fertur, agere-
tur. festum. 8. Alpaidis de communi virginum
non martyrum, cum tribus lectionibus propriis in
secundo nocturno, sub ritu duplici minori, in eccle-
siis dioecesis, sed sub ritu duplici secundae classis
in ecclesia Cudotensi, ubi religiose servatur corpus
sanctae virginis. His precibus suas subiunzit Aure-
lianensis episcopus, reverendissimus dominus Feliz:
Dupanloup, rogans ut suae dioecesi ea quae Seno-
nensi, et pago T'riguieres, ubi nonnulli B. Alpaidem
matam volunt, concederentur ea quae Cudotensi
ecclesiae expostulaverat archiepiscopus Senonensis.
Quorum precibus annuit. sedes. apostolica decreto
28 novembris eiusdem. anni 1874 lato.
$ II. Enumeratio documento-
rum de S. Alpaide.
3. Qualis fuerit beatissima virgo Alpais potis-
sime docemur ex triplici documento, quorum pri-
mum est libellus de vita et visionibus eius,
duplici prologo ac quattuor libris constans. Hoc
opus, ut legenti prologum libri primi manifesto
patebit, scripsit, vivente virgine, vir quidam ipsi
amicissimus, sacerdos ac monachus ordinis Cis-
lerciensis, non tamen. Scarleis ascriptus (3). Si
enim Scarleiorum abbatiae alumnus fuisset, hanc
non vocasset quandam abbatiam ordinis nostri (4).
Idem, ut. ipse testatur, fuit in domo paterna. lit-
1874, pp. 1029-76. — (2) Summa-
— (3) Vide inf. in Vita edita,
— (4) Vid. ibid, lib. m,
cap. VI. —
(1) Anal. iur. pontif.,
rium super dubio, p. 46.
librum n, eap. vi et eap. Vm.
cap. vm, — (5) Vid. inf. in Vita edita, lib. m,
leris eruditus a. Ricardo sacerdote, qui iustitiae
causa mortem obivit (5). Plura de ipso frustra
quaeres, nihil quippe inventurus praeter litteram
nominis eius initialem. Etenim qui contulerit quae
referuntur. capite 111 libri secundi de monachis
P. et G., qui, licet a virgine praemonili, ipsam ta-
men in festivitate sancti Lucae adierint, cum illis
quae de Petro Scarleiensi monacho memorantur in
capite XIII libri LI et in capite XIII libri IV, iure
quodam coniciet. litteram istam esse litteram G.
4. P. Victor De Buck, qui rogatus a causae
gostulatore commentarium de beata. virgine Al-
paide scripsit, opinatus est hane eius Vitain. con-
fectam fuisse ante annum 1180, et quidem propter
sequentes rationes (6) : Nam de Guillelmo de Flote-
nis, sanctissimo eremita, qui hoc anno obiit, tam-
quam de viro adhue vivo loquitur (7), nec ullum
verbum facit de adventu reginae Adelae, quae hoc
ipso anno 1180 sanctam Alpaidem visitavit.
Sed prius argumentum, desumptum ex verbis istis:
Fouberte, Fouberte, multum me vexaslis, mul-
tum me affligitis, tu et alius eremita qui dicitur
Guillelmus de Flotenis, « muliere daemoniaca
qrolatis, quid. evincat. mon assequor. Etenim vera
sonant, modo vizerit Gulielmus, dum ad Fouber-
tum mulier adducebatur. Nec ex praetermissa visi-
tatione Adelae reginae quicquam definiri puto, cum
et alias idem auctor ne verbulum habeat de omnibus
quae inter virginem et archiepiscopum Senonensem,
regi Philippo affinitate iunctum, fuerunt acta (8).
Ea insuper est ipsius Vitae conscriptae ratio ut, si
regulis criticis standum est, certum. sit. ex argu-
mento negativo in quamlibet partem nihil deduci
gosse. Sed polius argumentum conficitur ex eo
quod. in capite VI libri IV reminiscitur auctor
peregrinationis, quam ad magistri sui. Richardi
sepulcrum instituit comes Vindocinensis, qui erat
vinculo excommunicationis ligatus. Nam ez usur-
gata verbi erat locutione, prorsus significatur tunc
comitem hoc vinculo adhuc esse ligatum. Ex lilteris
autem quas dedit Ioannes Suresberiensis, episcopus
Carnotensis, de absolutione Joannis, comitis Vin-
docinensis, hanc actam novimus anno 1180 (9).
5. Secundo loco veniunt ad illustranda. acta
S. Alpaidis, quae scripta. reperiuntur ad annum
1180 in chronicis, quorum auctor fertur esse Rober-
tus. Altissiodorensis (10), adiecta ad annum. 1211
ab operis continuatore mentione de morte S. Alpai-
dis (11). Sunt autem sequentia. ]
Anno 1180. Sub hoc tempore, in territorio Se-
nonico, villa Qudot, habetur puella celebri opinione
vulgata ; nec enim mirum si celebris, in qua nimi-
rum effulget miraculum eminens ac praeclarum.
8) Summarium, p. 11. — (7) Vide infra in Vita, lib. m,
pe xiv.— (8) Cfr. infra, p. 168. num. 6,quae refert Radulphus
de Coggeshale. — (9) P. L., tom. CXIX, p. 376. — (10) ec.
des hist. de France, tom. XVIII, p. 248. — (11) Ibid., p. EM
e
J. D. B.
E
conscripsit
ante annum
1180.
CO——————————
De
B. Alpaide
plura
tradunt
chronicorum
seriptores,
ut. Robertus
Altissiodo-
mensis,
necnon et
Radulphus
de
Coggeshale,
168
Illi divinitus. collatum est in corpore degere,
et corporalis cibi subsidio, ut dicitur, non egere,
decem circiter annis usque ad annum hunc Jam
deeursis ex quo primum divino munere tali est
privilegiata virtute. Haec quidem, genere infimo
officioque bubulca, Alpis nomine, grav? admodum
atque diutino prius est castigata flagello, adeo ut,
propler affluentem de tolo corpore saniem, suis
quoque foret in horrorem. Sed qui contemptibilia
mundi elegit et infirma, post longa patientiae pro-
bamenta respexit humilitatem ancillae suae, et
quo magis eam quasi in camino tribulationum
excoxil, eo digniorem effecit, corpus et redinte-
grans spiritalique alimento sustentans. Ita vero
sui est impotens, ut. non nisi ab allero movert
queat, iacens continuo resupina, praeter caput et
dexteram membris ceteris sui vigore officii desti-
tutis. Cumque nullum facile cibum possit traicere,
ad traiciendum tamen viaticum naturalem mea-
tum habet libere praeparatum. Sane in corpore
faeta est. admodum perexilis et marcida, quippe
intestinis prae longa introrsus inedia vacuatis;
attamen ita venusta corpulentaque in vultu cerni-
tur ἃς si deliciarum copia perfruatur. Frequenter
aulem rapitur in excelsum, et angelo duce freta,
nune poenarum percurrit loca, nune gaudia bea-
torum. Ad se rediens, quid et cui. proferat caute
librat, magistrante nimirum. interius Spiritu, et
docente quid silere debeat, quid proferre. In
sollemnitatibus vero Domini vel Matris datum est
illi per excessum. plerumque sursum rapi, mun-
dumque et omnia quae in mundo sunt libero
mentis intuitu. contemplari. Cum. autem post
unum vel plures dies de illa altissima quiete
regreditur, sicut ipsam audivimus referentem, vi-
detur sibi de quaqam amplissima luminis regione
in tenebras reiei ae velut molam quandam
mentis suae oculis superponi. Refert quoque quia,
dum in illo est raptu, conspiciat universaliter
mundum in modum pilae, forma tereti circum-
scriptum, solem terra maiorem, terram ovum in
medio pendulum et aquis undique circumscri-
plum, res vero rerumque rationes et. causas tam
infinitas esse, tam abditas, ut ea tanto minus quis-
que sapiat quanto curiosius investiget. Plerum-
que in spiritu videt absentia, praevidet plerumque
futura; verum illud eo specialius admirandum quo
rarius feminam editam et educatam ruri, rurali-
que operi assuetam, tantae dono sapientiae insi-
gnitam. Cum ea sane pluries collocutus, fateor,
obstupui tantam inesse feminae sapientiam in
consiliis, cireumspectionem in verbis. Etenim tam
prudenter eloquitur, tam discrete consulit, tam sa-
]ubriter adhortatur, ut luce clarius sit ipsum, qui
docet hominem scientiam, in ea sibi delegisse se-
dem, in ea facere mansionem.
Quibus ad annum 1911 continuator Roberti
chronographi haec, illo ipso loco. continuationem
exorsus, adiecit (1) : Currente adhue anno Domini
MCCXI, moritur venerabilis virgo Alpais de Cu-
dot; de qua, quoniam superius multa dieta sunt,
hic eius obitum tetigisse sufficiat.
6. Maximo quoque pretio habentur quae notanda
curavit. Radulphus, abbas. de Coggeshale, ordinis
Cister ciensis (2), quoniam ipse quod alii omiserunt
obiterve scripserunt. diserte refert, scilicet amplio-
ribus quas Willelmus archiepiscopus construzerat
aedibus adiectam fuisse cappellam sacerdotemque
huc deputatum qui sacris operaretur. Ipsum Ra-
dulphum audiamus.
(1) Op. eit. p. 280. — (2) Radulphus de Coggeshale, Chro-
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
Fuit iisdem temporibus in Senonensi archiepi- D
scopatu quaedam sacralissima virgo, nomine
Aupeis, quae iam plus quam XXX annis nullum
omnino sumpserat cibum aut potum, nisi sacram
communionem dominicis tantum diebus. Coram
lecto suo. fabricata est ecclesia, et sacerdotes ac
ministri deputati, qui divinum officium coram ea
celebrarent. Altare vero ita erat ordinatum ut
sacra virgo semper possel intendere qualiter sa-
cerdos in celebratione divini officii se haberet.
Haec pauperibus parentibus nata, et sub austera
matris suae disciplina nutrita in villa quadam
modernae mansionis suae, nomine Eudov, dum
olim adolescentula in pastu pecorum patris sui
delineretur, iam tune adeo iustitiam zelabat ut
nemini molesta in paseuis alienis clam depascen-
dis fieret, sed secundum regulam caritatis omni-
bus pro modulo suo morem gerebat. Tandem
autem, αἱ divinus amor circa dilectam filiam
frueluose claresceret, misit Dominus manum suam
et tetigit os eius el carnem, perceussitque eam ul-
cere pessimo, ita quod a planta pedum usque ad
verlicem non erat in illa sanitas. Breve quoque
temporis successu pestilens fetor tolius paraly-
tici corporis ulcera pervasit, ut parentes eius, tan-
tae luis impatientes, ipsam, in domo vili seorsum
abicerent, et singulis diebus eam invisentes, pau-
perrimum ei vietum, occlusis ob fetorem naribus,
ab ostio porrexerunt. Pater autem misericordia-
rum et Deus totius consolationis, placatus elus
patientia, et miseratus eius aerumnam et paren-
tum dolorem, in sabbato saneto vigiliarum Paschae
revisens solam solus per gloriosum nuntium suum
consolabatur. Siquidem eo die praecipuum luctum
habuit, quod ad tantam, ut decuit, sollemnitatem,
ceteris hominibus vestium splendore decoralis et
ecclesias sollemniter petentibus, ipsa singulariter
miserabilis in infernali quodam squalore decum-
bens contabescebat, quo sibi erat dolori, parenti-
bus oneri, Deo non honori. Haec ea. peranxie la-
mentanti subito misericordiae mater et Virgo cum
immenso lumine simul et odore suavissimo astitit,
et post consuetam sibi dulcissimam salutationem,
consolatoria ei pro more sua verba proposuit.
Fidem itaque suadens ae patientiam, tantam
ei pollicitabatur ab illa hora et deinceps futuram
gloriam, quantam eatenus experta fuit ignomi-
niam;quantum fuerat ante mundo despicabilis, tan-
tum foret eunetis desiderabilis. Extensaque saneta
dextera, singula paralyticae membra contrectat, et
mox ulcera quaeque curantur, fetor omnis absce-
dit. Itaque peracta legatione, inenarrabilem post
se fragrantiam relinquens, in caelum recipitur. Ad-
ventantes aulem parentes cibum paralyticae pro
more offerunt; sed dum eorum cibis se iam non
egere praedicat, etiam miraculo sublati fetoris et
insolitae suavitatis experimento in slupores eos
commutat.Ipsa vero deinceps nil comedente, fama
celebris de miraeuloso eius ieiunio ad archiepi-
scopi Senonensis bonae recordationis Willelmi,
avuneuli Philippi regis illustris Galliae, aures per-
venit. Qui eum huiusmodi quasi anilibus relalio-
nibus minime crederet, multitudinem honestarum
mulierum et opulentarum eo ad veritatem inso-
liti rumoris probandam destinavit ; quae cum per
mensem aut amplius insidiosas excubias ibidem
fecissent, tandem recedere parantes, a paralytica
cum leni risu redarguuntur, quod tanto tempore
cum ea morantes, nee cibum nec potum ei obtu-
lissent. Igitur fide facta archiepiscopo de tam
nicon anglicanum, edidit Stevenson, p. 125, Londinii, 1875.
miraculoso
À miraculoso ieiunio, ipse, paucis se comitantibus eo
celeriter advehitur, paralyticam suaviter alloqui-
tur, paternamque sibi consolationem, sese cuncta
necessaria subministrante, pollicetur. Ecclesiam
insuper ibi cum mansionibus canonieorum regula-
rium, assignalis in eorum stipem sufficientem
reditibus, se construceturum instanter promittit,
quatinus ibidem eoram ea divina celebrent, et eius
dispositionibus devotius obseeundent.Virgo aulem
sancta, sancto Spiritu afflata, innatam sibi pau-
pertatern amplectens et saeculi pompam cavens,
d um religiose latebras quaerit, archiepiscopi ver-
bis humiliter contradicit. Allegat enim natalium
suorum obscuritatem tantam non decere celebri-
tatem, valetudinem tantam in tam vili valetudi-
naria non oportere tantam sustinere frequentiam,
religionem denique, si quae sibi videretur inesse,
ne peremptorie temptaretur a xenodoxia populo-
sam occupationem non desiderare. Archiepisco-
pus tamen, dum obstinate manet in sententia,
recedens in sua, citissime destinat operarios, qui
singulorum. aedificiorum fundamentis instanter
positis, opus urgent. Quorum importunitatem dum
sancta virgo fastidil, in tantam aecidiam ex abun-
dantia doloris cecidit, quod (ut erat iraeundissima)
per mensem vel amplius Dei gratiam sibi non
inclamavit. Iacuit igitur sibi sic velut amens, nec
sibi nec aliis in Deo consulens. Et ecce in hoe nimio
eius silentio subito visus est ei Deus et homo,
quasi pendens el sanguinem stagnans in crucis
palibulo. Ad hane igitur visionem in se reversa
spiritum eompunetionis recepit, et velut ab inferis
rediviva sie deinceps exsultavit in Dei gratia. Non
fuit autem. mirum si tanta eam commotio diu
tenuit, quae quanta sibi foret tribulatio futura ex
hac structura, sancto sibi Spiritu inspirante, prae-
cognovit. Item namque canonici dum enormiter
viventes pacem. sanctae illius contemplativae
perturbant, in molestissimas eas curas violenter
praecipitant, dum eam necesse est a desideratis-
simis amplexibus sponsi caelestis crebro avelli,
quatenus eorum contentiones legitime valeant
decidi, et pace interrupta resarciri. Ad huius collo-
quium reverenter accedebant archiepiscopi et
episcopi, eL maxime abbates Cistercienses, cum
quibus speciali et. familiari devotione devineta
erat. Reges quoque ac principes, nobiles pariter et
C ignobiles, eius praesentiam devote visitabant, et
eius orationibus se commendabant. Singulis nocti-
bus sacra corporalia super pectus eius repone-
bantur. Semper in lecto suo recumbebat, quia
totum corpus, praeter solum caput. cum pectore,
praemortuum fuerat, et insensibile effectum. Ma-
num tamen dexteram eum brachio beatus Tho-
mas in habitu pontificali apparens ei restituit, qua
flabellum tenens in aestate muscas abigit, cum
prius ei nullo tempore musca insederit. Multotiens
quasi in exstasi iacens divinis revelationibus et
visionibus intererat, unde et multa futura multis
revelabat; et praecipue praelatos de indisciplinato
gestu subditorum certificabat, οἱ quae corrigenda
in domibus eorum erat intimabat.
Praeterea 7. Radulphi testimonium, quod modo ez integro
s de — recitavimus, confirmatur e variis locis chartarum
pinos et diplomatum (1). Scilicet anno 1180, regina Adela
rtae ei ς o δ : CAP
diplomata, prioratui. Cudotensi. annualem, quamdiu viveret,
reditum unius modii frumenti pro amore venera-
bilis dominae Alpaidis destinavit, ac diplomate
anni 1184 hunc reditum Philippus Augustus per-
(1) Summarium, p. 5. — (2) Quantin, Cartulaire général
de l' Yonne, tom. II, p. 347. — (3) Quantin, ibid., tom. II,
Novembris Tomus 1].
e f ms 4
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
169
petuum esse voluit (2). Anno. 1190, Emeniarta. de
Ordone donavit ecclesiae. et. canonicis. quicquid
habebat apud. Nuulli, et Landricus, Emeniartae
filius, quittavit iisdem acceptis 20 libris Pruvinien-
sibus quicquid iuris clamabat in decima de Englut
et in terragio de. Cudoto (3). Anno 1194, Avelina.
Daimberti, domini de Seignelay, terras aliquas in
eleemosynam dedit ecclesiae de Cudot et. Alpaidi,
bonae opinionis mulieri, et canonicis cum ea regu-
lariter degentibus (&). T'andem anno 1210, Petrus
de Corbolio, archiepiscopus Senonensis, ecclesiam
Cudotensem. dotavit (5).
8. Praefatis documentis, sed notae peioris, annu-
meratur. Caesarius Heisterbacensis (6), qui virgi-
nem praedicavit nobiliori genere ortam. Ita ipse :
In regno Franciae villa, quae Quido dicitur, virgo
quaedam fuit. nobilis et religiosa, sed paralytica.
Huic pater suus, utpote vir magnus et dives,sacer-
dotem, qui ei divina celebraret instituit, ministros,
annuosque redditus sufficienter ordinavit : quae
cum orationibus, ieiuniis et diurnae contemplationi
operam daret, ita illarum dulcedine est pasta, ut
omnis cibus corporalis ei in nauseam verteretur, g
nec aliquid ex eo sumere posset, nisi succum modi- (
cum uvarum. Hospitalis erat valde, per quam et ᾿
spiritum meruit prophetiae. Ordinem nostrum
summo honore reverebatur, et hoe ei saepissime
contigisse fertur, ut eum aliqui monachorum sive
abbatum ad eius hospitium divertere propone- /
rent, illorum adventum ipsa praesciret atque in
hune modum hilaris familiae praediceret : T'ali ac
tali die, illi et illi abbates sive monachi ad nos ven-
turi sunt, praeparate necessaria. Quod ita factum
est. Visionem quandam mirificam de ordine vi-
dere meruit, quae in ordinis amorem illam pluri-
mum accendit. Tempore quodam capituli genera- L
lis, in ipso capitulo sealam mirae pulehritudinis
usque ad caelum vidit erectam,Dominumque inni- '
xum sealae super capitulum respicientem, cuius
latera et gradus tanti splendoris erant ut solares
radios superarent...... Alio tempore, cum in die
Purificationis Dominae nostrae sanctae Mariae
virginis, clericis aliisque ministris divino nutu ab-
sentibus, sola iaceret intra se tristis dicebat: Modo
hic sola iaces, nec aliquid. obsequii more ecclesiae
universalis hodie beatae Dei genetrici Mariae im-
pendis. Dum talia in mente volveret, spiritus eius p,
mirabili Dei virtute de corpore eductus, ab angelo
in caelestem Ierusalem est deductus; in qua ma-
ximam vidit processionem, ex diversis eiusdem
beatae civitatis ordinibus, patriarchis videlicet,
prophetis, apostolis, martyribus, confessoribus, vir-
ginibus, ceterisque fidelibus, ex quibus bini ae bini
simul incedebant et candelas ardentes in manibus
gestabant, antiphonas sive responsoria ad diem
pertinentia, more ecclesiae militantis, omnes de- i
cantabant, et stationes debitas observabant. Ange-
lus vero virginisduetor, alteri euidam virgini, quam
noverat esse consimilis meriti, illam sociavit, can-
delam porrigens ardentem. Tantus erat decor om-
nium, tanta gloria in dispari tamen claritate singu-
lorum ut nulla lingua fari sufficeret. Salvator vero,
qui caput est omnium sanctorum, splendor gloriae
el sol iustitiae, indutus pontificalibus, mitram
gestans in capite suo, cum baculo, chirothecis, et
annulo, et reliquis episcopalibus ornamentis, novis-
simum locum, cum sanctissima matre sua Maria,
tenebat, cuius pulchritudinem omnis ille caelestis
exercitus mirabatur. Qui eum post tertiam statio-
Caesarius
Heisterba-
censis,
p. 48. — (4) Summarium, p. 10. — (5) Gallia christiana,
tom. XII, p. 58. — (6) Memorabilia, lib. vir, cap. XX.
22 nem ,
;
170
AwcronE — nem incohasset antiphonam : Hodie beata. virgo
$D.B. Maria puerum Jesum praesentavit,. el cetera, m-
gressi sunt templum ex auro gemmisque constru-
clum. Deinde inceptus est missae iniroitus vide-
licet : Suscepimus Deus misericordiam tuam, et ab
omnibus simul decantatus. Interim, Christo intro-
eunte ad altare, postquam expletum est Kyrie
eleison a choris alternatim, post Gloria in excelsis
Deo, quod ipse dominus noster Iesus Christus in-
p" cohavil, beatus protomartyr Stephanus epistolam
legit de libro Malachiae prophetae, videlicet: Ecce
ego mitto angelum meum. Sanelus vero Ioannes
evangelista, dalmatiea indutus, legit evangelium
secundum Lucam, scilicet : Postquam impleti sunt
dies purgationis Mariae ; quo perlecto, Dominus,
secundum morem ordinis nos! ri, ad gradum rediit
et ab offerentibus candelas suscepit. Praedicta
autem virgo, per spiritum sentiens se ad corpus
reversuram, candelam suam offerre noluit, etiam
angelo suo praecipiente, volens illam secum ad
terras portare : quod angelus considerans, cande-
lam in manu eius fregit, superiorem partem aufe-
rens et inferiorem illi relinquens, sicque ad corpus
reversa partem eandem manu conclusam se reti-
nuisse invenit. De qua. plurimae fiebant, et forte
usque hodie fiunt virtutes ; nam aquam superfu-
sam infirmi bibunt οἱ convaleseunt. Tam mani-
festa et sublimis erat visio ut modum eius minime
intellegeret, dicens illud Apostoli cum de ea inter-
rogaretur : Sive?n corpore sive extra corpus, nescio,
Deus scit. Dominus Eustachius, abbas de claustro
sive Hemmenrode, visitator noster, audiens hanc
visionem, quibusdam abbatibus referentibus, desi-
derio veritatis cognoscendae virginem principali-
ter adiit, et ab eius ore quae dieta sunt. audivit...
Aliam vero Deus illi ostendit visionem multo hae
excellentiorem. Cum tempore quodam cogitaret de
abysso aeternae predestinationis et ineffabili
sacramento atque remedio divinae incarnationis,
facta in excessu, Virginem coram se vidit erystal-
linam, in euius utero contemplatus est infantern
pulcherrimum, regio diademate coronatum. Habe-
bat autem idem diadema quattuor flores eminen-
les, qui ea intuente sursum ascendentes et Virginis
cerebrum exerescentes, in ramos arboreos profe-
cerunt, et modico spatio temporis emenso, quat-
tuor mundi partes impleverunt : quorum fructus
erant puleherrimi, odoris eximii, mirique saporis.
Et ecce sub ramis eiusdem apparuit omne genus
humanum a protoplasto Adam usque ad ultimum
qui in fine mundi nasciturus est. Soli vero electi
fructus arboris carpebant eisque vescebantur; re-
probi autem nihil ex eis contingere vel vesci po-
tuerunt. In qua visione tantam divinitus accepit
scientiam ut postea loquens de aliquo, mox intel-
legeret utrum esset praedestinatus vel praescitus.
Si vero praedestinatus, satis cum illo quasi cum
cive loqui delectabatur : si autem praescitus, mox
se ab eius colloquio liberavit... Die quadam, cum
corporale, quod iam laverat, panno mundissimo
substrato, radiis solaribus per fenestram immissis,
super genua sua desiccaret, matrona reverendis-
simi vultus ad illam ingressa infantem pulcherri-
mum, quem manibus gestabat, eidem corporali
superposuit, et abiit; quem eum amovere vellet
Peru Oe urat
! n meum, sicque in oeulis eius disp a-
ruit: eL cognovit quia Christus esset, qui sub specie
(1) Anecdotes historiques, légendes et. a;
Anecdotes οἷος ti
recueil incdit d Étienne de ἘΡΩΤΩ͂Ν, p. 95 roii (A
Vie merveilleuse de sainte. Alpais, p. 30; Hist. littér. jt la
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
panis super sanetum altare eidem linteo involvi D.
consuevit. Multa. alia. huie virgini revelata sunt
quae mihi non sunt relata, quae forte ab aliis sunt.
conscripta. Non est diu quod ab hae luce migravit
laboris sui ac patientiae mercedem receptura.
Sed quantum a. vero defecerit. Caesarius, prae-
dicando virginem. nostram nobilibus parentibus
ortam, et definiendo quomodo sacerdos ibi sacris
operaretur cuique patet.
9. Novum mirabilis vitae Alpaidis testem adduxit. «t me.
n
eruditus vir Lecoy de la Marche, scilicet Stepha-
num de Borbone, ordinis Praedicatorum, de Bella-
villa oriundum, qui, quod. iam monuerat. Eckart,
tractatum de septem. donis Spiritus saneli confe-
cerat. Huius autem tractatus apographus, vivente
auctore, descriptus servatur in bibliotheca natio-
nali Parisiensi sub num. 15970 inter latinos. Quae
vero essent historica in unum collecta publici iuris
fecit, anno 1877, praedictus Lecoy de la March (1).
De B. Alpaide sequentia tradit Stephanus.
Accidit, ut audivi a nobili muliere, sororereginae
quondam Franciae, uxoris regis Philippi, domina
scilicet Belliocensi *, quod, cum quaedam domina. * cod, Belva-
dicla de Cudo rapta esset, vidit in spiritu quan-
dam magnam comitissam quae fuerat ei familia-
ris; el cum. daemones eius animam raperent
el ad infernum traherent, ipsa einlando plan-
gebat: * Me miseram! quantum dolere possum!
quia satis eram casta, abstinens et misericors,
nec pro alia re damnor, nisi pro ornatu superfluo
et vano, pro croco et huiusmodi, de quo corrrepla
et admonita aliquando fui, nec cessavi, sed ea
nimis dilexi et nimiam euram circa haee adhibui,
ut omnibus per hoc placerem, et quod pro tam
modiea re trahor ad tantam damnationem, et
privor tanta gloria; insuper quia amisi fructum,
quem eonsequerer nisi hoc fuisset, omnium bono-
rum vitae gloriosae ,. Haec rediens de raptu cum
fletu et lacrimis rettulit, et inventum est quod
dicla comitissa, illa hora, in remotis partibus abie-
rat. Haec autem dicta domina de Cudo (ut rettulit
mihi magister Stephanus de Cudo, nepos eius et
enutritus ab ea, qui fuit magnae vitae vir et scien-
liae, quondam eanonieus Parisiensis et archidia-
conus Altissiodorensis [et] tandem reliquit haec
omnia, accipiens habitum regularem), cum esset
virguneula Deo devota et beatae Virgini, gravis-
sima fistula ita est perforata et putrefaeta et
fetens, quod nec de lecto posset surgere, nec
possent eam sustinere parentes sui,nisi eum multo
gravamine. Cum in die Paschae
solain domo, coepit flere graviter, maxime propter
hoe quod alii irent. ad ecclesiam ut reciperent
communionem, ipsa non; sed tunc apparuit ei
beata Virgo, eam confortans et tactu suo vulnera
eius sanans, et recedens maximum odorem
reliquit, ita quod admirati sunt ingredientes. Et
ex tune, ut dieitur, multas consuevit habere
consolationes, raptus et visiones.
10. Nonnulli contendunt Gaufridum, olim sup-
priorem apud S. Barbaram in. Neustria, ad Simo-
nem amicum de beata nostra scripsisse (2). Suam,
ut libuerit, sententiam tueantur ; at Gaufridi pla-
cita non magis de beata. Alpaide quam de qualibet
inclusa divinis charismatibus donata. intelligi pos-
sunt. Cum suam sententiam a Roberto Altissiodo-
rensi supra. citato mutuati sint. auctores Chroni-
οἱ Turonensis (3) et Laudunensis (9), Vincentius
France, tom. XV, pp. 69sqq.; Martene et Durand, Thes. nov.
anecd., tom. L, col. 536.— (3) Martene, Ampliss. Coll., tom- V,
col. 1022, — (4) Historiens de France, tom.
esset relieta
XVIII, p. 114.
Bellovacensis
Α
tum Ioannem
Burgundi-
eum de
p. Alpaide
scripsisse,
de qua
hodiedum
haud pauci
egerunt.
B. Alpais
in pago
Cudot, non
vero in
Trigueres
nata est ;
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
Bellovacensis (1), Petrus de Natalibus (2) et S. An-
toninus (3), nominentur sufficiat.
41. Praeter Vitam de qua actum est, desideratur
et altera, quam Morinus Ferrariensis testatur scrip-
tam anno 1244 a quodam Ioanne, ordinis S. Fran-
cisci, provinciae Burgundicae (Δ). Anno 1878,
litteris in. periodico Bibliotheque de l'École des
Chartes nuncupato insertis (5), rogavit 1). Boiselle,
qarochus Cudotensis, eos qui bibliothecis maioribus
praesunt hanc requirere vellent. Sed cum non semel
Morinus erraverit, sunt. qui dubitant num indica-
verit. aliam ab illa, quam monachus Cisterciensis
conscripsit, diversam Vitam. Elenim, anno. 124,
nulla erat. provincia. Burgundica, cuius, iuxta
obviam locutionis adhibitae significationem, Ioannes
dicitur fuisse alumnus (6).
42. Nostra tandem. aetate, de beata. virgine Al-
paide gallico sermone libellulos ediderunt JR. DD.
Boulet (1), parochus Tornodorensis, εἰ L. H. Tri-
don (8), decanus Charniensis, qui pro novissima
operis sui editione, anno 1886 erulgata, nihil inten-
tatum reliquit ut sanctissimae virgini perenne suae
pietatis. monumentum exigerel. Quod opus haud
semel in. annotatis nobis usui eril.
$ III. De loco et tempore nati-
vitatis B. Alpaidis.
43. Inquirenti quo in. loco nata. sit beatissima
Alpais vix dubium erit quin iste sit. pagus Cudo-
tensis in. Galliae praefectura, Yonne nuncupata,
situs. Scriptum est. enim in Vila eius, capite primo
libri primi: Virgo igitur serenissima in villula
quadam quae Cudot appellatur iuxta Scaldeas..
sita, pauperibus orta parentibus. Cuius testis
allati nec fides nec scientia in dubio est reponenda.
Nec quicquam eum impellebat ut pagum Cudoten-
sem, cuius indigena non erat, laude ipsi haud com-
petente illustrem redderet ; nec magis scientia, quae
testimonii exstat. commendatio, videtur. caruisse.
Haud enim semel ipsam virginem, cuius amicissi-
mus erat, in pauperrima domuncula iacentem,
immo saepius, adivit et, quod ez toto libello mani-
festo apparet, eam de multis interrogavit, ac unus
prae ceteris omnibus de beatae Alpaidis cunabulis
non pauca. tradidit. Nihilominus id ipsum, quod
adeo inconcussum putavimus, in controversiam
venit. Etenim, ut fertur, in iisdem Galliae partibus
viget etiam antiqua. traditio, cuius fide virguncula
ev pago Trigueresoriunda, pueritia nondum exacta,
in pagum Cudotensem demigraverit. Ast istius tra-
ditionis. valetne certum. quoddam | monumentum
indicari? Iam vero id sane prorsus requiritur ut
elevetur. argumentum. quod, omni parte firmissi-
mum, pago Cudotensi favere ostendimus, quodque
missum mon faciemus misi exhibitus fuerit. sive
testis coaevus fide et scientia a monacho Cisterciensi
minime secundus, sive instrumentum authenticum
quod aliquo modo aequipararetur folliculis mo-
dernae aetatis, quae nuncupantur extrait de nais-
sance. Talia nondum reperta movi. Nam reve-
rendus vir Tridon, probus et veritatis sincerus
indagator, qui et ipse susceptae litis comparticeps
fuit, in litteris nuperrime ad me datis, facta qut-
dem. de hac controversia mentione, de tanta, quae
adversantibus obtigisset fortuna, altissime siluit.
(1) Speculum historiale, lib. Xxx, cap. 30. — (3) Catalog.
Sanct, lib. x, cap. 20. — (3) Chronicon, secunda parte,
tit, xvir, eap. 1, $ xi. — (4) Hist. gén. du pays de Gastinois,
1630, p. 696. — (5) Tom. XXXIX, p. 575. — (6) Wadding,
Annal. Minor., tom. IV, p. 333, num. xvir, — (7) Vie de
171
Jtaque, ut aliquo sallem testimonio suam traditio-
nem fulcire possint, ad Radulphum supra citatum
confugiunt, sequentia adducentes : in villa quadam
modernae mansionis suae Eudov. Arguunt ergo
€x vocis modernae sensu, voluntque hac voce subau-
diatur virginem aliquando sedes suas commutasse
ex antiquo loco quodam in recentiorem. Sed cum,
teste Cangio (9), moderni nomen vertendum sit
istius temporis, hane ad praeterita relationem voce
moderni in praesenti casu conclusam esse ez docu-
mentis certis aliunde quaesitis probandum esset.
Jam vero ex monacho Cisterciensi contrarium cum
rei veritate videlur convenire, Itaque ne sibi istius
argumenti vinculis nimium constrictis omnis eva-
dendi exitus praecluderetur, miram valde sententiae,
quam supra rettulimus, interpungendae rationem
excogitaverunt, nempe sequenti modo : Virgo igitur,
serenissima in villula. Hoc sophistam sapit. Et si
de facto B. Alpais in pago "Trigueres nata fuisset,
satius esset monachum | Cislerciensem. erroris vel
mendacii arguere, Proinde in hodierno contro-
versiae stadio standum est a partibus monachi
Cisterciensis B. Alpaidem Cudotensem praedicantis.
14. Si vero ad alteram quaestionem conversi, in-
quirimus annum quo sancta Dei famula in lucem
data fuerit, monachus Cisterciensis non aeque nobis
auxilio erit, sed ad. Robertum | chronographum,
quem supra primo loco adduaimus, confugiendum
erit. Etenim ad annum 1180 testatus est. beatam
Alpaidem iam a decem circiter annis,miram susti-
nere vitam divinaque dignatione caelestia pati. At
ex alia parte relatum est in Vitae capite primo libri
primi Bernardum patrem filiam suam duodennem
in agello. ezcolendo coadiutricem. habuisse. Tunc
vero tam duros labores obivit ut viribus confracta in
aegritudinis lectulum decumberet. Fere per annum
gravissimo morbo laboravit. Tunc autem angelica
visitatione mirifice recreata, caelestem illam,de qua
Robertus, vitam ducere. coepit. lam vero, teste
eodem Roberto, anno 1180 divina illa iam ab annis
fere decem. patiebatur. ut caelestium. donorum ini-
tium fere. ceciderit in annum decurrentis saeculi
duodecimi septuagesimum, quando secundum mo-
nachum Cisterciensem annos circiter. quindecim
nata erat. Itaque annus nativitatis B. Alpaidis in
annum circiter 1155 referendus est.
$ IV. De variis eodieibus Vitae
B. Alpaidis.
15. Ad librum de Vita et visionibus beatae AI-
paidis edendum, quattuor tantum codices nunc
videntur superesse : scilicet Carnotensis. unus,
Brugensis alius, Carolopolitanus ac Romanus. De
Carnotensi, signato inter bibliothecae civitatis codi-
ces num. 131, quique ad saeculum XILI pertinet,
achim. est. in Analectorum Bollandianorum tomo
VILI p. 1250; Brugensis signatus num. 404, qui
est saeculi XIII et fuit olim. abbatiae Thosanae,
descriptus est ibidem tomo X, p. 463. Carolopoli-
tanus (10), membraneus in 4» signatus num. 77;
est, saltem ad Vitam beatae virginis quod. spectat,
saeculi XIV ; fuit olim Beatae Mariae montis Dei,
ordinis Carthusiani, dioecesis Remensis. Quarto
tandem loco venit Romanus. [ste codex, qui ex libra-
ria Sanctae Crucis de Hierosolymis transiit sub
sainte Alpaiz de Cudot. Auxerre, 1865. — (8) La. Vie mer-
veilleuse de sainte Alpais de Cudot, vierge et bergàre au XII*
αἰδοῖ. Avignon, 1886. — (9) Glossarium, sub. v* moder-
nus. — (10) Catal. génér. des mss. des bibl, publ. des départ.,
ed. in 45, tom. V, p. 580.
nun.
quod circa
annum 1155
contigisse
videtur.
Vitam !
B. Alpaidis
retinent
quattuor
codices, 5
guos inter
Carnotensis
additamenta
quaedam
praebet,
Carolopoli-
tanus vero
editori prae-
ferendus
visus est.
De cultu
B. Alpaidis,
172
num. 328 in regiam bibliothecam. Victoris Emma-
nuelis, duplici parte constat : quarum altera, quae
est de beata. Alpaide, ad. saeculum XIV pertinet,
maximam cum Carolopolitano convenientiam ha-
bet. Ita v. v. Tridon (1). Ez illis manuscriptis tria
licuit adhibere, Romanum solum adire nequivimus.
Missa. etiam fecimus tum codicem Carnotunsem
signatum num. 51, utpote fragmentarium Q). tum
apographa duo saeculo X VIII confecta, videlicet
Parisinum ex armario Sanctae Genovevaenotatum
4 H. L., ac Bruaxellense ex bibliotheca. regia signa-
tuin. mum. 8930, quod. est descriptum | €x modo
memorato codice Brugensi.
16. Restat dicendum quo modo tribus codicibus
usi fuerimus. Carnotensem, nisi mendis scateret ac
subinde quaedam omisisset, optimae notae dicerem.
Servat enim. quaedam. additamenta nuspiam, ut
videtur, alias adscripta, at mea quidem. sententia,
ab eodem auctore, licet alio tempore, quattuor opellae
suae libris iam absolutis consuta. Quod ultro fate-
bitur quisquis legerit quod. in istis additamentis
relatum est de carne porcina, quam α Petro, priore
de Cudot, virgini appositam. cum maxima avidi-
tate susceptam comedit. 4f illud minime convenit
cum summa illa abstinentia. B. Alpaidis, quam in.
opere suo saepius extulit monachus. Cisterciensis.
Nihilominus, non nisi. certis argumentis devictus
concedam. scriptorem. ista, quae dicimus addita-
menta, iam tunc prae manibus habuisse, dum suum
de beata. Alpaide opusculum conficeret. Etenim, si
ila. esset, mendacii notam viz effugeret; aliunde
tamen. apparet veridicus testis, referens ea omnia
quae vidit et audivit. Utrum criticus fuerit inve-
stigator, quem medici ac seientifici nostrae aetatis
minime abnegarent, affirmare nolim. Nec magis
lectori significabo quid in causa fuerit cur auctor
noster, facto iam primum scribendi fine, non ultra
navaverit operam. in. his referendis quae in domo
Cudotensi agebantur. An quia morte praeventus ?
An quia ab abbatia de Scarlaeiis elongatus iam de-
fuit tempus interrogandi eos. qui ab illis partibus
revertebantur ? An quia, ut saepe. contingit, succe-
dentibus annis minus frequens ad beatam virginem
populorum concursus fiebat, quae sola cum solo
Deo caelestibus vacaret ?
17. Codices Carolopolitanum ac Brugensem cre-
diderim duos ramos eiusdem stipitis. Brugensis Ca-
rolopolitanum aetate praecedit, ideoque ex hoc titulo
praeponendus videbatur. Id primum opinatus sum,
sed. recolligendo variantes lectiones, ita dubius
haesi, ut ad. Carolopolitanum reversus οἱ primas
partes dederim ; nolim tamen asserere Carolopoli-
tanum esse perfectissimum ipsius autographi ezem-
platum, habet enim et suos naevos ita ut aliquando
ex Brugensi corrigendus sit. Ergo in edenda. Vita
B. Alpaidis Aie videtur ordo inter codices instruen-
dus, nempeut primussit. Carolopolitanus, secundus
vero Carnotensis, tertio loco veniat Brugensis.
S V. De gloria postuma B. Alpai-
dis.
18. Ex summario iam antea. citato quaedam
subicienda videntur, quae, eo quod iudici delegato
ad obtinendam sollemnem beatificationem publicae
ac continuae venerationis documento fuerunt, indi-
cium exstant gloriae illius quae dicitur postuma
quam in caelis regnans, in. lerris. consecuta. est
(1) La Vie merv. de sainte Alpais,p. 647. — (9) Cfr.
,p. 647. — . Anal.
Bolland., tom. VIII, p. 208. — (3) Summ., pp. 13 oc
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
B.Alpais. Et primo quidem in pago Cudotensi effluit
fons aquae S. Alpaidis nuncupatus (3), quia, ut
traditione fertur, Dei benignitate scaturivit in leva-
men beatae virginis, quae infirmitate sua iam facta
deformis, cwm in prato oves custodiret, acriori siti
vexata, potum aquae caementarios, sed frustra, ro-
gavit. Huc, nam ad S. Alpaidem instituuntur e
locis vicinis frequentiores qeregrinationes, pergunt
peregrini, ubi continuo pias fundunt preces, hau-
slam aquam in honorem et ad memoriam caele-
slis patronae bibunt, plagas lavant, humidis lin-
teis infirma membra. involvunt, et lagenas quas
domum secum deferant sacris undis implent. Hine
ascendunt ad templum, ubi ad sepulcrum sanetae
virginis, quod nummis et candelis ornant novis,
instituunt preces. Tunc accedit presbyter qui, in-
vocata S. Alpaidis ope et recitato evangelio, infir-
mis benedicit. Praeterea, ante admissam in dioe-
cesiSenonensi liturgiam romanam, mos erat ut pro
peregrinis missa celebraretur in honorem sanctae
Alpaidis, omisso tamen eius nomine; qui mos tan-
tum abest ut nunc cessaverit, ut nullae transeant
hebdomades quin hoc pietatis officio Dei clemen-
tia per intercessionem. sanctae virginis sollici-
tetur. Processiones etiam fiunt in sanctae Alpaidis
honorem, praesente presbytero eum clericis, cruce
cereis et vexillis. Neque abstinetur ab orationibus
panegyricis, in quibus beata virgo ut sanetimo-
niae exemplar proponitur, eiusque patrocinium
commendatur. Diebus autem dominicis, maxime
et festis, sepulerum eius lumine cireumdatur im-
pensis peregrinorum (4). Hoc autem templum, ubi
sepulta iacet, habet. insigne in laudem S. Alpaidis
monumentum, nam in frontispicio ecclesiae, ubi ex
decretis adesse deberet imago patroni titularis
ecclesiae, seulpta est ipsa serva Dei Alpais ab an-
gelis thurifieata et ab ipsis sepulta. Nimbo corona-
tur, et capita ovina hinc inde prodeunt ut indicent
snam eustodem Alpaidem, non aliam virginem,
exseulptam fuisse (5). In medio autem chori ante
altare maius ecclesiae, sepultum est infra terram
corpus servae Dei Alpaidis, et super illud elevatum
est octoginta centimetris mausoleum lapideum,
cui superposita est effigies etiam lapidea virginis
supinae et floribus coronatae; iacet aries ad pedes
suae custodis; in philaeterio autem inscribitur
gallice hoc nomen : Sancta Alpais (6).
19. Sacrarum vero, quas recondebat qraedictum
mausoleum, reliquiarum sollemnis facta est elevatio,
die 17 augusti anni. 1878. Quae quomodo acta
fuerit satis ex sequenti diplomate patebit.
Vicron Féux Brmwapov, par la miséricorde
divine et la gráce du Saint-Siege apostolique,
archevéque de Sens, évéque d'Auxerre, primat
des Gaules et de la Germanie, assistant au Tróne
Pontifical.
A tous ceux qui liront les présentes, certifions
qu'à la date du 14 mars dernier nous nous
sommes transporté en l'église de Ciudot à l'effet
de visiter officiellement le tombeau de S!» Alpaix,
et que nous avons constaté que dans un cercueil
de pierre, sous un. mausolée élevé au dessus du
pavé de l'église, et surmonté d'une statue couchée
représentant une vierge couronnée de fleurs, et
portant sur son socle le nom de S'« Alpaix, sur-
monté encore d'un mouton, attribut. de cette
sainte bergére, le tout accusant une ceuvre du
13* siecle:
S'est trouvé un squelette dont chaque ossement
(A) Ibid., pp. 14, 15. — (5) Ibid., p. 31. — (6) Ibid., p. 30.
occupe
D
et. sollemni
elevatione
reliquiarum
facta per
archiepi
scopum
Senonensem.
portions gréles nous ont paru indiquer les reliques
d'une femme ;
que ce mausolée est placé au milieu du cheeur,
dans une église bátie spécialement pour S'« ΑἹ-
paix par le cardinal de Champagne, et portant à
son tympan l'apothéose adoptée au moyen áge
pour cerlifier à la postérité qu'un corps saint
repose à la place d'honneur dans l'église qui porte
à son fronton cette glorieuse allégorie :
et enfin qu'autour de ce tympan ressortent en
relief les tétes du chien et des moutons de la
sainte bergére de Cudot.
Immédiatement nous avons ordonné de refer-
mer ce cercueil de pierre, l'avons provisoirement
lié et scellé, et avons remis à une autre époque
plus opportune la reconnaissance canonique de
ces reliques.
En conséquence de cette visite préliminaire et
aussi du décret de canonisation équipollente de
S'* Alpaix par S. S. le Pape Pie IX, en date à
Rome du 26 février 1874, nous nous sommes
transporté à Cudot avec M* Pierre Coullié, évéque
de Sidonie, coadjuteur d'Orléans, le jour de la
date des présentes, à l'effet d'examiner et de juger
en la forme canonique, s'il y a lieu de reconnaitre
dans ces ossements les reliques de S'* Alpaix.
Nous nous sommes adjoint en cette circonstance
un notaire ecclésiastique, et un docteur en méde-
cine, savoir :
19 M. Carlier, doyen de notre chapitre, gardien
des reliques de notre diocése, qui ayant rempli la
fonetion de juge en premiére instance, dans le
procés de canonisation de S'* Alpaix, était par là
méme apte à nous fournir les documents indis-
pensables pour asseoir notre jugement sur une
pleine connaissance de cause ; et qui de plus en
sa qualité de notaire ecclésiastique aurait à rédi-
ger le procés-verbal de cette grave opération ;
9» et M. Lambert, docteur en. médecine, que
nous avons chargé de rédiger l'inventaire ostéolo-
gique.
Arrivés à l'église de Cudot, nous avons constaté
que les sceaux apposés par nous sur le tombeau à
l'époque de notre premiere visite, étaient intaets,
et aprés les avoir rompus, nous avons ordonné
d'enlever le couvercle de pierre qui ferme le cer-
cueil, puis nous avons procédé avec nos assis-
tants à l'examen préalable des reliques qu'il
renferme.
M. Carlier, interpellé par nous au sujet de ces
reliques,nous a fait un exposé rapide des faits, qui
ont été produits, débattus, prouvés et enfin acquis
définitivement au procés de canonisation, et
notamment de ceux qui concernent la sépulture
de S'* Alpaix et la garde de son tombeau.
Tous ces documents ayant été jugés authen-
thiques par la. Congrégation des Rites et ensuite
sanctionnés par le Souverain Pontife, il ne nous
restaib plus qu'à ordonner qu'ils fussent tous
exactement visés par le notaire dans le libellé de
notre jugement à inlervenir. f
Nous avons ensuite invité M. le docteur Lam-
bert à procéder à l'inventaire ostéologique.
Cet inventaire terminé, et M. le docteur Lam-
bert ayant reconnu que les ossements soumis à
son inspection avaient appartenu à une femme,
nous avons ordonné que cet inventaire resterait
annexé à notre jugement comme piece justifica-
tive.
Considérant done
qu'il a été établi au. procés de canonisation de
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A. occupe encore sa place naturelle, et dont les pro-
173
S'* Alpaix, et au cours des plaidoieries devant la.
Congrégation des Rites :
ios hie les bere à peu prés perpétuelles de
Alpaix ay ant fixé l'attention. du cardinal
Guillaume de Champagne, légat du S. Siege et
archevéque de Sens, il se fit un devoir de la reti-
rer de sa chaumiere et de la placer dans un lieu
plus approprié au grand nombre de pélerins qui
l'entouraient, et qu'il la placa en effet, malgré ses
réclamations et ses larmes, dans le magnifique
reclusorium que nous avons sous les yeux, et qui
vient d'étre converti en chapelle de 515 Alpaix ;
2» quele méme cardinal bátit en méme temps,
sous le vocable de Notre-Dame, l'église ou nous
sommes en ce moment, laquelle communiquait
avec le reclusorium par une arcade vilrée, afin
que la sainte, qui, par l'effet de ses longues extases,
était atteinte de l'inédie et de l'atrophie, püt de
son lit dans l'intervalle de ses extases, assister au
S. Sacrifice de la messe, et recevoir plus facile-
ment la sainte Communion :
3» que le curé de l'église paroissiale de
S. Bénigne à Cudot ne pouvant à lui seul suffire
à donner les soins spirituels à la multitude de
pélerins, qui des quatre coins de l'Europe
affluaient à Cudot, pour voir la. sainte et obtenir
par le secours de ses priéres les gráce jirituelles
et temporelles dont ils avaient besoin, le méme
cardinal-légat bátit un prieuré contigu à l'église
de Notre-Dame de Cudot, et confia la desserve de
cette église, ainsi que la garde de la personne de
S'« Alpaix, à deux chanoines réguliers de l'abbaye
de S. Jean de Sens ;
4» qu'en l'année 1180 la reine Adéle, et en
lannée 1184 le roi Philippe-Auguste, jugeant
insuffisante la dotation du prieuré de Cudot, vou-
lurent, par considération pour la sainte, compléter
celte dotation par une rente perpétuelle sur le
domaine royal, ainsi qu'il appert par les deux
minutes de ces chartes royales sur parchemin, les-
quelles sont conservées aux archives de l'Yonne,
fonds de l'abbaye de S. Jean de Sens ;
5» qu'aprés avoir été ainsi entourée, malgré les
résistances de son humilité, d'une si grande véné-
ration pendant sa vie, S'* Alpaix a été plus hono-
τόθ encore aprés son décés, arrivé le 3 novembre
de l'année 1910 ; que Pierre de Corbeil, alors
archevéque de Sens, présida el pourvut à ses
obséques, avec une magnificence qui n'est due
qu'aux saints ; place d'honneur au milieu du
choeur de l'église qui avait été bátie pour elle, et
sur elle ; cercueil de pierre pour mieux assurer la
conservation de ses précieuses reliques ; mausolée
élevé au-dessus du pavé du cheeur, pour marquer
la place de son tombeau ; statue. d'une vierge
couronnée de fleurs blanches, et couchée sur son
tombeau ; tympan symbolique usité au moyen
áge pour indiquer la sépulture d'un saint ; rien
n'a été oublié par larchevéque de Sens pour
attester à la postérité que dans l'église de Notre-
Dame de Cudot, à la place d'honneur repose le
corps de l'illustre sainte de Cudot ;
6» Que les deux chanoines réguliers de S. Jean
avaient pour mission, tout en desservant le péle-
rinage, de faire bonne garde autour de l'extatique
pendant 88 vie, et autour de son tombeau aprés
sa mort ; qu'ils ont rempli leur mission exacte-
ment et sans interruption depuis l'an 1170
jusqu'au mois de juillet 1789 ; que cette garde
assidue résulte des quittances annuelles qu ils
ont données au domaine royal, et dont la derniere
porte la date de cette funeste époque: juillet 1789,
ainsi
174
ainsi qu'on peut le vérifier aux archives de
l Yonne, ainsi qu'au Cartulaire général de V Yonne,
tome 2, page 348, et qu'ainsi il faut conclure dece
qui précéde que le tombeau de S'* Alpaix ayant
toujours été gardé à vue et d'office par deux con-
servaleurs à ce députés, il occupe. encore dans
l'église Notre-Dame de Cudot la place qui lui ἃ été
assignée par Pierre de Corbeil, archeveque de
Sens en l'année 1210.
Pour tous ces motifs,
Nous, Victor-Félix Bernadou, archevéque de
Sens, et Pierre Couillé, évéque de Sidonie, coadju-
teur d'Orléans, déclarons par les présentes avoir
reconnu el reconnaitre comme authentique le
corps de S Alpaix, et ordonnons que ses pré-
cieuses reliques soient désormais entourées de
toutes les preuves de vénération inslituées par
l'Église pour les reliques des saints.
Immédiatement nous les avons vénérées nous-
mémes, et les avons présentées à la vénération de
C sanctam Dei genetrieem semperque virginem
Mariam, in magna cordis contritione et gravi cor-
poris infirmitate posita.
v. — Quomodo beata Maria venit ad virginem
aegrolantem post orationem suam, et de specie
eius rithmice * descripta.
vi. — Quomodo beata Maria benigne puellam
allocula. sit, et qualiter eam * ab omnibus ? lan-
guoribus suis '* attactu manuum suarum sanave-
i
vi. — De eo quod ei divinitus 15 concessum est
ui non esuriat neque siliat amplius cibum aut
potum corporeum.
vir. — De donis caelestibus sibi divinitus col-
latis, et quomodo praestitum sit ei a Domino, ut
per dies aliquot dormiat οἱ dormiens? in Domino
electorum alios in gaudio et reproborum spiritus
in supplicio videat !^.
ix. — De gratiarum actione, quam egit in re-
Tit. et Capit. — ! /ntegrum titulum om. 2, (in-Cud.)
om. 3, ac in 3 primo loco ponitur prologus.— ? (c. p.) om. 2,
3,— ? fuerit 3. — * prius edocta 2, L add. 3, ac ita semper
3 in fine numerum ponit. — 5 assiduis add. 3, — 9 solatio
2, — " ut rimice 2, — 5 om. 1. — ? a. 0. om, 2. — 10 om, 9,.—
? sanavit 2. — ?? div. ei 2. — !? obdormiens 2,3, — 1^ in g.
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
d'une étiquette, l'une et l'autre en D
d'une eroix et
cuivre doré.
Nous avons également déposé un exemplaire
du présent procés-verbal dans le dit sarcophage,
que nous avons alors clos, lié et scellé.
Ainsi fait à Cudot, sous notre seing, le sceau de
nos armes, et le contre-seing de M. Carlier, notaire
ecclésiastique, en. présence d'un grand nombre
d'ecclésiastiques et de pieux fideles qui sont
accourus ἃ celte intéressanle cérémonie, le
dix-sept aoüt mil huit cent soixante dix-huit.
3 Viorog FÉux, archevéque de Sens.
4 Puenng, évéque de Sidonie, eoadju-
teur d'Orléans.
DunaxrOx, vieaire général de Sens.
Ranorix, vicaire général d'Orléans,
CanuR, doyen du chapitre de
Sens, notaire ecclésiastique.
L. S.
Pour expédition conforme à la minute délivrée
aux RR. PP. Bollandistes, sur leur demande, par
l'assistance. : : &siasti BEC 1. dix
Puis nousles avons religieusement enveloppées le notaire ecclésias ique soussigne, à ens, le dix E
dans un suaire de soie blanche, et les avons ren- février mil huit cent soixante dix-neuf.
fermées dans un sarcophage en culvre, doublé CAARLIER.
d'étain à l'intérieur et à l'extérieur, οἱ surmonté
Kidita. ex codicibus Cavolopolitano num. 77, Carnotensi num. 131, Brugensi nwm. 404, de quibus
dictum est supra in. Comment. praevio numm. 15 εἰ 16. In recensione variarum. lectionum hi codices,
iuxta. ordinem in quo numerati sunt, signantur 1, 2,3.
ἜΣ Y PERS cessu beatae Mariae pro beneficiis sibi ab ea mise-
Incipiunt capitula libri I τ :
: m Ἶ 1 ricorditer collatis.
in Vitam venerabilis Aupaies de Cudot '. x s : H e
x. — De eo quod aliquando modieum edulii
CaprmuLuM emmwux 2, — Quo loco et quibus pa- — consuevit ore percipere, cum nihil omnino gustare
rentibus nutrita fuit ? et educata *. possit praeter eorpus dominieum, ut tollat pecca-
i. — Qualiter attrita laboribus? inlanguorem — tum eorum " qui dicebant eam daemonium ha-
inciderit et appetitum edendi amiserit. bere, eo quod nec manducaret nec biberet.
πι. — Oratio, quam oravit ad Dominum, hu- xi. — De puella novenni a nativitate muta,
mano destituta. consilio * pariter et auxilio. quae meritis ipsius usum loquendi, quem num-
i. — ltem eiusdem oratio, quam oravit ad quam acceperat 5, suscepit. F
xi. — De muliere in. carcere vineta, quae ad
invocalionem nominis eius !? soluta est et de car-
cere liberata.
Expliciunt capitula. — In huius fronte operis
capitulorum titulos praemisimus, ut ea, quae in
libri sequentis corpore videri desiderantur, faci-
lius ἃ studiosis lectoribus reperiantur ?*.
Incipit Prologus
in Vitam venerabilis Aupaies! de Cudot.
Ad laudem et gloriam summae οἱ individuae
Trinitatis, quae eum in seipsa sit mirabilis, mira-
bilia tamen operari cotidie non in minimis, cuius-
dam. sanctissimae virginis vitam et conversatio-
nem, nulli mortalium. imitabilem, utpote retro-
aelis temporibus inauditam, divina cooperante
gralia, scribere exordiar. Rem quidem arduam
mihi suscipio ; quae, quanto est rarior, tanto est
difficilior, quoniam a saeculo non est auditum ut
et superborum animas suppl. a corr. 9, — ^ v. ins. 92,3.—
τὸ quid add. 2, 3. — 11 om, 9.— 18 habuerat 2, 3. — "n. e. i.
3. — 30 (expl.-rep.) om. 3.
Prol — ? virginis add. 3. — ? Cudoth. 3, integrum
titulum om. 2.
virgo
Mirabiles,
B. Alpaidis
visiones et
vita dignae
sunt quae
scribantur.
u
Li
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A virgo iuvencula, fragili manens in corpore, corpo-
ralibus non egeret alimentis, terrenis non susten-
taretur ciboriis ; quae semper resupina iacens in
lectulo, sicut Lestantur omnes qui eam videre me-
ruerunt, numquam, ut ceteri hominum, esurit,
numquam sitit. Quin polius, epulis frequenter
saginata caelestibus, terrena fastidit convivia,
moleste ferens quod tamdiu mole detineretur ?
corporea, multo melius dissolvi eupiens et esse
cum Christo. Quanto enim saepius gustat et videt
quoniam * suavis est Dominus, tanto avidius in
eius suspirat amplexibus. Cuius anima ad dulce
eloquium sui dilecti * tanto ardentius est lique-
facta, quanto frequentius in cellam vinariam ab eo
est introducta. Vulnerata quippe sponsi sui ca-
ritate*, diu noctuque languet amore ; et in hae pe-
regrinatione corpore solo * constituta, cogitatione
et aviditate et contemplatione assidua in illa
aeterna conversatur patria, in tantum quod mul-
toties, corpore, ut videtur^, derelicto, per quattuor
aut quinque, vel octo aut. quindecim dies, vel per
tres aut eo amplius continuas hebdomadas, mora-
tur eius sancta" anima in dormitione sive contem-
platione tranquilla et quieta, videtque visiones
caelestes, factasque et ostensas sibi divinitus
agnoscit revelationes : ex quibus ipsa '? quasdam
mihi indigno sacerdoti ore proprio revelavit , alias
a quibusdam viris religiosis ' et a presbytero de
Cudot didici, prout? ab ipsa multis precibus
vix 1? extorserunt : quas litteris mandare curabo,
postquam vitam eius, Domino adiuvante *, de-
seripsero. Ultra vires est huius negotii materia,
cui etiam Tulliana suceumberet eloquentia, et
Homeri 15, quamvis eloquentissimi, invideret fa-
cundia. Non omnes potero scribere, nec, si me
rupero, quibo sufficere, praesertim eum virgo
prudentissima, popularis aurae favorem fugiens,
quantum in ipsa erat, omnes revelationes sibi di-
vinitus factas latere voluisset, et caelestes the-
sauros in secreto cordis 16 sui abscondere, nisi ad
eruditionem hominum aliquas ex eis revelare di-
vinitus ei fuisset! imperatum ; quamquam altiora
quaedam et secreliora, in quibus ipsa tantum '
conscia fuit,ob humilitatis quae in ea prae N
cunetis aliis virtutibus praeeminebat?? custodiam,
nobis hueusque celaverit. Ex iis etiam, quae ipsa
quibusdam familiaribus suis religiosis viris ca-
ritate devicta revelavit, multa quae ad aures meas
nondum pervenerunt intacta relinquam : ea tan-
tum, quae ab ipsa vel a religiosis viris mihi sunt
tradita, litteris mandans; dans operam ut lucerna,
quae hueusque sub modio posita latebat, super
candelabrum. ponatur, ut. luceat omnibus qui in
domo Dei sunt, reprobis ministrans odorem mor-
tis in mortem, electis vero odorem vitae in vitam.
Et quidem ad hoe opus insufficientem me video,
sed loquendi mihi dat 21 ausum divina iussio, di-
cens : Aperi os tuwm, et ego adimplebo. illud ;
qua promissione animatus, propositum aggrediar
non de meo ingenio, sed de divino confidens adiu-
torio, superfluas omittens verborum phaleras,
quia ?? simplex veritas, nativa contenta pulehritu-
dine, meretricios humanae facundiae fugit orna-
tus. Obsecro autem eos, qui lecturi sunt, ut ?*
fidem dietis adhibeant, neque me falsum aliquid
? detinetur 3, — *quam 8. — 5d. 5. 3. — δ ὁ. SP. 5: 3.—
75,06,9,9. — 8u. v. om, 2. — * s. e. 3. — 1^ ipsas 2. —
11 p, v, 9, — 13 eas add. 2,3. — 15 Y. m. p. D Jun pilo
15 hominis 9; — 19 c. s. 2, — 11. ei. 2, — !^ om. 9. sibi add. 3.
— 1? opi, 8. — 3 praeeminet 3. — ?! d. m. 9. — ?* quae 2.—
32 γι. 3. — 9 iudicent 9. — "ὁ scribere 2. — "Ὁ orationibus 2.
— 51 (e. p.) om. 2.
175
scripsisse ausu temerario diudicent ?* ; alioquin
tacuisse quam falsa scripsisse *^ maluissem.
Meritis sacratissimae virginis orationibusque “ὃ
legentium mercedem huius operis recompensabo.
rogans ut mihi dent veniam, si tam dignam uite
riam minus sermone digno deseripsero.
Explicit prologus *'.
IUBE RSPRUMUS
CAPUT PRIMUM
De morbo B. Alpaidis et eius
orationibus ad Christum et
B. V. Mariam.
Incipit Vita venerabilis Aupaies ! de Cudot A,
1. CaprruLuM? 1*, — Virgo igitur serenissima, in
villula quadam «, quae Cudot appellatur ἡ, iuxta
Sealdeas? e, abbatiam ordinis nostri * sita, pau-
peribus orta parentibus, proprio nomine Aupaies
est? appellata. Cuius nominis etymologia vitae
puellae bene convenit et* consonat. Dicitur enim
Aupaies?, quasi alta pax, sive alta. spes, sive au-
gens spem, vel etiam altus pes d. Pacem enim ex
altis annuntiat paenitentibus; spei firmae altitu-
dine inhaeret in '? sublimibus; doctrina sua spem
auget credentibus; pede contemplationis evolat
in caelestibus. Pater eius, Bernardus nomine, la-
bore manuum suarum proprium victum acqui-
rens, in sudore vultus sui vescebatur pane suo.
Duorum boum fretus adiutorio, agellum proprium
excolebat. Ad quam agrieulturam solam filiam
duodecennem, quia primo genita erat, coadiutri-
cem habebat, quae ante patrem suum boves
arantes aculeo tangens agellum suleare "! cogebat.
Fimum quoque el peeudum stercora, humeris
suis imposita, ad agrum sive 12 hortulum feeun-
dandum cum patre deferebat; et, quia grave
oneris pondus teneri eius lacerti? sustentare non
poterant funem ad duo anteriora brachia ceno-
vectori ligaverat : quem desuper humeros gestans,
tam brachiis quam humeris onera deportando,
labores patris sui'* pro posse suo aequabat, fu-
giensque otiositatem, quae inimica est animae, die
noctuque tenerum corpuseulum. laboribus assi-
duis fatigabat. Fratres vero eius, quia minores
erant, vaecas et pecora patris sui in paseuis con-
servabant. Dominicis et festis diebus '^, quibus
aliae virgines choreis deducendis et aliis inanibus
jocis in se inaniter occupabant, ipsa boves et pe-
cora ad pascua deducebat; ita ea a vicinorum
frugibus coercens, ut nullus umquam ab ea tur-
batus, nemo umquam per eam maligno levi facto
vel dicto 15 fuerit perturbatus vel'* contristatus;
aut certe domi sedens in silentio soli Deo vaca-
bat!5, cui soli placere studebat, matremque »
Virginem inundatione ?? laerimarum suffusa assi-
duis orationibus virgo tenera invocabat. Corpore
quidem iuvencula, sed animo cana, aetatem tene-
ram moribus transiens, ab ipso pueritiae suae
lempore cor habens senile, nulli animum dare
volebat illicitae voluptati; quin potius, intra eu-
Cani 1 virginis add. 3. — ? tit. om. 2,.—3 caput 3.
—3 (e. ἡ om. 9.— ^ Scalleas 1, Scardeas, corr. Escharleias, 2.
— € Cisterciensis 2. — * e. Aupes 3. — ὃ c. e. om. 9,3. —
9 Aupes vel 2, Aupes 3,— 19 om. 9, 3. — "1 suscare 2.—
1? ad add, 2. — 15 lateri 1. — τὰ om, 3. — 15d. 6. f.3. — !* vel
leviter add. 3. — 1 p, v. om. 2, 3. — 18 vocabat 9. — !? ma-
trem et 3, — ?" inundationem 2.
bieulum
B. Alpais,
Cudoti nata
parentibus
rusticis,
agros colit et
oves pascit
multo labore ;
a
b
c
d
F
abt.
VITA
in foedum
morbum
incidit, quem
sequitur
inedia
176
bieulum cordis sui lacrimis suis stratum suum
saepissime rigans, seipsam sponso suo cotidie of-
ferebat hostiam vivam, sanctam et immaculatam,
Deoque placentem, pro cuius amore virginitatis
integritate tanto est. amplexa desiderio ut num-
quam lascivum osculum alicui ?* dederit, num.
am inhonesto vel verbo vel facto?" oculos
castos offenderit. :
2. Carrruzox! n. — Non potuit diutius virgo te-
nera tantos labores sustinere?; sed, totis visceri-
bus prae magnitudine laboris continui interius
diruptis et scissis, ab intimis cordis alta. trahens
suspiria, speciosi vultus colore mutato, doloris
interioris manifesta. iam dabat exterius indicia.
Quid plura? Continuo detenta ? languore, lectulo*
duro et aspero, utpote de vili stramine, sine plu-
mis et linteolis facto, fere per annum integrum
recubuil. Omnem cibi et potus affectum amisit ^ ;
el longa inedia macerata, tam diu in lectulo iacuit
resupina, quod pectus eius et. humeri, renes et
viscera omnia vel? usque ad intestina. exesa et
putrefacta, tantum horrorem cernentibus ingere-
bant, tantumque fetorem ex se emittebant, quod
eliam mater eius abhorrebat; nam pater iam ob-
ierat, οἱ fratres, licet amore fraterno eius dolori-
bus condolerent, propter intolerabilem vulnerum
eius fetorem, ad eam propius accedere refugie-
bant. Mater tantum eius, quae prae filiae languo-
ribus gravius? suspirabat, quod eam acrius
affectu materno diligebat, ut dolores eius saltem?
moriendo finirentur, cotidie filiae mortem exo-
ptabat. Et quia pauper erat, et aliud quid quod !?
ei offerre posset non habebat, panem hordeaceum
a longe veluti cani, propter intolerabilem fetorem,
quandoque ei" proiciebat; quem illa nee manu
capere nec ad os suum ferre poterat, quia manus
suae? iam arefaetae et prae nimia carnis putre-
dine a brachiis resolutae et disiunetae, una cum
pedibus ? iam emortuis, officium ei debitum de-
negabant. Fratribus etiam suis in. tantum tae-
diosa erat οἱ onerosa ut matrem suam precarentur
ut ei eibos offerre desineret , ut sic fame mori
cogeretur. Sieque faetum est ut. tam ex ciborum
penuria quam ex diuturna et continua ieiunii
consueludine ipsae gutturis arteriae ad tantam
siccitatem et ariditatem redactae sint ut, dolori-
bus detenta et intenta continuis, omnem cibi
appetitum ita oblivioni tradiderit, ut, si quando ei
cibus ingereretur, quemadmodum praeparatum
sibi tormentum abhorreret. Potum etiam aquae
tanto hauriebat labore, ut sonus aquae, per rau-
eum guttur stillantis in modum aquae de rupe in
rupem defluentis, a cireumstantibus audiretur.
Et sic ex longa inedia et vietualium inopia et con-
tinui 15 languoris altenuatione cibum sumere de-
suevit; et primo quidem duobus aul tribus'*,
deinde et 17 hebdomadis continuis ieiunium con-
linuare consuevit. Unde ad tantam debilitatem
redacta est, ut numquam manum putredine iam
resolutam ad os ferre, non'? pedem iam arefa-
etum ad se trahere, nec etiam sine alieno auxilio
in latus alterum '? commutatione reficeretur. Et,
quia fetor intolerabilis, qui de membris eius
?! alicui oculum 1, 2. — ?? v, f. 9m. 9. — 38 eius add. 9,
Cap. 2. — ! caput 3. — ? s.1. 2, 3. — ? de tanto 1, —
* lecto 3. — ^ am. af. 2. — δ om. 3. — " suorum 9, 3. — 3 gra-
viter 2. — ῦ s. 6, 2. — (q. q.) quidquid 2, 3. — 11 9j, 9, —
15 ejus 3.— 15. artubus sup. ras. 1.— !* desinerent 1. —
16 continua 3. — 18 diebus add. 3. — 11 etiam 3, — 18 num-
quam 3,— ^ se vertere posset ut lassum corpusculum late-
rum add. 8, — ?? p. a. 3. — 51 eius, — 38 miserentur 1
Cap. 3. — ! Christe add. 3. — * om.3. —? debeas 2. —
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
uleerosis exibat, nullum ad eam aecedere pro-
pius? sinebat, omni humana consolatione desti-
tuta, Deum sanclamque Dei ?! genetricem ut. sui
misererentur ? gemitibus assiduis in hune modum
exorabat.
3. Carvr πὶ. — Ad te, Domine Iesu *, redemptio
mea, misericordia mea?, salus mea, spes cordis mei,
virtus animae meae, vita mea, illuminatio mea, finis
intentionis meae, quem solum desidero, quem esu-
vio, quem sitio, ad. quem suspiro, quem totis visce-
ribus concupisco ; qui caritatem, qua maiorem
vel cuius parem nemo umquam habuit aut. habitu-
rus est, nobis indignis exc hibuisti, qui nihil debebas*
morti, et tamen pretioso sanguine tuo in cruce sus-
gensus nos redimere voluisti, et pro nobis glorio-
sam animam tuam manibus impiorum * tradidisti;
quique pro tuis interfectoribus * exorasti ; memor
ego indigna. ancilla tua, non. quantum debeo, sed.
quantum. queo ?, passionis et crucis tuae, memor
alaparum. et irrisionum. tuarum 7, memor etiam
flagellorum et vulnerum tuorum, quae pro salute
nostra tam dignanter, tam humiliter, tam patienter
sustinuisti 5; ad. te, Domine, qui es omnium lan-
guorum medicina, omnium sanitatum | custodia,
lacrimabilis ingemisco ; ad. te de magna tribula-
lione οἱ necessitate, quae, culpis meis exigentibus,
iuste circumdederunt ? me, clamo ad te ; cor et ocu-
los tota intentione levo, ut secundum multitudinem
miserationum. tuarum mitiges dolorem vulnerum
meorum, et secundum. pondus miseriarum '? mea-
rum sentiam. effectum miserationum ?. tuarum.
Tibi soli peccavi, quia tu solus sine peccato. Da
veniam miserae famulae ; et origo pietatis et mise-
ricordiae, aspice me infelicem ; pietas immensa,
respice me miseram misericordia publica. Ne aver-
las, piissime Deus, faciem tuam a me, ne derelin-
quas me in manibus quaerentium animam meam ;
sed respice propitius et exaudi me miseram pecca-
tricem ad te clamantem, ad te suspirantem. Aperi
mihi sinum. pietatis et ianuam misericordiae tuae,
el resuscita me iam quasi semivivam derelictam, et
ne abicias me iam quam fecisti, neque despicias me
quam. pretioso sanguine tuo ?. redemisti. Etenim
si peccatriz sum,tamen creatura tua. sum, tamen
pretioso sanguine tuo redempta sum. Inclina mihi,
Deus meus, aurem misericordiae tuae "5, et. vide
afflictionem contritionis meae. Illos tuos misericor-
des oculos, quibus super Lazarum, in monumento
fetentem,lacrimatus es, ad. me converte, Domine ὃ,
ut sanari possint. omnes illae infirmitates meae ;
nam quamvis maior sit miseria quam mihi expe-
diat, non ideo minor est misericordia tua quam te
deceat : elsi V enim magna !* imiseria mea, tamen
maior est misericordia tua. Itespice me misericor-
diae oculis piissimis??, quibus Martham et Mariam
respevisti, quando, solutis vinculis mortis, fratrem
earum? de monumento resuscitasti. Miserere igitur
mei?*, miserere, misericors Deus, per. illam beni-
gnissimam clementiam tuam, qua, matrem. virgi-
nem ante crucem. tuam pro te moriente ?! flentem
respiciens, discipulo virgini virginem custodiendam
commendasti. Sana me, sanitas sanitatum ?*, et
sanabor ; salvam ?* me fac et salva ?* ero ; nec sim
* om. 2.— ^j t, 3, — * quaeso 2.— ΤΊ, e, i2. — 5 tam hum.-
sust. om. 9. — * cireumdederint 9, — 19 miserationum 1, 2.
— ! affectum 2, — 13 misericordiarum 2, 3.— 15 tuo sang. 3.
— M etsi enim 3, — 3^ et exaudi vocem orationis meae,
aperi oculos tuos add. 3. — 19 D, c. 3. — 17 est 2. — 15 est
add. 3. — 19 (m. o. p.) p. m. tuae o, 3. — 30 eo 2, eorum 3.—
?! m, j, 9, — 38 me morientem 3. — ?3 op. 2. — ?* sanita-
tum 5, 2, — ?^ salvum 2, — ?^ sana 3.
vilis
D
8Supplicitey. et
pientissime
orat
Ch ristum,
eiusque
matrem.
DIES TERTIA NOVEMBRIS. 177
A vilis ad. salvandum, quae non fui * ad redimen-
dum ; sed miserere potius et indulge 9, sicut latroni
goenaliter in cruce ad dexteram tuam ?* in cruce
qendenti, sed salubriter confitenti, el sicut publicano
et meretrici digne paenitentibus et pie confitentibus
misericorditer indulsisti; ut tibi gratias agam
creatori meo et salvatori??, conditori meo el cura-
tori 9, munc et semper et in saecula saeculorum.
Amen 83, Cumque sic ante 9? Deum, Dei filium, de
Patre ante. saecula. aeternaliter genitum, in fine
saeculorum pro nobis de virgine temporaliter
natum ?*, suam fudisset orationem, ad matrem
eius virginem conversa, ut sui miserere eum
multis suspiriis in hune modum ei supplica-
bat 95.
A4. Carur 1v. — Singularis meriti sancta Dei gene-
triz !, virgo semper, Maria, aula universalis pieta-
tis, causa generalis reconciliationis, vas et templum
vitae el salutis, admirabilis singulari virginitate *,
venerabilis inaestimabili sanctitate, supereminens
tanta dignilate, nec minori praedita potentia et pie-
tate, tibi, o genetrix ? vitae, mater salutis, templum
pietatis, fons misericordiae, sese praesentare cona-
tur haec misera famula tua, morbis languida, vul-
neribus scissa, ulceribus putrida *. Tibi nititur,
quantum moribunda valet, supplicare ut potentibus
meritis tuis et piis precibus * digneris eam sanare E
a languoribus suis, sic enim, pia. Domina, alienata
sum a meipsa immanitate doloris, ut vir sensum
habeam enormis languoris; tantum ez sordibus
ulcerum. meorum sentio fetorem ut vix aperire va-
leam 0s meum ad orationem. Cicatrices enim meae,
quae, sicut τ onus. grave, gravatae sunt super me,
urunt me dolore, mole me obruunt, pondere me pre-
munt, pudore me confundunt, fetore me. suffun-
dunt. Tu ergo, domina singulariter mirabilis et
mirabiliter. singularis, pulchra ad intuendum,
amabilis ad contemplandum, delectabilis ad aman-
dum, beata fiducia et tutum 8 refugium miserorum,
respice me miseram geccatricem, ad te clamantem,
ad te suspirantem, illis piissimis misericordiae
tuae oculis, quibus miserum Theophilum e respe-
αἰϑέϊ, quem de servitute peccati et de laqueis diaboli
misericorditer eripuisti; ne memineris iniquitatum
mearum, meque respicias ad. peccata. mea, quibus
iram merui, sed. ad. pietatem. et misericordiam
tuam, qua semper m iseris misereri consuevisti. Scio
enim, domina. et. advocata mea, scio quod, si me
respicere volueris, continuo sanabor ab omnibus
angustiis et. doloribus meis ; scio quod, si pro me
filium. tuum rogaveris, cito, te deprecante et ipso
miserante, aderit. mihi medicamen salutis ; scio
enim, piissima domina οἱ advocatriz mea ὃ, scio
quod pro quacumque re dilectum. ?? filium tuum
rogaveris, nullam ab eo repulsam patieris. Sen-
liat '!, piissima domina, ista infelim et. misera te
matrem. esse misericordiae ; sentiat te qostulan-
tem 15 dulcissimum. filium tuum venam esse veniae
et fontem totius indulgentiae. Semper enim pro pec-
catoribus vult exorari, qui semper vult eis misereri.
Tu igitur 15, pie potens et potenter pia Maria, de
qua fons est ortus misericordiae, ne contineas,
quaeso, tam vivam τ misericordiam ubi tam veram
agnoscis miseriam : nam, si maior est miseria mea
quam mihi expediat, non ideo minor est misericor-
— 39 ad d. t. in c. 2,3.
?1 vilis add. 2, 3. — 35 mihi add. 2.
— 80 meo add, 2. — ?! meo add. 2.— ^" hic in 3 inc. cap. IV,
Joc praemisso titulo : caput 1v. — 53 autem 2, — ?* t. d. v. 3.
— 95 iy margine ad mod. rubricae in 1 haec adscripta sunt :
Exscriptor, hic transi sequentia usquead sequens capitulum
pro veritate servanda. ,
Cap. 4. — ! genetricis 2. — ? amabilis salutari fecundi-
Novembris Tomus 1I.
dia tua quam te deceat. Quanto magis enim, o glo-
riosa. domina !5, cicatrices vulnerum meorum in
conspectu omnium sordent,tanto magis tua subven-
tione et filii tui, qui summus medicus est, curatione
indigent. Sana. ergo, clementissima domina, infir-
mitatem et dele quae intuentes offendunt foeditatem
meam. Aufer, benignissima, languorem meum, ut
non sentiant amplius appropinquantes mihi meum
quem. horrent. fetorem. Age iam, domina, appare
mihi, ut. videam speciosum. vultum tuum. Exhibe
mihi praesentiam tuam, et consecuta ero desiderium
meum. Amatriz pupillorum et consolatriz orpha-
norum piissima, tibi soli sum derelicta ^ pauper
et orphana ; advocata mea tutissima, miserere
orphanae tibi derelictae : puella enim sum et
orphana sum 9 patre. Ne avertas ??, serenissima
virgo,faciem tuam a me, sed respice orbitatis meae?
et calamitatis meae lacrimas, quas tibi de intimis
cordis offero donec venias. Exaudi me, domina,
miseram peccatricem per benignissimam qua ?*
cunctis?? miseris subvenire solita es pietatem. At-
tende, domina, placare, et fac mecum secundum
misericordiam tuam, per virtutem benedicti fructus
ventris tui, Domini nostri Iesu Christi, qui sedet ad.
dexteram Dei Patris omnipotentis, ubi cum eo et ??
Spiritu sancto vivit et gloriatur ?* per omnia sae-
cula saeculorum. Amen.
ANNOTATA.
a Verbum villula hic designat non tantum prae-
dium rusticum, sed adhibetur in sensu, qui nonnum-
quam ipsi competit parvi vici. Cfr. Cangium, sub
verbo, qui citat ex Baluzii Miscellaneis, tom. VIT,
p. 293, aliud exemplum istius vocabuli tali signifi-
catione dotati.
b Cudot est vicus, situs in dioecesi Senonensi,
in. praefectura. Galliae dicta Yonne, in districtu
Saint-Julien du Sault. Hunc vicum descripsit cl. v.
Maz. Quantin in Répertoire archéologique du
département de l'Yonne, p. 166, et testatur iam
saeculo XLI, quo vivebat B. Alpais, ibi exstructam
fuisse ecclesiam. Cfr. eiusdem auctoris opus Diction.
topogr. du départem. de l'Yonne, p. 43.
c De alibatia Cisterciensi dicta Scarleae, Seal-
deae, Scarlegiae, seu de Scarleis, gallice Escharlis,
videsis Gallia christiana, /om. XII, p. 219-22.
Cuius abbatiae exordia referenda. videntur ad
annum 1131. Ita lanauschek, Origin. Cisterc.,
tom. I, p. 20. Hodie vocatur locus Les Escharlis,
vicus prope Villefranche ;. cfr. Quantin, Diet.
topogr., p. 20.
d Er his interpretationibus a scriptore propo-
silis una. tantum est probanda, ea nempe qua
Aupes, Alpais, Aupaies dicitur significari alta
pax. Quod auctor cogitaverit de alto pede, inde est
eruendum quod medio aevo in lingua romana. pes
dicitur paie. Cfr. La Curne de Sainte Palaye,
Dictionnaire historique de l'ancien langage fran-
cois, ed. L. Favre, tom. VIII, p. 148. FEtymologia
quae ex Alpaidis nomine altam spem deducit vide-
tur esse lusus verborum cum voce graeca Ek.
e Alluditur ad miraculum quod. patratum dici-
tur a B. V. Maria in gratiam Theophili vice-
domini, quodque editum est in. Act. SS., tom. 1,
tate add, 3.— ὃ genetricis 2.— * u. p. s. 9.— ^ tuis add. 3.—
$ salvare 2. — " sunt 2. — 8 tutam 9. — ? (a. m.) vere 3. —
1? dulcissimum 2, 3. — ἢ enim add. 2.— 15 postulante 3.
—238 o. 9. — 16 veram 2, 3. — !^ mea add. 2, — 15 d. s. 8,
d. sunt 2. — pupilla 3. — !* sine 3. — 19 advertas 2. —
90 om. 2, 3. — ?! quae 9, — 22 om. 2, 3.— ** cum add. 3.— **
Deus add. 2, 3.
93 Dp-
VITA
VITA
B. Virgo
Alpaidi
mirum in
modum pul-
chra apparet,
quae vulnera
eius. sanat,
178
pp. 483-487, et nuperius a Weber in. Gróber's
Zeitschr. für roman. Phil., fom. I, pp. 531 sqq Cfr.
quae de hoc documento. disseruerunt E. Külbing,
Beitráge zur vergleich. Geschichte der roman-
tischen Poesie, Breslau, 1876; nec non. Neuhaus,
Die Quellen zu Adgars Marienlegenden, p. 56, εἰ
Mussafía, Die Marienlegenden im Mittelalter, pas-
sim.
CAPUT SECUNDUM
B. Alpais sanatur per p. V. Ma-
riam quae ei apparet.
5. Carr vy ". — Dum sic orat. Virginem ? virgo
Pro suis doloribus cunctis taediosa, [lacrimosa,
Venit ante virginem Virgo gloriosa ;
Cuius pulchra facies tota liliosa,
Aurea caesaries, euntis gratiosa? ;
Genae* semper roscidae, semper inflammatae,
Super? solem splendidae, plenae 5 venustate,
Universis avide sanctis contemplatae,
Speciali? vividae singularitate ;
Nares aromatibus intimis conditae,
In interioribus dulces et mellitae?,
Infundentes mentibus spiramenta vitae,
Quae malorum nexibus iam sunt expeditae,
Mite? supercilium, fons humilitatis,
Gloria convallium, splendor honestatis,
Adiutrix humilium, lux simplicitatis,
Castitatis lilium, flos virginitatis,
Perspicaces oculi sole clariores,
Venatores saeculi, cordis serutatores,
Profectores parvuli, lueis amatores,
Ad levandum seduli pauperum maerores ;
Aures plenae laudibus, plenae pietate,
Columbinis cordibus vigiles et gratae,
Pauperum gemitibus semper inclinatae,
Motae plus affectibus quam verbositate.
Videns in hune modum reginam caelorum Au-
paies !? beatissima luce candidiorem, sole clario-
rem, stupefaeta tanto lumine, tremefaeta tanta
maiestate, faciem suam avertebat, nec audebat ei
aliquid dicere : non enim poterant eam oculi eius
respicere tanti luminis reverberati claritate.
6. Caprvr vi. — Cum! regina? mundi, quasi no-
tam? ex nomine, sic eam blandis affatur collo-
quiis: Ne timeas, Aupaies beatissima, ego sum
advocata tua, regina misericordiae, quam. ea toto
corde dilevisti, quam in infirmitate* posita toties
invocasti, manum tuam mihi porrige, ut per me
recipias sanitatem, quia durissimi languoris angu-
stias in omni humilitate οἱ patientia 5 sustinuisti.
Virginitatem* ab infantia mihi consecrasti, quam
nec immunda cogitatione, mec foedo opere, mec
lascivo sermone violasti. Ideoque de te gaudent in
caelis animae virginum, quae mecum sunt, ad qua-
rum consortium. ventura es post huius vitae ezi-
lium. Ad hane vocem exsultat? puella*, respiciens
eam, et dicens quibus poterat suspiriis : Spes sa-
lutis et veniae, mater misericordiae, virgo serenis-
sima, non sum digna ego? infelix οἱ misera, ut vos
Cap. 5. — ! om. 2 el sic deinceps. — * om, 3, —? gene-
rosa 3. — * gena 2. —? supra 3. — " pene 3. — Τ spiritali 3
— 5 mellibus 2, — ? mitte 3, — 10 Aupes 3. :
Cap. 6. —! tum 2, tunc 3, — 5 eaelorum vel add. 3. —
8 sibi add. 2, 3. — * tua add, 2. — ^ diu add. 2,3. — δ tuam
add. 3. — τ exsultavit 2, — * puellula 3, — ἢ oj. 2, — 1 t. a
8, 9, — !! vobis add. 3, — 153. postulastis 3. — 18. sint Ue.
M eas add, 2, 3. — 15 iam 3. — ! me non 3, — 11 venire 3 —
15 m, p. 2, 3. — 19 sensum 2, — 39 paruerunt 3, — 31 ἀσταϊηκ
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
ad me venire debeatis, quae peccatis meis exigen-
tibus iuste sum tantis afflicta? doloribus. Manus
meas, quas α me? porrigi postulatis ??, quia iam a
brachiis prae nimia putredine resolutae sunt 18, vo-
bis porrigere non possum, sed cum vobis placuerit ,
vos accipere. poteritis. Tamen? amodo nullum
omnino. sentiam. dolorem, quia faciem. vestram
videre merui sole clariorem. Jam non me* paenitet
tantum habuisse maerorem, quae vel post lacrimas
ad vestram potui pervenire! visionem. Tum illa,
pietate mota !'5, manus languentis apprehen-
dens, et inter iueundos amplexus eam blande
leniterque suscipiens, totum corpus omnesque cor-
poris plagas manu sua sensim !* palpabat. Quae
ad eius salutiferum. tactum omnes curatae sunt
et ita sanitati restitutae, ut ex eo tempore nec
cicatrices quidem vulnerum in ea ullae apparue-
runt ?*. Et dixit ei : Quomodo tibi modo est, amica ?
Quae respondit : Optime, dulcissima?!, vestri gra-
tia; nam omnes corporis mei plagae per vos sana-
iae sunt, omnes vulnerum meorum cicatrices
abierunt, omnes. ulcerum ?2 jneoyum. sordes eva-
cuatae sunt. Tam de cetero. nullum ulli ὅδ ingerent
horrorem, quia amplius nullum habebunt fetorem,
Dolor enim?** ommis evacuatus*^, quia languor
meus medicinali vestro tactu sanatus. est. Nulli a-
modo vilis, nulli despicabilis ero, quia sine fetore,
sine sorde cunctis me cernentibus apparebo.
3. Capur vit, ! — Nunc ?, dixit ei beata Maria,
adhuc maiora iis tibi praestabo, soror carissima,
quia pro longa inedia, quam in omni humilitate et
patientia, in. fame et siti, sine omni murmuratione
tamdiu. sustinuisti, angelico et spirituali cibo ita
saginaberis, quod, quamdiu in hoc corpusculo super-
vizeris, numquam sustentamento corporis tui cibus
aut potus corporeus necessarius erit, nec modo pa-
nem aut alium cibum humano corpori necessarium
esuries, nec aliquem potum corporeum sities : quia,
postquam de caelesti pane et vivo fonte semel gusta-
veris, usque in aeternum semper satiata manebis.
8. Carvr vur. — Jd etiam tibi α Filio meo prae-
stabitur, quod per aliquot dies interdum etiam per
hebdomadas continuas, et. praecipue in graecipuis
sanctorum sollemnitatibus 1, dulci sopore sopita in
omni pace et quiete? quiesces?, ipsumque regem
regum et. dominum dominantium, quem. ez utero
meo pro hominibus hominem factum genui, in sede
maiestatis suae meque iuata illum * sedentem vide-
bis ; cuius decus et pulchritudo, cuius virtus. ef glo-
ria, cuius maiestas et magnificentia omnem sermo-
nem,omnem sensum» excedit, non solum humanum ,
sed. et*. angelicum. intellectum; | cuius splendore
maiestatis? irradiari, cuius inestimabilem adipisci
conspectum ultra omnem sanctorum est gloriam.
Videbis 8 etiam * novem angelorum. ordines, filio
meo, domino suo, distinctis officiis ministrantes;
quorum. alii signa, alii'* miracula per virtutem
eius saepius faciunt; alii ad homines ab eo in mun-
dum missi, praedicendo?* praeveniunt, alii subiectis
angelorum spiritibus praesunt, et eis ad exempla ᾿ἢ
divina. mysteria. disponendo principantur; alii
tanta divinitatis gratia repleti sunt, ut in eis Do-
minus sedeal, et. per eos sua. iudicia decernat ; alii
add. 2, 3. — 39 vulnerum 1,— ?' ullum nulli. 3. — δ om.2, 3.
— "Ὁ est add. 9, 3.
Cap. 7. — ! Ita3, 0m.1. — ? tunc 2, 3.
Cap. 8. — ! festivitatibus 2, 3. —? requiete 2. — ^re
quiesces 2, 3. — 4 ipsum 2, — * sen. o. ser. 2, omnem. add.
3. — * etiam 3. — ἴ m, s, 9. — δ hoc et seqq. usque ad fin.
cap. aeternum habeant supplicium om. 9. --- ἢ et 3. — ^ et
3, — τι futura praedicando 3. — !? explenda 3.
tanto
D
eique pro-
mittit eam
sine cibo et
potu
victuram,
εἰ in somno
visuram
praemia
bonorum et.
poenas
reproborum.
E
tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto clari-
tatem divinitatis eius vicinius contemplantur ; alii
vero ila. Deo. coniuncti sunt. ut inler hos et. Deum
nulli alii spiritus. intersint, qui tanto maiori ar-
dent amore,quanto subtilius claritatem divinitatis '?
aspiciunt. Istis. beatorum. spirituum agminibus
gatriarcharum et qrophetarum videbis laudabilem
numerum sociatum, quorum alii in utero, alii in
pueritia, alii in. iuventute, atque alii in senectute,
Deo cogniti et sanclificati sunt, fide pleni, devotione
summi, industria sollertes, excellenti ingenio prae-
diti, in exercitatione disciplinae instructi, in sancta
meditatione. assidui, metuque mortis intrepidi,
ideoque coronis immarcescibilibus sunt coronati. In
quiete. etiam dormitionis tuae duodenwm. videbis
mumerum. apostolorum, quos ! q primis miraculo-
rum virtutibus ad componendum novae fidei fun-
damentum 15. erigendumque adhuc tenerae statum
ecclesiae providentia divina, ez omnibus quos ca-
piebat. mundus, elegit ut. in. omnem terram sonus
gqraedicationis eorum exiret, et in fines orbis terrae
verba eorum procederent, quorum fructus in. sem-
piternum permanent, non marcescet, quia verae
viti,id est Christo, tamquam τὸ vivi palmites firmiter
adhaeserunt ; unde, et in terris adhuc positi, tantum
a Domino suo filio meo potestatem accipere me-
ruerunt, ut quodcumque ligare voluissent super ter-
ram. esset ligatum. et in. caelis, et quodcumque
solverent. super terram esset. solutum et in caelis ;
quos et in fine saeculi, cum ad iudicium venerit,
super sedes duodecim. sessuros et orbem terrarum
secum iudicaturos promisit. Triumphalem marty-
rum exercitum apostolorum coetui videbis asso-
ciatum; qui V, quia? pro Christi nomine per di-
versorum genera tormentorum christianae. fidei
testimonium reddiderunt, modo coronis coronantur
purpureis, et amicti stolis albis accipiunt palmas
laborum ; quorum alii ferro perempti, alii flammis
exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati,
alii cruciati. patibulo "*, alii pelago submersi, alii
vivi decoriati, alii vinculis mancipati, alii linguis
privati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti,
alii fame cruciati, alii vero manibus sive ceteris
membris truncatis, lapidati sunt, secti sunt, tentati
sunt, in. occisione *? mortui sunt pro Christo Do-
mino; circuierunt in melotis, in. pellibus capri-
nis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus non
erat mundus. Et quia, pro Dei amore, sceleratorum
contempserunt iussa. principum, in paucis verati?',
in multis eos bene dispositos in spiritu videbis, quo-
niam Deus tentavit eos, et invenit illos secundum se.
Non esurient, neque sitient amplius, et non cadet
super illos sol** neque ullus aestus ; et iam non erit
eis amplius neque clamor, neque luctus, sed nec ullus
dolor, quoniam priora transierunt. Quorum ani-
mae in manu Dei sunt, et non tanget illos tormen-
tum malitiae, quoniam ipsi sunt qui venerunt de?
magna tribulatione, et laverunt stolas suas et can-
didas eas fecerunt in sanguine agni. Purpureis
martyrum turbis videbis choros confessorum socia-
tos, viros gloriosos et. religiosos 34. jn vila sua, qui
ideo Deo. digni inventi sunt, quia?* fuerunt insi-
gnes iustitia, longanimes in. Spe, oboedientes in
praeceptis, ereduli in promissionibus, susceptores
angelorum effecti, in consiliis?* prudentes, in prae-
liis tentationum victoriosi, carnem domantes, spiri-
13 eius add. 3.— !* apostolos add. 3. — 15 firmamentum 3.—
16 tanto 1. — 11 om. 3. — !* martyres add. g.— 1? p. c.3. —
30 gladii add. 3. — ?* vexatos 3. — 35 om. 3. — 38 ex 3. —
3. p, et g. 3. — “ἢ confessores add. 3. — 8 consilio 3. —
? ideoque 3.— 5 inseparabilem 1. — 29 (hic-in supp.) om. 3.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
179
tum roborantes, daemonibus imperantes, virtutibus
coruscantes, facie ad faciem Deum videntes. Hi in
huius saeculi aerumnosa peregrinalione solo cor-
pore constituti, servare studuerunt in simplicitate
innocentiam, in caritate concordiam, modestiam in
humilitate, diligentiam in administratione, vigilan-
tiam in adiuvandis laborantibus, misericordiam in
fovendis pauperibus, in defendenda veritate con-
stantiam, in disciplinae severitate censuram. Ideo?!
qervenire meruerunt ad gloriam sempiternam. Illic
et teneram. puerorum. infantiam. et. clarissimum
virginum turbam, quae mente integra, fide firma,
virtute robusta, caritate perfecta, in saeculo sexum
vicerunt, et. teneros annos. virtutibus transcende-
runt, et geminata gloriae militia pretiosi sanguinis
sui acceptabile sacrificium cum virginitatis honore
Deo obtulerunt, mihi et beato Ioanni evangelistae
videbis inseparabiliter?* sociatam, coronis purpu-
reis et candidissimorum liliorum immarcessibilibus
sertis coronatam ; quae non mediocriter de te gau-
dent in. caelis, quia. ad earum ventura. es consor-
tium, cum, relicto mortali corpore, de hac. vita
exieris. Cumque in hunc modum angelorum et ar-
changelorum, omniumque caelestium civium agmi-
na splendidius sideribus micantia, patriarcharum
fide fulgentia, prophetarum spe laetantia, aposto-
lorum inenarrabili caritate gaudentia, martyrum
purpureis victoriae coronis lucentia, confessorum
laudabili fortitudine coruscantia, virginum quoque
gloriose triumphis exsultantia, oculis in visione Dei
dulci sopore sopitis inspexeris, hic invenies, quod
reproborum spiritus videat in supplicio **, ad loca
tartarea. respiciet indemnis spiritus tuus; videbis-
que tormenta gehennalia, in quibus animae impio-
rum pro reatibus suis cruciantur : ignem videlicet 9?
tenebrosum et. inexstinguibilem, aquam frigidissi-
mam et urentem, vermem perpetuum, insatiabilem,
fetorem. pessimum indeficientem, flammas | inez-
stinquibiles?*, voraces, poenas aeternales, tenebras
indeficientes, tetras daemonum formas et** ima-
gines?*, visu terribiles οἱ aspectu** horribiles;
audiesque?? in locis illis poenalibus gemitus suspi-
rantium, lacrimas dolentium, dolores et suspiria
plangentium ; videbisque ibi fletus sine solatione,
dolores sine remedio, mortem sine morte, poenas
sine fine : cotidie enim prae dolorum magnitudine
moriuntur ibi miserorum animae, et quia semper
moriuntur, nec umquam morte tormenta finire pos-
sunt, semper. cruciantur sine. fine. Ad cumulum
enim damnationis eorum hoc eis adicitur ut, qui
semper torquentur, numquam deficiant, et qui sem-
per vivunt, numquam torqueri desinant?" ; quatenus
qui semper vivunt et moriuntur sine morte, semper
tormenta sentiant sine fine; et qui in vita sua peccare
voluerunt, semper in poena ὅτ peccati aeternum ha-
beant. supplicium. Cum?9 autem. haec omnia vide-
ris, soror carissima, electorum. gaudia. et implo-
rum supplicia, his qui adhuc im carne vivunt
annuntia, praedicens eis ul, quamdiu spatium
habent*?. paenitentiae, ante conditoris oculos per
dignam satisfactionem tergant. maculas culpae,
quatenus, de peccatis suis dignam agentes paeni-
lentiam, poenas gehennales evadere atque*? ad
beatorum gaudia. sempiterna securi valeant perve-
nire. Amen. Hic sermoni finem dabo, teque in mea
filiique mei custodia ** derelinquam “ὃ, ad caelum
— 0 videbis 3. — ?! et add. 3, — 83 (f. e) om. 3. — 85 et.
deformes add. 3. — 94 (e, a.) respectu 3, — 9^ ibi add. 3. —
35 desinunt 1, 9. — '" poenam 3, — 35 hic iam pergit 2. —
10 p. 5.3. — " 019,3. — custodiam 9. — "ἢ relinquam 3.
reversura
VITA
«Ὁ
VITA
B.M. Virgini
gratias agit
B. Alpais.
Quae, cum
daemoniaca
diceretur,
aliquando
paulisper
manducat.
180
reversura atque*? adhue modicum tempus ad salu-
tem multorum in terris te** dimittam, post huius
vitae exilium ad consortium meum in brevi rever-
tendam. :
9. Carvr ix. — His diclis, recedere visa est ἃ
puella angelorum domina, in cuius egressu" virgo
cireumquaque tantam sensit odoris fragrantiam ut
omnium aromatorum vinceret suavilatem ; flens-
que multum ? et ejulans, lacrimis suis faciem
suam rigat, dicens : Qualescumque. tibi gratias
ago, mater misericordiae, quae me indignam famu-
lam tuam in hac aerumnosa calamitate mea di-
gnata. es tam benigne visitare. Accipe itaque quas-
cumque exiles, beneficiisque tuis impares, gratiarum
actiones : tot. enim. et tanta mihi, domina, benefi-
ciorum munera. contulisti, quod a me non possunt
gratiae vobis condignae ὃ referri : primo enim me,
licet indignam, in sterquilinio iacentem, languidam,
de caelis visitastis ; secundo, attactu manuwm ve-
strarum blandissimo vulnerum. meorum cicatrices
curastis ; tertio*, vestro munere 5 caelestibus epulis
ita saginata sum,ul numquam esuriam nec sitiam
in aeternum, et etiam ut sine cibo et potu corporali
in fragili corpore incolumis et indemnis perseverare
mihi contulistis ; quarto, ut Deum deorum in Sion
beatorumque spirituum ordines et electorum animas
in gloria, reproborum vero animas in supplicio vi-
deam contulistis*; ad extremum, in vestro egressu i
tam? naribus meis suavitatis odorem ? intulistis, ut
numquam in hac vita mortali et miserabili 15 talem
et tantam dulcedinem persensisse quemquam lomi-
num audierim. Ita enim interius huius odoris fra-
grantia suavissima saginatum est cor meum et cor-
pus meum, sicut ν᾽ eius melliflua dulcedine interius
exteriusque satiata ?? sum, ut omne cibi desiderium
omnemque potus per hanc refectionem amiserim
appetitum, ita. wt sicut promisistis, non esuriam
neque sitiam amplius in aeternum.
CAPUT TERTIUM
B. Alpais, sanitate recuperata,
prima sua edit miracula.
10. Carvr x. — Ka est, fratres carissimi, sicut au-
distis; numquam esurit, numquam sitit haec puella.
cibum aut potum corporalem !. Sed ut tumultus
garrientium exstinguatur, qui imprimis dicebant
daemonium eam? habere, eo quod nee manduea-
ret nec biberet, bis vel ter in hebdomada consue-
vit alieuius edulii modieum quid aceipere ; quod
per os suum hue illucque diutino aliquantulum
volutatum ?, sicut accepit *, integrum ab ore suo
reicit, nihil omnino praeter modicum * saporis aut
sueci rei susceptae ἢ degustans. Quo reiecto, tan-
tillum potus haurit,ut nullo modo perpendi possit
si in os eius aliquid liquoris oblati defluxerit. Huic
ergo * rei testimonium ego * perhibeo, qui modi-
cum ? piscieuli coeti manibus propriis ori eius in-
luli ; euius modico degustato sueco, postquam
illum per os suum aliquantulum volutaverat !9,
totum sieut acceperat", integrum in manibus
53 teque 3, — ** om. 3.
Cap. 9. — ! recessu 2, 3. — ? om. 3. — ? v. c. fratres 2, v.
c. g. 3. — * enim add, 2, — δ m. v. 2. — ὃ concessistis 9, 3—
d recessu v. 2, regressu v. 3. — 5 tantam 2, 3. — 9 suavitatem
odoris 2, 3. — '? m. v. et mis. 2; m. et mis, v, 3. — !! sic 3,—
19 saginata 3. í
Cap. 10. — ! corporeum 3, corporeum p. 2. — ? e, d. 2.—
? totum add. 2, 3. — * accipit 2, — 5 quid add. 2, 3. — δ sue
cetae 1, — " ego 2, 3. — δ om. 9, 3. — ? modis 2, —
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
meis reiecit '* cibum.Vinum etiam quod ei obtuli
tam cito mihi reddidit, ut vix eius labia putarem
illud attigisse. Sic tenuiter epulata, prae nimia
satielate ita frequenter eructabat 9, ac si era-
pula et ebrietate ultra modum esset aggravata.
"Tanta ac ?* talis est, fratres carissimi, huius san-
ctissimae virginis conservatio, tanta ἃς talia sunt
praeclara eius conversationis ^ initia, quae
quantae virtutis quantique meriti sit apud Deum
miracula subscripta, quae per eam divina 15 virtus
operari dignata est, manifesta legentibus dabunt
indicia.
41. Cart xi. — Consilio patris sui, addueta est a
parentibus suis ad virginem sacram puella quae-
dam, a nativitate! muta, quae absque usu loquelae
iam novem annos? transegerat. Cuius parentes,
cum ante lectulum ? virginis flerent, suppliciter
deprecantes ut puellae mutae misereretur eique
orationibus suis apud Dominum subveniret, qui-
dam eorum, mirabili fide animatus, manum vir-
ginis diu multumque resistentis accipiens, eamque
super labia puellae cireumquaque ducens, super
eam signum crucis impressit, ipsosque digitos vir-
ginis in os eius intromisit. Apertum est * ilico post
salutiferae manus taetum os eius, et solutum est
vinculum linguae eius, quod ante ? numquam fue-
rat solutum ὃ: et. loquebatur recte, benedicens
Deum, ita ut lingua eius in auribus cireumstan-
tium rectum et intelligibile in quantum aetas eius
patiebatur formaret eloquium ; et mirabantur
universi qui eam loquentem audiebant, laudantes
et benedicentes Deum.
12. Carvr xr. — Quendam hominem suum tene-
bat in carcere vinetum quidam vicinus miles, pro
peeunia quam ab eo violenter exigebat. Coactus
est rusticus, fame et siti afflictus, verberibusque
diu cruciatus, domino suo pro redemptione sua
promittere requisitam peeuniam, quam nullo mo-
do habere poterat : pro qua coniugem suam, vin-
culis maneipatam!,in carcere dereliquit, donec die
statulo censum promissum ? domino suo per-
solvisset, Recessit ille ut pretium. redemptionis
suae, quia de suo non poterat, de alieno mendicus
conquireret. Coniux vero illius, compedibus fer-
reis vineta et duro? carceri mancipata, die noctu-
que a duobus ministris eustodiebatur. Cuius mari-
tus eum die statuta * non. venisset, quia quam
promiserat pecuniam invenire ἢ non poterat, coe-
perunt eam eustodes sui, vietualibus ὁ denegatis,
fame sitique afficere, verberibusque dirissimis d
miserabile corpus eius ? absque misericordia
laniare. Ipsa vero, inter angustias prae nimia
dolorum magnitudine graviter suspirans, veniam
a Domino precabatur in hune modum : Domine
Jesu. Christe, qui solvis compeditos et erigis elisos,
miserorum consolatio, laborantium fortitudo, non
sum digna ego, infeliz et misera, oculos meos ad
caelum. attollere, nec audeo nomen sanctum ve-
strum ? labiis meis pollutis ? nominare, 0 regina
misericordiae, de qua. pro nobis ortus est. fons "
pietatis οἱ clementiae, non. praesumo, ego infeliz,
peccatorum meorum pondere pressa, veniam, quam
sceleribus meis a. me exclusi, postulare a vobis "ἢ,
19 volverat 2, — 11 accipere 9, — !? reici 2, — !? eructuabat
1, 9. — 4 et 3, — 15 c, e, 3, — !* divinitus 2.
Cap. 11.— ! sua add. 2,— ? a. n. 2. — 3 lectum 3.— 4 au-
tem add. 9,3. — ^ antea 2. — ? s. f, 2.
Cap. 12. — ! manciparet 2. — ? repromissum 2, 3. —
ἃ diro 9. — 4 statuto 2, — ^ habere 2, — δ virtualibus 2. —
1 durissimis 9. — 9 om. 2, — 9 om.9, — 1? p.1. m. 3. — "f.
e, 0. 2, — 1? a, v. p. 2, 3.
nec
D
Puella noven-
nis muta, eius
interventu,
loquitur ;
item mulier,
propter
mariti debita
captiva,
liberatur.
quae peccatorum meorum sordibus offendisse me
sentio. filium. Virginis. Tot enim et. tanta. sunt,
o domina, meorum vitiorum 1" sordes et maculae,
ut faciem ^. vestram. mundissimam a me iuste
debeatis avertere, Unde non miror, si me miseram
ad vos οἱ 15. filium vestrum clamantem non exau-
ditis "*, quia. non est pretiosa ?? laus in ore pecca-
toris 15, Peccata enim mea, quae separant inter me
et Deum, iusto Dei iudicio me non sinunt, nec vos
nec ipsum habere propitium; et, quia ad impetran-
dam misericordiam vestram nulla mihi suppetunt
opera meritorum, per orationes et merita sanctissi-
mae virginis de Cudot, Aupaies, amicae vestrae,
quae, ut credo,apud Deum et vos est magnae virtu-
lis 29 et meriti, vestrum. imploro suppler auci-
lium, ut. quae ex me, nisi ?** unde torqueri ?*
debeam, habeo, per. eius quae vobis placet. dilectio-
nem muluam et. caritatem insolubilem, mon ad
peccata mea 38, sed ad eius, quaeso, merita respicia-
tis ?*, ul, cum de istis, quae bene promerui, tor-
mentis, de isto carcere meritis eius educta fuero,
debitas ei gratias referam. Compedes istas ferreas,
quae pedes meos nimis acriter constringunt, ex
parte vestra ei praesentabo. Nam si, meritis ipsius
solutis vinculis meis de isto caliginoso carcere me
eduaeritis, vos in ipsa et eam per vos laudabo
et. glorificabo, annulosque istos ferreos, quibus
constricta teneor, ex. parte vestra ei praesentabo “5,
Mirabilem mulieris fidem miraculum divinitus
faetum statim ?* fecit mirabiliorem. Nam finita
oratione, solutae compedes ferreae de pedibus
eius? : per medios custodes gravi sopore depres-
sos silenter transiens, intempestae noetis silentio
de carcere exiit; reetoque cursu veniens ad
Cudot, sese ante lectulum ?9 virginis in ora-
tionem ?? prostravit, annulosque ferreos praesen-
tavit, gratias ei agens ?? pro liberatione ?! sua;
qualiterque meritis ipsius de carcere educta fuis-
set, cum devotis suspiriis narravit. Quo audito,
virgo Christi graviter suspirans, hoc 33 non suis
meritis, sed fidei eius ?* et devotioni adscribebat,
dicens se in illius * operatione miraeuli nullum
habere meritum, quod, se nesciente, divina vir-
tute in ea fuisset exhibitum ; unde, sieut ?? mira-
culi nescia, ita 9? volebat?" a virtute eius esse
et gratiarum actione ?? aliena. Econtra *? mulier
hoc eius meritis, euius ope et gratia se liberatam
esse erebat, omnino adscribens *', annulos,
quibus vineta fuerat, ad lectum 33 ejus suspendit ;
et sie, voto devote reddito, cum multa gratiarum
actione recessit. Quod ipsa, advocata matre, ne ab
aliquo. videretur, diligenter abscondi praecepit,
fuissetque hoe miraculum cunetis incognitum, nisi
per mulierem liberatam publice fuisset praedica-
tum. Haec non, ut debuimus, sed ut *? potuimus,
conscripsimus **, veritatem puram litteris man-
dantes, sieut eam. ab iis, qui et infantem mutum
loquentem audierant, et compedes ferreas quibus
mulier in carcere constricta fuerat viderant, quas
13 vocare 2, — 1* v. m, 9, 3. — !^ faciam 9, — Y ad add.
9. 3. — 11 exaudistis 2, — 18 speciosa 2. — 19 peccatrieis 3.
— 30 m, v, e. 2, 3, — 31 om. 3. — * extorqueri 2. — "ἢ m. p.
3. — 9t τὶ m. 2, 3. — "δ repraesentabo 2. — ?* statum ze
31 ipsius 3, et insuper add. statim ceciderunt ; quas in mani-
bus tollens. — 39 lectum 2, 3. — *? oratione 9. — ?? a. ei 2.
— &1]jbertate 3,--- 383 om. 3.— "ἢ e. f. 9, 3.—9 illa 2.— *5 erat
add. 9, 3. — 386. esse add. 3. — 9! esse add. 9, — 38 (e. e)
miraeuli 2, 3. — 39 exhibitione 3, 3, — ** contra 9,—9 aseri-
bemus 2, — *? lectulum 2, 3. — 43 sicut 2, 3. — ** scripst-
mus 2, — 45 huius 9, 3. — ** inundata 2, eius add. 9, 3. —
Ὁ mysteria 2, — *5 extenta complecti 3. — *? exponere 9..--
ῃ ᾿ 2 53 ᾿
δ qt 3, — 51 ferventius 9, 3. — "5 intercessione 3. om. 9.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A mec audeo invocare ? auzilium Virginis matris,
181
et ipsi postea vidimus. Accepimus haec nos, lar-
giente Domino, de vita ipsius *^ sacratissimae vir-
ginis et nova et inaudita ** conversatione in hoc
primo libello breviter perstrinxisse sufficiat. Quia.
enim sacri libri sequentia. visionum eius spiritua-
lium et divinarum revelationum mysteriis * ex-
tensa “Ὁ breviter exponendo ** non possumus, ea
necesse est ut aliis voluminibus reservemus, qua-
tenus et 9? Jeetor tanto ferventior?! ad legendi stu-
dium redeat. quanto ex lectionis intercisione 9?
suavius respirat. Conversi ilaque ad Dominum
Deum nostrum puro corde et devota mente,
ei, quantum potest fragilitas humana. maximas
aeque gratias agamus. qui hanc pretiosam marga-
ritam suam ?? in agro huius mundi nostris exhi-
bere dignatus est temporibus ; deprecantes toto
animo singulariter ** eius mansuetudinem, ut pre-
ces nostras in beneplacito suo exaudire dignetur,
inimieum quoque nostrum a nostris cogitatio-
nibus et actibus *? virtutis suae potentia depellat,
nobis multiplicet fidem, mentem gubernet, spiri-
tuales cogitationes concedat, ut spiritualium huius
puellae visionum mysteria ?* caelestiaque **, quae
ei Dominus ostendere dignatus est, revelationum
sacramenta ad utilitatem legentium seu 55 audien-
tium digne scribere valeamus, auxiliante Domino
nostro lesu Christo, qui eum Patre et Spiritu
sancto vivit et gloriatur in ** saecula saeculorum.
Amen.
Explicit liber primus "?.
LIBER ΒΕ Ν 9
Incipiunt capitula libri secundi E
CaprruLUM PRIMUM. — De eo quod Dominus in
specie columbae? virgini apparuit ; et, transfigu-
rans se coram ipsa in speciem et habitum presby-
teri, de vivifico sui corporis sacramento die
saneto paschae eam communicaverit ?.
π.- De?gratiarum actione quam egit postquam
eucharistiam aecepit *, et de reditu Domini ad
caelos.
m. — De modo dormitionis et * requie saneta
sua ^ quam aliquando praevidet et praecogno-
seit ὃ: δὲ quod rapta videtur esse *?, quando sie
dormit; et quod multa, quae fiunt et '? dieuntur
ante eam, dum dormit !!, per revelationem ei sunt
manifesta '?.
iv. — De eo quod per? omnes mundi eccle-
sias 1 vidit in spiritu christianos omnes de !5
sacramento dominici corporis communicari die
sancto paschae.
v. — De adventu Domini et de Helya et Enoch
et de 15 Antechristi adventu "".
vi. — De resurrectione mortuorum in die iudicii
et de adventu Domini ad iudicium.
vir. — De eucharistia Domini, quam vidit in
formam et similitudinem pueri parvuli a duobus
angelis in caelum ante divinam maiestatem prae-
sentari '5.
— i singularem 3. — 95 a. et c. 3, — ὅδ m. v. 2. — ' caele-
stiumque 3. — ^5 sive 9. 3, — ὅν Deus per omnia 2, 3. ἘΞ
40 Ἐχρ. --- pr. om. 2, in quo continetur vita venerabilis
Aupes virginis de Cudoth add. 3.
Tit.etcap. —' (Inc.-sec.) om. 2; in 2 numm. omm.,
in 3 numm. positi sunt in fine. — 20,5, 9, — ? communi
cavit 9, 3.— * Aic titulus tertio loco, sequens secundo in 2.—
5 acceperat 3 ; à Domino add. 9, 3. — * in 2,3. — ^ sua s. 2,
3, — 5 praenoscit 2. — 9 (r. v. e.) raptam se esse numquarn
dixerit 3. — 19 aut 3. — MH (et quod-dorm.) om. 2. — 13 om.
3, — 1* om. 2, 3. — M e, m, 2. — δ om. 2. — 16 opi, 3. ecd
17 adv. ant. 3.— !* (in. cael.-praes.) a. d. m. in c. praesentati 2.
vil.
VITA
Β
Superant
B. Alpaidis
visiones
humanam
facundiam.
In Cena
Domini
Christus ei
apparet, et in
festo pascha-
tis sacram
dat Eucha-
ristiam :
182
vi. — De monacho, qui deprehensus est per
revelationem ab ea, quod in missa sua memoriam
ipsius '", sicut semper consueverat, non egisset.
x. — De eodem?" monacho, cuius ipsa Con-
scientiam per revelationem agnovit. ἢ .
x.— De eo quod beatus Benedictus ei apparuit,
et quorundam monachorum eulpas ei revelavit.
xi — De duobus conversis venientibus de
grangia ad abbatiam; quorum ipsa actus per
revelationem agnovit. ; :
xi. — De abbate Gildonio?', cuius animam pri-
mum in poenis constitutam et postea vidit a
poenis liberatam. »
xm.— De duobus monachis Pontigni 39. quo-
rum cum ?? alter loqueretur eum ipsa 34. peyela-
tum est ei de alio, quod staret foris ad?» pluviam
psalmos decantans. | En
xiv. — De comite Ioviniaci, euius animam vidit
in poenis “ἢ cum multis aliis, et post. visionem
aegrotare coepit ?*.
Incipit liber secundus.
In quo continentur visiones
et revelationes ! ei " divinitus ostensae *.
Incipit? prologus.
Scripturus sanctarum visionum venerabilis vir-
ginis Aupaies mirifica sacramenta, habitatorem
cordis eius ? invoco Spiritum sanctum, ut, qui ili
eas revelare dignatus est, mihi ad illas enarrandas
sermonem conferre dignetur ad dicendum facilem,
quatenus illarum secreta mysteria ad eruditionem
fidelium eodem spiritu, quo illi revelata sunt, tra-
dere valeam memoriae litterarum. Equidem*
tanti huius operis profunditati ingenioli mei fra-
gilem eymbam succumbere video; sed vestrum
est, fratres carissimi, conatus meos piis oratio-
nibus vestris? adiuvare, ne aut tam sancta mate-
ria imperito quidem, sed fideli sermone, promenda,
minus digne revelata periclitetur in nobis; aut
rursus ne eiusdem materiae abyssis obruatur
nostri rustieitas" eloquii. Hoe solum vos rogo *,
ut fidem dictis adhibeatis ; et de omnibus quae de
ea referuntur et sermo iactavit?, minima de
maximis audisse vos aestimate?, cum ego, qui
omnia, quae ab ipsius ore et '? a quibusdam fami-
liaribus suis, religiosis viris"', addiscere merui,
sum scripturus, non aequalia suis meritis ipsius
narraturus. Ut igitur a primis et praecipuis ordiar
ipsius visionum "^ sacramentis, iucundum quod-
dam et inauditum miraeulum ad totius huius
libelli decorem et ornatum in prima ipsius fronte
vobis edisseram.
Explicit prologus ?.
CAPUT PRIMUM
B. Alpais sacra communione ab
ipso Christo refieitur; eius
revelationes de Eucharistia,
Incipit narratio '
1. Cary 1*, — Feria quarta in Cena Domini de-
scendit ante virginem columba quaedam, nive
39 eius 2, 3. — 30 eo 2, — ?! Gilduino 9, Gildoyno 3. —
?* Pontinii 3, — 38. dum 2, 3, — 34 ea 9, — 25 95, 3, 99 con.
stitutam add. 2, 8, — 91 Expliciunt capitula add. 3.
Tit. — 'arcanaeadd.3. — ?etadd.3. — ? (Inc.-ost.)
om. 9,
a Prol. — ! on. 2, — ? in visionibus Aupes virginis add. 2;
insuper in 2 prol. ante capitula. — ? om. 2, 3, — ^ Et quidem
2 3. E * om.9. — ὃ rusticis 3, — * oro 9, — 8 Jaetitavit 2,—
ὃ existimate 2,3. — 1? ve] 2.3, — τὰ y, p, 9, 3, — 12 y. eius 2
S Ey omia du
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
candidior, cunetis avibus aliis ? pulehrior, mirae D
simplicitatis, admirandae venustatis ; cuius aspe-
clu. delectabili non poterat virgo satiari. Sta-
batque ante eam simpliciter, ac si ab eo educata
fuisset; et respectu columbino virginem tamquam
sibi familiarem et cognitam saepissime respicie-
bat; oculos in caelum defixos * assidue tenebat,
et hilari vultu, facie laeta ^, iucundo volatu, tota
die illa et nocte usque ad vigilias nocturnas, per
domum huc illueque, iucunda. et hilaris et laeta
volabat*. Circa vero finem noctis mediae, quando
post matutinas laudes in universis ecclesiis tene-
brae recoluntur dominicae passionis, et. tota feria
sexla, et. sequenti sabbato, et praecipue circa
horam nonam feriae sextae ", cum memo-
riam dominieae passionis sollemniter recolit
ecclesia universa, oculis in terram deiectis, humi-
liato capite, demissis alis, pennis hirsutis, per to-
tam domum hue illucque * coram virgine ?? voli-
labat, nec poterat locum ubi requiesceret pes
suus !! invenire, nec poterat alas suas sustentare
prae lassitudine nimia ; sed doloris interioris **
concepti rauco gemitu tristique volatu manifesto
dabat exterius indicia. Tota die illa et nocte? per
totum sequens sabbatum usque ad horam nonam,
in tanta 15 amaritudine et tristitia, in tali gemitu
et planctu permansit avieula illa, non satis admi-
rante virgine quid causae esset quod columba,
quae pridie laeta et hilaris fuerat et iucunda, ita
subito tam tristis effecta fuisset tamque geme-
bunda. Die vero paschalis sabbati ^, hora nona,
qua recoluntur im ecclesia ? gaudia dominicae
resurreclionis, coepit, omni maerore deposito,
gaudere et hilaris esse, et omni deposita tristitia,
iueundo vultu et laeto volatu congaudere videba-
tur et congratulari tantae sollemnitati diei". Nocte
dominieae resurrectionis paululum obdormivit
virgo sanetissima ; evigilansque mane, eum sola
esset in domo sua, mater enim eius et fratres ad
ecclesiam abierant, ut eum ceteris christianis
audito servitio, dominici corporis sacramenta su-
sciperent, vidit columbam ante se stantem ?5, lae-
tam et iueundam, simplici respectu benignam, et
quasi toto corpore renovatam. Quam respiciens
virgo gavisa est gaudio magno valde, eiusque lae-
litiae et exsultationi congaudebat, sicut et '? antea
doloris?* et tristitiae compassionem habuerat.
Denique per domum hue illueque gratulabunda
volitans, quasi recedenti similis visa est. Sed ad
ultimum ante virginem, pro euius amore venerat,
ad terram, resedit, figuramque columbinam
demittens?*, formam et imaginem assumpsit
hominis in modum presbyteri sacerdotalibus
vestimentis ?? induti.In capite suo coronam habe-
bat de lapide pretioso, solem vincebat claritate
vultus eius decor et pulchritudo. Vestimenta eius
nive erant?* eandidiora, unguentis optimis fla-
grantia, stola et manipulo supra cetera vesti-
menta ornatus erat, tenebatque in sinistra manu?
vasculum unum ineffabilis pulehritudinis et ad-
mirandae claritatis, de quo exibat dulcedo quae-
dam et suavitas inaestimabilis odoris. Tremefacta
est virgo el territa tantae ?* claritate pulchri-
Cap. 1. — ! I. n. om. 9, incipit liber secundus 3. — * C. 1
on. 2, de eo quod Dominus in speciem columbae apparuerit
Aupes virgini add. 3. — ? al. av, 2, 3. —* d. in c, 2. — ^L. f.
2,3.— ὃ volitabat 3. — 7 s, f. 9,3, — 8. r. e. 2, 3. — ἢ illuc
3.— 1? gemebunda add. 3. — 11 eius 3. — 15 interius 2, 3. —
1? eL add. 2. 3. — 14 tota 2,— 15s, p, 9, 3. — 16 ecclesiis 2, 3—
17 die 2. — 15 et agg, 9, — 1? gp, 9, — 30 eius add. 2, 9. —
?! a, t, v. 3, — ?? amitlens 3. — ?? vestimentibus 1. — ** om.
2. — *5 sua 2, — ?" tantaeque 1,
tudinis,
A tudinis, sed qui praesens aderat summus sacer-
dos dextera sua ei signum crucis imprimens, ne
timere debeat admonet, et tamquam notam
ex nomine sic eam blandis affatur alloquiis :
No?! timeas, Aupes, amica mea dulcissima, neque “5
lumine meo terrearis, quia ego sum Dominus Deus
tuus, filius. Virginis, per cuius opem et. gratiam
accepisti medicamen salutis. Ipsa est mihi mater
εἰ filia, et ego sum ei ? pater et filius ; quicumque
eam fideliter? dilexerit erit amicus meus, quicum-
que ei devote servierit. honorificabit eum. Pater
meus. Ideo precibus eius sanavi te miserans et at-
trazi, quia toto corde eam dilexisti; ideo meritis
eius. οἱ orationibus tibi concessi, et. dedi. quicquid
ipsa tibi promisit et dedit, quia ?* sincero corde et
humili 92, totaque mentis devotione ei 9? servire stu-
duisti. Scis, filia mea carissima, dic mihi, scis quae
vel qualis * aut. quanta, est dies hodierna ? Ad
quam illa: Ja, Domine mi, scio quod. hodie illu-
cit nobis dies resurrectionis dominicae, redemptio-
nis novae, reparationis antiquae, felicitatis aeter-
mae, in quo?* fideles christiani?" sacramentum
accipiunt corporis et sanguinis dominici **, qui pro
nobis in. cruce fuit. effusus de latere erucifizi, qui
hodie de morte ad vitam resurrexit. Cui Dominus:
Bene dixisti, filia mea. Nam ego ipse qui et loquor
tecum, sum. ille qui pro salute mundi spulis illi-
tus 38, colaphis caesus, spinis coronatus, calamo
percussus, in cruce suspensus, clavis afficus 99, aceto
potatus, lancea vulneratus, et ad ultimum mortuus
fui*? et sepultus, quique hodierna die destructis
vinculis mortis, gloriose rez. resurrezi a mortuis,
unde οἱ hodie in. universis ecclesiis ad memoriam
gassionis meae simul et resurrectionis, in remissio-
nem peccatorum suorum accipiunt fideles christiani
corporis et sanguinis mel sacramentum **.. Quia
ergo ad. ecclesiam. ire non potes, vis hie communi-
care*? ? Qua respondente : Volo, Domine, si vobis
placuerit **, pretiosum vasculum quod in sinistra
sua ** tenebat, aperuit, et dextera sua panem "ὃ
de eo extraxit, quo puellam benigne communiea-
vit; bisque super eam elevata dextera manu *^,
signum crucis impressit. Quo accepto, virgo cirea
se tantam *' flagrantiam sensit odoris, ut omnium
aromatum vinceret suavitatem odor ille “5 saluti-
feri panis. Sic huius sacrae communionis hostiam
totam integram sine omni gravamine et labore
praeter consuetudinem suam suscepit de manu
summi pontificis ^. Nam quando a presbytero de
Cudot sive ab aliquo alio ?" sacerdote sanctam
communionem accipit, vix cum multo labore et
angustia minimam partem dominiei corporis tam
exiguam ut modico grano sinapis vel lenticulae
vix quantitale sit aequalis, sine gravi periculo
potest suscipere, quae quamvis tam parva sit, ut
vix teneri possit aut. videri, nequaquam per ar-
terias sicei gutturis strictas et arefaetas ad inte-
riora descenderet, nisi eam virgo modico vini, vel
dominiei sanguinis haustu humefactam ?!, post
multas etiam huc illucque diutius in ore suo factas
de illa revolutiones, cum multo nisu et conatu,
non sine gravi labore et angustia transigeret.
Unde et ipsa tam propter difficultatem laboris et
angustiae quam ?? habet 53 in sacramenti susce-
ptione quam ?* propter metum periculi rarius
31 nec 9, — 38 nec 2, — ?? et add. 3,3. — 9 om. 3.— 31 et add. 3.
— Ss et h. c. 3, — δὲ om. 3. — 9* qualem 2, — "ὃ qua 2,.—
86 Clhristi 2, — ὅ1 Domini 2. — ?* illinitus 3. — 39 affissus 2.
— 40 gg, 9, — 41 (cor.-sacr.) sac. c. e. 5. TD- 9, — *? commu-
nicari 1, 3.— ** placet 2.— 44 manu 3. — "ἢ vitae add. 3.—
48 οηι. 9, — 41 (c, 5. t.) circumquaque 9,3, — ** illius 2, 3.
— 49 sacerdotis 3. — ^ alio aliquo 9, — 9! humefacta 3. —
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
183
communicare consuevit ?, Postquam igitur de
manu summi sacerdotis sine omni periculo et
angustia eucharistiam totam integram οἱ rotun-
dam devote suscepit **, tantis a Domino sibi?* col-
latis applaudens eum gratiarum actione, benefi-
ciis, inaestimabili gaudio in Domino exsultans ?*
in hanc vocem erupit.
2. Carur i. — Non quantas debeo, sed quantas
queo vobis ago gratias, benignissime mi Domine
lesu, Dei * unigenite, qui me in hac aerumnosa
peregrinatione. nullis meis meritis, sed. sola. beni-
gnissimae pietatis vestrae dignatione visitare vo-
luistis, quascumque exiles muneribusque vestris
impares vobis refero. gratiarum actiones, pro uni-
versis, quae mihi indignae contulistis, beneficiis.
Nam per vestrae matris orationes et merita, plagas
meas ita. curastis, ul nec cicatrix in eis ulla appa-
reat. Cuius medicinali tactu dolorem meum omnem
mitigastis, ulcerumque meorum sordes olim feten-
les? evacuaslis : ut. visionum caelestium. arcana
cognoscam mysteria ὃ, electorumque gloriam et re-
qroborum supplicia, etiam in hac mortali vita
posila, videam ; sed sive in corpore, sive extra cor-
pus nescio, vos scitis, mihi per gratiam vestram
concessistis, pretiosi corporis vestri caelesti sacra-
mento manu vestra. me indignam. communicastis,
cuius interna. dulcedine sic interius satiata sum,
cuius beata * refectione sic spiritualiler saginata
sum, ut sicut mater. vestra mihi * promisit, cuius
vos promissionem adimplere voluistis, non esuriam,
neque sitiam. amplius in aeternum. Haec dicente
puella, respondit ei Dominus haec ultima verba :
Sicut coepisti, filia mea. carissima, in. dilectione
mei et obsequio meo meaeque genetricis esto sedula
δὲ intenta. Nam tempus est. ut ad. caelum, in. quo
ad dexteram | Patris sedeo, redeam :
deseram, quia ubicumque * praesens sum, te, si
mihi perseveraveris, semper custodiam et in tutela
eL? protectione matris meae te derelinquam. His
dietis, sacerdotis. figuram et habitum, quem
assumpserat, deposuit, et in columbae specie,
nec tamen te
quam antea habuerat, iucundo volatu ad caelum
gratulabundus ascendit, et ad dexteram Patris in
sede maiestatis suae in forma Dei et hominis glo-
riosus resedit.
3. [Carvr] nr.— In hac ' a?cena Domini usque in
diem resurrectionis dominieae morata est virgo
sanctissima, viditque visionem istam, non ut alias
videre solet? visiones, dormiendo, sed divinam
columbam, immo Deum * in columba, per tres,
sicut iam dietum est, dies continuos*ante pascha,
vigilando, etiam corporeis contemplata est oculis,
quem et in die resurrectionis suae, in habitu sa-
cerdotis sacris vestibus induti transfiguratum, non
solum spiritualibus, sed et corporalibus oculis
videre, et ab ipso communicari promeruit Geteras
quippe visiones, quas in quiete dormitionis suae
sive in dormitione quietis suae videre solita est,
solo spiritu contemplari videtur, in tantum ut eius
spiritus raptus esse videatur ab illa, quando dor-
mienti similis est, et requiescit in quiete sanctae
contemplationis suae. Dormiente etenim illa sive
polius requiescente in festivitate sancti Lucae
evangelistae, superveniens ego crastina die post
festivitatem, accessi ad lectulum eius, aecensoque
52 quae 2, 3. — * om. 9, — δὲ quem 3. — ὅδ ad normam
rubricae De gratiarum actione add. 3, ac incip. Cap. 1. —
5$ de 1. — suscepti 2. --- 58 s. à Ὁ. 2, — ? 6. in D. 2,3.
Cap. 2. — om. 3. — ? fetantes 9. — ? m. c, 2. — * bea-
tae 2. — ^ mihi m. v. 3. — ὁ qui ubique 3. — * in add. 9.
Cap.3.—' beata visione Dei add. 3, beata Dei v. add.
3.—3et g;—538,v.8. — 1 Dominum 9, 3. — 5 c. d. 2, 3.
lumine
VITA
gratias ei
agitB. Alpais.
Rationes eius
sopori:
quo intelligit
quae de ea
dicantur.
YITA
In festo
gaschatis
videt
christianos
percipientes
sacram Eu-
charistiam.
184
lumine, manum meam ori eius anteposui, nullus-
que omnino vel tenuis flatus aul anhelitus de ore
eius, vel de naribus* egrediebatur, m tantum ut
quidam qui meeum aderat monachus eam raptam
esse? diceret, et spiritum eius non esse in Visce-
ribus eius, quamvis ipsa se raptam esse*, vel fuisse
numquam dixerit, vel dicenti consenserit. Clausis
siquidem" oculis, resupina jacens in lectulo, nullum
vitae signum, nullum viventis flatum aut anheli-
tum, nullum dormientis sonum. dabat 10 yel stre-
pitum, in tantum ut defunctae similis videretur,
nisi rubor in facie eius candori superfusus " ali-
quodin ea vitae vestigium visentibus A ostenderet.
Nonnumquam etiam quando in requiem contem-
plationis suae ab angelo, quem proprium habet
duelorem itineris, ducenda est, tempus dormi-
tionis sive requielionis suae in spiritu. praevidet
el agnoscit. Nam cum ego in vigilia beati Lucae
venissem ad eam, promisissemque me 18. die cra-
sina. venturum ad. eam et monachum unum de
Scaldeis '* valde sibi familiarem mecum adductu-
rum, subridens illa prae gaudio respondit : se in
illa die non fore nobis locuturam, ideoque mallet,
ut alio tempore illum amicum suum adducerem.
Quid plura? in die saneti Lueae venientes ad
eam, dormientem, sicut praedixerat, illam inve-
nimus. Et egressi de villa '^ cum presbytero de
Cudot, in agello quodam iuxta fontem. villulae
salis amoeno 15 consedirr us, ibique multa de my-
sticis puellae visionibus et sanelis revelationibus'?
inter nos conferentes, totum fere diei spatium
usque ad ?* nonam in collationibus sanetis et col-
loquiis spiritualibus consumpsimus. Quas visio-
num eius collationes, prout series narralionis
postulaverit, loco suo » interserere curabimus.
Post discessionem autem nostram,cum die quarta
evigilasset, venit ad ?? eam presbyter de Cudot,
et ab ea tale responsum accepit : Quare, domine
mi, cum monachis illis domino P. et domino G., qui
nudius tertius hic ante me fuerunt, tot et tanta de
me οἱ de meis quae vobis revelavi secretis invicem
contulistis ? Stupefactus presbyter, et quomodo id
sciret vel quis ei verbum hoc *' ostendisset inter-
rogans, tale ab ea responsum audivit : Scio, inquit,
scio, domine mi, quod in die sancti. Lucae hic ante
me fuerunt, et. quia cum eis loqui non. poteram,
egressi sunt de villa ?*, et vos cum eis, multaque de
me εἰ 38 de visionibus meis, quas secreto solis vobis?*
dixeram, eis ex ordine. vettulistis. Admirans pre-
sbyter et congaudens se ab. ea. per revelationem
sic fuisse deprehensum, rem mihi rettulit quando
ad eum redii, nec satis admirari?* potui, quod sie
huiuscemodi verbum divinitus fuisset virgini
revelatum.
4. [Carvr]rv.— Post aliquot annos,redeunte sol-
lemnitate paschali, sibi visum est, in die resurre-
ctionis dominicae, supra totam mundi fabricam se
elevatam fuisse, totamque terram et omnes qui!
in ea sunt sub se fidelium videbat ecclesias, in
quibus fideles quique dominici corporis el. san-
guinis aceipiebant sacramenta, beatorum quoque
spirituum ordines super fidelium lurbas in singu-
lis ecclesiis dominatori * videbat assistentes
alis pennatis? corpora sua levia* et subtilia in
ὃ ve] naribus eius 3.— ? e. r.2,— 5 (non esse-esse) om. 1, 2,.—
? quidem 2, 3. — !? d. 5,2, 3. — 11 superfluus 3. — τῷ intuen-
libus 2, — 15. om. 3. — '* Scalleis 1, Scarleis 2, — !^ villula
9,3, — 16 amoenum 3, — !' invicem add. 2,3. — 15 horam
add. 2,3. — !? s, 1, 2, 3, — 30 ante 3, — ?! istud 2, 3, — ?? vil-
lula 2, 3. — 33 vel 2. — ** vobis soli 2, 3. — ?^ Ss add. 9,
Cap. 4. — ! omnia quae 2, omnes qui 3. — ? suo udi 92,
3. — ?p.a.2,3. — *leva 2, — * (p. v.) provolante 3. xd
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
excelso pro voluntate? leviter elevantes*, dumque D
communicarent quidam eorum, qui ad saeros
ordines promoti sunt, tam clericorum quam mo-
nachorum, vidit divinam eucharistiam, quasi vino
sanguineo et rubro totam intinetam, per superfi-
ciem coronae capitis eorum egredientem ab eis *,
quam honorifice suscipientes angeli saneti usque
in caelum ante sedem maiestalis divinae? eum
multis laudibus deferebant. Aliis vero euchari-
stiam accipientibus videbatur quasi carbuneulus
nigerrimus in os eorum intromitti ?, et '? de illis
erat multitudo copiosa. Dumque alii eucharistiam
sanctam acciperent, quasi in os eorum descende-
bat, et sic in eis videbatur quasi '? hostia sancta!
remanere, nihilque aliud de eis ei amplius vide-
batur.
CAPUT SECUNDUM
Aliae B. Alpaidis revelationes.
5. Capur v.—In vigilia natalis Domini aperti sunt
caeli, descenditque de caelis veneranda quaedam
maiestas mirae claritatis et admirandae pulehri-
tudinis, quam subsecuta est femina quaedam pul-
chra valde et decora, quae infantulum unum inter
ulnas suas deferebat tam parvulum ἃς si! eum ?
eadem hora vel die? peperisset. Cumque sic *
ante lectulum virginis hi tres descendissent, ele-
vata dextera, signum crucis super eam impressit
maiestas illa veneranda ; deinde mulier illa vene-
rabilis signo erucis eam munivit. Ad ultimum
puer parvulus, de quo magis admirata est, quia
tam parvus erat, ut ? nihil * secundum naturae
suae infirmitatem, nisi vagire, deberet, dexteram
parvulam elevavit, signumque salutiferae crucis
super eam impressit; et sie eodem ordine quo
descenderant maiestate praecedente " ad caelos
ascenderunt. Statimque de caelo descenderunt
ad terram duo antiqui senes veneranda candidati
canilie, prophetis similes, erantque quasi ad bel-
lum praeparati, exspectantes adversarium cum
quo essent pugnaturi. Nec mora, de terra exivit
quasi imago quaedam terribilis, formam hominis
habens, statura grandis, aspectu horribilis, et cum
duobus praedictis senibus immanissimum bellum
audacter iniit, eosque nimis atrociter interfecit.
Quos ad caelum de caelo? columbae descendentes
nive candidiores detulerunt. Hostis vero eorum
terrificus posl eos ibat crescendo, et usque in cae-
lum persequi eos '? nitebatur. Nam cum pedibus
langeret terram eosque a terra non elevaret, cor-
pus eius ita in allum crescebat, el crescendo tan-
tum in altitudinem 11 procerum et. tam magnum
fiebat, quod cum pedibus terram tangeret, eos
usque in eaelum procero corpore et elevata cer-
vice persequi ? videbatur. Sed Deus, qui superbis
resislit, eum, eum parvo regnasset tempore, vir-
tutis suae potentia deiecit, et occidit, quem in pro-
fundum inferni teterrimae volucres, corvis nigerri-
mis similes, in momento demerserunt.
6. Capur vi, —In festivitate sanetorum omnium :
vidit inter? angelicos cives gloriosam ? celebrari
sollemnitatem, totumque caelum ab inferiori parte
6 o, 9, — ab e, om. 9, ab eis eg. 3. — ὃ d. m. 2,3. —
9 (in-int.) int. i. o. e, 2. — 19 9m. 3.— 11 his 2, 3.— 1? om. 3.—
18. s, h. 2,3.
Cap. 5. — ! sic 2. — ? om. 2. —? ead. d. v. ἵν. eum 3. —
5 om. 3. — 5 et 3. — * facere add. 3. — ? praeeunte 8, -
8 hab. hom. 2, 3.— * (d. c.) om. 2, 3. — 19. e, p. 2,3.— ἱἢ alti-
ludine 2,3. — 15 prosequi 2, 3.
Cap. 6.—! o. s.2, 3.— om. 1.— ? gloriosissimam 2,3.
variis
Videt adven-
tum Domini
et praelium
Eliae et
Enoch cum
Antichristo;
ilem resur-
rectionem
mortuorum.
que ad ornatum et ex omni parte coopertum,
quod in nulla parte nudum * apparebat, nec in
aliquo loco discoopertum videri poterat. Cumque
huc illueque circumspiceret et pulchritudinem
miraretur et varietatem palliorum, vidit in medio
eorum foramen unum exiguum, per quod incan-
descere sibi videbatur caelum, οἱ columnam
igneam a terra usque ad foramen illud? elevatam,
per quam ita leviter ascendit, ac si mole nequa-
quam detineretur corporea. Elevata est itaque *
usque ad foramen illud, ascenditque et. intravit
supra * palliorum illorum multitudinem, viditque
ibi maximam fidelium turbam, totam candidatam,
quam dinumerare nemo poterat, qui omnes in
oratione prostrati, manus sinistras dextris suis
superpositas tendebant '". Quos cum pertransisset
virgo prudentissima, venit ante regiam filii Dei
maiestatem in throno gloriae suae, inaestimabili
lucis claritate refulgentem !'. Cuius speciei tan-
tus erat decor et gloria, tantus splendor tantaque
gratia, quod in gloriam vultus eius non poterant
oculi virginis intendere, tanti reverberali luminis
claritate. Cirea quem erat multitudo copiosa
infantium decollatorum, quorum corpora collote-
nus 15 integra erant, sed capita humeris superpo-
sita non habebant, et sic cirea '? regem regum et
dominum dominantium '* hinc et inde decollati
sedebant. Aliorum martyrum virginumque con-
Lemplata est ex alia parte gloriosum et invietum
exercitum, qui quia !* per sui sanguinis effusio-
nem regi suo Domino Christo testimonium reddi-
derunt in terris, eius beata visione sempiterne
perfruuntur in caelis. His confessorum laudabilem
numerum vidit in gloria sociatum, qui ' pro Dei
amore labentis saeculi fluxus despexerunt, immar-
cescibiles coronas ab ipso " accipere ^ merue-
runt. Beatorum spirituum ordines ex alia parte
dominatori suo vidit assistentes, et ad explenda
iudicia sua pro? officiorum suorum varietate
sollicite ministrantes ; quos in hoc a ceteris cae-
lestis?" curiae civibus virgo discernebat, quod
eos pennalas alas humeris suis superpositas
gestantes eireumspiciebat. Cumque in hae visione
beata ?! mira et inaestimabili quadam suavitate
delectaretur, prospexit a longe in profundissima
quadam et obseura valle globum terrae intume-
scentem, viditque terram quasi totam renovatam
et ad similitudinem eretae ?? candidissimae totam
candescentem. Virgo quippe super altitudinem
nubium in spiritu elevata, totam firmamenti x
machinam undique circumspiciebat ; videbalque
terram simul totam in medio firmamenti, quae
quasi mons quidam parvissimus eius oculis se
totam cireumspiciendam offerebat, eratque tam
in longitudine, quam in latitudine innumerabilibus
plena speluncis, talparum fossis similibus ; de
quibus in momento exsurgebant innumerabiles
utriusque sexus homines formati, qui omnes unius
quantilatis erant et aetatis. Nec erat in tota terra
aliqua. fossa, de qua hora illa non exsurgeret **
homo ?? vel femina. Cumque a. mortuis omnes E
in ietu oculi resurrexissent, descendit de caelo
^ diversis 9, 3. — ^ vario 3. — *nullum 2. — τι ἢ 9, — 5],
e. 9, 3. — ? super 9, 8. -- tenebant 3. — 11 fulgentem 2.—
19 omnia add. 9, 3. — 15 circum 2. — '* dominatorum 9.—
1 et 9, — 19 quia add. 3. — 17 60 3. — '* percipere 9, 3.—
Y? ve] 1, 9.— 39. caelestibus 1. — ?! b. v.2, 3. — 3? cerae 2.—
938 mundi 9. — “4 exsurgerent 3, — “δ vel vir 2, 3. — 30 o, a.
m. 9, 3, — ?' plena 2. — 38 om. 2. — 3? homines add. 2,3.—
80 iniqui 2, 3. — 31 eius 2. 3. — ** visione 2, 3, — ?? totam
add. 9, 3. — ** cordis 2. — "δ eorum 9, 3, et abscondita sua
Novembris Tomus 1I.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
À variis * palliis diverso ? colore coloratis, sic undi-
185
super lerram in eminentiori loco erux quaedam
mirae magnitudinis et altitudinis, tota plana ?' et
bene polita, quae tota "5 erat rubra, quasi sangui-
neo lincta colore, videbantque eam omnes ?*
iam iusti, quam iniusti ?, In cuius ?' aspe-
ctu iusti spe gaudentes gloriabantur, impii vero
desperantes in eius aspeetu ?* confundebantur.
Nam ante crucem erat lampas quaedam accensa,
quae tantae claritatis tantique luminis radios ex
se huc illueque diffundebat, quod non solum 38
terram, verum etiam singulorum corda hominum
sic interius illustrabat et illuminabat, quod cogi-
tationes cordium ?* illorum ?5*, et occulta unius-
cuiusque ?* gesta manifeste ?* declarabat et reve-
labat.Descenditqueiuxta crucem super terram?*in
potestate magna ?" filius hominis, beatorum spiri-
tuum, apostolorumque *? suorum, martyrumque *!,
confessorum atque virginum cireumdatus undi-
que choris, cirea quem stabant pueri decol-
lati, inter quos et Deum nulli alii poterant inter-
seri. Erat autem facies eius electis suis suavis et
pia ad amandum, duleis et benigna ad contem-
plandum, ad quem * eum magna fiducia respicie-
bant omnes iusti perfectam habentes iustitiam,
quia fiduciam habebant in die iudicii. Gaudebant
enim in Domino in quem solum speraverant, euius
cum faciem semper aspicerent, semper eam con-
templari desiderabant. Reprobis autem erat vul-
tus eius tam dirus ?, tam terribilis, tam ferus,
tamque crudelis, quod propria aceusante con-
scientia severitatem ipsius nullo modo poterant
sustinere, nec in gloriam vultus eius, iustis qui-
dem desiderabilem,sibi vero terribilem,audebant
intendere, iuxta illud : T'ollatur impius ne videat
gloriam. Dei. Sie igitur ante summum iudicem
vidit virgo venientia ad iudicium ** tria genera
hominum. Nam alii iam erant angelorum choris
sociati, qui eum summo iudice erant orbem terra-
rum 5 iudicaturi ; alii ante ipsum veniebant *^, ab
eo et ab his quos ** constituit iudices diudicandi,
et ad dexteram suam in regno palris sui post
iudicium 4 vocandi, et cum eo feliciter in aeter-
num regnaturi. Alii poenis gehennalibus destinati,
et post iudieium ad inferna descensuri, ibi pro-
pler sua peceata tormentis infernalibus cum dia-
bolo et angelis eius sine fine concremandi **.
7. Capvr vir. — Alio anno vidit! in eadem festi-
vitate in quadam abbatia ? ordinis nostri, quae
Scaldeiae ? nuneupatur, exercitus angelorum
in ecclesia congregatos *, dum abbas in hono-
rem sanctorum omnium ? sacrarum sollemnia
missarum celebraret *. Qui dum sacri * canonis
devolus intenderet mysteriis, tanta beatorum
spirituum in ecclesia ὃ multitudo descendit,
quod ab imo usque ad summum totam eccle-
siam ? repleverunt. Nam et super abbatem
et super ministros eius, et super alios fratres
sacris mysteriis devote assistentes descenderant
angelici cives, dominatori suo, cuius pretiosi san-
guinis et corporis "^ in praesentiarum sacrosancta
celebrabantur mysteria, devote famulantes. Cum-
que abbas sacram hostiam inter manus suas ele-
vatam Deo Patri praesentaret et offerret, vidit
add. 3. — 39 unieuiusque 1. — ** omnia add. 2, 3. — 5 cum
apostolis suis add. in marg. 3. — ?? et maiestate add. 2, 3.—
40 angelorumque 3. — *! et add. 1.— *? quam 9, 3. —
43 durus 3. — ** (a. i) om. 2. — 45 o, t, e, 9, 3, — *^ ad
iudicium add. 2, 3. — ** secum. add, 3,3. — ** ab eo add. 2,
3. — 45 cruciandi 3. x
Cap. 7. — ^ on.2. — 1 cisterciensis add. 3.— ? Scarleise
9. Scallee 1. — * vidit add. 2. — 5 0. $.2.— $c, m. 5. 2, 9. —
; 8 ecclesiam 3. — ? e. t. 2, 3. — 19 c. ets. 9, 3.
24 virgo
τ acris 2. —
VITA
Videt
sacram
hostiam sub
forma pueri
ab angelis
in caelum
ferri.
VITA
Cognoscit
monachum
gui
memoriam
non fecisse
in missa,
B
cuius etiam
conscientiam
apertam
videt.
186
virgo inter manus suas "' elegantissimum forma
puerum tantae pulchritudinis et claritatis, ut ei
similis vel ? aequalis nullus umquam fueril in filiis
hominum. Apertique ^ sunt caeli super eum, et
descenderunt de caelis super sanctum. altare '*
duo de beatis spiritibus inter alios maiestate et
auetoritate longe eminentiores : qui cum summa
reverentia honorifice tulerunt caelestem illum
puerum de manibus abbatis, eumque ante divi-
nam maiestatem Deo Patri praesentaverunt in
caelis; et facta oblatione salutifera cito redeuntes,
coram !? abbate super sacrosanctum altare illum
cum summa veneratione reposuerunt : missaque
celebrata, eum abbas et ministri communicassent,
in caelum redierunt angelici !* cives, pro tanta
sollemnitate Deum ae Dominum sanctorum om-
nium cum hymnis 17 glorificantes.
8. Carvr vir. — In eadem abbatia est quidam
monachus sacerdos mihi satis cognitus, sanctae
virgini familiarissimus. Hie cum quadam die yo-
luisset ad eam visitandam ire, velletque prius
missam celebrare nec haberet altare in quo cele-
braret !, (nam, sieut. est consuetudinis ?, die illa?
cantare debebat), rogavit quendam socium suum
ut altare suum sibi praestaret ; missamque suam i:
maturius solito cantavit, ut ad virginem citius
perveniret. Consueverat autem idem sacerdos in-
ter^saera missarum sollemnia, in illo saeri canonis
loco" in quo memoria agitur amicorum viventium,
dilectae suae nominatim ibi* memoriam silenter
agere ; sed in illa die tam succincte tamque festi-
nanter cantavit, ut ad virginem velocius acce-
deret, quod memoriam eius, oblivione interve-
niente, intactam pertransiit. Cumque peracta
missa festinus ad virginem pervenisset, eamque
humiliter salutasset, interrogavit eum puella, si
illa die? missam celebrasset 15, Quo respondente :
Etiam, domina, cum Dei voluntate hodie "" cele-
bravi, ait ?? illa : Scio, domine, scio quod. hodie mis-
sam cantastis ad altare quoddam, quod? quidam
familiaris vester '* vobis commodavit, quia. pro-
prium non habebatis!5 ubi ad libitum cantare pos-
setis; sed. dum hodie missam celebraretis, in can-
tandoY! nimis. festinastis. Nam propter. nimiam
festinantiam 8 vestram, cuiusdam dilectae vestrae
memoriam hodie oblivioni tradidistis, quam dum
sacris mysteriis assisteretis, olim assidue in memo-
ria veslra habere consueveratis. Audiens hoc mo-
nachus obstupuit de tanta revelatione, tacitoque
corde revolvens, deprehendit verum esse, quod
sibi dictum fuerat a virgine. Cuius rei veritatem
ego qui scripsi ab ipsius monachi ore pro certo
audivi.
9. Carur ix. — Ideri monachus multis precibus
ab ea vix! extorquere potuit ut Deum deprecare-
lur, quatenus in requietione sive? contemplatione
sua ei ostendere dignaretur, in quibus offensis ipse
magis Deum? offenderat, aut pro quibus delictis
ipse * apud summum iudicem magis reus tene-
retur, aut pro quibus peccatis iustus iudex am-
plius erat adversus eum iratus. Noluit illa tantae
monachi petitioni? assensum praebere, indignam
H ejus 2, 3. — 13 et 2, aut 3. — 18 aperti 2. — 4 a, s, 9, —
16 eum 2, 3. — 16 angeli 1. — !' et laudibus add. 3.
Cap. 8. — ! posset cantare 3. — * in ordine nostro
add. 3. — ὃ secundas add, 3. — 4 om. 2. — ^ intra 3. — * i].
8, c. 9, — " om. 2. — * quam ibi de ea habere consueverat 2
3. — ? d. 1.2, 3. — 1? cantasset 2, 3. — !! missam add. 9, 3. ΕΞ
15. 32, — 18 monachus add. 2, 3, — 16 noster 2, — 15 altare
e 2, 3. — !! quo 2, 3. — 1Τ eam add.3.— 15 festinationem
Cap. 9. —' v. ab ea2, 3. — ? in add. 2. — 8 D. m. 3.—
* om. 2, 3. —" p. m. 3. — * vociferans 2, 3. — ? d. τ, 9, D
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
se iudicans " cui talia revelari divinitus debe-
rent 5, dicens hoc solum Deum nosse, qui solus
renes et corda scrutatur 9. Quam repulsam mona-
chus graviter ferens, instabat importune, oppor-
tune, et. quia precibus non poterat, importuna
infestatione eam vincere nitebatur ; et quia mul-
toties ei molestus erat, importunitate sua tandem
impetravit, quod diu precibus extorquere nequi-
verat! Aliquot igitur elapsis diebus, revelavit
Dominus virgini in requie sua multa de conscien-
tia monachi 1, in tantum quod eum ad virginem"?
redisset, reseravit ei multa de peccatis suis obli-
vioni iam ab eo traditis, quae ipse in pueritia sua
gesserat. Multas etiam de negligentiis et occultis
peccatis τ᾿ suis in quibus ipse tantum sibi'*
conscius erat, quasque oblivioni iam tradiderat,
ad memoriam reduxit, monens eum altentius, ut
per humilem confessionem ab huiusmodi se mun-
daret offensis, et condignam paenitentiam de his
agere!5 festinaret. Rediens monachus ad con-
scientiam suam et cor suum diligenter evertens,
sine omni dubitatione deprehendit vera esse, quae
sibi dieta fuerant a virgine, admirans quomodo
abscondita cordis sui, in quibus ipse sibi tantum"
conscius fuerat, et delieta iuventutis suae, quae
iam oblivioni tradiderat, tam manisfeste fuissent
virgini per inspirationem sancti Spiritus !5 reve-
lata; de his enim quae sibi puella dixerat, perhi-
bebat ei testimonium conscientia sua. Audita ego
tanti et. inauditi miraeuli novitate, a monacho
requisivi, et ipse testimonium perhibuit veritati,
dicens sine dubio haec, prout scripta sunt, a veri-
latis tramite nullatenus exorbitare.
10. Carur x. — Apparuit virgini vir quidam
grandaevus !, veneranda eanitie venerabilis, sacer-
dotalibus indutus vestimentis nive candidioribus,
virgam pastoralem tenens in manu sua, qui de
quibusdam fratrum? de Scaldeis * conquerebatur,
quod regulam quam eis tradiderat, sicut. eam
observaturos* voverant, non observabant, praeci-
piens ei eL iniungens ut abbati de Scaldeis? ex
parte sua diceret, quatenus praedictos fratres pro
culpis suis et negligentiis, ne ipse durius? irasce-
retur, artius corrigeret. A quo cum puella nomen
suum et culpas? et nomina. fratrum * de quibus,
conquerebatur?, requireret, respondit ei se Benedi-
ctum appellari, culpasque et offensas fratrum illo-
rum de quibus querimoniam faciebat !, et nomina
eorum?! signanter expressit. Quae cum virgo
praedieto familiari suo, qui tune forte ad eam vi-
sitandam 15. mecum venerat, retulisset, super '?
hoe'* quod ab ea audierat, totum !* verum esse
cognovit.
11. CaPur xr. — In festivitate quadam veniebant
ad sollemnitatem de grangia duo fratres ad abba-
liam. Qui eum transirent iuxta villam * de? Cu-
doth, declinantes paululum a via, venerunt ad
sanctam puellam. Quam eum in transitu vidissent,
el? breviter locuti fuissent, venerunt ad abba-
tiam, et intraverunt* pariter in* ecclesiam. Cum-
que se invicem aqua benedicta. aspersissent, alter
in ecclesiam ante altare secessit ad orationem,
5 debuissent 2, — ὃ et in hoc noluit ei aurem praebere add .
2, 3.— 1? non poterat 9. — 11 (m. d. c. m.) d. c. mon. m. 2.
— V? iterum add, 3. — 18 delictis 2, 3. — * om. 2. — 15 soli
add. 2, 3. — 9 om, 9, — Yt t, $,9, 3, — 18 Sp. 5,9, 3.
Cap. 10. — τ g. q.2. — "fratribus 3. — ? Scarleis 2. —
* se add, 2,3. — δ Scarleis 2. — ὃ in eos add. 3. — ? cul-
pasque 2, 3. — * illorum add. 9, 3. — ? querimoniam facie-
bat 2, — ! (requireret-fac.) om. 9.---- 11 ei add. 3. — 15 visen-
dam 3, — 18 supra 3.— !* admiratus add. 2, 3.— 16 om.9, 3.
Cap. 11.— ! villulam 2, 3.—20m.9,3. — ^ eaadd. 2, cum
ea add, 3. — * intraveruntque 2, 3. — 5 om. 3.
alter
D
S. Benedictus
eam monet
de defectibus
aliquot
monachorum
Scarleien-
sium.
Videt ipsa
actiones.
duorum
fratrum à
grangia
reducum.
Intellegit
liberatum e
purgatorio
Gilduinum,
abbatem
Fontis
Ioannis,
a
b
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A alter vero devenit in capitulum monachorum, ut
divinum, qui pro sollemnitate tune ibi gerebatur,
audiret sermonem. Cumque finito sermone pariter
ambo missam audissent, et? de abbatia simul ad
grangiam redirent, ad virginem iterum, ut eam
viderent, diverterunt. Cumque eum ea * loqueren-
tur, alter eorum interrogavit? si quid, postquam
ab ea discessissent?, vidisset. Cui ipsa se in abba-
tia 19 fuisse, et cum fratribus missam audisse, et
paululum ante eos se ab abbatia redisse respon-
dit. A qua cum 1} requisivisset '* si se et socium ἢ
suum inter alios fratres?* vidisset, respondit:
Aestimo, domine mi, quod ego vos '* inter alios fra-
tres vidi. Quo interrogante iterum !* quid egissent,
vel qualiter se habuissent, ait ei : Cum iste seipsum
aqua benedicta. aspersissel, in. ecclesiam. intravit,
seseque ante. altare prostravit in. orationem. Vos
vero in capitulum intrastis, ut. cum aliis fratribus
divinum audirelis sermonem, et. post" simul in
ecclesiam missam. audistis. Stupefaeli pro tanta
revelatione, ad. grangiam coepto itinere devene-
runt et fratribus aliis rem gestam ex ordine
rettulerunt !5,
CAPUT TERTIUM
Revelatur B. Alpaidi sors defun-
etarum animarum.
12. Carvr xi. — Defuncto venerabili Gildoinoa,
abbate Fontis Ioannis 5, vidit puella animam eius
in poenis, eo quod monachos sibi invicem alteru-
trum detrahentes et de proximis suis inter se"
prava verba disseminantes, ante se patienter
audivit, nee eos de hac culpa correxit, quamvis
ipse vir simplex fuerit el rectus, et in omni fere
disciplina ? eruditus. Nam inter ceteras quibus
ornatus fuerat decenter? virtutibus* etiam virgi-
nitatis honore usque in finem vitae suae floruit,
sieut ait vir quidam religiosus, qui secretorum
conscientiae ipsius? conscius fuerat". Post mor-
lem igitur eius, cum sacramenta vivifica mona-
chus quidam Fontis loannis, qui inter alios ei
familiarior exstiterat, pro eius anima devotus
offerret, vidit sanctissima virgo" Aupes beatam
Dei genetricem semperque virginem Mariam, et
beatum Ioannem evangelistam, et. cum eis prae-
nominatum abbatem? ante altare, in quo mona-
chus pro eo missam celebrabat, venire, pariter-
que ? totam missam usque ad finem audivit. Missa
celebrata, ad altare magnum accesserunt in cho-
rum, et. postea. in capitulum in quo venerabilis
abbatis habebatur sepultura. Venientes cum qui-
busdam aliis reverendis personis habitu monachili
indutis, psalmos quosdam decantabant, quos virgo
quidem audiebat, sed eos intellegere non poterat.
Quibus finitis, visitatisque » pluribus ipsius" mo-
nasterii officinis, per Sealdeias ? reditum facien-
Les, in ecclesiam primitus introierunt; inde venien-
tes in infirmitorium, monachos infirmos, qui tunc
forte prandebant, viderunt, quorum alii carnibus,
alii caseis et ovis vescebantur, alii quasdam pultes
ὁ om. 3. — " simul add. 2, 3. — 8 eam int. 3, int. eam 2. —
? decesserant 2, 3. — !? se add. 1. — τι jpse add. 2, 3. —
Y? requisisset 2,3. — τὸ comitem 2,3.— '* in abbatia add. 2.
— 18 duos add. 2,3. — X^ it. in. 8. — ' postea 3. — !* nar-
raverunt 2, 3.
Cap. 12. — ! (i. s.) om. 2. — ? religionis add. 3.— 3d. o. f.
39, 3, — * virtutes 3. — ^ satis add. 3. — * fuit 2, 3. — ἶ v. 8.
9. — 8in ecclesiam add. 9, 3. — ? om. 9, cum eis add. 3. —
10 visitatis9, 3. — 11 om.2,3.— '* Scarleias 2, Scalleas 1—
13 pultibus add. 2, 3. — '* quiete 2, 3. — '^ dormitionis 2, 8,
suae add. 3. — 1^ a. f. 9. --- Τἴ Scarleis 2. — !? non potuit 2,
187
albas comedebant, quas eum puella vidisset affe-
ctavit el esuriit, et videbatur ei quod de talibus,
si haberet '?, bene comederet. Cumque ab huius
sanctae quietis'* dormitione '^ evigilasset, advo-
cata matre, rogavit ut tales pultes, quales in
abbatia viderat, ad edendum sibi praepararet.
Quod cum illa celeriter festinaret adimplere,
dixit ei: Quiescite, maler, quiescite, quia tales epu-
las facere nescitis. Quod ubi dominus Petrus de
Scaldeis" audivit, misil ei de pulmento ; sed illa
gustare nequivit. Cumque!? visionem istam
praedicto Petro et quibusdam aliis religiosis viris
rettulisset, notato die rem istam diligenter inqui-
sierunt, et sie factam fuisse prout ab ea didicerant
sine dubio invenerunt.
13. Carvr xir. — Duo monachi Pontiniacenses e,
quorum alter sacerdos, alter laicus erat, venerunt
ad sanctam puellam. Cum qua cum satis locuti
fuissent !, monachus ? laicus egressus? de domo
coepit sub nudo aere * de psalmis aliquos decan-
tare, coepitque subito pluere, et pluvia super mo-
nachum foris stantem et? orantem * cadebat.
Quod cum divinitus fuisset virgini revelatum,
dixit sacerdoti, qui secum in thalamo loquebatur,
ut monachum laieum propter pluviam in domum
advocaret. Qui noluit : putabat enim quod in inte-
riori? domo cum familia loqueretur et? sederet
ad ignem. Secundo dixit ei puella ut monachum
advocaret ; qui ? respondit ei '? : Domina, non, ut
putatis, foris stat ad. pluviam, sed in domo '! cum
ceteris sedet ad. ignem. Illa vero tertio affirmante
quod extra domum sub nudo aere staret ad plu-
viam, iterum atque 15 monente ut eum advocaret,
egressus ille de domo monachum foris stantem "ἢ,
ad pluviam psalmos decantantem ', sieut 16 puella
dixerat, non sine admiratione magna '* invenit ;
et cum eum in domum introduxisset, interrogavit
virginem qualiter monachum for ? stare compe-
risset, vel quis hoc ei? dixisset. Cui illa : In corde,
inquit, meo ihi interius revelatum fuit?*: De qua
revelatione non satis 5 admirari potuerunt mona-
chi, eum illa semper ?* toto corpore resupina
iacens in lectulo, non solum deforis ** stantes, sed
nec intus ? eos qui * in domo interiori ** extra
thalamum suum consistunt, possit ἃ foris corpo-
reis oculis intueri.
14. Capur xrv. — Defuncto comite Ioviniaci d,
venit mater eius comitissa Castelli Renardi e ad
puellam rogans eam ! ut Dominum pro anima comi-
tis filii sui deprecaretur, quatenus, si misericor-
diam a Domino consecuturus esset, sibi Dominus
revelare et animam comitis ostendere dignaretur.
Cui cum illa, vix precibus abbatis deScaldeis vieta,
quem comitissa secum ob hoc adduxerat, annuis-
set, circa. pascha tribus continuis hebdomadis in
sancta dormitione sua?requievit. Feria quarta ter-
tiae hebdomadae ducta est ab angelo itineris sui
praevio, ad quaedam loca purgatoria, in quibus
multae miserorumanimae miserabiliter pro pec-
calis suis torquebantur. In locis illis erat. sta-
gnum aquae profundissimum, frigidissimas habens
aquas, horribiles, nigras, deformes, spissas, uren-
3, — 1? per add. 1, 2.
Cap. 13.—' locutus fuisset 3.— ? (sat-mon.) monachus
satis locutus 2. — ? (1. e.) om. 9. — 4 s, n. a. €, 2, 3.—^ ad 3.
—— δ orationem 3. — ? exteriori 3. — 8 (1. e.) om. 2, 3. — ? εἰ
9, 3,— 19 om. 2. — αὶ illa add. 2, 3. — 13 (i. a.) iterumque
atque iterum 3, 3, — 13 stando 23.— decantando 2. —
15 ej add. 2, 3. — 15 m. a. 2, 3, — Y foras 2, — 15 e. h. 2. —
19 fuisset 1.— ?? parum 9, — ?! super 2,3.— ?? extra domum
add. 9,3. — 33 om. 3, 3,— ?* intus add. 23.—? exteriori 1.
Cap. 14. — ! om. 2, 3, — 3 e. 8. D. c. 2, 3.— ? om. 2, 3.
les
VITA
Cognoscit
qui agat
monachus
Pontinia-
censis,
c
Comitem
Iuvinia-
censem videt
in
purgatorio.
d
e
188
tes, omnique gelu acriores. In alia parte erat ignis
inexstinguibilis, tenebrosus, niger, horribilis, omnt-
que lumine carens, cuius altior est flamma, quam
ait altitudo caeli ἃ terra. In illo igne vidit innume-
rabiles animarum turmas, quas uncis igneis et fer-
reis per medias flammas miserabiliter distrahe-
bant teterrimi daemones ^ avidisque dentibus
corrodebant eas vermes usque ad interiora
insatiabiles. Nec poterant diutius in uno loco
subsistere, quoniam intolerabiliter ? depascebant
eas flammae voraces, sed de aestuantibus flam-
mis ignium saliebant in frigidissimas undas aqua-
rum, quarum frigus intolerabile, quia diu tolerare
non poterant, cogebanturin vapores ignium citius
resilire, et sic propter nimium fervorem flamma-
rum el aquarum frigus intolerabile de igne in
aquam *, de aqua in ignem sine fine cogebantur
incessanter resilire. Multa erant ibi genera tor-
mentorum alia, in quibus infelices animae variis
cruciatibus pro peceatis suis torquebantur. Inter
quas animam praedieti comitis ostendit angelus
virgini, suadens ei, ut matri suae diceret quate-
nus pro anima filii * pauperibus daret eleemosy-
nas, et sanetas orationes fieri missasque celebrari
pro eo faceret ἃ sanctis et religiosis viris, quia
post peractam in locis illis paenitentiam miseri-
cordiam erat ὃ conseeuturus, eo quod antequam
vitam finiret de peccatis suis tota mente paenituit,
el ea Christo Christique sacerdotibus vero et
humili corde confiteri non. erubuit, οἱ sacramen-
tum dominici corporis in sancta devotione cum
firma fide et certa spe suscepit. Tune ? puella sic
angelo respondit : Cum haec ego comitissae dixero,
forsitan mihi non credet, quia nullum certum habeo,
quod. ei praetendam signum ?". "Tune angelus ma-
num puellae dextram apprehendit extensoque'*
brachio sursum elevavit in altum, digitosque eius
cireumposuit virgae, quae in altum per desuper 2s
caput virginis '* curvata est !5, et per duo capita
hinc et inde inferius 15 ad lectulum ligata, sieut est.
consuetudo in. cunabulis parvulorum '* ad defen-
sionem muscarum virgae curvatae pannum su-
perponere ?, ita quod baculum digitis cireum-
strictis firmiter tenuit; et dixit ei : Hoc signum
habebis, et in hoc. signo. credet tibi comitissa, quod
manum tuam antequam veniat vespera beatae
Mariae, quae est vespera. sabbati, ab hoc baculo
disiungere non poteris. Mane venit eam videre
mater sua, vidensque manum eius sursum eleva-
lam baculumque tenentem, nimis obstupuit, eo
quod per multum tempus tam infirma, tamque
debilis exstiterat, quod omni '? membrorum usu
destituta, nece manum movere nec ad se trahere
poterat. Voluitque etiam "Ὁ multo conamine ma-
num a baculo disiungere, sed non potuit; sed
panno uno eam involvit, currensque presbyterum
advocavit. Qui cum vidisse eam manu virgam
tenentem, obstupuit, cogitans in corde suo quod
huiuscemodi miraeulum alicuius rei esset indi-
cium, manumque omnino tangere non praesum-
psit. A feria. quarta usque ad vesperam sabbati
sequentis ?* brachio sursum extenso dextera sua
baeulum tenuit. In quo sabbato eum presbyter
* t. d. d. 2, 3.— * horribiliter 3.— ὃ et add. 2,3.— * sui add.
3. —*a Domino add. 3. — ? tum 2,3. — τὸς, 5, h. q. ei p 9.
€. h. s. q. ei p. 3. — ! apprehendens 9, 3, — 1? extenso 2, 3,
— Y! om, 2, — * eius 2, puellae 3. — !* erat 2, 3, — 16 om 2,
3, — 17 puerorum 2. — 1δ superimponere et 3, — 19 Ayer
9, ὃ, — *? cum add. 3. — ?! seq. s. 2, 3, — 39 lectum 9, —
?5 ipsam 2. — "* deposuit manum add, 9, 3, — 35 alque illu
2, — ** om. 1. — 51 Scraleis 2, Scalleis 3. — 38 praedicta,
add. 2, 3. — ?* om. 2,3, — 9? gp, 9, 3, — m (eed
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
ante lectulum ?? eius, sicut consueverat, vesperti- D
nàs laudes decantaret, rediens ad seipsam? puella
planctum emisit, brachium extendit ?*, baculum
demisit. Ex ea die manum dexteram movere et
digitos hue illueque 35 quod ante non poterat, coe-
pit agitare, Visionem quam viderat presbytero
rellulit, qui pro certis ?* quae de manu eius
viderat, indiciis, fidem cito dietis adhibuit. Quam
visionem abbati de Sealdaeis ?' et ** comitissae,
mihique ipsi presbyter ipse ?" postea fideliter
enarravit, asserens quod post hane ?" visionem
languere ?' coepit graviter et aegrotare viribus-
que corporis ?" ita destitui 9, quod vix die tertia
postquam ?* ad seipsam 95 rediit, potuit ei visio-
nem verbis explicare. Sicut Daniel, eum vidisset
arietem qui habebat cornua excelsa, et unum ex-
celsius allero suecrescens, atque ventilantem cor-
nibus contra occidentem, et contra aquilonem, et
contra meridiem, eui non poterant omnes bestiae
resistere, cuius cornua comminuit hireus capra-
rum,qui veniebat ab occidente super faciem totius
terrae et non tangebat terram, et habebat cornu
insigne inter oculos suos, et cucurrit ad arietem
in ?* impetu fortitudinis suae κ᾽ et occidit eum
aegrotare coepit "5 et languere post revelationem
istius visionis 39 sicut ipse ait *" : Ego Daniel lan-
quens *! aegrotavi per dies. Et iterum. post visio-
nem quam *' vidit de viro, qui indutus erat
lineis, cuius renes amicti ^ erant. auro obriso et
corpus eius ehrysolitis *, et facies eius velut spe-
cies fulguris, et. oculi eius ut lampas ardens, et
brachia eius et quae deorsum usque ad pedes
quasi species aeris candentis, et vox sermonum
eius ut vox multitudinis, debilitari coepit et viri-
bus corporis destitui, sicut ipse ait: Ego autem
relictus solus vidi visionem grandem hanc, et non
remansit in me fortitudo, sed et species mea
immutata est 55, et emarcui, nec habui ** quicquam
varium. Et audivi vocem sermonis ** eius, et au-
diens iacebam *8 consternatus super faciem meam
vultusque meus haerebat terrae ; et post pauca :
Domine mi, in visione tua dissolulae sunt compa-
ges meae, et nihil in me remansit virium. Et quo-
modo polerit servus Domini mei loqui cum Do-
mino meo? Nihil in me remansit virium, sed et
halitus meus intercluditur. Sed et ** Ezechiel pro-
pheta post visionem quam vidit de quattuor rotis
et quattuor animalibus, et de firmamento quod
erat imminens capiti eorum, territus de visione,
cecidit in faciem suam, sieut ipse ait: Haec visio
similitudinis gloriae Domini, et vidi, et cecidi in
faciem meam. Et infra, cum vidisset sex viros qui
veniebant de via portae superioris quae respicit
ad aquilonem, quibus praecepit Dominus, ipso
Ezechiel audiente, ut transeuntes sequerentur vi-
rum, qui veslitus erat lineis, et atramentum eo
scriptoris ad renes eius, et ?! percutientes occide-
runt *' omnes quos invenerunt 5? de Israel, prae-
ter illos in quorum frontibus tau scriptum ** fue-
rat a viro, qui indutus erat lineis, videns propheta
lanlam occisionem fieri,tremefaetus ingemuit prae
timore, ceciditque in faciem suam, sicut ipse ail :
Et caede completa, remansi ego solus, ruique
3, — 33 corporeis 2. — 34. ἃ 1, 2, — ** posteaquam 2, 3. —
3^ ipsam 3.— 3! et 2. — 37 opi, 9, — 35 post visionem add. 2.
— 99 v, i. 3, et multorum quae ibi sequuntur add. 2. — ^" et
add. 3.— langui et 3,— 4? paulo post add. 3.— ** accincti
3. — ^ ehrysolitus 3. — 46 in me add. 3. — *^in me add. 3.
ΞΞ 4Ἴ sermonum 3. — 48 opi, 1. — 49 om. 3. — '? atramenta-
rium 3. —9! ut 1, — 92 occiderent 3. — 5? invenirent 3. —
δὲ signatum 3.
super
super faciem. meam, et. lacrimans 9» aio. : Heu,
heu, heu, Domine Deus, ergone disperdes omnes
reliquias. Israel, effundens. furorem. tuum. super
Hierusalem ὅδ ? Sie, sie nimirum ** puella, tam 59
gravi tacta *? dolore, post visiones suas consuevit
saepissime, tune. praecipue eum post aliquam Ὁ
visionem magnam"! ad seipsam revertitur, ex inti-
mis cordis alta trahens? suspiria, graves planctus
emittere, tum quia"? ad corpus mortis huius redire
compellitur, tum quia ** de sabbato suae contem-
plationis egreditur, tum quia "^ miseris quos in
poenis constitutos viderit ** compatitur. Sicut **
verisimile videtur*5, sic molestum '? ei, quoties
de requie suae contemplationis in ergastulum sui
corporis revertitur, tamquam si quis de mundi
huius amplitudine in aliquem ?? carcerem tene-
brosum"! intrare compelleretur '?, Unde nonnum-
quam fit ut tam gravi post requiem suam et tam
longa deprimatur infirmitate, et tunc maxime cum
aliquam praecipuam visionem viderit, ut ?? a
somno suo excitata, et cireumstantes videat et
sibi colloquentes audiat et prae nimia debilitate
corporis ** verbotenus eis respondere non **
valeat.
Explicit liber secundus **.
ANNOTATA.
a Fuit Gildoinus secundus coenobii Fontis
Ioannis abbas, qui anno 1172 adhuc in vivis, haud
multo post obiisse credendus est. De eo legesis quae
in Gallia christ., tom. XII, p. 229.
b Abbatia Fontis loannis sita erat in vico
hodie nuncupato Saint-Maurice-sur-Aveyron. Cfr.
Patron, Recherches historiques sur l'Orléanais,
tom. 1I, p. 122. Hic autem vicus pertinet ad praefe-
curam dictam Loiret, laud procul a Monte-Argiso
(Montargis). De abbatia Fontis Ioannis agitur
apud editores Gall. christ, tom. XII, p. 229, et
Ianauschek, Orig. Cistere., tom. I, p. 12.
c Pontiniacum, vicus in. praefectura Yonne, de
quo Quantin, Répertoire archéolog. du départ. de
Yonne, p. 47. Abbatia Pontiniacensis est, ut ait
lIanauschek, op. cit., p. 4, secunda Cistercii filia et
tertiae lineae caput ; incepta est anno 1114.
d Licet Iuviniacensium comitum series iam pri-
dem nota sit (1), non paucos tamen hic Vitae locus
vexavit; ita ut nuperrime et ven. vir L. Tridon (2)
confessus sit se aliis meliorem nullam nactum esse
fortunam, mec in privato archivo Castri Fenardi
quod adivit, ea. documenta. repperisse quibus ὁ
tenebris eruatur iste comes, qui dicendus est Hai-
nardi IV filius. Hie vero Rainardus IV uxorem
habuit Adelaidem, Nivernensis comitis filiam (3).
e Castrum. Renardi iacet haud longe a. Monte
Argiso in praefectura Loiret. Ex documentis
archivi Castri Renardi de quibus dictum est patet
comites Tuviniacenses et dominos de Castro Renardi
arto vinculo fuisse coniunctos.
"5 clamans 3.— ὅδ (Et iterum post visionem — Hier.)
om. 9, — 9t pimium 1.— 9 om. 2, 3. — ὅ9 om.2. — 80 tam
3. — *! m, v, 2, 3. — *! trahere 9, 3.— ὅδ (t. q.) eumque 2.—
δὲ (t. q.) eum 9. — 9^ (t. q.) tamen 2.— δὲ viderat 2. — ** enim
«dd. 9, 3, — 98 eur add, 3. — '? est add. 3, 3.— τὸ (in a.) om.
3.— 51 t e, 2, 3. — 19 compellatur 2, 3. — ^ et 3.— τὸ c. d. 9,
8. — τὸ om, 3. — 18 (e. 1. s.) om. 2.
(1) Art de vérifier les dates, tom. II, pp. 236 sqq. — (3) La
Vie merveilleuse de S. Alpais, p.210, note.— (3)Cfr. Quantin,
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
189
VITA
D DIBERVIBERJITUS
Incipiunt capitula libri III!.
Carvr 1. — De assumptione beatae Mariae,
quam vidit ante Dominum in caelo per octo dies
sollemniter a caelestibus? civibus celebrari.
1.— De erucifixo quem vidit pendentem in
cruce facta ad similitudinem litterae thau?, et de
lampade in thalamo eius divinitus accensa.
nr. — De beato Nicolao, quem vidit in sollem-
nitate sua candidatorum turmis pontificum et
clericorum cireumdatum, hymnos caelestes sol-
lemniter decantantium.
Iv. — De quodam peccatore qui peccata sua
confessus est presbytero de Cudoth, cuius ipsa
peccatum et confessionem Domino revelante didi-
cit et de praedicto presbytero, quem dum missam
celebraret vidit in spiritu magno lumine refulgen-
tem.
v. — De muliere quae erucem in dextra ferebat*,
super euius brachium dextrum sedebat candidis-
sima columba, et de puero septenni eam praece- E
dente?, qui veniebant ambo ad puellam ambu-
lantes super aquas.
vi. — De candidatis fidelium turmis quas vidit
ascendentes in caelum, et de protoplausto, quem
vidit iuxta magnam arborem * super ripam cuius-
dam fontis amoenissimi stantem.
vit. — De regina caelorum et de beata Maria
Magdalene et de saneta Maria Egyptiaca, quas
vidit in capella quadam sursum in excelsis in aere
suspensa, et de militia caelestis exercitus, quae
veniebat? ad beatam Mariam.
vur. — De Domina nostra, quam vidit in ecclesia
quadam * super altare sedentem, ante quam ar-
bor de !? terra surgebat variis onerata !' floribus,
quos colligebant columbae descendentes de caelo,
et deferebant eos in caelum.
ix. — De vidua grandaeva, euius animam vidit
ante beatam Mariam ab angelo suo secum in cae-
lum duci et inter hymnidicos virginum choros
ipsa iubente collocari.
x. — De homine insano quem a duobus spiri-
tibus immundis vidit in aquam submergi, et ani-
mam eius ab immundis daemonum turmis" ad
tormenta detrahi ?*.
xi — De multitudine animarum per pontem
ferreum transeuntium, sub quo erant aquae feti-
dae, in quibus innumerae torquebantur animae.
xii. — De tribus foeneratoribus quorum animas
vidit in poenis flammis ultricibus cruciari.
xu. — De Gisberto * eremita quem vidit ca-
pellam suam thurificantem, et angelum Domini
eum praecedentem.
xiv. — De testimonio ^ quod perhibuit diabo-
lus de puella et de duobus eremitis.
xv. — De diabolo, qui venit ad eam in specie
canis nigri et assumpsit formam tauri terribilis '*,
et minabatur eam cornibus impetere.
Tit. et Cap. — ! tit. om. 2, num. cap. in [ine ponit 3. —
? caelestis curiae 2, 3.— ? t. 1. 2, 3.— * gerebat 2, 3.— hp. e.
2,3.—*t1.2. — a. m.2.— 5 qui veniebant 9,3.— ἢ. 6.4.
ν. 3.-- 1.4. 2,3. — 11! honorata 2, 3.— 15 turbis 2, 3. — M dis-
trahi 3, num. X post XI in g2— Gilleberto ἢ, Gisleberto 3.
— 15 (d. t.) testimonium2, 3. — !* t. tauri f. 2.
Cartulaire de l' Yonne, tom. LI, p. 236.
XVI.
——
Videt
B. Alpais
assum-
ptionem
B. M. V.per
octiduum in
caelo
celebrari.
190
xvi. — Item. de diabolo, qui venil ad eam in
specie et habitu medici multis oneralus 11 phialis,
veneniferis potionibus plenis, admonens eam ut
de ipsis biberet. »--
xvir. — Item de diabolo, qui transfiguravit se in
angelum lucis, et monebat eam ut se !* tamquam
Deum ?? adoraret.
CAPUT PRIMUM
De variis visionibus et revela-
tionibus D. Alpaidis.
Incipit liber tertius !.
4. Capvr 1.— In vigilia 2 ssumptionis beatae Ma-
riae Dei genetricis semperque virginis? obdor-
mivit in requie sua venerabilis puella; cumque
obdormisset, mulier quaedam super lectum * eius
candelam unam ob devotionem suam obtulit.
Duela est igitur in caelum ab angelo suo, ubi in
honorem Virginis matris ante filium Virginis inef-
fabiliter gaudebat οἱ congratulabatur omnis curia
caelestis, eo quod a filio suo non solum super
humanam?,immo etiam super* angelicam euriam",
mirantibus caelestis curiae ordinibus die illa exal-
tata sib in caelis. Gaudebant. omnes in Domino
diem festum celebrantes sub honore beatae Ma-
riae Virginis, pro cuius assumptione cantabant
omnes? canticum novum ante sedem Agni, lau-
dantes et glorificantes Filium Dei, tenentes cereos
ardentes in manibus suis, quos omnes illuminabat,
ut vera? lux illa quae lucere novit eliam his qui
in tenebris sedent οἱ in '? umbra mortis. Genetriei
veri luminis hine et inde assistebant duo cande-
labra lucentia, scilicet beatus Ioannes Baptista et
sanclus 11 Ioannes evangelista, qui et ipsi gesta-
bant in manibus suis accensa luminaria. Erat in-
ter eos virgo verecunda "^, quia ' sola inter eos ἐν
cereo carebat; sed sanetus Ioannes evangelista,
eam benigne!? respiciens, cereum unum accen-
sum ei misit '* per angelum itineris sui praevium.
Sollemnitatis illius beatitudinem ineffabilem me-
lodiae caelestis dulcedinem et?* suavitatem, bea-
torum spirituum omniumque caelestium. eivium
iucunditatem et exultationem, tot et tantorum
luminum claritatem 15, nullus oculus videre, auris
nulla? audire, nullum cor sufficit excogitare,
excedit enim omnem sensum, omnem sermonem??,
omnem humanae mentis intellectum, electorum
in illa civitate inclita gloria, sempiterna sancto-
rum omnium in tanta sollemnitatis exultatione
felicitas et laetitia, beatorum spirituum Deum et
Matrem Domini collaudantium ordinata militia.
In civitate illa inclita erant omnes sancti fulgen-
tes sicut stellae in perpetuas aeternitates,ubi una-
quaeque?! fulgebat sieut. sol, quorum. omnium
lucerna est agnus filius Virginis ??, euius laudibus
nec rosae nec lilia desunt, sed in eius praeconiis
unanimi voce suavissimum melos concinunt flo-
res rosarum et lilia eonvallium. Dum sic ante
filium Virginis et virginem matrem in utriusque
11 honoratus 3, — !* om, 3. — 19 Dominum 3.
Cap. 1. — ! tit. om, 2. — ? (b. M.) beatissimae 2, 3. —
3 Mariae add. 2, 3. — * lectulum 3. — ^ isnt H —
δ omnem add. 3. — * creaturam 2, 3. — 5 cantabant add. 9
— om, 3,-— 1? om, 9, 3. — τι beatus 2.— 1) veneranda 9, 3.
— !! quae 2, 3. — ! (i. e.) om. 2, 3. — !5 benigno 2, — 16 m.
e, 2, — '! ut 3, — 15 inaestimabilem add. 9, 3, — 1? n, a, 2,
8. — 30 ser. o. sen. 9, 3, — 3ι facies add. 3. — 35 v. 9,3, —
?3 vidit 2. — *^ ei add. 9, 3, — ** F. D. c. s. 9,9. — 99 oj, 9
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
honorem coneinerent angelici cives, venit?? ante D
filium suum virgo mater cereumque suum*' de-
votissime prima omnium obtulit. Postquam omnes
alii secundum ordines suos cereos suos Filio Dei ?5
obtulerunt, omnium ultima. cereum suum obtulit
ei?* Aupes beatissima "τ. Dumque rediret ab obla-
tione, coepit aestuare animo, eo quod de cereis
illis caelestibus nullum habebat, quem secum eum
ad corpus reverteretur deferret?*. In pendulo
quippe fuerat animus eius : hine etenim? in tanta
sollemnitate, cum omnes ad oblationem ire con-
spiceret, offerre sola tanto regi?" refugere nec
volebat nec audebat?!, illinc cereum suum eum ad
se rediret secum afferre ?* votis omnibus deside-
rabat. Dux itaque suus, animum eius? intuens,
eique compatiens, de uno cereorum ei minimam?
particulam dedit, quam eum ad corpus? rediis-
5615 in manu sua tenebat. Cum sic omnes vero
lumini,omnem hominem venientem in hunc mun-
dum illuminanti, luminum. suorum flammantes
radios obtulissent, venit ante filium suum saneta
Dei genetrix cum omni militia caelestium. agmi-
num, adorans et petens aliquid?! ab eo, fiduciali-
ter ei supplicans in hune modum : Fili, dulcor
unice?5, singulare. gaudium, pia. vota respice tibi
supplicantium. Jesu pie, Jesu bone, [1159 unice qui
gro salute humani. generis? carnis humanae sub-
stantiam in utero meo tibi coadunare voluisti, qui-
quegenus humanum pretioso sanguine tuo suspensus
in eruce redemisti, respice super hanc familiam
tuam in tui nominis hodie laudibus pro assumplio-
nis meae gaudio congregatam Δ᾽, te laudantem, te
glorificantem in caelis, eo quod. hodie per te sim E
mirabiliter exaltata super choros “ἢ angelorum ad
caelestia regna. Isti vero iam certi, iam de sua in-
columitate sunt securi, sed adhuc de provimorum
suorum,qui adhuc peregrinantur in terris,reddun-
tur salute solliciti. Numquam enim istorum perfecta
nec plena** poterit omnino*?. esse laetitia, donec
carorum suorum. parentum, filiorum, fratrum et
sororum **, quae adhuc in illa ** valle lacrima-
rum*8 detinentur copiosa turba, quam desiderat,
quam exspectat, ad. eorum consortium pariter. et
conspectum te duce pervenerit*?. Pro cunctis itaque
fidelibus adhuc in carne manentibus, qui sollemni-
tatem assumptionis meae devota mente pro posse suo
digne celebraverunt in terris, tibi supplico, fili dul-
cissime, postulans, ut quicumque de mea. assum-
plione fideliter. gavisi sunt. in. terris?" remissione
peccatorum concessa, per me sociari mereantur
angelicis choris in ista beatitudine, te praestante,
qui cum Patre οἱ Spiritu sancto vivis et gloriaris
Deus per omnia saecula saeculorum. Amen. In hac
voce cum omni militia caelestis exercitus flexo
genu filium adoravit regina misericordiae, cui
assurgens Dominus precibus eius misericorditer
annuit, eamque in regali cathedra iuxta thronum
suum eum omni reverentia, sieut matrem suam
decebat δ᾽, collocavit. Sie usque ad octavas
assumptionis gloriosae virginis eum. ceteris Agni
sponsis morabatur beata Aupes in caelis, et nono
die regresa est?" in corpore, inventaque?^ est
habens in manu sua particulam candelae, quam
ei 0.3. — ?? p, A, 9, — 8 afferret 9, 3. — ?? (h. e.) quia 2—
90 t. p, 5. 3, — 91 aud, n. v. 9, 8. — 33 offerre 2.— 9? e. 8. 9,3.
— i m, ei 8, — 95 suum add. 9, 3. — 9^ rediret 2, — "7 id 3.
—! et add. 3, — *? Dei add. 9, 3, — *? g. h. 2, 3.— “ὁ. Ρ. 8.
m. g. 2.— 4? sum 9, — t$ op, 9. — * oratio add. 3. — '^ 0"
3,— 46 sociorum 1, 9.— 4! hac 9,— 18 ], v, 2, 3.— !* pervene"
rint 2, — 59 f. in t, g. 5. a. 2, 3, — ^! sublimiter add. 2 3.—
9! om. 3, — 9^ inventa 2, 3.
in
A
Crucifizus ei
apparet, et
lampas in
eius thalamo
accenditur.
* cod. roie
in caelis ab angelo post oblationem acceperat.
Erat autem tam parva, ut eius longitudo latitudi-
nem palmae** non excederet. De candela ista
minimam particulam dedit?? euidam monacho, de
qua postea contigit tale miraculum? fieri. Nam
monachus comitissae Castelli Renardi gravi infir-
mitate laboranti de eadem candela minimam par-
ticulam misit : quae vino in quo submersa fuerat
potato, pristinae restituta est^" sanitati, Ex illo
tempore quo caelestem? cereum tenuit 5? in
manu sua, euius ope longo caruerat tempore *9,
virtute divina recepit ad usum"! fortitudinis et
sanilatis, quod ad usus"? necessarios melius et ex-
peditius quam antea" eius officio frui potuit.
Illud etiam δ dietu mirabile est *?, quod candelam,
quam in vigilia assumptionis beatae Mariae, sicut
antea"* diximus, mulier quaedam" super lectu-
]um eius, eum iam obdormisset, obtulerat, nona
die reversa ad se**, advocata"? matre sua. requi-
sivit, admirante simul et obstupescente matre,
quomodo sciret eam oblatam fuisse sibi Ὁ, eo quod
ipsa, quando candela sibi fuit oblata, iam obdor-
misset.
2. Capvr rt. — In vigilia beati Michaelis archan-
geli! replevit thalamum puellae lux et splendor
admirabilis, et claritas Dei cireumfulsit illam ? ;
descenditque iuxta lectulum? eius secus parietem
lumine magno praeeunte, quod totum * illumina-
bat eius thalamum, imago quaedam hominis in
modum crucifixi eruei affixa clavis *, cuius erux
tria lantum brachia habebat", nam brachio *
superiori carebat, quia in modum figurae thau ὃ
facta erat, et ideo similis erat eruci salvatoris tria
tantum brachia habenti *, quae in parte superiori
brachium non habuit 15, sed Pilatus quartum
apposuit, quando titulum salvatoris hebraice,
graece οἱ 11 latine 15 in tabula eruci superposuit.
Dumque sic imaginem in cruce pendentem aspice-
ret, admirans et stupens, eo quod talem crucem
videre non consueverat, imago illa !? esgrunnivit
et caput huc illucque '^ agitavit. Cumque vocem
esgrunnientis audisset et capitis agitationem vi-
disset, nimio timore perterrita, caelum ?? aspe-
xit '*, et Spiritu saneto praeventa, hane ad Domi-
num non praemeditata romanis verbis effudit
orationem :
Je vous aor sanitime roys
Qui establistes les deus lois
ΕἸ avoiastes les iii rois
Sains esperites soit o moi
La toie * meire le montroit
En icelle saintime foi
55 puellae add. 9, 3, — ὅδ d. p. 2,3. — '* t, m. c. 2. — δ est
r. 2, 3. — δ8 illum add.92, 3. — ὅ9 tantum add. 2, 3.— 9 om.
9, t. c, 3, — 81 (ad u.) om. 3, (τ. ad u.) om. 2. — ** (ad u.) om.
1. — 88 potuisset add. 2, 3. — ** et 3. — *5 om. 3. — ** ante
9,3. — 9! una 9, 3, — 95 ad se r. 2. — δ ad se add. 2.—
"sro f quuE
Cap. 2. — ! om. 2. — ? eam 2, — ὃ lectum 3. — * om. 3.
— 5 er, cl. a. 9, cl. cr. a. 3. — * h. b.3.— * brachii 3. — 5t.
f.2, 3, — ? h. b.2, 3. — !? habuerit 2. — !! om. 2. — 19 seri-
ptum add. 2, 3. — 15 pendentis 2, quae in cruce pendebat 3.
— 4 coneussit et add. 2, 3. — 15 caelos 2, 8. — 16 respe-
xit 3, — 11 Ge vos aor seintismes reis
Qui estaplutes les elus leis
Et envoiastes les tres reis
Sanz esperites seit o moi
La toi mere le moitroit
En icelle seintisme foi
Que seinte Iglise teint de tei
Mame et men cors commant a tei 2.
Ge vos aor seintisme rois
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
191
Que saincte eglise tient de toi
Marive et mon cors comman a toi V,
Cumque 15 in hune modum seipsam !* Domino
suppliciter commendasset, imago, manibus de
cruce ?? disiunctis, caput virgini humiliter? incli-
navit, et ambas manus quasi ad orationem ante
se simul coniunxit et ?? inclinato capite, coniunetis
manibus, praeeunte luminis sui claritate ??, quae
eam in descensu ?* praecesserat ?*, ad caelos
ascendit. Huius caelestis luminis ** claritatem
vidit puella quaedam, cognata venerabilis Aupes??,
nomine Maria, cirea lectulum eius clara luce
radiantem, sicut ore proprio mihi dixit, quam
tamen cognatus eius, frater sanctae virginis ?5,
quem ad hoc spectaculum advocavit, quia forte
dignus non erat, videre non potuit. Pluries autem
accidit ut lectulum virginis magna subito lux cir-
cumfulserit *?, ita quod thalamum suum totum
intus undique repleret, in tantum ut lampas,quae
ante lectulum eius prius inaccensa ?? et ?' sine
lumine manebat ?*, posteaquam magna claritas
illa paulatim tota recessisset, de lumine claritatis
illius sine cuiuslibet accendentis officio remaneret
accensa, sicut mihi relatum est a quibusdam.
8. CarvrT ir. — In sollemnitate beati Nicolai vidit
venerabilem virum pontificalibus indutum infulis,
fraglantibus unguentis optimis, virgam pastoralem
habentem * in manu sua. Cuius facies fulgebat
sicut sol, et videbatur ei quod ? ipse beatus Nico-
laus erat, cuius nativitas ea die? in universis san-
ctorum colebatur * ecclesiis. In eius facie pietas
apparebat δ incomparabilis, in vestimentis eius 5,
nive candidioribus, erat? inaestimabilis odor ni-
mis, cuius dulcedinem et suavitatem si quis attin-
geret, omnis mundi huius delectatio ei sorderet.
In eius comitatu erat innumerabilis episcoporum,
presbyterorum et clericorum pompa, vestimentis
candidissimis adornata; qui omnes pariter gau-
debant $ in Domino, diem festum celebrantes
sollemniter in honore? tanti pontificis, cuius vita
inclita exemplum fuit eis sanetae conservationis,
cuius gloriosis meritis sociari meruerunt ange-
lieis choris. In honorem beatissimi ' praesulis
hymnis canora caelestibus pontifieum pompa
proclamat, sacerdotum turba laeta 11 decantat,
clericorum chorus ovans exultat; inter quos glo-
riosus pontifex Nicolaus P, elevata voce, Salvato-
rem suum laudare coepit et magnificare'?, bene-
dicere et glorificare et in eius laudibus, cantantibus
organis caelestibus, duleisona voeis modulatione
proclamare. Ad cuius angelicum sonum con-
ticuerunt * omnes alii, mellifluae vocis eis
Qui establites los dos leis
Et envoiastes les trois rois
Sainz esperites soit o moi
La toie mere le motroit
En icele sainte foi
Que sainte glise teint de lei ,
Marine en men cors commant a tei.
Ac super lin. Adoro vos, sanctissime rex, qui fecisti duas
leges, qui misisti tres reges. Sanctus Spiritus sit mecum, tua
mater mihi concedet in illa. sancta fide qua sancta eccle-
sia tenet de te, animam meam et corpus commendo tibi 3.
18 cum 3, — ?? om. 1. — Ὁ d. c. m. 9. — ?! h. v. 2. — 39 sic
add, 2. — 38 om. 8. — ?*in d. e. 2. — ?* claritate add. 8. —
36 gm, 3, — 31 Aupeis 9. — *5 v. s. 9, — 39 circumfulsisset 2,
circumfulserat 1. — ?? incensa 9, — 91 on, 9, 3, — '? pende-
D 8. — ! tenentem 2, ὃ. — ? quia 2— ? eratiadi ῷ--
4 om. 9, — ^ et add. Y, 9. — * suis 2. m 7 om. 3. — PODER.
debant 3. — ? honorem 9,3. — ? beati 9. 2" turma 1. 2, t.
lecta 3. — !? om. 2. — 13 et add. 2. — '* conticuere 3, 8. ,
illeeti
VITA
B. Alpais
videt
S. Nicolai
in caelis
gloriam.
Cognoscit
paenitentis
peccatum,
192
illecti duleedine, etin eius resorfabilem cantilenam
devolis intendebant auribus, ultra quam credibile
sit tantae suavitate dulcedinis 15 iucundati. Suspi-
rabat ex intimis ad vocem pontificis virgo vene
rabilis, cuius. cantum explicare nulla polest ci-
(hara, cuius sono comparari nulla possunt organa.
Dumque '* militiam caelestis exercitus circa bea-
lum praesulem conspiceret candidatis ornalam
vestibus, vidit ex alia parle venire quosdam
deformes clericos telerrimis vestibus indutos, facie
macilentos, vultu miserabiles, aspectu horribiles ἢ
quos eum magna indignatione, vultu severo ^.
respiciens sanclus pontifex, durius loquebatur ad
eos in hunc modum : Quid hic, ministri diaboli,
quaeritis ? aut quid ante me venire praesumitis ing
Cur ante faciem meam ingredi, cur in conspecttt
meo apparere non timetis 159 Fugite, fugite hinc
cilius ?9, maledicti, non enim est. sors vestra. cum
electis. Domini ?*, nullam. cum iustis participa-
tionem habebitis, nullam in2 me fiduciam h abeatis,
quia pro magnis in quibus usque ad 38 finem vitae
vestrae vizistis criminibus, nullum vobis daturus
sum auxilium, nullum a me culpis vestris exigen-
tibus habebitis subsidium. Nam quando in sollemni-
tatibus meis. conveniebatis ad. ecclesias in. honore
nominis mei consecratas, ut ibi laudes dominicas?*
decantaretis, meque in aneis operibus, immo Domi-
num ?* in me operantem, magnificaretis, dominico
despecto servitio, propriis voluptatibus. carnis et
gulae. illecebris serviebatis. Nam haec erat. causa
adventus vestri ad. sollemnitatem, ut commessatio-
nibus et ebrielatibus et luzuriis vestris in. unum
congregati liberius vacarelis. Coronabalis vos rosis
antequam marcescerent,nullum erat pratum quod **
non pertransiret. luxuria. vestra. In carne vestra
seminastis, nunc seminum vestrorum fructum me-
telis. corruptionem. Ignem. luxuriae desiderastis,
ignem semper amastis, ignem. invenistis, in igne
semper ardebitis. Recedite igilur hinc, maledicti, ite
in ignem aeternum, qui praeparatus ?* est diabolo,
cui servistis, et. ministris. eius?9, cum. quibus in
aeternum ardebitis . Adiuvet nos beatus 30 Nico-
laus, ut meritis suis et precibus huius sanetae vir-
ginis,cui seipsum ostendere dignatus est, aeternam
damnationem evadere valeamus et ad vitam per-
venire sempiternam. Amen.
4. CaPtT Iv.— Accessit ad sacerdotem de Cudoth
quidam parochianus eius ἢ, paenitentiam. volens
agere? de peccalis suis, et omnia peccata sua,
quorum memor esse poterat, per humilem con-
fessionem ei patefecit. Inter quae criminale quod-
dam ?, quod ipse solus noverat, pro quo laieus* in
conscientia sua conquerebatur, confiteri ? non
erubuit, el paenitentiam quam ei presbyter * in-
iunxit, humiliter suscepit. Postea presbyter venit
ad virginem,ut ante eam, sieut consueverat, prius-
quam capella sua facta esset, officium de missa,
epistulam et evangelium legeret. Quo perleeto,
quaesivit ab eo puella, cur eo die solito tardius
advenisset. Cumque se * vellet apud eam exeu-
sare, ait illa: Scio, domine mi, scio causam morae
vestrae : quia hodie venit ad vos quidam. parochia-
35 ἃ. s, 9, 3.— 1δ sic add, 2, 3, — 17 s, v. 2, 3. — !5 (aut quid-
praes.) om, 2. — 1" ad quid ante me venire praesumilis add.
9, — 30 ocius 3. —?! Dei 2, — 33 3. — 38 in 2, — ** d. 1. 9,
d. 1. sollemniter 3, — 35 Deum 3. — ?* quo 2, 3.— ὅτ paratus
3, — 35 (m. e.) om. 1. — 39 (Recedite-ard.) om. 2.— 9? beatis-
simus 2.
Cap. 4. — ! suus 2, 3. —? a. v, 2. — ? peccatum add. 9, 3.
— * acrius 3. — " (c. conf.) torquebatur 2, 3. — * p. e. ds
τ requisivit 3.— δ om. 3. — s. v. 2, 3. — 1 om, 2.— 11 1ῃ vin-
culis suis add, 3. — 13 conversationis 2, — !? gj, 2, 3, — 4 d,
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
nus vester, qui omnia peccata Sua, vobis salubri *
confessione patefecit. Illud quoque. crimen. pessi-
mum, quod ipse commiserat, pro quo diabolus
eum 19 artius * ligatum tenebat, ex toto corde pae-
nitens ore proprio vobis confessus. est, salubri pro-
fecto accepto consilio, quia per condignae paeniten-
tiae fructum el sanctae confessionis sacramentum
a se diaboli iugum excussit. Et '? tunc presbytero
dixit ^ peccatum, quod ὁ ille commiserat. Obstu-
puit. presbyter, admirans quomodo id sciret. vel
quis ei peceatum hominis illius revelasset ; prae-
sertim eum tantum ille qui peccatum fecerat, et
presbyter, cui illud confessus fuerat, criminis
illius conscii fuissent '*.
5. Altera quoque vice, cum ante eam officium
missae dixisset, ait illi : Cur hodie solito tardius
venistis ? Qui presbyter se occupatum fuisse
respondit. Tunc illa : Scio, inquit, scio occupatio-
nem vestram. Nam per domum praepositi venistis
et ante uxorem eius, quae pro puero, quem muper
peperit, infirma iacet in lectulo, officium missae 5,
epistulam. et evangelium legistis. Quod ita. fuisse
verum ?? presbyter ?^ mihi dixit, admirans quo-
modo id ei fuisset revelatum *!.
6. Altera die, cum missam in ecclesia sua cele-
brasset, et ante puellam cantata missa venisset,
tale ab ea responsum accepit : Non est modo facies
vestra. tantae claritatis mec tantae pulchritudinis
splendore plena, quantae. erat hodie cum ante sa-
erum 9? altare sacris indutus vestibus sacramentis
spiritualibus astaretis. Cui presbyter : Quomodo
scis qualis tum fuerim, cum me in ecclesia non vide-
res 99, Ad quem illa : Zmmo vidi vos astantem san-
clo. allari magno. circumdatum. lumine, quando
sacrosanctum. Domini nostri. Iesu. Christi corpus
inter manus vestras super calicem elevastis **, in
tres partes divisistis ; quarum unam in calicem in
sanguinem ** misistis. Hoc est enim verum ?* cor-
pus,quod Salvator nosler in utero 31 piyginis Mariae
pro nobis assumpsit, quod. pro nobis in cruce fuit
suspensum, clavis affizwm, lancea. vulneratum, ad
salutem. omnium. credentium. Hic est gloriosus
eliam 35 ille sanguis, quem in. calice tenebatis, qui
de pretioso corpore Salvatoris in. cruce fuit ejf usus
in remissionem peccatorum nostrorum. Hoc corde
credo, hoc ore. confiteor, in. hac fide debent. tanta
sacramenta. accipere? fideles christiani, ut ab eo
salvari mereantur, a quo. sunt ?? redempti , qui
cum. Patre et sancto Spiritu ? vivit et regnat Deus
per omnia saecula saeculorum. Amen.
*. Capvr v. — Una sabbatorum in adventu Do-
mini, aspiciens a longe vidit quandam maximam?
aquam et mulierem speciosissimam, vene rando ὃ
habitu decoratam, super aquas siccis vestigiis
ambulantem : quae in manu sua dextera tenebat
unam pulcherrimam * erucem, super cuius bra-
chium dextrum stabat candidissima quaedam
columba oculis in. caelum intenta. Praecedebat
mulierem puer septennis, speciosus forma prae
filiis hominum, cuius aspectu desiderabili non po-
terat virgo saliari. Veniebant ambo pariter ad
puellam. mirantem et obstupescentem, eo quod
p. 2, 3. — homo add.9,3. — 15 Caput v add. 3, item de
visione add. 9; — 11 venisti 2. — 18. et add. 2. —* v.f. 2,3.
— ? ipse add. 2,3.— ?* cap. v add.3, item de altera visione
add. 9, — 3 sanctum 3. — "8 videris 9, 3. — ** elevatum 2,
3.— 38 sanguine 3,.— 5 illud add. 9, 3.— ?" beatissimae add.
9, 3. — 38. e, g. 2, 3. — 39 suscipere 9, 3. — *? et add. 9, 3.—
*18.$.9, 3.
Cap. 5. — ! n 3. —? m.q. 2, 3. — ? reverendo 2, 3.—
* p. u. 2, ὃ.
siccis
D
et parochum
de Cudot
videt orantem.
super aegros,
E
et in missa.
luce
splendentem.
Sancta
mulier cum
puero
septenni d
columba €
apparet.
Visio de
fidelibus
Adamo.
B
euntibus in
caelum et de
quasi? super terram. ambulabant 9. Occurrit. eis
obviam * puella volens osculari erucem, quam in
manu sua femina portabat ; sed in corde suo
nimis pavebat ut, si crucem tangeret, columba
quae desuper * sedebat, inde territa avolaret "ἃ
et ne columbam terreret, osculata est crucem in
inferiori parte sub manu tenentis illam '^ ; et in
osculo sensit tantam suavitatem odoris ?' de ligno
crucis egredientem, ut omnium aromatum vince-
ret suavitatem. Osculata cruce, dedit ei benedi-
ctionem puer elevata manu, signum crucis faciens
super eam ; postea mulier, signo salutiferae crucis
elevato, de ipsa eruce eam "^ signavit, et sic
columba desuper crucem ?? avolante 1" et ad cae-
los gratulabundo volatu ascendente, puer post
columbam et mulier crucem tenens post puerum
in caelum pariter ascenderunt.
CAPUT SECUNDUM
De visionibus quas in caelo
vidit B. Alpais.
8. Carr σι". — Alio tempore ducta est ad quen-
dam?fluvium maximum, volebatque trans torren-
tem transire in quaedam, quae ultra ripam flumi-
nis erant, amoenissima prata vernantibus herbis,
et floribus odoriferis? virentia. Nullus ibi pons,
nulla, qua. transire posset, erat navicula ; unde
nimis erat ambigua, quid agere. quo ire deberet
ignorans, eum subito prospiciens videt elegantem
forma * iuvenem, quasi in aetate quindecim anno-
rum super aquas fluminis a pratis ad se venien-
tem. Cumque iam prope esset, dextram ei porri-
gens nutu eam advocavit. Vocata super amnem
ascendit, et sequebatur eum 5 admirans quod
siecis vestigiis super aquas ^ pariter ambularent.
Transacto ἴ flumine, intraverunt in prata delecta-
bilia virentibus herbis, purpureis rosis, vernanti-
bus violis et omnimodis floribus suaviter redolen-
tia.Super flores in pratis ita leviter* gradiebantur,
quod eos pedibus suis non conculcabant. Sub ?
pedibus ambulantium inconcussae stabant rosae.
Post terga transeuntium stabat ' herba stans
recta !!, sicut. prius stelerat, ac si pedes eorum
eam minime tetigissent. Cum omnia illa prata B
pertransissent, intraverunt in pomerium quoddam
magnum et delectabile, generibus eunetis '? arbo-
rum copiose repletum, in quo innumerabiles ὁἢ
animae sanctorum, ineffabili laetitia et exulta-
lione simul 15 gaudentium '*, quarum aliae pur-
pureis aliae candidatis erant laureatae coronis,
rosas 1 et lilia, aliosque flores odoriferos in mani-
bus suis tenentes !*. Aliae vero coronas nondum
habebant, sed inter coronatas inaestimabili '?
claritate refulgebant, et coronas suas in ? certa
spe cum tola devotione gaudentes exspectabant.
In medio pomerii erat scala a terra in caelum por-
recla, per quam binae et binae simul ascendebant
animae sanetorum, quas in summitate scalae cum
m agna reverentia suscipiebat vir quidam scalae
superenixus ?!, veneranda decoratus canitie, can-
5 tamquam 3. — * ambularet 9, ambularent 3.— * om. 9,—
5super eam 2,3.— ? exterrita ad. 2t. advolaret 1.— ? eam 2.
— M (s. 0.) flagrantiam tantaeque suavilatis odorem 9, 3.—
1? opi, 3, — 18 cruce 9, — ?* advolaret 1.
Cap. 6. — ! v3, item de alia visione 2.— ? quoddam 1.
— 8.0. f. 2, 3. — * om. 2. — 5 eam 92. — ὃ (s. a.) om. 3. —
τ transactoque 9. — 5 leniter 2. — ὃ Sed 9, — 10 manebat 3.
— 1 recte 2, — 1? p. 1. 2, 3.— 18 c, 6.9, 3.— '* erant add. 9.
— 15 oy, 9, — 16 congaudentium 3.— !* rosis 2. ΞΞ t.i.m.
3.9, 3.— 1? ineffabili 3. — ?? om. 3. — 91 superinnixus 2.—
Novembris Tomus 1I.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
A siccis pedibus super aquas, et firmis gressibus
193
didissimis indutus vestibus, amictus lumine sieut
vestimento. Attentis ?* oculis aspiciebat ?? puella
sanctos ascendentes, et exspectabat ut, eum omnes
ascendissent, omnium ultima post omnes? ascen-
deret, cum ecce vir subito "Ὁ desuper imminens?
erat scalae, cum multi sanetorum bini et bini in
caelum ascendissent, scalam sursum traxit ad se,
nec potuit ultra?? quispiam ?* ascendere. Reman-
serunt itaque mulli sanetorum in illis locis exspe-
etantes adhuc?" tempus suae assumptionis?"; inter
quos erat puella tristis et anxia, eo quod tamdiu
morata fuerat et eum ascendentibus inter primos
non ascenderat ?', Paululum itaque cum pertran-
sissel illos ?, venit ad fontem amoenissimum
laeteis aquis manantem, ex omni parte rotundum,
de quo egrediebantur qualtuor magna ?? flumina
per quattuor partes distinelis alveis fluentia, quae
totam illam terram?* aquis suis abundantissime?*
irrigabant. Aquae fontis illius liquidissimae erant,
colorem lactis habentes, habiles ad potandum,
delectabiles ad. intuendum. Arenae ?* tamquam
nix in fundo fontis albescebant. Super ripam fon-
tis stabat arbor maxima, ex cuius ramis fonti
obumbrantibus accessit liquidis gratia maior
aquis. Sub arbore stabat secus tibiam eius primus
parens humani generis, qui a pectore superius
omnes filios ** quantitate corporis superemine-
bat ?*. Indutus erat veste pretiosa, omnium colo-
rum varietate distincta. Ad contemplandum valde
delectabilis erat, quoniam in ea *' erant omnia
genera colorum omnium, quae *' sunt in terra.
Inconsutilis erat, desuper contexta per totum, sed
necdum tota contexta, needum tota erat *? perfecta.
Quia tuniea protoplasti, tot varietatibus colorum
sic distincte intineta, significat, ut aestimo, totum*?
genus humanum, tot diversis generibus hominum
in variis linguis et gentibus per tot saecula divi-
sum, quae tune primum tota ex integro lexta erit,
et perfecta, quando completo numero filiorum
Adam, totum fuerit hoc saeculum consumma-
tum.
CAPUT TERTIUM
Visiones quas vidit B. Alpais de
gloria beatorum.
9. Cap vir! — In sublime fuit elevata per aera,
et aspiciens vidit in excelsis a longe capellam pul-
cherrimam, quasi miro lapideo tabulatu fabrica-
lam. Ad quam eum venisset, videbatur ej a foris?
nimis parva. et humilis et stricta. Et eum introspe-
xisset, vidit eam interius tam longam et latam, tam
amplam et excelsam, ut parvitatem eius exterius
intuentibus incredibilis esset magnitudo, quam
habebat interius. Erat autem interius in circuitu
per totum tanta colorum innumerabilium subtili-
ler depicta varietate, ut semper intuentibus eam.
semper esset desiderabilis? ad intuendum. Erat
enim luna pulehrior, sole clarior, lantusque
splendor in ea refulgebal, ac* si sol intra parietes
ipsius * eum omnibus radiis suis totus se? inclusis-
set, Cum itaque puella per fores* introspexisset,
39 attentius 2. — ?? spectabat 9,3, — ?* illos 2, 3. — "Ὁ s. v.
3, 3. — ?* innixus 9, 3. — "τ postea 2, 3. — 38 quisquam
nis 3. — ὃ1 n. a. p. 2.— *? eos
9. 3, — 9? maxima 2, 3.— 34 t. j. 9, — δ abundanter 2, 3. —
80 quae add. 2. — 81 profundo 2. — 38 suos add. 2, 3. —
39 excedebat 9, 3. — *" eo 2,3. — 11 qui 2,3. — 45. e.t.2. —
48 og. 9.
Cap. 7.— ἰ Cap. ix 3.—
1 tamquam 2, 3, — ? seipsum add. 2, 3.—
— foris 1.
qui
9,3. —29a. e.3. — 39 asce!
3 esse add, 2, 3. — ὃ d. e. 2, 3.—
5 (t. 5.) totum 9, 3.
95 vidit
VITA
Videt
Deiparam
et SS. Marias
Magdale-
nam et
Aegyptiacam
cum militia
caelesti ;
VITA
194
vidit tres venerandas* personas in habitu mulie-
bri, coronis rutilitantibus coronatas, stantes ante
altare sanctum. Vestes earum nive candidiores,
facies earum "" sole clariores. Quae vero in medio
stabat, longe pulehrior et eminentior ceteris
erat. Nam. ipsa erat regina, regali ex. progenie
orta !, euius in utero Verbum Dei factum est caro,
cui cum debita reverentia famulabantur aliae
duae, sustentantes eam hinc et inde ante sanctum
allare inelinatam ad orationem. Una?? earum '?
erat Maria. Magdalene; alia ?* vero Maria Aegy-
ptiaca. Cumque paululum orasset inclinata, leva-
vit'^ se, et eam quae se ἃ dextris sustentabat,
vocavit nomine suo! praecipiens ei el. dicens :
Maria * Magdalene, ei cito ad fores ecclesiae, et
contemplare si forte quosdam prospexeris?* a foris
advenientes. Et iterum se inclinans prolixius ora-
bat. Illa vero abiit?, exiit et vidil, οἱ cito reversa
est?!, nuntiavitque ** bonum nuncium 38,56 vidisse
a longe maturo gressu venientem maximam pom-
pam candidatorum exercituum laudantium filium
Virginis οἱ glorifieantium, per quem in excelsis
Deo gloria est ?*, et in terris?? pax hominibus bo-
nae voluntatis. Dum sic inclinato capite stabat ?5
ad orationem ante sanctum altare saneta Dei ge-
netrix?*, omnis illa caelestis exercitus ordinata 95
calerva?*, hymnis canora caelestibus, capellam
intravit, et videntes stellam veri luminis, matrem
scilicet Salvatoris, gavisi sunt gaudio magno valde,
et in eius laudibus devotis affectibus exclaman-
tes?? ineffabiliter exsultabant in Domino; et aper-
tis thesauris suis offerebant munera?! imperatrici
suae de corde puro et conscientia bona, et fide
non Ποία pia rnunera sanctae confessionis, el de-
volae laudis, et piae devotionis, eo. quod ipsa
erat porta salutis et via regalis per quam ipsi re-
versi erant in regionem suam. Intraverat autem,
quasi furtim eum illa gloriosa militia. caelestis
exercitus inter candidatos milites admixtus, homo
quidam? teterrimus, sordida veste indutus, qui
veniens cum timore et tremore ante matrem mi-
sericordiae tolo corpore prostratus, ante pedes
eius humiliter veniam precabatur. Quem illa se-
vero vultu respiciens, durius inerepabat: cur
deformis et sordidus et ?? niger et flagitiosus inter
invitatos non vocatus nec?* vestitus veste nuptiali
venire praesumpsisset. Tum ille flens largiter, et
eiulans multum perseverabat pulsans ad ianuam
misericordiae, et ideo per lamentum paenitentiae
percipere meruit fruetum indulgentiae. Advoca-
lrix?? enim peccatorum in fletu perseverantem,
et ex toto corde paenitentem benigne suscepit, et
beato Benedicto docendum tradidit, et eustodien-
dum. Quem eum ad eius imperium in custodia
sua?" suscepisset dux et pater monachorum, om-
nes illi caelestis curiae cives, praecedente regina
sua, aulam caelestis regis?* sunt ingressi, laudan-
tes et glorifieantes Deum, qui peccatores vocat ad
paenitentiam, et paenitentibus tribuit remissio-
nem ?* peccatorum.
5 reverendas 2, 3, — ? s, a. 2, 3. — !? erant 9, 3, — !! exorta
2, 3, — 15 altera 2, 3. — 18 illarum 2. — 14 altera 2, 3. —
?* elevavit 2,3. — 16 ns, y. 2, 3, — 11 om, 9, — 1s pro-
spiciens 1, 3. — '? venientes2, — 30 et add, 9, — ?! os, 3, —
E nuntiavit 2, 3. — ** n. b. 9, dicens add. 9, — ?* om,
2, es ?^ est add. 2,3, — *! staret 2, 3. —*? sanclae D. geni-
tricis 2, — *5 candidata 2, 3. — ὃν militia 2, 3, — 3? ον, 3.—
i ἐμ 2,3. — 9! q. h. 2. — 85 om, 3, — *! (v, n.) om. 9 3.
advocata 2, — ὅδ oj1,2, 3, — ὅτ zi ROSE
Sod cin ; (c. τ.) regis aeterni 2, 3. —
Cap. 8. —! cap. x 3. — 5 om.9, — ? oj, 2, —* om, 9, —
5 a. v. 2, — ὁ oneratam 3. — est add, 9, 3, — 8 (I. et) om. 2,
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
40. Carvr vni !, — Ποία fuit puella in unam
ecclesiam in qua vidit reginam misericordiae regio
diademate coronatam sedentem super sanctum ὃ
altare, et? tenentem in gremio suo filium suum
Dominum nostrum Iesum Christum a. Cumque
orationi suppliciter incubuisset ante filium Virgi-
nis et virginem * matrem, vidit arborem * pulcher-
rimam ante sanctum altare de terra nascendo
egredientem, candidissimis floribus ornatam.
Arbor de terra surgendo crescebat et crescendo
tanta faeta", et tam lata et alta, quod, ramis suis
in excelsum crescentibus, caelum, ut ita dieam,
ecclesiae crescendo iam ? penetrare tentabat. Sed
quia tam firmum erat tamque robustum, quod
non poterat duritiam eius ut arbor lransiret cre-
scendo penetrare, coacta est, voutae, ut ita dicam,
ecclesiae duritia resistente, ramos suos, quia satis
satisque crescebant in altitudinem 1", deorsum ad
terram deflectere "ἢ, Cumque sie arbor terrae ra-
dicibus inhaereret, ex una tibia surgens'? per
totam ecclesiae voutam, quam altitudine sua
attingebat undique'* seipsam in amplitudine di-
latabat, et sic ramis suis inferius ob duritiam
voutae reflexis, totum ecclesiae pavimentum in
circuitu per totum undique cooperiebat. Erant in
arboreis ramis innumeri flores odoriferi, exterius
liliis candidiores, et interius aliquantulum !5
purpurei, tantae suavitatis odorem habentes,
ut odoranti!? numquam gignerent fastidium.
Flores manu eapere * virgo!? tentabat, sed ten-
tantis manum pariter et tactum flores cito resi-
lientes fugiebant '*. Cumque in florum contempla-
tione delectaretur virgo*", admirans quod nullum?!
manu sua comprehendere posset, innumerabiles
columbae nive candidiores de caelo super arbo-
rem descenderunt, flores universos studiosissime
collegerunt, et in caelum omnes detulerunt.
11. Capurix !.—Indomumeuiusdamgrandaevae
feminae, quae vicina erat matri suae, duxit ange-
lus suus animam puellae, visumque est? ei quod
angelus aniculae illius animam illius ? de corpore
suo, seisso ventre, extraxit *, et puellam et ani-
culam in caelum ante matrem Domini duxit, ante
quam erant puellae suae regalibus indumentis
nive eandidioribus decenter ornatae. Quae ant e
sedem Virginis matris canebant cantieum novum,
quod * nemo dicere poterat aut intellegere, nisi
illae virgines solae*, quae in honore" beatissimae?
virginis? illud cantabant. At ubi regina misericor-
diae vidit! virginem Aupes, et vetulam illam,
quam 11 angelus adduxerat, eminus stantes Lt
praecepit ut choro psallentium sociarentur et cum
eis psallerent 15. et cantarent'*. Quae mox ut
sociatae fuerunt eis, statim et 15 Spiritu sancto
edoctae cantare eum illis 15, coeperunt canticum
illud novum et ineffabile, quod antea nec nov e-
rant, nec intellexerant. Cumque parvam moram
ibi cantantes fecissent, praecepit angelorum do-
mina angelo qui eas adduxerat, ut animam virgi-
nis Aupes reduceret ad corpus suum ", anima m
3. — 9j. 0,9, 3. — V e, d, a. ut t, 9, 3, — !! altitudine 2, 3.—
19 inflectere 2, 3, — !? in ramos add. 2, 3. — ^ u. a. 2, 3. —
Y ai, 2, 3. — 16 odorati 2, — 17 carpere 3. — 15 (c. Y) V-
carpere 2.— ? refugiebant 3.— ?? on, 2, 3.— ?! eorum add.
3, in add. 2,
Cap. 9. — ! cap. xt 3, — ? om. 2, 3, — ^ anim. an. il. 8, —
* (anic.-extr.) anie, eius de corpore suo extr. animam gc
5 quem 1, — * s, i. v. 2, 3. — ? honorem 2, 3. —* semperque
add. 2, 3. —? Mariae add, 2,3, — 19 om. 2, 3. — '! cum
illa add, 2, 3.— 1? oj, 9, 3. — 18. (soc.psal.) consocia-
rentur et psallerent 2, — 1! decantarent 9, — !^ (soc.-el) eis
500, f. 3. — 16 cum i, cant, 3. — 11 ad c. s. r. 3,
vero
item
Deiparam
Super altare.
*t coram
arbore, onus.
ta columbis,
a
Videt viduam
grandaevam
in caelum
euntem.
Α
Videt virum,
mente
captum,
aquis mergi
et ad
infernum
descendere.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
vero vetulae inter psallentium virginum choros
perpetuo mansuram !5 relinqueret. Pudere coepit
virginem et taedere quod, anicula inter regias vir-
gines in thalamo reginae caelestis remanente, ipsa
redire cogebatur ad vitam '*, non quod gloriae
illius invideret, sed quia de eorpore mortis huius
liberari, et in illa aeterna laetitia cum caelestis
agni sponsis Ὁ in aeternum commorari, votis
omnibus desiderabat *'. In ergastulum igitur sui
corporis?? ingressa, matrem advocat, precaturque
ut praedictam aniculam ad se citius introducat,
quasi de visione, quam viderat, ei congratula-
tura ??. Cui respondit mater sua,iam eam abiisse,
dicens: Quia tertia dies est hodie, quod mortua
est ?* οἱ humo condita. Et haee procul dubio erat
dies illa, in qua virgo viderat angelum animam
vetulae illius de corpore ἢ extraxisse. Qua die,
sicut iam dictum est, introduxerat 55 eas angelus
pariter 51 ante conspectum beatissimae Dei geni-
tricis semperque virginis Mariae.
ANNOTATUM.
a Haec est genuina forma istius visionis quam
tam miro modo deturpavit Caesarius Heisterba-
censis. Cfr. supra, num. 8, p. 169.
CAPUT QUARTUM
Visiones quas vidit B. Alpais de
suppliciis reproborum.
12. Caprvr x '. — Homo quidam daemonium ha-
bens?, insanus factus, dentibus stridebat in omnes,
morsum minabatur omnibus, et ideo a custodibus
suis vinculis mancipatus est, et. fremens et fren-
dens, satis mirabiliter? torquebatur a daemone.
Gessavit ad horam callidus hostis torquere mise-
rum, ut quasi recedenti similis ex improviso re-
diens citius eum subverteret. Custodiebatur remis-
sius a eustodibus, quia de infirmitatesua videbatur
aliquantulum convaluisse. Custodibus autem E
circa eum dormientibus, venit diabolus ad ostium
domus, et eum proprio nomine vocavit dicens :
Surge cito, veni, sequere me. Respondit ei miser :
Ewspecta me paululum, iam te sequar. Et surgens
humeros pallio suo cooperuit, et per medios
custodes exivit tacitus de domo, et continuo duo
telerrimi daemones per ambas manus illum
apprehendentes, usque ad quendam fluvium, ce-
leri eursu deduxerunt. Voluit ipse* lavari in aquis,
et timens ne pallium suum sibi quis furaretur, si
super ripam fluminis illud * dimitteret ?, domum
illud rettulit et dimisit, et rapido cursu rediens ad
fluvium se in aquam !? praecipitem dedit, et sta-
tim submersus obiit !. Eius animam mox innu-
merabilis daemonum multitudo ?, qui deformi
facie et squalida teterrimi erant, et aspectu hor-
ribiles, eum 13 rapuerunt, et eum M alter ad alte-
rum inter se iaciebant ; et in altum per aera voli-
tantes deferebant eum ad tormenta gehennalia
sine fine cruciandum. Cumque virgo ad seipsam
18 manendam 2,3. — !? in vita 2, 3. — 30 electis sponsis
agni 2, 3. — ?! desideraret 2, 3. — 2? c, s, 9, — ?* gratula-
tura 3. — 34 om, 1. — 3δ eius add. 2,3. — 36 introduxit 9, 3.
— "i pariter idem angelus 9, 3. E
Cap. 10. — ! cap. xii 3. — ? et add. 3.— * miserabiliter
9. 3, — 4 suis 2,3. — 5 paulisper 2, 3. — * suos pallio 2. zi
7 om, 9, — incaute add. 9, 3. — ? relinqueret 9,3.— in
a. se 2, 3, — 1! et add. 2.— 15 m. d. 2, 3— 13 violenter 2, 3.
— M4 eam 9, 3.— ἴδ inquirentes 2.— !^ om. 3, cum 9,— ' re-
disset 9,— 18 eodemque 3.— !? portari per aerem 3.
195
reversa visionem istam pluribus rettulisset, die
notato, villulam, in qua res gesta fuerat, adierunt,
gestae rei ordinem sollicite requirentes !^ ; et eo-
dem die, et eodem modo rem factam fuisse pro
certo invenerunt, sicut a saneta puella audierant;
et quod magis admirandum est, a loci illius incolis
audierunt hominem illum insanum, cum iam ad
aquam venisset, pallium suum domi rettulisse, et
eum !5 postea rediisse 17, eodem 15 die in aqua
submersum fuisse, quo beata virgo animam eius
vidit a daemonibus per aera deportari 15 ad tor-
menta, et rem ita gestam ex ordine sine dubio
invenerunt, sicut ab ea didicerant.
13. Carur xi'. — Dueta fuit ad quendam pon-
tem ferreum, sub quo erat stagnum aquae maxi-
mum ?, fetentes habens aquas, et putridas, et
spissas ?, et ad modum luti palpabiles, et * defor-
mes erant 5, et horribiles visu, colorem * habentes
leterrimum, et in modum ignis urentes. Ibi erat
fletus οἱ stridor dentium, planctus et ululatus
plangentium ; ibi gemitus et lamenta miserarum
animarum audiebatur, quarum infinitam multi-
tudinem variis afficiebant tormentis immitissimi
daemones in aquis illis amarissimis. In capite
pontis stabat homo quidam * nudus, loris ferreis
ad stipitem ligatus. Transibat* per desuper? pon-
tem innumerabilis multitudo tam peditum, quam
equitum defunctorum, qui pro peccatis suis variis
afficiebantur poenis. Unusquisque transeuntium
gladio, vel lancea, vel cultello acuto. vel fuste,
hominem illum ligatum uno ictu percutiebat.
Qui vero gladio et fuste carebat, pugno suo percu-
tiebat,quos ille ictus cum omni patientia sustine-
bat, et huiusmodi poenam pro peccatis suis, patie-
batur 19. Cum multitudo illa fere tota pertrans-
isset ultimus omnium transibat ? homo quidam,
qui in vita sua "5 praetor exstiterat et in officio
praepositurae Deum multipliciter "ἢ offenderat,
el ideo in poenis illis peccata. sua luebat. Quia
tamen in vita sua Deum suum timuerat et dilexe-
rat, et ^ pauperibus Christi cum caritate sancta
multa bona largitus fuerat, post peractam ??
paenitentiam misericordiam consecuturus erat
a Domino 15. Cum hie post omnes ullimus trans-
iret, exierunt de aquis illis fetidis innumeri dae-
mones teterrimi corvis similes, et per omnia corvi-
nam speciem habentes, qui cilius super pontem
advolantes,unguibus et rostris praepositum illum
inter se diripiebant, et miserabiliter eum. disse-
cantes,in aquam trahere miserum et praecipitare
tentabant. Territus ille metu poenae exclamavit
continuo, voce magna dicens: Sancta Maria,
adiuva me 11, sancta. Maria, succurre misero,
sancta Maria 18, iuva pereuntem, sancta Maria Ὁ,
per iclitanti confer auxilium. Et ecce duo angeli de
caelo subito descenderunt, a matre misericordiae
ad succurrendum misero missi, qui, multitudine
corvorum effugata, praepositi animam ante regi-
nam caeli ?' ad gaudia paradisi detulerunt, cuius
fideliter postulaverat et impetraverat auxilium.
44. Capvr xir. — Trium foeneratorum animas
vidit in poenis gehennalibus flammis ultricibus
Cap. 11. — ! cap. xii 3.— ? magnum 2, — (et 5.) quae
spissae erant 2,3. — * om. 2, 3. — ^om. 9, 3. — δ odorem aL
— Rus transiebat 1, 3.— ? om. EXT 19 (qui vero gla-
dio.)-patiebatur om 1,2.—" pertransibat 9,3. — om.
3.— 1? in multis 2, 3. — M (tim.-et) tim. et d. 2, suum
dil. et tim, 3. — !^ praeparatam. 3, — m. a Domino e. c. 2,
e. m. a Deo c.3. — !! om. 3. — 15 Dei genitrix 3, Dei geni-
trix add. 9. — 18 virgo virginum 9, 3. — *? caelorum 2, 3.
Cap. 12. — ! cap. XiV 3.
uri
VITA
Visio de
ponte ferreo,
per quem
animae
transeunt.
Trium
foenerato-
rum videt
aeternam
perniciem.
“
Gilberto
eremitae
comitem
videt
angelum.
a
—
196
uri ; primus quorum ὃ subito raptus esl a daemo-
nibus, et quasi ex improviso est sepultus in infer-
num. Secundus in infirmitate positus de pecunia
sua dare coepit * eleemosynam pauperibus. Ali-
quantulum de infirmitate * post aliquot dies con-
valuit, οἱ quod imminebat * mortis periculum,
evasisse se aestimans, ab eleemosyna, quam
ineoeperat *, instigante avaritia, cessavit. Invale-
scenle vero ὃ iterum infirmitate, defunctus est et
in infernum sepultus, sed tunc sero ? coepit mise-
rum paenitere, quod ab eleemosyna eroganda
tam cito cessaverat ; sed iam fructuosa non erat
paenitentia, quia in nocte perpetua positus lam
operari non polerat. Pecuniam suam, quam ad
usuram dederat, tune bene recipiebat cum debito
foenore ; nam ex usuris suis lueratus est ignem
aeternum,in quo torquebitur aeternaliter, et arde-
bit sine fine; quia quamdiu vixit in corpore,
insaliabiliter exarsit cor eius cupiditate. "Tertius,
saeculo derelicto, sanctae religionis habitum sus-
cepit ; de pecunia sua, quam foenerando acquisi-
verat, partem coniugi οἱ filiis suis dedit, partem
monasterio, in quo factus est monachus, contulit.
Quando obiit, raptus est a daemonibus et in
ignem aeternum detrusus, in quo cruciabitur
usque ad finem saeculi, quia pecuniam, quam per
usuram lucratus fuerat, non reddidit his, a quibus
eam male" acceperat. In die vero iudicii, quando '?
resumpto corpore resurrexerit, flammas illas eva-
del, et ab illis liberabitur poenis, nec tamen
magnum postea τ᾿ refrigerium, aut gaudium ha-
bebit, quia numquam tenebris carebit a.
ANNOTATUM.
a Hie deprehenditur. vestigium opinionis quae
aliquando. viguit. inter. veteres theologos, docentes
miligatum iri pro. quibusdam reprobis poenas. in-
ferni. Tempore praesertim, quo. scribebat. noster
auctor, docebatur haec sententia. Ofr. Petrum Lom-
bardum, P. L., tom. C XCIT, p. 950-1; Gulielmum
Altissiod., Summa aurea, tract. 14; Amulonem
Lugdun., P. L., tom. CXVI, p. 92.
CAPUT QUINTUM
Variae aliae revelationes.
15. CapvT xir! — Eremita quidam,nomine Gille-
bertus ? a, vir satis religiosus, mihi bene cognitus,
ciliio ad carnem indutus, lorica ferrea super
eiliium die noctuque induebatur. Hie cum die
quadam thuribulo accenso, ecclesiam suam intus
et foris? thurificaret, vidit saneta puella angelum *
praecedentern illum ?, thuribulum aureum haben-
lem in manu sua, et capellam eremitae intus et
deforis in circuitu per totum thurificantem. Vesti-
menta eius erant * alba sieut nix, mirae claritatis
et pulehritudinis erat species vultus eius. In thu-
ribulo, quod manu gestabat, discurrebant scintil-
lae ignis ardentis, et de igne egrediebatur odor ?
inaestimabilis dulcedinis et suavitatis ; qui totum
? p. q.3. — "in add. 2, 3. — * sua add. 2. — ^ eminebat 2, 3.
— * erogare pauperibus add. 2, 3. — τ coeperat 9, qe
8 om. 2. .— ? (s. t. s.) tunc 3, tum sero 2, — 9 om. 9, 3, —
?? cum aliis mortuis add. 2,3, — 11 p, m. 3. 3
Cap. 13. — ! cap. xv 3, — * Gislebertus 3, — ? deforis 9.
3. — * Domini add. 2. 3. — δ eum 9, — * ow, 3, — ' (ing.
0d.) erat od. egrediens 2,3, Á ἢ
Cap. 14. — ' cap. xvi 2. — ? et discerpebat adi —
? deinde 3,—* om. 2, —^ om, 9—^ beoe xam
2, 3. — "οἱ praedicationes add. 3, — ? et praedicationes
add. 2. —? sanctae add. 3. — 11 op. 9, — 1? oy, 9. —
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
loeum illum cireumquaque replebat odorifera et
suavi flagrantia.
16. Carvr xui !. — Adducta est ad quendam ali-
um eremitam,nomine Foubertum b,mulierinsana
daemonium habens. Stridebat dentibus, spuma -
bat salivis defluentibus, totusque fremebat et con -
turbabatur in ea spiritus eius; quia miserabiliter
affligebat * eam spiritus malignus. Denique ?
praecepit ei vir sanetus in nomine Domini nostri*
lesu Christi, signo crucis edito, ut de muliereula
egrederetur. Cui sie per os feminae respondit
spiritus immundus ^ : Fouberte, Fouberte, multum
me vexatis δ, multum me affligitis, tu et alius ere-
mita, qui dicitur Guillelmus c de Flotenis d et san-
cta. femina de Cudot. Nisi vos tres per " orationes
vestras ? mihi. restitissetis, mullos de christianis
huius provinciae tenuissem in vinculis meis, quos
praedicationes vestrae mihi auferunt, et orationes 10
contra me defendunt. Fouberte, F'ouberte, tu me
modo 11 vincis et superas ; sed antequam moriaris
adhuc te vexabo, et pudorem tibi non modicum
faciam 15. Ad haec vir religiosus in vera humili-
tate fundatus, parvi pendens astuti minas inimici,
secura mente respondit : Nhi] te, diabole, vereor,
minas tuas nequaquam timeo ;sed per virtutem Cru-
cifizi tibi impero 15, ut de creatura. Dei sanguine
suo redempta. velociter exeas. Ad haec diabolus
clamans et multum diseerpens eam, de femina
exire coactus est, et sie, quamvis invitus, per os
mulierculae illius, testimonium perhibuit sanctae
virginis '* et duorum illorum '* eremitarum meri-
tis et religioni.
17. Carr xv !. — Diabolum vidit puella venien-
tem ad sein specie canis nigerrimi *. Cumque staret
ante eam?, in formam terribilis tauri seipsum mu-
tavit. Ardebant oculi in eapite eius*, quasi scin-
lillae carbonum ardentium. Stridebat dentibus.
defluebant salivae per ora spumantia, volebat?
terrere puellam* minans eam? cornibus* impe-
lere?. Qui? virgo Christi munita signo 11 erucis,
fiducialiter sic locuta est, dicens : Quid vis? Quid
quaeris? Aut unde, vel quis es tu? Respondit ille? :
Figo sum ille qui semper sum in labore et aerumna,
et tormentis semper crucior innumeris, magnos
sustineo. cruciatus, et adhuc maiores tolerandos
exspecto. Et eum haec dixisset, tamquam fumus ab
oculis ? evanuit.
18. Capur xvi', — Venit ad eam iterum in hu-
mana specie, multis oneratus phialis, quae plenae
erant pestiferis potionibus. Procerus autem erat
ingens? corpore? et deformis, extenso collo, squa-
lida facie* et horribilis aspectu. Oculi* eius ad mo-
dum ignis ardentis seintillabant. Aliquantulum
inhorruit cor virginis de visione terribilis hominis
illius*, et terrore nimio concussa per dies aliquot
ex horrore visionis aegrotavit. Ausus est enim
impudentissimus daemon eam admonere, ut de
veneniferis eius potionibus? biberet, dicens quod
si consiliis suis voluerit acquiescere, et de potio-
nibus suis potare, a cunctis infirmitatibus suis?
eam liberabit, et corporis sui vires omnes ei resti-
luet; et sieut ceterae mulieres, accepta potione,
?? ingeram 2, 3, — !! praecipio 9, 3. — !^ Aupes add. 2, 3.—
V om, 2,
. Cap. 15. — ! cap. xvii 3. — * nigri 3. — ? specie canis re-
licta add. 2,3. — * i. c. e. 0, 2. — ^ volebatque 2. — * eam
add. 2, —* om. 9, 3. — δ eam add. 3, — ? puellam add. 2.—
Y? cum 2, — 11 signaculo 2, 3, — 13 opi. 3. — !? eius add. 3.
Cap. 16. — ! cap. xvm 3.— ? (e. i.) om. 3.— ὃ niger add.
3, (proc.-nig.) ipse erat niger corpore 2. — * facies eius 2, 3.
x 5 cin add. 9, 3. — * i, h. 2, 3. — * suis pot. 2,3. —
om. Ὁ,
manducare
D
Diabolus
landat
Sanctitatem
B. Alpaigis
b
quam sub
specie tauri
imptlit,
sub forma
vero medici
conatur
decipere,
et sub specie
angeli
impellere
ad se
adorandum.
Cap Mmm
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
manducare poterit et. bibere quoseumque cibos
humanis usibus aptos. Cognoscens puella per in-
habitantem * Spiritus sancti virtutem fraudulenti
daemonis insidias, noluit acquiescere eius consi-
1115 19. sed sprevit eum cum potionibus suis, et
invocato nomine Iesu, disparuit hostis verecundus.
19. Caprur xvi'. — "Transformavit se spiritus
malignus in angelum lucis, et venit ante virginem,
coepitque eam magnis laudibus attollere, singu-
larem eius vitam praedicare, et magnifieare eam
dicens? meritis et virtutibus non esse ei parem ?,
et ideo nimis caram * et dilectam Deo, utpote quae
supergrediens? hominem angelicam vitam ducit
in terris, et in hae mortalitate solo corpore con-
stituta, conversatione saneta et assidua * contem-
platione tota sit in caelis, sed quod solum tibi
deest, inquit, adora me, ul. cara. sis mihi ὃ et di-
lecta, ut? et ego sim Deus tuus, et. tu fieri possis
amica mea. Ad haec virgo tacita intra se coepit
cogitare et '? dicere quod non erat"! hie spiritus ἃ
Deo, qui eam non ad humilitatis eustodiam, sed
ad superbiam elationis "ἢ, tot et tantis laudibus
attollendo, provocabat. Simulque? cogitabat in
corde suo quod non erat ille Deus, eum ei dixisset:
Adora me ut sim Deus tuus, quia hoc solum deest
tibi * ; cum ipsa singulis diebus verum Deum ado-
raret in spiritu et. veritate 5. Nam si ipse, sicut
mentiebatur, Deus esset, hoe ut adorarel eum '*
puellae non deerat, quae Deum '* verum cotidie
adorabat. Nec dixisset ei : Adora me, quia hoc 80-
lum tibi deest, cum si Deus esset, ab ea se cotidie !*
adorari cognovisset. Ex his igitur '? coniecturis,
revelante Spiritu sancto, coniciebat eum esse spi-
ritum? fallaciae ; nec voluit ei credere, quia men-
dax est, sicut?! et pater eius. Qui mox, ut. fuit
deprehensus, fugit?" ab ea confusus. Multoties
conatus est hostis antiquus ille? sanetam puellam
falsis promissionibus decipere, variis imaginatio-
nibus? subvertere. Sed virgo Christi "Ὁ nec terro-
ribus concutitur, nec blandimentis sedueitur, quia.
in vera caritate et humilitate radicata, supra fir-
mam petram ?*, Christum, firmiter est aedificata
et?* fundata. Unde quanto crudelior in eam?
saeviens insurgit inimicus, tanto datur ei de ty-
ranno gloriosior ?? triumphus; quia dum per gra-
viora?? impetit tentamenta, vietoriosior datur
vincenti corona. Nam quanto stat in tentatione
fortior, tanto habetur clarior?! in honore, quia
dum erescit pugna, crescit et?" triumphantis co-
rona et?? gloria; dumque pugnantis triumphus
multipliei tentationum genere, inimico tentante,
adornatur, hoe agit inimieus vel invitus ut dum
semper pugnat, et semper vincitur?*, corona
puellae triumphantis semper augeatur 9», auxili-
ante Domino ?* Iesu Christo, qui eum Patre et
Spiritu sancto vivit et regnat?* Deus, per omnia
saecula saeculorum. Amen.
Explicit liber tertius ^.
? in se add. 9, 3. — 19 c. e. 2, 3. — "ἢ venenatis add. 2, 3.
Cap. 17. — ! cap. xix 3, —? d. e. 3, d. eius 9, — ? (e. p.)
angelis non esse imparem 2, n. e. ang. imp. 3. — * esse add.,
2, 3. — ^ supergradiens 3, 3. — " ducat 2, 8. — ! om. 9. —
8 'om. 9, — 9 om. 3. — 19, i. se c. et 2, c. i. se cogitatione 3.
— 1 opi, 9, — 1? superbiae elationem 2. — '* simul et 2, 3.
— t, d, 9, 3. — ^ d. s. D. v. in s. et v. a. 2, ὃ. — 15 Deum
adoraret2, 3, — ! Dominum 3,3, — !5 utique cotidie se 9.
3, — 19 ergo 3, — 9? s, e, 2,3. — *! om. 9, 3, — ?? discessit 2,
3, — 23 j, a. 2, 3, — ?* illudere magnis terroribus concutere
diversis tentationibus add. 3.— *^ C. v. 9,3, — ?^ id est add.
2, 3. — 31 (aed. et) om. 3.— ** (in e) om. 3, — 39 g. d. t. 2,
197
ANNOTATA.
a Hunc dizit v. v. Tridon, Vie de S'* Alpais
p. 561, esse Gulielmum Sempringamensem, de quo
in Act. SS., ad. d. 4 febr., tom. I, pp. 567 sqq.
Huic opinioni assentire non possum, licet definire
nequeam quis fuerit ille Gulielmus.
b De Fouberte quaeras inter praetermissos ad d.
2 aug., tom. I, p. 108.
c Gulielmus, ex milite factus monachus apud.
S. Ioannem Senonensem, mortuo Gilberto anno
1159, abbatiam regendam suscepit. Anno vero 1169
munere functus, secessit. Flotenum, ibique obiit
1180. Cfr. De Maulde, Notes historiques sur
l'ancien prieuré de Flotin dans la forét d'Orléans,
pp. 4, 5, 7, 23.
b Pertinet ad. paroeciam Nibelle, in districtu
Jeaune-la-Rolande, in praefectura Loiret. Patron,
op. cit., tom. IT, pp. 328, 364, 370.
LIBER QUARTUS
Incipiunt capitula libri quarti !.
CaprrvLuM eniuuv?.— De diabolo, qui?in humana
specie fingens seesse* medieum venit?, et de dua-
bus columbis, quarum ope et auxilio liberata est^.
i1. — De eo quod * media nocte tres soles vidit
in eaelo, qui faeti sunt unus sol et. ille unus sol
factus est homo.
nr— De duobus senibus, qui ostenderunt ei
fontem, de quo egrediebantur quattuor flumina.
1v. — De iuvenibus quos vidil in poenis consti-
tutos, inter quos quidam acrius torquebatur.
v. — Miraculum quomodo Eucharistiam? inte-
gram sumere? consuevit.
vt. — De Richardo presbytero, super cuius
tumbam ?? vidit columbam '' descendere.
vir. — Item revelatio quae faeta est ad eam de
presbytero de Cudot et de quodam presbytero
Carnotensi.
viri. — De maiore cuiusdam villulae, quem vidit
post obitum suum nigris indutum vestibus".
ix. — De eo quod in spelunca quadam tene-
brosa vidit capitulum daemoniorum ante princi-
pem suum celebrari.
x. — De innumeris daemonum turbis quas in
singulis religiosorum monasteriis vidit ? eum in
singulis civitatibus aut oppidis non videret nisi
duos tantum '* daemones.
xri. — De eo quod quaedam spiritualia !* ali-
quando puellae, in sua simplici '? natura, ali-
quando per quaedam corporalia signa demon-
strantur.
xir, — De eo quod huius sanctae virginis meri-
tum, et sanctitas 17 revelata est in somnis cuidam
monacho fere decem annis antequam de ea
sermo haberetur 5 in populo.
xii, — De eo quod vidit Dominum "' sedentem
super thronum igneum.
3, — 9? eam add. 3. — ?! c. h. 2, 3. — 3? om. 2, 3. — ?? (c. et)
om.3, pugna vel 2. — 84. semper add. 3. — ^ augetur 1, (s.a.)
augeatur 3. — '* nostro add. 3. — 31 gloriatur 2. — 95 (ex. l
1.) om.2.
Tit. et Cap.— ἰ (inc.-quart.) om. 2.— ? num. in fine 3.—
3 ad eam add. 9, venit ad eam add. 3. — * om. 9,3. — δ om.
3, 3. — ὃ sit ab eo 3, ab eo add. 9. — * in add. 3. —5 totum
add. 9, 3. — " suscipere 2, 3. — tumulum 3. — "' de caelo
add. 3. — 15 Nie titul. om. 1.-- τὸ v, m, 8, — * t. d. 8.—
τὸ spiritualium 2, 3.— 16 secuta add. 9, sicuti sunt add, 3.—
11 conversationis sanclitas 2, conversatio 3. — !5 ullus de
en ἢ. s. 3, ullus h. de ea s. 9, — 19 Ὁ. v. 3.
XIV.
VITA
|
VITA
Denuo
conante dia-
bolo
decipere eam,
consolatio-
nem accipit
ex visione
duarum
columbarum.
198
xiv.— De muliere quae meritis ipsius sanatà
est ?? a languore fistulae. I )
xv. — De iuvene aegrotante culus obitum per
revelationem cognovit ?*. ΒΕ
xvi. — De eo quod se numquam raptam dicat
aut dicenti consentiat, quamvis semel? sibi visum
sit animam suam de corpore ?* egressam fuisse,
et iterum. in?* illud introisse, οἱ de qualitate
animae.
CAPUT PRIMUM
P. Alpais, fugato daemone, videt
S. Trinitatem, Eliam et Enoch
et iterum poenas reproborum.
Incipit liber quartus :
41. CaprrTULUM ? PRIMUM. — Benedietus Deus, et
pater Domini nostri Iesu Christi, pater misericor-
diarum et Deus totius consolat ionis, qui consolatur
famulam ? suam in omni tribulatione et anguslia*.
"Tribulationem enim et dolorem invenerat anima
ipsius 5, et eireumdederant 5 eam undique dolores
el passiones tam animae, quam corporis, et nisi
Dominus misericorditer * respexisset, et adiuvas-
set eam?, forsitan, immo sine forsitan, inimicus ab-
sorbuisset eam. Cireumdederunt enim? eam mala,
quorum mon est numerus, quia super capillos
capitis sui multiplicati ' sunt ᾽" dolores ?? ipsius,
et cor eius dereliquit eam. Et ecce hostis anti-
quus ? aplum deceptionis tempus se putans inve-
nisse, assumpta forma humana, venit ad eam in
specie et habitu medici, tenens in manu sua va-
sculum unum, pesliferis potionibus plenum, et
affatus est eam in hune modum : 4udita fama
de te, quae longe lateque per multa * loca diffundi-
tur, didici per revelationem multorum ὃ infirmita-
lem. tuam, et languorem. quem ?* pateris, ideoque
anisertus tui et dolori tuo compatiens, de longinquis
provinciis ad te curandam adveni. Sum enim peri-
tissimus medicorum ; utpote qui vim et. naturam
omnium herbarum optime noverim et radicum ;
et si bibere volueris, quem tibi in hac ampulla attuli,
qolum 15 medicinalem, recipiet sine dubio confestim
caro tua sanitatem. Inhorruit cor virginis ad aspe-
etum? deformis et immundi hominis?" ; avertens-
que oculos suos ab eo ne videret *' amplius vani-
latem, respexit in alteram partem secus parietem
imaginem quandam “ἢ crucifixi, quae iuxta lectu-
lum eius posita erat??, Quam cum vidisset, ascen-
dit in eor eius memoria dominicae passionis,
quam pro tribulatione sua penitus oblivioni tra-
diderat. Et dum pia mente passionem recolit
Salvatoris, descenderunt subito de caelo super
lectulum eius duae columbae nive candidiores, et
e vieino consederunt tam prope virgini appropin-
quantes, ut eas si vellet manu ?* capere posset. In
avieulorum adventu caelestium serenus el. seeu-
39 e 2, — ** agnovit 2. — ** se n, r. esse dicat 9, n. ser. d.
esse 3, — *" simul 3. — 36 suo add. 2, 3. — ?* om. 2,
Cap. 1. — ! (L1. 4.) om. 2.—? caput 3.— ? familiam 2,—
* omnibus tribulationibus et angustiis suis 9, 3.--- ^ sua 9.—
*5cireumdabant 2, cireumdant 3. — 7 misericordiae 2, e
5 eam resp. et adiuvisset 3, — ? on, 2, — 19 multiplicatae 2,
3, — !! om, 2. — 15 tribulationes 2,3. — 18 os. 9, a, h. 3. at
3 plurima 2, 3. — !5 plurimorum 2, 3.— 16 dee i D
n. h. 2, 3. — !5 om. 2, — 19 conspectum 3, — ?? daemonis 8,
—?! viderent 2, 3. — 33 cuiusdam 2, 3, — 38 e, p 2—9 E
add. 3. — *^intentam 3, intentam altam 9, — ? oculorum
aciem 2, 3. — 51 quaedam 2, — 38. dicens add, 2, — ?? in
aspect. ter. inim. terrearis 2, 3. — 80 spe 1, — 31 ποθ add. 3,
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
rus totus factus est locus ; quae mutua caritate se
pennis ad invicem amplexantes tam rostris quam
pedibus alternatim sibi iueunde colludebant. In
quarum contemplatione dum intenta ?* defigeret
oculos ?*, altera ?* illarum propius accedens ad
virginem, rostro suo posito in auriculam eius, his
verbis consolabatur eam? : ANe timeas, ancilla
Christi, neque inimici terribilis terrearis aspectu ?9,
sed certa fide 9? et firma spe confide in filium. Vir-
ginis, cuius praecepto venimus ad auxiliandum
tibi, quique ad te consolandum 9? iniltere nos 99
dignatus est. de caelis ^. His dictis, invitus coa-
ctusque aufugere 35 est diabolus de domo
puellae ; et fixo gradu restitit ante ostium “ἢ do-
mus, et subito facta est cum eo multitudo innu-
merabilium daemonum, qui omnes deformes
rictus trahendo, dentibus stridebant ?' in eam, et
torvis luminibus eam respicientes, in modum
murilegorum subsannando cachinnantes exsecra-
bant adversus eam ὅδ. Insurrexerunt columbae
adversus nefandos spiritus ? in adiutorium virgi-
nis, et confestim. dissipati sunt 40 inimici eius, et
fugerunt eum turbine et nebula magna *! omnes
qui oderant eam a facie eius ; ipsa vero eum fletu
gaudens “ἢ et lacrimis Domino Deo ** gratias
agebat, qui ** liberaverat eam de manibus ini-
micorum suorum.
2. Carvr it. — Per idem tempus dum anxiaretur
cor virginis in multis quae cireumdederant eam *
pressuris et afflictionibus, elamavit ad Dominum
cum tribularetur, et exaudivit eam de tribulatione
sua misericors, et miserator Dominus, et visitavit
eam quadam moele, quae dominica habetur ?.
Dum ? enim medium silentium tenerent omnia, et
nox in suo cursu iter * ageret, refulsit subito ?
lumen in thalamo suo, et claritas Dei eireumfulsit
eam undique*, viditque tres soles ante se* incom-
parabili lumine radiantes, quorum nullus erat
maior? aut altero * minor vel clarior! ὃ, sed omnes
erant eiusdem !! quantitatis, qualitatis 15 et aequa-
liter refulgebant 15 in unius aequalitate trinitatis.
Videns autem tantorum luminum claritatem non
disparem, gavisa '* gaudio magno, et aspiciens in
visione noctis, immo in visione diei et lucis '?, vidit,
et ecce tres soles illi in conspectu suo convenerunt
in unum, et facti sunt unus sol in unius lumine
claritatis ; non !* erat maior vel minor, nec plus
minusve lucebat sol ille 17 ex tribus factus unus,
quam illi tres ^ eum ?? tres essent, sed in unius
orbis lumine, nec dissimili, nec dispari fulgebat
claritate. Dumque in huius caelestis luminis cla-
ritate iucunda pasceretur et?" suavi virgo contem
platione, ecce 50] ille, qui de tribus, ut ita ?! dicam,
factus est? unus, formam et personam sumpsit?
humanam, tamquam in similitudinem hominis ?*
factus et? habitu inventus est?? ut homo, eratque
sacerdotalibus indutus vestimentis ?", tamquam
sacerdos faetus “5 in aeternum secundum ordinem
Melchisedech, non minorem habens claritatem in
humanitate, quam antea habebat ?? eum in ?? pro-
— ? gg, 3, — 88 oy, 9, 3, — 384. (ἃ, c.) om. 3. — δ aufugere
coactus 2, 3. — 95 a, o. τ. 2, ipsius add. 2, 3. — 87 s. ἃ. 9, 8.--
35 9j, 3, — 89 ρχϑυγροηίοβ add. 9, 3. — *? omnes add. B—
*! m, n, 2, — 4? g. c. f. 3, — 48 suo add. 3. — ** sic add, 9,3.
Cap. 2. — ! om. 3. — ? habebatur 2, 3. — ? cum 3. —
^ suum add. 3. — " om. 3. — δ om. 9. — Ἶ ante se ἰ. 5. 8. —
5 (e, m) om. 9. — ? (aut a.) vel 2, 3. — ?? altero add.
9,3. — τὰ unius 3, — 1? op, 2, — 15 fulgebant 2, 3. —
τὰ gav, est g. m. valde 9, 3, — 1^ (d. et) om. 9, 3. — !! nec 2,3.
— τῇ, s, 9, 3. — 18 (1, 0) om. 3. — 19 illi add. 3.— 5 om. &—
?! aliquid 3. — ?? erat 3. — 33 assumpsit 2,3.— ?* hominum
9, 3. — 5 quasi add. 2, 3. — 38 om. 2, 3. — ?! vest. in.2, 3—
98 f. 5,9, 3, — ?? habuisset antea 9, 3. — ?? sua add. 2, 8.
pria.
D
Videt
S. Trinita-
lem subspecie
triplicis
solis et incar-
nationem
Verbi;
duo senes
ostendunt
ei fontem
Paradisi.
luvenes
videt in
tormentis,
puella admirans, et gaudens de tanti sacerdotis
visione ?*, euius sacrosancta meruit perfrui bene-
dictione. Respexit enim puellam? clementissimis
oculis ille ?* sacerdos pius et benignus, et elevans
omnipotentem dexteram suam signum saluliferae
crucis super eam *^ impressit, et sic eam de tri-
bulatione sua non medioecriler?* consolatam dere-
linquens ad caelos ascendit.
8. CaArvT n1. — Dominus ac redemptor noster,
qui ! sicut nune audistis,eo modo quo voluit, hane
ancillam * per seipsum visitavit ", adhue ad eius
consolationem nuncios suos dirigere non desinit.
Vidit enim puella duos antiquissimos senes prolixa
barba, veneranda canitie candidatos, super tenuis-
simam nubem ad se per aera venientes. Et osten-
debant* ei fontem. amoenissimum * liquidissimis
manantem aquis, nitidissimas habentem arenas,
de quo egrediebantur quattuor magna* flumina
per quattuor partes hine et inde distinctis alveis
fluentia. Admonebant puellam senes illi gran-
daevi, ut ad fontem illum accederet, et in aquis
illius se lavaret. Quibus ipsa respondit, se num-
quam a cunabulis balneis usam, aut aquis lotam
fuisse. Coepitque* eos interrogare qui vel unde
essent, οἱ inquirebat utrum tanto vixissent tem-
pore, ut ad tam diuturnam et decrepitam
aetatem, suecedentibus sibi? multorum sae-
culorum currieulis, vivendo, sieut. videbatur !^,
devenissent? Utrum! sic cum tota canitie sua,
in ea, qua videbantur aetate, nuper nati fuissent?
Cui illiresponderunt se a multis retroactis * saecu-
lis natos fuisse, et per multa saecula vi ,et se
vitam suam nondum morte finisse. Quibus virgo
satis ioculariter : Si vos, inquit, mortui fuissetis,
non in hoc loco praesentes essetis *. Responderunt
ei : Multum transiit temporis ez quo nati sumus,
et numquam mortem subivimus, nec morte propria
moriemur, sed alieno gladio occisi erimus et. sic
occumbemus. Ad hane vocem expavit puella cogi-
tans in corde suo, quod valde detestanda'* res
foret, si tales et tam grandaevi senes, qui tantam
simplicitatem et innocentiam vultu et habitu
praetendebant, ut angelis Dei viderentur esse
consimiles, tantum facinus essent ^ perpetraturi,
ul oceidi mererentur. Sed maturum de hoc metu
suo datum 15 ei 17 solatium; quando senes se '5 pro
fide eL iustitia 19. esse morituros talia cogitanti
responderunt.
4. Capur 1v. — Factum est dum quidam cum
puella loqueretur, et ante lectum! eius inter se ser-
mocinarentur, et secum quaererent, intuens? in
caelum virgo? coepit graviter suspirare, et. ex
imo cordis alta suspiria trahebat*, quia videbat
multitudinem? iuvenum, qui saeculo obierant,
ambulantem per aera, qui lugebant omnes pari-
ter, et lamentabantur, et plangebant planctu
nimio, quorum animae pro variis causis el delictis
variis? eruciabantur tormentis. Inter eos vero
iuvenis quidam profundiora trahens ab imo pe-
ctore? suspiria, erebriores gemitus et produetiores
?! enim add. 3. — ?? visitatione 3. — 38 illam 9, 3. — δ om.
2,3. — ^ illam, — ** modicam 1.
Cap. 3. — ! cui 2, 3. — " suam add. 3. — ? visitare com-
placuit 9, 3. — 4 ostendentes 2. — 5 am. f. 2.— ὃ maxima 3.
— ' coepit 9, — 5 tam add. 2, 3. — ? sibi suc. 3. — » vide-
bantur 3. — 11 εἷς add. 3. — * anteactis 3. — 15 fuissetis
2, — ον detestata 3. — !^ esse 3, — 15 est add. 2, 3. — ' om.
2, — 18 gy, 9, 3, — !* se add. 3.
Cap. 4. — ilectulum 3. — ? illa add. 9. --- ὃ om. 2, 3. —
ἢ. 5,3. — * maximam add.2, 3. — " (et d. v.) om. 3. A ab
i.p.s. 9, 3, — 8 om. 9, 3. — * om. 2, 3.— 10 gj, 3. — ^ inter
2,3. — vj, £,.93, — a, v, 2, — t, c 3,— 1δ aliorum iuve-
DIES "TERTIA NOVEMBRIS.
A. pria fulgeret claritate. Contemplabatur ?' illum
199
emittebat planctus, eo quod culpis suis exigenti-
bus, acrius? acrioribus urgeretur in? poenis, οἱ
prae?" cunctis aliis durius torqueretur. Erat in
medio aere nebula quaedam spissa et tenebrosa,
intra " quam ferebantur involutae?? inferius om-
nes eleemosynae quas pro anima iuvenis illius
parentessui faciebant, Nam super nebulam ascen-
debant volucres 13 immundae, corvis teterrimis 1"
similes, quae totam nebulam dissipantes, et
conculcantes eleemosynas, quae intra eam erant,
lam rostris, quam pedibus comminuebant, et
ad terram proiciebant. Alias vero eleemosynas,
quas pro aliis iuvenibus !* faciebant eorum '* pa-
rentes et amici "', deferebant in eaelum columbae
nive eandidiores, easque ante tribunal summi
iudicis pro salute illorum offerebant, quibus ille
assurgens pro oblationibus animarum? inclina-
bat, easque gratanter aecipiebat. Cumque usque
ad virginem pervenisset miserabilis illa cohors
animarum, interrogavit iuvenem illum, qui prae
ceteris '? lamentabatur ?*, quid causae essel quod
magis?! quam ommes ? alii cruciatibus torque-
retur. Cui ille respondit se propter peccata pa-
rentum suorum gravioribus urgeri tormentis :
Quorum, inquit, eleemosynae nihil mihi prosunt,
utpote quae divinae maiestati praesentari non pos-
sunt?*; eo quod. de pecuniis iniuste et fraudulenter
acquisitis eas faciunt. Neque enim respicit Deus?*
ad munera, vel?^ oblationes eorum, quia non ea 80-
lum?* quae pro me offerunt, verum eliam universa
quae possident foenerando, proxzimosque ** iniuste
opprimendo contra ius vetitumque per turpe lucrum
acquisiverunt. Ideoque non respicit Dominus ad
sacrificium 38 eorum ?, quia manus eorum sanguine
glenae sunt, hostiam?? mundam et. immaculatam
diligit Deus?, Precor itaque*, domina mea, Deo
et hominibus carissima??, quia tibi cogniti?* sunt,
moneas eos pravos mores corrigere, mundi huius
inquinamenta. devitare, vitam et actus suos in me-
lius commutare, quae per usuram acquisierunt?»
et iniuste abstulerunt reddere, perversam conversa-
tionem? fugere, de malis suis per humilem confes-
sionem et dignam paenitentiam Deo satisfacere ;
quia. nisi in vila sua digne paenitentiam. egerint
peccatorum, sine dubio, post vitae suae terminum,
venturi sunt in hunc locum? tormentorum. Et ii
quidem omnes, quos mecum vides in his poenis, post
peractam paenitentiam, misericordiam a Domino
consequentur, quia mullum per omnem modum
suffragantur eis eleemosynae sanctae, quas 88 de his
quae?? iuste*? acquisierunt*! faciunt pro eis amici
sui. Nam istae sunt, quas ante 32 faciem. divinam
vides α columbis*? in caelum deferri. Sed heu me
miserum, qui nullum a meis parentibus fero sub-
sidium, nullum in eleemosynis eorum 15]abeo reme-
dium, quas vides a corvis istis ad.^^ terram proici,
et ideo diutius et durius** torquebor in his poenis,
donec per ultrices flammas ignium ad plenum exco-
ctae fuerint sordes scelerum. meorum, el. sic post
diuturnam ignis examinationem ultimus omnium
salvus ero, sic tamen quasi per ignem. His dietis
num 2, aliorum. iuvenum animabus 3. — 15 om. 2, 3. —
Y: gui add. 2, 3. — 15 eleemosynarum 3. — 1? (p. c.) p. cun-
ctis 2, cunctis aliis 3. — 90 laerimas uberiores fundebat 2,
uber. laerim. fund. 3. — " maioribus 9, 3. — *? om. 2, Ἔ --
23 (utp.-pos.) om. 2. — ?1 Dominus 2, 3. — 9 οἱ 3, — 9^ s.
ea 9, 3. — "ἴ suos add. 3. — 35 sacrificia 2, 3. — 29 9p, 9, —.
30 enim add. 2, 3. — ? Dominus3. — * te add. 3.— "ut
add. 2, 9. — δ incogniti 2.— 35 Jucrati sunt 9, 3. — 35$ suam
αἀά. 3, 3. — ὅ11. h. 2,3. — 35 quae 2. — *^ proprio labore
add. 9,3.— “ὃ justis 2. — *' lucratis 2, lucerati sunt 3. —
42 og, 3. — ** his add. 9,3. — * om. 3. — *^ eor. eleem. 3.
— 6 jin 9, 3, — ^! dirius 3.
disparuit
VITA
VITA
Denuo
accipere
potest
integram
hostiam.
900
disparuit miseranda illa. turba. miserorum, inge-
miscente puella et compatiente doloribus eorum.
CAPUT SECUNDUM
B. Alpais integram in sua ine-
dia hostiam sumit, iubente
B. V. Maria; plurium secreta
eognoseit.
5. Capvr v.— In ascensione dominica ! vidit ante
se venire beatam virginem Deique? genetricem LE
et cum ea* beatum loannem evangelistam sacer-
dotalibus indutum vestibus*, ac^ sanctum Michae-
Jem archangelum *, quem? in hoc ab aliis " discer-
nebat, quod pennigeras habebat !? alas solis radiis
fulgore non impares humeris insertas ". In quo-
rum conspectu ?, cum. summo gauderet affectu,
monebat eam ille, qui sacerdolalibus indutus erat
vestimentis ??, ut sequenti dominica, et de cetero
quotiescumque communicare vellet, eucharistiam
totam, integram et rotundam 1" susciperet, prae-
dicens ei simul et promittens, quod eommunio-
nem sanelam a die illa! deinceps sine omni
periculo, et difficultate, et labore esset de cetero
aeceptura. Quod illa propter vitandum perieulum,
et communicandi difficultatem facere tune recu-
savit. Arterae enim gutturis eius strictae et aridae,
nullique cibo aut potui perviae, sacrae euchari-
stiae partieulam, minimum lentieulae. granum
quantitate non excedentem, vino etiam, ut lenius
gutturi eius illaberetur, immersam, cum modico
dominici sanguinis haustu, vix cum multo cona-
mine percipere poterat. Illa itaque dominica, mo-
dicam, sicut consueverat, eucharistiae particulam
accipiens, levius solito communicavit. In vigilia
pentecostes apparuerunt ei iterum caelestis cu-
riae cives. praedicti 15 cum regina sua, incompa-
vabili lumine radiantes, praecepitque ei sacerdos
ut die 17 pentecostes, sine metu laboris et periculi,
eucharistiam totam, integram 18 susciperet, durius
increpans eam quod? primae admonitioni suae
non oboedisset. llla vero quod iussa fuerat pro
praedictis causis iterum adimplere formidans,
parvam hostiae?? partieulam, sieut consueverat,
sanclo die?' pentecostes, sine omni conamine,
perieuloque ?" devota suscepit. Sabbato ante
octavas pentecostes, tertio vidit angelorum domi-
nam cum praedictis eaeli civibus iterum ad se ve-
nientem, et severo vultu respiciens in eam beatus
Toannes evangelista minacibus verbis eam durius
increpabat ; eo quod iussionibus suis non oboedis-
set, et cum magna ei praecepit?? auctoritate ut,
omni mora et occasione remota ?*, sequenti domi-
nica, et de cetero singulis dominicis diebus “Ὁ, et
quolieseumque communicare vellet, hostiam ?*
totam, integram sumeret **, et*5 severa cominatus
Cap. 5. -Ξ ! Domini 2, 3, — ? (v. D.) Dei2, 3. — 3 sem-
perque virginem Mariam add. 2, 3. — * pariter add. 2, 3. —
L] vestimentis 3. — * et 2, 3. — " arc. M. 2. — 8 qui 9 ἘΞ 5 ab
al. in h. 2, 3.— !? om, 92, 3. — 11 habebat add. 9, S 15 aspe-
etu 2, 3. — 15 (s, i, v.) sacerdotali infula ants erat md
scilicet Ioannes evangelista 2, sacerdotalibus infulis ornatus
erat b. s. L e. 3. — * in sacramento add. 9, 3. — 15 et add
2, . — V gm, 2,3. — 11 sancto add. 2, 3. — 15 in omniu
nione add. 2, 3. — '* quia 3. — ?? (p. h.) minimam dominici
corporis 2, 3. — ?! d. s, 2, 3, — ?? et periculo 2, 3, — 38 p, ei
2,3. — ** postposita 3, — ?* dieb. dom. 2, 3. — m eu s d
rm " 3; τὴ 2. et "as in saneta communione npe
,9. — ?59m. 9, — 39 opi, 3, — 39 pisi
effectui manciparet 9, 3, — 9? ^ n.) Pis ki E y
ΡῈ BEATA ALPAIDE VIRGINE.
est. ei?? gravitate, quod non impune ferret si?» ἢ
quod iussa fuerat, cilius non. adimpleret?! prae-
serlim. eum in divini susceplione sacramenti,
nullum de cetero secundum suam promissionem
essel perpessura periculum, aut dolorem neque?
laborem. Sequenti itaque dominica eum ad eam
communicandam per modicam divini saera-
menti? particulam, exiguae lenticulae vix aequa-
lem, sicut ^t consueverat, presbyter attulisset,
illa tremefacta de visione et territa, quae viderat
el audierat, ex ordine presbytero ad ?* partem
vocalo in aure fideliter 9" rettulit, postulans et
votis omnibus exorans 3! ut eito rediens ad eccle-
siam eucharistiam totam, integram et rotundam
ad se communicandam afferret. Sed presbyter,
qui ?* corpus dominicum?" in promptu habebat in
manibus ἢ, hoc facere noluit, ne quod *' forte pe-
riculum de sacramento*? accideret, et de parli-
cula illa dominici corporis, quam tune *? attulerat,
communieavit eam**, quam illa sine omni peri-
culo et molestia transegit. In sequenti vero domi-
nica, quartam sacrae hostiae parlem, quia totam
nondum audebat, afferens ut tentaret, si vel eam
transigere posset, in 0s puellae illam. intromisit,
quam illa devote suscipiens sineomni difficultatefs,
periculo et labore, Deo adiuvante, transegit. In
altera quae post. illam subsecuta est. dominica,
dimidiam hostiae *9 partem ei porrexit, quam illa
sine omni conamine *' suscepit. Hoc videns pre-
sbyter gratias Deo egit '*, et altera dominica iam
faetus securior, hostiam integram 19 gttulit*'
quam?! eum omni gaudio οἱ mira facultate, sine
omni angustia, in momento percepit. Et ex hoc*?
tempore sacrosanctam eucharistiam totam, inte-
gram et rotundam, singulis dominicis diebus sine
omni molestia?, sicut ei beatus apostolus prae-
ceperat et promiserat, suscipere consuevit. Quod
ego** postea certo experimento didici, qui eum.
missam in eius capella celebrassem et ad eam
communicandam accessissem, hostiam sanetam?,
integram? in os eius intromisi, quam illa sine
omni conamine, me mirante, suscepit et transegit,
cum nullo cibo alio omnino possit uti *. Congau-
dendum est huic virgini, et? congratulandum
tanti huius miraeuli novitali, non quia plus ha-
buerit puella de sacramento, quando totam ho-
stiam??, quam cum^ minimam eius parlieulam
accepit ?!, neque enim plus habet ex eo qui maius
quam qui minus accipit. Cuius rei ratio, si**
figura istius sacramenti in manna illa. caelesti
praecessit, exinde aperte monstratur, quia qui plus
de eo? collegerat, non habuit amplius, neque qui
minus"* paraverat, invenit minus. Non enim est
quantitas visibilis in hoc existimanda mysterio,
sed virtus sacramenti spiritualis, sieut nec quan-
titas^5 hominis Christi metuenda ** in eius corpore
sed virtus in eo et veritas * et divinitas est con-
sideranda. Nam plus rettulit mulier illa, quae in
evangelio fimbriam vestimenti eius tantum ἢ teti-
84 ante add, 2, 3. — 86 1ῃ. 9, 3. — 6 ἢ, in a. 9,3, — ὅ1 exo-
rans eum 9, eum ex. 3. — 3 quia 3, — δ ibi add. 3, 8.
9 jn man, h. 3. — "1 om. 3. — "5 in praesenti habebat.
add, 9, 3, — *3 oj, 9, 3, — “4 eam tune c. 2, ὃ, — 15 eL add.
9, 3. — 1! eucharistiae d. 9, d. euchar. 3. — κ᾽ leviter add.9,
3.— 15 e, D. 9, 3, — 9? totam rotundam add. 3, tolam. rotun-
dam inlegram 2, — 9? et in os virginis intromisit add. 3, ὃ.
— illa add. 3.— ^ illo 2, 3.— 9? et impedimento add. 2, 9.
— δε ergo 2, — ὅδ (h. s) eucharistiam tolam 2, 9. — 96 et
rotundam add.2,9. — ' omm. al. p. u. €. 2, omn p.e ὧν
cibario 3, — 55 opi, 3, — ὅ9 eucharistiam 2. 3. — 00 quando
2,9. — '! accepisset 2, 3. — '? om. 9, — 9^ ea 2,$—
94 om, 9, — δῦ (visibilis quant.) om. AMT spetienda 2
9! (et v.) om. 9, 3. — 58 om. 9, 3. — 59 om. 2, ὃ.
gil,
A
Videt glori-
am Ricardi,
cuius sepul-
erum
venerari non
potest comes
Vindocinen-
815 ezcommu-
nicatus.
a
git, quam turba, quae totum corpus eius ? pres-
sit, quia plus eum mente*' concepit, et fide cre-
didit ; et ideo cogitandum est nobis, non quantum
dente premitur, sed quantum fide οἱ dilectione
capitur de plenitudine divinitatis, quae sine dubio
tota habitat in Christo corporaliter. Non? enim?
caro Christi sine divinitate capitur?*, nec divini-
tas sine carne praestatur. Unde in evangelio the-
saurus absconditus in agro a sapiente sapienter
emitur, quia nee ager scilicet corpus Christi sine
thesauro deitatis, nec thesaurus deitatis sine agro
corporis ^ iure comparatur. Et quam ** bene in
agro thesaurus absconditus dieitur, quia in carne
Christi divinitas corporaliter habitans, et in hoc
mysterio ab aspectu oculorum caro ne videatur
subtrahitur, ut fides avidius quaeratur, quaesita
verius inveniatur, inventa vero earior?* habeatur,
et habita desiderabilius fruatur. Idcirco necesse
est qui corpus Christi comederit, de plenitudine
deitatis illius?** fidem percipiat, secundum quod
beatus evangelista Ioannes??: Ef nos, inquit, de
plenitudine eius omnes accepimus. Alioquin nisi
de plenitudine eius accepit prius**, nec ad modi-
cum carnis pervenire*! poterit, quia non thesau-
rus propter agrum, sed ager emitur propter
thesaurum. Nam thesaurus de plenitudine divini-
tatis cum eo emitur, et ideo dum huius mysterii
sacramentum sumitur, dilatandus est sinus men-
tis, et mundanda conscientia, et. percipiendum
non quantum miea exhibet, sed. quantum fides
capit, quia in Christo manet totius plenitudo divi-
nitatis, in eo* qui sacramentum digne suscipit,
de ipsa plenitudine non quanta est, sed quantum
idoneus fuerit, qui recipit*? praestatur. Haec nos
largiente Domino de sacramento altaris in serie
narrationis nostrae, data occasione, breviter per-
lransire** sufficiat. Nunc ad reliquas huius tan-
iae55 virginis visiones explanandas redeamus,
nostrae huius digressionis* veniam postulantes.
6. Capur vi. — Sacerdos quidam nomine Richar-
dus a, vir in vila sua satis religiosus, pro Dei iusti-
tia, quam manu tenere volebat, venenum in scy-
pho! sibi furtim ab eo?, quem arguebat, oblatum
accepit, et sie vitam finivit. Ad cuius tumulum
frequenter convenit multitudocopiosa? caecorum,
claudorum, aridorum, febricitantium, aliorumque
languentium, quorum mulli divina opitulante gra-
lia, meritis praefati presbyteri, ad nominis eius
invoeationem. sanantur ab infirmitatibus suis.
Fiuntque* ibi erebro miracula, in tantum ut
exstineta luminaria supra * tumulum eius, divini-
tus sint reaecensa ὃ sicut hoc ab eis, qui hoc oculis
propriis videre meruerunt *, audivi. Nam cum
comes Vicedoniae b, qui exccmmunicatus erat,
commilitonum suorum stipatus caterva, ad eius
tumulum, causa orationis, advenisset, confestim
ad eius introitum, videntibus cunclis qui aderant,
non solum quae circa tumulum, sed eliam quae
per totam ardebant ecclesiam exstincta sunt lumi-
naria : quae? qvam cilo egressus fuit de ecclesia,
slatim rvllo accendente vel tangente, sunt reac-
70m, 3,— 1g. e, 9. — 19 nec 9. — 13. recte add. 3. -
τὸ sumitur 9, 3.— 15 carnis 9,3. — 19 cm. 3. — "* carius 3. —
τ eius 9, 3, — 19 T, e, 2, — *? p. acceperit 3, acceperit p. 2. —
5! percipere 3. — 5? autem add. 2, 3. — 53 suscipit 2, 3.
5! pertransisse 2, perstrixisse 3. — 55 em. 9, — 85 (n. h. d.)
h.n. d. 2, nost. digr. 3.
Cap. 6. — ! cibo 9, 3. — ? (ab eo) om. 2. —? om. 3, co-
piosa m, 2, — ὁ fiunt 3, fueruntque 2. — super 2,— ^ in-
censa 9, — ? ( hoc-meruer.) ab eis 4. h. p. 0. V. m. 3, haec ab
e q. haec v. m. o. 9. —5 verum 9, 3.— * qui 1.— | d. in
m. fuerunt reac. 9, 3. — ?! utpote add. 3. — * monstraret
9. ostenderet 3. — 13 superpositam 2, 3. — M ts. 3.—
Novembris Tomus 11.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
201
censa divinitus in momento ", Tantae huius glo-
riae sacerdotis congaudens ego, quia magister
PE: ps E Leo mei a puero
l , Virginem istam ", familiaris-
simam mihi super huiuscemodi miraculis consu-
lui; et ut Dominum deprecaretur, quatenus prae-
fati sacerdotis sibi gloriam et meritum demon-
straret Τῷ vix ab ea multis precibus extorsi. Vidit
itaque in visione Dei super tumulum eius colum-
bam de caelo descendentem nive candidiorem,
super lapidem speluncae appositum '? a capite
usque ad pedes, huc illucque deambulantem pe-
tramque superpositam tumulo a summo usque
deorsum seindi, et in duas partes hinc et inde
dividi ; viditque sanetum sacerdotis corpus mira-
bili decoratum venustate in spelunca sua sedendo
consurgere, Elevavit enim se de tumulo sacerdos
et in fundo '* speluncae consurgens resedit, ma-
milamque dexteram dextera sua premens, lac
candidissimum in modum mamillae mulieris de
ea eliciebat, omnesque populos ?* cireumstantes,
quorum aderat, ut sibi videbatur multitudo co-
piosa, pretioso illo lacte aspergebat. Quos post-
quam omnes "' lactis illius rore suavissimo riga-
verat, in loeum sepulturae suae sese iterum
reponebat 5; petraque hine et inde desuper re-
ducta, et divinitus, sicut erat ante, coniuncta,
columba illa caelestis desuper lapidem evolans '?
ad caelum, unde venerat “ἢ, remeavit ?!.
7. Capvr vir. — Presbyter quidam Carnotensis,
nomine Petrus, mihi satis cognitus, misit presby-
tero de Cudoth cultellum suum !, nam familiarita-
tis et dilectionis mutuae, quam ad invicem * habe-
bant, causa exstiterat et origo veneranda puella.
Misit etiam ei aumutiam suam et seyphum unum
parvulum, quatenus illum ex parte sua virgini
daret; rogans eam ut scyphum suum, in quo ipsa
bibere consueverat, pro eo sibi remitteret, man-
davitque presbytero ut aumutiam suam, cum ?
in capite virginis posuisset, sibi ad dolorem capi-
tis multisque * aliis infirmis profuturam, et pro
amore virginis ^ a se de cetero carius amplecten-
dam remittere festinaret. Cumque presbyter de
Qudoth eultello, quem * alius presbyter praedi-
ctus ? sibi miserat, apud se * domi recondito, au-
mutiam ipsius et scyphum virgini obtulisset, ut
quod ei mandaverat de utroque expleret, subri- Ρ |
dens virgo paululum * respondit ei : Ubi nunc est
cultellus, quem misit. vobis '? domnus Petrus?
Quare eum retinuistis ? Quare cum ceteris trans-
missis '! eum non altulistis ? Cuius ?* revelatione
presbyter qui hoc mihi ore proprio rettulit 9,non
modica percussus est admiratione.
8. Carvr vir. — Clericus quidam venit ad puel-
lam volens loqui eum ea; quam eum dormientem
invenisset, cum ! presbytero de Cudoth ad quan-
dam villulam proximam * perrexit : et in ipsa via
ad solatium. itineris, ut fieri solet, multa ei de
historia de Tristain romanis verbis rythmice ?
explicavil * c. Cumque redissent, et ante virginem?
1 b n 7
excilatam ambo * venissent, rogabat eam *,
16 profundo 2, — '* infirmos 3. — !* om. 3.— 18 recepit 2, 3.
— 19 advolans 2, avolans 3. — Ὁ placido volatu add. 2,3.
— 31 migravit 2, 3.
Cap. 7. — ᾿ unum 3. — ? aller ad alterum add. 3, 3. —
3 eam add. 3. — * multis 3. — v. ἃ. 3,3. — " quam 1. -
την. 9, 3. — 5 om. 2, — ? paulum 9, — 1? v, m. 3, nobis m.
9, — 11 transmisisset 1.— !* rei add. 3.— 15 0. p.m. narravit
9,3.
— 3. v. 2, 3, — * com-
Cap. 8. — ᾿ praefato add. 3, 3. — ^ P. ,
posita add. 3.— * explicuit 2, 3. — ^ iam ἃ somno add. 2,
3. — * om, 2, — * presbyter add. 2,3.
26 ut
VITA
Xenia missa
ad
B. Alpaidem
a Petro,
presbytero
Carnotensi.
Intellegit
clericum 1
recitasse
poema
Christiani
Trecensis de
Tristano.
ε
VITA
Videt poenas
cuiusdam
villae
maioris vita
functi,
G
902
ut clerico de re, pro. qua venerat, consilium
daret, sibique el ipsi de visionibus suis τς
quam referret. Cui ipsa ridendo respondit: Fur
vobis quam mihi narravit, nunc ei vicem vependile 5
et quod a me petistis ", ei vos ipse'^ narrate. Et in.
lerrogavit eam δ dicens : Ef quid mihi rettulit?
Quomodo scis quid mihi dixerit ? Ad quem illa :
Scio, inquil, scio quod hic ? qnie me iam alia vice
fuit ; sed quia dormiebam, et cum. eo loqui non
poteram, vobiscum ad. villulam illam pervecit, et
τι 18. ambulando multa de romano de Tristain
vobis ex ordine disseruit ut quid nunc a. me vobis
alia referre postulatis. Nec minus hoc '* admira-
tioni est habitum, qualiter huiuscemodi verbum
virgini fuisset revelatum.
ANNOTATA.
a Quis fuerit ille Ricardus non potui reperire.
b Comes iste est Ioannes huius nominis primus,
comes Vindocinensis decimus, quem. anno 1177
excommunicavit Ioannes Savresberiensis, episcopus
Carnotensis. Anno autem. 1180, ab illo vinculo
solutus est. Cfr. P. L., tom. CXCIX, p. 376, 377,
et supra, p. 167, n. 4.
c Hoc testimonio manifesto patet intra. annos
1170 ac 1180 versionem vulgari idiomate scriptam
iam late diffusam fuisse. De ipso poemate eiusque
versionibus efr. Francisque Michel, Tristan, recueil
de ce qui reste des poémes relatifs à ses aven-
tures, Londres 1835, ac Fritz Vetter, La Légende
de Tristan, d'aprés le poeme francais de Thomas
et les versions principales qui s'y rattachent,
Marburg, 1882.
CAPUT TERTIUM
Visiones de inferno et daemo-
nibus.
9. Capvr 1x !, — Maior quidam? de quadam vil-
lula senex et plenus dierum ab ea saepe ? fuerat
admonitus, ut officium suum, quia in eo multum
Deum * offendebat 5, relinqueret. Quod ille facere
contempsit ; et post aliquot dies obiit ". Post diem
obitus sui? vidit eam virgo teterrimis indutum
vestibus, facie squalida, miserabili vultu 5, deiec-
etis in terram aspectibus, quasi de nemore villu-
lae suae contiguo egredientem, et praecedebat
eum quidam nigerrimus iuvenis, statura grandis,
aspectu horribilis ; diverlitque homo iler suum a
domo sua, et in quandam grangiam suam vastam
et solitariam praecedente iuvene ? introivit. Cum-
que ille inter caeteras, quas sustinebat, angustias,
fame et siti, ultra quam credibile sit, urgeretur,
cucurrit juvenis? ad domum eius, et attulit! vas
maximum, neseio quibus dapibus ? plenum ab
uxore sua sibi missum, quas ille omnes in mo-
mento! devoravit, sed famem suam vorax '* con-
viva nec ad modicum ex his refocillare potuit.
* rependitis 2, reddite 3. — 5 petitis 3. — το ipsa 2, — !! eum 1
ed om. 3, — V! om. 9, — "4 ejs 3, eis add, 9 »
ap. 9.!cap.ix om. 1.—?0m.3.—? s.ab e. 8 3,—*
» ἘΞ ^ offenderet 3. — * o, ἃ, 2, 3. — * s, Ar Us ἘΣ
bilis vultus d 9j. p. 2. — V omi, 2, — * (e, a.) attulit ei
2, 3, — 15 lapidibus 1. — 13 in m. o. 2, 3. — * oj, 2.
" Cap. T — ! caput x 3, —? erat in e. l. p. 2, 3. — ? vide-
Muni 3.—* s. e. 3. — 5 v. et d. 2, 3, — * diiudicandi 3. —
PC 3. — 5 suis add. 3. — ? om. 3. — 1? jactitabant 2. 3. —
(m.i.) multos 3. — !? o».2, — V sem, 2,3, — inctita-
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
40. Capur ix!. — Quodam tempore vidit puella
ienebrosam quandam speluncam grandem et
profundam, in euius medio in eminentiori loco
posita erat? cathedra regalis ; ad. quam accessit
ille qui est rex super omnes filios superbiae, prin-
ceps scilicet 3 tenebrarum, et. sedit in ea et ecce
confluebant. subito * undique certatim ad eum
innumerabiles daemonum catervae, quibus ille,
sicut erat quantitate corporis procerior omnibus
et altior, ita. eunetis aspectu terribilior et defor-
mior videbatur *. Ante principem suum stabant
omnes immundi spiritus qui advenerant ab eo
iudicandi * e de nequiliis suis * et artibus * mali-
gnis, quas in servos Dei totis exercuerant viribus,
se? cum mulla superbia iactabant 9» e quibus
quidam nuntiabant se bella et seditiones susci-
tasse, multosque ibi '* homines caecidisse, alii se '?
commovisse tempestates in mari, et naves cum
hominibus submersisse dicebant. Alii magnas se '?
urbes et oppida iactabant 15 incendiis eum multis
hominibus tradidisse. Alii se quosdam hominum
in fornicationem, alii alios in adulterium τ, in
homicidium, sive in Τὸ quaelibet alia erimina se !*
praecipitasse cum multa laetitia !5 referebant,
Alii quosdam monachorum et 19 sanctimonialium,
et aliorum religiosorum in fornicationem, vel "Ὁ
adulterium vix post multa tempora praecipitasse;
alii alios de monasteriis suis vix cum multis labo-
ribus post multa tempora ?! expulisse : alii alios
in murmurationem et "5 seditionem contra prae-
latos οἱ abbates ??, vel etiam contra seipsos?!
excitasse, non sine grandi laetitia omnes ?5 gloria-
bantur? Et hos quidem?! daemones, qui consigna -
tos sibi homines, et maxime religiosos quosque in
huiusmodi scelera flagitiosa ?5 praecipitaverant,
aut de monasteriis suis expulerant, summis lau-
dibus, magnisque praeconiis cum exultatione et??
favore 89 omnium, utpote magno triumpho dignos
attollebat iudex ille nequissimus, et ut fortissi-
mos pugnatores ad exemplum aliorum gloriosis-
simos coram omnibus praedicabat. Illos vero qui
sibi deputatos nondum ?! cireumvenire se po-
tuisse ??, aut aliquos saecularium in aliqua minora
scelera. se praecipitasse dicebant, tamquam iner-
tes, et desidiosos, multis obiurgatos conviciis à
conspectu suo eum multa iniuria expellebat, tanti
spatia temporis, et opus inaniter expensum eum
fremitu magni furoris eis exprobrans. A cuius
facie egrediebantur confusi ?*, et verecundi, tanto
amplius saevientes ad nocendum et crudeliores
effecti ad persequendum, ut cum vietoriosi postea
redissent de praelio a principe suo coronari mere-
rentur, et dignis?* laudibus honorari?*, a quo
tune coram omnibus despecti recesserant et igno-
miniosi. In commune 95 vero attentius monebat **
omnes principes suos ?? hostis ille nequissimus 99.
et hortabatur * magis, atque*! magis ad pugnan-
dum contra nos, et ad seducendum genus huma-
num, praecipiens eis et dicens se breve iam *
tempus habere ; ideoque oportere eos magis stre-
nuos esse et exercitatos ad praeliandum contra
christianos quosque et religiosos viros. Quia,
bant 2, 3, — !^ alii alios add, 2, 3. — 1 om. 3, — 11 om. 2.—
15 gloria 2, — 1? vel 2, 3. — 9 aut 3. — ?! multos annos 2, 3.
— ?! qut 2, 3, — 38 suos add. 2, 3. — ** invicem add. 9, 3.
— 35 omnium 1. 2, 3. — "6. gratulabantur 9, — ?! gm. 3. —
?8 f. 5,3, — 29 ac 3, — 39 fervore 2. — ?! necdum 2, hes
3? p, se 2, — 93 c, e, 2, 3, — 3, condignis 2, 3. — Ὁ venerari
et 2; — 3! communi 2, 3. — "1 commonebat 2, admonebat
3. — 95 tenebrarum 9, 3. — ?? antiquus 2, 3. — 49 cohorta-
batur 9, 3. — t1 ac 2, 3. — *? jam b. 9, 3.
inquit,
Α
Quare multo
plures
daemones
insidientur
monachis
quam ceteris
hominibus.
inquit, iam "ἢ finis adest mundi **,unde properan-
dum est modo, εἰ viriliter agendum, ut quoscumque
gqoterimus instanter in tartarea *? saeva. detruda-
mus, quia. paucitas dierum istorum finietur brevi,
nec post huius vitae ** terminum exercebimur ultra
ad praelium. Post hane exsecrabilem admonitio-
nem **, tamquam fumus evanuit omnis illa multi-
tudo malignorum spirituum, et solutum est illud
consilium nefandum **.
41. Carvr x '. — Super totam mundi fabricam
elevata virgo? omnes ter minos terrae? el omnia,
quae in eis* sunt cireumspiciebat. Videnti enim
creatorem? angusta est omnis ereatura, et vide-
bat in abbatiis ordinis ἢ nostri et in* aliorum? re-
ligiosorum monasteriis tantam daemonum multi-
tudinem? congregatam, quod non solum domos et
claustra eorum repleverant, verum? ecclesia-
rum illorum et domorum tecta omnia facto
agmine conglobati desuper in circuitu per totum
undique eooperiebant, eum in singulis civitatibus
et oppidis longe!" lateque per totum orbem ter-
rarum dispersis"? non videret nisi tantum duos,
qui eas? custodiebant, diabolos habitare ^. Et
sic unamquamque civitatem, duo tantum, qui in
ea erant, observabant!? daemones, eum per sin-
gula servorum Dei monasteria infinita militaret '
daemonum multitudo. Conturbatum est cor vir-
ginis ad terrorem huius horrendae" visionis,
coepitque contristari et maesta esse, iam iam de-
sperationi '* proximabat, quia co itationes eius
conturbabant eam, et. sic cogitabat in corde suo :
Heu? heu me miseram! quid est quod video? Cur
in monasteriis religiosorum virorum tot et. tantae
videantur ?9 habitare cohortes imm undorum spiri-
tuum, tum paucis inter saeculares derelictis? Num-
quid, o Domine Iesu?!, religiosos viros, quos?? servos
οἱ amicos tuos esse putabam, dereliquisti, et abie-
cisti, et saeculares homines, quos a te minus
diligi?? credebam amicos tuos. specialius consti-
tuisti quam illos** ? Nwmquid eos, qui tibi servire
contemmunt, et propriis gulae illecebris et volupta-
tibus?9 servire contendunt*??, diligis plus his, qui
per abstinentiam carnis desideria?! amputare festi-
nant, et. tibi die noctuque devote famulantur ? Aut
si tibi*? placet, ut existimo, religiosa claustralium
conversatio 35, saecularium inhonesta. displicet,
cur tam. paucis?? inter eos?! derelictis??, tot. ho-
stium. cuneos inter. religiosos habitare permittis?
Nam. inter. saeculares habitare abundantius de-
buerant, qui se sponte eis obsequentes eorum
subiciunt servituti. Haec dum secum tacita mente
conquereretur tristis et anxia, VOX ad eam divini-
tus faeta est dicens : Quid sic turbata es, et cogita-
tiones ascendunt in cor tuum? Ne timeas,quoniam??
non derelinquit. Deus 9* sperantes in 86 35, nec est
oblitus clamorem ?* pauperum ut metuis, sed. ubi
religiosis viris ' maius in malignos spiritus exer-
cendum est praelium ibi** ad resistendum eis copio-
i3 jam in. 3. — * nee iam multum futuri temporis super-
est, quia prope est finis mundi add. 9,3. — *^ tartar:
16 saeculi 3. — *! vel exhortationem add 3. — *5 sic add. 2,
3. — 4? n. c. 2, 3.
Cap. 11. — ! caput x13. — 2 om, 3. — ? simul add. 3. —
— 5 creaturae 2. — ἢ Cisterciensis add. 3. — * om. 4.
E 9, 3, — ? m. d. 2,3. — Ὁ etiam add. 3. — 51. et
op.3, —! dispersi 1. — 13 opi, 2,3, — * habitantes d.3.—
τὸ oj, 1.— 18 militaretur 2.— '* horrendi 9, 3. — !5 iamiam-
que desperationis 2, animaque fere desperationi 3. — 19 om.
3. 3, — 30 videntur 2, 3. — ?1 Deus 3. — 33 (v. q) viros quos-
que quos et 2, quosque viros q. 3.— ?? eligi 3,— 4 q, il. c. 3.
—55 carnisadd. 2, 3.— ὁ cupiunt 9.8 d, c. 3.—?* (s.t) sicut
3. — 39 et add. 3. — 9? paucos 2. — ill — 3? derelin-
quis 2. — 38 quia 3.
*ea i
DIES TERTIA NOVEMBBRIS. 203
sior mittitur exercitus hostium. Non enim necesse
habent. daemones. contra. mundi huius amatores
pugnare, quos in vinculis suis iam securi captivos
detinent 9?, quia dum mundum, et quae mundi sunt
diligunt, inimici Dei * constituuntur, et in deside-
riis suis ambulantes, gulae illecebris servientes * et
voluptatibus carnis*?, servi facti sunt diaboli, cuius
se ultro κ᾿ subiciunt servituti ; omnis enim qui facit
qeccatum, servus est peccati ef qui serv t peccati,
servus est diaboli, ideoque singulis urbibus aut
oppidis singulis duo tantum** praesunt daemones
quia vel paucos vel nullos in ipsis inveniunt, qui
suae resistere velint aut possint voluntati : dum non
solum mortiferis persuasionibus eorum non repu-
gnant cives in eis habitantes 56 perum etiam ad
omnescelus parati in quaelibet flagitiosa 5 folis viri-
bus spontaneique semetipsos ** praecipitant. Coeno-
bitae vero quique et religiosi viri, qui carnem suam
cotidie per abstinentiam macerant, el 49. erucifigunt
cum vitiis et concupiscentiis, orationibus et^? vigiliis
assidue intenti, contra aereas potestates 9! viriliter
pugnantes, die noctuque certatim dimicant, et ideo
copiosior in eos insurgit exercitus daemonum, ut
quos sibi totis viribus repugnare conspiciunt, exer-
citu in unum contra eos congregato, multiplici ten-
tationum genere superare praevaleant, et haec est
causa 9? cur? in monasteriis, et habitationibus reli-
giosorum, maiores habentur turbae * malignorum
spirituum, quam in mansionibus saecularium, ut
scilicet in unum 9 viribus collectis et 95 tirunculos
Christi ὅτ tanto validius impetant 55, quanto maiori
coacto 9 exercitu. sibi repugnantibus obviant. Hoc
audito puella, gratias agens gaudebat? in Domino
Deo nostro, qui non patitur nos tentari supra δ᾿
id, quod possumus, sed facit etiam "ἢ cum tenta-
tione proventum, ut. possimus sustinere, οἱ stare
viriliter adversus insidias diaboli, el omnia tela
nequissimi'? exstinguere, fidei loricam induti, sa-
lutis galea protecti, et gladio spiritus, id est verbo
Dei contra spirituales nequitias fideliter armati,
ipso adiuvante, qui eum Patre et Spiritu sancto
vivit et regnat * Deus per omnia saecula saecu-
lorum. Amen.
12. Carvr xi'.— Nulli mirum videatur si in reve-
lationibus spiritualium visionum puellae dor-
mienti sive quiescenti?, et caelestia contemplanti
signa quaedam corporalibus similia ad demon-
strationem? spiritualium* praesentantur: quia nisi
in talibus et per talia ab ipsa viderentur, nullo
modo nobis? tantum terrena et corporalia scien-
tibus posset illa. verbotenus demonstrare. Etsi
enim aliter illa^ ibi ab ea videri possent, nec*
tamen hie? nobis aliter narrari possent, et mane-
rent semper occulta, nec essel quod de illis nobis
ab ea diceretur, nisi exeunli per contemplatio-
nem, et videnti seeundum exemplar istorum cor-
poralium, quae sola nobis cognita sunt, mon-
strarentur. Unde in visione de die iudicii, quae
^ (d, D.) dereliquit 3. — 35 Dominus add. 3. — 88 om. 3. —
31 opi, ὃ. -- 3 ex. est prael. mal. spir. ibi 2, est prael. in m.
s. ex. ideo 3. — ?? tenent ῳ 3. — *? Domini 3. — 41 serviendo
— 48 y], se 2. — ** om. 2, 3. — “δι d. 3.
— 46 inhabitantes 2, 3.— ** flagitiis 1, 2. — *5 semet. spon-
lanei — 49 gg, 3. — ^ ieiuniis add. 2, 3. — " p. a. 2,3.
— 9? cura 3. — δ sic add. 2, 3. — ^4 maior habetur turba 2.
— 55 vir. in un. 2, 3. — "δ om. 9.3, — " c. t. 3. — 5 impe-
tunt 2, impetunt in 3,— 9? om. 2, — gaudens gratias
agebat 2, 3. — 5! super 2. — $2 o, 9. — 55 ignea add. 3,
nequissima ignea 3. — ' gloriatur 3. ; ; ἊΝ
Cap. 12. — ! caput xit 3. — ? requiescenti 2, 9. — ? simi-
liaque demonstratione 3. — * om. 9. — 5 nob. m, 2. —" illa
9. 3, — non 2, 3.— * haec 3.
g.1.2,3.— 32 og. 3.
al.
revelata
VITA
Alias res
spirituales
videt
B. Alpais,
per intellec-
tum, alias
per
phantasiam.
A revelata est ei in festo?
Monachus
intellexit
B. Alpaidis
meritum
decem annis
antequam. ad
eam fieret
concursus
popularis.
a
DE BEATA
omnium sanctorum,
vidit ^ innocentes iuxta ! regem regum decollatos
sedentes α, el in assumptione beatae semper-
que virginis Mariae'? vidit" in caelis caelestis
Hierusalem cives ob tantae sollemnitatis laetitiam
cereos!^ in manibus gestantes" quamvis nec
ceram, nec cereos, nec pueros in caelis esse cre-
dimus '* decollatos ἡ, sed placuit Deo omnipotenti
haec in hunc modum virgini demonstrare, ul per
ea quae novimus de iis quae non novimus 15 pos
posset erudire. Sic animae defunctorum 1n eadem
specie corporali, in qua €05 viventes videre con-
suevimus nobis dormientibus apparent, quia eas n
in suae? simplicitate naturae videre non. pos-
simus, utpote qui visibilibus tantum assueti,
invisibiles creaturas, sicut sunt in sua natura
simplices, carnis onere praepediti, nullomodo pos-
sumus intueri. Aliquoties tamen ?1 vidit puella **
beatorum et. reproborum angelorum. spiritus 2
et defunctorum animas in sua propria et sim-
plici ?*, sicut sunt sine qualitate et ἢ quantitate,
natura ?*. Sed cuiusmodi res sint?* nullo?* potuit
nobis ?' exemplo deseribere, quia 9 in ?' hoc
mundo non? potest inveniri eis simile?? iuxta
cuius exemplar naturas eorum mortalibus inco-
gnitas possit verbotenus exprimere.
204
ANNOTATA.
ἃ Haec visio relata est supra in libri II capite 6,
p. 184.
b. Haec altera. véro in. libri 11] capite 1, p. 190.
CAPUT QUARTUM
Visiones caelestes quas habuit
B. Alpais.
13. CapuT χα !,— Vere ante decennium? prius-
quam puellam sanctam visitasset Dominus ex
alto, οἱ antequam ullus sermo de ea haberetur?
in populo, revelavit. Dominus per visionem cui-
dam venerabili* monacho de Sealdeis?, quod
tempore suo magnificaturus esset misericordiam
suam eum illa. Eo namque dormiente in lectulo
suo *,intempestae noetis silentio, videbatur sibi in
visione noetis, quod ipse veniebat ad villulam de
Cudoth; eumque paulo longius appropinquare
coepisset, ad domum puellae, quam ipse tune pe-
nitus ignorabat, aspiciens a longe vidit tres reve-
rendas personas venientes? in vestibus albis
magno cireumfulgentes lumine; de quibus sibi
videbatur, quod ipsi essent tres evangelistae, Mat-
ihaeus, Mareus et Lucas. Cumque paululum
pertransisset illos, vidil dominum nostrum Iesum
Christum post eos venientem in maiestate magna,
et claritate, quem. sequebatur* Ioannes evange-
lista, qui comes ei individuus erat? in itinere. Et
videns gavisus est gaudio magno valde, erat enim
dominici vultus splendor inestimabilis nimis, et
incomparabilis. Ad euius adventum tremefactus
monachus, timens occurrere tantae maiestati,
? sollemnitate 2, 3, — 10 videlicet 3. — 11 circa 3. — !? san-
ctae 3, — 18 (v. M.) Mariae semper virginis 2, 3. — 16 videli-
es 3. — * ardentes add. 3, ardentes gerentes add. 2, —
suis 2, — ΤΤ cr. esse 2, — !* (de iis-nov.) om, 2. — 19 ea 1
ΞΞ 30 sua 2. — 31 enim 2, --- 33 om. 2, — 38 sp. ang. 9 -
ὁ natura add. 2. — "Ὁ sine 2. — 30 om, 2. — 51 nobis add 2
"Es mu add. 2, — ?? (p. n.) potest 2, 3. — 89 nihil add.
P. AL ia — p. ia p 1 d
M 2; etiam 3. — ὅ8. on. 2, 3. — ?* eis in. s, 3, inven.
Cap. 13. — ! caput. xui 3, totum σα; i
i . iput om. 2, — ? bien-
nium 3. — ? hab. de ea 3. — * v. c, 3, — ^ Sclaleis ad
ALPAIDE VIRGINE.
abscondit se secus condensum rubum veprium,
volens ibi latere ὃ dum pertransiret. Dominus,
"Transiens autem Dominus vocavit eum nomine
suo dicens : Surge, Petre, surge, ne timeas et accede
ad me. Surrexit Petrus et 11 accessit ad Dominum,
et procidens 1? adoravit eum prostratus pedibus
eius, et postea sequebatur eum. Dominus autem
veniens ad villulam. de?* Cudoth'* eum discipulis
suis, quattuor scilicel evangelistis, intravit in do-
muneulam, in qua iacebat puella venerabilis Au-
pes de Cudoth, el manebat ibi eum discipulis suis,
admirante Petro, quod rex gloriae ad tam humile
el tam abiectum declinasset. tugurium. Pelrus
autem aestimans quod tantillum hospitium tanto
hospite esset indignum, accessit ad Dominum, et
dixit ei : Domine, domus ista !^ parva est, et con-
temptibilis, et destituta, vultis ergo. ut eamus et
inquiramus vobis maiorem domum, et amplio-
vem, in qua. honorificentius τὸ qmaneatis ? Nam et
domus praepositi villae istius longe maior est. ista
et dignior, et ibi, si placet, melius apparatum. prae-
parabimus vobis "ἷ hospitium. Et respondens dixit
ei Dominus : Sine, Petre, quoniam hic bene sumus,
et hic oportet nos manere. Et mansit ibi '5 cum
discipulis suis. Post hane visionem expergefactus
Petrus, et in semetipsum reversus obstupuit, et
quid sibi vellet, aut. quid praetenderet haee visio
tune penitus ignorabat ; eam tamen tacitus obser-
vabat in corde suo. Post aliquot autem '? annos,
cum a languoribus suis virtute divina sanata ?"
dormire iam in Christo coepisset frequenter 21 et
requiescere puellula, et in saneta requie sua. sive
dormitione, caelestium secreta visionum contem-
plari essetque de ea sermo multus in populo,
coeperunt ad eam tam nobiles, quam ignobiles
clerici cum laicis, multi etiam religiosi viri certa-
tim undique confluere, admirantes in his quae de
ea dicebantur et. procedebant. de ore eius. Inter
quos, eum asupradietus Petrus adveniret, recor-
datus visionis suae, quam iamdudum viderat,
coepit diligenter vieinorum locorum cireumstan-
tias et semitas huc illueque attentis oculis conspi-
cere??? fixisque vestigiis in via animadvertit ex
ipsius loci situ illam eandem proeul dubio viam
esse, per quam sibi visum fuerat olim Dominum
cum suis discipulis *? advenisse, seque in eadem
semita Domino occurrisse, et appropinquans ^
domui in qua puella iacebat, diligenter intuens et
cireumspieiens illam, ex ipsius, quam iamdudum
viderat visionis imaginatione, indubitanter ani-
madverlit hane esse domuneulam ?^, in qua sibi
visum fuerat Dominum ?" intrasse eum diseipulis
suis ut maneret. in illa ; et tunc primum sensit
et cognovit Petrus advenisse plenitudinem. tem-
poris, in quo sibi revelare voluit 37 Dominus
mysterium suae visionis.
14. Carvr xni. — In principio visionum suarum,
quando? primum desponsavit eam sibi? novam
nuptam? in terris Altissimus, el visitare eam coe-
pit^ in initio miserationum suarum oriens ex alto,
exaltata est et elevata * in saneta contemplatione
sua usque ad tertium caelum, viditque ? in visione
δ om. 3.— 7 venire t. r. p. 3. — ὃ sequebantur 1, beatus add.
3, — * erat in. 3. — 19 Jatitare 3. — !! accurrens add. 3. —
?? procedens 3, — 18 quae 3. — ! appellatur add, 3.— ^ ni-
mis add, 3. — 1€ et honestius add. 3. — 1 v. p. 3.— ἢ in
eodem loco 3.— 19 aut al. 3.— 39 5. d. 3. — ?! frequentius 3.
— ?? cireumspicere 3, — 8 d. s, 3. — ?* appropinquasse 3.
— 30 illam add. 3. — ?* Dominus 3. — 37 voluisset 3,
Cap. 14. —! caput xiv 3. — ? om, 2. —? sibi p. d. 6.3,
p.s.d.e.3.—* nuptam nov. 2. —^ c. e. 2, 8.—" est
add. 3, — τ illic add. 2, ibi add. 3.
Dei
D
Videt
B. Alpais
initiosuarum
visionum
Deum.
sedentem Wh—
throno igneo.
Α
Mulierem
sanat fistula
laborantem.
Dei secreta caelestia. Et eece thronus regius infi-
nitae magnitudinis et incomparabilis pulchritu-
dinis et claritatis erectus erat in caelo. Et vidit in
spiritu sedentem in throno regem regum, et domi-
num dominantium diademate suo coronatum,
cuius splendor, virtus et gloria exsuperat omnem
auditum, omnem sensum ", omnem etiam non
solum humanum, sed et angelicum transcendit
intellectum. Et thronus eius ut ? sol igneus, immo
plus quam sol igneus in conspectu eius ardebat, et
plus quam luna perfecta in aeternum lucebat.
Sub throno in circuitu eius per totum diseurrebat
ignis et Ὁ inaestimabilis splendor nimis in simili-
tudinem fulguris coruscantis, et erant sub throno
qualluor seniores eireumamieli stolis albis, qui
sustinebant thronum, et dabant gloriam et hono-
rem et benedictionem sedenti in throno, viventi in
saecula saeculorum. Et procidit puella in faciem
suam ante pedes sedenlis in throno et adoravit
eum, et faeta est in eodem loco super eam ν᾽ ma-
nus Domini,et ex illo tempore ingressus est in
eam spiritus Domini et illuminavit ignis ille cae-
lestis Τὸ, qui procedebat a throno regiae maiesta-
tis, οἱ datum est ei lumen ad revelationem secre-
torum caelestium, ut videret sanctarum secreta
sacramenta 18. visionum, quas illi ^ per gratiam
suam Dominus 15 ex illa die frequentissime digna-
tus est revelare.
GAPUT QUINTUM
Varia miracula edita a B. Al-
paide; de natura visionum
eius.
45. Carur xmi ?, — Venit ad virginem sanctam
paupereula mulier quaedam ? quae magna ex
parte eorporis sauciata, gravi fistulae infirmitate?
laborabat. Cumque flens ante puellam ut sui mi-
sereretur* eum multis laerimis exoraret, et illa
responderet se non esse talem ? aut tanti meriti,
per quam Dominus debeat in eam * tantam salu-
tem operari, matrona quaedam venerabilis quae
tune forte ad visitandam puellam * de eodem
oppido, de quo* paupercula mulier advenerat,
mirabili fide animata manum virginis, ipsa etiam?
quantum poterat reluetante et contradicente,
assumpsit, totamque illam corporis partem, in
qua mulier aegrotans fistulam patiebatur saluti-
ferae manus attactu eireumquaque palpavit et
attrectavit, et super aegrotantis vulnera de ipsa
puellae dextera signum mirificae Τ᾽ crucis impres-
sit. Non statim sanata est mulier ab infirmitate
sua, sed fiduciam habens in Domino in bona spe
discessit a puella, et in ipso '* itinere, antequam
remeasset ad propria, integre '* sanata est 9. Nam
et postea matronae illi, de qua superius mentio-
nem fecimus, et. multis aliis qui noverant eam, et
per multum tempus viderant aegrotantem, se ex
8 sensum o. aud. 2. — * sicut 2, ὃ, — τὸ (in eir.-et) erat 3. —
11 illam 3. — 15 ille c. i. 2. — !* sacr. sec. 2. — 15 ei 2,3. —
15 Ὁ, p. g. 8. 2, 3. :
Cap. 15. — ! caput xv 9,—2.q. m. 3. — 3 molestia 3,
(f. i) fistula 9. — * miseretur 1. — ^ talis 3. — z ea 2.3. —
7 p. v. 2, 3.— ὃ qua 1, et add. 2, 3. — ? tamen 9. in add. 2,3.
— 19 vivificae 9, 3. — !! Christo 2. — 1? ex integro 2, 3. —
13 sanitati est restituta 2, 3. — 14 reddilae sanitatis add. 9.
Cap. 16. — ! caput xvi 3. — ? aegrotavit 3. — 30m. 3. —
4 om. 3. — ^ tune add. 9. — δ a. c. 2. — * factaque 2. — * om.
3, 3. — * eum add. 3, eam add. 9. — 10 om; 3, 8. — '' Do-
mino add. 9. — 1* om. 2, 3. — ? ad quam 9, 3. — 16 timealis
8. — 15 respiravit et add. 3, et add. 9, — Wet9, — '* om. 3.
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
205
toto sanatam et totius doloris expertem ostendit,
ita ut solae cieatrices vulnerum in eius corpore
remansissent in testimonium "*.
16. CapvT xv !, — Aegrotabat? usque ad? mor-
tem apud villulam de Cudoth iuvenis quidam, euius
pater iamdudum * defunctus fuerat. Ad quem
visitandum perrexit quidam canonieus regularis,
qui manebat apud puellam. Et tune solito melius
habere coeperat, et? de infirmitate sua putabatur
convaluisse aliquantulum *.Visitato infirmo, rediit
canonieus ad cellulam, et faeta ?* ibi* parva mora
vocavit " ad se puella canonicum
Domine mi, ile. cito. et visitate infirmum illum, ut
eius. exitum V. precibus Domino 15 commendetis,
quia ium morti prorimus est. Cui 15 canonicus :
V et dixit ei :
Ne timeas , domina, quia non tam cito morietur,
modo enim paululum *^ melius habere coepit hodie,
quam heri aut * nudius tertius, sicut ego ipse "ἶ
gro certo'? cognovi, qui ab eius lectulo? in instanti
redii. Ad quem iterum puella : Accelerate, inquit,
cilius, οἱ sine mora ad eum descendite *^, quia mor-
tuus erit, antequam perveniatis?! ad domum ipsius.
Festinanter cucurrit eanonicus, et concito gressu
veniens ad infirmum, invenit eum iam mortuum,
admirans quod tam cito iuxta. verbum virginis
t, qui modo de infirmilate sua convaluisse “Ὁ
putabatur. Celebratis de more exsequiis rediit ad
puellam canonicus, et diligenter quaesiv it ? ab ea,
quomodo verbum istud ei revelatum fuisset. Ad
quem puella tandem precibus eius devicta? :
obiiss
Priusquam vocassem vos, venerunt ante me pater
meus, et. pater iuvenis illius, qui iamdudum a ἢ
transierunt ?*,
seculo circumamicti | vestibus
albis, quorum ego congaudens gloriae diligenter
intuens et recognoscens** illos, interrogavi?? eos quo
irent aut quid. quaererent. Et responderunt ** ad
iuvenem illum, qui alterius eorum ?' filius erat, ut
eum secum reducerent, advenisse. His dictis, ab-
euntes aecesserunt ad domum iuvenis illius 9?
aegrolantis. Qui mox ut ingressi sunt, statim
illius?* anima a corpore ?* soluta est ?". Obstupuit
canonicus, ex iis, quae ei ** praedixerat, rei com-
probans ?* veritatem.
417. Capur xvir*, — Requisita a quodam religioso
viro utrum in corpore vel? extra corpus videat
huiusmodi? visiones, et. utrum umquam* rapta
fuerit? in spiritu vel non. Respondit? : Me raptam
esse vel. fuisse nec? audeo dicere, nec praesumo -
sicut nec affirmare audeo de visionibus illis, quas
vobis me moleste cogentibus refero, ut in rei veri-
lale res ita gestae 8 sint, vel ? gerantur, sicut 10
fieri demonstrantur. Sed tutius hoc divino relinquo
iudicio 11, cui nihil opertum est quod non reveletur.
Visiones quidem, quas vobis refero ?. sicut. mihi
videtur 9, sic in requie mea fieri. video sicut eas
refero. Sed quid praetendant, aut quid significent,
vel quid. sibi velint plures earum, et utrum eo modo,
vel ordine fiant aut administrentur, quo modo vel'*
ordine mihi fieri vel administrari. videntur non
satis agnosco. Quomodocunque autem 15 γρὶ veritas
— 18 modo add. 3, 3. — '? nunc add. 3. — 39 d. ad e. 2, 3.—
21 veniatis 2. — 33 c. de i. s. 2, 9. — ἢ requisivit 2. — ?* dixit
add. 9, 3. — “5 om.2. 3,— 36 defuncti sunt 2, 3.— 31 ecjreum-
amictis. v. 3, c. stolis 2. — ?$ cognoscens 3. — "^ interro-
gans 2. — 80 respondent 2, se add. 9,3. — ? illorum 2, 3—
32 9j. 9, — 38 quam 2, 3. — αι oj, 9, — 9 vinculis carnis 2,
3. --- 86 est 5. 2. — sibi 2, 3. — 35 comprobant 3. ,
Cap. 17. — ! sic 1, capul xvit 3. — ? om. 9, — ? eiusmodi
9,3. — * om. 2, si 3. — ^ unquam add. 2, 3. — δ om. 3.—
"mon 9. — ὃ gesta 1. —* aut 9, 3, — '^ in requie mea mihi
add. 9, 3. — ^ r. i. d. 9, — 1? r, v. 3. — ?? videntur 2, —
" aut 2, — ?* adverse 2.
86
VITA
lucenis
Cudotensis
cognoscit
obitum.
Contendit se
numquant,
nisi forte
semel raptam
fuisse.
VITA
906
se 16 habeat hoc unum scio, quia nec fallor ἢ mec
fallo, quin ea quae vobis dico, sic videam sicut '*
dico, el sic dicam sicut 1 video *^. De his autem
quae mihi Dominus in beneplacito suo prout libet
ostendit, quando requiescit in me, Sive tn € spiritus
meus, utrum in corpore aut ?*. extra CUrgut τα vi-
deam ego?? nescio, ille scit, qui solus omnia " novit,
qui εἰ me illa nunc vigilantem, nunc ἀρ Πα θη θη,
sive potius requiescentem, videre facit. Semel tamen
mihi visum est, si fas sit dicere, quamvis illud pro
cerlo asserere non audeam, ne extra corpus ineunt
fuisse. Sed quomodo vel quando de corpore suo exi-
vit, vel qualiter illud exivit. anima mea, penitus
ignoro. Tam leviter enim et tam subito, sicut mihi
visum est, in ictu oculi tunica carnis suae ** exuta
fuit anima mea, tamquam siquis indutus tunicam?*
desuper inconsutam per viam festinus. currat. et
dum currit tunica. subito dilapsa ab δ᾽ humeris
currentis, et soli labori itineris el cursus intenti, eo
nesciente. penitus et. ignorante decidat in terram,
quam tunc? primum cecidisse cognoscit, quando
se nudum videns tunicam suam in terra. iacentem
post tergum suum respicit. Sic ** nimirum me ne-
sciente penitus. el ignorante egressa est, ut. mihi
videtur, anima mea subito 29 de corpore meo. Quod
tunc primum comperi, quando ipsa anima 9? carne
exuta. coepit respicere corpus suum exanime, quod
in lectulo suo ὃ. iacebat immobile. Aspiciebat autem
corpus suum, et in eius. contemplatione satis gau-
debat, et delectabatur anima mea, quia valde pul-
chrum erat ei visu, aspectuque delectabile, et attre-
ctabat illud, et sublevabet, et grave erat valde?? et
onerosum animae meae pondus oneris eius, et tam
miro affectu diligebat et a mplexabatur illud. Dum-
que sic essel anima mea ?? exuta a corpore suo?*, et
aspiceret illud, circumspiciens undique vidit subito
infinitas hominum turbas discurrentes huc illucque
more ferarum, tamquam amentes et sine sensu fu-
gere cupientes et fugae locum 35 non invenientes. Ad
quorum strepitum tremefacta et territa anima mea,
dicto cilius ilerum intravit 9 in. corpus suum, me
nesciente penitus et ignorante, quomodo vel quando
vedierit in illud. Nam sicut ego nec scivi", nec sensi,
nec comperi?? quando vel. qualiter? de. corpore
exi
et carnem exuit, ita nec sensi nec comperi quo-
modo*9 vel qualiter iterum introivit in illud. Quem-
admodum si quis in navi dormiat, qui ** per aquas
fluminis. leviter natando currens iam ad portum
devenerit 9), nescit nec. intelligit quando vel quali-
ter ad. littus applicuerit *. Illad autem ** valde
mirificum est, et admiratione dignum, quod
eadem nocte qua puella vidit istam. visionem,
apparuit in somnis anima eius tamquam de cor-
pore suo egressa venerabili Petro de Schaldeis*^,
de quo ** superius mentionem fecimus. Nam dum
idem monachus eadem nocte dormiret, videbatur
ei quod anima virginis exuerat se** de corpore
suo, et exierat de illo, et veniebat ad eum, et sta-
bat ante eum magno circumdata lumine, et inae-
stimabili decorata pulehritudine. De euius adventu
non mediocriter gavisus monachus exsultabat et
16 oi, 2, — Y! non fallo 2, — 15 et add. 2, 3, -- Ὁ et add. 9,
3. — 30 videro 1. — 31 an 3, — 33 osi, 2, — 33. om. s 9,—
34 meae 2, — *5 op. 9, — ** om, 9, — 31 sibi add; 2. —
?5 sjesic 3. — 39 opi, 3, — 9? mea add. 3. — ?! om. 3. ΒΨ [4
v.e. 2, 3.— 88 om, 3, — 91 (ex.-suo) extra corpus suum 2, 3. e
35 vjam 9, 3, — ?* intr. it, 2, — ** (n. s.) nescivi 2, 3. — as (n
c.) om. 2, 3. — ** quomodo 2, 3. — “Ὁ quando 2, ὃ, —^ m
9, 3. — *? advenerit 2, 3. — 48 appl. ad 1.2, 3. — * etim 3.
— *' Schalleis 1, — ** saepe add. 3. — *' (ox. se) exiverat 3.
—* adducere 3. — '? eam er. 3. — δῦ animam eius 3. x
?! ess, et inf. 3. — 9? q. s. 3. — ὅ8 (illudvalde mirificum-ex.)
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
congratulabatur ei, admirans inopinatum pulehri- D
tudinis eius decorem, ipsa nihilominus ei congau-
dente, eumque simul in aspeetu mutuo sibi
invicem congratularentur, ecce subito prospiciens
à longe monachus vidit exercitum hominum ma-
gnum valde, el terribilem huc illueque eum
grandi strepitu currentium, qui quaerebant ani-
mam puellae, el dentibus fremebant in eam, quasi
vellent eam. diripere οἱ secum violenter abdu-
cere**. Puella vero prae timore eorum exterrita
confugit ad monachum. Quam ille benigne susci-
piens protegebat, et abseondebat sub euculla
sua, et nitebatur eripere eam ^? de manibus
quaerentium eam 59. Qumque illi malefici homines
eliam monacho pro puella molesti et infesti
essent?^, volens anima virginis suae quieti? οἱ
paci monachi consulere, effugit subito de manibus
eius, et dicto citius regressa est in corpus pro-
prium, admirante monacho quomodo tam cito
potuisset in illud intrare, simul et gaudente quia
sic evasisse de manibus inimicorum suorum. Hane
monachi visionem, quia satis consona. est visioni
virginis, interseruimus, ad quam nune redeundum
est :ut quid virgo de natura animae dixerit, aut
senserit exsequamur "ἃ, Interrogala enim** cuius-
modi res esset? anima, et utrum se? videret
anima, quando corpus suum, à quo egressa fue-
rat, videre poterat et 5* quos aut quales haberet
oculos ad?* se vel ad*? corpus suum intuendum,
respondit se nullatenus hoc ad liquidum? demon-
strare, quia nullum in toto mundo poterat exem-
plar invenire iuxta cuius imaginationem “ἢ posset
animae similitudinem, aut naturam ostendere.
Anima enim, inquit, ipsa cum sit simplex "*, invi-
sibilis*?, incorporea, non est. divisa per partes, sicut
corpus, aut ** per membra. Non enim habet manus
aut pedes, quibus tangat aut ambulet ^, non oculos
aut aures quibus videat, vel audiat. Nam in cun-
ctis actibus δ aut "5 motibus suis tota simul adest.
Unde etiam quicquid ipsa tangit tota simul tangit,
et mollia vel. dura tota simul approbat vel. impro-
bat. Calida quoque et frigida summo tantum ἢ
digito tola discernit, quicquid odorat, tota odorat τὸ,
tota. odores recolit, quicquid. sentit, tota sentit Τ᾽,
tota sapores discernit, quicquid audit tota audit **,
tota. sonorum reminiscitur, quicquid. videt, tota vi-
det, el tota visorum meminit, et ut brevi 185 dicatur,
anima tota tangit, tota odorat, tota sentit, lota au-
dit, tota reminiscitur, tota videt"*, et etiam seipsam?
videl cum carne soluta est. Nam quamdiu in carne
est ἴδ non. potest seipsam "* videre, quia. non potest
se totam in seipsa *9 colligere, ut se solam inspiciat
occurrentibus sibi similitudinibus, et imaginationi-
bus rerum corporearum **, quas per sensus corporis
exterius capit, quibus impedita non potest. seipsam
totam 9* cernere. Nullo loco continetur anima, quia
localis non est, nullis membris circumscribitur δ,
quia incorporea est, nullo spatio finitur, quia quan-
litate caret 83. Non enim per loci spatium ita. sisti-
tur aut. moretur, ut maiore 9? sui parte 55 jaiorem
locum occupet, et breviore breviorem, minorque sit
om. 9, — * autem 9, — 55 erat 9, 3. — ** seipsam 2,3. —
V1 om, ,— 58 aut 3, — 99 om. 3,— ὅ9 posse add. 3. — δ᾽ ima-
ginem 9, — ? et add. 2, 3. — "δ et add. 2, 3. — 9! mec 2, 2. —
ὅδ amb. aut t. 2, 3. — 9 aut, 2, 3. — " artibus 9. — '* et3. —
995,9, — τὸ eLadd. 2,3. — " et add. 9, 3.— 13 et add. 8, ὃ.
- τὸ brevius 9.—?* (el tota visorum — videt) om.1.— 35 se 2,
3. — Τὸ est in c, 2, 3. — " se totam 9, 3. — α seipsam 2. —
τῷ corporalium 3. — 9? tot, semetipsam 2, semetipsam t3.
— δ᾽ conscribitur 3. — ** (nullis membr.-car.) nullo sp. fin.
quia 4. c. nullis membr. cireumseribitur quia inc, est 2. —
88 maiori 2, 3. — 88 (s. p.) super te 1, partem s. 2.
"mn
Α
Visio de
B. Virgine
Maria,
C
* cod, quidam
* cod, exiebat
b
de abbate
mortuo
monachos
8uos ablac-
tante, et de
ultimo
fudicio,
in parte, quam in toto. Nam per omnes corporis
sui particulas tota simul adest. Unde in quocunque
loco percutiatur aut. pungatur pars corporis quam-
vis modica vel extrema, lota simul dolet. Non 5^
minor est in minoribus corporis sui membris, et
maior in maioribus, sed alicubi ^ intentius viget*,
alicubi 5 remissius, et in minimis tota, et in mazi-
mis 9? tota, et in ommibus tota "? el in singulis tota.
Sicut *. Deus ubique? est. Deus in toto mundo
suo, οἱ in omni creatura sua, omnia. vivificans,
movens, et gubernans sicut ait apostolus 9 s quod in
eo vivimus, movemur, εἰ sumus, sic anima. in toto
corpore suo ubique tota. viget, tamquam in suo quo-
dam mundo "5 vivificans illud, movens "* et guber-
nans, intentius in. corde. et in cerebro, quemadmo-
85 nec 2, 3. — 35 alicui 1, 9. — 57 et add. 9. — ** alicui 2, 3. —
89 est add. 3. — 59 (et in om. t.) om. 9, — 9! enim add. 3, —
92 ub. D. 2. — 38 totus 3. — 94 ap, a. 9,3. — 95 (in s. q. m.)
mundo suo 9. — 9* enim add. 2. --- "7 (tamen-e sse) t. p. d. e.
DIES TERTIA NOVEMBBIS. 207
dum Deus tamen in caelo praecipue dicitur esse ὅἴ
el sicut ipse est in mundo suo interius et exterius,
superius et inferius, sic anima in corpore", regendo
illud est superior, portando inferior, replendo inte-
rior, cireumdando exterior. Sic est intus ut. extra
sit, sic circumdat ut penetret, sic praesidet ut por-
let, sic. portat ut praesideat et. sicut Deus nec cre-
scentibus creaturis crescit nec decrescentibus decre-
scil : sic anima nec minutis membris minuitur,
nec adauctis augeatur '?, Haec vidit de anita
puella simplex ut columba !?!, quae nisi serpente
prudentior esset numquam tantam δ simplicita-
tem videre meruisset.
Explicit liber quartus illius de Cudot τ,
in c. 2, d. e, in caelo 3. — "5 om. 3. — ?? suo add. 9, 3. —
199 augetur 2, 3. — !?! om. 3. — 155 animae add. 3, animae
tantam 9. — 19? alia manu totum explicit descriptum in 1, (i.
d. c.) om. 9, (i. d. c.) venerabilis Aupes virginis de Cudoth 3.
ADDITAMENTA
AU τ B. ALPALDIS
Edita ex codice Carnotensi signato num. 131, foliis 51-537. Cfr. dicta in. Commentarii praevii
num. 16.
4. CaprruLuM PRIMUM. — Accidit quadam vice ut
elevata in spiritu videret admirabilem personam
cuiusdam feminae, et ultra. quam credi potest
mirabiliter gloriosam, quae ita clara et perspieua
intus sicut foris, et velut sol tam intus quam foris,
splendida. Vidit etiam quod in utero virginis
illius gloriosae, scilicet Mariae, infans similis glo-
riae et splendoris habitaret, habens in capite suo
coronam duobus coloribus diversam, scilicet can-
didam et rubeam, et tenebat in manibus suis duos
flores, unum rubeum et alterum candidum, ipsas
manus habens protensas in sublime. Beata vero
Maria coronam habebat in capite totam candi-
dam et ultra modum formosam. Veniens autem
Aupes procidit ante pedes Virginis, et Filium roga-
tura pro ecclesia. Ipsa. vero orante, vidit el ecce
arbor quaedam* nascens de infante, exibat*per ca-
put eius et progrediens inde procedebat percaput
Virginis matris, et paulatim erescens usque ad
infinitum replebat universam superficiem terrae,
pertingens nihilominus usque ad caelum. Coepit
valde mirari virgo Aupes a, quod tantae molis ar-
bor tam recta. existeret ut Filium nec Matrem ex
quibus oriebatur in neutram partem inclinaret.
Mirabatur virgo tam magnitudinem quam pul-
chritudinem arboris, cum subito vidit immensam
multitudinem tam hominum quam feminarum
sub ramis arboris, quorum alii tangebant arborem
illam, alii vero non tangebant. In ramis vero ar-
boris vidit candidas aves, quarum non erat nume-
rus. Evigilans autem Aupes de somno suo, vidit
postmodum in mundo, de hominibus illis qui tan-
gebant arborem, ad se venientes, ad eam visitan-
dam, et eos sine dubio cognoscebat b.
2. CaprruLUM 1,.— Alia vice accidit quod ita infir-
maretur ex omni parte membrorum ut paene ei
prae nimio dolore solverentur omnes compages
membrorum, ita ut animam suan dolor excuteret
οἵ evelleret a. visceribus eius. Etcum se exutam
anima a corpore videret, coepit diligenter inspl-
cere corpus suum deforme et quasi tetrum, et ut
ita dieam infirmatum abhorrere. Et diffusa in
contemplatione, visum est ei quod esset apud
abbatiam Fontis Ioannis c, ubi non longe ante
sepultus fuerat abbas Guduinus d, vir bonae me-
moriae et sanctae conversationis. Quae respiciens
ad tumulum ipsius, vidit quod lapis superpositus
i et in duas partes, vel
corpori eius vel scissus e
inde remotus. Surgens autem inde abbas et se-
dens, manum mittens ad mamillam suam dexte-
ram et premens, eliciebat inde lac abundans, ita
ut omnes fratres qui videbantur circumstare
abbatem, tam per capitulum quam in monasterio,
sufficienter rigaret. Et cum hoc beatus resupinum
ze collocabat in tumulo, sieut erat prius, eum hoc
virgo itaque vidisset, conversa ad alia audivit
clamorem magnum ita terribilem et magnum ut
per totum orbem terribiliter posset audiri. Post
clamorem tam terrifieum, in momento vidit mun-
dum totum plenum antris, ex quibus singulis sive
vir sive femina celerius procedebant. Gum itaque
omnes surrexissent, apparuit quaedam mirabi-
lis maiestas quam sequebatur pars illorum qui sur-
rexerunt eum gaudio et laudibus, praecedentem in
caelum; alia vero pars quae remanere videbatur
in terra, terra dehiscente, videbatur cadere in in-
fernum. Aupes vero cum non in caelum cum aliis
ascenderet, et cum descendentibus in infernum de-
scendere refugeret, in corpus proprium remeavit.
9. CAPITULUM III. — Quadam vice cum adhue vive-
ret dominus Petrus, prior de Cudot e, amicus per
omnia virginis Aupet, in mense septembrio con-
tigit ut obdormiret, et se cum eodem Petro in
quodam viridario ultra modum delectabili trans-
actam el constitutam conspiceret. In eodem viri-
dario omnes herbae florigeres et arbores florentes
tantum. odorem emittebant ut eius fragrantia
satiarentur, cum ecce multitudo maxima et innu-
merabilis exercitus candidatorum et beatorum
spirituum coepit convenire et hinc inde uo
c
de gloria et
felicitate
beatorum.
€
|
Tentationem
gulae
devincit,
* cod. babuto
* cod
sanctissimae
9208
Et cum ibi consisteret, apparuit ibi gloriosa virgo
Maria, caeli porta, omni laude dignissima, cui
congaudebant universi qui ibi aderant, et audivit
vocem Aupes, quae eum aliis astabat, dicentem :
Cantemus; responsumque est : Quid. vel de quo
cantabimus? Dictumque est : De domina nostra
beata. Maria. Post hane vocem eruperunt omnes
in vocem laudis tantae suavitatis, lantae jocun-
ditatis, ut omnem audientem ultra modum dele-
claret. Huius tam mirabilis melodiae supradictus
Petrus prior, particeps videbatur existere, et eum
cantantibus, Aupes tacente, concinere. Et cum
confunderetur Aupes quia eum cantantibus non
cantarel, in ipsa. cogitatione. adveniens quidam
iuvenis ad eos qui cantabant, et appropians ad
virginem dixit : Quare non cantas? — Domine,
ait, nescio. Post hane responsionem edocta a Deo
et Spiritu sancto, eoepit similiter cantare. Vidit
etiam quod cantantibus illis eloriosa virgo Maria
vasculum quoddam ultra. modum formosum in
modum calicis faetum, inter duas manus teneret,
et nescio quid intus, unde tantus odor et fragran-
tia suavis exibat ut omnes satiaret. Cum diu can-
iassent, coeperunt ommes, unus post alium ad
beatam Mariam accedere, quos omnes de eo quod
erat in calice communicavit, Petrum quoque,
quem supra diximus, post illos, ita ut Aupes ulti-
mam communicaret. Quod ipsa non mediocriter
aegre tulit quod Petrus ante ipsam communieas-
sel. Post sex menses, scilicet. in martio, idem
Petrus defunctus est. Et. tune. Aupes intellexit
quare ante eam in illa congregatione prior com-
municavit.
4. CaprTULUM Iv. — Quadam die accidit ut beatae
memoriae vir in ordine suo idem Petrus, prior de
Cudot, carnem porcinam beatae virgini, ut eam
velle noverat, ad refectionem praepararet, et
coctam ipsemet ei apponeret. Cum autem semel
aut bis in os virginis ex eadem carne misisset,
tam libentissime et eum maxima aviditate susce-
ptam comedit, ut ad id quod supererat devoran-
dum cor eius valde accenderet. Erat autem in
parochia de Cudot quaedam vetula gravi infirmi-
tate lecto decumbens, quae tanta paupertate
laborabat, ut etiam necessariis indigeret, cui
beata virgo tanta compassione condescendebat,
ut de suis cibis etiam ei frequentissime transmit-
teret. Cumque de ipsa carne quod superesset ab
ipso initio mittere decrevisset, cum eam tam sapi-
dam invenit, totam comedere disposuit, et. die
crastina de alia carne eius necessitati subvenire.
In se autem divinitus reversa, et malum gulosita-
lis in suo pectore serpere deprehendens, a pro-
posito resiliit et. subito modicum de ipsa carne
eum baeulo * tollens, et ante oeulos suos revolvens
inimicum sibi occulte insidias tendentem viriliter,
quasi cum indignatione magna, ipsam carnem a
conspectu suo praecepit amoveri, et aegrotanti
supradietae vetulae, sine dilatione transmitti
praecepit, Supradietus vero Petrus prior, qui ean-
dem pascebat tentationem, eius interiorem non
intellegens, obsecrare coepit eam quatenus de ipsa
carne aliquantulum adhuc gustaret, Quippe qui
multum de eius refectione et hilaritate gaudere
consueverat, ministris quoque praecipiens quate-
nus sublatam inde carnem reservarent, ut scilicet
post aliqua horarum spatia, iterum de ipsa come-
deret. Quae renuit, asserens se nullo modo de ipsa
carne amplius gustare, sed potius quod dixerat, sci-
licet ut aegrotanti deferretur obtinuit. His igiturita
lransactis, nocte sequenti, in saneta meditatione
vigilanti Aupex sanctissimae, * subito venit ante
DE BEATA ALPAIDE VIRGINE.
eam hostis antiquus, in similitudinem coqui euius- Τὺ
dam, oplime ornati, secum deferens omnem ap-
paratum ciborum in vase non modico, admonens
illam quatenus de cibis cum tanta diligentia prae-
paratis vesci non dubitaret, Beata autem. virgo
admirans tali hora intrasse thalamum suum
quempiam eum cibo, paululum inlra se cogitans
deprehendit inimici astutias, et avertens * faciem
suam, amplius in eum respicere noluit, nec ad ea
quae sibi detulerat. Quod animadvertens inimieus
se scilicet praeventum confusus inde recessit per
ostium murmurans et dicens nullatenus se ad eam
amplius venturum, nec aliquid ei delaturum. Quod
audiens virgo beata, gavisa est interius se non de
fraude diaboli per gratiam Domini devietam, sed
de eo quod dixil se nullo modo ad eam reversu-
rum.
5. CarrruLuM v. — Multifarie multisque modis
egit inimicus humani generis quomodo hanc virgi-
nem deciperet et eam saltem in voluntatem peccati
induceret ; sed Domino protegente non praeva-
luit. Siquidem quadam nocte, intempestae noctis
silentio adveniens, transfiguravit se in speciem
cuiusdam eanoniei, nolo nomen edicere, qui ali-
quandiu cum ea in domo Cudoti mansionem ha-
buerat, qui ad peccatum carnis pronus, non solum
diabolica, sed et. propria concupiscentia illectus,
nefanda adversus sanctam virginem in amore
eius exardescens excogitaverat, et in multis cor
eius tentaverat, ambiens omnimodis verbum ra-
pere ex ore eius per quod ad peccati ruinam inci-
taret.
6. CarrruLUM vi. — Huius igitur specie, rasus
barba et corona, se praesentavit,et de contra fenes-
iram quaein muro capellae facta est f, substitit, et
nihil dicens iacentem conspiciens. Quae eum intu-
ens, et primo cogitans quod tunc temporis idem
canonicus ibi non maneret, animadvertit astutias
diaboli, et adversus eum fremens cogitavit qualiter
eum inde eliminaret. Crucis igitur signo armata,
baculum quem prope se habebat arripuit, cogi-
tans intra se eum de baculo ferire, si propius
accederet, quod et fecit : nam cum aliquandiu
substitisset, paulatim de loco ubi prius apparuerat
se movens, el pedetentim ad eam accedens, illa
se anlieipans et a. lecto se versus spondam lecti
anteriorem extrahens ubi propius accedere visus
est ; baculo quem tenebat eum magno adnisu
ferire tentavit. Sed ipse se retro ab ictu ferientis
subtraxit. Hoe autem faciebat ille fraudis com-
motor cogitans et desiderans si quomodo eam a
lecto separans in terram eum collisione capitis
vel laesione membrorum praecipitaret. Illo rur-
sum accedente, beata virgo ictum vibrans eum
lanto impetu et vigore se ferire aestimans, totum
illud corpus, quod videbatur, per medium a capite
usque ad genua scindere sibi visa est tam subti-
liter et leviter ac si corpus plumeum medium se-
casset. Tanto itaque adnisu in ipsa percussione se
invexit ut de lecto in scamnum, de scamno vero
in lerram rueret, ubi sine laesione permanens,
quia relevare se inde post ietum non potuit. In-
venta est, mirantibus cunctis, quomodo id ei prae-
ter solitum accidisset, ut in terram deiecta, iacens
inveniretur.
77. CaprruLUM vi. — Quidam familiaris eius gravi-
ler usque ad mortem paene aliquando infirmatus
est, et in eam post Deum tolam spem et fiduciam
habens, per quendam nuntiare curavit quatenus
€! compateretur, et Dominum sive genetricem
ipsius pro eius salute obnixe precaretur ; ut aut
remedium sanitatis ipsa intercedente obtineret,
aut
* vod.
advertens.
impudicum
eam
impelentem.
infugam
vertit,
f
aegrotum.
sanat,
* cod.
obnoxie
* cod.
anxiatus
** cod. quod
* cod. ut
ANNO
MCCCXXIX
B. Simonis
Acta
cari. Perseveranti igitur in oratione vie
DIES TERTIA NOVEMBBRIS. 209
Α aut cito corpus quod ita gravabatur deserens, vi-
tam finiret, ne tam gravi dolore pressus, aut in
desperationem caderet, aut fratribus suis ἃ qui-
bus graviter ferebatur diu onerosus existeret. Cui
beata virgo non mediocriter compatiens, miseri-
cordiam Domini super hoc obnixe * coepit depre-
1s est in
visione saneta quod in domum quandam pul-
chram et pulchre caelatam duceretur, comitantie
agmine virginum, praeeunte quadam excellenti et
gloriosissima domina. regina caeli, seilicet Maria ;
in qua cella nonnulli infirmi infirmitate gravati
detinebantur, ubi erat ille singularis amicus eius,
de quo superius mentio facta est, gravius et peri-
culosius cunctis laborabat. Cumque illa praecel-
lens et praecedens domina eunctos qui ibi grava-
bantur ex ordine visitasset, cum ad illum amicum
Aupes venire debuit, numquam ad eum divertit,
nec etiam faciem suam ad eum convertit. Haec
autem cum praedicto comitatu virginum, Aupes
subsequente, recessit. Videns Aupes quod, non
visitato amico suo, recederet, aegre tulit et ultra
modum anxiata* super eam spem eius. Quid **
ageret eum nesciebat,non praecedentem dominam
pro eo inquietare audebat. Sie factum est semel,
sic secundo. Unde non modico doloris affectu et
compassionis crescentis affectu constricta Aupes,
nullum remedium languori suo apponere praeva-
lens. ad* solum orationis perseverantis auxilium et
divinae miserationis respeetum et beatae Virgi-
nis subsidium convertebatur. Tertia iam vice vi-
sum est beatae virgini Aupes quod praedictam
domum intrante et visitante beata Virgine cum
praedieto agmine virginum, et ipsa Aupes se-
quente, infirmos solito more visitaret, οἱ ad illum
amieum Aupes quem semel et secundo non visi-
tatum reliquerat iam ante, ad eum venit et manu
propria mentum eius apprehendit, et quasi con-
gaudens commovit. Ad cuius tactum statim coe-
pit aeger melius habere et quasi avis alas expan-
dens δα volandum de nido subsilire *. Satis ergo
post hane visionem constitit illum brevi tempore
ad sanitatis gandia pervenisse.
8. Interrogata a quodam speciali amico suo
Aupes beata, astantibus quibusdam honestis et
religiosis viris, utrum quando in dormitione saneta
requiescit, familiarium vel amieorum suorum qui
in terra versantur recordetur, vel oret pro eis, re-
spondit : Etiam, domine, non solum memor et sol-
licita, sed et si laeti vel tristes fuerint clare et. per-
spicaciter intueor.
Explicit.
ANNOTATA.
a Coder hoc loco habet. Xupex. Ceteroquin non
una. est in hoc fragmento nominis B. Alpaidis scri-
bendi vatio ;
; nunc enim Aupes, dein. Aupez et
Aupet. Consuetam formam Aupes ubique servan-
dam duxzimus.
b En aliam formam istius visionis quae relata
est. supra lib. III, cap. 8, et apud Caesarium
Heisterbacensem. Cfr. supra pp. 167, 194.
e De abbatia Fontis Ioannis dictum est in anno-
tato b ad lib. IT, cap. 3, p. 189.
d Est nempe Gilduinus abbas, de quo supra
p. 189. Atlamen ad rem ipsam quod. spectat, visio,
sicut nunc narratur, polius concordat cum visione
de presbytero Ricardo relata in libri quarti
cap. VI, p. 200.
e Utrum idem ille sit cum Petro Carnotensi vel
cum Petro de Scaldaeis, de quo saepius recurrit
mentio in. Vita B. Alpaidis, definire non licet.
f Haec fenestra reclusorii B. Alpaidis, quod
ecclesiae Cudotensi adiacebat, constructa erat in
ipso pariete a. cornu evangelii. Cfr. Tridon, op. cit.,
p.300
DE D. SIMONE DE SANCTO ARCHANGELO
ORDINIS PRAEDICATORUM
COMMIEN'TAXIUS PRAEVIUS
$ Unica. De B. Simonis Actis, deque eius prosapia et vitae
chronotaxi.
4. In oppido, cui nomen est a. Sancto Archan-
gelo, non procul a civitate Ariminensi sito, fit
memoria B. Simonis nuncupati de Ballanchis ac
familiae S. Dominici inter conversos ascripti,
qui inde ab. anno 1890, ex concessione Pii VII,
gontificis maaimi, tum in dioecesi Ariminensi, tum
apud. Fratres Praedicatores, missa ac divino offi-
cio honoratur (1).-Haud scio an de beato viro docu-
mentum. supersit. aetate praestantius notitia. illa
biographica, quae tum Annalibus Magistrorum
generalium Ordinis Praedicatorum, auctore Hie-
ronymo de Bursello (2), ad. calcem. annexa est,
(1) Summarium probationum ad cultus confirmationem
obtinendam. Romae, 1820, ad calcem. — (2) Ctr. Act. SS.
Novembris Tomus 1].
tum libro ILI, distinctione septima, de Insigniis
Ordinis Praedicatorum, auctore Ambrosio Tae-
gio (3), inserta legitur. Huius notitiae duplex apo-
graphum prae manibus habemus,alterum ex codice
Bononiensi nobis descripsit R. P. Thomas Bonara,
alterum, transmissum decessoribus nostris, servatur
in codice regio Bruzellensi 8931. Cum hac notitia
biographica bene convenit. breviculum Vitae, quod
ublici iuris fecit. Leander Albertus in libro de
viris illustribus Ordinis Praedicatorum, fol. 260.
Itaque infra edemus hanc. Vitam B. Simonis ez
apographo Bruxellensi, collato cum Bononiensi,
tom. I Nov. p. 402, num, 3, — (3) Ibid.
27 adiectis
VITA
* cod.
subsilere
orat pro
defunctis.
AUCTORE
J. D. B.
AUCTORE
3. D. B.
videntur
emortuale.
nobili
Ballancho-
tradit
| inventa ;
quae
sententia
esse. elogium
Eum e stirpe
rum fuisse
membrana in
urna funebri
minime est.
probabilis.
210
adiectis eliam discriminibus quae apud Albertum
occurrunt. ΝΠ
2. Sed quis ista B. Simonis gesta valdeieiuna con-
scripserit, quove tempore, incertum plane est. Rec-
tius forsitan ista gesta dicemus elogium quoddam
emortuale, quod religiosarum familiarum sodales
suis menologiis inscribere solent, ne fratrum, qut
ceteris vitae suae sanctitate exemplo fuere, memo-
ria ex toto perditum eat. Immo putare licet elogium
haud multis post B. Simonis obitum evolutis annis
concinnatum fuisse, dum. adhuc aliquot fratres,
tantarum. virtutum. testes, supererant. Quod. ideo
conicio quod nonnulla saltem. solito pressius défi-
nita commemorantur. Occasio autem conficiendi
elogii fuit. ea veneratio quam cives Ariminenses
beato viro exhibebant. Elogium ex charta, quae tn
archivo recondita erat, descriptum ac forsan non-
nihil emendatum. de. Bursello et. Taegius aliis
monumentis, quae sedulo colligebant, adiungendum
curaverunt. Utrum miracula quae Deus per
B. Simonem operari dignatus esf, scriptis umquam
commendata fuerint, decernere nequeo, quoniam de
his nihil traditum accepimus.
3. Non est cur in longum ezcurrat. commen-
tarius praevius, cum, exceptis duobus dubiis, cetera.
clarescant. Etenim B. Simonis natalia subobscura
sunt, eiusque annus, emortualis in controversiam
vocatur. Et primo quidem ad B. Simonis originem
quod spectat, inde a. saeculo XVII (1) ortus prae-
dicatur ex inclita. stirpe de Ballanchis, dominis
olim opulentissimi oppidi Sancti Archangeli, eum-
que dicunt. nepotem. Laurentii de Ballanchis, qui,
ineunte. saeculo. XIV, Ariminensem ecclesiam
rexit (2). Huius sententiae assertores momentosum
qroferunt. documentum. Scilicet. anno. 1763. (3),
decima nona decembris, accesserunt causae. postu-
latores ad ecclesiam Fratrum Praedicatorum civi-
tatis Ariminensis Sancto Cataldo dicatam, urnam
quae beati viri lipsana continet inspecturi. Itaque,
amota. mensa lapidea. altaris S. Petri martyris,
sub quo sepultus iacebat, apparuit capsa lignea
clavis obserata, in qua reperta sunt ossa. ac. cinis
corporis humani cum membrana. significante cor-
pus B. Simonis in hac capsa, die ὃ novembris anni
1602, fuisse reconditum. "Tenor vero membranae
est sequens :
Foris. — ''ranslatio beati Simonis de Ballachis,
conversi de S. Archangelo, facta fuit die 23 no-
vembris 1602 sub pontificatu Clementis octavi.
Intus. — In Dei nomine. Amen. — Anno ab
humana redemptione 1489, indietione septima,
pontificatus Domini nostri Innocentii, divina pro-
videntia papae octavi, de licentia domini Mauri
Ferrariensis, vicarii domini Iacobi, episcopi Arimi-
nensis, gubernatoris totius Romandiolae, vigesima
seplima decembris, videlicet. die Saneti Ioannis
evangelistae, translatum fuit venerabile corpus
beati Simonis de Ballachis, de comitibus castri
8. Archangeli, habitus conversorum Ordinis Prae-
dieatorum, conventus Saneti Cataldi de Arimino,
et in hac arca venerabiliter collocatum fuit.
4. ΕἸ certe, si anno 1763, quando faeta fuit haec
sacrarum reliquiarum elevatio, viri periti in hunc
finem vocati, facto examine, sub fide iurisiurandi
divissent membranam illam, saltem ex parle sua
interiori, scripturam saeculi decimi quinti referre,
nemo dubitaret quin hac aetate. traditio viguerit
(1)M.Pio, Delle vite degli uomini illustri di S. Domenico.—
(2) 'Tonini, Storia civile e sacra Riminese. Rimini. 1862,
tom. III, p. 302; efr. Tonini, Rimini nella signoria de' Mala-
testi, part. 1, p. 401. — (3) Summarium, num. 10, — (4) Me-
morie istorico-critiche della citta di Santo Archangelo.
DE B. SIMONE DE SANCTO ARCHANGELO.
B. Simonem ez Aac gente, quam ipsi prosapiam p
assignant, procreatum fuisse. Sed nihil invenire licuit
unde iure statuatur hanc curam adhibitam fuisse ;
nec modernus. huius nobilitatis assertor Marinus
Marini (4), qui erudite quidem de patriae rebus
commentatus est, ullis documentis suam sententiam
communivit ; ideo forsitan quia nulla. supersunt,
Quod. revera. ita. obtinere putamus, inspecto libello
clarissimi viri Ludovici Tonini (5). Hic maxima
cura collegit. Ballanchos omnes, de quibus in
huiusce aetatis chartis Ariminensibus mentio vecur-
rit. Concedit. gentem illam apud Sanctum Archan-
gelum sedes suas habuisse, negat vero illam
aliquando comitatu Ariminensi potitam. fuisse,
ullamve superesse memoriam istius Hodulphi, qui
B. Simonis pater mwncupatur. Ex emphyteosi
firmata anno 1250 afferri possunt hae subscriptio-
nes : Rainerius Ridulfini de Saneto Archangelo et
Oddo filius Balaeei de eodem loco . Sed qui, propter
qualemcumque verborum corruptelam, Ridulfinum
istum patrem. B. Simonis, agnosceret, eum, quod
ipsa nominum oppositio postulat, a. Balanchs remo-
verel. Praeterea. auctor Vitae moz edendae hanc
nobilitatem nescivit, nempe Leander Albertus, quam
patremSimonis virum popularem vocando, negasse
videtur ; nec anno 1585 Antonius Senensis (6) illius
generositatis mentionem. inducit. Sed auno 1607,
Michael Pio (7) nihil haesitans Ballanchi nomen
B. Simoni restituit. Quis ergo mirabitur si perpen-
denti quanto discrimine, ante et post translationem
anno 1602 factam, beati viri meminerint scriptores,
suboriatur dubium de certitudine traditionis
saeculo decimo septimo vulgatae ? Immo si mem-
brana anno 1763 reperta una manu descripta est,
severum forsan, sed non iniustum criticum agere,
qui suspicaretur pristinum titulum anno 1602 cor-
ruptum fuisse. Etenim tunc temporis mon semel acci-
dit ut quod prius locum nativitatis. significaverat,
qostea vero ad normam vocis gentiliciae usurpatum
illos, cuius non erant, genti nobiliori adscripseril.
5. Incertum est secundo utrum beatus vir vita
cesserit anno 1319. Etenim adhuc in vivis erat dum
frater. Hieronymus, S. Dominici alumnus, Arimi-
nensis ecclesiae curam gerebat; is vero idibus mar-
tii anni 1393 episcopatum suscepit. (8). Incertum
autem esse annum 1319 iam monuerat Antonius
Senensis. (9) his verbis : alii scribunt quod obierit
anno 1399. Atque hunc annum probabiliorem dices
si quae acta. sunt inter B. Simonem et Hierony-
mum episcopum certa putaveris. Cum vero mortuus
fuerit hae aetate, qua. quis. decrepitus censetur,
saltem annum sexagesimum agebat. Unde, si obierit
anno 1329, natus est beatus vir ante annum sexage-
simum nonum saeculi decimi tertii.
6. lieliquum est ut ea etiam adducamus, de qui-
bus nihil quidem in beati Simonis gestis traditum
invenimus, sed quae a. Gianio relata fuerunt. Sunt
vero sequentia. Anno Domini 1312,D . Malatesta de
Malatestis, Arimini princeps, morti proximus, cum
a B. Simone Ariminensi, ex oppido S. Archangeli,
Ordinis Praedicatorum, didicisset, quod ei beata
Catharina, virgo et martyr, cui Simon addietissi-
mus semper fuerat, revelaverat, futurum nempe
prope diem, ut in ea civitate ad honorem B.M. V.
divini spiritus instinctu erigeretur delubrum, reli-
giosissimo huie operi, quoties faciendum essel,
aliquid conferre decrevit; proindeque testamento
Roma, 1844, pp. 89 sqq.— (5) Tonini, Jtimini nella signoria
de' Malatesti, part. 1, pp. 469, 470. —(6) Chronica fratrum
Praedicatorum, p. 174.— (7) Op. cit. — (8) Tonini, Rimini
nella signoria de' Malatesti, part. τ, p. 406. — (8) Libro et
pag. cit., not. 6. "
legavit
Anno 1929.
obiisse
videtur
B. Simon.
Non pró--
NE u
Α
B. Simonis
vita religiosa;
legavit 700 monetae libras, prout ex actis Raval-
dini Ariminensis notarii colligitur. Principe mox
defuncto, paulo post Arimini adfuit F. Guido
Cizanus (1). At Gianius peccavit quod. hac asse-
weratione contentus, scilicet : singula in hoc capite
contenta ex eorundem conventuum monumentis
colliguntur (2), ipsa tamen. documenta. evulgare
omiserit, ita ut. certam de illis fidem nobis facere
nequeat, Nam magnifici illius viri domini Mala-
testae de. Verruculo, vita functi anno 1312. (3),
testamentum, conditum. 18 februarii 1311, typis
mandavit. Ludovicus Tonini (A). At in illo nihil
de tanta pecunia Servis B. Mariae eroganda. Forsi-
tan insignis ille Servorum benefactor. dicendus est
Malatestinus dall Occhio, qui obiit anno 1317 (5).
(1) Annales S. Ord. fratrum Servorum B. M. V. Luccae,
1719, tom. I, part. 1, p. 223. — (2) Ibid., p. 225. — (3) Tonini,
Rimini, part. 1, p. 25. — (4) Ibid., part. 1, append., p. 21. —
DIES TERTIA NOVEMBRIS.
911
Quae coniectura inde firmaretur quod, anno 1317
mense martio, Servi B. Mariae Ferrantinum, prae-
citati filium, ac concilium Ariminense rogaverint
ne censum triginta sez. librarum Ravennatensium
solverent pro domibus aliquot coemptis in contrata
Sanctae Mariae in Curte, in quibus domibus aedi-
ficanda est ecclesia dictorum Fratrum in honorem
B. Virginis Mariae (6). Jterum tali asserto. chro-
nographi Ariminenses contradicere videntur, refe-
rentes. ecclesiam Servorum dedicatam fuisse 9 no-
vembris anni 1315 (7). Quicquid τὰ est, dolendum
quidem eruditum. virum Ludovicum Tonini, tra-
ctando de coenobio Servorum in civitate Ariminensi
incohalo minus resperisse ad. Gianium, nec certo
definivisse utrum verum dixerit necne.
(5) Ibid., part. r, p. 35; efr. p. 307, tabul. iw. — (6) Ibid.,
p. 431; cfr. append., p. 37. — (7) Ibid., parte prima, p. 431.
VITA B. SIMONIS DE SANCTO ARCHANGELO x
Edita secundum apographum servatum in codice num. 8931 bibliothecae regiae Bruxellensis, collatum
cum apographo Bononiensi, quod signamus num. 2 in recensione variantium lectionum, et Leandri libro
de viris illustribus O. P. quem signamus mum. 3. Cfr. dicta in Comment. praevii num. 1.
1. Beatus Simon de Arimino conversus ! patrem
habuit Rodulfum de Castro S. Archangeli? di-
stante ab Arimino miliaribus quinque. Anno igi-
tur XXVII? aetatis suae* mundana. relinquens?,
Ordinem Praedicatorum ingressus est * sub habitu
conversorum *. Fratrem carnalem habuit, qui et
ipse triginta et octo annis in ordine militans *lau-
dabiliter vitam finivil. Igitur 15 beatusSimon, cum
esset novitius, fugiens radicem omnis malae cogi-
tationis otium, studuit diversis laboribus corpus
suum fatigare. Nam eum in officio hortulani esset
a priore constitutus fidelissime, continuo ! et
sollicite ??, tamquam bonus agricola, laboravit
erga praedietum hortum ?. Fuit etiam magnae
humilitatis '*, quia continuo ?5semel in hebdomada
cameras fratrum purgabat, et, ut breviter dicam τ΄,
vita sie 17 exemplariter 15. omnibus manifesta
fuit '". Numquam ordinis labores “ἢ fugit, sed
semper in omnibus officiis iugum Domini humi-
liter deportabat ?. Imminente quadragesimae
lempore,in quo a fidelibus servatur ieiunium,
ipse, ut vere fidelis, quinque quadragesimas in
pane et aqua ieiunavit *. Cum 38. 4 fratribus
reprehenderetur, eo quod ex abstinentia nimia
impediebatur ne officium sacristae ?* impleret,
abstinentiam temperavit. Orationi vero et 35 con-
templationi, etiam ** operando ?*, intentus erat.
Visus est eliam ?? duobus diebus sine cibo stare ὅν.
Cum cogitaret aliquando ?? beatus Simon quod
in saeculo peccator fuerat ?!, corpus?? cotidianis
Num. 1. — ! om.2, — ? Ei pater fuit Radulphus vir po-
pularis 3. — ὃ Cernens autem Simon iam annos septem et
viginti natus mundi gloriam inanem 3. — * beatus Simon
add, 2, — ^ (m. r.) mundum relinquit et 2. — " (i. e.) intravit
9. — sed minime per omnem suam aetatem sacris initia-
ius est, eo quod litterarum prorsus exslilerat expers add.
3. — 5 Habuerat etiam fratrem nostro in ordine sacris ini-
tiatum 3, — ? (in. o. m.) m. in O. Praedicatorum 9. — ?? om.
9. — τ connue 2. — !? solliciteque 2. — δ h. p. 9,—
τὸ (Fuithumil) Tanta proinde inerat ei humilitas, prout
referunt annales, ut latrinas ex sese omni hebdomada
semel detergeret alque mundaret, ut eo fratres mundius
decentiusque considere possent 3,—1^ continue 2. —* om.
disciplinis flagellabat, nam spatio annorum viginti
catena ferrea attrivit corpus suum. Pro infidelibus
ut Deus illos illuminaret duras recipiebat disci-
plinas ?; ut autem orationes suae ?* citius et
gralius exaudirentur, multas in orando genu-
flexiones faciebat, percussiones pectoris el pro-
strationes adden
2. Diabolus ei invidens', dum oraret?, saepe
ipsum molestabat aut pereutiendo, aut. impin- spirituales
gendo, aut. pulverem? in os eius proiciendo aut
stercus. Ipse tamen ab orationis instantia. non
cessabat*. Orante autem eo? adfuit quidam qui
faciem aqua benedicta aspergens^, dixit: Quia
molestaris a daemonibus, ne timeas a facie eorum,
quia ego tecum sum. Cum autem? devotionem
haberet? ad S. Ioannem evangelistam, saepe eius
figuram in angulo ecclesiae depietam visitabat ;
unde factum est et quasi in consuetudinem ver- F
sum, ut semper post orationem ibidem factam
tantusodor exhalabat, quod ipsum beatum virum?
replebat; et si debilis ante fuisset. fortior redde-
batur?? tanti odoris fragrantia. Anno aetatis
LVII, propter laerimas et alias paenitentias, lumen
oculorum 15 totaliter amisit ; de'? qua re devotior
effectus!^, magis orationi et contemplationi vaca-
bat. Quadam vice!* in lectulo ligneo propter
senectutem reeumbens "5, vidit quandoque tantam
lucem quod cella eius comburi videbatur. Cum
autem admiraretur, elevans oculos audivit vocem
dicentem sibi: Ne timeas, quoniam invenisti gra-
9, — τ eius 2. — 15 sit add. 2. — 19 og, 9, — 9]. 0.2, —
21 deportavit 2.— ?? jeiun. in p. et a. 2.— ? autem add. 2—
94 s, o, 9, — "5 (v. et) autem ῷ. *! et 2.— 31 Jaborando 2. —
35 pluries 2. — Ὁ stetisse duob. d. s. c. 2. — *? om. 2. —?' f
p. 2. — ?? positus in ordine corpus suum 9. — ὅ8 d. r. 2. —
84 s, 0. 2. — 35 prostr. cum lacrimis addebat 2.
Num. 2. — ! inv. ei 9. — * beatus Simon add. 2. —
3 pulveres 2. — 4 Hic in 9 scripta sunt quae leguntur paulo
inferius anno aetatis contemplationi vacabat... — 5 oranti
b. Simoni 2. — * (aqua-asp.) eius ap. ἃ. b.2. —* om.2. —
8 h. d. 9. — ? (b. vJ v. devotum 2. — !? fiebat 2. —
M vigore2. — '* quasi add. 2. — ^ ex 9, — factus2, —
15 (4. v.) om. 2. — '* accumbens 2.
tiam
gratiae
ipsi
concessae,
miracula
edita.
a
Mors et
sollemnia
funera.
919
tiam apud meY. Alia vice'* infirmitate febrium
praegravatus vidit B. Dominicum et B. Petrum
martyrem assistentes sibi, qui et dixerunt: Con-
stanti animo esto, quia tui custodes et procuratores
sumus apud Deum. Quadam vice cum doloribus
quibusdam '? gravaretur, apparuit ei?? beata. Ca-
tharina martyr et virgo? arripiens manum dolen-
lis?? et ponens ad pectus suum dixit : Ego sum
devota tua. Catharina. Et tune. subito arreptus
somno, coepit mens eius?? cum beata. Catharina
conversari, et tandem evigilans se sensit protinus
liberatum.
3. Cum fratres Praedicatores de Arimino! vellent
aedificare monasterium monialium Domino eum
fratre Hieronymo, episcopo Ariminensi a, eiusdem
ordinis, iuxta hospitale Rodolfi quondam Grego-
lini de Sogliano, fundatoris dieti hospitalis SS. Ma-
riae Virginis et Ioannis evangelistae, vellentque
praedictum? monasterium vocaretur monaste-
rium S. Marie Virginis, beata Catharina in somnis
apparuit beato? Simoni dicens : Voluntas Dei est
εἰ beatae Virginis Mariae quod monasterium istud*
intituletur S. Catharinae martyris. Magister Offre-
dus de Arimino, doctor medicinae ὁ, gravi infir-
mitate decumbens, cum per tres dies non come-
disset, visitatur a beato Simone, et ab eo manu
sua tactus?, comedere coepit et sanitatem recepit.
4. Cum beatus Simon iam! decrepitus factus
esset? et plenus dierum ac? bonorum * operum, ex
hoc saeculo migravit*. Post euius obitum tanta
fuit frequentia populi eum visitantis, quod per
duos dies sepeliri non potuit. Vestes eius minuta-
tim ablatae sunt, ita quod^ oportuit eum de novo
vestire. Sepullus est. autem * in ecclesia S. Ca-
taldi c, fratrum Ordinis Praedicatorum? de Ari-
mino, die III mensis novembris, anno Domini
1319; ubi miraculis claruit ?.
ANNOTATA.
a Hieronymus, episcopus Ariminensis, anno
1326, indictione nona, septima maii, bullam dedit
pro fundatione monasterii S. Catharinae in burgo
civitatis Ariminensis extra et iuxta portam
S. Andreae, in qua et haec leguntur : ita quod pau-
peres hospites seeundum facultatem domus reci-
piantur ibidem ut intentio Rudulfi quondam
Gregolini de Suglano fundatoris οἱ donatoris in
'* Deum 2, — !* (a. v.) om. 2, — 1? q. d. 2. — 30 sibi 9, —
?! (et v.) om. 2, — 33 manus dolenti 2. — 38 e, m. 9,
Num. 3. -- F. P.de A. c.2; Cum monasterium exstrui
pro sanctimonialibus Arimini deberet sub nomine beatissi-
mae Mariae semper Virginis, asseruit Simon se per quietem
Catharinam martyrem dicentem vidisse hane omnipotentis
Dei et beatae Virginis voluntatem esse ut sibi monasterium
DE B. SIMONE A SANCTO ARGHANGELO,
testamentum ipsius in integrum impleatur, et in D
fruetus uberes pietas suae bonae voluntatis acere-
scat. Cfr. Tonini, op. cit., append., part. I, pp. 101,
102.
b. Ille Offredus medicus memoratur ad. annos
1327 et 1332, ibid., p. 468, not. 1.
c De fatis huius ecclesiae, vide Tonini, Storia.
civile e sacra Riminese, ^om. /7T, p. 398 seqq. Ibi
manserunt Fratres Praedicatores usque ad annum
1796,quando transmigrarunt ad ecclesiam S. Frag.
cisco. Xaverio sacram, quae fuerat Societatis lesu,
secumdeferentes reliquias beati Simonis. Anno vero
1798, mense augusto, inde cum thesauro suo ad
ecclesiam quae fuit Servorum B. Mariae transie-
runt. Sacrae vero reliquiae repositae sunt sub altari
maiori cum hac inscriptione ex parte chori :
Gonpus B. Siwowis pg BarrAcnis,
GConversi ordinis P. Dominici, sub ara olim
S. Petri martyris in ecelesia S. Cathaldi fidelium
cultui oblatum, deinde vero variata fratrum sede
episcopi auctoritate ad templum S. Francisei
Xaverii translatum anno MDGCLXXXXVI, tan-
dem eodem annuente episcopo iuxta aram maxi-
mam. novae huius Fratrum Praedieatorum aedis
reconditum anno MDCOLXXXX VIII.
Tandem 3iulii anni 1817 celebrata est translatio
B. Simonis ad. S. Archangelum. Cfr. Summ. inde
anum. 7 ; ac Tonini, Rimini..., parte I, p. 473.
Ad laudem sancti viri addere juvat. quae habet
Raphael Adimari, Sito Ariminense, Brixiae 1616,
lib. I, p. 79, quem nonnisi ez Summarii num. 16 ci-
tare valemus, scilicet iacere beatum virum sepul-
tum ad. altare S. Raimundi (quod et S. Petri
martyris vocatur). Altari vero sanctae crucis im-
minere tabulam quae exhibet S. Ioannem adhor-
tantem Simonem ut strenue cum diabolo pugnet, ac
in sacristia servari insigniores beati huius reliquias
quae in sollemni sanctissimi Rosarii supplicatione
deferebantur. Annectantur et haec verba desumpta
ex testamento mobilis viri. Arüminensis Vincentii
Sacramori, anno. 1532. secunda. iulii. conscripto,
quod. leges in Summ., num. 3. Scilicet se corporis
sepulturam. elegisse apud. S. Cataldum, in loco
vacuo dietae ecclesiae inter altare sanctae Catha-
rinae virginis et martyris, sive B. Simonis et
murum frontispieii seu anterius praefatae eccle-
siae.
dicaret ita totum locum contrazit 3. —? quod dictum 2. —
? fratri 2, — * illudjvocetur et 2, — 5 t. s. m. 2.
Num. 4, — ! op, 2, — ? f. e. d. 2, iam gravis annis et
aetate confectus 3. — ὃ atque 9, — * virtutum 2, — ^ m. ex
(ita'quod) h. s. 2. — ὁ quare 2.— "7a. est 2. — * (0. P.) om.
2, — ? (ubi m. c.) om. 2.
»2277) Cece««
ACTA
ACTA SANCTORUM
NOVEMBRIS
DIES QUARTA
SANCTI QUI PRIDIE NONAS NOVEMBRIS COLUNTUR
N. Perpetua, uxor S. Petri,
M. Romae.
SS. Philologus et Patrobas, disci-
puli S. Pauli.
SS. Nicander, episcopus Myren-
sis, οἱ Hermas, presbyter,
MM. Myrae in Lycia.
S. Porphyrius, mimus, M. Caesa-
reae in Cappadoeia.
SS. Primus
Caesarius
Gregorius
Porphyrius
Saturus
Amantus
Publius
Secunda
Vietorina
Perpetua
Vietor
Quartus |
SS. Agrieola et Vitalis, MM.
Bononiae.
S. Domninus, M. Niceae.
S. Pierius, presbyter Alexan-
drinus.
S. Lusor, eonfessor in territorio
Bituricensi.
S. Florus, Lodovensis episcopus.
S. Amantius, Ruthenensis epi-
MM. in Afriea.
seopus.- Appendix de S. Naa-
matio, diacono Ruthenensi.
. Proeulus, episeopus Aeduen-
sis.
S. Perpetuus, Traieetensis epi-
scopus.
S. Modesta, abbatissa Treve-
un
rensis.
S. Tigernaeus, abbas in Hiber-
nia.
S. loannieius, monachus in
Bithynia.
S. Clarus, eremita et martyr in
pago Vuleassino.
S. Birnstanus, W intoniensis epi-
seopus.
S. Gregorius, abbas Poreetensis
prope Aquasgrani.
S. Emerieus, dux, filius S. Ste-
phani Ungarorum regis.
S. Girardus, monaehus Ande-
gavensis.
B. Helena Enselmina, sanetimo-
nialis Patavii.
B. lulianus Cesarellus, Ordinis
Minorum, Valle in Istria.
B. Franeisea ab Ambasia, du-
eissa Britanniae.
S. Carolus Borromaeus, arehie-
piseopus Mediolanensis.
ΞΕ -“- - 2
PRAETERMISSI
ppapTRQUSSE ET IN. ALIUS DIES. ELATI
————
Abimelechi ecstasis, quae, si danda fides n
apocryphae, aethiopice(1)et graece conse) bs: )
tempore. caplivitatis Babylonicae evenit, da
celebratur in Synazario Graecorum. Cuius festi
haec apud. Bartholomaeum Cutlumusianum (3)
traditur formula : Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ Suites PE
θρῆνον τοῦ προφήτου ὑἱερεμίου περὶ τῆς Ἱερουσαλήμ, καὶ
εἰς τὴν ἅλωσιν ταύτης, χαὶ περὶ τῆς ἐκστάσεως Ἀβιμέλεχ.
Quae cum ad genus fabularum imprimis perli-
neant, hic indicasse sufficiat. ii 3
Amandi, episcopi Ihedonensis, depositio hodie an-
nuntiatur inter auctaria Tornacensia martyro-
logii Pseudo- Bedae (4) et a Galesinio, qui ipsum
Amantium nominat. De co agetur ad. diem 13
novembris. Ut autem tum ipsius, tum aliorum
lhomonymorum, quos infra recensemus, qnemo-
riam vecolerent nonnulli martyrologiorum com-
gqlatores, inducti videntur similitudine nomin um
cum Amantio Ruthenensi, cuius reapse hac die
festum agitur.
Amantii, episcopi Leutevensis, elogium subiungit
Saussayus elogio sancti. Flori, cuius successor
ille fingitur. De quo recle auctores Galliae chri-
stianae, fom. V1, col. 527 : S. Amantium, epi-
scopum Leutevensem, tum postea Ruthenen-
sium antistitem saeculo quinto, comminiseitur
recentior quaedam legenda, contra constantem
apud Ruthenos traditionem et ipsius sancti
Amantii Vitam.
Amantius, qui et Amansius, Amausius, Amasius,
Amandus, Amatus, tertius. Remorum episco-
pus (5), hodie inter sanctos laudatur in Catalogo
generali Ferrarii et in. supplemento Saussayi.
Hunc ne Remenses quidem auctores antiqui inter
sanctos referunt. Eius memoria hodie notutur in
martyrologio quodam Sangallensi (6); ad i. psum
etiam referendum videtur quod habet auctarium
Usuardi in codice quodam Bruzellensi : Remis
depositio sancti Gamatis episcopi.
Amantius, presbyter T'ifernas, hodie notatur. in
martyrologio Canisii et in Catalogo Sanctorum,
auctore Petro de Natalibus, lib. X cap.29. Actum
est de eo ad d. 96 septembris, tom. V IT, p. 274-6.
Angilberti abbatis translatio hac die annuntiatur
in antiquo codice Usuardino abbaliae Centulen-
sis. De illa actum est ad diem 18 februarii,
tom 111,0. 92; facta est autem non die 4 novem-
bris, sed die 5, ut nobis teslis est. ipsius Angil-
berti filius, Nithardus nempe, lib. IV. Historia-
rum, cap. 5.
Annianum episcopum sanctis hodie cultu honoratis
annumerat Grevenus im editione martyrologii
Usuardini. De eo vide ad diem 17 novembris,
Ansonem, octavum abbatem. Lobiensem, die 14 no-
venbris anno 800 e vivis sublatum (7), constanter
sanctum vel beatum nuncupat Mabillonius (8).
At cum Ghesquiero (9) quaeri potest qua id ra-
I Quam videsis apud Dillmann,
pica, pp. vurx; 1-15. — (9) Edita a cl. Y. Ceriani in Para]j-
pomenis Ieremiae, nuperque ab 1. Rende] Harrj
d , The Rest
of the Words of Baruch efr. Bulletin critj, (8d
8 et ab A. Vassiliev, Anecdota grasos ii 1o PD. 861-
pp. 308-16, — (3) “Μηναῖον τοῦ Νοεμόρίου, Venetiis, 1843
DP.302. — (4) Vide Act, SS, Mari iom I1 p.xxwn.—
(5) Cfr. MG., Scr. tom. XIII, p. 381 ibid p
fFlodoardi Hist, Rem, Eecl., 1, Ὁ). j
Chrestomathia aethio-
lione faciat, cum nulli martyrologio adscriptus
legatur, neque ubi cultum habeat inveniatur,
Ansonem quidem. fuisse virum bonum et san-
ctum dicit Foleuinus in Gestis abbatum Lobien-
sium (10); attamen sanctorum albo eundem
inscriptum esse haud refert. Immo, ex continua-
tore chronici Folcuini (11), narrante praepositum.
Oibaldum inter cetera iustorum corpora, quae
sicut inventa sunt reliquit, sanctae memoriae
Ansonis abbatis corpus repperisse, patet. id
secreto factum fuisse, non vero ad venerationem,
Igitur, licet in magna sanctitatis opinione vixerit
atque obierit. Anso, utrum cultus umquam ipsi
sit adhibitus, ex nullo indicio diiudicatur.
Bartholomaeus Pisanus, insignis auctor opusculi.
intitulati De conformitate vitae beati Francisei
ad vitam Domini Iesu Christi Redemptoris
nostri, hodie in martyrologio Franciscano novo
inter beatos annuntiatur. Eius tamen nomen hoc
genere typorum exprimitur, quo illi omnes, quos
nullo cultu liturgico Ordo Seraphicus veneratur,
Insuper omni cultu publico carere videtur, cum
apud modernum Pisanae. dioecesis hagiogra-
phum, Iosephum. Sainati (12), ne beati quidem
titulo. sit. insignitus. E vita migrasse creditur.
die 10 decembris anni 1401. De eo multis in
locis agit Waddingus, sed praesertim tom.
IX, p. 158 sqq., ad annum 1399.
Bassiani, episcopi .Laudensis, translatio pridie
nonas novembris effecta per imperatorem Frede-
ricum annuntiatur in Ferrarii Catalogo et apud
Caietanum (13), idque propterea quod, si Ferra-
rio fidendum, haec translatio hac die inscripta
est in labulis ecclesiae. Laudensis. Quicquid
de hae re notum est, iam fuit indicatum in Aclis
S. Bassiani ad d. 18 ianuarii, tom. LI, p. 221-2,
num. 5-10. Cfr. Acerbi Morenae continuatorem
in MG., Scr. tom. XVIII, p. 642.
Bertilae abbatissae Calensis hodie meminerunt
quidam recentiores; verum colitur die sequenti
seu 5 novembris.
Caesaraugustanorum martyrum innumerabilium,
qui hodie celebrantur in. Usuardi auctario Ha-
fenoyensi, Acta tractata sunt die tertia novem-
bris, tom. 1, p. 637.50.
Canan sacerdos annuntiatur ad hanc diem in
martyrologio Dungallensi, et. sequitur. statim
Gildas, quem eiusdem martyrologii compilutor
significat secunda manu adscriptum esse in mar-
!yrologio Mariani. O'Gorman. Verum in uno,
quod superest, Mariani exemplari (14) ita legitur :
Gildas caid is eanon, id est Gildas sanctus est
canonieus, ef. supra vocem canon, quae lineola
subducta notata est, scripta est alia. manu. et
litteris minutioribus voz hibernica sacct seu sac-
Cart, id est sacerdos. Itaque omnino concluden-
dum videtur. mentionem Canani sacerdotis per
Spicilegium, tom. ΠῚ, p. 497; 9» ed., tom. II, p. 36, not. 0.—
(7) 4c. SS. Belgii, tom. VI, p. 321, n. 12. — (8) Act. SS. 0.
S. B., saec. m, part 1, p. 568, 570. — (9) Loc. cit., p. 369, n. 5
τ (10) MG., Ser. tom. IV, p.59. — (11) D'Achery, Spieilega
lom. IT, p. 745,— (19) Vite dei santi, beati e servi di Dio ΤΣ
"ella. diocesi Pisana. Pisa, 1884, p. 393-95. — (13) Vitae
Sanctorum Siculorum, tom. I, p.169. — (14) Bibl. reg. Ios
mss, n. 5100-4,
oscitantiam
".
oscitantiam Michaelis O' Clery Dungallensi mar-
tyrologio irrepsisse, quod scilicet nomen commune
canon tamquam vocabulum proprium alicuius
sancti interpretatus sil. Quisnam vero sit Gildas
ille sanctus et canonieus, prorsus nobis incom-
pertum est.
SS. Clemens, Primus, Cletus, (alibi Laetus), Theo-
dorus, Gaudens, Quiriaeus, Innocentius, septem
scilicet dormientes, patrueles S. Martini Turo-
nensis, huic diei assignantur in editione Usuar-
dina. Molani. Sed, ut monuit ad. diem 28 iulii,
tom. VI, p. 375, Cuperus noster, die 12 novem-
bris tractandi erunt, quo. obiisse dicuntur et in
Usuardino Brucellensi veferuntur. In. Ferrarii
Catalogo sanctorum generali eliam hac die
ponuntur hi SS. septem dormientes.
Colmannus, episcopus. Cluanensis in. Momonia,
apud. Castellanum refertur hac die obiisse et coli.
14 autem. hausit. sine dubio Castellanus ex tra-
ctatu Iacobi Waraei De praesulibus Hiberniae,
vel potius ez Act. SS., tom. VII Sept., p. 146 D,ubi
Waraei assertio citatur. Sed, ut. recte notavit
Ioannes O' Donovan ad. Annales Quattuor Ma-
gistrorum (1), manifeste erravit Waraeus : neque
enim die 4 novembris obiit et colitur Colmannus
ille, sed eiusdem mensis die 24 ; ubi de eo agen-
dum eril.
S. Copres, monachus Aegyptiacu:
notus est ez Rufino, Hist. monach., cap. 9 (2), ex
Historiae Lausiaeae capite LIV (3), e» Verbis
Seniorum, libro V, num. 24 (4), ex Apophtegma-
tibus Patrum (5), ac praeterea. per. historicos
et. abbas, bene
Sozomenum (6), Cassiodorum (7) et. Nicepho-
rum (8). Sed non ausim affirmare hunc
dem vel cum eo de quo iam dixerunt praedeces-
sores nostri, tom. VI Septembr. p. 661, vel cum 60
sse eun-
qui hodie apparet in Synaxario Aeth iopicae eccle-
siae. Apud. Ludolfum annuntiatur : Abba Ke-
fri(9); in editione quam curavit A. Dillmann(10)
legitur: Requies Copronii, religiosi, et exemplare
Parisiense Synazarii, notatum num. 126 inter
bibliothecae nationalis codices aethiopicos, folio
68, eiusdem Copronii memoriam refert cum brevi
eius Vitae summario (11). Maxime pertinet illud.
summarium ad. Copretis gesta antequam mona-
chus fieret, quae pars eius vitae curriculi deerat
apud. graecos scriptores. Docet nos synazarista
Aethioys Copretem fuisse filium praefecti genti-
lis, cui. praedixit monachus quidam nomine
Mercurius ez monasterio S. Pacomii, eum etiam
amplexurum esse statum monasticum. Quae pro-
phetia. tunc adimpleta. est, cum Copres, missus
cum exercitu ad. monasteria Aegypti diruenda,
advenit prope coenobium S. Pacomii, et. subito
conversus a praeposito istius monasterii. petiit
habitum monachicum. Abbas Copres, ut constat
ex locis citatis scriptorum graecorum, non igno-
bilem tenet locum inler monachos Aegypti. Atta-
men cum nullo cultu prosecuta siL eum nec ecclesia
graeca, nec ecclesia Coptitarum,nec nisi in kalen-
dariis Aethiopum inscriptum sit eius nomen, ac
praesertim quia incertae fidei sunt quae de ipso
traduntur, heic quae ad. ipsum pertinent recen-
sere visum est.
SS. Dasius, Severianus, Androna, "Theona, 'Theo-
(1) Ad an. 600, tom. I, p. 225, not. d. — (3) P. L., tom. XXI,
p. 422. — (3) P. G., tom. LXXIII, p. 1164. — (4) Ibid., tom.
LXXIII, p. 958. — (5) Ibid., tom. LXV, p. 251. — (6) VI, 38,
P. G,, tom. XVII, p. 1371. — (7) Hist. trip., lib. VIII; P. L.,
tom. LXIX, p. 1107. — (8) XI, 24; P. G., tom. CXLVI, p. 694.
— (9) Ad hist. Aethiop. Comment., p. 397. — (10) Cata-
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 915
dotus, 'heodota, de quibus actum est die 3* no- D
vembris, redeunt ad diem hodiernam in pluribus
heortologiis, praesertim. graecis. Sie. Sirmondi
menaea nec non Mazarinaea referunt MM. Dasii,
Severiani, Andronae et "Theodoti memoriam ;
in codice vero mss. bibliothecae Nanianae et in
synaxario graeco bibliothecae Laurentianae Flo-
rentiae commemoratur S. 'Theodota, martyr.
Doranus. Nescio qua oscitantia factum sit ut in
superiori tomo ad. d. 2 novembris inter praeter-
missos hunc sanctum recensentes dixerimus illum
apud solum Ferrarium memorari (12), cum el in
Dempsteri Menologio Scotico et in editione Gre-
veniana martyrologii Usuardini annuntietur ad
illam diem 2, in Camerarii vero kalendario ad.
diem 4. Apud Camerarium quidem dicitur
Sanctus Doravus episcopus ; sed dubitari nequit
quin idem is sit cum episcopo quem signavit
Dempsterus ad diem 2, memoriam hac die cele-
brari inquiens : Item Dorani epi: copi, et. Greve-
nus : In. Hibernia, Dorani episcopi. Ceterum,
quod. de Ferrario scribebamus (13), idem et de
Dempstero, Camerario et Greveno dicendum, non E
tantam. scilicet eorum esse auctoritatem ut illa
sola nitamur, quoad certiora de illius episcopi
historia et cullu documenta nanciscamur, quae
hactenus nos prorsus fugerunt.
S. Dubricii, episcopi Laudavensi
diem refertur in martyrologio anglicano Wil-
, natalis ad hanc
soni, in aliis vero martyrologiis ad diem 14 no-
vembris, qua die obiit, ut in Actis eius traditur. Ad
quam et nobis omnino remittendus videlur de eo
sancto commentarius.
S. Ebregisus, episcopus Traiectensis, hac die enco-
mio honoratur in recentioribus edilionibus operis
hagiographici Albani Butler, non ab aliam ta-
men rationem, nisi quod gesta eius atque deces-
tatione
copulaverat Ghesquierus noster in. Actis Sancto-
rum Belgii. De Ebregiso egimus ad diem 24 octo-
soris eius Perpetui una eadem. d
bris, tom. X, p. 818 sqq.
SS. Felix et Eusebius Aodierna die citantur tan-
tummodo in. kalendario Assindiensi ecclesiae
Germanicae Coloniensis saeculi noni (14). Sed
verus eorum dies festus. incidit in diem sequen-
tem, quo etiam de iis agendum erit.
S. Felicis a Valesio nuncupati natale annuntiatur F
hodie in. martyrologio romano ; eius. tamen
festivitas celebranda. venit die 20 novembris ;
ideoque ipsum ad hunc diem remittimus, hac
mazime de causa quod nondum contigit ut e late-
bris eruerimus ea documenta quorum ope multa,
quibus nunc irretimur, impedimenta facili nego-
tio deicerentur. Et primo quidem a scriptoribus
saeculi. XVI et. XVAI adducitur longa series
auctorum, quorum et aliqui sanctorum Ioannis
de Matha et Felicis suppares praedicantur, qui
de primordiis sacrae religionis de redemptione
captivorum scriptitasse memorantur. Hos tamen
nemo vidit, ita ut in istos saeculi X VI assertores
hanc duram adhibere censuram non dubitaverit
Nicolaus Antonius (15) : Temporum ineuriam
hominumve improbitatem causari quis audebit?
Haec probabilia sunt dum de uno auctore agi-
tur, sed. de pluribus admitti nequeunt. Deinde
log. cod. manuscript. bibl. Bodl. Oxon., part. vut, p. 4A. —
(11) Catai. des mss. éthiopiens de la bibl. nat., p. 162. —
(19) Act. SS., tom. I Nov., p. 416 f. — (13) Ibid. — (14) Ed.
Binterim, 1824, p. 22. — (15) Antonio, Bibl. vetus. Hisp.,
tom. II, p. 98.
nondum
216 PRAETERMISSI ET IN ALIOS DIES RELATI.
nondum. exhibitae sunt tum litterae quas Tnno-
centius III dedit ad Oddonem, Parisiensem epi-
scopum, et Absolonem Sancti Victoris praeposi-
tum ut. in vitam. sanctorum. Joannis et Felicis
inquirerent, tum eorundem rescriptum (1). Sed
et aliquis forsitan suspectas habebit litteras pon-
tificias, quae diebus. 15 maii (2) ac 17 decem-
bris (3) anni 1198 datae feruntur. Etenim prio-
res hac clausula. definitae sunt. : Statuimus
etiam ut domus vestrae praesentes atque futu-
rae a statu illo in quo eas deliberatione provida
ordinastis, videlicet ad redemptionem captivo-
rum vel ad observantiam vestri ordinis et insti-
tutionis, nullius praesumptione temeraria vale-
ant immutari. Sed nisi corrigas annum, quid
tunc interrogandi erant episcopus Oddo ac San-
cti Victoris praepositus ut per eos, utpote qui
desiderium tuum perfectius noverant, de inten-
tione tua et intentionis fructu ac institutione
ordinis et vivendi modo instructi, assensum
nostrum tibi possemus securius et efficacius
impertiri (4) ὃ Deinde mirum est qontificem
omisso sacri cardinalium collegii consilio regu-
lam comprobasse ac ipsi regulae de sua disposi-
tione ac Ioannis petitione quaedam adiungenda
duxisse. Insuper, ex documentis quae supersunt,
Ioannes primo, ut videtur, pontificem adiit mense
maio eumque de suo consilio certiorem. fecit, ac
mediante decembri, post. inquisitionem. Parisi-
nam, tota res confecta est. Maturius consuevit in
curia romana hoc genus rerum tractari. Itidem
et aliae exsurgunt molestiae, si cum litteris datis
ad. Ioannem die 15 maii anni 1198 contulerimus
litteras quas anno pontificatus sui decimo quarto,
idibus ianuarii (5), dedit idem pontifer ad. pa-
triarcham. Hierosolymitanum. In his de summo
salulis aeternae discrimine in quo captivi versan-
lur curiose mentionem facit,de hoc silet in litteris
ad loannem ; nec in litleris ad. patriarcham
meminit religionis sanctissimae Trinitatis, licet
asserat. se fratres Templi et Hospitalis, reges ac
principes, adhortatum esse ut de. captivis redi-
mendis essent solliciti, Tandem et peregrina est
in Actis. Innocentii pontificis haec formula
operante, alias et. in re Trinitariorum usur-
gata (6).
Gamas, episcopus Remensis. Vid. supra, Aman-
tius.
Genesii, episcopi Lugdunensis, hodie depositio an-
nuntiatur in aliquot codicibus martyrologii, quod.
dicitur, Bedani. De eo dictum est ad diem 1 no-
vembris, tom. I, p. 352-6.
Gildas. Vid. supra, Canan.
Gregorii, Alexandrini archiepiscopi ariani, memo-
ria fit ad. praesentem diem in Psalterio glossato
sub hac formula : S. Gregorii, hieromartyris. 1
vero praeter communem kalendariorum mo-
rem factum esse notat. R. P. I. Martinov (7),
siquidem S. Gregorium. Alexandrinum archi-
episcopum ab hodierno martyre minime distin-
ctum consignant die sequenti. Atamen nec die
sequenti tractabimus. de isto Gregorio, qui-est
patriarcha intrusus, depositus, utpote arianus,
in concilio Sardicensi, de quo plura disseruit Pa-
pebrochius. noster in. Act. S&, ad d. 2 maii,
tom. I, p. 207-11.
Haketus, anno 1185 vita. functus, qui ex ordine
(1) Gfr. P. L,, tom. CCXIV, p. 444. — (2) Ibid,, p. 9
| » Ὁ p. 444. — » P. 215. —
(3) Ibid., p. 444. — (4) Ibid., tom. CCXVI, p. 507. δ (5) Ibid.,
lom. CCXIV, p. 504. — (6) Ibid., p.480. — (7) Annus eccl,
gr-slav., p. 969. — (8) Illustr. mirac. et hist, memorab.
fuit castellanus Brugensis, canonicus et decanus D
Sancti Donatiani, abbas Thosanus, ae. tandem
quinto. loco in Dunis praefuit, in. menologio
Cisterciensi inter beatos. ascribitur, ideo. forsan
quod. iuxta B. Idesbaldum sepulturae traditus
est. Attamen. publici cultus desiderantur certa
indicia. De vila ac praeclare. gestis huius vene-
rabilis viri non pauca leguntur apud Van de
Pulte, Cronica. et. Cartularium monasterii de
Dunis, Brugis, 1864 et L. Van Hollebeke, Lisse-
weghe, son église et son abbaye, Bruges, 1863.
Henrieum, conversum de claustro Hemmenrode ac
magistrum in grangia quae vocatur Hart, prae-
termitlimus, licet. eum beatum | pronuntient. ali-
quot sacri Ordinis Cisterciensis. hagiographi,
quia de cultu ei adhibito nulla. testimonia inve-
nimus. De eo meminit. Caesarius. Heisterbacen-
sis (8) ut de viro qui ob vitae suae meritum
caelestibus visionibus sublimari meruit.
Henrieum — Zwifaltensem, claustri | Ocsenhausen
priorem, inter beatos recensent aliquot martyro-
logia Benedictina, omissis tamen indiciis, quibus
in certam de cultu ei adhibito notitiam deveni-
retur. Eiusdem venerabilis viri Vitam non multis
ab eius felici obitu elapsis annis breviter descri-
qam. edidit. Canisius, Thesaurus monumento-
rum, fom. 111, p. 331-32.
SS. Hermas, Linus et Caius, qui Philippopoli in
Thracia episcopus, Romae summus pontifex et
Ephesi episcopus fuere, apud Graecos hodie
coluntur simul cum SS. Patroba et Philologo.
At in opere nostro de his aliis diebus iam tracta-
tum est, nempe de S. Herma, ad diem 9 maii, de
S. Lino, ad diem 23 septembris, et de S. Caio, ad
diem 4 octobris. Galesinius hodie etiam comme-
morat SS. Hermam et Caium, non vero S. Linum.
Jta etiam Ferrarius.
S. Honoratus annuntiatur ad diem 4 novembris
apud. Usuardum, editione Lubeco-Coloniensi, his
verbis: Interritorio Nevernis, sancti confessoris
Honorati, et in eiusdem editione Greveniana : In
territorio Nevernensi. Honorati confessoris.
Hanc formulam resumpsit. Ferrarius in Cata-
logoez Maurolyco, qui haec habet : EX Nivernensi
agro beati Honorati confessoris. Jam vero quis-
nam sit ille Honoratus musquam datwm est
reperire : unicum eius vestigium forsan ad. nos
pervenit in nomine loci cuiusdam regionis Niver-
nensis, Saint-Honoré ; qui locus olim erat prio-
ratus fundatus saeculo XH (9).
S. Huberti, Leodiensis episcopi, depositionem hac
die refert coder. Fuldensis martyrologii Hiero-
nymiani brevioris (10).
S. Idda de Toggenbourg in aliquot martyrologiis
Benedictinorum. hodie commemoratur. De qua
actum est heri, videsis supra. pp. 102-25.
lohannes, cognomine Acacius, Constantinopolita-
nus, dicitur obiisse die 4 novembris, in eius Vitae
compendiariae versione latine e graeco facta per
P. Iacobum Sirmundum et asservata. in codice
signato mum. 8932 bibliothecae regiae Bruael-
lensis, cum hae nota : Ex P. Gallonii tomo N qui
habuit ex bibliotheca cardinalis Sfortiae. Est
autem solum compendium. Jte quidem vera, ἃ
Fabricio (11), qui hanc notitiam desumpsit ex AI-
latio (12), monemur graece idem compendium in-
cipere his verbis : Οὗτος ὁ πατὴρ ἡμῶν ᾿Ιωάννης
lib. xm, Coloniae, 1596, pp. 12, 398, 590, 646, 088. —
(9) G. de Soultrait, Diction. topogr. du départ. de la Nitvre,
1865, p. 166. — (10) Anal. Boll., tom. I, p.44. — (11) Bibl.
gr., tom. X, p. 261. — (19) De Simeonum scriptis, p. 123.
ὡρμᾶτο
ὡρμᾶτο μὲν ἀπὸ τῆς Κωνσταντίνου, nec nom exstare
etiam eiusdem. Vitae recensionem. quae incipit :
Τοὺς δοξάζοντάς με δοξάσω. In compendio iam citato
narratur depositum fuisse eius corpus in pro-
ximo monasterio, quod Mesopolita dicebatur ;
deinde post multos annos translatum ad coe-
nobium monialium «quod Dei matris cognomi-
natur, ubi religiose asservatur et colitur. Huius
vero cultus haud. ullum. superest. vestigium in
diptychis, menaeis aliisve libris liturgicis.
Ioannes Baronci, qui et Barocci, Barotti seu Bar-
toli nuncupatur, Ariminii vita functus anno
Domini 1292 ac die 28 iunii in ecclesia Fratrum
Minorum. sub titulo Sanctae Crucis sepulturae
traditus, hodie apud Arturum inter beatos re-
censetur. Sed. cultus, quem ei popularis devotio
adhibuisset, nulla vestigia supersunt. De Ioanne,
qui. traditur olim fuisse de familia. cuiusdam
haeretici nomine Bonville, «c sub annum 1226 a
S. Antonio de Padua tune Ariminii versante ad
fidem conversus, efr. T'onini, Della storia civile
esnera Riminese, /om. 111, pp. 360-363.
Ioannes Theutonieus, episcopus Bosniensis ac post
S. Raymundum de Pennafort anno 124 I (1) in
capitulo generali Parisiensi renuntiatus magi-
ster. generalis. Ordinis Praedicatorum, hac die
anno Domini 1252 (2) Argentinae diem suum
obivit cum tanta. fama sanclitatis ut apud non-
nullos hagiographos in beatorum serie recensea-
tur. Immo. Daniel. Farlatus ultra progressus,
haec scribere non. dubitavit (3) : Cum igitur in
conventu Argentoralensi diligens quaestio in-
stituta esset tum de vita Ioannis ac virtutibus
deque rebus omnibus ab eo ad hominum salu-
lem et exemplum laudabiliter gestis, tum vero
de miraculis quae divinitus ille et vivus patravit
et. mortuus, e gravissimis testibus iureiurando
adaetis comperta sunl. omnia vera. esse atque
ita probata ut in dubium. vocari non possent.
Itaque episcopo Melensi praesente alque ap-
probante, corpus sanetissimi viri eductum ex
humili tumulo in locum sublimem atque hono-
vificum translatum est. Exinde Ioannes in uni-
verso Praedicatorum Ordine, praesertim acce-
dente approbatione pontificia, apud suos titulo
beati appellari ac. venerationi esse coepit. Sed
vir eruditus haec asserendo limites veri excedere
videtur, quoniam | Antonius T'ouron, eximius
Ordinis Praedicatorum historiographus, in bio-
graphia venerabilis viri (4) fatetur sibi non inno-
tuisse sive a sancta Sede sive ab aliqua ecclesia
ullum cultum Ioanni adhibitum fuisse. Nec dis-
sentit. P. Antoninus Danzas, qui in opere suo de
primordiis Ordinis Praedicatorum nuspiam de
Toanue loquitur tamquam de viro quem publice
colunt (5). El huic sententiae adhaesisse putamus
Ri. P. Iosephum Mariam Ollivier, qui cum anno
1884 οἱ 1885 repetitis vicibus de Ioanne tractas-
set, finem scribendi fecit fatendo saecula sibi suc-
cedentia omne sepuleri tanti. viri vestigium abo-
levisse, e eius. memoriam penitus in. populo
qperüisse (6). Haec cum ita. sint, oportet, quod certe
dolemus, ut. vir venerabilis inter. praetermissos
remaneat, Nam nec ex eo quod. traditur anno
octavo a sui obitu terra levatus ullum certi cultus
argumentum. deducitur, quia minime constat
(1) Echard, Script. Ord. Praed. tom. T, p. xvi. — (2) Ibid.,
p. 122. — (3) Illyricum. sacrum, tom. IV, p. 59. —
(4) Histoire des hommes illustres de l'Ordre de saint Domi-
nique, tom. I, p. 95-197. — (5) Ibid., p. 123. — (6) Études sur
les temps primitifs de l'Ordre de saint Dominique. —
(7) Mon. Germ., Ser., tom. XVII, p. 102. — (8) Theiner,
Novembris Tomus 1I.
DIES QUARTA NOVEMBHRIS. 917
utrum id. egerint. fratres Argentoratenses. opi-
nione sanctitatis permoti an ut in novo. templo
anno 1254 incohato et anno. 1260 a Iacobo Me-
tensi episcopo consecrato (1) fratres vita. functi
decentius sepelirentur. Ad statuendum detempore
quo loannes Bosniensem ecclesiam. rerit, nam
non una est auctorum sententia, iuvabit perlegisse
litleras quas Gregorius papa IX dedit, III kal.
iunii anni. 1233 ad. Iacobum electum Penestri-
num, in parlibus Hungariae Sedis apostolicae
legatum. (8) quibus ei mandat. ut Bosniensem
episcopum ab ecclesiae administratione amoveat,
itemque litleras quas ad. ipsum Ioannem misit
XII kal. octobris anni 1235 (9) ne episcopatui
renuntiet, tandem litteras sub die 31 maii anno
1237 datas (10) quibus docemur Ioannem, olim
Bosniensem episcopum, eum Salvo de Salvis epi-
scopo Perusino missum fuisse legatum ad. Vala-
chorum ac Bulgarorum ducem.
S. Ioannes Zedazenus, qui colitur die 7 maii, hodie
recurrit cum duobus ex. socii:
suis, nempe. Ste-
phano et. Elia, in synazario Ecclesiae. Ibericae.
De quibus videsis Martinov, Ann. eccl. &r.-slav.,
p. 269.
Laurentii, episcopi Dubliniensis, memoriam huic
diei alligat in Catalogo generali sanctorum Fer-
rarius ez Maurolyco; qui ipsum perperam fingit
antea fuisse episcopum. Rotomagensem. De eo
potius agendum erit ad diem eius natalem, nempe
14 novembris.
S. Leonem I, papam, de quo scripserunt nostri die
11 aprilis, commemorat Castellanus in corre-
ctionibus suis, quia secundum Pagium, hac die e
vivis migravit S. Leo.
Maidulphum, conditorem celebris monasterii Mal-
mesburiensis et S. Aldhelmi magistrum, marty-
rologio. anglicano. Wilsoni in: iplum ad diem
18 aprilis, quemque Camerarius memoravit ad
diem 28 septembris, remiserunt maiores nostri
primo quidem (11) ad diem 925 maii, ubi de
S. Aldhelmo. agendum erat, deinde (12) ad hanc
diem 4 novembris, quo annuntiatur apud Demp-
sterum et Ferrarium. Sperabant nempe futurum
ul. interea. documenta. veperirentur. unde illius
cultus. ecclesiasticus. legitimus. demonstraretur.
Verum illos et nos ea. spes fefellit. Itaque et hac
die inter praetermissos tantum Maidulpho locum
dare licet. De quo. quid memoriae posterorum
servatum. sil. scire cupienti: adeunda. posterior
editio Monastici Anglicani (13), ubi ea sedulo col-
lecta. sunt.
S. Mathildam, filiam Ottonis I1 imperatoris, wxo-
remque Ezzonis, comitis palatini Rheni, inter
venerabiles feminas hodie recenset Castellanus.
De ea egit Papebrochius noster ad diem 21 maii,
tom. V, p. 48 sqq.
S. Melanii episcopi Rhedonensis festa dies assigna-
tur hac die 4 novembris in certis quibusdam
exemplaribus Proprii Venetensis, nempe anno-
rum 1652 οἱ 1660 (14). In aliis tamen,immo anti-
quioribus, verbi gratia anni 1630, non dies 4 huic
festo assignatur, sed. dies 6, quae ei propria est.
Cfr. Act. SS., tom. I lan., p. 327, num. 2.
S. Nutrieium martyrem in civitate Aquis referunt
hodie Usuardi auctaria. Camberiensia : Civitate
Aquis sancti Nutricii martyris. De quo tacent
Monumenta historica Hungariae, Vom. I, p. 113. — (9) Ibid.,
p. 137. — (10) Ibid., p. 157. — (11) Act. SS, tom. 1L April,
ἡ. 522 a ; el tom. VI Maii, pp. ΤΊ sqq. — (12) Tom. VII Sept.,
p. 997. — (13) Tom. I, p. 958 sqq. — (14) Ed. apud Lobi-
neau, Saints.de Bretagne, tom. 1, p. XXXV.
98 alii
D
|
:
"- ΝΕ “ον τ "T" -. -
918 PRAETERMISSI ET IN ALIOS DIES RELATI.
A alii codices, ut notat. Sollerius, nec quicquam in
aliis fastis hagiologicis reperitur. ὃ
Odrada υἷγφο, de qua actum est supra. ad diem
3 novembris, pp. 97-69, commenoratur etiam
hodie in editione Greveniana martyrologii
Usuardi. ,
Perpeluae virginis nomen pridie nonas novembris
adscriptum est martyrologio Adonis, in eo erem-
plari quod e monasterio Sancti Pantaleonis acce-
ptum vulgavit Jacobus Mosander Carthusianus.
Ita. antesignanus. noster Joannes Bollandus in
erordio brevis commentarii quod de S. Perpetua
scriptum. veliquit (1). De hac Perpetua, quae
fertur fuisse abbatissa Montis Romartct, nihil in
praesentiarum addere lubet. his quae notaverunt
maiores nostri ad diem 13 septembris, inter prae-
termissos (2) ; ubi illud imprimis animadverten-
dum est hanc. piam feminam, teste Mabillonio,
cullu caruisse et carere. Suspicari pronum
est ideo ipsum hac die esse commemoratam, quod
eadem. die alterius. Perpetuae, coniugis S. Petri
apostoli,natalis agitur. Si quid amplius de illius
cultu forte resciverimus, dicemus de ea ad. diem
7 novembris, ubi de S. Gebetrude, cui in regimine
Montis Romarici Perpetua. successisse dicitur.
Pirminius episcopus, de quo supra ad diem 3 no-
vembris, pp. 1 sqq., hac etiam die nominatur in
codice. Fuldensi. martyrologii. quod. Hierony-
mianum. breve. dicitur : Gamundis monasterio
Pirminii episcopi (3).
Quilianum confessorem. reperimus hodie inter au-
elaria. Usuardi in editionibus Lubeco- Coloniensi
οἱ Greveniana. De eo inquirendum erit ad diem
13 novembris.
Quintianus, J'uthenensis episcopus, utpote qui fer-
tur fuisse fraler sancti Amantii, eiusdem sedis
antistitis, longo encomio hac die ornatur a Saus-
sayo. De eo tamen potius agendum erit ad diem
13 novembris, qua. die festum eius notatur in
martyrologio romano.
Quirieus, episcopus Toletanus, hodie celebratur in
supplemento menologii Bucelini. De quo ad eum
diem agendum erit, cui eius obitum alligant scri-
plores hispani, nempe ad diem 20 novembris.
SS. Rasius οἱ Anastasius martyres Itomae cole-
bantur olim. die 4 novembris « capitulo eccle-
sime Sanctae. Mariae ad martyres, scilicet ante
rescriptum. datum die 14 novembris 1697, quod
festum illud. die deinceps celebratum iri iussi.
Sonat enim : Ex. audientia Sanctissimi. Idem
sanctissimus mandavit continuari celebrari fes-
lum in recitatione officii et celebratione missae
de communi martyrum, prout haetenus faetum
est, sed iussit hoe fieri die quinta novembris.
Proinde tractandos. remittimus hos sanctos ad
diem sequentem. De eorundem translatione vide-
sis Act. SS. Maii, tom. VII, p. 763.
S. Severum eifat Ferrarii Catalogus generalis
sanetorum qui in martyrologio romano non
sunt, eum. hac formula : Calari in Sardinia,
S. Severi, episcopi el martyris; eumquenotitiam
sé hausisse profitetur tum. ex. tabulis ecclesiae
Calaritanae nuper inde acceptis, tum ex kalen-
dario ad se inde transmisso. Et re quidem vera,
legimus apud Antonium Felicem Matthaeum (A),
(1) Collectanea Bollandiana in bibl. regia Brux., cod. ms.
58932. — (2) Tom. IV Sept, p. 3. — (3) Anal. Boll., tom. I
p. 44. — (4) Sardinia sacra, p. 79. — (Ὁ) In Annalibus Eres
diniue apud Burmannum, Thesaurus antiquitatum. et
Historiarum Italiae, tom. XV. Cfr. Machin, Defensio sancti-
tatis beati Luciferi, etc., citatum apud Martini, Storia eccle-
siastica di Sardegna, Vom. L, p. 17. — (6) Metropolitanarum
Prümasio episcopo qui, ineunte saeculo sexto T)
Calaritanam. sedem. tenebat, subrogatum. fuisse
Severum anno 530, si, wd contendunt. Vitalis (5)
et Cantelius (6). innitendum est ecclesiae Calari-
lanae monumentis. Quod. ipse tamen. infitiatur,
ut dicemus infra. Ulterius progreditur Bonfan-
tus (7) qui tradit S. Severum fuisse unum e mo-
nachis Africanis qui in Sardiniam cum S. Ful-
gentio appulerunt, ac defuncto Brumasio (id est
Primasio, cuius nomen sub utraque hac forma
prodit), electum fuisse archiepiscopum Calarita-
num. Quam. ecclesiam rexit annos viginti, tem-
pore Justiniani imperatoris, donee tandem anno
530 per Vandalos sit morte pro [ide Christi mul-
tatus. Sepultus est. cum aliis. martyribus, sub
altari maiori sacrae basilicae, ubi, teste Esquir-
ro (8), repertum fuit venerandum eius corpus die
8 norembris 1614, in. sepulero cooperto tabula
marmorea, α Sarracenis pessime habita, sed
quae tamen sequentem litterarum seriem serva-
tam praebebat :
MR . SEVERVS . EPS . HI. XX
QVIEVIT . IN PACES . IVSTI
NIANI . AUG 9 IND.
Quam additis litteris quae deletae sunt sic integram
restituit : [BEATVS] MARTYR SEVERVS
EPISCOPVS HI(C IACET VIXIT ANNIS] XX.
QVIEVIT IN PACE S[VB IMPERIO] IVSTI-
NIANI AVG[VSTI] IND[ICTIONE].
At Bonfantus (9), qui tamen ex eodem libro hausit,
cuius auctorem erronee Esquivellium vocat (10),
eundem titulum sic transcripsit :
x XOU ΟΥ̓ ΠΥ. EE
dota IUSTINIANL- ..—.«- e$ vv
Suppletis lacunis per. coniecturam ita. legit illum-
que : [BEATVS] MARTYR SEVERVS EPI-
SCOPVS [QVI VIXIT ANNIS] ..... [PLVS]
M[INVS] CH[ATHEDRA SEDIT ANNIS] XX.
QVIEVIT SVB [IMPERIO] IVSTINIANI.
Sed. haec omnia non ea sunt quae multum moveant
emunctae naris criticum. Imprimis notandum,
praeter. Ferrarium, nullos. hagiologicos fastos
memorare S. Severum. Proin inspicienda aucto-
rilas monumentorum ecclesiae Calaritanae, ad
quae ipse appellavit. At his vestigüis antiquitatis
non aultum. inhaerendum monet Matthaeus iam
laudatus (11). Praeterea eum qui indagat in origi-
nes ecclesiarum Sardiniae caulissimus sit monue-
runt tum Bollandus (12), tum. Papebrochius (13)
nostri. Iam vero nedum faveant S. Severo optimi
auctoresut Matthaeus et Martini, fateri coguntur
nulla documenta seria hanc traditionem. de
S. Severo tueri. Ceteroquin, illi tantum patroci-
nantur qui peioris motae. sunt apud eruditos.
Etenim. mec. Vitali, Machino, Bonfanto, Aleo,
Esquirro, scriptorem. qui ves gestas S. Severi
urbium historia civilis et ecclesiastica, p. 48. — (7) Trium-
pho de los Santos del veyno. de. Cerdena, p. 881, 558; —
(8) Santuario di Cagliari, p. 16, 17. — (9) Op. cit, p. 931. —
(10) Hie approbavit librum ab Esquirro conscriptum. —
(11) Op. cil., pp. 69, 79. — (12) Praefat. ad tom. I Febr. eap. V
— (13) Act. SS. Maii, tom. V, p. 50 *.
investigat
SAEGULO
PRIMO,
Uxorem
S. Fetri com-
memorant
Patres,
vefert se cum illa
(3) JS B
ibid., tom. lI, p. 330. — (3) P. G., tom. V, p. 825. — (4) P. μὴ
investigat. credere. posse iam saepius dictum est.
De Vilali scribit. Perizonius (1) huiusmodi
auctorem, inepliorem, stultioremque ipsum so-
lem numquam vidisse. Machinuwm valde men-
dacem vocat Matthaeus (2). Bonfanti fidem viris
eruditis suspeetam haberi asserit Henschenius
noster (3). De Aleo melius sentiendum esse conten-
dit Martini (&), quem tamen non approbat
cum S.Severum episcopum Calaritanum accepe-
rit (5). Quae adducit. Esquirrus (6), ea existimat
Martini. conficta fuisse tempore illo quo ubique
in Sardinia effossa sunt falsa corpora sanctorum
et martyrum. (T). De Bonfanto, cuius liber. ab
indice Hispano ezxpurgatus fuerat, optabat Mu-
ratorius censores polius integrum. librum una
litura. purgassent (8). Uno. verbo, quod quidem
gravissimum | exstat. praeiudicium, S. Severi
historia non nisi a fabularum studiosis pro-
pugnatur, minime vero a seriptoribus matu-
rioris iudicii et aeque. sollicitis de gloria suae
patriae, sed. quam veram, minime autem tradi-
tionibus inanibus vulgi suffultam esse volunt. At
monne testis est irrefragabilis epitaphium modo
allatum et quod, praeter. supra. citatum. Bon-
fantum, etiam. allegant. Aleo. οἱ Esquirrus ?
Papebrochii nostri iam citata. erudita disquisitio
de inscriptionibus Sardicis, cuius cla usula osten-
dit inter eas quae nune monstrantur inseri-
ptiones esse haud paucas ambigui intellectus
fideique incertae (9), sane non invitabit quem-
quam ad accipiendum lale testimonium. In
eadem. sententia. confirmat nos quod opinatur
Martini, minime sufficere ad inserendum elencho
praelatorum Calaritanorum singularem prorsus
inventionem in ecclesia SanctiSaturnini cuiusdam
arcae sepulcralis cum epigrapho testante ibidem
contineri ossa episcopi Severi, cum simul nec
indicelur sedes ad. quam pertinuerit nec nomen
eius patriae (10).
S. Sophiae ecclesiae Kioviensis dedicatio hodie an-
(1) Praefat. in. Thes. ant. et. histor. Italiae, collectum e
Graevio, p. 3, ed. Lugduni Batav., 1704. — (2) Op. cit., p. X.
— (3) Act. SS. Maii, tom. III, p. 72.
stica di Sardegna, tom. 1, p. ΧΙ. — (5) Ibid., p. 117. —
(6) Santuario de Caller. — (7) Op. cit., p. 111. — (8) Antig.
med. aevi, tom.V, p. 17.— (9) Loc. cit., p. 57*.— (10) Op. cit.,
᾿ς — (4) Storia ecelesia-
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
919
nuntiatur in pluribus kalendariis slavicis. De
qua re consulendus R. P. Martinor in Ann.
eccl. gr. - slav., p. 269.
"Theodotus, Laodicenus episcopus, de quo dictum
est inter. praetermissos die 2 novembris, hodie
iterum. recurrit in. Usuardi auctario Hage-
noyensi, quod plura deturbasse queritur Solle-
rius, p. 651
"Thomas Lauder, episcopus Dunkeldensis in Scotia
ab anno 1452 ad annum 1476, obiit 4 novembris
anni 1481 (11). et hac die in Dempsteri Menolo-
gio Scotico (12) donatur sequenti formula : Dun-
kelden beati Thomae Lavodir episcopi, qui
pauperum pater et orphanorum tutor dice-
batur. Quod encomium desumptum est ex bre-
viario proprio ecclesiae et Scotichronico Magni
Macullonis. At ista sane non tantae sunt aucto-
ritatis ut. cullum ecclesiasticum proprii nominis
demonstrent.
"'Tremorii hac die gesta examinanda esse cur nun-
tiaverint maiores nostri (13), nobis non liquet. Ea
polius ad. diem 8 novembris ventilanda venient,
qua die sanctus ille a. Britonibus colitur.
S. Valentinus commemoratur ad diem 4 novembris
in martyrologii Hieronymiani codice Augustano
tantum, sub hac formula : In Patavia Valentini.
Forsan confusio facta est cum S. Valentino
Viterbiensi, de quo actum est die 3 novembris.
SS. Valentinus et Hilarius, de quibus dichum est
die 3 novembris, prostant hodie in. Usuardi au-
ctario Hagenoyensi.
Yvo Brito sire Armoricus, Ordinis Praedicatorum,
tertius prior provincialis in Terra. Sancta, hac
die apud auctorem operis L'Année Dominiquaine
( Paris. 1670) inter beatos inscribitur. Sed hic
beati titulus. nihil indicare videtur. nisi virum
sanctitate vitae venerandum. Quae venerabilis vir
in vita. gessit refert. Tresvaur (14), qui, ut ipse
testatur, cuncta a. Sonegio (15) mutuatus est.
p.117. — (11) Keith, 4n A/storical catalogue of the Scottish
Bishops. Nov. ed. M. Russel, 1824, pp. 89, 90. — (12) Forbes,
Kalendars of Scottish. Saints, p. 917. — (13) Tom. VIII
Octobris, p. 7. — (14) LLes Vies des saints de Bretagne,
tom. II, p. 445 sqq. — (15) Année Dominicaine.
DE S. PERPETUA
UXORE S. PETRI APOSTOLI, MARTYRE ROMAE.
1. Principem apostolorum fuisse matrimonio iun-
libri sacri, quippe qui com-
memorent socrum eius. fuisse sanatam a Christo
Domino(1). Nulla tamen in Scriptura ulterior noti-
tia de ipsa eius uxore inicitur, sed plura tradunt
SS. Patres, incerta licet, quae heic quasi in fascem
iuvabit. Alii enim solummodo commemo-
Petri, scilicet Pseudo- Clemens, qui
iter egisse (3): interpolator Igna-
tiaster affirmans et. Petrum et Paulum omnesque
apostolos in matrimonio versatos : ὡς Πέτρου xai
Παύλου zai τῶν ἄλλων ἀποστόλων τῶν γάμοις προσομιλη-
ctum aperte testantur
collegisse
rant urorem
(1) Math., VII, 14, 15; Marc., I, 29, 30; Luc., Iv, 38.—
P. L,, tom. I, p. 1365, Ztecogn., VII, 25. Gir. Homilia XIII,
σάντων (3); Tertullianus, fassus Petrum. solum. in
scripturis designari maritum per socrum (4): 4m-
brosius, asserens omnes apostolos exceptis Joanne et
Paulo, uxores habuisse (5): itemque Origenes (6) et
Hieronymus (1). Subdit S. Epiphanius(8) coniugem
Petri oriundam fuisse ex. civitate Capharnaum ;
opinatur praeterea cum Clemente Alexandrino (9)
eum liberos procreasse. Attamen consentiunt etiam
scriptores ecclesiastici in asserendo S. Petrum, post-
quam ad apostolatus dignitatem sublimatus fuit,
opus coniugale declinasse. Similia docet S. Avitus,
cum scribit Dominum Petrum, Petrum. coniugem
39, — . XVII, p. 330. — (6) P. G.,
tom. II, p. 939. — (5) P. L., tom. XVII. pP :
tom. XIII, p. 1316. — (7) P. L., tom. XXIil, p. 940. — (8) ἘΣ
(9) P. G., tom. VIII, p. 1156, 1158.
qropriam
G., tom. XLI, p. 444. —
AUCTORE
JV: GE
AUCTORE
3. V. D. G.
euius
martyrium
narrant.
B
C
De nomine εἰ
᾿ genealogia
uxoris
S. Petri,
290
propriam secutam esse : cessante carnali usu, mà-
nebat spirituale solatium (1): immo Epiphanius
monachus narrat Petrum coniugem suam, mortua
socru, tradidisse Dei. genetrici : xài τῆς oui
Πέτρου πελευτησάσης τὴν γυναῖκα ὁ Πέτρος παρέδωκε τῇ
Θεοτοχῷ (9). Non. aliter de continentia. Petri tam
facti. apostoli loquuntur. Hieronymus (3), Hatra-
anus (4), Hincmarus (5). Quomodo haec, praeser-
tim saeculo decimo sexto, grassante protestantium
lue in ecclesiasticum caelibatum invehentium, detor-
quere conati simt heterodoxi, qui ita apostolos voca-
lant uxoratos, non quasi ante susceptum apostola-
tum tantum (ales fuerint, eo vero inito cum. ceteris
omnibus quae possederant reliquerint coniuges, sed
ita quidem ut quos Christus coniugatos ad. se voca-
verat ad finem vitae in huius status usu constantes
permanserint, patet, exempli gratia, vel ex Friderici
Maieri (6), vel. Francisci Georgii. Buckfischii (7)
dissertationibus, quas tamen. hic praeterire. cogit
forma et argumenti inanitas.
martyrii gloria. decora-
sequentibus
operis nostri
3. Coniugem S. Petri
tam fuisse in Stromatum libro VIT
verbis exhibet. Clemens Alexandrinus : Φασὶ γοῦν
; ; ἢ ἜΣ "
τὸν αχᾶριου Πέτρον θεασάμενον τὴν αὐτοῦ γυναῖχα
paca id 1
ἀγομένην τὴν ἐπὶ θάνατον, ἡσθῆναι μὲν τῆς χλήσεως χάριν,
εἴχον ἀναχομιδῆς, ἐπιφωνῆσαι δὲ εὖ μάλα
χαὶ τῆς εἰς
παραχλητιχῶς ἐξ ὀνόματος προσει-
πόντα ^ Μεμνήσίω, αὐτῇ, τοῦ Κυρίου (8). Aiunt certe
beatum Petrum, eum vidisset uxorem suam
duci ad mortem, laetatum quidem esse quod
vocaretur, et. quod. domum reduceretur, eam
adhortatum ae consolatum, nomine compellasse,
ac dixisse illi : Memento Domini. Eadem repetunt
in Historia sua tum Eusebius (9), tum Nicephorus
Callistus (10). Im. hunc autem Clementis locum
haec adnotavit Grabius (11) : Nomen uxoris
Petri a loco citato,
non est expressum, legitur vero in fragmento,
quod Helecae, Caesnraugustani episcopi, nomine
Clemente | Alexandrino ,
habetur editum, pag. 109 editionis Caesaraugu-
stanae. S. Petrus, inquit iste auctor, in honore
habetur in Hispanis, et eius uxor Concordia,
passa sub Nerone, non multo prius quam ipse
pateretur. Fuit haee (nt docet. Maximus in Com-
menlariis ad. epistulam S. Petri) filia. Aristobuli,
vel Zebedaei, et Salomes, socrus etiam Andreae,
qui duxil alteram sororem Concordiae, et Iacobi,
et lohannis. Fuit autem Aristobulus, cognomento
Zebedaeus, Irater Barnabae, apostoli Domini.
3. Hanc ab. Heleca traditam genealogiam, quae
prostat. etiam. apud. Epiphanium. monachum :
ἐν Σίμων ἔγημε τὴν θυγατέρα ᾿Αριστοβούλου,
ἀδελφοῦ Βιαρνάβου τοῦ ἀποστόλου, οἱ Simon quidem
uxorem duxit filiam Aristobuli, fratris Barnabae
apostoli (12), fusius discutere opus non est, cuius
nullum. habetur fundamentum. certum, quoniam
de nomine uxoris Petri, quam Concordiam vocat
episcopus. Caesaraugustanus, alii vero hebraea
appellatione Mariam (13), nihil vati statuere licet.
Ut dictum est, Evangelium et. Patres hanc denomi-
nalionem velicent, praeterea. Clementem. Alexan-
drinum audivimus. indeterminate tantum. dicen-
xai ὁ
(1) Epist. ad. Gundobaldum apud Baluze, Miscellanea.
tom. II, p. 9, ed. Mansi. — (2) P. G, tom. CXX, p. 218. —
(3) Loc, eit, et P. L.. tom. XXII, p. 963. — (4) P. L., tom.
CXXI, p. 325. — (5) P. L., tom. CXXVI, p. 148. — (6) De
Petri conjugio. Wittebergae, 1684, — (7) De Apostolis wxo-
ratis, Helmstadii, 1704, — (8) Strom.. lib. vu, P. G., tom. IX
p.487. Forsan melius estlegere : Μέμνησο, ὦ αὕτη,τοῦ Κυρίου,
ut monent plurimi editores, nixi praesertim testimonio
Eusebii, qui Clementem recilans ultima verba iuxta indica-
lam formulam emendatiorem proferl.— (9) Lib. ur, cap. 30.
DE SANCTA PERPETUA MARTYRE.
tem S. Petrum uxorem suam nomine compellasse, ΤΆ
Fx Cotelerio docemur (14), Symeonem magistrum et
logothetam, in Chronico inedito quod latet in codice
bibliothecae Parisinae, signato num. 1712, vocare
uxorem S. Petri Ioannam, xal Ἰωάννα * αὐτὴ δὲ ἣν ἡ
γυνὴ Πέτρου (fol. 60), quam citat inter unguentiferas
mulieres quae. venerunt ad ungendum Dominum.
Porro hac in re Metaphrasten nullam mereri fidem
inde evincere. studet Grabius (15), quia, sicut. in
antecedentibus. erraverat dum Mariam, matrem
lacobi minoris, uxorem autem Judae fratris
Domini facit, cum lacobus minor, frater. Iudae
fratris Domini, nullatenus filius eius fuerit, ita et
hic hallucinatus est, uxorem Petri cum. eiusdem
matre. confundendo. Quod. luculenter. apparet ex
alia recensione parentum et patriae apostolorum,
quam itidem ex. codicibus Parisinis nunc signatis
numm. 1085, 1115, descripsit diligentissime Cotele-
rius ad Pseudo-Clementis Gonstitutionum aposto-
licarum Iibri LE caput ultimum (16). Ibi enim haec
habes : Petrus et Andreas fratres, ex patre Iona,
matre Ioanna, arte piscatores, e vico Bethsaida.
Altamen Epiphanius monachus, qui ad. hunc. Sy-
meonis locum certe alludit (V1), cum ipse inter septem
unguentiferas mulieres annumerat. Ioannam, non
nisi dubitanter affirmet hanc fuisse wrorem Petri,
dicens : καὶ ᾿Ιωάννα " αὕτη, φασί τινες, γυνὴ Πέτρου,
ἄλλοι δὲ, μήτηρ Κλήμεντος, et Ioanna ; haee, αἱ qui-
dam dicunt, erat uxor Petri, ut vero alii, mater
Clementis. Hosce locos Epiphanii monachi et
Symeonis logothetae non erit. forsan abs re inter
se conferre, ut patea! similitudo.
CHRONIGON SYMEONIS
(P. G., tom. 1, p. 772.)
Μυροφόροι δὲ ἦσαν ἑπτά "
ἡ Μαγδαληνὴ Μαρία ἀφ᾿ ἧς
ἐξέδαλεν ὁ Χριστὸς τὰ ἑπτὰ
δαιμόνια. Καὶ Σαλώμη ἣ
μαῖα" xai ἡ μήτηρ τῶν διῶν
“εβεδαίου. Καὶ Μαρία ἡ
μήτηρ μὲν ᾿Ιακώβου τοῦ
μιχροῦ, γυνὴ δὲ Ἰούδα τοῦ
ἀδελφοῦ τοῦ Κυρίου. Καὶ $
EPIPHANIUS MONACHUS
(P. G., tom. CXX, p. 210.)
Μυροφόροι δὲ ἦσαν ἑπτά"
Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ, xal
Σαλώμη, καὶ ἡ μήτηρ τῶν
διῶν Ζεβεδαίου, χαὶ Μαρία
Ἰαχώδου τοῦ μικροῦ, μή-
τὴρ Ἰούδα, γυνὴ ἀδελφοῦ
τοῦ Κυρίου, καὶ Ἰωσῇ μήτηρ
μήτηρ ᾿Ιωσῇ " αὐτὴ δὲ ἦν
θυγάτηρ Σαλώμης τῆς ἐξα-
δέλφης τῆς Θεοτόκου, ἥτις
ἣ ἀναθρέψασα τὸν ἀδελφὸν
ποῦ Κυρίου, xal Ἰωάννα "
αὕτη, φασί τινες, γυνὴ
ἀναθρέψασα τὸν Ἰωσὴ μήτηρ
αὐτοῦ ἐλέγετο. Καὶ Ἰωάννα"
αὐτὴ δὲ ἦν ἡ γυνὴ Πέτρου.
Καὶ ἡ ἀδελφὴ τῆς μητρὸς
τοῦ Κυρίου Mapa ἡ τοῦ Πέτρου, ἄλλοι δὲ μήτηρ
Κλήμεντος, xat 5 ἀδελφὴ
τῆς μητρὸς τοῦ Κυρίου Ma-
pix ἣ τοῦ Κλεωπᾶ, γυνὴ
ἀδελφοῦ ᾿Ιωσήφ.
Κλωπᾶ, 1 ἔστι θυγάτηρ
Ἰωσὴφ, xai $ γυνὴ
ἀδελφοῦ αὐτοῦ Κλωπᾶ.
τοῦ
In martyrologiis autem, quod. etiam animadver-
tunt. Grabius (18), Thilo (19) et Lipsius (20), wor
S. Petri unanimi consensu dicitur Perpetua fuisse
nominata. Sed de eius. cullu. in. sanctorum. fastis
iam penitius dicendum.
ἄν In martyrologio Romano locum non accepit
— (10) P. G.,tom. CXLV, p.880. — (11) Spicileg. SS. Patrum,
ed. 2*, Oxoniae, tom. I, p. 30.— (12) P. G., tom. CXX, p. 218.
— (13) Buckfisch, De Apostolis uxoratis, p. 10. — (14) In
nola 39 ad Pseudo-Clementis Const. Apost, P. G., tom. Ι,
p. 772. — (15) Op. eit., p. 330. — (16) P. G., tom. I, p. 158.
— (17) P. G., tom. CXX, p. 210.— (18) Loc. cit. — (19) 4cfo-
rum SS. Petri et Pauli, part. poster. Halis Saxonum, 1838,
p.20. — (20) Die Quellen der rümischen Petrus-Sage, p. M8.
Glr. ibid., pp. 112, 145.
S. Perpetua.
deque eius
cultu.
^
De fontibus
legendae
S. Perpetuae,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
S. Perpetua, lieet. Baronius historiam ipsam eius
martyrii in Annalibus suis. retulerit, retractatam
secundum. Clementem. Alexandrinum (V), addens
tantummodo ignorari quo tempore passa. sif, cum
tamen ex verbis Eusebii aperte colligatur eam paulo
ante S. Petrum martyrium subiisse. Cultus S. Per-
peluae ac eius memoria mazime celebratur. in
Usuardo eiusdemque auctariis : invenitur namque
in Antverpiensi mazimo, Ullratraiectino, Leydensi,
Lovaniensi, Bruazellensi ; necnon apud. Molanum,
Ferrarium, Arturum in Gynaecaeo, Maurolycum,
ubi sic sonat formula : Eodem die, natale sanctae
Perpetuae, coniugis beati Petri apostoli. Alii fere
ad. verbum. recitant. locum. excerptum € Clemente
Alexandrino; ita Coloniense vetus, Viola Sancto-
rum, martyrologium Canisii et. Carthusiani Colo-
nienses, ubi haec leguntur : Eodem die sanctae
Perpetuae martyris, uxoris saneti Petri apostoli,
quae ad martyrium eum a tortoribus urgeretur,
sanctus Petrus his verbis audacter eam in Domino
exhortatus est : Uxor mea, memor esto Do-
minum Iesum Christum pro te passum ;
nec timeas eos qui corpus occidunt, sed
animam tuam perdere non possunt. Et
his verbis confortata in Domino, laetanter, patien-
ter et fortiter mortem pro Christo sustinuit. Ali-
quanto etiam. plura habentur in manuscripto san-
ctorum Florario, cuius apographum. invenimus in
Bollandianis, in
signato num.8932 bibliothecae regiae Bruzellensis :
Natale sanetae Perpetuae coniugis beali Petri
apostoli : quae mulier sanct sima Petrum secuta
Romam pervenit, ubi constantissime Christum
omnibus praedicabat. Tandem iussu Neronis im-
peratoris impiissimi capta ac diu torta, novissime
diiudicata ad mortem. Dum ergo ad passionem
duceretur, discipulis flentibus, propter constan-
tiam ipsius et duram poenam quam fervide susti-
nuerat Pelrus ingenti gaudio exsultabat, ac eam
proprio nomine vocans, post eam exclamavit,
dicens : O Perpetua coniux, memento Do-
mini. Tandem decollata Romae martyrium in
proprio sanguine celebravit anno salutis LX, mira-
culis plurimis elarens. Quod Christum ait praedi-
casse, ita accipiendum est, quod sanctissimae vilae
collectaneis asservatis codice
exemplis ac verbis quoque in privatis congressibus
christianam religionem persuadere Romanis mulie-
ribus conaretur. Annus. Christi sexagesimus est
Neronis octavus ; verosimile tamen. est aliquanto
serius occisam esse S. Perpetuam.
5. Quisnam primus in sanctorum fastis posuerit
hoc nomen Perpetuam se mescire fatetur. Solle-
rius (2), quod. ceteroquin commentitium. esse haud
dubie asserit eruditissimus vir Thilo (3). At totam
historiam. martyrii S. Perpetuae, quan, ut. dic-
tum. est, primus enarravit Clemens Alexandrinus,
desumptam fuisse. ab ipso ex Actis apocryphis
S. Petri, opinati sunt Zahn (&), Lipsius (9), Hil-
genfeld. (6). Quaestio. tamen, nondum — soluta,
remanet. cuinam ex. variis recensionibus, si tamen
xxxn. — (2) Martyrologium
. — (3) Op. cit., p. 20. —
(1) Ad ann. 69, num.
Usuardi, ad d. 4 novemb., p.
(4) Acta. Joannis. Erlangen, 1880, p. ixxvi. Cfr. Gàt-
tingische gelehrte Anzeigen, 1880, p. 1226. — (9) Die Quellen
der rümischen. Petrus-Sage, pp. 12, 145; Die apokryphen
Apostelyeschichten und Apostellegenden, tom. II !, p. S2. —
46) Novum Test, extr. can., lom. IV, p. 73.— (7) Die apokry-
221
plures revera fuerint, quod nec ita certo demonstra-
lum est, scilicet catholicae, ebioniticae aut gnosticae,
attribuenda sit haec historia. Quicquid. sit, illud
nihilominus wt probabilius videtur admittendum,
quod contendit Lipsius(7) contra Zahn, Clementem
Alerandrinum in. narrando. martyrio | uxoris
S. Petri non. verba. ipsa fertus Actorum veferre,
quoniam rem promit tamquam er auditu φασὶ γοῦν.
Cetera. vero. conici tantum valent, nimirum, quod
tenet. Lipsius contra Hilgenfeld (8), historiam pro-
dire non ez catholicis πράξεσι Πέτρον καὶ Παύλου, sed
verosimilius eam derivatam esse ex fonte ebionitico,
siquidem. Pseudo-Clementinae Homiliae e£ Reco-
gnitiones (9). quae dicuntur ad. istam pertinere offi-
cinam, frequentius commemorant uxorem S. Petri;
immo ez fonte gnostico, si audiendus Lipsius, quia
Clemens Alexandrinus quandoque ex. eodem hau-
sit (10). Proin, si haec recte statuta sunt, iam ad
finem. vergente. saeculo 11, conficta est. ista narra-
tiuncula. de martyrio S. Perpetuae.
6. Igitur, ut verbo totam inquisitionem. resuma-
mus, id de S. Perpelua retinendum videtur quod, si
ex Evangelio liquet. S. Petrum fuisse matrimonio
iunctum, cetera. omnia, ea nempe quae tum de
nomine, tum de martyrio uxoris apostoli cireum-
feruntur, fabulam. sapiunt. Ex apostolorum apo-
eryphis Actibus el ea quae deperdita. est recensione,
confecisse pulandi sunt narrationem martyrii
quam tradunt Clemens Alexandrinus et. Eusebius.
Quorum auctoritate motus illam sacram feminam
in suum. canonem hagiologicum transtulit. Usuar-
dus. Hunc tamen non sunt secuti omnes fastorum
hagiologicorum compilatores. Sane olim, antequam
cogniti actus apocryphi fidem multarum histori-
arum quas repetunt Patres minuissent, Clementi
Alexandrino pleniorem concedere | auctoritatem
pronum erat ; quam et ipse Ruinartius (11). gravis
admodum et. severus traditionum apocrypharum
erpunctor, minime denegavit, cum, in confutando
Dodwello contendente ex. Patrum homiliis, qua-
rum si genuina à supposititiis separarentur,
parum superfore martyres quorum festa celebra-
rentur, adducit, ostensurus quid valeant testimonia
Patrum in. re hagiographica, Clementem Alexzan-
: S. Petri apo-
stoli. Nunc autem minoris sane facienda videtur
haec traditio, cuius se testem fecit Clemens Alezan-
drinum narrantem martyrium ucori
drinus, etsi non. prorsus reicienda sit. tamquam
aperte falsa. Etenim ex una parte suadetur
tantum, non vero stricte demonstratur hanc tradi-
tionem erutam fuisse ex apostolorum Actis apoery-
phis, ex allera. vero non probatum est quaecumque
inveniuntur in hisce Actis esse tamquam supposi-
lilia. respuenda. Proinde martyrologii Romani,
quod. S. Perpetuae, uxori sancti Petri. apostoli,
nondum. concessit. locum, laudanda prorsus est
in hae re sapienter adhibitam
quae de S. Perpetua investi-
cautela, quam
fuisse demonstrant
gare conati sumus.
hen, etc., p. 89. — (8, Loc. cit. — (9) Clem. Rom., Recogn.,
VII, 25; Homil. XIII, 1; cfr. P. G., tom. I, p. 1365, tom. It,
p.330. — (10) V. g. in adumbratione in Ep. 1 loan., ed.
Potter, p. 1009, in quo loco assunptae videntur gnosticae
iraditiones eae quae reperiuntur apud "Thilo, Fragmenta
Actuum Ioannis.Halis Saxonum, 1847, pp. 20sqq.—(11) Acta
primorum martyrum, ed. alt, p. χχιν.
AR.
AUCTORE
jJ. V. D. G.
eiusque
veritate histo-
rica.
E
SAEGULO.
PRIMO,
De
DE SANCTIS PATROBA ET PHILOLOGO.
DE SS. PATROBA ET PHILOLOGO
DISCIPULIS S. PAULI APOSTOLI.
1. Recurrunt denuo ex notissima eorum serie
SS.Philologo μος, jp suae Epistulae ad Romanos eapite ultimo,
εἰ Patroba,
B
quos Patres
saepius com-
memorant,
fabulae
multae
asseruntur.
ὃς
salutare iubet Apostolus, duo sancti viri, cultum ad
praesentem. diem nacti in ecclesia graeca, quae
eos, non secus ac reliquos eorum | socios ibidem a
S. Paulo rvecitatos, maxima veneratione semper
prosecuta. est. Verum. circa eos quoque in fabulas
diversas abiit, quod et eam praestitisse pro ceteris
eiusdem societatis sanctis iam pluries ostenderunt
antecessores mostri, nuperrime autem denuo in
SS. Stachy, Ampliato, Urbano et Narcisso (1).
Itaque ad SS. Patrobae ef Philologi res. gestas
critice diiudicandas strata. nobis est via, quam
proin, praelucente maiorum nostrorum. auctori-
tate, securius perambulabimus.
2, Ut. dictum est, SS. Patrobae ef Philologi
nomina per S. Paulum innotescunt (2), at non nisi
mera nomina, quippe qui de eorum conditione, vitae
cursu, rebus gestis alle taceat. Nec explicitos magis
se praebent Patres commentati epistulam ad Roma-
nos, siquidem nec apud Origenem (3), Ambro-
sium (4), Chrysostomum (5), "Theodoretum (6),
Primatium (1), Sedulium (8), quicquam invenire
est praeter solum nomen. Quod. Patrum discrelum
silentium. intuitum | fuisse. diceres martyrologii
ltomani compilatorem, cum. prudentissima for-
mula usus haec tantum proferat : Eodem die san-
ctorum Philologi et Patrobae, saneti Pauli apo-
stoli discipulorum, sedulo vitams appellationes
quibus SS. Patrobas et Philologus α Graecis deco-
rati fuerunt.
3. Etenim, qui Dorothei Tyrii. circumfertur
nomine Commentarius de septuaginta Domini
discipulis Aaec tradit de Patroba : Πατροβᾶς, o5 «at
αὐτοῦ ὁ ᾿Απόστολος μέμνηται, ὃς xat ἐπίσχοπος ἐν Πατιόλοις
γέγονεν, Patrobas, cuius ibidem Apostolus meminit,
qui et episcopus Puteolorum factus est; de Phi-
lologo autem : Φιλόλογος, οὗ xai αὐτοῦ ὁ ᾿Απόστολος
μέμνηται, ὃς καὶ ἐπίσχοπος γέγονεν ὑπὸ ᾿Ανδρέου ἀποστόλου
ἐν Σινώπη. Philologus, cuius pariter meminit Apo-
stolus, qui et Sinopes episcopus ab Andrea
apostolo ordinatus est (9). adem docet. Pseudo-
Hippolytus. in libello De LXX apostolis Iesu
Christi, qui probabiliter unus est cum praecedenti :
Πατρόδουλος, ἐπίσχοπος Ποτεόλων ; Patrobulus, episco-
pus Puteolorum; Φιλόλογος, ἐπίσχοπος Σινώπης; Phi-
lologus, episcopusSinopes(10). Haec desum ipta sunt
er Cangii emendatiori Pseudo-Dorothei editione,
quam denuo in lucem vulgavit, citatis tomis, recens
editor Migne. Sed. cum primum latine prodierunt
ista in septimo tomo Bibliothecae velerum Patrum,
edente. Margarino de la Bigne, sic lecta. sunt :
Patrobas, euius etiam idem meminit Apostolu.
8,
(1) Arta SS. Octobr., tom. XIII, pp. 687 sqq. — (2) Rom.
XVI, 14, 15. Quod ipsum nomen spectat, notari potest oceur-
rere nomen Parnosvs in inscriptione latina 6306, n. 190
inter Inscriptiones regni Neapolitani latinas à Mommseno
editas, p. 354. — (3) P. G., tom. XIV, p. 1282, — (4) P. L,
tom. XVII. p. 180.—(5) P. G., tom. LX, p. 671. — (6) P. G^
tom. LXXXII, p.292. — (7) P. L,, tom. LXVIII, p. i5, —
(8) P. L,, tom. CIII, pp. 124.— (9) P. G., tom, ΧΟ], p. 1063,
1001. — (10) P. G., tom. X, p. 956, 856, — (11) lala sacra,
tom. VI, pp. 25, 26. — (12) De sacris Neapol. eceles. mon um.,
episcopus NEAPOLITANUS constitutus est. I» edi-
tione romana huius Dorothei libri,quem apud Pau-
lum. Manutium anno 1964, Petrus Galesinius cum
aliis sanctorum Patrum. libris in. lucem. dedit,
Patrobas NgoPorroLANUs episcopus designatur,
dum Antonius Monchiacenus Demochares, libro II
de divino Sacrificio Missae, cap. 13, tradit Patro-
bam NzrorroLANuM episcopum. fuisse institutum.
Haec verba Neopotiolanus, Nepotiolanum sa/ evi-
dentur ex prava. lectione graecorum verborum ἐν
ΠΟοτιόλοις videntur. habuisse originem. Sed. textus
graeci immemores, aut forsan illius non compotes,
quippe qui latinae interpretationi wnice intenti
essent, quia. Nepotiolana, vel Neopotiolana. civitas
nullibi reperitur, ideo erudili quique viri legerunt
Neapolitanum episcopum.
3. Hine factum est. ut revera. plurimi S. Patro-
bam. vindicaverint in Neapolitanum. episcopum,
quos inter memorasse satis erit. Ughelli (11), Anto-
nium. Caracciolum (12), Bartholomaeum | Chioca-
rellum (13), de Petris (14), Eugenium (15), Franci-
seum de Magistris(16), Dominicum Gravinam(11),
Cantelium (18), qui omnes post S. Asprenum ponunt
in sede. Neapolitana. S. Patrobam, quem tamen
antea. Puteolanum | antistitem fuisse non infitian-
tur. Ut. probent suam opinionem non purum labo-
rant, nihil tamen evincunt.- Audiatur | Ughellus :
Quod si aliquis quaerat, cur si Neapolis episcopus
fuit, nulla de eo mentio in Neapolitana ecclesia
exstet ? respondebitur ilico : ... Tantae oblivionis
nulla alia causa fuit, quam vel hominum negle-
gentia, vel veternm monumentorum, Diocletiano
saeviente, iactura, et. quod vero communius ma-
lum, ipsa suo. se dente corrodens invidiosa vetu-
slas. Talia argumenta. nemo mirabitur si nulli
fidem. faciant ; sed citatos auctores ex. Dorothei
depravato textu fuisse deceptos inde patet. quod
Ughellus. asserit. Dorotheum in. Synopsi, ut. in
emendatis codicibus legitur, celere tradere Patro-
bam fuisse Neapolis Campanorum episcopum.Quid.
de hae emendatione codicum quorundeim: Dorothei
sit. sentiendum iem. diximus. Ceteroquin scripto-
res melioris notae nihil noverunt de Neapolitano
episcopatu S. Patrobae, quales sunt Ioannes
Diaconus apud. Muratori (19), Mazochius (20).
Proin de istis fabulis sil satis superque disputatum.
4. Αἱ si S. Patrobam Neapolitanae cathedrae
affigere omnino repugnat, quid. censendum de tra-
ditione quae eum. primum. Puteolorum antistitem
facit? Ut supra rettulimus, haec traditio revera
viget, praesertim. a. Pseudo- Dorotheo. et suppositi-
tio Hippolyto prolata. Dein apparet in Graecorum
libris hagiologieis fere sub. eadem formula, verbi
Cap. vr, p. 117 ; cap. vui, p. 120 sqq. — (13) Antistitum--
Neap. eccles. eatal., p. 17.— (14) Hist. Neapolit., lib. t, cap. 9.,
— (15) Napoli sacra, in indice episcoporum. — (16) Status
rerum memorabilium... civit. Neapol., p. 35. — (17) In Con-
troversiarum, Vom. III, parl. 2, Gontrov. 4^, p. 317. —
(18) Metropolitanarum urbium historia civilis et. ecclesia-
stica, p. 370. — (19). erum ital. script., tom. 1, part. 35,
p. 292. — (20) Dissertatio hist. de cath. eccl. Neap. vicibus,
P. xxiv, οἱ De sanctorum Neapolitanae ecclesiae episcopo-
vum cultu, p. xxvi,
gratia
E
Patrobam
vel Neapoli-
tanum,
vel
Puteolanum
episcopum
fuisse,
DIES QUARTA
A gratia in menologio Basilii (1), quod haec habet :
χαὶ ὁ μὲν Πατροβᾶς, οὗ xat ὁ μέγας Παύλος ἐν ταῖς ἑαυτοῦ
ἐπιστολαῖς μέμνηται, ἐπίσχοπος Ποτιόλων ἐγένετο, et
Patrobas quidem, euius mentionem in suis epistu-
lis Paulus magnus facit, episcopus Puteolorum
factus est. Et. liaec. Ferdinando. Ughello sufficere
visa. sunt ut inde sequentem S. Patrobae historiam
contexeret : Patrobam, nnum ex septuaginta. duo-
bus Christi discipulis, immo et Pauli discipulum,
igente
cuius meminit in Epistula ad Romanos,
Petro. apostolorum principe Hierosolymis post
Tudaicam persecutionem, dispersionemque Christi
discipulorum per universas orbis terrarum partes,
ordinatum episcopum, Puteolis nutu divino appu-
lisse, eaque in urbe, tunc florentissima, evange-
lium disseminasse, eiusdem primum praesulem
institutum fuisse, velus constansque traditio nar-
ral. Porro de eo pauca loquuntur monumenta,
quae. ut Baronius seribit, a primis Christi fideli-
bus gesta sunt, scriptorum inopia. vel seriptura-
rum maufragio remanserunt alentio sepulta.
Igitur Patrobas, primus Puteolanorum episcopus,
assiduo labore fideique fervoris praedicatione
fidem sedemque episcopalem Puteolis
B
accensus,
constabilivit, eumque per annos multos molestias
multas et incommoda pro Christi nomine a genti-
libus fortiter pertulisset, infinitos propemodum
ad evangelii lucem adduxisset, sanete quievit in
Domino 4 novembris post annum salutis 59, ut
existimare possumus ; etenim cum Paulus apo-
«tolus e Hierosolymis Romam captivus duceretur
e Rhegio solvens, Puteolos delatus, inventis ibi
fratribus, ut Acta Apostolorum capite xxvn tes-
tantur, apud eos dies septem rogatus mansit ;
tune temporis aiunt Patrobam illorum fratrum
(hoe enim vocabulo christiani appellabantur) epi-
scopum fuisse. Haec utique magna fiducia affir-
mantur, sed. ut. plane probentur deficiunt. argu-
menta.
Sed. qui huius traditionis fundam
minimam quidem concedere
nulla 5. enta exami-
E E EE
probant — qqaperift, is sane me
fidem ausus fuerit. Fundamenta sunt tum. Doro-
tleus tum Pseudo- Hippolytus, nec non menologia
: iam vero quam ervigua polleant illi
argumenta.
Graecorum
auctoritate notum est
corum ad cultus testimonium adhiberi. queunt,
procul abest quin habeantur loco documenti historici
moderami valeat
(2), et quamvis menaed. Grae-
auctoritas absque ullo
Puteolorum ecclesiae tra-
C cuius
suscipi. Praeterea ipsa
ditio non ea est quae
suppleat. Nonne fatetur
Puteolis ante episcopum. Vairum (3), hoc est ante
circiter XVI, reperiri. commemora-
rrimus
monumentorum silentium
ipse Ughellus nullam
saeculum
tionem de S. Patroba ? Scilicet iterum occu
popularibus fabellis et historiolis quae civitatum
Italiae pastorem. primum ab apostolorum aevo
ipsisque fidei incunabulis arcessere student, ut que-
rebatur Maffeius in epistola ad. Nicolaum Coletum,
tomo quinto Waliae Sacrae novissimae editionis
Venetensis, col. 676 (&). Proin, donec huic rei maior
affulgeat lu, prudentiam martyrologit Itomani
imitari decet, satisque sit de S. Patroba asserere
eum fuisse e discipulis S. Pauli apostoli macime
(1) In edit cardin. Albani, p. 166. — (2) Videsis Acta SS.
Octobr., tom. XIII, pp. 689-691. — (3) Italia Sacra, tom. VIL
p. 25. — (4) Cfr. Acta ὁ S., tom, II Aug., p. 416; Zaccharia,
Cremonen. episcop. Series, cap. 6, p. 35, in dissertatione opert
praefixa ; Mamachium, Origin. et antiq. christ., tom. ll,
y. 245 in notis. — (5) Cr. Bossi, Bulletino di Archaeol. crist.
1864, p. 69. — (6) Della Venwuta de. S. Pietro Apostolo in
p. 156. — (7) Spicileg. bibl, tom. III, p. 279. —
Napoli,
NOVEMBRIS. 9233
dilectis, sed. quid egerit, ubive labores sacros exer-
ceuerit hucusque ignorari plane. Propterea. tamen
minime diffitemur fidem christianam haud. diu post.
Christi ascensionem. Puteolos pervenisse. Iam Actus
Apostolorum, cap. XXVIII, 13, 14, testantur
S. Paulum apostolum ibi invenisse fratres; de ipsa
tamen origine illorum. christianorum disputatur,
cum eos Phoenices mercatores esse velit. Martorel-
lius (5) contra opinionem quam tenet Scherillo (6),
Iudaeos vero fuisse Mazochius (T) et. post ipsum
Renan (8) referat, christianos autem dumtaxat eos
praedicet. Patrizi (9).
6. Quod modo memorata documenta tradunt de
Puteolano episcopatu S. Patrobae, itidem profe-
runt de S. Philologo, eui cathedram. Sinopes in
Ponto per S. Andream commissam fuisse asse-
vant. Iam audivimus Pseudo-Dorotheum aperte
S.
declarantem Philologum fuisse ab Andrea
apostolo. Sinopensem episcopum ordinatum (10).
: Φιλόλογος
Quae etiam repetit Pseudo- Hippolytus
episcopusSinopes(11).
ἐπίσχοπος Σινώπης, Philologus
Unde menologium Basilii : 'O δὲ Φιλόλογος, οὗ καὶ
Ἀπόστολος ἰσχοπος Xon
αὐτοῦ ὁ αὐτὸς μέμνηται,
xo ὑπὸ ᾿Ανδρέου τοῦ πρωτοχλήτου τῶν ἀποστόλων.
Philologus, de quo idem Apostolus meminit, Sino-
pis episcopus creatus est (12). Haec quae Pseudo-
Dorotheus et. Hippolytus proferunt. ex quibusdam
Actis apostolorum eruta esse opinatur Lequien, qui
ert ex apographo Actorum S. Andreae,
;e habebat a Combefisio eraratum (13).
sequentia ri
quod pent
S. Andreas cum germano suo fratre Petro, μετὰ
τοῦ συγγόνον αὐτοῦ, Sinopensibus praedicavit ; culus
praedicationis monumentum lapideum ibidem supe-
rerat. Complures ex ludaeis qui urbem incolebant,
miraculis apud. eos editis ad Christum adduxit, e
quibus aliquot. sacerdotio initiavit qui vita et mori-
bus probaliores erant, ὧν τοὺς δοχιμωτέρους ς
Post, Sinopen regressus, Philologum
χατέστησεν
episcopum constituit, ἐδραιοτέρους πάλιν καταστήσας
θεοσέβειαν Φιλόλογον
ἐπίσχοπον ἀπέπλει m
7. Hucusque Lequien, citato loco. Pauloantea simi-
scilicet narratis adventu
προχειρισάμενος αὐτοῖς
τρὸς τὸ Βυζάντιον
lia scripserat Saussanus,
S. Andreae in Sinopem civitatem οἱ Cratini sana-
Multos subinde... Domino alios
Philologum, olim Pauli disci-
eius bona venia ad Andream
lione, pergit
cives consecravit.
pulum, qui cum
diverterat. eupidus incumbendi
gentis suae, episcopum ibidem ordinavit (14). Jam
quaecumque Lequien et. Saus-
propius saluti
vero, ut. dirimus,
sayus tradiderunt de S. Philologo desumpta sunt
er Actis S. Andreae confictis saeculo, ut videtur,
Fpiphanio monacho (15). In iis namque
εἰς Σινώπην, καὶ ποιήσας ὀλίγας ἡμέρας
decimo, ab
legitur : ἐπέρασεν
τὸν
χαὶ ἐπιστηρίξας αὐτοὺς χατέστησεν αὐτοῖς ἐπίσχοπον
Φιλόλογον. Et post paucos dies, confirmatis illis,
opum Philologum (16). Jste locus
conferri potest cum excerpto supra tradito ex Actis
quae Combefisi. manu exarata vidit. Lequien,
jpiphanii monachi libello haud. fuisse
quaeque ab E
saltem non rebus, si verbis quidem, testatur
Epiphanii
Ad. auctoritatem
(18), Dres-
constituit. epis
diversa,
Carolus Thilo (17).
quod attinet, ut animadvertunt Harles
(8) Saint Paul, pp. 558, 509; L' Antechrist, p. 10.— (9) Comm.
in. Act. Apost., p. 305. — (10) P. ἃ tom, XCII, p. 1063, 1064.
— (11) P. G., tom. X, pp. 905, 956. — (12) Loc. cit. —
(13) Oriens christianus, tom. L.— (14) De Gloria S. Andreae
apostoli, p. 163. — (15) P. G., tom. CXX, pp. 315 sqq. —
(16) P. G., tom. CXX, p. 243. — (17) Acta SS. Apostolorum
Andreae et Mathiae, p» Χ. — (18) Fabricii Bibl. graeca, ed.
alt., tom, VIII, p. 258.
Ü
sel
AUCTORE
J. V. D. G.
Idem de
S. Philologi
episcopatu
Sinopensi
dicendum,
AUCTORE
3. V. D. G.
SS. Philologi
et Patrobae
eultus apud
Graecos,
Slavos
et. Latinos.
DE 55. PATROBA ET PHILOLOGO.
sel (1). T'ischendorf (2), fatendum niti mazime Epi-
phanium Actis apocryphis; proin, si apud ipsum
de Sinopensi S. Philologi episcopatu occurrit men-
tio,non ideo multum crescit adhibenda fides ; unde-
cumque igitur hausta. sit haec opinio, ex docu-
mentis quae fabulas sapiunt derivata dicenda. est.
8. Reslat ut de cultu SS. Patrobae et Philologi
ἀποστόλων
"Ta αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ἁγίων DN
Vatou
ἐχ τῶν ἑβδομήκοντα "Epp, ἸΙατρόβα, Λίνου,
χαὶ Φιλολόγου.
Στίχ. Ἑρμᾶς, Πατρόδας (5) χαὶ Γάϊος τρεῖς ἅμα
ἀπόστολοι ϑνήσχουσιν, ots Τριὰς (6) φίλη
Φιλολόγος φιλῶν σε τὸν Θεὸν Λόγον,
πληροῖ λόγους σούς, χαὶ ϑανὼν σύνεστί σοι.
Οὔτοι πάντες ὑπῆρχον ἐκ τῶν ἑβδομήκοντα
μαθητῶν τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ὁ μὲν Πατρόβας, οὗ xai
ὁ ϑεῖος ἀπόστολος Παῦλος ἐν ταῖς αὑτοῦ μέμνηται
ἐπιστολαῖς ἐγένετο, πολλοὺς
βαπτίσας χαὶ τῷ Χριστῷ προσχγαγών.. Ὁ δὲ
Φιλόλογος (καὶ 09 μέμνηται) ὑπὸ ᾿Ανδρέου τοῦ
πρωτοχλήτου ἐπίσχοπος Σινώπης κατέστη, OD καὶ
πλείστους πειρασμοὺς χαὶ θλίψεις διὰ τὸν τῆς
εὐσεβείας λόγον ὑπομείναντες, χαὶ πολλοὺς διδά-
ἔαντες, χαὶ τῷ Χριστῷ προσαγαγόντες, ἐτελειώθησαν
ἐν Κυρίῳ.
ἐπίσχοπος Ποτιόλων
Menologium. Sirleti reticet omnia quae de epi-
scopatu SS. Patrobae οὐ Philologi circumferuntur,
in quo laudandum sane. Haec est eius formula :
Eodem die (8) commemoratio sanetorum marty-
rum Hermae, Lini, Gaii, Philologi et Patrobae,
qui christianae fidei confessione insignes, multa
propter pietatem perpessi, ae plurimis ad Christi
fidem conversis, quieverunt in Domino. δὲ marty-
rum titulo heic decorati sunt SS. Philologi e/ Patro-
bae, licet. aliunde non sit auditum eos pro Christo
vitam fudisse,verbum in sensu latiori confessorum,
prout patitur lingua. graeca, accipi potest. Mazi-
mus. Margunius, in. Vitis e synazariis translatis,
mihil refert quod. non inveniatur in menaeis.
9. Sancti nostri, quod fieri consentaneum. erat,
in Slavorum hagiologicis fastis commemorantur,
tum ad. diem 4, tum ad. ὃ novembris, maxime
tamen. die 4 (9). Unde, quamnam οὗ causam ad.
5 diem translata. sit memoria in menaeis Slavi-
cis illud dubium remanere fatetur P. Martinov (10).
Eorum mentio apparet, cum. SS. Lino, Herma et
Caio, in codice Novgorodensi musaei. Itwmniantso-
viani el in Horologio Pocajovensi.
10. Apud. Latinos, martyrologia nulla exhibent
(1) Epiphanii edita et inedita. — (2) Acta Apostolorum
apocrypha, p. XLV. — (3) Apud. Barthol. Cutlumusianum,
Menueum Novembris, p. 31.— (4) Cfr. inscriptionem Pseudo-
Hippolyti de quo saepius dietum : περὶ τῶν οἱ ἀποστόλων.
P. G., tom. X, p. 954. — 15) In martyrologio metrico, Siberus
agamus. Jam recitavimus. formulam. menologii D
Basilii ad. diem. 5 novembris, dum in martyro-
logio Romano nominantur die 4. Eorum memo-
ria simul cum SS. Lino, Herma et Caio celebratur,
qui aliis diebus in. ecelesia. latina. recoluntur.. In
synazario leguntur sequentia; omillimus ea. quae
pertinent ad S8. Linum, Hermam et Caium (3) :
Eadem die, commemoratio sanetorum Aposto-
lorum (4) ex septuaginta Hermae, Patrobae, Lini,
Caii et Philologi.
vensus. Hermas, Palrobas et. Caius, tres simul
Apostoli moriuntur, quibus Trinitas cara
Philologus, amans te Deum Verbum
Implet verba tua,et mortuus adest Leeum (7).
Qui omnes fuerunt ex septuaginta discipulis
Christi. Et Patrobas quidem, cuius divus Aposto-
lus Paulus in suis meminit epistulis, episcopus
Puteolorum. faetus est, multos baptizans el ad
Christum. conducens.... Philologus autem (illius
etiam meminit) ab Andrea primo vocato episco-
pus Sinopes constitutus est. Qui plurimas tenta-
tiones et afllietiones propter pietatis verbum per-
pessi, eum. multos instruxissent et ad Christum
adduxissent, quieverunt in Domino.
SS. Patrobam et Philologum anfe saeculum X VT,
quo lempore monumenta Graecorum illorum no-
mina. revelarunt. Galesinius. primus, ut. videtur,
anno 1578, ea. recepit, de quibus ait, ad diem 4 no-
vembris : Puteolis, saneti Patrobae episcopi : qui
unus ex septuaginta discipulis, illius urbis episco-
pus facetus, eum in sua populi gubernatione, mul-
tas molestias et incommoda a gentibus, fidei
adversariis, pertulisset, praedicationeque evan-
gelii plurimos ad religionem christianam perdu-
xissel, meritorum laude clarus, ad praemium
migravit in caelum... Saneti item Philologi epi-
scopi. Adiungit Hermam et. Caium, quos Philippo-
poli εἰ Ephesi constituit. episcopos, non. tamen
Linum. Martyrologii Romani priores. editiones,
nimirum illae quae annis 1583 οἱ 1586 vulgatae sunt,
referunt. SS. Philologum οὐ Patrobam, Graecos
seculae, ad. diem. 5 novembris ; sed in editione
Veneta anni. 1584 et posterioribus Romanis colun-
tur die 4, In priori sua. editione annotaverat em.
cardinalis Baronius corpus S. Patrobae asservari
ltomae in ecclesia S. Mariae maioris, sed. in
sequentibus editionibus expuncta. est haec nota.
seribit Πατρωδᾶς.--- (6) Ibidem leguntur pro οἷς Τριὰς φίλη,
sequentia verba: eic, δὲς, τρὶς, φίλοι. — (7) Gfr. Siberus,
Ecclesiae graecae. martyrologium. metricum. — (8) Die
5 novembris, — (9) Ann. eccl. gr-slav., p. 969, 270. —
(10) Ann. eccl. qr.-slav., p. 270.
TEMPORE
TO.
De cultu
SS. Nicandri
εἰ Hermael
apud
Graecos,
* cod.
et alibi.
B
DIES QUARTA NOVEMBRHIS.
DE 55. NICANDRO EPISCOPO
EICHBNNUABO
PRESBYIERO
MARTYRIBUS MYRAE IN LYCIA
1. In synamario et menaeis Graecorum, non
tamen in Menologio Basilii, recolitur hac die memo-
ria sacrosanetorum martyrum Nicandri, episcopi
Myrorum, et Hermaei presbyteri : *
ἱερομαρτύρων Νικάνδρου ἐπισχόπου Μύρων xat "Epualou
πρεσβυτέρου. Quorum res gestae ex his fastis desum-
ptae compendio brevi enarrantur in. Menaeo edito a
Bartholomaeo Cutlumusiano (1), αὐ minus accurate,
Quapropter illud. iterum ad fidem codicum visum
est. typis mandare, scilicet. ex tribus. codicibus
ὶ τῶν ἁγίων
Μνήμη τῶν ἁγίων ἱε
ἐπ
ομαρτύρων Νικάνδρου,
ἐπισχόπου τῆς Mupéov μητροπι )
οπόλεως !, καὶ Eopuatou
τῷ
παρὰ Τίτου ἀποσ
πρεσβυτέρου. Χειροτονηθέ τες
ρίτης λου xai ἐπισχόπου Κρήτης *. οὔτοι πολλοὺς τῶν
εἰδώλων ἀποσπῶντες χαὶ τῷ Χριστῷ προσάγοντες
διεβλήθησαν τῷ τῆς πόλεως χόμητ' * Λιβανίῳ. Ὁ δὲ
τοῖς ἁμιλλητηρίοις αὑτοῦ προσδήσας
“ποις ὃ xol ἐλαύνων ἐτιμώρει. Y
πολὺ τραυματίαι ἐγένοντο, τῶν σαρχῶν αὖτ
οσοῦτον ὦττε χαὶ τὴν
χοπεισῶν. ἐπὶ
Χ'
πᾶσαν μολυνῆήνα: " τῷ αἵματι *. Εἶτα πάλιν ἐχέ
λευσεν ἀναρτηθέντας σπαβίζεσθαι καὶ
πυρὸς ἀποῤῥιφῆναι. ᾿Αβλαβεῖς ὃὲ διαμείναντας fje
χάμοινον
9
υσεν ὃ μάταιος χατὰ τῆς χαρδίας
ἐχέ
αὐτῶν χαὶ τῆς xeu ns πλάγχνων 10 ἥλους
Y SEA
χα. wv τυμρῷ
ἐμπαγῆναι !
λισήῆναι, χαὶ οὕτω τῇ σχ)νηρὰ xa ἀνυποίστῳ !? βία
παρέδωχαν τῷ Θεῷ τὰς ἁγίας αὐτῶν ψυχᾶς.
9. Quae omnia contracere Ephemerides me-
tricae hoc disticho :
Χριστὸν ποθοῦντας ζῶντα μάρτυρας δύο
Καὶ ζῶντας ἐνθάπτουσι πικρῶς τῷ τάφῳ,
Vivum Deum desiderantes martyres
Vivi duo sunt obruti terrae aggere.
Paulo magis explicita est commemoratio Sirleti,
quae sic sonat : Nicander vero episcopus οἱ Her-
maeus presbyter, cum multos ab idolis ad Christum
convertissent, Libanio praesidi oblati. propter
christianae fidei confessionem laniati et suspensi,
Deo sanetas animas tradiderunt. Omissis suppli-
ciis, martyrologium Romanum vefert. passionem
Myrae in. Lycia, sanctorum martyrum. Nicandri
episcopi et Hermae presbyteri sub Libanio prae-
side. Apud Ruthenos S. Nicandrum efiam hodierno
die coli testantur "Tabulae Capponianae, quae
tamen prorsus tacent de S. Hermaeo. Fasti autem
slavici paene universi, quos collegit eruditissimus
vir Ioannes Martinov in Anno ecclesiastico graeco-
slavieo, citant sanctos martyres Nieandrum, epi-
scopum Myrensem, οἱ Hermaeum presbylerum.
In ecclesia occidentali, si unum Molani auctarium
1 πόλεως 3, 4. — ? χειροτονηθέντος (sic) 1, 8, 4. —
3 χώμητι 2, ἄρχοντι 4. — 4 gm. 2. — " inno 4. —
ὁ φοινιχθῆναι 3, 4. — 7 Addunt 1, 2, quod viz sensum
habet, ὥπτε θαυμάσαντα τὸν χόμητην γοητείαν αὐτοῖς
(1) Tom. Novembr., p. 29. — (2) Omont, Inventaire som-
maire des mss. grecs de la bibl. nat., 9* partie, p. 99. —
Novembris Tomus 11.
bibliothecae Parisinae(2), quorum prior, qui signa-
tus est ibi num. 1590, exaratus est. anno 1063
alii, signati numm. 1592 et. 1594, pertinent ad due
culum XI, eb ex synaxario Sirmundi, nunc biblio-
thecae. Berolinensis codice notato Phillipps num.
1622. Quos in recensione nostra indicamus numeris
TEX
tiones sanctorum de quibus agimus fol. ;
89" et 70".
, 4; leguntur autem in singulis commemora-
, 4r,
Commemoratio sacrosanetorum martyrum Ni-
candri, episcopi Myrorum metropolis, et Hermaei
presbyteri. Qui eum ordinati fuissent a Tito apo-
stolo et. episcopo Cretae, multosque a eultu. ido-
lorum aversos duxissent ad Christum, accusati
sunt apud urbis praefectum Libanium. Hic vero
eos eum indomitis equis suis alligas:
: eL cursum
citatis, castigabat. Traeli igitur diu saneti vulne-
ribus sunt confossi ita ut, eorum carnibus dila-
niatis, sanguine faedaretur terra. Deinde iterum
iussit suspensos fustibus caedi et in caminum
ignis proici. Cumque divina virtute illaesi per-
mansissent mandavit vesanus iudex pectori
eorum, capiti el visceribus clavos infigi, atque
adhue spirantes in sepulerum detrudi. Itaque in
hoe crudeli et intolerando supplicio tradiderunt
Deo sanctas suas animas.
Usuardi excipitur, quod refert sanctum martyrem
Nicandrum, episcopum Myraeorum, silet autem de
S. Hermaeo, nullum alibi apparet vestigium cultus
eorum.
3. Ad. ipsas res gestas quod. spectat SS. Nican-
dri οἱ Hermaei, haec edisserebat iampridem Nico-
laus. Carminius Falconius. (3) Evangelium
Christi a. temporibus apostoli Pauli per Lyciam
constat esse disseminatum. Titus, iretensium
apostolus a Paulo constitutus, eL Gorlynae (quae
metropolis eius insulae) primus episcopus ordina-
tus eum data potestate imponendi episcopos
locis illis quae fidem Christi suscepissent, primum
copum dedit Myris, iam ad Deum parte con-
sjs aliqua. Is sanctus Nicander fuit, cui Her-
maeus presbyter fuit additus ad. labores, el post
multa, una eum eo, sub Libanio praeside, marl y-
rium passus est. Haec manifeste hausit Falconius
er menaeis paulo. supra citatis vel ex. alio simili
documento. Eidem traditioni adstipulantur tum
Lequien in Oriente christiano (4), tum Gams in
Serie episcoporum (5). Uterque enim successioni
pontificum Myrensium praeponit. S. Nicandrum,
quem dicit a Tilo ordinatum. In huius traditionis
— 9 τῶν χαρδίων 2, 3,
12 3
ἐπιγράψαι. — 9 ῥωπῇ
10 αὐτῶν add. 1. — !* ἐμπαρεῖναι 1.—
18 ἀνιπίστῳ 1.
ἐν ἐς
(3) Sancti Nicolai Acta primigenia, p. 32. — (4) Tom. I,
p. 965, 966. — (p) P. 443. d
99 veritatem
AUCTORE
J. V. D. G.
Non demon-
stratur
S. Nicander
fuisse α Tito
Myrensium
episcopus
ordinatus,
AUCTORE
3. V. D. G.
De martyrio
S8, Nicandri
et Hermaei.
926
veritatem. historicum detegendam et aliquo docu-
mento praeter. Graecorum. sacrorum librorum
testimonium confirmandam diu, sed frustra, inqui-
sivimus, faterique cogimur eam nullo alio nisam
fundamento apparuisse.
Κλῆμα εὐφορώτατον,
Τίτου φυτείας ἐγένου
Tog τῶν Κρητῶν φωστῆρος,
βότρυας φέρον λογιχούς,
Γλεῦχος ἡμῖν πηγόάζοντας σωτήριον.
Νίχανδρε μακάριε.
Παύλου ναμάτων ἔμπλεως
Ὁ Ἵἴπος γεγονώς,
Σὲ χατορδεύει δειχνύων ποταμὸν
Ρεῖθρα θαλερὰ τῆς ἀθεΐας
wf : NP ΤΣ
Καταχλύζοντα, Νίχανδρε.
Φυτεία τοῦ παμμάχαρος
"Ecc Uns Τίτου, Νίκανδρε,
"Y οὔ τῆς πόλεως Ἡύρων
"Eyolcfias, ὅσιε πάτερ,
᾿Αρχιερεὺς Πεόληπτος.
Sed. hoc pietatis encomium mon aliunde stabi-
lire datur, nec Graecorum legendis prorsus fidere
licet. Quomodo. ergo. audeat. Carminius. F'alco-
nius scribere se. probavisse primum Myrorum
archiepiscopum fuisse sanctum. Nicandrum. (on
possumus non mirari. Hac certe de causa tanto
credulitatis affectu. suscepit. hanc traditionem
Graecorum. pientissimus. commentator Actorum
saneli Nicolai, qui« apprime cordi erat ipsi
celebratissimi sui pontificis. sedem ad tempora
usque apostolorum deducere. Sed gravius sane
exstat Falconii gratuita. assertione quod Lequien
in Oriente christiano son dubitarit. inseribere
S. Nieandrum inter Myrenses. episcopos ipsumque
asseverare unctum α S. Tito. Proin vel eo magis
movebitur. aliquis hoc testimonio quod Lequien
aminime se praebeat facilem in struenda serie prae-
sulum in ecclesia. Myrensi. Nihilominus, quoniam
nec Lequien. documentum historicum | afferat. in
quo pes certo figatur, nihil ratum retineri valet de
S. Nicandri episcopatu. Ceteroquin. tota. successio
episcoporum Myrensium satis est intricata, nec ipse
Carminius diffitetur nullum inveniri post S. Nican-
drum episcopum. Myrensem ante Tatianum, quem
interfuisse anno 381 concilio Constantinopolitano
compertum est.
5. De martyrio quod. subierunt SS. Nicander
εἰ Hermaeus. plurima quae. afferuntur in. Actis
nonnihil aliquibus. displicent. Et primo quidem, si
datur sanctos istos fuisse in ecclesia. Myrensi a
Tito constitutos, sub Domitiano eos passos fuisse
oportuit anno Christi. circiter nonagesimo quinto.
Ast quaerunt. critici quidam, hypercritici nimis,
utrum tam late patuerit. Domitiani persecutio ut
etiam ad hosce fines paene ultimos imperii saevierit.
Cum cl. viro Paulo Allard (2), non exinde puta-
imus suspicandam esse opinionem. de martyrio
SS. Nicandri e£ Hermaei, siquidem in toto litore
Asiae minoris, Antiochiae, Smyrnae et. Pergami,
(1) Tomo Novembris, pp. 27 sqq. — (2) Cfr. Histoire des
persécutions pendant les deux: premiers sileles, pp. 113 sqq.
DE SANCTIS NICANDRO ET HERMAEO.
A. lstos libros sacros iam audivimus concla-
mantes episcopum Nicandrum a Tifo impositum.
Quorum. testimonii exemplo sit. Menaeum | Cut-
lumusiani, in tropariis, oda 3,5 et in exaposti-
lario (1).
Racemus fructifer
Ex Titi propagine facetus es,
Cretensium illuminatoris,
Uvas gestans spirituales,
Mustum nobis stillantes salutare,
Nicander beate.
Pauli latieibus plenus
Titus effectus
TT'e irrigat ostendens flumen,
"T'urbidos torrentes impietatis
Obruentem, Nicander.
Propago beatissimi
Visus es Titi, Nicander,
A quo urbis Myrae
Gonseeraltus es, sancte pater,
Antistes inspiratus.
certo certius vexali sunt christiani, edicente Domi-
liano. Sed aliis multum displicet hoc nomen Libanii
atque haec dignitas comitis Lyciae allata in
synazario. Libanii nomen per tria prima. sae-
cula sibi inauditum notat. F'alconius, et ne in
Plutarcho aut. Allenaeo. quidem. inventum, qui
sunt vera antiquorum nominwm propriorum
officina. Primus Libanius im quarto saeculo
occurrit, sub. Valente imperatore, celebris nempe
sophista. Dignitas vero comitis Urbis aut. provin-
ciae nondum usitata erat duobus primis saeculis, et
non nisi tertio vel. quarto saeculo usurpatur. Ad
haec tamen non ila aegre responderi potest. Nomen
Libanii utique mon repugnat quin sub Domitiano
coeptum sit adhiberi. Quod hactenus latuerit, quid
obstat? An omnia reperta nomina veterum? Prae-
terea, non omnino verum est ignoratum fuisse hoc
nomen ante sueculum IV (3). Si comitis nomen
non occurrit primis saeculis in documentis imperii,
nihilominus officium ipsum in wsu esl, nec certe
in specie, illo carebat. Lycia, ut notat. Valesius ad
Theodoreti libri. quinti caput. XXVIII. Igitur
illud vocabulum comitis hoc tantum evincit Acta
non fuisse conscripta nisi post duo priora sae-
cula, quod nemini videbitur mirum. Comes dictus
est. Libanius, Lyciae consularis, quia compilator
Actorum S. Nicandri in scribendo suo se tempori
accommodavit. Tandem quia inusitatos. crucia-
fus referunt minus probanda. censentur. Acta. At
immerito, reponit Falconius,nam clavos martyrum
corporibus infiros Myrensis ecclesia. detexit postea,
coluilque et ad. servandam | traditionem. quotan-
nis ostendit in celeberrimo illorum festo. Unde haec
didicerit non. datum. est. reperire, sed quis audeat
l'alconio. caece fidere, qui in solo nomine Her-
maei Balburensis, unius ex subseriptoribus Synodi
Constantinopolitanae habitae «nno. 381, invenisse
sibi videtur testimonium pro cultu saneti Hermael,
in onere et martyrio socii saneti Nicandri ?
— (3) Cfr. Pape-Benseler, VWürterbuch der. griechischen
FEigennamen, tom. H, p. 800.
DE
TEMPORE
INCERTO.
S, Porphyrius
celebratur
in Menologio
Basilii,
* cod.
Αὐριλιανοῦ
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 2
Bx sorORPILYRIO
MARTYRE CAESAREAE IN CAPPADOCIA
COMNMIEN'TAHKIUS
PRAEVIUS
S I. De eultu S. Porphyrii.
1. Spiritum Dei ubi vult spirare et ex lapidibus
fieri filios Abraham fasti sanctorum pluries testati
sunt. At, si in. aliquibus, in iis macime qui pro-
gressi in. theatrum ad. illudendum sacris. ritibus,
subita Dei gratia, ex mimis et histrionibus martyres
sunt. effecti. In opere nostro quater iam sunt me-
morata similia divinae misericordiae prodigia,
nimirum in S. Gelasio ad. diem 27 februarii, in
S. Ardalione ad. 14. aprilis, in S. Genesio ad. 25
augusti et in. S. Porphyrio, sub Iuliano Apostata,
ad diem 15 septembris. Hodie apud. Graecos iterum
ρίου, τοῦ
ας Αὐρη-
Ta
1
&x μίμων.
λιανοῦ '
αὐτ'
ME LY.
ἢ ἡμέρᾳ ἀθλιησις τοῦ ἁγίου Πορφι
Οὗτος !
ἤρχεν ἐπὶ τῆς Bast
ὁρμώμενος χαὶ ἐκ
ἐχ λεως
τῆς Tzssiov «X
μιχρᾶς ἡλικίας μίμοις xai ἢ
RE : ΤῊ ^ Ξ
διὰ τὴν αὐτὴν ? αἰτίαν Αλεξανδρεῖας *
ἐφεπόμενος εἰς Και τάρεια . οὗτος τὰ ὅ τῶν
“ριστιανῶν ποτὲ ὑποχριθείς, ὑφ᾽ ἑτέρου μίμου τὸν
"2 ^ , 7 €
ἐπίσκοπον ψευδομένου * er X χαταπαίζοντος ὃ
εσθαι 1" τοῦτον ἐδίδαξαν 13 wai τῷ μετώπῳ χαὶ
παντὶ 1" τῷ σώματι τὸν 1? σταυρὸν !5 διαγράφειν Ὅτι
τοῦ δριστου
“Ὅθεν καὶ !9 πολλοὶ 15 προσήλῇον τῇ
ze, 29. OL χαὶ διὰ νεφέλης (2) ἐβαπτίσθησαν καὶ
y?! τῇ καθολικῇ ἐχχλησία προσῆλθον. Εἶτα τοῦ
EA
nel μὴ τὰ
αὐτοῦ τὴν χεφα-
χόμητος ?? τὸν ἅγιον προσχαλεσαμένου, é
3 2 ον Ἶ ΜΗ
τῶν 'χριστιανῶν ἐξωμόσατο, ξίφει
Jy ἀποτέμνε: χαὶ οὕτως ἐπληρώθη αὐτοῦ ἢ μαρτυρία.
3. In Menologio Basilii sequens de S. Porphyrio
legitur notitia ; quae transcripta. est ez codice D.
74 parte sup. bibliothecae Ambrosianae, Medio-
Ἄθλησις τοῦ
Οὔτος ! ὑπῆρχεν ἐ
ρτυρος Πορφυρίου.
εἰας Αὐρηλιανοῦ *
ix τῆς πολέως Ἐφέσου " ς θυμέλης καὶ ἐν
E En EE τ να προ ou Cus
τῇ ὀρχηστικῇ εὐδοκιμῶν. Τοῦτον ἰδὼν ? ὁ τῆς Και-
3 ρφθεὶς τοῖς παιγνίοις
L
d g&
τῷ
jo
c
PE
Ὁ Ὡ-
298v χόμης ᾿Αλέξανδρος χαὶ
αὐτοῦ *, προσελάβετο 5 χαὶ ἀπὸ τῆς Κφέσου
do
f
2. —
— 8 αὐτοῦ
1 Αὐριλλιανοῦ 2. — ? ὃς 2, 3. 4. αὖ -
« Αλεξάνδρου (sie pro ᾿Αλεξάνδρῳ) 1, 4. — ὅγχ- Ξε. Kd.
4. — 545 1, 3. — T σχηματισαμένου 3, 4. — 8 κατα-
παίζων 1, χαταπαίζοντων 2. --- ὃ ἀληθῶς add. 3, ἃς --
1ὸ ἀγγέλων ἁγίων αὐτοῦ προπορευομένων μετὰ λαμπάδων
δ: le Χριστὸν ἐβαπτίσθησαν add. 3, 4.
xal ψαλλόντων" ds
! [logos ὁ μά 3 — 9 (Τοῦτον ἰδὼν)
ορφύριος ὁ μάρτυς. — om. ( τ
τούτου τοῖς παιγνίοις περφθεὶς. --- ἀ χ. τ΄ τ΄ π. α. οηι. —
(1) Cfr. supra p. 225, num. 2. — (3) Maximus Mar-
gunius huius loci subobseuri sequentem tradit para-
phrasim : οἱ ὁποῖοι ἐβαπτίσθησαν χαὶ διὰ μέσον μιᾶς
νεφέλης, Οἵρ, Βίοι ἁγίων, ad d. 4 novembris. ΔῈ δι
τῶν
occurrit alicuius Porphyrii mimi unanimis comme-
moratio.
2. [n synazario sequens de ipso legitur elogium,
quod desumpsimus tum ez tribus bibliothecae Pari-
sinae codicibus, qui signati sunt numm. 1590,1592
et 1594, tum er synazario Sirmundiano, nunc in
bibliotheca .Berolinensi asservato, ibique. notato
Phillipps num. 1622(1). In his martyrium S. Por-
phyrii legitur fol. 57*, 4I", 90" et 71' ; codicem
num. 1590 notamus 1, alios vero, nempe numm.
1592, 1594 et Derolinensem, numeris 2, 3, 4.
Eadem die, certamen sancti Porphyrii, unius ex
mimis. Iste fnit, imperante Aureliano, ex Ephesi-
norum urbe oriundus et ex pueris inter mimos et
in theatris educatus. Cum, hac de eausa comitem
Alexandriae secutus Caesaream ductus est, ritus
christianorum forte repraesentans, ab alio actore
scenico episcopi personam agente baptizatur, illu-
dente sane οἱ ludibrio habente nostra mysteria.
Quo facto, stola alba indutus ipse christianismum
vere recepit. Apparuerunt etiam angeli comi-
tati illum, qui et versus orientem precari ipsum
docuerunt,et fronti nec non et toti corpori crucem
describere. Inde quoque multi accesserunt ad
fidem in Christum, qui οἱ in Spiritu sancto sunt
baptizati et catholicam ecclesiam sunt ingressi.
Postea comes vocatum ad se sanctum, quoniam
christiana dogmata noluisset eiurare, gladio de-
collari iussit, atque ita impletum est eius marty-
rium.
lani, fol. 44-44". Variantes lectiones quae damus
eae sunt quae discrepant in editione cardinalis
Albani (3).
Tr Manrynis. Ponpnvnir. Ille erat,
CERTAMEN SANC
Aureliano imperatore, ex urbe Epheso, egregius
scenicorum ludorum actor. Quem cum vidisset,
cuius ludiera arte delectatus est, Alexander
Caesariensium comes, secum Caesaream Epheso
adduxit. Agebatur forte daemonum dies summa,
praesidente comite, cun ludorum celebritate, in
quibus et christianorum ritus per iocum reprae-
— M ("Αγγελοι-καὶ κατὰ) om. 3, 4. — '? προσηύχετο 8,
4, — 18 «, £8. om. 3, 4. — M πάντα 2. — P om. 2. —
Y! διέγραφε 3, 4, qui addunt τοῦτο
διδαχθεὶς παρὰ τῶν ἀγγέλων. -- 15 "00. x. om. 3, 4. ἘΞ
10 δὲ add. 3, 4. — 80 -οὔτον ἴδοντες οὕτω λαμπρῶς
3 g € du ce P
ἔχοντα add. 3, 4. — 3l om, 3. 4. ----τὶ τῷ χόμιτι κα.
16 σταυρῷ 2. —
5 αὐτὸν add. — 5 dx. Ὁ» αὐτο — ^ τελουμένης. — 9 x.
τ. X. T. Oh.
διὰ νεφέλης interpretemur in Spiritu sancto
movet nos quae, post Rossi et. Garrucci, doce Kraus,
Real-Encykl. der christl. Altert., tom, II, p. 838, s
nebula symbolo Spiritus saneti. — (3) Tom. I, p. 165.
sentabantur.
verba xal
AUCTORE
J. V. D. G.
in synazario,
AUCTORE
J. V. D. G.
* cod.
γινομένου
* cod. τῷ
ἐμπαιγνίω
* cod. τῷ
in menologio
Sirleti,
C
apud Lati-
πο, Slavos et
Syros.
928
τῶν παιγνίων γινομένων ἐκωμοδοῦντο " οἱ τῶν
χριστιανῶν τύποι. Καὶ προσήχθη Πορφύριος παρὰ
τοῦ ὅῆθεν εἰς τύπον ἐπισχόπου σχηματισθέντος
βαπτισθῆναι 7 ἐνεχθέντος οὖν ὕδατος, γυμνωγεὶς b
Πορφύριος !? εἰσῆλθεν ἐν αὐτῷ, ἐπιβοωμένου “τοῦ
ευδοεπισχόπου, καθῶς ἔχουσιν 18 gl χριστιανοὶ,
xxi 39 λέγοντος " εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρός, καὶ τοῦ
Υἱοῦ xai τοῦ ἁγίου Πνεύματος βαπτίζεται Πορφύριος.
Καὶ τούτου γενομένου ἘΠ ἦλθον οἱ ἄγγελοι στολὴν
λευχὴνν ἐνδύσαντες αὐτὸν μετὰ λαμπάδων ia q2-
λοντες τὸ 15 - ὅσοι εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν
ἐνεδύσασθε, ἀλληλουΐα. Καὶ ἐγένετο τὸ ἐν παιγνίῳ
βάπτισμα εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν αὐτου. Διὸ χαὶ
πολλοὶ ἐπίστευσαν ἐπὶ τὸν Κύριον, λογισάμενοι ὅτι
ισμα οὕτως ὑσχύε. πότῳ
17. Ὅβεν αἰσχυνθεὶς ὃ
ἀγαγὼν τὸν
εἰ τὸ * ἐν σχήματι βάτ
ἄλλον τὸ χατὰ ἀλήθειαν
χόμης !5 ὑπεχώρησε, xa τῇ ἐπαύριον. ;
Πορφύριον χαὶ ὡς γόητα διαβαλὼν xai τιμωρησα-
μένος διὰ ξίφους ἐτελείωσεν '*.
S. Porphyrii praeconium his versibus compre-
hendit Martyrologium metricum :
“Ὃ Πορφύριος εὐστόλιττος ἐς ὕψους
᾿Ααμπρὰν στολισθεὶς πορφύραν τῶν αἱμάτων.
Ornale Porphyri a Deo, iam splendida
Ornatus es fusi eruoris purpura.
4. In menologio cardinalis. Sirleti brevissima
formula annuntiatur S. Porphyrius ; quae sic
sonat : Natalis saneti martyris Porphyrii, qui fuit
ex urbe Ephesi sub Aureliano imperatore chri-
stianam fidem confessus, ense oblruncatus est.
Mirandum: quidem. eminentissimum | inferpretem,
secus atque alibi fecerit, parce nimis S. Porphyrii
ves gestas vettulisse. Praetermittit conditionem mi-
micam, baptismum per ludibrium susceptum, locum
passionis; quae tamen omnia in menologiis sedulo
recitantur. Ad praesentem igitur Sirleti locum eril
lacobi Basnagii haec observatio applicanda
Quamquam his in rebus peritissimus fuerit Sirle-
lus, atlamen dislractus.aliis curis, vel ipsum lanta
describere eum pigeret, multa omisit. Quae qui-
dem recitamus, non ut in. illustrissimi viri erudi-
tionem impetamus, sed. ut. lectorem moneamus ne
propter. breviorem hane. Sirleti: vecensionem. putet
primigenia S. Porphyrii Acta, sí qua fuerint,
decursu temporum per. compilatores extra veritatis
limites producta. fuisse.
5. Nullum est dubium quin ex ienologio Sirleti
profluzerit commemoratio S. Porphyrii quam re-
perire est. in. martyrologio Itomano, quaeque. ita
enuntiatur: Ephesi, saneti Porphyrii martyris sub
Aureliano imperatore, /maccurata valde quod locum
martyrii spectat. Non enim. Ephesi in Asia, unde
quidem. oriundus, sed. Caesareae in. Cappadocia
passus est S. Porphyrius, ut expressis verbis ferunt
Acta graeca. et. synazaria. Error Baronii. in
Sirletum est. vefundendus, qui, omisso passionis
loco, nec ulla regionis mentione addita praeter
Fphesum, ansam erroris praebebat illis qui ex ipso
ceu fonte haurire forent contenti. Alque exinde etiam
9 διεπαίζοντο xal. — 10 o5, — 1195, .— 12 (x20 Ey.)
^ P 1 26 S
ὡς, — ἐς om. — V (ἤλθον-λαμπάδων) καὶ ἐνέδυσαν στολὴν
λευχὴν τὸν Πορφύριον. --- 15071. — 19 (xai ἐγένετο- πολλοὶ)
(1) Auctariía octobris, indieis generalis p.490.— (2) Annus
ecclesiasticus. graeco-slavicus, p. 269. — (3) Bibl. Clement.
tom. Il, cod, xx, p. 118. — (4) Bibl. graeca, tom. X, p. 316.
— (5) Edit. altera, Lugduni Batavorum, 1614, p. 477. —
(6) "om. ΠῚ Februarii, p. 650, n. 96. Textus graecus nuper
in lucem prodiit cura Mauricii Haupt in ephemeridibus
DE SANCTO PORPHYRIO.
sentabantur. Produetus igitur est Porphyrius, D
ul ab eo seilicet qui personam episcopi induerat
baptizaretur; allatam aquam nudatus Porphyrius
ingreditur, falso interim. clamante episcopo, ut
solent christiani, et dicente : In nomine Patris et
Filiiet sancti Spiritus baptizatur Porphyrius. Quo
faclo, adfuere angeli qui stola alba induerunt eum,
faeesque ferentes psallebant istud : Quicumque in
Christo baptizali estis, Christum induistis, alleluia.
ΕῚ faetum est illud in ludibrio baptisma ad remis-
sionem peccatorum eius. Quapropter multi eredi-
derunt in. Dominum, cogitantes si fictum bapti-
sma lantum valeret, eo plus illud quod est verum.
Inde rubore suffusus comes discessit, et sequenti
die adducens Porphyrium, praetenso magicae
artis crimine, castigatum gladio absumpsit.
solvitur hoc. dubium. propositum a. maioribus
nostris (1), ewm, in. Elencho sanctorum. quorum
Acla in proseculione operis Bollandiani eluci-
danda videntur, duplicem ponunt S. Porphyrium
hac die quarta novembris, alterum Caesareae, alte-
rum Ephesi martyrio coronatum. Vetera martyro-
logia ecclesiae occidentalis non meminerunt S. Por-
phyrii, qui non nisi auctoritate cardinalis Baronii,
qui fidet ipse Sirleto, extra limites ecclesiarum Grae-
carum spatiatus est. S. Porphyrium silentio pre-
mere huius. diei fastos. Slavicos paene wniversos
monet It. P. Ioannes Martinov (2), adeoque errare
auctorem adnotationum in kalendarium Ostromiri,
qui asserit contrarium. Non nisi in codice Novgoro-
densi musei Itumiantsoviani servata. est «pud. Sla-
vos memoria S. Porphyrii. Sed. exstat S. Porphyrii
commemoratio in kalendario Syrorum quod. vul-
gavit Assemanus ez codice Vaticano (3).
$ II. De Actis S. Porphyrii.
6. Fabricius (4) S. Porphyrii, quem Caesareae
in. Cappadocia. martyrium. subiisse. vefert, Acta
indicat, auctoris, wt ipse profitetur, incerti
et quae his verbis incipere dicit : βασιλεύοντος τοῦ
παρανόμου xai ἀσεβεστάτου Αὐρηλιανοῦ. Dein. notat
Meursium. in Glossario. graeco-barbaro (5), sub
verbo “Ῥουβαίουβος, quod invenitur im Porphyrii
Vita, auctorem tradere Iulium (sic) Metaphrastem.
In hac ultima Fabricii citatione quot verba tot sunt
fere errores. Primo quidem. Meursius non lulium
Melaphrastem adducit, sed Metaphrastem. Dein,
quod gravius est, et in hune errorem lapsi sunt tum
Meursius, tum Fabricius, Vita Porphyrii, de qua
heic agunt, minime est, ut. falso. putarunt, Vita
Porphyrii Caesariensis martyris, sed. Vita Por-
phyrii episcopi Gazensis, conscripta a Marco dia-
cono. In hac enim, non «utem in illa, reperiuntur,
secundum versionem latinam Gentiani, quam nostri
ediderunt ad. diem 27 februarii (6), verba ad quae
Meursius alludit, nempe ἹἸλάριός τις σουβαδίουβα τοῦ
ἰδόντες οὖν τὸ θαῦμα. --- 17 λογισάμενοι ὅθεν om. —
18. Ὃ δὲ κόμης αἰσχυνθεὶς. — 19 (καὶ τιμωρησ. -ἐτε 2
ἀπεχεφάλισεν,
Abhandlungen der küninglichen Akademie der. Wissenschaf-
ten zu. Berlin, 1874, p. 171 sqq. Eiusdem extus emenda-
liones videsis in Jahresbericht über die Fortschrilten der
klass. Alterthum, Berolini, 1877, p. 544-46, 594 ab A. Eber-
hard propositas, nee non in Zeitschrift für wissensch.
Theologie, Vom. XXXI, p. 354 sqq., quas tradit Drüseke. τ
μαγιστριανου,
Acta
&. Porphyrii
non ea sunt.
quae tradit
Fabricius,
Α
sed
reperiuntur
in codice
Veneto
Sancti Marci,
B
quorum
ezpenduntur
varia
adiuncta,
μαγιστριανοῦ (1). Ex hoc Meursii errore concludere
licet. primo eum non vidisse oculis quaedam Acta
S. Porphyrii diversa ab iis quae novimus. et quae
mox subiungemus, praeterea eius testimonium im-
merito, utpole falsa referens, adduci α Fabricio.
Immo dubitandum est valde num Fabricius, ipsius-
que emendator Havlesius, prae manibus habuerint
Acta illa diversa de quibus loquuntur. Secus, nonne
fallaz Meursii testimonium et ipsi vetractavissent?
Nonne correzissent, ut fecit. Cangius? Ilaec est
ratio cur suspicemur mon esse admodum diversam
ab ea quam trademus, et. quae. incipit. Δὐρηλιανὸς
βασιλεύσας, Passionem illam cuius Fabricius indicat
exordium. ασιλεύοντος τοῦ παρανόμου xa ἀσεβεστάτου
Δὐρηλιανοῦ, cuiusque vestigium nullibi potuimus re-
gerire in catalogis bene m ullis quos evolvimus chi-
rographorum graecorum.
7. Quae mox lectori praebebimus Acta, ea
asservantur. Venetiis in. bibliotheca. divi Marci.
Insunt codici signato num. CCC X LIX in catalogo
per titulos digesto opera Antonii Zanetti. Quem
codicem sic ipse describit (2) : In-folio membrana-
ceus, foliorum 332, saeculi circiter xm. Meta-
phrastae aliorumque Vitae sanctorum ; men:
novembris prima medietas. Acta S. Porphyrii,
quae non sunt Metaphrastae, sed alius cuiusdam
non quidem melioris notae compilatoris, ut. ipse
Zaneltus notat, leguntur a. folio 123 ad. 125. Ex
hoc codice iam semel edita est haec Passio S. Por-
phyrii in opere graeco cul titulus: Μνημεία ἁγιολογιχὰ
νῦν πρῶτον ἐχδιδόμενα ὑπὸ ἱεροδιακόνου Θεοφίλου Ἰωάννου
διδάκτορος τῆς φιλολογίας. Βενετίᾳ, τυποὶς φοίνικος,
1844. (3). Eorundem Actorum brevius compendium
vulgavit. saeculo. XVII Maximus | Margunius,
postea. episcopus Cytherorum | factus, sed. antea
doctor. Venetiis, ut, in. notis ad Philippi Cyprii
Chronicon ecclesiae Graecae (4) festatur Henricus
Hilarius de Cyrillo Lucari, quem narrat Venetiis
docentem audivisse Maximum Margunium. Quae,
si cui minoris momenti visa fuerint, innuunt tamen
Maazimum Margunium probabilius deprompsisse
suum Vitae Porphyrianae schema ex codice Veneto
supra descripto, quippe qui in. bibliotheca Sancti
Marci reconditus sit a saeculo X V, datus ab emi-
nentissimo cardinali Bessarione, et qui etiam referat
bovem a S. Porphyrio suscitatum ef simulacra ab
60 conquassata ; quae cum reperiantur in Actis
codicis Veneti, exsulant a menologiis et synaxa-
riis. Prodiit Mavimi Margunii Vita S. Porphyrii
in etus opere, amno 1629 primum. edito et sic
inscripto : Blo: ἁγίων £x. τῆς ἑλληνικῆς γλώττης, ἤτοι ἐκ
τῶν συναξαρίων μεταφρασθέντες παρὰ Μαξίμου ταπεινοῦ
ἐπισχόπου Κυθήρων εἰς χοινὴν ὠφέλειαν.
8. Ad ipsa Acta quod pertinet, ea censenus fuisse
compilata saeculo X aut eliam. tardius, ex iis
quae eorum. ignotus auctor invenit in. menolo-
giis et synaxariis ; nec ec Actis quae praesto sunt
nobis ullo modo manant menologia. et synazaria.
Etenim, ex una parte, ut legenti facile patebit, sin-
qula quae reperiuntur in synaxzario leguntur et in
Actis, haud raro iisdem verbis, ex altera vero parte,
et haec est. praecipua opinionis nostrae ratio, in
his nullo modo alluditur ad miraculum bovis, qui
precibus S. Porphyrii in vitam est revocatus. Jam
vero solent in. huiuscemodi. annalibus, saltem per
unum alterum. verbumve, ves gestae sanctorum
qui ab. illis commemorantur. significari. Hinc
(1) Glr. Cangii Glossarium mediae et infimae latinitatisin
edit. ultima 1886, tom. VII, p. 623, V? Subadiuva ; nec non
Abhandlungen der kün. Akad. der. Wiss, 2u Berlin, tom.
cit, p. 184. — (2) P. 160. — (3) Pp. 357-360. — (4) P. 445.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
929
minime propugnandum est Acta nostra esse prorsus
genuina, praesertim. propter hoc miraculum, tale
profecto quod potius praeposteri scriptoris poeticae
Iucubrationi videatur adscribendum quam nudam
veritatem. sapiat. Ipsae res gestae pawca prae-
bent. disputanda ; nam nihil est. dicendum. de
praefecto Alexandro, cuius nomen ab auctore ano-
nymo tamquam commune valde in Actis martyrum,
non alia de causa. fuit. electum, neque de episcopo
Caesareae plane ignoto, siquidem in. serie. huius
urbis pontificum nullius eorum qui vixerunt ante
concilium | Nicaenum | mentio ad. nos. pervenit.
Prima fronte, utrum S. Porphyrius non 51} idem
cum isto Porphyrio, ipsomet mimo, qui colitur
die 15 septembris, oriri. potest dubitatio. Sed cum
praeler nomen, nulla. alia. adiuncta concordent,
immo prorsus diserepent. et nomina imperatorum,
Iuliani οἱ Aureliani, et locus martyrii, hinc. Cae-
sarea, inde prorsus celatus, et occasio. passionis,
in. hodierno marlyre praeclara et. publica, super-
naturali via, conversio autem istius Porphyrii qui
colitur mense septembri non adeo perspicua, satius
est duos Porphyrios mimos servare diversos. Iden-
tica enim denominatio non multum movere debet,
quoniam illud. Porphyrii. nomen apud Graecos
tam frequenter venit in. usum ut. per se minime
natum sit ad personarum identitatem innuendam.
Proinde non possumus, quod nos valde taedet,
eruditissimi et de nostro collegio tam bene meriti
viri Ioannis Martinov (5) sententiae patrocinari,
qui ex titulo igrnik, hoc est mimi, quem praefert
S. Porphyrius in codice Rtumiantsoviano, arguit
sanctum nostrum non esse diversum ab illo qui coli
solet die 15 septembris, et proin non sub Aureliano
imperatore, uli cum Sirlelo. minus. recte. scripsit
Baronius in martyrologio, sed. sub Iuliano Apo-
stata, capite bruncatum fuisse. Scilicet, non infitia-
mur er uno sancto Porphyrio potuisse decursu
temporum bis recurrere eiusdem commemorationem
in fastis, sed. nulla ratio solia affulget nobis cur
Actorum nostrorum οἱ syna. rariorum notitiae
claras nimis ad hanc. diem traditas corrigamus
ex formula minus determinata qua commemoratur
S. Porphyrius ad diem 15 septembri:
9. De anno martyrii S. Porphyrii nihil certi potissimum
decerni valet. Dicitur. passus sub Aureliano, qui
annos quinque, ab anno 270 ad 275, regnavit.
Nuperrime novo examini subiecta est inter eruditos
controversia saepius agitata de veritate persecu-
tionis Aureliani. Quam negat prorsus cl. v. Victor
Duruy, cul et Aureliani agendi modus erga Pau-
lum Samosatenum et pac qua, ipso regnante, gau-
debant christiani non videntur ansam ullam prae-
bere opinandi Aurelianum. umquam cogitasse de
verandis Christi. discipulis (6). Re quidem. vera,
de persecutione ista tacent. fere historici ecclesia-
stici, aut non diserte loquuntur, nec eam evincere
quae nomen Aureliani. referunt. Acta martyrum
dicit iudicio certe. severior cl. vir. Beniaminus
Aubé (7), cuius sententiam temperavit, saltem in
aliquibus, cl. Paulus Allard. (8). Nihilominus, ut
concedit ipse Aubé, mon est. credendum omni
fundamento carere, etsi non expers sit praeiudicii
exaggeratae veritatis, quatenus persecutionem uni-
versalem admittat, traditionem | quae asserit
fuisse, Aureliano imperante, in variis orbis regio-
nibus, praesertim in Gallia, in Italia et in provin-
— (5) Ann. eccl. gr.-slav., p. 269.—(6) Histoire des Romains,
pis 1883, tom VI, p. 495.—(1) L/ Église et Ὁ État dans la
seconde moitié du ILI: sibcle, pp. 464-455.— (8) Les derniàres
persécutions du III: sidcle, pp. 229-260.
ciis
J. V. D. G.
F
AUCTORE
martyrii
tempus.
380 DE SANCTO PORPHYRIO.
"opler ad hane eand.
Accrome οἱ orientalibus, christianos damnatos et sup- lus Allard. ini eden em aetatem. p
YV.D.G. gliciis multatos Altamen non ad priores Aureliani pertinet eliam passto 9. ids yrii, quo tempore, ut
í ; i "hi! d. scribit. Baronius. (1), Aurelianus quae erant in
regnantis veferendae sunt passiones mar tyrum, sea Á RS x ERE
pee Br et 975, immo perseverasse vim edicti | Cappadocia eM d ἐξ eH ΤΩΣ eam
septem octove menses post mortem Aureliani, qui | quae totius provinciae metropo/is erat, Caesarea
occisus est mense martio anni 275, ostendit cl. Pau- — scilicet.
(1) Annales ecclesiast., anno 275, VIII.
ἀν SOPORPI'YED
edita ex: Theophili Ioannis opere inscripto Μνημεία ἁγιολογικά, pp. 397-60, adiecta interpretatione latina.
CAPUT PRIMUM.
Porphyrius mimus in theatro Caesariensi baptizatur per
ludibrium.
n ("Y SAN(CUDP σ᾿ ^"
Μαρτύριον τοῦ ἁγίου Πορφυρίου τοῦ ἐν MARTYRIUM SANCTI Ponenuynm, Qui CAESAREAE IN
CAPPADOCIA PASSUS EST.
B
f
Καισαρείᾳ τῆς Καππαδόκων μαρτυρήσαντος.
1. Αὐρηλιανὸς βασιλεύσας Ῥωμαίων, διωγμὸν [[- Cum Aurelianus imperaret Romanis a, per- a
χατὰ “χριστιανῶν ἐκίνησεν. "Hy δέ τις ἐν τοῖς χρόνοις Secutionem contra christianos movit. Erat autem
ἐχείνοις ἀνήρ, Πορφύριος τῷ ὀνόματι, ᾿Πφέσιος τῷ temporibus islis vir quidam Porphyrius nomine,
γένει, uos τῷ ἐπιτηδεύματι, ἐν τοῖς θυμελικχοῖς ortu Ephesinus, arte mimus, utpote qui in scenieis
θεάτροις ἀνατραφείς. Ἰοῦτον ἰδὼν ᾿Αλέξανδρός τις, theatris educatus. Quem cum vidisset. Alexander
χόμης Ἰζαισαρέων, εὐφυῶς ὑποχρινόμενον χαὶ τερφθεὶς b quidam, Caesariensium comes, eleganter lu-
ἐπ᾿ αὐτῷ, μετῴχισεν αὐτὸν ἀπὸ τῆς Ασίας εἰς τὴν dentem, valde delectatus eius arte, ex Asia c in c
Cappadociam secum. adduxit. Scena. Caesareae
constituta, iussu. Alexandri, et. variis ludis iam
παιγνίων τελουμένων, εἰσῆλθον καὶ ὑποχριταὶ τῆς absolutis, processerunt actores christianorum
τῶν χριστιανῶν ἀμωμήτου μυσταγωγίας τῆς ἐν τῷ venerandos ritus divini baptismatis repraesenta-
θείῳ βαπτίσματι τελουμένης. Καὶ δὴ χαταστήσαντες — Üuri. Et quidem, instituentes episcopos et presby-
ἐπισχόπους xxi πρεσβυτέρους, διακόνους τε χαὶ τὰ leros, diaconosque cum ceteris ordinibus, pro-
*ed. λοιπὰ τάγματα, οἱ θυμελικοὶ " προεβάλοντο τὸν Πορ- — duxerunt mimithemelae d Porphyrium ut tam- d
θεμελιχοὶ φύριον, ὡς χατηχούμενον, ὑποδέχεσθαι τὸ βάπτισμα — quam catechumenus baptismum susciperet. Tunc
μέλλοντα, Καὶ σχηματίσαντες ἑαυτοὺς χατὰ τὸν effingentes seipsos ad normam sanctae Ecclesiae,
τύπον τῆς ἁγίας Ἐχκχλησίας, ἐνέπαιζον τὰ τῶν christianorum mysteria per iocum absolverunt.
χριστιανῶν μυστήρια. Καὶ ἐνέγκαντες ὕδωρ, xxi Scilicet, aqua allata, Porphyrium vestibus exutum
ἐχδύσαντες τὸν Πορφύριον ἔστησαν " καὶ ἐπικαλεσά-. — constituerunt, et invocans, qui personam episcopi
μενος ὁ δῆθεν ἐπίσκοπος Πατέρα, xo Υἱόν, wa agebat, Patrem et Filium et sanctum Spiritum,
ἅγιον Πνεῦμα, ἐβάπτισεν αὐτόν. Καὶ ἐνδύουσιν αὐτὸν — baplizavit eum. Simul vestierunt eum tunica alba,
στολὴν λευχήν, οὐκ εἰδότες οἱ ἄθλιοι ἀγλεύαστον ignorantes miseri quia non irridetur virtus Christi.
( οὖσαν ch» δύναμιν τοῦ Χριστοῦ " ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ἐν sli vero deridentes sanctae Trinitatis. nomen F
ger, τὸ τῆς ἁγίας Τριάδος ὄνομα ἐπικαλεσάμενοι, invocaverunt et sanetum Christi baptisma ludi-
τὸ ἅγιον ἐξεμυχτήριζον βάπτισμα τοῦ Χριστοῦ b δὲ brio habuerunt, sed mirabilis in prodigiis et opti-
θαυμαστὸς ἐν δόξαις καὶ φιλάγαϑος Κύριος, τὸ θεῖον mus Dominus divinum illud donum honorifi-
ἐκεῖνο δώρημα τιμῶν παρὰ τοῖς ἀπίστοις, χαὶ τὴν ἐδη5 in infidelibus et fidem in seipsum valide
cago ἰσχύος βεβαιῶσαι βουλόμενος, confirmare volens, miraculum est operatus,
θαῦμα εἰργάσατο, τῶν πώποτε; γενομένων παραδο-- eorum quae umquam faeta sunt maxime incre-
SERE Καὶ Dcos ἀπιστεῖν τολμήσῃ, ἵνα μὰ dibile.Nequeaudeat quisquam diffidere, ne audiat
ἀχούσῃ, ὅτι ἔργον εἰργασάμην, ὃ οὐ μὴ πιστεύσετε — quia opus operor ego, quod mon credelis si quis
ἐάν τις ἐκδεηγῆται ὑμῖν, aX ὁ ἀπιστήσας καταχρι- — enarraverit vobis, sed qui non. crediderit. condem-
θήσεται. Τί γάρ; ἔστι τοῦτο πρὸς τὴν τοῦ Θεοῦ nabitur. Quid ergo? Numquid istud apud Dei
ς
δύναμι» ἀδύνατον; σημεῖα Os τοῖς ἀπίστοις, οὐ τοῖς — potentiam impossibile ? Signa quidem infidelibus,
non autem credentibus.
πιστευουσ'ν.
σι
Καππαδοκίαν. Θεάτρου δὲ ἐν τῇ Καισαρέων ἐ
1 1 E SEIL R
λουμένου, προστάξει τοῦ ᾿Αλεξάνδρου, χα!
ΑΝΝΟΤΑΤΑ.
a Aurelianus regnavit ab anno 370 αὐ 375. Sed. edictum. generale. adversus christianos non nisi
ultimo huius imperatoris anno prodiit. Cfr. ea quae diximus in commentarii qraevii mum. 8.
᾿ b Saepius occurrit illud nomen, tamquam praefeclorum martyres damnantium, ac praesertim in
illis Actis quae parum. historica. tota quanta figmentum seriptoris exstant
e "Asia, scilicet provincia Tiomana, quae complectebatur. Mysiam, Phrygiam, Cariam, Pisidiam,
Liycaoniam, Lydiam, cum Ionia et Aeolide.
γι iiA : ;
d Verbum graecum. θυμελικοί derivatur. a vocabulo ϑυμέλη, quod locwm editiorem. significat, in
quo gesticulatores adstantes ridicula pantomima provocare ad vis : 7 eta
martyrum, p. 270. 1 1d. visum. solebant. Cfr. Ruinart, Δ,
CAPUT
* ed.
ἐπιστρέψεις,
* ed.
n
ὕσωμεν
DIES QUARTA. NOVEMBRIS. 231
CAPUT SECUNDUM.
Conversio S, Porphyrii.
9, Ἅμα γὰρ τῷ βαπτισῆηναι τὸν ἄνδρα, ἣ τοῦ
Πνεύματος γάρις ἐπέπεσεν ἐπ᾽ αὐτόν" xal ὥρθησαν
«ou, λαμπαρηφο
£o ντες χα: προπορευύμενοι
Ü Y νὴ. Φαλμῶν ἐχούετο τε A: " 7.3
υ, χα! TY, φαλμὼν ἰχήϑετο τερπνωών, (7x6 απὸ
τῆς φωνῆς τῶν ἀγγελῶν σεισῆῆναι τὸ θέατρον - οἱ
ὃὲ ὄχλοι ἐταράττοντο σχιζόμενοι. Οἱ μὲ
ν γὰρ αὐτῶν
"t ; VR s dei yat
ἔλεγον " οἱ θεοί εἰσιν οἱ σὺν τῶ Πορφυρίῳ ὁρώμενοι
διὰ τὸ ἀγαπᾶν αὐτόν, ἄλλο. φαντασίαν ὑπενοοῦν τὸ
* S. (UM κοντὰ σας A uA
πρᾶγμα, οἱ δὲ ἐθαύμαζον φάσκοντες " εἰ τὸ ἐν γέλωτι
A
βά
χαρδίας ποῖον ἄρα ἔσται; Καὶ χαταβάντες συν-
wr ua. τῶν χριστιανῶν τοῖουτόν ἐστιν, τὸ ἐξ vns
απῖρϑον τῷ Πορφυρίῳ ἐπὶ τ xxn
αἰτοῦμενοι παρὰ τοῦ ἐπισχόπου τὸ ἀληθινὸν
2. Simul ac baptizatus est vir, Spiritus gratia
supervenit in ipsum, et visi sunt angeli luminaria
ferentes οἱ accedentes illuc. Cantus quoque psal-
morum
audiebatur iucundorum, ita ut voce
angelorum eonquateretur theatrum. Turbae vero
disturbabantur in contrarias parles. Alii enim
illorum dicebant: Dii sunt qui apparent cum
Porphyrio, quia carus est illis. Mii vero. phan-
lasma rem existimabant, ali
dicentes :
autem mirabantur
Si. irrisorium baptisma christianorum
tantum est, ex toto corde susceptum. quale iam
erit? Et deseendentes abierunt cum Porphyrio
ad christianorum eccle:
m, requirentes ab epi-
scopo verum baptisma.
CAPUT TERTIUM.
S. Porphyrius a
iudiee interrogatus bovem suseitat,
tandem capite pleetitur.
3. Ὁ δὲ κόμης, τότε μὲν ὑπὸ ἐχπλήξεως ἔλυσε
τὸ θέατρον, τῇ δὲ ἐπαύριον τὸν Πορφύριον προσχα-
λεσάμενος λέγει. αὐτῷ Οὐ μάγον σε Πορρφύριε,
D , D
dev, ἀλλὰ μῖμον" τί οὖν ἣν τὸ χθὲς ἐ
σοὶ γενό-
* xal ὄντως
; Ὁ χόμης λ
αἱαρώτατε " μὰ τοὺς θεούς, εἰ μὴ ταχέως πρὸς
Ὡς" θανάτῳ σε παραδώσω. Πορφύριος
ἐ μὴ σημεῖον ἴδω παρ᾽ αὐτῶν τελού;
οὐκ ἐπιστρέφω.
4.
ξνον,
προσχαλεσόμενος b κόμης τοὺς τῶν θεῶν
ἦσαντες ἐν μέσῳ ταῦρον, χαὶ πρὸς
ἐρεῖς, OU εὐχῆς θαυματουργεῖν αὐτοὺς ἐχέ-
λευσεν. Οἱ ὃὲ στ ;
τὸ οὺς αὐτοῦ λαλι , ἐθανάτωσαν αὐτόν. Λέγει
MED den P ; E CA
οὖν ὃ χόμης * toc, Πορφύριε, δύναμιν θεῶν d
προσχύνησον αὐτοῖς. Λέγε: ὁ ἅγιος"
χλήσει τῶν θεῶν ὑμῶν, x
1
πτητος ἔσται. 'Ατονοῦντες Ó
πον " ἡμεῖς διὰ τῶν
τείναμεν, σὺ διὰ τοῦ Χριστοῦ σου ζώωσον, καὶ
λόγος τῷ τε
τὴν γὴν προσ-
ἐπῆρε τὰς
ὃ
τεύσομεν
* αὐτῷ. Καὶ ἤρεσεν
ἀναστάς, ἐ
y* ἐπάχουσον δή μου,
, tog Y 1
ατο ὁ UYtOS, χα! παλ
ιν
pos RS USATE E
χεῖρας κατὰ ἀνατολὰς χαὶ εἶπ
Y 5: ^
καὶ ἀνάξζιος QV,
Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ὁ Θεός, ὃν, εἰ
ον τὴν σὴν δύναμιν τοῖς περιεστῶώσι,
χαὶ τὴν τῶν νεχρῶν ἀνάστασιν πίστωσον διὰ τοῦ
βοὸς τούτου.
D. Καὶ ἐπιστ
λέγω, ἐν ὀνόματι τοῦ Πατρός, xai τοῦ Υἱοῦ, χα
ieu Πνεύματος. ἀνάστηθι. Καὶ παραχρῆμα ἀνέττη
Δ," "S Oe ᾿
ὁ βοῦς, xal μυκώμενος ἐξῆλῆεν ἐναντίον πάντων.
: roe Lem
ἐψας πρὸς τὸν ταῦρον, εἰπε
ἃ
TIU τὴ ΚΣ Ὁ δὴ Ro mei DM d
Τῶν οε, ἀπὰς τῇ nio] 3. προσχειμένων, Un ἐπιστρα:
των, ἀλλὰ τοῖς ἑαυτῶν ἢξοῖς xxi τοῦτο ἐπιγρα-
φόντων χαὶ μεγαλυνόντων αὐτούς, δραμὼν ὁ ἅγιος
να ἵτταντο
τοῖς λεγομένοις προσχηνίοις ἔνθα πλ'
3n) ] 1 1 Y Ἢ TIRE
ἀγάλματα, θείῳ χινηθεὶς ζήλῳ, εἶπεν ἐν ὀνομᾶτι
τοῦ Χριστοῦ μου, ἔλθετε κάτω. Πετόντων οὖν 2 τῶν,
Is τῶν ἱερέων ὑπ᾽ αὐτῶν ἐβῃανατώθη, διαῤῥαγεὶς ὑπὸ
ματος τὴν γαστέρα. Τότε ἀγαναχτήσας ὁ κόμης.
δίδωσι
3. Praeses tune prae stupore dimisit theatrum.
Postridie autem. eum Porphyrium advocasset,
dixit. ad
noveram, sed. mimum. Quodnam ergo erat. illud,
ipsum : Non magwm te, Porphyri,
! p
quod heri tibi supervenit, phantasma? Sanetus
Porphyrius ait : fevera in tantam. infelicitatem
insaniae devenisti, ut. figmentum. haec omnia vi-
deantur ? Dixit praefectus : Iniurias profers, sce-
lestissime. Per deos, nisi cito ad illos reversus fueris,
morti te tradam. Porphyrius dixit : Nisi signum
videro ab illis patratum, non revertor.
4, Cum dein convo
rum sacerdotes, per orationem prodigium eflicere
"asset comes deorum suo-
eos iussit. Qui, cum in medium protulissent tau-
rum et ad aurem. eius. fuissent locuti, occiderunt
eum. Dixit ergo praefectus : 4gnosce, Porphyri,
potentiam deorum invictam et adora illos. Respon-
cat taurus invocatione deorum
dit sanctus : Πουῖν
vestrorum, et inde potestas illorum invincibilis erit.
Cui rei
opera deorum nostrorum occidimus, tu per Chri-
stum tuum vivifica el credemus in ipsum. Placuit
autem. sermo tum populo, tum praefecto. Et hu-
mum eadens, oravit sanetus et iterum assurgeris,
levavit manus ad orientem, et dixit : Exaudi me,
Domine Iesu. Christe Deus, quem, indignus licet,
agnovi, et manifesta tuam potentiam circumstanti-
bus illis et. tuam ex mortuis resurrectionem con-
firma per bovem istum.
5. Et conversus ad taurum, ait : Tibi dico, in
nomine Patris et Filii et sancti Spiritus, surge.
Et ilico surrexit bos, et mugiens exiit coram omni-
bus. Dum illi vero unice perditioni intenli, mini-
meque conversi, diis suis illud ascriberent eosque
glorificarent, currens sanelus ad supradicta pro-
scenia « ubi plura. constituta erant signa, divino
commotus zelo, dixit : Zn nomine Chr i mei, cor-
ruite. Tgitur, cadentibus illis, unu sacerdotum
sl, quippe euius venter casu statuae
impares sacerdotes dixerunt : Nos
peremptus € :
dilaceratus est. Tune indignabundus praefectus,
hane sententiam profert. adversus sanetum Por-
phyrium
sel
ACTA
TEMPORE
INGERTO.
Horum
martyrum
non nisi
nomina
et locus
passionis
vognoscun-
tur.
932
δίδωσι κατὰ τοῦ ἁγίου Πορφυρίου τὴν διὰ τοῦ ξίφους
ἀπόφασιν" ὃ δὲ ἅγιος χαρᾶς πλησθείς, μετεπέμψατο
τάχιστα τὸν ἐπίσχοπον Καισαρείας, xal παραχαλέσας
τοὺς στρατιώτας ἄδειαν ἔλαβε, xai λάθρα τὴν id
χοινωνίαν παρὰ τοῦ ἐπισχόπου λαβών, οὕτως, ἐτε-
λειώθη ὑπὸ τοῦ ξίφους καὶ πρὸς Χριστὸν διὰ τάχους
ἀνέδραμε, τὸν ἐπὶ τοῖς ἀγῶσι χομιούμενος τῆς νίκης
στέφανον ἐν Κυρίῳ - ᾧ ἡ δόξα, xat τὸ χράτος, νῦν
xal ἀεί, xxi εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν.
ANNOTATUM.
a Heic verbum mgorejna non adhibetur ut designet proprie locum. illum. patentem. et. liberum in
fronte scenae in. quem. eribant. actores et histrioniam agebant, sed. ipsum. theatrum. significat. Quod
confirmatur ex statuis ibi expositis. UL notum. est, signis multis ornabantur veterum theatra; immo
ad plura. milia. crevisse eorum. numerum narrant scriptores classici.
DE SS. PRIMO, CAESARIO, GREGORIO, PORPHYRIO, D
SATURO, AMANTO, PUBLIO, SECUNDA, VICTORINA, PERPETUA, VICTORE, QUARTO,
MARTYRIBUS
1. Horum martyrum. Africanorum nominibus
recitatis, exclamat Florentinius : Iterum. Africa
martyribus exuberat (1). Attamen de his quoque
sterile nimis permanet volum. | quod. erprimebat
Morcelli (2): Utinam vero efficere alii diligentia
nut felicitate aliquando possint uti et res gestae
singulorum prodeant e latebris atque in hominum
denique lucem ad imitandum proferantur. Nam
hucusque nec in Passionibus ullis, nec in monumen-
tis archaeologicis bene mullis, quae praesertim
hisce ultimis temporibus ad illustrandum martyro-
logium — Africanum reperta. sunt. (3), quicquam
prodiit quoi ad notitiam istorum martyrum sive de
rebus gestis, sive de tempore, conferret. Proin, illas,
quas sola nominum enuntiatio suggerit animadver-
siones, heic inseruisse contenti simus oportet.
2. Primo exprimitur. iterum. hodierna comme-
moratio martyrum Africanorum sub eadem, quae
celeris diebus saepius notata. est, formula. pror-
sus indeterminata In. Africa, de qua nuper illud
observabat cl. v. Ludovicus Duchesne (A) hanc
in Africano catalogo locum tenere istius. for-
mulae similis, scilicet Romae quae in kalendario
romano usurpatur, etiamsi agatur. de sanctis vel
Albanensibus, vel. Nomentanis, aliisve, Notandum
famen unum. alterumve ex. laterculis. Hierony-
mianis, nempe Richenoviensem atque Fuldensem,
si quibusdam er martyribus de quo agimus assi-
gnant. Africam, alios, nempe S. Vieturinam, in
Fuldensi, οἱ SS. Vietorinam et Perpetuam, in
Tüichenoviensi tradere passos alibi. Non ideo tamen
opinamur inde significari. illas. extra Africam
martyrium. subiisse, sed. tantum in alio loco
eiusdem. regionis, οἱ forsan seorsum a reliqua
cohorte. Ut saepius. etiam contingit inter. athletas
Christi Africanos, oceurrimus iterum toli congre-
gationi martyrum ; nullibi enim alias persecutorum
(1) Vetustius eccl. occid. Martyrolog., ad diem 4 novem-
bris. — (2) Africa christiana, tom. II, p. 357. — (3) Cfr.
Paulum Allard, La Persécution de Dioclétien, tom. I, pp.426-
DE SANCTO PORPHYRIO.
phyrium ut gladio necetur. Sanetus vero, gaudio D
repletus, aecersivil citissime episeopum Caesareae
et cum milites adhortatus esset, facultatem acce-
pil ut secreto sacram communionem ab episcopo
sumeret. Ita confectus est gladio et ad Christum
cito. cucurrit, ob certamina relaturus vietoriae
coronam in Domino, eui gloria et potestas nunc
el semper et in saeeula saeculorum. Amen.
AUCTORE
T. NAT
IN AFRICA.
rabies tam frequenter saeviit in integros christiano-
rum coetus.
3. Exsulant martyres nostri e martyrologio | Diversimode
lItomano, sed recitantur in omnibus catalogis hie- -——
ronymianis, magna. tamen tum nominum, tum hierony-
numeri diversitate. Sic in Augustano nonnisi Cae- γιίαπο,
sarius refertur, in. Corbeiensi. breviori Primus et
Caesarius, in. Trevirensi et. Gellonensi Primus ef
Gregorius, ἐπ Fuldensi Primus et Victorina, in
Labbeano Primus, Gregorius et Caesarius, in
Blumiano Amantius, Secundus, Victorinus et Bea-
tus, qui ubique deest in aliis, et vel Quarti, per erro-
rem librarii, locum tenet vel epitheton exstat omissi
nominis proprii; in Richenoviensi Primus, Grego-
rius, Amantius, Saturus, Victurina, Perpetua ; in
Oltoboniano Primus, Porphyrius, Amantius, Pu-
blius, Secundus, Victorius. Codices Bernensis et F
Corbeiensis maior seriem integram referunt, cuius
hic est tenor : In Africa, Primi, Cesarii, Gregorii,
Porfiri, Amanti, Publii, Saturi, Seeunde, Victo-
rine, Perpetue. Vietoris, Quarti ; scilicet duodecim.
Antverpiensis habet tredecim, quia bis repetiit Cae-
sarium. Hanc ipsam seriem assumpserunt tum
Hosweydus, qui tamen duo tantum nomina recitat :
In. Africa, Primi, Caesarii, eum aliis decem, tum
Florentinius, cum ederet Vetustius Martyrologium,
tum. Morcelli in suo Martyrologio Ecclesiae Afri-
canae,
4. At penitius varia nomina examinanti non- i Dn
ut
nulla occurrunt animadvertenda, unde fortassis ad D m
veriorem normam erigi queat tota. series. Etenim, inquiritur-
Amantius qui apparet in ista societate martyrum
Africanorum, non alius esse videtur ac S. Aman-
tius, episcopus Ruthenensis in. Gallia, cuius hodie
etiam memoria agitur. Quod inde mazime suadetur
quod ubicumque in laterculis hieronymianis citatur
Amantius infer. Africanos martyres, verbi gratia
435; tom. II, pp. 289-292, atque Analecta. Bollandiana,
tom. IX, pp. 106-134, — (4) Les Sources du martyrologe
hiéronymien, p. 32.
in
^
ANNO CCCIV.
SS. Agricolae
εἰ Vitalis
rerum
gestarum
praecipuus
relator est
S. Ambrosius,
in. Bernensi et. Richenoviensi, non repetitur dein-
ceps nomen eius tamquam episcopi. tuthenensis ;
dum € contrario, quotiescumque, ut verbi gratia in
Labbeano, Corbeiensi, Fuldensi, Trevirensi, Gello-
nensi, abest. ex: ordine martyrum. Africanorum,
postea apparet nomen Amantii relatum ut antisti-
tis Ruthenensis. Fatendum tamen huie regulae non
stare. Ottoboniamum, quod. simul et. Amantium
Africanum. et. Ruthenensem promit ; sed non est
tantae auctoritatis ut infringat argumentum unde
coniciendum existimaverimus S. Amantium non
pertinere ad. seriem supradictorum Africanorum.
Cuius argumenti vis inde crescih quod illud
nomen Amantiü i» Africa prorsus insolitum
sonal. Ut Porphyrius quoque ezcludatur pronum
se praebet Florentinius cui adstipulandum cense-
mus, siquidem eodem. die celebratur Porphyrius
Ephesinus martyr, omnino ab Africanis diversus.
Et Perpetua, quae occurrit. ibidem, nonne ea est
S. Perpetua, wvor S. Petri, quam colunt hodie fasti
Usuardini ? Idem forsan de Gregorio dicendum
qui unus esse potest cum Gregorio, abbate Porcetano,
quem celebrant hac die aliqui fasti hagiologici,unde
eius nomen intrusum est in quosdam codices hiero-
nymianos. Ad. cetera nomina quod. spectat, satis
inter se conveniunt codices, cum hoc tantum discri-
mine quod alicubi pro Publi scribatur. mendose
Subli, in Blumiano Victorina fiat Victorinus, ef
interdum alii misceant Secundam et. Secundum.
Praeterea in nominum forma nihil abhorret a voca-
bulis quae in. Africa usui veniunt, si modo Publius
(1) Duchesne, Les Sources du mavrtyrologe hiéronymien,
DIES QUARTA NOVEMBBRIS.
233
et Gregorius excipiuntur,quae hucusque non recur-
runt in Gorpore Inscriptionum | Africanarum,
reperta tamen est. appellatio derivata. Publianus.
Cum. etiam. absint. Amantii et Porphyrii nomina,
novum inde exsurgit indicium, data. praesertim
ratione superius allata, ut expungantur. Heliquo-
rum vero vocabula solita sunt et trita. in. Africano
martyrologio, imprimis Secunda, Perpetua, Satu-
rus, Victor, Primus.
5. Praeter fastos hieronymianos, martyres
nostros continet, inter. Usuardi auctaria, Brucel-
lensis codex, ubi haec habes : |n. Africa, natale
sanetorum Primi, Caesarii, Gregorii et Porphyrii.
Grevenius eadem nomina vetinet quibus addit : et
aliorum. Bedae auctaria. referunt : Àn. Africa Pri-
mii, quem omittit auctarium Tornacense, Caesarii,
qui est in. solo Barberiniano, Gregorii, pro. quo
legitur Gerii in. codice Sancti Cyriaci, Porphyrii.
Galesinius ek. Ferrarius. septem tantum € sociis
Primi exhibent, scilicet omittunt Victorem, Perpe-
tuam, Publium, Secundam, ef pro Saturo scribunt
Saturninum, Martyrologium Rabani octo nomina
continet; praeter. septem. quae reperiuntur. apud.
Galesinium et. Ferrarium addit Perpetuam.
6. De tempore quo nostri martyres sunt. passi,
certi quicquam. asserere non datur. Id unum fas
est. affirmare eos. minime pertinere ad. per.
u-
lionem. Vandalorum, quoniam | in martyrologio
Thieronymiano nullus commemoratur martyr hoc
aevo peremptus ( 1).
p. 33.
.-.--.- .---
DE SS. AGRICOLA ET VITALI
MARTYRIBUS BONONIAE
COMMENTA
EIUS PRAXEVIUS
$ I. Fontes historici.
1. Celebriwm. istorum. martyrum, quibus iure
gloriatur. Bononiensis civitas, Acta nulla, si vel
unquam exstiterinl, ad nos usque gqervenerunt.
Quae quidem iam suo tempore desiderabat. Grego-
rius Turonensis, questus in libro De Gloria marty-
Agricolae et Vitalis nulla historia
passionis advenit (1). Sitne reipsa scriplis com-
mendata. martyrii eorum relatio disputare. licel,
non tamen cum solido fundamento,cum nullum ar-
gumentum suae sententiae protulerit Ceillerius asse-
rens fortasse haec Acta etiam tempore S. Ambrosii
exstitisse, eumque ex iis desumgpsisse quicquid. de
martyribus narraverit (2). Quicquid sit, quaecumque
de sanctis martyribus Bononiensibus nobis ποία
sunt, haec integre sunt ex S. Ambrosio deprompta,
neque ex alio fonte lhauserunt veteres scriptores,
gqauci quidem, ut Paulinus Nolanus et Gregorius
Turonensis, qui de illis in suis operibus egerunt.
Locutus vero est S. Ambrosius de SS. Agricola et
Vitali in libri sui De exhortatione virginitatis ea-
pite primo (3). Quaenam fuerit. huius libri edendi
occasio compertum habemus ex Paulino, Ambrosii
rum quod SS.
Merov., tom. ἵν
tom. ΠῚ,
(4) P. E.
(1) Cap. χει Mon. Germ. Script. rer. M
p. 517. — (2) Histoire des auteurs ecclésiastiques,
p. 924, — (3) P. L, tom. XVI, p. 335-339. —
Novembris Tomus 11.
historiographo (1). qui narrat episcopum Mediola-
nensem Bononiam telendisse anno 393, cum Euge-
nium tyrannum in Italiam atque adeo Mediolanum
properantem devitare vellet, indeque, inventis ibidem
3S. Agricolae ef. Vitalis sacris exuviis, apud Flo-
rentinos, a quibus
invitatus fuerat, recessisse secum
afferentem apophoreta, videlicet sanctorum Christi
athletarum. | eliquias. Florentiae. autem habuit
S. Ambrosius de sanctis martyribus sermonem, qui
postea in supradictum libellum conflatus est. Non-
nullis etiam. visum est S. Ambrosium non tantum
libro De exhortatione virginitatis laudasse
in ;
et in. opusculo, cui
SS. Agricolam e! Vitalem, sed c
titulus fuisset impositus De martyrio Agricolae et
Vitalis, nunc vero deperdito, quodque adhibuisse
saeculo decimo Iohannem diaconum vefert Mabillo-
nius (5). A! recte notat 1 vlloni (6) per hunc librum
De martyrio Agricolae et Vitalis non alium intendi
forsan nisi epistulam quandam, de qua statim dice-
tur, falso attributam Ambrosio. ἢ ?roferebatur enim,
ἐς Benedictini. critice vulgassent
antequam editor. ] gas
P i episcopi Mediolanensis, inter
omnia opera sanct
XIV, p. 37, 98 5 itali tom. I, part.
. XIV, p. 97, 38, — (Ὁ) Museum italicum, ; par
ὩΣ p T. ga (6) Atti o memorie degli uomini illustri.... in
Bologna, tom. I, p. 125.
30 litteras
AUCTORE
J. V. D. G.
De cultu
SS. Primi
et sociorum
in aliis fastis,
E
deque eorum
martyrii
tempore
AUCTORF
J. V. D. 6
AUCTORE
jJ. V. D. G.
* cutus
; lucubrationes
assumpse-
runt
passionalia ;
sed exstat
praeterea
lorum.
liber miracu-
234
litteras eius, quaedam epistula in qua describebatur
inventio corporumSS. Agricolae et Vitalis (1). Quam
iure merito segregarunt dicti editores e numero
Ambrosianarum epistularum, quoniam non obscu-
re apparet tamquam opus alicuius consarcinatoris,
qui S. Ambrosii narrationem, qua SS. Vitalis et
Agricolae inventionem in Exhortatione virginitatis
descriptam. reliquit, partim addendo, partim mu-
tando, partim transponendo interpolavit. Quoniam
igitur, nec. post Gregorium Turonensem, felicior
fuit. quisquam ad quem historia P'assionis adveni-
vet, pro deficientibus Actis, operi nostro dnseremus
Ium caput primum Exhortationis virginitatis, fum
epistulam supposititiam, tamquam sola documenta
quae de SS. Vitali et Agricola praesto sunt.
9. Αἱ si desunt sanctorum martyrum nostrorum
Acta proprie dicta et primigenia, non inde conclu-
dendum non occurrere in legendariis aut passiona-
libus medii aevi ullam. Passionem SS. Agricolae et
Vitalis. Frequentissime enim. reperitur, ut, verbi
gratia, in bibliothecae Bruxellensis codice signato
num. 64, fol. 227-228 (2), et in bibliothecae natio-
nalis Parisinae codicibus signatis numm. 2637, fol.
193:-195:; 3789, fol. 153-154"; 3851 A, fol. 33-34" ;
3361, fol. 33-35; 5362, fol. 100'-156, 11759,
fol. 259-959" (3), necnon in codice signato D. 55.
inf. in bibliotheca Ambrosiana Mediolani (4), sicut
et. eliam. in codice signato num. 323 in. bibliotheca
Vaticana inter codices reginae Suecorum quem iam
notavit. Giorgi in notis ad martyrologium Adonis.
Tam vero Acta ista quae passim reperiuntur nihil
aliud sunt praeter commivtionem quandam et con-
sarcinationem utriusque documenti Ambrosiani et
pseudo-Ambrosiani quod indicavimus. Ita enim
communiter conflata. sunt. ul, praemissam inscri-
glionem et primam sententiam epistulae olim Am-
brosio attributae subsequatur caput primum Exhor-
tationis virginitatis. Praeterea. ante. conclusionem
legitur oratio quaedam. ad. Deum coram populo
pronuntiata, unde significatur haec Passio ab
"Ambrosio enarrata fuisse occasione dedicationis
ecclesiae SS. Vitalis οἱ Agricolae, a sancta Iuliana
vidua in urbe Florentina fundatae. Sequenti sche-
mate uno intuitu. apparet quomodo confictae sint
tum Passio manuscriptorum, tum epistula pseudo-
Ambrosiana, collatione facta cum libro De Exhor-
tatione virginitatis.
NUMERI PASSIONIS B " ]
IN CODICIBUS EP.PSEUDO-AMBR, Ϊ EXHORT, VIRG.
| |
1*4 : 1 1
9,8 à | 9 9
A. 7 4
DN 8 5
6. 6 6
75 TE. 9,3 8
| nr M PE 4 9
Urbe FE 5 9
10 ex neutro fonte derivatus
3. Miracula. aliquot a. sanctis inartyribus pa-
trata vefert. Gregorius. Turonensis in. loco supra
citato, aliaque miracula consignata esse in antiquo
codice abbatiae Suncti Stephani Bononiae tradit
(1) P. L., tom. XVII, p. 747-749. — (2) Gfr
hagiog. bibl. reg. Bruz., tom. I, p. ἢ ὑπ ΟΝ : t
hagiog. bibl. nat. Paris., tom. I, p. 166, 296, 376; im Il,
p. 350, 383; tom. III, p. 107.— (1) Analecta Boll, tom. XI.
p.261.— (5) Atto memorie degli womini illustri... u Bolo, πα,
classe 1, vol. I, p. 141-145. — (6) Cfr, Melloni, bind
DE SANCTIS AGRICOLA ET VITALI.
Melloni (5). Qui codex hodie asservatur in biblio-
theca regiae Universitatis Bononiensis, signaturque
ibidem num 1473; evscriptus est, ut monuit nos cl,
vir D' Ludovicus Frati, eiusdem bibliothecae vice-
bibliothecarius, anno 1180 (6), binis columnis.
Miracula, inveniuntur fol. 329-330, quorum apo-
graphum eiusdem viri cl. Frati benevolentia, obti-
nuimus. Haec etiam, nempe narratio miraculorum
ex Gregorio. 'uronensi et. passionali. Bononiensi,
infra dabuntur cum textibus Ambrosii.
$ II. SS. Agricola οἱ Vitalis in
multis martyrologiis laudati.
— De officio eorundem.
4, Quam rara exstant. de sanctis nostris docu-
menta. primigenia, tam. celebris est eorum cultus,
Longius esset vel enumerare kalendaria et martyro-
logia quaecumque nomina SS. Agricolae ef Vitalis
inseruerunt. Seriem quam suo tempore noverat
Giorgi apographorum hieronymianorum integram
in nolis suis ad. Adonem recitavit, quibus nunc ad-
dendum Fuldense, Bernense, et. Treverense nuper a
nobis edita. Sed Bernense ad diem 4 novembris tacet
SS. Agricolam ef Vitalem, ad diem autem 27 iam
desinit mutilus; T'reverensenullibi eos nominat, Ful-
dense vero tum ad. diem 4, tum ad diem 27 novem-
bris. Apud Melloni collectas. invenies mentiones
factas in. pluribus. Italicis. kalendariis (T). ΑἹ,
kalendaria haec omnia quae SS. Vitalis et Agrico-
lae memoriam. referunt, non adeo inler se con-
cordant in statuendo huius commemorationis die.
Occurrit nempe tum die 2, tum die 3 et 4 novem-
bris, saepissime vero ad diem 27 novembris, tum ad
dies 3, 4, 10 decembris. Immo Notkerus hane pro-
fert ad. diem 28 aprilis (S). Pluriwum ez his discre-
pantiarum ratio est in. promptu. Quaedam, prae-
sertim quod. attinet ad. S. Vitalem, ortae sunt ex
confusione facta cum aliis eiusdem nominis sanctis
qui praecedentibus diebus recoluntur (9) : Notke-
rus aulem. inductus est. ut ad. diem 28 aprilis
seriberei: In. Bononia, Vitalis et. Agricolae, ex eo
quod hac die colitur S. Vitalis Ravennas. In. pau-
cissimis kalendariis mense decembri coluntur nostri
sancti; sed praesertim inter duos dies, nimirum 4
et 27 novembris, diversitas viget. Non diffilendum
in veteribus kalendariis saepius die 27 novembris
citari nomina sanctorum | .Bononiensium | quam
die 4, ita plura ex hieronymianis (10) et. Italicis
quae refert. Melloni (11). In plerisque. breviariis,
missalibus et kalendariis bibliothecae nationalis
Parisinae quae descripta. sunt. a nobis, Agricola
et. Vitalis occurrunt. die 27 novembris (12). Idem
obtinel. in. legendariis, verbi. gratia, in codicibus
signatis numeris. 5293, 5365 bibliothecae natio-
nalis Parisiensis in quibus ipse ordo Passio-
num. illud testatur (13), et. in. codice signato num.
5361 explicite indicatur tum in titulo, tum in clau-
sula, passio celebrari sub die quinto kalendarum
decembrium (14).
5. Quaerentibus quaenam. sit vecta. dies assi-
gnanda commemorationi passionis SS. Agricolae
et Vitalis, sitne 4 an 27 dies novembris, non dubita-
p.301. — (7) Ibid., p. 139, not. 98. — (8) Cfr. Giorgi in not.
ad martyrolog. Adonis, et Melloni, op. cit., p. 116, 117. —
(9) Gfr. Act. SS. Novemb., tom. I, p. 604-5. — (10) Cfr. Giorgi,
loc. cit. — (11) Loc. cit, — (12) Cat. codd. hag. bibl. nat.
Paris., tom. III — (13) Ibid., tom. I, p. 565; tom. II, p.389.
— (14) Ibid,, tom. II, p. 350.
mus
D
Ümnia
kalendaria
nominant
sanctos
martyres, sed
diversis
diebus;
cuius discri-
minis »i
expenditiun *
A mus respondere hanc esse quam adscripsit marty-
Formula
laudis ex
Ambrosio
desumpta
nonnihil
discrepat in
diversis
kalendariis.
rologium Itomanum, nempe 4 novembris. Qua die,
wl testatur. S. Ambrosii. pseudo-epistula, revera
martyrium subiere, quaque tempore immemoriali
actum est festum. eorum in ecclesia. Bononiensi.
Ceteroquin saepius ad hanc diem 4 apparent com-
memorati in antiquis kalendariis et passionalibus,
haud sane infrequentius quam die 27. Quare aulem
et. simul hac die 27 celebrentur. martyres Bono-
nienses indicavit Saussayus in sequenti declara-
tione: Claromonte Arvernorum, veneratio san-
celorum martyrum Agricolae et Vitalis, quorum
reliquias sanctus Namatius episcopus ἃ Bononia
in Arverniam transferendas curavit, et susceptas
in matrice ecelesia collocavit, in qua. exinde glo-
riosi ipsi martyres sancti loci tutelaribus annume-
rati, hoe potissimum die, qui ipsorum translationi
sacratus est proprio in altari honorantur (1).
Quae ratio non est omnino vero absimilis, siquidem
hane translationem iam novit martyrologium hie-
ronymianum ; legimus siquidem in. Bernensi ad
diem 10 maii : Arvernus dedicatio ecclesie sancte
Agregule. Ez altera tamen parte dubitabit forsan
aliquis de hoc Saussayi argumento miratus huius
festi Arvernensis commemorationem tam late spa-
tiatam esse extra limites Galliae. Cui non immerito
reponeretur. kalendaria facillime ez una in aliam
regionem transmigrasse.
6. In omnibus paene martyjrologiis eadem com-
muniter ratione extolluntur sancti martyres. Cuius
cum materies desumpta. sit. e libro S. Ambrosii
De exhortatione virginitatis, a variis formulis
longe lateque recitandis licet abstinere, duabus tan-
tum prolatis quae sint ceterorum quasi specimen.
Ae primo quidem haec habet antiquissimus mar-
V kalendas
decembris. Natalis sanetorum marlyrum Vitalis
et Agricolae, qui apud Bononiam Italiae urbem,
post alia tormenta, ultimo. erncifixi martyrium
compleverunt. Quorum corpora postmodum cum.
essent posita inter sepulcra Iudaeorum, οἱ populo
christiano prorsus incognita, beatus Ambrosius
(ipsis sanetis. martyribus revelantibus) apud
Bononiensem civitatem repperit : quaeque ex-
strueta. ecclesia, cum magna fidelium laetitia, et
tyrum. laudator. Ado Viennensis
daemonum poenis confitentium merita marl yrum,
sub altari deposuit. Quae eadem vir diverso
tenore, e». Usuardo erponit Romanum hodiernum :
Bononiae, sanetorum martyrum Vitalis et Agri
colae : quorum prior posterioris servus fuit,
postea consors et collega martyrii : in quem
persecutores omnia poenarum genera exereue-
runt, ita ut non esset in corpore eius sine vulnere
loeus, quae constanter perferens in oratione spi-
ritum reddidit : Agrieolam vero plurimis elav
cruci affigentes interemerunt. Eorum tran lioni
sanetus Ambrosius cum interesset, mar cla-
vos, sanguinem triumphalem et crucis lignum se
e refert ae sub sacris altaribus condidisse.
colleg
7. Si haec praeconia inter se conferantur, iam
primo aspectu varietates haud. parvas animadver-
tere est. Ab Adone ambo erucifizi praedicantur, in
Romano autem solus Agricola. oruci affixus perhi-
betur, dum contra Vitalis, omni genere suppliciorum
vexatus, in oratione spiritum reddidit. Praeterea
quae de ipso martyrio breviter valde rettulit Ado,
eadem. extendere et. quasi. exaggerare nituntur. et
Usuardina Romanaque recensiones, haec vero cul-
(1) Martyr. gallic., p. 938, 939. — (2) De antiq. Eccl. riti-
bus, tom. T, p. 870, 872. — (3) Melloni, op. cit, p. 140. -
(4) Videsis hoc officium editum apud Melloni, op. cit.,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
—— αν Vp o—
235
tum DBononiensium reticet nec nisi summatim trans-
lationem attingit, dum eadem. Ado longiori exhibet
circuitu. Sed haec notasse nunc sufficit, quae dehinc
penitus erunt. eribranda, et. saltem quod. pertinet
ad utriusque martyris crucifirionem, in gratiam
Adonis contra martyrologium. Romanum deci-
denda. Praeterea de martyrii loco aliisque adiun-
elis. nonnullis diserepant fasti hagiologici. Sie
auctaria. Usuardi, in editione Lubeco-Coloniensi,
formulae. consuetae addunt temporibus Diocle-
tiani et Maximiani imperatorum martyres passos,
et apud. editorem. Belimun legitur Agricola servus
Vitalis, quem quidem errorem sibi quoque reassu-
mit editor Venetus, Franciscus Maurolycus. Mar-
lyrologium. Richenoviense, et inter Bedae auctaria
Tornacense οἱ Barberinum, non. Bononiam, sed
indeterminate Italiam ponunt. Alibi Bononia in
Pannoniam detorta prodit, et, quod peius est, Gal-
licus seriba quidam in codi
Corbeiensi non Italiae,
sed. Galliae vindicat clarissimos martyres Agrico-
lam et Vitalem, similitudine deceptus denomina-
tionis urbis Boloniae super Mare (Boulogne-sur-
Mer)in Gallia flandrica, in ora Picardiae. Tandem
aliis femineum genus olebat nomen Agricola, ut
inde identidem legatur Sanctae Agricolae vir-
ginis, verbi gratia in Labheano et Bedae au-
ctario Laetiensi, ut supra fuit notatum. Voluitne
Ottobonianum huic. errori praecludere viam scri-
bendo Agricoli? Praeterea duos passionis socios
subiungit Corbeiense cum Vitali et Agricola, Mani-
lium videlicet et Iulium.
8. Sanctorum martirum Bononiensium nomen
nec apud. Graecos, nec apud Slavos aut Orientales
qenetravit. Sed, ut. dicemus. infra, in. ecclesiam
latinam. late. diffusus est eorum. cultus; immo
in kalendario .Mozarabico praemisso missali
eiusdem ritus memorantur Vitalis et. Agricola,
die V kalendas decembris. Quod. inde procul dubio
originem. ducit. quia missa quondam sunt sacra
istorum martyrum pignora in Hispaniam Garciae
regi Navarrae a summo Pontifice, qua de re postea
fusius agendum. Nec in kalendariis tantum signi-
ficatum est quanto. cultu prosecuta. sit plebs chri-
stiana SS. Agricolam et Vitalem, sed in aliis eliam
libris eccl
Iam vulgavit Martene (2) ordinem undecimum er
ta
sticis indicia haud incerta. prodiere.
imo libro sacramentorum anonasterii Mois-
in cuius litaniis inter visitandos et ungen-
dos infirmos recitari solitis duplex reperitur haec
invocatio : S. Agricola, ora. pro illo; S. Vitalis,
ora pro illo. Im missali ecclesiae Ambrosianae
Mediolanensis, die 7 novembris, legitur ritu Ambro-
siano de SS.Vitali ef Agricola missa tota propria (3).
Benedictinis monachis monasterii S8. Vitalis et
Agricolae Bononiae officium erat etiam proprium,
quod hic tradimus (4).
Ix FEsTO ss. MARTYRUM DBONONIENSIUM ViraALIS
ET AGRICOLAE.
Ad Vesperas. Capit. Hi sunt viri misericordes,
quorum iustitiae oblivionem non acceperunt, cum
semine eorum permanent bona : hereditas
saneta nepoles eorum.
HYMNUS.
Diem sacratum martyrum
Lezilime certantium
pp. 492-199, et partim. apud, card. Lambertini, Trattato
sopra gli Atti d'aleuni Santi de quali si fa l'offizio in Bolo-
gna, pp. 990, 221, 981-290.
Vitalis
AUCTORE
4. V. D. G.
De officio
sanctorum
martyrum.
n
AUCTORE
J. V. D. G.
* ed. notius
Vitalis el Agricolae
Recolamus sollemniter.
Qui pravam huius saeculi
Vitam spernentes fragilem,
Christum secuti fulgida
Corona caelo iubilant
Vitalis quidem servulus
Agricolaque dominus,
Cui Vitalis praevius
Exstitit ad martyrium.
Gertamen primum vulnera
Concitavit ad praemia,
Quem prosecutus dominus
Cum eo vicit postmodum.
Mucro pravorum militum
Obtulit caelo servulum,
Dirum crucis patibulum
Tandem eiusdem dominum.
Quam decoro juvamine
Se sublimarunt invicem,
Qui caeli regis munere
Nunc coronantur pariter.
Sit laus Deo altissimo
Eiusque unigenito,
Una cum saneto Spiritu
Tn sempiterna saecula. Amen.
Ad Magnificat. Antiph. O quam venerandi
estis, egregii Agricola et Vitalis, martyres Christi,
qui terrena contempsistis, et caeli ianuam exsul-
tantes pelistis, modo viclores fulgentes in
virtute caelesti, ideoque supplices exoramus, ut
intercedatis pro nobis ad Dominum Iesum Chri-
stum.
Oratio. Omnipotens sempiterne Deus, da po-
pulo tuo praesentis diei festivitatem sincero
venerari affectu, et qui eam sanetorum marty-
rum tuorum Vitalis οἱ Agricolae annua celebri-
tate devotis frequentent obsequiis, eorundem
suffragiis caelestis regni gaudia consequamur.
Per Dominum...
Ad Matutinum, invitator. Regem martyrum
insignium Vitalis et Agricolae venite adoremus.
HYMNUS.
Divinitus sunt inclita
Nomina sibi mystica
Solutione dedita,
Capessunt caeli munera,
Vitalis ut acquireret
Mensuram vitam sanguine,
Agricola ut emeret
Agrum aeterno germine.
Plebs laudes Deo conferat
Bononiensis debitas,
Quae horum sibi corpora
Destinavil egregia.
Se omni eura provida
Custodem illis praebeat
Ut eorum suffragia
Adesse sibi sentiat.
Nune vos rogamus cernui,
Martyres Dei incliti,
Ut eum deprecemini
Pro nobis eius famulis.
Ut expulsis sceleribus
Cunctis nostris * funditus
DE SANCTIS AGRICOLA
ET VITALI.
Mereamur caelestibus
Associari coetibus.
Praesta, Pater piissime,
Patrique compar unice
Cum Spiritu paraclito
Regnans per omne saeculum. Amen.
Lectiones. desumuntur. ex illa Passione infra
pulganda, cum titulo Sermo S. Ambrosii episcopi,
el earum textus propius accedit ad codicem Bruxel-
lensem. Lectio I a verbis : Ambrosius, servus Iesu
Christi usque ad : quae solet ostenderet; 7ectio II
usque ad verba : ille implevit (mun. 2), quibus
addit : Nihil illi decerpitur, quomodo minui
potest quod Christus donavit egregie? Lectio IIT
pergit usque ad. mum. 3: ad commendationem
hominis condicio affert; lectio IV terminatur eius-
dem num.3 verbis : animam suam pro nobis trade-
rel: lectio V usque ad finem, num. 4 procedit ; lec-
tio VI finem facit cum : non sedulitatis fuisse, sed
fraudis ; lectio. VII pergit usque ad. num. 6 : quae
aelerna est aequireret; lectio VIII habet. tam-
quam ultima verba num. 7 : revelare dignatus est.
Quattuor lectiones tertii nocturni sunt S. Augustini
in Evangelii S. Ioannis : Ego sum vilis vera, quae
exordiuntur : Iste locus evangelicus, fratres.
Ad Laudes, capitulum, hymnus et oratio,
ut. in primis Vesperis.
Ad Tertiam, capitulum ef oratio, «t in pri-
mis Vesperis.
Ad Sextam, capitulum : Generatio eorum
et gloria eorum non derelinquetur, corpora eorum
in pace sepulta sunt et nomina eorum vivent in
saecula.
Oratio. Praesta, quaesumus, omnipotens Deus,
ut qui sanctorum martyrum tuorum Vitalis et
Agricolae sollemnia colimus, eorum virtutes imite-
mur. Per Dominum...
Ad Nonam, capitulum. Sapientiam eorum
narrant omnes populi, et laudem eorum pronun-
tiat omnis ecclesia sanctorum.
Oratio. Concede, quaesumus, omnipotens Deus,
ut sanetorum martyrum tuorum Vitalis et Agri-
colae, quorum celebramus victoriam, participe-
mus et meritis. Per Dominum etc.
In 2/* Vesperis, u! in primis.
Infra octavam, lectiones absolvunt supradictam
Passionem, nimirum lectio I a verbis num. 7 mar-
tyrum exuvias requirebamus usque ad metimus
martyrum fructus; lectio II absolvit. mum. 7
Iudaeus ludaeo; lectio III progreditur ad num. 8
verba sudaria sanetorum sanabantur; lectio IV ad
num.9 verba habentibus perniciosus; lectio V. vadit
ad. num. 10 paravit atque obtulit. (cfr. variantem
lect. 3); lectio VI ultima verba habet. templum
sanetum. est; lectio VII mundi huius abluitur,
lectio VILI absolvit totam Passionem cum varianti-
bus lectionibus codicis. Bruaellensis, cui addit post
verba sub Diocletiano et Maximiano /iaec alia :anno
Domini CCLXXX VII, pridie nonas Novembris.
$ IIl. Quo tempore, loco et
supplieii genere passi sint
saneti martyres, et de prima
eorum sepultura.
9. Sanctorum martyrum. nomen. et. condicionem
liis verbis declarat Ambrosius: Martyri nomen Agri-
cola.
A
anno 304
SS. Agricola
et Vitalis,
cola est, eui Vitalis servus fuit (1), et inferius tradit
moribus ita mitem fuisse S. Agricolam ut ab ipsis
eliam inimicis diligerelur. Praeter ea quinam fue-
rint prorsus. ignoratur, Nobili genere oriundum
fuisse S. Agricolam coniecerunt aliqui er eo quod
passim legitur sanguine iunctus fuisse cum Jovino,
praefecto militiae in Gallia, qui, post passionem,
wl. infra. dicelur, in civitate Remorum. ecclesiam
ipsi dedicavit (2). Sed ad. istam. consanguinitatem
firmiter stabiliendam desunt argumenta historica ;
non enim talia exstant. legendae quae de. Tovino
circumferuntur. Quicquid sit, Bononienses cives
exstitisse SS. Agricolam e£ Vitalem nemo est qui
infitielur; immo non defuere qui in. varias abiere
fabulas ut eniterentur eos. certis quibusdam. ex
Bononiensibus. gentilitiis familiis ascribere, ques
cui libuerit, videre licebit collectas apud Melloni (3)
et Lambertinum (4), heic tamen referre nec gravitas
operis mostri mec rei momentum sinunt, quippe
quae nullo fundamento innixae meri sint lusus
genealogici et inanis adulatio. Ex his conaminibus
unum tamen exhibebimus, non quia magis probatum
videatur, sed quia saltem verisimilitudini non
offendat ; scilicet. Malvasiae (5), qui non ahhor-
ret «. coniectura. iuxta. quam S. Agricola perti-
nuisset ad. Bononiensem tribum Lemoniam. Iteper-
tum est enim in inscriptione quadam nomen cuius-
piam — Titi Vennonii Agricolae, militis cohortis
praetorianae decimae in centuria. Victorini ; quod.
epigramma extrahimus € Corpore inscriptionum
latinarum (6).
D.M
T: VENNONI - LEM : AGRI
COLAE - BONO : MIL - COH
X- PR *» * VICTORINI - MIL
ANN VII MES "ΧΙ" DIEB
XXIX ^ V ANN * XXV * MES
Ν᾿ DIEB: XV: FEC
T * VENNONIVS - SE
CVNDVS : PATRONO
B-M
Volunt, pauci quidem, S. Vitalem Mediolanensem
fwisse civem, quorum sententiam. apud. Machia-
velli (7) relatam recte vituperat Melloni (8) utpote
qui in turpem inciderint confusionem S. Vitalis, de
quo nunc agitur, cum S. Vitali, patre SS. Gervasii
et Protasii.
10. Piam certe et religiosam. vitam degebat
S. Agricola cum servo Suo Vitali, cum exorta est,
prius anno 287 et postea anno 303, persecutio .Dio-
cletiani contra. christianos. Quonam autem anno
saevierit Bononiae edictum percusseritque sanctos
martyres nostros, non adeo facile est cum omnimo-
da certitudinedeterminare. In epistula de qua supra
actum est, S. Ambrosio perperam atlributa, asse-
runtur SS. Agricola et Vitalis passi sub Diocletiano
et Maximiano imperatoribus (9). Jam si istius
momenti chronologici ratio est habenda, accipi
queunt anni 287, 299, 303 et 304, quoniam solum-
modo per hosce annos simul regnarunt Diocletianus
et Maximianus.Sane anno 287 referuntur supplicio
affecti in. lectione VILI officii infra. octavam reci-
tari. soliti a monachis coenobii Bononiensis Sancti
Vitalis (10). At, ex alia parte, quae historia isto-
rum temporum nota facit. cum. anno isto 287
(1) P. L., tom. XVI, p. 337. — (2) Cfr. Breviarium Remense,
anno 1729. — (3) Op. cit., p. 113, 114. — (4) Op. eit., p. 211,
219, — (5) Marmorea Felsina, p- 348. — (6) Tom. VI, part. 1
p. 714, n. 2761, — (7) In nota 29, col. 96, ad Historiam Bono-
niensem, auctore Sigonio. — (8) Op. cit, p. 114, not. 23. —
(9) P. L., tom. XVII, p.749. — (10) Apud Lambertinum, op.
cit., p. 988, — (11) Ctr. lum Allard in Rerue des quest.
hist., tom. XLIV, p. 61-65. — (12) De morte. persecut. lib.,
n. 15. — (13) Acta sincera martyrum, p. 465. — (14) La
Persécution de Dioclétien, p. 412. — (15) Archiepiscopale
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 237
minus concordant. Namque, eirca hos annos, si
ereipiatur altera. pars anni. 286, dum | Mari-
mianus Herculius in Galliam ex Oriente profectus
LIransiit per. Italiam. et nonnullos. christianos ad
mortem damnavit (11), persecutio Italiam minime
veravit, nec magis anno 299. Anno autem 303,
prolatum. est. Nicomediae decretum. contra. chri-
stianos, refertque Lactantius (12) post excitatam
a Diocletiano et Galerio Maximiano in Oriente
persecutionem litteras ad alterum Maximianum
et Constantium commeavisse, ut idem faceret,
eisque senem Maximianum libentem per Italiam
paruisse. Unde concludit Ruinartius passos esse
sanctos martyres Vitalem e£ Agricolam cirea
annum 304, in ea persecutione quam Ma-rimianus
Herculius in Italia eo tempore commovebat (13), cui
opinioni nuper caleulum adiecit. cl. vir. Paulus
Allard (14). Proin minus recte in annum 301 vel
302 conspirant cardinalis Palaeotus (15), Sigo-
nius (16) et. Casale (17), quoniam tunc temporis
sopita erat. persecutio ; nec etiem salis attenderunt
Baronius (18) et Riccioli (19), qui anno 303 patro-
cinantur, Nicomediense edictum non statim in aliis
partibus. imperii sortilum esse suum effectum. Ex
nullo autem argumento eventum. usque ad. annum
305 retardant Alberti et. Pullieni (20).
11. dino. igitur. 304, adductus est S
Bononiense amphitheatrum, fidei chris
monium redditurus. Situs erat ille ludorum cam-
pus in loco. nunc dicto Strada. di S. Vitale, olim
denominato Via dell Arena (21), antiquitus autem
Via Salaria. Ex mullis scilicet documentis elucet
Bononiae, sicut in pluribus Italiae civitatibus, ersti-
Vitalis in
anae testi-
tisse Arenam seu amphitheatrum. Legitur, erempli
gratia, apud Sigonium (22), in Vita S. "Theodori,
episcopi Bononiensis, summus Pontifex Agapetus I
eius auctoritati subiecisse omnia monasteria sita in
dioecesi. Bononiensi, inter quae erat monasterium
SS. Vitalis et Agricolae in Arena.
12. De ipso supplicio quod subierunt sancti mar-
tyres haec tradit Ambrosius : Cumque sanetus
Vitalis cogeretur a. persequentibus ut. Christum
negaret, et ille amplius profiteretur Dominum
Iesum Christum, omnia tormentorum genera in
eum exercentes, ut non esset in corpore eius sine
vulnere locus, orationem fudit... et completa ora-
tione emisit spiritum... Agricola crucifixus est (23).
Scilicet, secundum Ambrosium, Vitalis prior passus
est, dein, supplicio per aliquot dies dilato, Agricola ;
ille omni tormentorum genere excruciatus est, hic
autem crucis patibulo affizus; immo unus Agricola
diserte asseritur crucis tormento ezstinctus. Nihilo-
minus, traditio constans, cuius saeculo sexto sé
testem praebet Gregorius Turonensis asserens tum
Agricolam, fum Vitalem pro Christi nomine cruci-
fixos fuisse (24), utrumque eodem supplicio perem-
ptum docet, Quod quidem videtur Melloni confir-
matum (25) er clavorum numero, qui, simul cum
corporibus sanctorum confossi, postea sunt reperti,
ut testatur Ambrosius, dicens : Nos legimus marty-
rum clavos, et. plures quidem, quia plura in eis
vulnera quam membra fuerunt (26). Attamen, quod
qnonet Gallonius (27) non est obliviscendum per sae-
Bononiense, p. 278. — (16) Historia Bononiensis, p. 26. —
(17) Basilica di S. Stefano, p. 296. — (18) Ann. eccl., ad
annum 303.—(19) Chronologia reformata.— (20) Secundum
Melloni, op. cit., p. 115. — (21) Masini, Bolonia perlustrata,
part. 1, p. 191. — (32) De episcopis Bononiensibus, lib. 1,
Sigonii op., tom. ΠῚ, p. 382. — (23) P. L., tom. XVII, p. 748.
— (24) De Gloria Martyrum, lib. r, cap. 44. — (25) Op. cil,
p. 111.— (36) P. L., tom. XVII, p.748. — (27) De sanctorum
martyrum cruciatibus, p. 313.
vitiam
AUCTORE
3. Y. D/G.
in amphi-
theatro,
ambo forsan
crucifixi,
AUGTORE
J V. D. G.
quorum
corpora in
coemeterio
Judaeorum
sepulta sunt,
B
sito prope
amphithea-
trum.
EM
938
viiam tortorum, et non raro quidem, multiplicatos
fuisse clavos, infizos in omni parle corporis. Quare
argumentum quod nonnulli, ut. Melloni, ex numero
clavorum deducere se posse arbitrantur rem inten-
lam suadet quidem, non tamen evincit. Obicientibus
vero non nisi unicae crucis lignum simul cum san-
ctorum martyrum corporibus fuisse repertum, recte
responsum est unam. crucem haud semel duobus et
pluribus exstitisse patibulum (1), quod in casu prae-
senti. eo vel magis obtinere potuit quod non una €a-
demque die passi traduntur SS. Vitalis οἱ Agricola.
Attamen nec istud obstitisset nempe eos fuisse eadem
die interemptos, quoniam mos erat quandoque duos
martyres, unum post alterum, eidem affigere ligno.
Quicquid sit, deficientibus documentis, certi ratique
nihil definiri valet, estque standum enuntiatis con-
decluris, ac. praesertim lextui | Ambrosiano, qui
unum Vitalem crucifirum memorat.
13. Peracto supplicio, sepulturae mandata. sunt
corpora sanctorum Christi confessorum Vitalis ef
Agricolae. Jum vero Ambrosius, narrando corpo-
rum eorum inventionem, notat ea fuisse sepulta in
Iudaeorum solo, infer eorundem sepulcra (2), item-
que legimus apud. Paulinum in. Vita S. Ambrosii
posita fuisse eorpora martyrum inter corpora
Iudaeorum (3). Inde ansa est data non paucis
scriptoribus, quos. inter. Alberti (4), Pullieni (5).
Sigonius (6), Lambertinus (1). Petracchi. (8) et
Faleoni (9), asseverandi corpora SS. Agricolae ef
Vitalis post supplicium proiecta fuisse a nequissimis
satellitibus in coemeterium Iudaeorum. Ftem paulo
aliter. contigisse opinatur. Casale (10), arbitratus
ipsos fideles Bononienses cum magna reverentia col-
legisse sanguinem martyrum ex quo ampulla repleta
est, eorumque corpora humo mandasse,quae postea
a Iudaeis exhumata in profanum suae sepulturae
locumtranslata sunt. Pullieni modo citatus diversas
vices quas subierunt exuviae sanctorum martyrum,
antequam, tempore S. Ambrosii, sunt repertae, ita
exponit : immediate post poenas datas, corpora
gqroiecta. sunt. in. Iudaeorum. coemelerium, unde,
nocte insecuta, a. christianis, una cum cruce, clavis,
nec non ampulla. sanguine referta. 4n. ecclesiam
quandam tunc temporis iam exstructam in. loco
quem deinde tenuit. coenobium. S. Vitalis, delata
sunt, sed inde tandem ab Arianis sunt arrepta. ut
iterum in mediis Iudaeorum sepulturis deponeren-
tur. Quae quidem omnia ita enucleata. eruere se
posse existimat. Pullieni (11) ex. Vita S. Iulianae
Bononiensis, in qua. narratur. haec pia. femina
vehementer doluisse ab Arianis sublata fuisse cor-
pora sanctorum martyrum ez supra dicta ecclesia.
Cuin. hae rerum enarratione quam intezuit Pul-
lieni concordant. plane quae in variis operis locis
sui habet. Masini (12).
14. Sed. his opinionibus, quas diligenter rettulit,
se negat assentiri posse Melloni (13), qui felicius
quam celeri controversiam. | enodasse | dicendus
est. Imprimis sedulo in luce ponit iuxta corpora
martyrum. reperta. fuisse a... Ambrosio. sup-
plici. instrumenta, nimirum | erucem clavosque,
sanguinis ampullam, praetereaque duplicem tabel-
(1) Gfr. Melloni, op. cil, p. 112. — (2) P. L.,, tom. XVI,
p.338. — (3) P. L, tom. XIV, p.37. — (4) Lib. II della
Deca, an. 305. — (5) Cronaca della. Chiesa. di S. Stefano,
tratt. 4, p. 131. — (6) De episcopis Bononiensibus, lib. 1, in
Sigonii op. omn., Lom. ΠῚ, p. 362. — (7) Op. it, p.216, —
(8) Della insigne abbaziale Basilica di S. Stefano, p. 998, —
(9) Memorie histor iche della Chiesa Bolognese, tom. I, p. 19
20. — (10) Storia della Basilica di S. Stefano, p. 296. Es
(11) Op. cit, tratt. 5, p. 154. — (12) Bologna perlustrata
pp. 352, 353. — (13) Op. cit., p. 109. —(14) La Persécution de
DE SANCTIS AGRICOLA ET VITALI.
lam marmoream cum insculptis sanctorum nomi-
nibus. Quae, si ita sint, cuinam videbitur. amplius
simile vero, aul satellites, aut Arianos, aut Iudaeos,
infensissimos nempe martyribus christianis inimi-
cos, in. probrosa, furtiva. et tumultuaria. inhuma-
tione, tanta. usos. diligentia quantam denotent ista
insignia una cum corporibus. deposita ὃ Quare
reiciendae videntur. historiunculae confectae prae-
sertim α Pullieni, Masini et Alberti, illudque ut pro-
babilius. accipiendum est ipsos christianos raptim
sepelivisse corpora prope Arenam. seu amphithea-
trum, quo in loco, decurrente tempore, Iudaei. sole-
bant humo condi. Inde igitur, nullaque alia. de
causa, contigit probabilius corpora. SS. Vitalis ef
Agricolae medios inter ludaeos fuisse detecta,
lamquam inler spinas rosam, μέ Ambrosii verba
usurpemus (13). Immo admitti potest, uL nuperrime
contendit cl. vir Paulus Allard, sepulta fuisse vel
eliam. prinum corpora sanctorum in coemeterio
Tudaeorum, quia coemeterium christianorum, quod
saepius contigit. imperante Diocletiano, fuerat
publicatum (14).
$ 4. Inventio eorporum SS, Vita-
lis et Agricolae.
15. Per annos multos humata latuerunt corpora
sanctorum. martirum, scilicet. αὖ ineunte. sae-
culo. IV, quo sunt crucifixi, usque ad finem eiusdem
aevi, quo. sunt. reperta. Dissentiunt. auctores. de
anno inventionis mon secus ac de tempore marty-
rii, Sed si excipiatur Alberti (V5), qui eventum anno
397 contigisse contendit, discrepantes opiniones re-
stringuntur ad annos 392 et 393. Primam senten-
tiam tuentur Baronius (V7), Ruinartius (18), ftab-
bius (19) et Paulus Allard (20), alteram Tillemon-
tius (&), necnon. Benedictini Sancti Mauri cum
Her mantio (21), Muratori (22), Palaeoto (23) et Lam-
bertino (24). Quaestio haec, si alicunde, praesertim
ex chronotazi Vitae S. Ambrosii dirimenda | est.
Atqui ex ista compertum habetur levata fuisse cor-
pora SS. Vitalis e Agricolae eo temporis intervallo
quo, Eugenio imperatore Alpes transeunte, Medio-
lunum reliquit S. Ambrosius, degitque per. aliquot
menses Bononiae, indeque Florentiae et F'aventiae.
Sed, Valentiniano mortuo die 15 maii anno 392,
Kugenius nom nisi Ineunte anno 393, Italiam
invasit, et. Mediolani sedit. usque ad. annum 394,
adversus Theodosium copias ducturus, nec Ambro-
sius ante kalendas augusti eiusdem anni regressus
est. in suam. urbem episcopalem. Itaque potius ad
annum 393 quam ad annum 392 referenda videtur
inventio corporum sanctorum martyrum.
16. Divina revelatione manifestatae sunt sacrae
reliquiae, quod testatur Paulinus in. Vita S. Am-
brosii his verbis : Posita erant corpora martyrum
inler eorpora ludaeorum, mec erat cognitum
populo christiano, nisi se sancli martyres sacer-
doti ipsius ecclesiae revelassent, vel, ut legitur in
quodam codice germanico, sacerdoti ipsi revelas-
sent (25). Ex ista textus oscilantianala est controver-
Dioclétien, yp. 187, 419. — (15) Ρ. L., tom. XVII, p. 747. —
(16) Lib. τι della. Deca 1, ad annum 397. — (17) Anm. eccl., ad
annum 392, — (18) Acta primorum martyrum, p. 465. —
(19) In nota 25ad Sigonii lib. 1, De Episcopis Bononiensibus.
— (20) La Persécution de Dioclétien, tom. I, p. 413. —
(21) Mémoires pour servir à Ühist. eccl., tom. V, p. 315. —
(22) P. L,, tom. XVII, p. 747. — (23) Annali d'Italia, ad
ann. 393. — (94) Archiepiscopale Bononiense, p. 278. —
(25) Op. cil., p. 217. — (26) P. L., tom. XIV, p. 37.
1 sia
D
Inventa sunt
corpora
anno 393,
a S. Eustbio,
episcopo
Bononiensi;
translata
vero sunt,
non in
ecclesiam
sitam in
Arena,
sed in
ecclesiam ad. tatis ecclesia. deposita
A sia de episcopi eui se revelaverint sancti martyres,
utrum Ambrosio, Mediolanensi episcopo, tune forte
Bononiae versato, an Eusebio, Bononiensi episcopo.
Quaestionem heic redintegrare supervacaneum fo-
ret, quippe quae ventilata est olim in opere nostro(1)
ab antecessoribus nostris, quibus recentiori tempore
scribens Melloni (2) iterumque rem totam perpen-
dens assensum praebuit, conclusionem eandem pro-
pugnans nullo. iure denegandam esse hane revela-
tionem S. Eusebio. Nihilominus inventioni saerarum
exuviarum. interfuit. S. Ambrosius, ul ipse nar-
rat (3), concurrente multo populo tum. christiano-
rum, tum Iudaeorum, cum appleusu et exultatione,
ad elevationem sanctorum corporum.
17. Quonam. primo. translata fuerint. corpora
SS. Vitalis ef Agricolae, postquam inventa fuerunt
a SS. Eusebio et. Ambrosio, non adeo facile est
perspevisse, uec ad illud delegendum. ulla. certa
via putet, quoniam desunt. documenta quae. vem
qierspicue declarent. Ad coniecturas est denuo recur-
rendum. Illud tamen certum notumque habemus
solitos fuisse primaevos. christianos repertas mar-
tyrum. exuvias deponere vel in oratorio, quod in
ipso loco sepulturae aut martyrii exstruebant, vel
deferre ad. aliam ecclesiam. Sed. quis effinget sibi,
ad casum praesentem. quod. attinet, Bononienses
fideles. aedificasse in. coemeterio Judaeorum, ubi
detecta sunt corpora SS. Vitalis et Agricolae, ullum
monumentum? Proin vel in ipsa Arena aediculum
exstruerunt, vel. reliquias cuidam ecclesiae, quae
iam antea. existebat, commisere. Qui primam tuen-
tur. hypothesin provocant. ad. marmoream istam
tabulam ab antiquis temporibus effossam ex parte
subterranea ecclesiae coenobii Sancti Vitalis Bono-
niae in Arena siti, in. qua tabula haec erant
inscripta verba :
HIC REQVIESCVNT CORPORA SANCTORUM
VITALIS ET AGRICOLA ADQVE ALIO-
RUM SANCTORUM RELIQVIE
Quibusdam eruditis visa. est istius lapidis inseri-
ptio, propler. formam. litterarum, antiquissimt,
immo referenda. ad. saeculum. quartum. Unde
coniecit Pullieni (4) exhumala corpora san-
ctorum anartyrum e sepultura Iudaeorum. fuisse
iterum. humo condita honorificentissime in ipso
martyrii loco, id. est in Arena, seu hodierna via
dicla Strada. di S. Vitale, eum hac superimposita
inscriptione, donec S. Iuliana ibidem. exstruxerit
ecclesiam in honorem sanctorum, quae fuit a S. Am-
brosio consecrata, posteaque evasit monasterium
S. Vitalis. Prozime ad. Pullieni sententiam acce-
dunt tum Casale(5), tum cardinalis Lambertini (6).
At, tota. re ad. severiorem trutinam revocata, negat
Melloni (7) supradictam. inscriptionem. esse sae-
culo XI antiquiorem aut. posse. gesta S. Iulianae
praefatae opinioni vel minime favere, utpote. quae
declarent, expressis verbis, in lectione IV officii
S. Iulianae, quod vecitabant monachi Sancti
Vitalis, ecclesiam α S. Iuliana erectam atque a
S. Ambrosio consecratam manere usque in hodier-
nam diem iuxta ecclesiam monasterii saneti pro-
tomartyris Stephani ad Aquilonem (δ).
18. Restat igitur ut in aliqua Bononiensis civi-
fuerint corpora sanctorum
Sancti. Petri. maytyrum. Quaenam fuit ecclesia ista? Melloni (9),
cum historico anonymo ecclesiae 8. Stephani Bono-
(1) Acta. SS. Sept., tom. VII, p. 273. — (2) Op. cit, pp. 107,
110,939, — (3) P. L., tom. XVII, p. 747.— (4) Videsis apud
Melloni, op. οἷν, p. 118. — (5) Nuova Gierusalemme detta
la sacra Basilica di San Stefano, p. 998. — (6) Op. cit.,
p. 220. — (7) Op. cit., p. 119. — (8) Apud Melloni, op. cit.,
p. 514. — (9) Op. cit, p. 121. — (10) Della Chiesa. del
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
239
niensis (10) nec non. Faleoni (11). hane non aliam
fuisse. censet nisi ecclesiam. quae facta est. postea
cathedralis ad Sancti Petri. Re quidem vera in hac
ecclesia. deinceps requieverunt sacra. corpora. in
duobus istis sarcophagis marmoreis, de. quibus
forsan mentionem inicit Gregorius Turonensis (12)
saeculo serto, cum dicat ea super terram esse col-
locata, dum. Paulinus in. Vita Ambrosii asserit
corpora deposita esse sub altari, quod. est in eadem
basilica constitutum (13). Pronum est existimare in
eam. ecelesiam fuisse delatas sacras exuvias in qua
episcopus cum clero et populo christiano congrega-
batur diebus festivis, seu in ecclesiam ad. Sanctum
Petrum. Nec huie. sententiae. adversantur. quae
modo diximus de ecclesia fundata a S. Iuliana.
Certum. est eam. mon. fundasse. ecclesiam. Sancti
Petri quae iam erstabat tempore S. Faustiniani,
saeculo tertio, sed nihil obstat quominus existimetur,
oceasione inventionis corporum SS. Vitalis ef Agri-
colae, restaurasse, ampliasse et. ornasse hoc tem-
plum.
Zandem traditionem confirmant tum .scul-
plura. antiqua, olim inserta supra portam. huius
ecclesiae, quaeque repraesentata est in opere Melloni
saepius. eitalo (14), tum duae tabulae marmoreae,
incisae in. duobus. altaribus, quorum unum est a
dextris, alterum a sinistris maioris eiusdem basi-
licae. Primum. monumentum | exhibet. Christum
Dominum manu crucem. gestantem. stantemque
inter S. Agricolam a dertris et S. Vitalem a sini-
stris. Utique determinari nequit qua aetate confecta
fuerit haec. pictura. et. posita. in porticu. Sancti
Petri. Tabulis marmoreis nimis fidit Pullieni (15),
quas ipso translationis prioris tempore positas
fuisse existimat, sed. Melloni rectius putat talem
sententiam. omni fundamento carere (16). Nihilo-
minus ez his monumentis firmatur constans tradi-
tio qua credebatur corpora sanctorum martirum,
e in
cum primum inventa sunl, deposita fui:
ecclesia ad Sanctum Petrum (17).
$ V. Bononiensium eivium eul-
(us erga sanctos martyres;
variae eorporum eorum Bo-
noniae translationes et reco-
enitiones sollemnes.
19. Ecclesia ad Sancti Petri, in qua forsan anno
394 deportata sunt corpora SS. Agricolae ef Vitali
varias vices subiit ; unde vicissitudines etiam di-
versas expertae sunt sacrae exuviae, quas ordine
veferre iuvat. Dirutum fuisse, conspirante barba-
rorum temporumque iniuria, templum Sancti Petri
tum. ab Arianis, tum a Iuliano Apostata, tum a
Theodosio, hine Vandalis, Herulis, Gothis, Lon-
gobardis et Hungaris, anno praesertim 903, constat
er his quae Pullieni exponit (18), desumpta ex Bono-
niensium annalium compilatoribus. Cum vero de-
structae ecclesiae restituendae initum est consilium,
mullae rationes suadebant ut mutato loco pristini
aedificii id. fieret. Eecur enim. remaneret. cathe-
dralis ecelesia ertra civitatem ὃ. Igitur. intra urbis
ambitum, haud longe ab ipsa platea, hane reaedi-
ficare visum est. Proin, sicuti ait. Benedictus XIV
5.— (11) Memorie historiche della Chiesa
30, — (19) De Glor. Martyr., cap. xu. —
(13) P. L., tom. XIV, p. 37. — (14) Op. cil, p. 489.— (15) Op.
cit., p. 200. — (16) Op. cit, p. 123.— (17) Op. cit, p. 124. —
(18) Lib. 1 della Deca, tratt. vr, p. 178.
S. Sepolero, p. 1
Bolognese, t. V, p.
in
AUGTORE
J. V. D. G.
F
Cum dicersa
fortuna
cathedralis
Bononiensis,
diversae
etiam vices
reliquiarum
SS. Agricolae
et Vitalis.
AUCTORE
J. V. D. G.
JBononien-
sium pietas
in sanctos
martyres
B
pluribus
indiciis
demonstra-
tur.
Variaetrans-
940
in officio dedicationis huius ecclesiae, lectione 1 n
secundi nocturni (1), cathedralis Saneti Petri basi-
lica. iam inde ab initio ecclesiae Bononiensis
exslrueta, atque iniuria temporum disiecta et
collapsa, sedula priorum civium cura ac largitate,
eo ipso, quo exstat nunc loco, saeculo decimo
aedificata. est. Forsan huc etiam sanctorum. mar-
tyrum exuvias transferre iam tunc in animo erat,
quod tamen non nisi saeculo undecimo exsecutioni
mandatum est. Nam simul ac intra moenia urbis
condebatur nova. basilica, vetus remansit. ecclesia
cathedralis, reparata. quidem, et in ea fama fert
catholicos episcopos sedem. habuisse, quamdiu no-
vam schismatici tenerent (8). Sed, antequam notetur
quomodo ex veteri Sancti Petri ecclesia cathedrali
translata sint corpora sanctorum martyrum Vitalis
εἰ Agricolae, paulo superius sunt repetenda Bono-
niensium pietatis indicia.
90, Sane haec maximum incrementum acceperat,
cum, inventis sacris corporibus, ista patrata. sunt
miracula. quae Gregorius Turonensis et passionale
abbatiae Sancti Stephani enarrant, quaeque infra
subiungemus. Ut enim taceamus restauratum mar-
tyrium, sive ecclesiam subterraneam, in qua dicta
sepulcra inagno honore translata et. collocata fue-
runt, notum est ipsis dedicatum fuisse partim sal-
tem, si non solide, fidelium oblationibus, aliam eccle-
siam cum monasterio et cura animarum, seilicet
Benedictinorum SS. Vitalis e£ Agricolae, in loco
dicto in Arena, scilicet in loco martyrii eorum: quae
ecclesia etiam. ipsi toti burgo seu regioni nomen
imposuit. Praeterea in pervelusto elencho beneficio-
rum et ecclesiarum quae a monasterio Sancti. Ste-
phani dependebant, annumerabatur. ecclesia. seu
oratorium et beneficium SS. Vitalis et Agricolae in
Villa di Barbiano comitatus Bononiensis (3), cuius
consecrationi interfuit. Lambertus αἱ Mondo ex
stirpe nobilissima gentis Lambertinorum, qui sae-
culo XI et. XII vivit. Eliam compertum est. in
castello Sancti Ioannis in Persiceto « remotissima
aetate exstitisse parochialem. ecclesiam sub. titulo
Sancti Vitalis (&).
91. In ecclesia Sancti Stephani, bis in anno,
scilicel die 3 martii el 4 decembris, agebatur festum
sanctorum. martyrum ; sed moniales οἱ paroecia
SS. Vitalis e Agricolae insuper die 4 novembris
hane sollemnitatem celebrabant, missa et officio, ut
supra indicatum est, propriis. Civitas quoque tota,
nec clerus tantum aut religiones, hunc festum diem
mazcima celebritate frequentavit inde ab anno 1364,
δὲ fides habeatur. Ghirardaccio (5), et cum novo zelo
ab anno 1563, ut refert. Alidosius (6), quo renova-
tum | est. sollemne. decretum. datum 29 februarii
anno 1396 (7). Per amni decursum in usu erat
sanctorum. martyrum nomen invocare in. litaniis,
cuius rei vestigium remanet. in vetusto Ordine
manuscripto mensualium processionum SS.Sacra-
menti in civitate et. dioecesi impresso anno 1545,
necnon in. rituali impresso ad usum sedis Bono-
niensis et in libris officiorum ad usum confrater-
nitatum, sicut. et in. litaniis et in ordine commen-
dationis animae.
22. Sed iam redeundum ad. historiam transla-
(1) Apud Melloni, op. cit, p. 146. — (2) Melloni, op. cit,
lom. I, p. 146.— (3) Ita. Patricelli et Pullieni apud Melloni,
op. cil., p. 146. — (4) Titulus ecclesiasticus est. S. Vitalis de
Castro S. Iohannis in Persiceto. Cr. Elenchum ecclesiarum
et locorum priorum civitatis et dioecesis Bononiensis, edi-
lum apud Melloni, op. cit, classe II, tom. II, p. 384, —
(5) Della historia di Bologna, lib. xxuit, tom. II, p. 274, ad
onn. 1364, — (6) Chiesa di. Bologna, apud Melloni, op. ait
p. 145, — (7) Videsis hoc documentum editum apud Mel-
DE SANCTIS AGRICOLA ET VITALI.
lionum quae, rerum necessitate cogente, Bononiae
effectae sunt sacrorum corporum. Anno 1015, basi-
lica velus, in qua SS. Vitalis e! Agricolae corpora
ab initio recondita. fuisse a. S. Eusebio episcopo,
praesente S. Ambrosio, dictum est, supra memorato
Hungarorum incendio adhue prostrata ita iacebat,
ut ipsorum etiam sepulera martyrum omnibus caeli
tempestatibus obiecta, summo dedecore affecta squa-
lerent. Qua. de. ve sollicitis monachorum animis,
Martinus abbas huie incommodo sibi occurrendum
existimavit ac consilio cum. F'rugerio episcopo com-
municato, martyrum ossa, in proximam S. Ioannis
Baptistae confessionem in ecclesia Sancti Stephani
traduzil, clero, civibusque, ac magistratibus eorum
accitis, οἱ magna, ut in. huiusmodi ve antiquitus
traditum. servat. Ecclesia, pompa adhibita. (8).
De tempore huius translationis non una est inter
auctores. sententia. Scriptor coaevus passionalis
Bononiensis refert. hanc. translationem | factam
quinto nonas martii, anno ab incarnatione Domini
millesimo nono decimo, indictione secunda. Jdem-
que, teste Rabbio (9) in Chronico Petricellii /egitur,
ubi tamen ad. quinto nonas maii idem. eventus
retardatur. At. Sigonio (10) hwic alteri. temporis
delerminationi patrocinatur quae V. nonas. maii
vem. confectam. tradit. Notat Melloni (11) nullibi
in kalendariis celebrari quinto nonas martii festum
islius. translationis, insuper. tamen, et quidem
recte animadvertit, huius rei cognitionem martyro-
logos potuisse latere. Proin nihil impedit quominus
accipiatur. tempus in. passionali Bononiensi indi-
catum.
93. Bononiensibus episcopis semper curae fuit
incendio dirutam basilicam instaurare, sed opus
ad felicem. exitum. perducere non. contigit. nisi
Joanni episcopo, anno 1165. Confessione &ubterra-
nea columnis multis suffulta et choro supra posito
condilis,ut autem confessioni venerationem apud
omnes lueraretur, eam, priscos patres imitatus,
sanctis reliquiis evornavit : quae fuere sacrarum
eruviarum SS. Vitalis e! Agricolae pars maior,
quas ex confessione Sancti Ioannis Baptistae in
ecelesia S. Stephani IV kalendas maii huc trans-
tulit ac sub altari maiori reposuit (19).
24. Sed anno 1578 facta est omnium celeberrima
translatio sacrorum pignorum, cum em. Gabriel
cardinalis Palaeotus, archiepiscopus Bononiensis,
praeter alia gubernationis suae pastoralis munera,
instaurasset. Bononiae in ecelesia metropolitana
altare marmoreum, supra quod posuit magnam
arcam itidem marmoream in hunc finem ut in eam
transferrentur reliquiae sanctorum Christi confes-
sorum. Voluit eminentissimus cardinalis haec
translatio mazima cum sollemnitate perageretur die
25 maii, quae erat Sacratissimae T'rinitatis festus
dies. Hac etiam usus est opportunitate ul iuridicam
recognitionem | institueret, euius examinis exitum
publici iuris fecit. in. Litteris pastoralibus, quae
monwmentum exstant tum eruditionis, tum pietatis
et zeli, praebentque compendium aptissimum eorum
quae in cultum SS. Agricolae et Vitalis Bononiae
peracta sunt (13). Praetermissa priori parte huius
documenti quia refert quae in. praecedentibus sunt
loni, op cit., p. 495. — (8) Cfr. de hac translatione Sigonium,
op. cit, loc. cit, Faleoni, p. 117 ; Casale, p. 300 ; Masini,
p. 509; Lambertini, p. 220, ac praesertim. narrationem
aucloris coaevi relatam in passionali Bononiensi, quam
infra trademus, — (9) Nota 16 libri n Sigonii de Episcop.
Bonon. — (10) Ibid., scil. Sigonii oper. omn., tom. III, p.
399. — (11) Op. cit., p. 142, nota 4. — (12) Gfr. Sigonium,
op. cit, ad an. 1165 ; Faleoni, p. 177 ; Casale, p. 300; Lam-
bertini, p. 920, — (13) Palaeoti, Archiep. Bonon., p. 276.
dicta,
FER
lationes
Tecogni.
tiones,
anno 1119.
anno 1169,
anno 1578,
A
et anno. 1610.
dicla, hic inserimus ea tantum quae pertinent ad
recognitionem factam. anno 1578. Postquam me-
moravit cardinalis Palaeotus translationem pera-
ctam anno 1060 in. altare maius. ecclesiae. Sancti
Stephani, sic pergit : In hoc altari ab eo tempore
semper fuerunt, quamvis nobis plane id certum
non essel, nisi superioribus diebus, cum divina
gralia favente ea illie. esse cognovimus; quod
etiam praesentibus magistratibus, senatu, prae-
latis aliisque nobilibus huius civitatis viris de-
monstravimus, non solum librorum, authenti-
carum scripturarum, eeclesiae cathedralis ri-
tuum, aliarumque rerum auctoritatibus id com-
probantes, sed eliam omnium, qui praesentes
erant, oeulis reliquias ipsas offerentes, qui
et eas inspexerunt, et devote sunt venerati.
Atque inter cetera, sancto timore perculsi obstu-
puerunt ommes, dum integrum adhue S. Vi-
talis caput illud venerandum intuerentur lineo
panno cireumvolutum, et sanguine tam recenti
vivoque tinetum, ut non dudum eo respersus esse
videatur: simulque partem sanguinis illius felicis-
simi coagulatam, elavumque unum, quorum me-
minit S. Ambrosius.... Quarum rerum authentica
documenta, ad. posteritatis memoriam confecta,
in archivio episcopali custodiuntur.
95. "Tandem, cum anno 1610 in basilica divi
Stephani nova quaedam aedes exstructa esset
SS. Vitali et Agricolae martyribus dicata a familia
Acarisia, ac propterea e vetusliori loco, in quo
asservabantur reliquiae eorundem martyrum
essent in eam transferendae, indicta ac celebrata
fuit sollemnis processio reliquiarum huiusmodi, in
qua processione per urbem progressa, dictae reli-
quiae in capsis duabus reconditae sub umbellis
delatae a monachis in ea ecclesia degentibus fue-
runt, quorum altera capsa sequebatur aliam (1).
At quoniam hac occasione disputatum fuerat utrum
dicenda foret haec processio CORPORUM SS. Vitalis
et Agricolae, an RELIQUIARUM tantum, mandavit
archiepiscopus. Alphonsus Palaeotus vicario suo
generali ut rem penitus inspectam dirimeret. Quare,
die allera. octobris, vicarius. generalis cum priore
Sancti Stephani, praesentibus. episcopo Featino,
multisque. canonicis et e civitate nobilibus viris,
lestati sunt excellentissimos dominos doctores
Tulium Claudinum οἱ Victorium Pelinum, medicos
ambos, cum iuramento. affirmasse, postquam cor-
pora sanctorum martyrum examinassent, ea. et
qosse et debere proclamari integra. Quorum tamen
sententiam non nisi sensu latissimo interpretandam
esse vult. Melloni(2). Etenim, praeter alias reliquias
istorum martyrum quae asservantur. Bononiae in
ecclesia metropolitana ad altare S. Floriani, scili-
ce. parlem. capitis S. Agricolae, partem digiti
S. Vitalis et dentem. eiusdem, quot dispersae sunt,
ut. videbitur mox, reliquiae per Italiam, Galliam
εἰ Hispaniam ! Quare ita declaratum. est. &
qraefatis medicis remansisse in basilica Sancti Ste-
phani corpora integra, ut adsint partes. praeci-
puae, quod. sufficit ul dici queat, sensu minus deter-
minato, at secundum loquendi consuetum modum,
asservari corpora Bononiae in aede Sancti Ste-
phani (8). Quae. luculenter patent ex enumera-
lione. reliquiarum SS. Agricolae εἶ Vitalis facta
α supra dictis medieis anno 1610 : et primo vertex
cranei S. Agrieulae ; vertebrae dorsi numero
(1) Quod legesis apud Gabr. Palaeoti Arehiepiscopale
Bononiense, p. 276. Cfr. eliam quae tradit Melloni, op. cit,
p. 155, secundum librum secretum capituli ecclesiae metro-
politanae Bononiensis.— (2) Op. cit., pp. 155, 156.— (3) Cfr.
Novembris Tomus 1].
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
941
decem et novem; fragmenta costarum eius-
dem numero quadraginta sex ; fragmenta varia
parva numero triginta ; viginti tria ossa. pedum ;
spatulae pars ; os iuguli eum pluribus fragmentis
aliorum ossium ; quinque ossa caleanei; varia
fragmenta capitis eum tribus dentibus, in totum
numero viginti duo,ossa pluribus maiora,et parva.
artuum numero quattuordecim, item pulvis in
sacculo cum multis fragmentis eorundem ossium:
hisque visis et descriptis, in eadem capsula ite-
rum reposita fuere praedicta omnia, et ilico clavis
clausa fuit eadem capsula. In altera vero capsula
continente, ut putatur, corpus S. Vitalis, inventa
fuere in pluribus velis sericeis quae in ea erant,
infra scripta videlieet. Et primo vasculum ligneum
cum pulvere ex grumis sanguinis, tibiae utrum-
que os minus, caleis os, duae grandes vertebrae
lumborum, alterius vertebrae portio, ossa pedii
cum scaffodio numero decem, varia xmenta
parva ossium eiusdem, costarum fragmenta et
partieularia capitis ossa, dens molaris primus
superioris maxillae, clavi duo, et fragmenta illo-
rum in totum numero 28, pulvis in saceulo eum
pluribus fragmentis ossium. Hisque vis
scriptis in eadem capsula iterum reposita fuere
supradicta omnia, et ilico clavis clausa fuit cap-
sula eadem. De el super quibus omnibus, ita
mandante dicto adm. reverendissimo D. vicario,
et rogante dicto R. Patre Priore, nos notarii infra-
scripti praesens publicum confecimus instrumen-
tum (4).
$ VI. Reliquiae SS. Vitalis et
Agricolae extra Bononiam,
praesertim in Gallia et in
Hispania.
96. Simul ae Bononiae inventorum. sanctorum
corporum fama in orbe christiano percrebuit,
ortum est ubique pium desiderium possidendi veli-
quias athletarum Christi. Urbs Florentina prima
thesauri sacri particeps. effecta est. Narrat quippe
Paulinus in Vita. S. Ambrosii sanctum episco-
invitatum Bononia in Tusciam
Florentinorum civitate
pum a. Florentinis
usque descendisse atque in
basilicam constituisse, in qua deposuit reliquias
martyrum Vitalis et Agricolae, quorum corpora
in Bononiensi civitate levaverat (5). Idem testatur
Ambrosius, cwm in libro De exhortatione vir-
ginitatis neget. aequum fuisse a se ut repulsam
pateretur Iuliana vidua, ac proin asserat se venisse
deferentem apophorela, nimirum clavos, sangui-
nem triumphalem et crucis lignum (0). Ceterum
supra notatum est Ambrosianum. opusculum De
exhortatione virginitatis nihil aliud. esse nisi
sermonem quem Florentiae habuit. S. Ambrosius,
quando ab. eius civitatis incolis ad novam basi-
licam, quae olim ob id Ambrosiana, nunc αὐ
Sancti Laurentii. dicitur, dedicandam. invitatus,
ibi aliquid de eorum martyrum. reliquiis depo-
suil. Quasnam vero reliquias. Florentiam detu-
lerit. S. Ambrosius. ex propriis ipsius verbis satis
declaratur. Nullius. igitur facienda. est. opinio
Calineti (7) arbitrati S. Ambrosium donasse. Flo-
ventinis corpus S. Vitalis (8).
Rabbium, not. 16 ad Sigonii lib. π, de episc. Bonon. —
(4) Melloni, op. cil., p. 500. — (5) P. L., tom. XIV, p. 37. —
(6) P. L., tom. XVI, p. 338. — (1) Storia universale wn e
" , ed. Venel,, p. 508, — (8) Melloni, op. cit., pl .
Cro 31 27. Primam
AUCTORE
J. V. D. G.
Reliquiae
SS. Vitalis
et Agricola.
habentur
Florentiae,
Nolae,
emis,
949
97. Primam hanc veliquiavum dispersionem,
quae in gratiam. urbis Florentiae. locum habuit
anno 393, subsecuta. est allera, cum S. Paulinus,
Nolanus. episcopus, Uasilicam S. Felicis Nolani
anno 402 ampliavit et exornavit. Videtur enim hac
occasione S. Paulinus accepisse vel a S. Ambro-
sio (1), vel a S. Felice, Bononiensi praesule 3).
reliquiarum martyrum Bononiensium partes ali-
quas deponendas sub mensa altaris. Cuius rei
meminit ipse Paulinus in sequentibus versibus, cum
describendo basilicam Nolanam enumerat altaria
Sub quibus intus habent sanclorum corpora
[sedem,
quos inter sanctos nostros eliam nominat :
Hi soc PIETATE, FIDE, VIRTUTE, GORONA
ManTYRES, AGRICOLA ET PROGULO VITALIS ADHAERENS
VirALEM, AGnicoLAM, PROCULUMQUE BoNoNIA CONDIT
Quos IURATA FIDES PIETATIS IN ARMA VOCAVIT
PanQUE SALUTIFERIS TEXIT VICTORIA PALMIS
CORPORA TRANSFIXOS TRABALIBUS INGLITA CL:
98. In Gallia plures civitates martyres Bono-
nienses coluerunt. Narrat enim Fl lodoardus (4) in
Remorum suburbio aedificatam fuisse sub titulo
S. Agricolae ecclesiam anno circiter 340. a. Tovino,
militiae praefecto. per. Gallias. Traditio, haud
multum. probanda, vefert. hunc ducem. Iovinum
fuisse Agricolae consanguineunm, et ob nervum pro-
pinquitatis hoc trophaewm erecisse. In documentis
ad historiam Remensem pertinentibus saepe agitur
de hac basilica, verbi gratia in isto testamento
quod. sub nomine. S. Remigii circumfertur, quod-
que solvere iubet tres solidos ecclesiae. lovinia-
nae, tituli beati Agricolae(5). Jtecentiori etiam
lempore perseveravit. martyrum DBononiensium
cultus specialis in. ecclesia. Remensi, quae eorum
officium die 27 novembris ritu simplici peragit
cum oratione de communi, ea nempe quae et in
hodierno Romano breviario adhibetur, et. cum lec-
tione historica, cuius pars prior desumpta est
ex Ambrosii libri De exhortatione virginitatis,
capile I, numm. 2, 4, 9, quam proin omittimus,
alteram partem. transcribentes, quae agit de cultu
in partibus Remensium, et sic habet : Quarto eccle-
siae saeculo exstructa fuit Remis in honorem
S. Agricolae amplissima basiliea a lovino Gal-
liarum praefecto, qui illius martyris consangui-
neus traditur. Hane multis decoratam et ditatam
donis, velut regnantis Chrisli post eversos genti-
litatis ritus, trophaeum erexit vir multiplici titulo
insignis, in eaque voluit tumulari. Hane autem
Remenses archiepiscopi tanti fecerunt ut, post-
posita Saneli Sixti basilica, praedecessorum
nobilitata pignoribus, in ea sepulturam elegerint.
Senio labente loviniana basiliea, in illius locum
ültera elegantior exstructa est saneto Nicasio
saera, in qua servantur reliquiae sanctorum Agri-
colae οἱ Vitalis, quas eeclesiae Claromontanae in
Arvernia canonici Nicasianis monachis liberaliter
concesserunt (6). Istae reliquiae quas commemorat
breviarium Remensibus saeculo X V datae sunt a
Claromontanis (7), qui tamen, ut mox dicetur, iam
anno 450 curante Namatio, Arvernorum episcopo,
"is (3).
(1) Id, op. eit, p. 129. — (2) Sigonius, de episc. Bon.,
p. 367. — (3) Hi versus sunt 428 29, 432-35, de S. Felice
natal. carmen. 1X, P. L., tom. LXI, p. 658. — (4) P. L.,
tom. CXXXV, p. 40, 63. — (5) P. L., tom. CXXXV, p. 63. —
(6) Ex Breviario Remensi, ed. anno 1759. — (7) Marlot.
Metropolis Remensis hist., tom. l, p. 640, — (8) P. L., tom,
XX, p. 4^9. — (9) Ibid, p. 448. — (10) Ibid, p. 453. —
(11) De gloria martyrum, t, c. 43. Mon. Germ. Scr. rer.
DE SANCTIS AGRICOLA ET VITALI.
er sacris exuviis SS. Agricolae e£ Vitalis posside-
bant particulas.
99. Memoranda est etiam ea. quae cirea annum
396 facta est JRotomagi per episcopum. S. Vietri-
cium sollemnis reliquiarum exceptio (8), quas inter
numerabantur. etiam. reliquiae S. Agricolae. Nam
in libello quem de hacfestivitate conscripsit sanctus
episcopus, cuique titulus De laude sanctorum, reci-
tando sanctos qui ex Italia Rotomagwm venerant
haec dicit : Hie invenietis Ioannem Baptistam...
hie Andream, hie Thomam, hie Gervasium, hie
Protasium, hie AcnicorAM (9). Ulterius testimonium
perhibet. de miraculis S. Agricolae, dum scribit :
Curat Bononiae Proeulus, Agricola, et hie quoque
horum cernimus maiestatem (10).
30. At inter reliquiarum. SS. Vitalis et. Agri-
colae quae in Galliam peractae sunt. translationes
longe celeberrima ea. est quae contigit. saeculo V,
anno 450, in civitate Claromontensi apud. Arver-
nos, petente S. Namatio episcopo, quamque narrat
Gregorius Turonensis (11). Narrationem. istam,
quae operi nostro iam fuit inserta, cum. actum
esl de S. Namatio (12), iterum veferre non iuvat.
Notabimus tamen non nobis aeque certum videri
ac R. P. Victori De Buck S. Namatium non acce-
pisse Bononia nisi brandea, id est pulveres, oleum
v; lampadibus, lintea immissa. sepulcro aut. alias
huiusmodi res. Quicquid sit, ab hoc tempore ecclesia
Claromontana. cathedralis nomen sibi assumpsit
ad sanctum. Agricolam οἱ Vitalem, quem titulum
inter varios casus (13) diu servavit, ut liquet. ex
diversis documentis saeculorum X, XI et XII,
quae paulo fusius expendere oportet.
31. Anno 905 donatio facta. est. isti templo ab
Adalardo episcopo, qui illud. vocat matrem. eccle-
siam SS. martyrum Agricolae et Vitalis (14). 7n
libello de ecclesiis. et altaribus, quae Claromonte
consistunt, scripto circa annum 930, haec leguntur :
Imprimis in domo matris ecclesiae est altare
S. Mariae el sanctorum AnicoLAE ET. Vrrauis (15).
Anno 1032, Geraldus quidam. concessit mansum
unwm ecclesiaeS. Mariae Virginis et SS. martyrum
Agricolae et Vitalis(16), e£ anno 1043 Itenco episco-
pus subscriptione sua munivit diploma pro ecclesia
B. Mariae et SS. Agricolae et Vitalis, quae mater
est ecclesia (17). Eiusdem. fere temporis testimo-
nium eruitur ex Helgaldi Floriacensis loco in Vita
Roberti regis, ubi de monasterio Sancti Aniani Aure-
lianensis refert : Caput autem ipsius monasterii
fecil miro opere in similitudinem monasterii
S. Mariae matris Domini et SS. Agricolae et
Vitalis in Claromonte constituti (18). 4o 1096,
Guido et Radulfus de Scurallia, ex nobili familia
hodiedum. | nuncupata de Scorailles, castellum
suum, videlicet. Scuralliam, tradunt in alodium
B. Mariae et matri eeclesiae, sanetisque martyri-
bus Agricolae et Vitali inibi eultis et veneratis (19).
Sed. non ecclesia. tantummodo dicata. est, at plura
alia cultus signa exhibita. Ita, saeculo octavo Ade-
bertus, primus nomine, trigesimus nonus Arverno-
rum episcopus, fieri curavit auream capsam, quae
sub ecclesiae cathedralis altari maiori asservaba-
tur, ad includendas reliquias sanctorum martyrum
Agricolae ef Vitalis, in qua capsa inscriplus est
Merov., tom. I, p. 517. Gfr. Hist. Franc., lib. n, e. 16, ibid.,
p. 82. — (19) Act. SS. Oct., tom. XII, p. 256. — (13) Gonod,
Chronol, des évéques de Clermont, pp. 6,23, 36.— (14) Gallia
christ., tom. II, p. 953. — (15) Savaro, De sanctis, eccl. et
monast. Claromontii, p. 10. — (16) Gallia. christ., ibid.,
p. 260. — (17) Ibid., p. 260. — (18) P. L., tom. CXLI, p. 925.
— (19) Gallia christ., Vom. II, p. 265.
dedicationis
Claromonte
ubi plures
donationes
ecclesiae
SS. Vitalis
et Agricolae
factae,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
A dedicationis titulus,qui heic traditur vulgari chara-
943
suc
ssores vestri [8
ctere, non tamen iuxla. Damiani Verneti transcri- CEDVATSeE e Lee icone icc | V.D.
plionem minus aceuratam quam vulgarunt editores diggus. [10], nof ovifisia Aie: τ τ aer weret
Galliae christianae (1), sed. secundum formulam scripserint Deo diggus SPD M» : D :
Mns de cuius fae-simile reperitur apud Lan- 33. In eadem ΠΕΣ in qua Sida cis uar
! celot (2) : modo descripta, est et alia eodem opere ex nod "irata
- IN NOMINE DEI SYMMI ET IN HONORE SANCTORYM bricata similibusque characteribus haee verba exhi- expenditur.
quas inter
capsae duae
cum inscri-
plionibus, X : as -
est. Primo quidem in ipso monumento. scriptum dorsum seu spinam dorsalem. designat (5), opti-
est CAPSA [1]. quod, cum evidenti correctione mum. sensum facit. "Tandem HADDBERTVS [5] est,
B indigeret, mutaverunt in CAPSAM. Per ELIMO- una. littera in capsa. omisse, HADDEBERTYS, et pro
νὰν [9] antellezerunt. Galliae christianae editores — 1nvs [6] editores seripserunt KAL. E
Limaniam, vulgo la Limagne, quomiam ex hoc 34. Sed non tantum in ipsa civitate Claromon- — Cultus
pego translatas. fuisse opinabantur SS. Vitalis e tana floruit cultus sanctorum martirum, verum sanctorum in
Agricolae reliquias. At ture potiori aliam signifi- — etiam in reliqua provincia, et praesertim inmopg- fhonaserio
cationem. proponit. Lancelot (3). Altera. namque sterio Casae Dei, curante S. Roberto, fundatore VIA
inscriptio inferius recitanda refert expressis ver- — nec non primo istius coenobii Ordinis S. Benedicti
bis has reliquias Bononia. esse allatas. Praeterea — abbate, Anno 1052 exstructa. est ecclesia. sub invo-
non adeo Latinis insolitum. sonare debet verbum catione SS. Vitalis et Agricolae. Qui cultus in hoc
elimonia, quod procul dubio detortum est ez voca- monasterio qerseveravit diu, quoniam anno 1350
bulo eleemosyna, praesertim cum forma promüme vefertur. Stephanus IV abbas dono dedisse centum
accedens alimonia saepius usurpata fuerit in infi- οἱ viginti florenos quo maiori sollemnitate celebra-
mae latinitatis documentis. Ex elimonia audit ergo relur SS. Agricolae e£. Vitalis anniversaria. dies
ex eleemosyna. Nec etiam feliciores fuerunt iidem titularium huius. ecclesiae patronorum, et anno
editores Galliae christianae Carolum regem [3] 1674 abbas Hyacinthus. Serroni novam ecclesiam
existimantes esse Carolum Simplicem. Iiecte enim consecravit in honorem SS. Vitalis et Agricolae
animadvertit iam. laudatus. Lancelot Adebertum.— martyrum et S. Roberti (6). Nostris etiam tempori-
episcopum. recepisse reliquias Bononia, iubente bus celebratur translatio SS. Agricolae ef Vitalis in
Carolo rege,ut constat ex allera inscriptione. Porro — urbem Claromontem. "Teste Savarone (1) legitur in
cum nullum ius. exercuerit in Italia Carolus Sim- — martyrologio Claromontano : In Galliis urbe Arver-
pler, ibidem autem imperaverit Carolus Magnus, nis translatio beatorum martyrum Agricolae et
vero consonat magis hunc Carolum regem fuis- Vitalis. Praeterea ποία! etiam Ordo manuseriptus
se Carolum Magnum. Ex quibus dictis annus dioecesis Claromontensis : Si festum translationis
decimus octavus qui assignatur regni Caroli regis sanctorum Agricolae el Vitalis infra adventum
non est, ut. tradunt editores Galliae christianae, fuit, dicatur missa de saneta. Maria, quod festum
C annus 910 vel 911, sed annus 786 vel 787. Quae — chorus. cappis indutus sollemniter celebrabat. Mo- F
MARTYRVM AGRIGVLI ET VITALIS ARVERNAE CIVITATIS
uaNG CAPSA [1] Ex. ELMoNIA. [2] canoro ἈΒ6Ε [3]
ANNO XVIII REGNI 501 [4], NECNON HiCTERIO COMITE [5],
VEL RELIQVIS CHRISTIANIS QVI HVNC AVRO VEL GEMMAS
GONGREGAVERVNT PRO ANIMAS [6] EORVM HADDEBER-
Tvs [7] EPISCOPYS FIERI ROGAVIT . ET. VOS DOMINI
EPISCOPI SVGCESSORES NOsTRI [8] CVM CLERO VESTRO
IN MERCIDE VESTRA [9] ORATE PRO NOBIS 4-
4- pEoDIGGus [10] rEcrr.
32. Nonnulla verba, ea nempe quae numeris desi-
gnavimus, minus recte tradiderunt editores Galliae
christianae ; de quibus paucis investigandum
chronologia | exinde multum. confirmatur. quod
citatur. simul Hiclerius comes. Etenim | senten-
liae editorum Galliae. christianae id adversatur
praeiudicii, quod saeculo X nullus annumeretur in
serie principum -Arvernensium comes huius nomi-
nis. Immo in tota. serie non. nisi unus ita denomi-
nalus invenitur. praefuisse, scilicet ab anno 778
ad 819 (4), qui simul cum Carolo, rege Francorum,
οἱ Adeberto. primo, Arvernorum episcopo, floruit.
Itaque iuxta modo dicla minime agitur, quod vole-
bant editores Galliae christianae, de Adeberto II,
sed de Adeberto 1. Quare expungendus videtur ille
Adebertus aller ex serie praesulum Arvernensium,
de quo nulla. occurrit mentio praeter. citatam in-
scriptionem, quam roin de Adeberto I magis
aequum est audire. Tandem. notetur ista locutio
pro animas [6]. non raro enim. in. chartis medii
«evi cum accusativo adhibetur praepositio pro;
(1) Tom. II, p. 254. — (2) Recherches sur Gergovia in
Mémoires. de littérature tirés des registres de Tl Académie
royale des inscriptions et belles-lettres, anno 1729, tom. VI,
p. 667; cfr. Melloni, op. cit. p. 491.— (3) Op. cil., p. δ
(4) Mas Latrie, Trésor de chronologie, p. 1946. Gir. Imber-
bens :
Hic Has. nELIQVIAS [1] DE CAPYT SANCTI AGRI-
emt [2] er pg [3] ΒΑΝΟΤῚ vrrALIS sensa [4] nappE-
BRTVS [5] EPISCOPVS IN BONONIA CIVITATE IVBENTE
CAROL[O RE]GE RECIPIT FESTO EORVM ΠῚ mvs [6]
DEGEMBRIS.
Ad quod epigramma haec animadverte. Mendose
legitur. RELiQvIE [1] apud editores Galliae christia-
nae, cum documentum ipsum ferat Acnicut [2]. ab
editoribus correctio proposita est AGRICVLI; edilores
omiserunt pn [3] et scmwa. [4]. Quare omiserint
latel, nam verbum | schina, gallice échine, quod
nent enim vetus libellus et ordo illos sanctos esse
divos tutelares, ac proin de hiscrebram fieri debere
commemorationem in ecelesia Claromontensi, sci-
licet, cum. aliud. festum. non occurrit, singulis
quintis feriis in hebdomada.
35. Ex scriptoribus Hispanis constat in earum
regionem particulas quasdam corporum sanctorum
martyrum Agricolae e/ Vitalis fuisse delatas. Quod
imprimis vindicat Salazar de Tamayo, cuius haec
est in. martyrologio hispanico formula ad. diem
4 novembris : "Tricii-Metallo, in. Autrugonibus
Hispaniae, deposilio sanctorum martyrum Vitalis
et Agricolae, quorum sacra lipsana illinc translata
honorifice asservantur sarcophago et aceolarum
debita. pietate recoluntur. Atque in notis asserit
haec sacra pignora in Hispaniam fuisse translata
probari tum. e&t Ambrosio Morales (8), tum ec
Ioanne Marieta (9), nec non ex F. Ludovico de
des, L'Auvergne depuis l'àre galliquejusqu'au XVHE siccle,
p. 195. — (5) Videsis Cangium. in. Glossario, sub v?. —
(6) Gallia. christiana, tom. IX, p. 327, 944, 351. — (0) De
sanctis, eccl. et. monast, Clar., p. 12. — (8) Hist. Hispan..
tom. III, p. 907. — (9) Hist. SS. Hispan. lib. u, p. 73.
Vega
et in
Hispania,
AUCTORE
J. V. D. G.
ubi tamen
non nisi
parvae
quaedam
reliquiae
repertaesunt,
244.
Vega (1) et ez F. Antonio de Yepes Q) omnibus
una. asserentibus nempe : cum. anno 1933 abbas
regalis monasterii Benedictinorum 5. MariaeNaxa-
rensis arcam reliquiarum velustissimam n sacra-
rio repositam visitaret, intra eius cavum invenisse
ossa οἱ alia sanetorum lipsana, cum huius epita-
phii serie in pergamineo litteris gothicis exarati,
cuius talis est tenor : Hic iacent corpora bealissi-
morum martyrum Agricolae et Vitalis, quae Papa
misit e Bononia regi Garsiae. Maaime tamen innt-
tuntur praefati auctores cuidam instrumento con-
fecto anno 1592 a. Felice Novello(3), in quo declarat:
KM is rs . Cupiens sanctas reliquias,
nempe sacrum capul el ossa sanctae Eugeniae V.
et M., quae hactenus, una cum corporibus sanelto-
rum Vilalis et Agricolae in capsa lignea ornata,
auroque et colorum varietate depicta, supra altare
maius ecclesiae praedictae decenter ac religiose
adservatae exstiterunt, prout in publico instru-
mento in charta pergamena a. Ineco Gordero. et
Petro de Belgaiion notariis et tabellionibus publi-
cis oppidi praedicti die vigesima aprilis, anno
Domini MDXXXIII exarato, et in publicam et
authenticam formam redacto, ac per me lecto, nec
non ex publica Fratrum omnium dicti monasterii,
aliorumque huic publicae actioni adstantium tradi-
tione fideliter constat, de celero solas adservari,
custodiri ae venerari.
"Tune visis et veneratis omnibus reliquiis praedi-
ctis, idem abbas suis manibus saerum caput etossa
sanclae Eugeniae panno quodam serico antiquo,
separatim a saeris reliquiis SS. Vitalis et Agrico-
lae, involutum et involuta, in alteram capsam,
etiam ligneam, et pietam, et ornatam, donec orna-
tius thecis includantur argenteis, devote et reli-
giose transtulit.
36. At quae dicunt ista documenta de corporibus
SS. Agricolae et Vitalis, nequaquam inferunt, ut
voluere quidam. (4), integra corpora sanctorum
martyrum. fuisse in. Hispaniam. delata. Etenim
haec documenta. conferenda. sunt cum alio, asser-
vato in lipsanologio manuscripto regii monasterii
Sancti Laurentii, vulgo denominati Escurial, cuius
apographum inveniri potest in collectaneis Bollan-
dianis, codice signato num. 8932 in bibliotheca
regia. Bruzellensi, Iam vero ez istius instrumenti
indeterminato loquendi modo, liquet in praefato
Na«arensi monasterio nil aliud nisi paucas reli-
quias SS. Vitalis οἱ Agricolae fuisse repertas.
Haec enim ibi leguntur.
Fidem facio et in verbo veritatis attestor ego
Felix Novellus, protonotarius apostolieus et sere-
nissimi Philippi IIl, Hispaniarum regis catholiei,
capellanus, quod anno a nativitate Domini nostri
lesu Christi 1592, indietione V, die vero nona
inensis novembris, pontificatus SS" in Christo
Patris et D. N. D. Clementis divina providentia
papae oetavi anno primo, regni vero eiusdem
Philippi trigesimo sexto, venerabilis in Christo
Pr. Fr. Franciseus de Salcedo abbas, Fr. Ioannes
Guttierez prior, Fr. Alfonsus Martinez sacrista ae
alii monachi monasterii regalis Sanctae Mariae
oppidi civitatis nuneupatae Naiarae, Calagurrita-
nae dioeceseos, Ordinis seu Congregationis S. Be-
nedieti, eum sacras reliquias SS. Vitalis et. Agri-
(1) Hist. S. Dominici Calceat., p. 7. —(2) Coronica general
de la Orden de 8. Benito, tom. VI, fol. 465". — (3) Ibid. —
(4) Ctr. Melloni, op. cit., p. 135-137.— 15) Op. cit, p. 137, nota
25, — (6) Sacra Ilicetana silva, p. 94. — (7) terum Italic.
DE SANCTIS AGRICOLA ET VITALI.
colae martyrum ae Eugeniae, virginis etiam et D
martyris, quae ἃ longo el antiquo tempore in
ecclesia dicli monasterii exstant, de una arca in
aliam tutius ae religiosius recondendas transfer-
rent, ossa duo SS. Vilalis et Agricolae alque aliud
S. Eugeniae, magna et insignia, serenissimis regi
praefalo ae Philippo principi et Elisabeth Clarae
Eugeniae infanti, eiusdem regis natis, qui eo ad
visendas devoteque venerandas ipsas reliquias
convenerant, dono dederunt ac concesserunt,
praesentibus ibidem et pro testibus adhibitis
doctore Garcia de Loaysa, archidiacono de Guada-
laxara in ecclesia Toletana ac eiusdem regis elee-
mosynario et eapellano maiori et ipsius principis
praeceptore, neenon Hieronymo Gassolo regis a
secretis et consiliis et aliis plurimis. Acta fuerunt
haee in praedicta ecclesia Sanetae Mariae die,
mense, et anno praefatis. Et ego qui praemissis
interfui, hoc praesens publieum testimonium una
cum testibus nominatis rogatus subscripsi. Ego
Felix Novellus, protonotarius apostolicus serenis-
simique regis capellanus, Garcias Loaysa, Hiero-
nymo Grassolo.
Proin ex dictis monumentis nihil aliud. concedi
potest Hispanis scriptoribus nisi in sua. dicione
quasdam reliquias SS. Agricolae ef. Vitalis exsti-
tisse. Si quidam amplius evincere se potuisse spera-
runt, sic cum. Muratori, quem. citat. Melloni (5),
respuendi sunt : Mitto nune Higueram, 'Tamayum,
Ramiresium, aliosque famosos homines Hispanos.
qui proxime praeterito saeculo quaesituri immen-
sum decus genti suae, illam gravi dedecore onera-
runt, confictis multis caelitibus, et in martyrolo-
gium Hispanieum, toto caelo repugnante ac irato,
intrusis.
37. Paene idem dicendum de inventione corporum
SS. Agricolae et Vitalis Papiae quam refert Lan-
ducci, sacrista apostolicus, in nota. ad. encomium
B. Ioannis Chisii (6), quae narrat : Acquisito loco
Papiae in Caelo Aureo, anno 1327, die 1 februarii,
ut ibi construeretur monasterium pro religione,
superiores proeurantes ut spiritualiter. sub stri-
eliori observantia aedificaretur, cognita. Ioannis
sanctitate, illue eum de familia destinarunt eirca
annum 1338, ubi eius intercessione miraeulose
inveniuntur corpora sanctorum martyrum Vita-
lis et Agricolae. Sed, quoniam mec anonymus
Papiensis coaequalis (1), scribens de Laudibus Pa-
piae ef agens de ecclesia. im Caelo Aureo, nec
Torellius (8), nec Senenses Academici (9) qui ad
diem 28 octobris tractant Vitam B. Ioannis Chisii,
nec Philippus de Agazzariis (10) tradunt nomina
duorum martyrum,quorum corpora revera invenit
B. Ioannes. Chisius, quoniam nec. Ughellius (11),
commemorans corpora insignium virorum sepulta
in ecclesia ad Sanctum Petrum in Caelo Aureo, ullam
inicit mentionem de nostris martyribus, nec landem
ulla. martyrologia, sive antiqua. sive recentiora,
commemorant Papiae S.Vitalem et Agricolam, non
diutius inhaerendum est testimonio prorsus singu-
lari cuius Landucci se prodit unicum relatorem.
38. In ecclesia cathedrali Derthonensi in Italia
fuisse asservatas reliquias SS. Vitalis ef Agricolae
patet ex. documento anni 1580. Illud documentum
invenimus transcriptum. 4n collectaneis Bollan-
dianis cum apographo supradicti lipsanologii depo-
siti in monasterio Matritensi. Sancti Laurentii.
script., Vom. XI, p. 13.—(8) Secoli Agostiniani, tom. V, pP-
418, 478. — (9) Fasti Senenses,ad d, 98 octobr. — (10) Acta
SS. Oct., tom. XII, p.733.— (11) Ztalia sacra, tom. I, de episc.
Papien., p. 1076.
Iam
sicut et.
Papiae,
et. Derthonat.
b
episcopus -Derthonensis, id. est civitatis 'Tortonae,
non vero urbis T'ortosae in Hispania, in quo erra-
vit documentum hispanicum cum scribit obispo de
"Tortosa, affestatur se dare fragmenta ex reliquiis
SS. Agricolae ef Vitalis repositis in antiqua sua
cathedrali. Caesar a Gambara, Dei et sanctae
Sedis apostolicae gratia, episcopus Derthonen-
sis et comes, omnibus et singulis, quibus prae-
sentes fuerint praesentatae, fidem facimus et in
verbo veritalis tenore praesentium attestamur,
reliquias et ossa haec a nobis extracta ex reliquia-
(1) Gtr. Ughelli, /talia sacra, tom. IV, 652,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
A dam vero in hoc documento Caesar a, Gambara (1),
245
rum capsa ferrea, quae in antiqua cathedrali
nostra reposita est, esse de reliquiis et ossibus san-
ctorum Vitalis et Agricolae martyrum, prout. ab
omnibus pro talibus habentur, tenentur οἱ vene-
rantur. Et ne alicui de hoc dubitari contingat,
praesentes fieri fecimus manu nostra firmatas,
sigillique nostri impressione muniri mandavimus.
Datum Dertonae ex episcopali nostro palatio, die
20 martii 1580.
Carsan epis. Derton.
AspnvBaL cath. can. subscerip.
S. AMBROSII ENCOMIUM
DE 55. AGRICOLA ET VITALI
Ex libro De exhortatione virginitatis, cap. I (P. L., tom. XVI, col. 335 et sqq). — In uncinis
positus est numerus quibus columnae Benedictinae editionis designantur a.
[277] 1. Qui ad convivium magnum invitantur,
apophoreta secum referre consueverunt. Ego ad
Bononiense invitatus convivium, ubi sancti mar-
tyris celebrata translatio est, apophoreta vobis
plena sanctitatis et gratiae reservavi. Apophoreta
autem solent habere triumphos principum ὁ, et
haec apophoreta triumphalia. sunt; Chrisli enim
nostri prineipis triumphi sunt martyrum palmae.
Nec vero hue dirigebam iter; sed quia petitus
a vobis sum, debui mecum deferre quae aliis
parabantur, ne minor ad vos venirem ; ut, quod
in me minus est quam praesumebatur, in mar-
tyre plus inveniretur.
2. Martyri nomen Agricola est, cui Vitalis ser-
vus fuit anle, nune consors et collega martyrii.
Praecessit servus ut provideret locum ; secutus
est dominus, securus quod fide servuli [278]
iam inveniret paratum. Non aliena laudamus;
passio enim servi domini disciplina est. Hie
instituit, ille implevit. Nihil illi decerpitur. Quo-
modo enim minui potest quod Christus donavit ?
Egregie et ille quidem homini serviendo didicit
quomodo Christo placeret, hie tamen geminam
laudem acquisivit, in illo magisterii,in se martyrii.
Gertaverunt tamen inter se beneficiis, postquam
aequales esse meruerunt. Hie illum ad marty-
rium praemisit, ille istum accersivit.
3. Nullum ergo ad commendationem hominis
condicio affert impedimentum, nec dignitas pro-
sapiae meritum, sed fides, affert. Sive servus, sive
liber, omnes in Christo unum sumus : Et unus
quodcumque fecerit bonum, hoc recipiet a Domino.
Nee servitus derogat, nec libertas adiuvat. Vide
ad eam rem quam nihil in condicione momenti
sil : Servus, inquit, vocatus es? Non tibi sit curae...
qui enim vocatus est in Domino servus, libertus. est
Domini. Similiter et qui liber vocatus est, sertus
est. Christi. Vide, inquam, vim Apostoli c. Plus
putatur dedisse ei qui servus, quam ei qui liber
vocatus est d; ex servo enim libertus Christi fit,
ex libero servus. Sed nulli plus dedit, verum
utrisque aequali mensura divisit. Apud Christum
enim servitus et libertas aequa lance penduntur,
nec ullo discerniculo bonae servitutis et libertatis
merita dividuntur; quia. nulla maior est dignitas
quam servire Christo. Denique Paulus servus
Christi Iesu; haec enim servitus gloriosa est,
in qua gloriatur et Apostolus. An non summa
gloria est, quando tali pretio aestimati sumus, ut
sanguine [279] Domini redimeremur ? Sed iam
pergamus ad cetera.
4. Cumque e sanctus Vitalis cogeretur a perse-
quentibus ut Christum negaret, et ille amplius
profiteretur Dominum lesum Christum, omnia
tormentorum genera in eum exercentes, ul non
esset in corpore eius sine vulnere locus, orationem
fudit ad Dominum, dicens : Domine Jesu Christe,
salvator meus et Deus meus, iube suscipi spiritum
meum, quia. iam desidero ut accipiam coronam,
quam angelus tuus sanctus mihi ostendit. Et
completa oratione emisit spiritum.
5. Sanctus Agricola mitior habebatur moribus,
ut ab ipsis etiam inimicis diligeretur. Ideoque
differebant eius passionem. Sed haec persecuto-
rum honorificentia omni erat immanitate acer-
bior, quae invidebat martyrium. Denique ubi
non acquievit Agricola, crucifixus est; ut adver-
tamus illas blanditias eorum mom sedulitatis
fuisse, sed fraudis; supplieio servi dominum ter-
rere voluerunt. Vertit hoe. Christus in gratiam T5
ut martyrium servi dominus imitaretur.
6. Utriusque nomen aptum martyrio, ut. desi-
gnali ad martyrium ipsis vocabulis viderentur.
Ille Vitalis dietus est, quasi qui contemptui istius
vitae veram illam vitam aeternam sibi haberet
acquirere ; isle Agricola, qui bonos fructus spiri-
talis gratiae seminaret, et saeri sanguinis effusione
meritorum suorum omniumque virtutum rigaret
plantaria.
7. Sepulti autem erant in Iudaeorum solo, inter
ipsorum sepulcra. Ambierunt Iudaei cum servulis
sepulturae habere consortium quorum Dominum
negaverunt. Sie et aliquando Balaam dixil :
Moriatur anima mea. in animis iustorum ; tamen
non communicavit eorum operibus, cum viveret,
quorum in animis eupiebat mori. Et istos quos
viventes perseculi sunt, mortuos honorabant.
Illic igitur martyris exuvias requirebamus, tam-
quam inter spinas rosam legentes.
8. Cireumfundebamur à Iudaeis, cum sacrae
reliquiae
AUCTORE
J. V. D. ἃ.
AGTA.
a
reliquiae eveherentur, aderat populus Ecclesiae
cum plausu et laetitia. Dicebant Iudaei : Flores
visi sunt. in terra, cum viderent martyres. Dice-
bant christiani : Tempus incisionis adest. lam et
qui metit, mercedem accipit. Alii seminaverunt οἱ
nos metimus martyrum fructus. Iterum audientes
Iudaei voces plaudentis Ecclesiae, dicebant inter
se : Vor turturis audita est in terra nostra. Unde
bene lectum est : Dies diei eructat verbum, εἰ nox
nocti indicat scientiam. Dies diei, christianus chri-
stiano; nox nocti, Iudaeus ludaeo. Indicabant
ergo Iudaei quod haberent scientiam martyrum,
sed non scientiam Verbi; id est, non secundum
illam solius boni et. solius [280] veri scientiam :
Jgnorantes enim Dei iustitiam, et volentes se iusti-
ficare, iustitiam Dei non receperunt.
9. Detuli ergo vobis munera quae meis legi
manibus, id est, crucis tropaea, cuius graliam. in
operibus agnoscilis. Certe el ipsi daemones con-
fitentur. Condant alii aurum et argentum, ac de
latentibus eruant venis; legant pretiosa monilium
seria; temporalis ille. thesaurus est, el saepe
habentibus pernieiosus; nos legimus martyris
clavos, et multos quidem, ut plura fuerint vulnera
quam membra. Clamare martyrem diceres ad
populum ludaeorum, cum clavos eius colligere-
mus : Mitle manus tuas in. latus meum, et. moli
esse incredulus, sed fidelis. Colligimus sanguinem
Lriumphalem et erueis lignum.
10. Haec sanctae viduae negare non potuimus
postulanti. Munera. itaque salutis accipile, quae
nune sub sacris altaribus reconduntur.
ANNOTATA.
a Scriptus est ille libellus anno 393, qui, ut indi-
cavimus in commentarii numm. 1, 16, probabiliter
DE SANCTIS AGRICOLA ET VITALI.
eustitit sermo habitus ad. Florentinos, cum ad ipsos
attulisset aliquas. Bononiensium. martyrum. veli-
quias.
b Romana editio sola : habere triumphi princi-
pum. — Erant autem apophoreta. proprie munu-
scula, quae olim ab his qui vocali. fuerant ad
convivium referri domum. consueverant, ut puta
fructus, assatae aviculae, aut quid huiusmodi. Sic
eliam dicta sunt munera quae magistratum novum
ineunles amicis missitabant. Fuerunt quoque apo-
phoreta triumphalia, ab imperatoribus scilicet
Iriumphantibus distributa. Jieperitur ea voz usur-
pata et pro vasis in quibus sacrae reliquiae recon-
debantur, sed in infima tantum latinitate. De quibus
acceptionibus consule T'urnebum,l. XIX Adversar.
cap. 23; Lipsium l. I Saturn. cap. 16; Rtosweydum
in nolis ad epist. 5 S. Paulini; Cangium in eadem
voce; atque alios.
c Mss. non pauci Videte, inquit, vim Apostoli.
Plus putatur depressisse, ete.
d Mss. aliquot, ex quo enim libertus Christi,
fit ex libero servus.
e Quicquid continetur. ab hisce verbis, cumque
sanetus Vitalis, wsque ad. illa emisit. spiritum in
ass. ferme omnibus desideratur. Neque vero id
fotum nobis mediocriter suspectum. est, mazime
quod. verba. illa, omnia. tormentorum genera in
eum exercentes, cum antecedentibus ac subsequen-
tibus parum. congruant. Horum loco in. epistula
δῦ, quam Ambrosio Romanus editor iss. aliquot
auctoritate substituit, concinnius legitur, adeo omni
tormentorum genere cruciatus. Videsis infra,
p. 247, num. 7.
f Omnes edit. ac ass. nonnulli, ut. martyrio
servi dominus invitaretur ; alii longe plurimi, ut
in textu.
EPISTULA S. AMBROSIO ATTRIBUTA
DE MARTYRIS SS, AGRICOLAE ET WTALIS ET DE INVENTIONE PORUNDEN. CORPORUM
P. L., tom. XVII, col. 747 sqq.
[487] Ambrosius «, servus Iesu Christi, voca-
lus episcopus, dilectissimis fratribus et universis
plebibus per Italiam aeternam in Domino salu-
lem.
1. Magna atque praecelsa martyrum testimo-
nia, de quibus vobis scripturus sum, noster potius
attenuat quam explicat sermo.Verum quod sermo
attenuat, virtus adaugel ; idcirco, quod in me mi-
nus est, in marlyribus luculenter resplendet.
2. Invitatus ilaque a plebe Bononiensi, negare
praesentiam meam, Domino suggerente, nullate-
nus potui ; quoniam tempus aderat ut. sua quae
Christus solet mirabilia suis fidelibus ostenderet,
Nam Diocletiani οἱ Maximiani imperatorum tem-
poribus duo viri, Vitalis nempe οἱ Agricola, pro
Christo in civitate Bononiae marlyrium passi
sunt, quorum corpora, ne a fidelibus reperiren-
tur ὁ, inter ludaeorum sepulera recondita fuerant.
Christum igitur confitentes et pro eius gloria mo-
rientes, inter eos qui eum negaverunt indecore
sepulli sunt. Locum autem, qui omnes latebat
Christus Dominus nosler mihi revelare dignatus
est c. Ubi ieiuniis et orationibus plures habentes
excubias, invenimus tandem pignora martyrum,
prout mihi Dominus revelaverat, tamquam inter
spinas rosam legentes, et omnibus palam mani-
festata sunt.
3. Aderat populus christianus cum plausu et
laetitia d. Iudaei ludentes dicebant : Flores visi
sunt in terra. nostra. Respondebant. christiani :
Tempus incisionis advenit. Alii. dicebant : Alii
seminaverunt, et nos in eorum. labores introi-
mus et martyrum fructus recipimus ; ut quod scri-
plum est impleatur, quod qui seminat et qui metit
mercedem accipit. Tudaei audientes voces plauden-
lis Ecclesiae, ridentes dicebant : Vox Turturis
audita. est in terra nostra; christiani dicebant :
Vineae florentes. dederunt. odorem. suum. Unde
bene per prophetam dieitur : Dies diei eructat
verbum, et nom mocli indicat scientiam. Quasi
dicat : Dies diei, hoc est, christianus christiano,
et noz nocti, hoc est, Iudaeus Iudaeo.
4. Certe et ipsi daemones confitebantur e, et ab
hominum corporibus ilico egrediebantur. Et multi
qui variis vexabantur aegritudinibus, sanetorun
tangentes sudaria, continuo sanabantur, et plura
per
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
per sanctos suos mirabilia in populi praesentia,
dum sacra veherentur pignora, operatus est Do-
minus.
5. Colligant ergo alii aurum et argentum, et
de latentibus eruant venis, legant pretiosa moni-
lium. serta : temporalis iste thesaurus est et ha-
bentibus non infrequenter perniciosus. Nos legi-
mus martyrum clavos, et plures quidem, quia
511
domino parabat locum ; seentus est dominus, αἱ D
servi prudentis fidem probaret. Passio servi disci
plina est domini ; hic instituit, ille implevit ; nihil
illi servitute decerpitur. Quomodo autem minui
potest quod Christus donavit egregie? Ille quidem
homini serviendo didicit quomodo placeret Chri-
sto : hie geminam acquis
sterii,in se martyrii. Benefi.
laudem, in illo magi-
s mutuo certaverunt, -
plura in eis vulnera quam membra fuerunt. Colli- postquam aequales esse meruerunt ; hie illum ad
gimus sanguinem triumphalem et erueis lignum. — martyrium. praemisit, ille istum accersivit. Nihil
Namque sieut qui ad convivium magnum invitan- ergo ad meritum hominis condicio detraxil, nihil
tur, apophoreta secum referre consuerunt, ita dignitas auxit ; sed utrumque fides consummavit.
nos ex convivio Bononiensi apophorela gratiae et — Nam scriptum est : Sive liber sive servus, omnes in
sanctitatis plena nobis reservare curavimus. Christo unum sumus; et : Unusquisque quod fece-
6. Sanetorum igitur martyrum uni nomen est — rif bonum, hoc recipiet a Domino. Apud Dominum
Vitalis, Agricola nomen alteri : utrique nomen enim servitus et libertas aequa lance pendun-
aptum, ut martyrio iam designati ipsis eliam vo- tur, cum nulla sit maior dignitas quam servire
7 cabulis noscerentur f. Nam ille Vitalis dietus est, — Christo, qui tanti nos aestimavit ut animam suam i
quasi per istius vitae contemptum vitam aliam, pro nobis traderet.
quae aeterna est, sibi compararet ; iste vero Agri- 10. Haec vobis pauca et compendiario, dilectis-
cola, qui bonos spiritalis gratiae fructus sereret,et — simi fratres, de corporum sanctorum martyrum
sui sanguinis effusione meritorum et virtutum — inventione significare curavimus, ut ipsorum
suarum plantaria rigaret. memoriam in ecclesiis facere valeatis. Pa E
| q 7. Sanctus Vitalis σ, cum a persecutoribus ut. autem saneti martyres sub Diocletiano et Maxi-
Christum negaret imperaretur, et ille constantius miano imperatoribus, in civitate Bononiensi pro-
confiteretur, adeo omni tormentorum genere cru- vinciae Italiae, pridie nonas novembris E, regnante k
ciatus est ut nullus in eius eorpore sine vulnere — Iesu Christo Domino nostro, eui est omnis honor
esset locus. Quare hane ad Dominum [488] ora- εἰ gloria in saecula saeculorum. Amen.
tionem effudit dicens : Domine Iesu Christe, sal-
vator meus et. Deus meus, iube suscipi spiritum ANNOTATA
mewn, quia iam desidero accipere coronam, quam : v -
sanctus angelus tuus mihi ostendit. Et completa a Dictum est. in commentarii praevi num. 1 de
oratione emisit spiritum. huius epistulae genuinitate quam editores Romani
h 8. Sanctus vero Agricola /; mitioribus ita prae- inter opera S. Ambrosii posuerant, segregarunt vero
ditus erat moribus ut ab omnibus impense dilige- Benedictini. / : $2
retur, ideoque eius passionem differebant.Verum b Quid de hac addita ratione censendum sit vide-
persecutorum haec indulgentia quapiam etiam ϑ8ὲ8 commentarii graevi num. 13.
immanitate martyri videbatur acerbior ; nee enim € Probabilius revelationem hane factam ai
eorum blanditiae sedulitatis, sed fraudis, erant: 8. Eusebio Bononiensi notatum est ibid. num. 10.
differebant quippe coronam. Hine namque tor- d Totum hunc numerum efr.cum libro Ambrosii
menta supplieiaque plura in sancto exercuere De exhort. virginitati up. I, pa
Vitale, ut sanetum terrerent Agricolam : sed Do- 8 ! idesis De exhort. virg., nm. v.
minus illa in maiorem eius constantiam vertit. — f Cfr.cum num.6 De exhort, virg- Ebr
Denique videntes nihil proficere, eum tandem g Haec ad verbum desumpta sunt ez praecedentis
cruci affixerunt, sieque Deo spiritum reddidit. documenti num. 4. fr
9. Sanctus Vitalis saneti Agricolae servusfue- [ Cfr. cwm prioris textus num.
i rati, mox eius in passione socius, nune gloriae i Fere num. 2 De mendi nd ἜΝ F
C. consors factus est. Merito autem sanctus Vitalis k Haec. quae ex pi hence xs dpi
primo passus est, et ut. servus praecessit, quia exsulant, interpolationem evidenter sapin.
VITALIS
PASSIO SS. AGRICOLAE ET (
ii praevii 9. autem. ex pluribus
Quomodo compilata sit haee Passio pafet ἐδ pomme ἦν nd B NAA gan
edere codicibus visum mon est, quoniam res minoris est momenti : tales dez Bodecensis, e apographo
variantium lectionum et interpolationum typum exhibeant. Sunt 21 code icc ies 189. qum
servato in collectaneis Bollandianis (cfr. supra num. 2), qui Lig Do 92" uem signamus à
in recensione signamus 1, el codex Bruxellensis notatus num, 62, fol. 227-729 ,9 [ ]
et praecelsa. testimonia c
Passio sanctorum Vitalis et Agricolae mar- d: seven ; eine s Feameten AC
a tyrum, quae est c quinto kalendas decem- S NU aberas a plebe Bononiensi negare
bris !. "S
Pis :
praesentiam meam nullatenus potui quia buie
i ὃ inus mirabilia quae solet osten-
Ambrosius servus Christi Iesu, vocatus episco- aderat 5 sd τ ia pine
pus, dileclissimis fratribus et universis plebibus * deret. Apop
τ: i isti enim nostri princi-
in Domino Deo ? aeternam salutem ὑ, gratia mecum detuli. Chris P
eD E *
b
4. — ! (nost. pot. at.) attenuat noster potius 2. — ? (Huc.
Tit. — ! y non. nov. Passio sanctorum Vitalis et Agrieo- igitur — palmae ergo) om. 1.— ? semper 9.
lae 9, — ? (et univ. pleb.) om. 2. — * Deo om. 2.
pis
I
ACTA
Dd
948
pis triumphi. sunt martyrum palmae. Ergo quia
tantum quod minus est in nobis, plus reperitur in
martyribus, de patrocinio eorum confisi, vel brevi-
ter aliquid de eis conabimur explicare.
9.Saneti martyris huius, euius hodie festum an-
nua exspectatione recolimus! nomen Agricola est,
cui? sanetus Vitalis servus fuit olim, nunc consors
et collega martyrii. Praecessit servus ut provide-
ret ? locum ; secutus est. dominus *, quo datam
fidem servuli iam inveniret paratam. Laudamus
passionem servi, quae disciplina est domini; nam
hic instituit, ille implevit ^. Ille quidem homini ser-
viendo didici quomodo Christo placeret; hie vero*
geminam laudem acquisivit, in illo magisterii, in
se martyrii. Certaverunt tamen * inter se invicem
beneficiis, postquam aequales esse meruerunt.
Hie illum ad martyrium praemisit, ille istum
accersivit d.
3. Nullum ergo ad commendationem [fidei]
hominis condicio adfert impedimentum; nec
dignitas prosapiae !, sed fides adfert meritum *.
Sive liber, sive servus, omnes in Christo unum
sumus, et unusquisque quod fecerit bonum, hoc
recipiet a Domino. Apud Dominum bona servitus
et bona libertas aequa lance appenduntur, quo-
niam? nulla maior dignitas quam servire Christo,
quinos tali pretio aestimavit,ut animam suam pro
nobis traderet. Sed iam ad proposita redeamus.
4. Cum 1 sanctus Vitalis cogerelur a perse-
quentibus ut denegaret Christum ? et ille amplius
profiteretur eum, omnibus tormentorum generi-
bus in eo consumptis, ita? ut non esset in corpore
eius sine vulnere locus, orationem fudit ad Domi-
num dicens: Domine lesu Christe *, salvator ὃ,
redemptor " et. Deus" meus, iube suscipi spiritum
meum, quia iam desidero ut. accipiam. coronam,
quam sanctus angelus tuus ὃ mihi ostendit. Et com-
pleta oratione emisit spiritum e.
5. Sanctus vero Agricola pius homo et mitis !
habebatur moribus, ila ? ut ab ipsis etiam inimi-
cis diligeretur. Unde ? contigit ut eius passionem
differre vellent persecutores. Sed haee persecuto-
rum honorificentia omni erat immititate * acer-
bior, quae invidebat ? sanctis martyribus, ut cito
ad palmam martyrii pervenirent, et consummato
agone praemium vitae perciperent. Denique ubi
post " multas interrogationes et paganorum acceu-
sationes non acquievit * sanctus Agrieola quate-
nus idolis sacrificaret, iussu impiissimorum iudi-
cum ὃ crucifixus est *. Advertamus nunc 15 illas
blanditias persecutorum δ᾽ non sedulitatis fuisse,
4 (tantum — explicare) in me minus est quam praesume-
batur, in martyribus reperitur 2.
2. — ! (huius — recolimus) om. 2. — ? cuius 2.— ? prae-
videret 1.— * secure add. 2. — ^ (laudamus — ille implevit).
Non (ez corr. prius nos) alienam laudamus passionem :
servi institulio (add. sup. lin.) domini disciplina est. Hic
instituit, ille implevit, nihil illi (príus ille) decerpitur. Quo-
modo minui potest quod Christus donavit egregie, et 9, —
δ tamen 2. — * om. 2.
8. — ! meritum add. 2. — ? om. 2, — ? quam 9,
4. — ! cumque 2, — ? (den. Christ.) Christum negaret 2.
- 8 (eum — consumptis ita) Dominum Iesum Christum,
omnia tormentorum genera in eum exercentes, — * oi. 2,
— δ meus add. 2, — * op. 2, — ? (Deus) Dominus 2, —
5 (sanet. ang. tuus) ang. tuus sanct. 2.
5. —! (pius — mitis) mitior 2. — ? om. 9, — ? (unde —
persecutores) ideoque differebant eius passionem 2, —
* immanitate 2, — δ (invidebat— vitae perciperent) videba-
tur deferre (add. sup. lin.) martyribus 2.— δ (post multas —
accusationes) om. 2. — * persecutoribus add. 9, — 5 quate-
nus — iudicum) om. 2.— ? ut add, 9,— 10 951, 9, — 1! eorum
2, — 1* nam om. 2. — 18 enim add. 2. — 1. in add, 2, —
Y exercuerunt 2, — 9 Iesus add. 2, — 11 noster add. 9. —
dh com am E *
DE SANCTIS AGRICOLA ET VITALI.
sed fraudis ; nam '? per supplicia '? et tormenta D
quae '* sancto Vitali intulerunt ^, dominum eius
sanctum Agricolam terrere voluerunt. Sed. vertit
hoc 15 Christus Dominus '* in gratiam, non ?? in
detrimentum salutis, ut martyrium servi dominus
imitaretur f.
8. Utrisque * aulem * martyribus divinitus
nomen aptum impositum est, ut martyres desi-
gnali iam ipsis vocabulis apli esse ? viderentur.
Ille Vitalis dietus est, quasi vitae aeternae habilis
et aptus, ut. contemptu istius vitae temporalis,
veram illam vitam, quae aelerna est, aequireret *,
Alter ^ Agricola dietus est δ quia * bonos fructus
spiritualis gratiae seminaret, et saeri sanguinis
effusione meritorum suorum omniumque virtu-
lum irrigaret ? plantaria g.
7. Passi sunt aulem. saneti martyres Christi
Vitalis et. Agricola ! temporibus Diocletiani el
Maximiani imperatorum, et sepulti sunt in Iudaeo-
rum solo, inter eorum. sepulera qui Dominum
eorum ? negaverunt. Eundem locum mihi servo
suo Ambrosio ? Dominus noster lesus Christus
revelare dignatus est. Collegi* ergo religiosorum
virorum turbam non modicam, et accessimus ad
loca martyrum eum timore et reverentia. Illic
martyrum eum requireremus exuvias? et^ multa
sollicitudine in oratione, ut inter tot corpora
inveniri possent, desudaremus, subito divina pro-
dente clementia, tamquam inter spinas rosam
collegimus *, cumque ? de loco illo corpora san-
ctorum martyrum veherentur, aderat populus
christianus eum plausu et laetitia. Dicebant
Iudaei? : Flores apparuerunt '? in terra. — Cum
viderent martyres Christi christiani dicebant "' :
Tempus putationis?* advenit 5, iam qui metit mer-
cedem accipit. Alii seminaverunt, mos metimus
martyrum fructus. Audientes Iudaei vocem voci-
ferantis ? Ecclesiae et in laudibus martyrum
applaudentis 15, dicebant inter se : Voz turturis
audita est in terra nostra. Unde bene a propheta
dietum est : Dies diei eructat verbum et nox nocti
indicat scientiam; dies diei, christianus christiano;
nox nocti, Iudaeus Iudaeo 7.
8. Detuli ergo. munera martyrum !, id est*
crucis trophaeum, cuius gratiam in ? operibus
agnoscitis. Certe et ipsi daemones martyrum
meritis * confitebantur, et divina ? virtute expulsi
mox ab humanis corporibus egrediebantur. Multi
eliam qui diversis aegritudinibus * affligebantur,
contingentes sudaria sanetorum sanabantur. Sed
et alia * mirabilia et signa ingentia * per sanctos
15 (non — salutis) om. 9,
6.— ! Mitisque 2. — ? (aut. mart. divinitus) om. 9.— ? apti
esse om.9, — ὁ (vitae temp. — acquireret) contemptu vitae
veram illam vitam aeternam sibi aequireret 2. - ἢ Iste 2.—
* (dietus. est) om. 9. — ? qui 2. — * (omniumque virt)
omnium virtutumque 9, — ? rigaret 2.
7. —! (Christi — Agricola) om. 9. — ?(Dom. eor.) eorum
Dominum 2. — ὃ (servo suo Ambr.) om. 9. — * (collegi —
reverentia) on, 2. — ὃ (requir. — exuvias) exuvias require-
bamus 2, — "(et multa - prodente clementia) om. 2. —
* eligentes2, — 5 (cumque — veherentur) circumfundeba-
mur a Iudaeis cum sacra corpora veherentur 2,— ? (Dice-
bant Iudaei) vociferans et dicens 1 — ?? visi sunt 2. —
? (eum viderent martyres Christi christiani. dicebant)
nostra 1. — 15 incisionis 2, — 15 adest 2, — * (vocem voci-
ferantis) voces plaudentis 2. — 15 (et — applaudentis)
om. 2,
8. — ! (martyrum) quae meis elegi manibus 2 ; videlicet
corpora add. 1. — ? (id est) om. 9. — ὃ om. 2. — * (martyrum
meritis) om. 9, — ? (divina — corporibus) ab hominibus
mox 2, — * (div. aegrit.) aegritud, div. 9. — * multa add. 2.
— * (et signa ingentia) om. 2.
suos
---
martyrum corpora, Dominus noster Iesus Chri-
stus ostendere dignatus est ὃ ἡ,
9. Condant Kk alii aurum atque argentum ac de
latentibus eruant hoc ' venis, legant pretiosa mo-
nilium serta. T'emporalis iste * thesaurus est, et
saepe habentibus perniciosus; nos legimus * mar-
tyrum clavos et multos quidem, ut. puta * plura
fuerunt vulnera quam membra. Collegimus etiam
sanguinem triumphalem et lignum passionis
eorum *.
10. Haec qualicumque ordine exarata, peti-
tionibus 1 sanetae viduae Iulianae ? negare non
potuimus, quae ? in honore beatorum martyrum
lemplum aedifieavit, ubi et diligenti eura cor-
pora eorum sub sacris altaribus recondere stu-
duimus?. Fusis! itaque precibus te omnipotentem
Dominum deprecor ut super hane domum ὁ,
super ? haec altaria, super hos lapides spiritales,
quibus sensibile tibi in singulis virtutibus san-
ctorum tuorum Vitalis atque Agricolae templum
sacratum est, cotidianus praesul intendas, ora-
tionesque servorum tuorum quae funduntur in
hoc loco, divina tua. suscipias misericordia. Fiat
libi in honore sanctificationis omne sacrificium,
quod in hoe templum fidei gratia δ οἱ pia seduli-
tate defertur. Et eum ad illam respexeris hostiam
salutarem, per quam peccatum mundi huius
abluitur, respicias eliam ad has piae hostias
castitatis et diuturno eas tuearis auxilio, ut fiant
tibi in odorem suavitatis hostiae acceptabiles,
? (martyrum — dignatus est) facta sunt 2.
9. — τ om. 2,—? ille 9.—? eligimus 2.—* om. 2.— * crucis
add. 2, —* (passionis eorum) om. 2.
10.— ! (qualicumque — petitionibus) om. 9, —? om. 2.—
3 (quae — recondere studuimus) itaque salutis accipite pi-
gnora, quae nune sub sacris altaribus reconduntur. Haec
igitur vidua saneta est. Iuliana, quae Domino templum pa-
ravitatque obtulit 2. — * (sup. hanc domum) supra dom.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
A suos in praesentia populi dum transferrentur
249
semperque tuo nomini complacentes *, ut 3 Eccle-
sia tua. in hoe tibi templo pie iusteque. deser-
viens, sine querela, corpore ae spiritu intemerata
absque omni ruga et maeula servetur usque in
adventum Domini nostri Iesu Christi, qui tecum
et eum sancto Spiritu vivit et regnat Deus per*
omnia saecula saeeulorum. Amen.
ANNOTATA.
ἃ Ut dictum est in commentarii numm.4,5,haec
dies illa erat qua. celebrabatur translatio reliquia-
rum SS. Agricolae et Vitalis in urbem Arvernorum.
b Haec inscriptio est epistulae spuriae Ambro-
sianae modo editae.
c Hic num. 1 non est nisi num, 1 epistulae
pseudo- Ambrosianae, stilo paululum diverso.
ἃ Consarcinatio ex. epistulae num. 9 et libri De
exhort. virg. num. 2.
e Cfr. quoad hunc num. 4 num. 7 epistulae et
Exhort virg. num. 4.
f Haec paragraphus respondet mum. 8 epist. et
num. 5 Exhort. virg.
g Seu mum. 6 tum epist. tum Exhort. virg.
h Hic habes numm. 2, 3 epist. et 8 Exhort. virg.
i En iterum num. 4 epist. et mum. 9 Exhort.
virg.
κ Cfr. epist. num. 5 et num. 9 Exhort. virg.
] Haec oratio igitur sola pars est quae propria
sit isti Passioni quae circumfertur in codicibus.
hane 2, — ?supra2 — ὃ (fidei gratia) fide integra 2. —
7 (semperque — complacentes) Christo Domino placentes 2.
— $ (ut — regnat Deus per) et integrum spiritum eorum et
corpus sine querela usque in diem Domini nostri Iesu Chri-
sti Filii tui servare digneris. Passi sunt aulem sanc ti mar-
tyres Vitalis et. Agricola in provincia Italiae in civitate
Bononiensi sub Dioclitiano et Maximiano, regnante Do-
mino nostro Iesu Christo, eui est honor et gloria in 2.
EX GREGORII TURONENSIS
DE 55. AGRICOLA ET VITALI MARTYRIBUS
Lib. I cap. XLIV de Gloria martyrum, Zuzta editionem cl. v. Br. Krusch in Mon. Germ. Script.
rer. Meroving., tom. I, pp. 517-518.
1. Agricola et Vitalis apud Bononiam Italiae
urbem pro Chrisli nomine crucifixi sunt, quorum
sepulera, ut per relationem fidelium cognovimus,
quia nondum ad nos historia passionis advenit,
super terram sunt collocata. Quae cum a multis, ut
fit, vel tangerentur manu vel ore oscularentur,
admonitus est aediluus templi, ut immundi ab his
arcerentur. Quidam audax atque facinorosus
operturium unius tumuli removet, ut scilicet
aliquid de sacris auferret cineribus ; missoque
introrsum capite, oppressus ab eo, vix ab aliis
liberatus, confusus abscessit; nec accipere meruit
quod temerario ausu praesumpsit ; sed eum
maiori deinceps reverentia sanclorum adivit
sepulera.
9. Alius quoque tributa publica deferens, saccu-
lum pecuniae, dum iter ageret, neglegenter ami-
sit. Adpropinquans autem civitati, recognoscit se
amisisse [sacculum] publieum quod ferebat. Tunc
prostratus coram sepuleris beatorum, cum lacri-
mis deprecatur, ut perditum eorum virtute reci-
peret, ne ipse coniuxque ac liberi ob id captivi-
lati subigerentur. Egressus autem foris in atrio,
Novembris Tomus 1I.
virum qui hane peeuniam in via iacentem repe-
rerat nanctus est ; scrutatumque diligenter illius
horae tempore hic sacculum invenisse se dixit,
quo iste martyrum auxilium flagitavit.
3. Horum reliquias Namacius a Arvernorum
episcopus devole expetiit, ut scilicet eas in eccle-
sia, quam ipse construxerat, collocaret. Direxitque
unum illue presbyterum, qui abiens cum Dei
gratia, quae petierat detulit. Regressusque cum
sociis, in quinto ab Arverna urbe miliario rever-
tentes, metatum ὃ accipiunt, et ad episcopum
missos dirigunt, ut eis quid agant iubeat. ordinare.
Mane autem facto, sacerdos, admonitis civibus,
cum crucibus et cereis ad occursum sanclarum
reliquiarum devolissimus properat. Cumque ei
presbyter offerret, ut beatas reliquias aspiceret,
si iuberet, et ille : Mihi, inquit, magis est haec
credere. quam. videre. Sic enim in Scripturis legi-
mus sanctis, et ipse Dominus beatos. illos iudicat,
qui eum cum non viderint credidissent. Hac ilaque
sacerdotis fide pollente, Dominus sanctos suos
glorificat in virtute. Nam venientibus illis, subito
contenebratum est caelum, et ecce imber umbro-
82 sus
ACTA
D
ACTA
* cod.
fundunt
250
sus alque Leterrimus super eos descendit, et tanta
pluvia ibidem est diffusa, ut flumina per vias
illas currere cernerentur. Verumtamen circa
saneta pignora per unum valde iugerum neque
una gulta visa est cecidisse. El abeuntibus illis,
pluvia eos a longe, quasi praebens obsequium,
sequebatur, populum fovens, gestatores autem
pignorum non attingens. Haec videns pontifex,
magnificavit Dominum, qui, fidei suae sic favens,
talia ad sanetorum gloriam operare dignatus est.
Congregatis vero civibus, cum magno gaudio
atque devotione, sanctam ecclesiam his illustra-
tam pignoribus dedicavit c.
ANNOTAT A.
a A sancto. Namacio ecclesiam. aedificatam. ita
describit. Gregorius lib. I1 Hist. Franc., cap. 16,
p. 82 ed. W. Arndt : Sanctus vero Namatius post
obitum Rustiei episcopi apud Arvernus in diebus
illis octavus erat episcopus. Hie ecclesiam, qui
nune constat et senior intra murus civitatis habe-
tur, suo studio fabrieavit, habentem in longo
pedes 150, in lato pedes 60, id est infra. capso, in
allo usque cameram pedes 50, inante absidam
DE SANCTIS AGRICOLA ET VITALI.
rotundam habens, ab utroque latere ascellas D
eleganti construetas opere; totumque aedificium
in modum crucis habetur expositum. Habet fene-
stras 42, columpnas 70, ostia 8. Terror namque
ibidem Dei οἱ claritas magna conspicitur, et vere
plerumque inibi odor suavissimus aromatum
quasi advenire a religiosis sentitur. Parietes ad
altarium opere sarsurio ex mulla marmorum
genera exornatos habet. Exactum ergo in duode-
cimo anno beatus pontifex edificum, Bononiae
civitatem Italiae sacerdotes dirigit, ut ei reliquias
sanctorum Agricolae et Vitalis exhibeant, quos
pro nomine Christi Dei nostri manifestissime eru-
eifixos esse cognovimus. Je ista ecclesim cfr.
Cointium ad annum. 554, num. 4.
b Metatum eie, ut. alibi eliam pluries. iuxta
exempla quae tradit Cangius, significat hospitium.
c In bibliothecae Claromontanae codice signato
num. 148, fol. 212,-215,, legitur sermo in festo
translationis SS. Vitalis et. Agricolae. Incipit
autem : Dignum et congruum est fratres ut gaudia
nostra enm sanctis martyribus conferamus. Cfr.
Catal. gén. des man. des bibl. publiq. de France,
om. XIV, p. 49.
MIRACULA SS. VITALIS ET AGRICOLAE
Ex codice signato num. 1473 bibliothecae Universitatis regiae Bononiensis, fol. 328'-330'. Cfr.
commentarii praevii num. 3.
Incipit prologus super miracula sanctorum
martyrum Vitalis et Agricolae.
1. Fidelium patens est universitati quod, inter
residuas tolius christianitatis urbes, Bononia,
inclita civitas, doctrinae fulget privilegio. Adeo
nempe beatorum martyrum Vitalis et. Agricolae
meritis beatificata est praetaxata civitas, «quod
huius nominis Agricola, nee non et istius nominis
Vitalis, aperlissime retinere rem videatur. Agri-
cola namque quasi agros Domini colens, Vitalis
vero quasi vitam alens dicitur. Colunt itaque saneti
doctores agrum. Domini dupliciter, dum scilicet
verbi Domini semper in cordibus fidelium vomere
suae praedicationis et. doctrinae praescindendo
eorundem corda fundunt, et ita malefacientes ad
bene operandum trahunt, vel infideles in fide
plantant. Colunt praeterea alio modo agros
Domini, dum seilicet verbum sapientiae in christia-
norum fundunt * cordibus et de insipientibus
sapientes reddunt. Iidem saneti doctores in plan-
fatis vitam alere duplici solent more, dum scilicet
infide plantatos et bene operantes assiduo ammo-
nent ne bene operari οἱ fructuosa opera. facere
desislant, et sic a vita non cadant vel vivere defi-
ciant. Et hoc fit iuxta quod dieitur : Bonum opus
assiduo indiget ammonitore. Alunt praeterea alio
modo in plantalis vitam, dum videlicet sapientes
factos iterum docendo confirmant ne quod audie-
rant et seiunt obliviseantur, et ut alios ad viven-
dum instruant hortantur. Sic igilur duo sunt
quibus sapiens agricola utitur, correctio videlicet
et doetrina. Per correctionem in agro Domini, id
est in ecclesia, infideles plantant et prava opera
perpetrantes velut morluas et infructuosas arbo-
res ad fructum boni operis perducunt, Per doctri-
nam vero de insciis et insipientibus sapientes
reddunt.
2. Duo sunt praeterea quae pertinent ad Vita-
lem, hoc est ad vitam alentem, ammonitio vide-
licet et doctrinae confirmatio. Per ammonitionem
itaque bene operantes in bono sustinet, ne vitalia
opera facere desistant. Per doctrinae confirmatio-
nem doctos et eruditos in scientia sua detinet ne
quod sciunt, ut dictum est, obliviscantur, et ut de
scientia sua tam aliis quam sibi prosint. Ut ergo
continente pro contento utar, praefata civitas
Bononia vestigia suorum retinens patronorum,
Agricolae scilicet et Vitalis, faeta est agros
Domini colens et vitam in eis alens, ut per hoc
eadem civitas meritis praedictorum martyrum
füleiri manifestetur, et eorum sacra corpora ibi-
dem esse a fidelibus non dubitetur. Manifeste ergo
hie completum apparet quod dicit Iohannes Chry-
soslomus: Non locus sanctificat homines, sed
homines locum. Et eum Gregorius dieat Augustino
Anglorum episeopo a quod non pro locis res, sed
pro rebus loca. amanda. sunt, merito ergo Bono-
niensis urbs inclita commendanda est et laudibus
attollenda, quae tanti boni gaudet privilegio.
3. Ipsa namque agros Domini colit dum ex
diversis mundi parlibus ad se velut ad fontem
confluentes in utroque iure, divino scilicet et
humano, erudit et qualiter se habere debeant erga
Deum ergaque proximum, tam in spiritualibus
quam in earnalibus, instruit, ostendens quid prae-
lati subiectis, quidque subiecti debeant praelatis
et quid aequales coaequalibus. Et ita sapientiae
semen in agro Domini fundit, Domini agros ite-
rum colit, dum de utroque iure poenas minando
malefactores ad opera. bona pertrahit. Vitam alit
in plantatis dum de utroque iure benefacientibus
praemia promittendo eos in bono opere sustinet .
Vitam iterum alit dum sapientibus quod seiunt
reiterat ne illud obliviscantur, et ut vitaliter quod
sciunt teneant hortatur dicendo illud evange-
licum :
Α
* gic
d
* cod. eidem
* cod.
habetur
** cod.
servitus
h
lieum : Servus qui scit voluntatem. domini sui
et non facit, digna plagis vapulabit mullis*, et ideo
duo haec quasi naturaliter sibi inserta observat
Bononia, ne Vitalis sine Agricola, vel Agricola
sine Vitali ibi esse eredatur. Cum ergo uno die,
uno in loco, et sub eodem persecutore martyrizati
sunt, iuxta quod dieit Ambrosius 5, patet eos una
fide, una devolione vixisse et aequales esse
merito. Ad eorum igitur laudem quaedam refe-
rendum duxi ut Deum haec audientes per eorum
merita et gesta miraeula laudantes, ipsilaudantes
efficiantur laudabiles.
Explicit prologus.
Incipiunt miracula sanctorum martyrum
Vitalis et Agricolae.
4. Fuit quaedam mulier in castro quodam in
dioecesi sito praefatae civitatis Bononiae, quod
vulgari lingua vocatur Pogi calvuli c. Haec itaque
mulier per multum tempus daemoniaco vexata
incursu, spe reeuperandae sanitatis multa san-
ctorum loea peragraverat. Quodam igitur tem-
pore, post multorum igitur dierum laboris et iti-
neris fatigationem, in celebri die saneti Petronii
episcopi et. confessoris d, cuius sacrum corpus
eodem habetur loco e, in quo et sanctorum mar-
iyrum Vitalis et Agricolae corpora quiescunt,
astante populo el persolvente beati Petronii festi
obsequia, contigit praedictam mulierem ad sepul-
crum f. beatorum martyrum Vitalis et Agricolae
deferri. Quo in loco deposita et. sacro velamine g
altaris beatorum martyrum super ea posito, sta-
tim virtute divina liberata est, ne ultra eam
aliqua vestigia illius daemoniacae vexationis altin-
geretur. Quo visu, clerus et populus laudes laudi-
bus addiderunt ut dies idem * laudibus non solum
Petronii, sed etiam Vitalis et Agricolae deputare-
tur, eum idem locus eis omnibus sit deputatus.
Fusis igitur laudibus Salvatori Christo, qui est
mirabilis in sanelis suis, pristinae sanitati et in-
columitati reddita praedicta mulier redit ad
propria.
2. Quoniam igitur laudibus et miraculis saneto-
rum me contuli, placuit quaedam non reticenda,
sed scripto et memoriae commendanda brevi stilo
perstringere. Erat quaedam mulier in territorio
eodem in quo est constructum monasterium san-
cti Stephani protomarty in quo etiam sanclo-
rum martyrum sacra pignora honorifice haben-
tur * reposita; quae servitio ** cuiusdam nobilissi
mae feminae subdita per longa temporis spatia a
daemonio est vexata. Haec ergo quodam die de-
prehensa, et ad tumulum beatorum martyrum
violenter adducta, per virtutem Dei et sanctorum
Vitalis et. Agricolae merita liberata est. Potest
itaque huie facto non inconvenienter adaptari
quod dieit beatus Augustinus ^ : Multo, inquit,
bona. praestantur invitis quando eorum consulitur
utilitati, non voluntati, ipsi enim sibi inveniuntur
inimici. Haec namque mulier sibi videbatur ini-
miea, dum ad salutem traheretur etiam invita.
O quam misericordissimum pietatis gremium,
qui non renuit misereri eliam nolentibus ! Solu-
lis igitur laudibus a clero et populo qui huie mi-
raculo interfuerunt, praedictam mulierem. eum
gaudio ad propria remiserunt. Pays
3. Tempore domini Landulfi i abbatis, fuit alia
mulier de Regio civitate oriunda, nomine Po-
meta, eleganti forma. decora, quae per maxima
temporum intervalla. a tribus daemonibus gravi-
ter fuit obsessa. Cum vero ad plurima sanctorum
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
951
auxilia spe recipiendi sanitatis beneficii convo-
laret, et limina. visitaret, ipsa muliere astante in
conspectu et praesentia sanctorum, quocumque
hae de eausa. venisset, et, ut moris est, fundente
preces et observante vigilias, ipsi daemones, more
scorpionis qui capite blanditur sed cauda. nocet,
ita astute interim ab eius vexatione cessabant
quod penitus videretur sanata. Sed postquam re-
cedebat ipsa mulier, demum, scorpionis, αἱ dixi,
daemones more, virtutem pristinam exhibebant,
et eam vexare iterabant.Videntes itaque parentes
et alii amici sui nihil prodesse quod ob hanc vi-
delicet eausam ad sanctorum multorum auxilia
confugisset, multa de substantia sua medicis
erogaverunt ut cui dedignabantur divina adesse
praesidia, humana saltem remedium praestarent
beneficia. Quod iterum videntes nihil ei prodesse,
eam taedio affecti amici sui divinae dispositioni
exposuerunt, et omnimodam eius euram et solli-
citudinem postposuerunt. Contingit praeterea die
quodam quod quidam homo volens ire Bononiam
diceret ei : Vis venire mecum. Bononiam ? Quae
respondit : Volo. Arrepto igitur pariter itinere,
Dei nutu, qui sine causa non desinit punire crea-
turam suam, prospero cursu venerunt Bononiam.
Appropinquantes itaque eidem civitati, postquam
ventum est ad flumen quod Renus 4 dicitur, mox
in furiam conversa est praedicta mulier; praecipi-
tando seipsam in flumen, conabatur se in ipsa
aqua suffocare. Quod videns homo praedictus qui
comilatum ei praestabat, voluit eam tenere et
ligare, ne se ipsam submergere posset. At vero
ipsa mulier, ut. erat daemoniaco furore accensa.
malum pro bono retribuens, illum qui se a morte
eripiebat voluit occidere, et in flumine ipso sub-
mergere; hoc etiam fecit ipse diabolus cuius sti-
mulis et agitatione ipsa ducebatur: scilicet malum
pro bono voluit reddere, dum illi qui se aliis ange-
lis praetulerat et meliorem fecerat, voluit fieri
aequalis, dicens : Ponam sedem meam ad. aquilo-
nem, et ero similis Allissimo. Cum itaque praedicta
mulier hominem iam dictum occidere, ut dictum
est, vellet, concurrerunt quidam qui eadem hora
secus flumen stabant, et erepto utroque, muliere
scilicet et viro, violenter eam eduxerunt de aqua.
Sedala tandem ineursione daemonis el ad tem-
pus pacificata quae tune vexabatur eadem mulier,
cum gaudio simul, Pometa scilicet eum comite suo,
inclitam urbem intraverunt Bononiam, recepta-
que est mulier in domo eniusdam feminae, quae
civis erat. Bononiensis. Peraetoque triduo in eo-
dem hospitio, contingit quodam die dominico quod
pergente ipsa Bononiensi muliere, quae aliam re-
ceperat in hospitio, ad ecclesiam orandi gratia
et audiendi divinum officium, praedicta Pometa
remaneret in hospitio. Gelebratis itaque ex more
missarum sollemniis, rediens praedicta hospita ad
propria coepit redarguere iam dictam Pometam,
scilicet daemoniosam, quod ad ecclesiam non lerit
el iuxta morem christianorum missam, secundum
quod festum dominicae diei exigebat, non audierit.
Quae statim daemoniaco spirilu agitata, arrepto
gladio, volebat eam occidere. Ad cuius clamorem
coneurrentes vicini tenuerunl saepe dictam dae-
moniosam et ligaverunt eam, ne cuique possel
nocere. Quibus dicentibus : Deportemus eam ad
ecclesiam, stalim ipsi daemones coeperunt clamare
dicentes : Frustra, inquiunt, ducelis eam ad eccle-
siam. Nemo enim inde nos expellere. potest, vel
eam liberare, nisi merita beatorum martyrum. Vi-
talis et Agricolae. Quo audito, lam a nobilibus
quam à popularibus violenler perducta est ad
monasterium
MIRACULA
MIRACULA
252
monasterium Saneli Stephani, ubi martyrum
praedictorum corpora quiescunt, depositaque ipsa
ante sepulerum sanctorum martyrum Vitalis et
Agricolae, coeperunt statim daemones clamare et
dicere : Heu, heu, appropinquat de se et defectus
noster ab hoc corpore. Egressuri enim sumus inde
in instanti media. nocle. Dum itaque ventum est
ad mediam noctem, iuxta quod praedixerunt
daemones, per virtutem Dei et merita beatorum
martyrum Vitalis οἱ Agricolae liberata est mu-
lier.
ANNOTATA.
a Scilicet in. Gregorii epistularum. libro XI,
epist. LXIV, P. L., tom. LXXVII, p. 1187.
b Haec ad. verbum nullibi dicit Ambrosius, sed
eruuntur ex supra allatis Ambrosii locis.
c Illud nomen scribit Melloni Poggicalvoli, op.
cil, p. 143. Sed codex evidentissime habet Pogi.
calvuli. Zndicavit nobis v. cl. Ludovicus Frati
hunc locum hodieque vocari Pizzocalvo.
d Id est die 4 octobris. Cfr. Act. SS. Octobr.,
tom. 11, pp. 422 sqq.
DE SANCTIS AGRICOLA ET VITALI.
e Corpus S. Petronii inventum est anno. 1141,
efr. Act. SS. Oet., tom. IH, p. 467, et requiescebat
in una ex ecclesiis. quae. efformabant. basilicam
Sancli Stephani. Unde pronum est. concludere hoc
miraculum. per intercessionem SS. Vitalis ef Agri-
colae impetratum non nisi post annum 1141 locum
obtinuisse.
f Tum temporis reliquiae SS. Vitalis ef Agricolae
repositae erant. in ecclesia. Sancti Ioannis Bapti-
stae. Cfr. supra, comment. praev. num. 23.
g Illud. sacrum. velamen, etiam. vocatum bran-
deum, erat velum quod, devotionis eausa, ponebatur
super reliquias sanctorum.
h Ubinam haec dixerit S. Augustinus non
datum est nobis reperire, sed notat Melloni, op. cit.,
qp. 144, nol. 7 eum in interpretatione psalmi C XLIX,
ad vers. 4, cfr. P. L., tom. XXXVII, p. 1954,
similem proferre sententiam.
i De hoc abbate Sancti Stephani nihil. aliunde
innotuit nobis.
k Jte quidem. vera venientibus a. civitate Iteggio
Bononiam. transeundum. est istud. flumen. haud
longe ab hac urbe.
TRANSLATIO CORPORUM SS. VITALIS ET AGRICOLAE
IN GONFESSIONEM ECCLESIAE SANCTI IOANNIS BAPTISTAE, BON!
NIAE ANNO 1019
ex eodem codice bibliothecae Universitatis regiae Bononiensis. Cfr. comment. praevii num. 22.
1. Beatissimus itaque Ambrosius, Mediolanen-
sis ecclesiae episcopus, praecedentium sanctorum
studiosus perserutator, sanctae conversationis, et
subsequentium famosissimus instruetor, humili-
ler invitatus a Bononiae urbis civibus, apud quos
saneti martyres Vitalis οἱ Agricola per martyrii
palmam aeterna meruerunt praemia, ut idem
praemissus pontifex suo more dignaretur eorum
passiones ordine exponere, ut ad posteritatis
luera suecrescerent. Praesul vero idem, caritatis
studio intentus, audita martyrum gloria, non
exspeetavit ut aliorum relatu cognosceret ordinem
passionis praefatorum martyrum Vitalis et Agri-
colae, sed more impatiens summa cum caritate
Bononiam adire festinavit, ibique accensa. rela-
lionis lucerna diligenter perquirere procuravit
praedietorum martyrum mores, virtutes, passio-
nes omniumque poenarum genera illis crudeliter
illata, ae sie veraciter per omnia novit, ut eorum
mores et patientiam et pravorum obloquia et
latratus undique contra eos effusos : quae omnia
et doctissimo pernotavit stilo, et eorum corpora
inloco sibi a Deo revelato religioso studio sepul-
turae commisit.
2. Sed quia plerumque eum mutantur tem-
pora, mutantur et populi mores, variantur etiam
ipsae locorum qualitates. Donec enim in urbana
multitudine sanetorum Vitalis et Agricole mira-
cula viguerunt in salute corporum, in adiutorium
animarum, in tribulationum consolatione ceteris-
que necessitatibus se deprecantium, civilis fre-
quentia virorum ac mulierum sine intermis-
sione cucurrit ad eandem ecclesiam, ubi eorum
corpora marmoreis degebantur sepulcris, quae
scilicet ecclesia sita est iuxta ecclesiam beatis-
simi martyris Stephani, in qua monasterium con-
stitutum est honore eiusdem beati Stephani, in
qua etiam similitudo sepuleri Domini nostri
lesu Christi miro ordine constituta refulget a.
3. Et dum virtutibus miraculorum gaudebant
populi, ecclesiae illius parietes et tecta aut aedifi-
cabant noviter, aut. resareiebant vetusta, si qua
patebat ibi ruina. Sed eum ex virtute sancto-
rum peccata creverunt populorum, quasi de bono
semine mala multiplicata est fruges, ut saepe fit,
virtutes eorum non ad populi voluntates florue-
runt, quorum merila cives eiusdem civitatis tanto
frequentius implorare debuerunt, quanto pro-
merenlibus peccatis eorum eessavere miracula.
Sed magis inflati, quasi contumaciter recesse-
runt, nec eorum velle se visitare corpora mussi-
labant quorum non sentiebant coruscare virtutes.
Unde ipsa eius aedificia inveterata corruerunt,
nec recidiva surgere potuerunt, ipsarumque eul-
mina arearum ventis, pluviis omnique aeris in-
lemperie deformata et neglecta videbantur, ac
per hoe animi abbatum qui eidem monasterio
Saneti Stephani praefuerunt,in re dubitare potue-
runt utrumipsa sanctorum corpora ad tutiora loca
lransferre. debuissent, an ibidem relinquerent.
Relinquere ibi ea timebant, ne quasi incuriose
neglecta. etiam ipsis civibus vilescerent; trans-
portare formidabant pro eo quod in passione
eorum legebant locum ipsum quo iacebant. divi-
nitus a Deo demonstratum ae designatum fore
beato Ambrosio, si eorum corpora ab ipso subdu-
cerent loco quasi divinae praedestinalionis per-
Versores et transgressores viderentur. Sie quippe
metu et terrore harum dubitationum, eadem
sanctorum corpora in sarcophagis suis perman-
serunt multo tempore in eadem ecclesia qua ea
beatus locavit Ambrosius.
4. Cum vero placuit. divinae dispositioni ordi-
nare eidem monasterio domnum Martinum ὁ
abbatem,
D
F
* cod.
consensum
TEMPORE
INGERTO.
De S. Dom-
nino, quen
celebrant la-
terculi hiero-
nymiani,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
abbatem, tempore Henrici imperatoris c, aperte
patuit Omnipotentis voluntatem favere horum
sanctorum corporum transmutationi; et ne ambi-
guitas loci divina revelatione designali alicuius
animum obfusearet, praedesignatus domnus Mar-
linus abbas mente el. corporis valetudine cueur-
rit ad lumen discretionis, quae mater virtutum fir-
matur ab omnibus catholicae famulantibus fidei,
dicens locum non esse accipiendum tantummodo
illud brevissimum spatium terrae, quo constat
aliquod corpus quod facile cireumscribi potest,
sed aliquando totam urbem dici unum loeum,
totam villam similiter diei unum loeum, praeser-
tim eum Iohannes Evangelista, deseribens locum
crucifixionis dominicae, ait: Erat in loco ubi cruci-
fivus est. Dominus. hortus, et in. horto monumen-
tum. Si hortus est in loco et monumentum in
horto, constat nimirum et locum esse magnum, et
locum esse parvum, etsi adiacentia brevissima
loeus iure dicitur. Liquet. divinam revelationem
non dixisse beato Ambrosio tantummodo illud
spatium locum quod sanetis degitur corporibus,
sed totam illam convallem qua monasterium San-
cti Stephani cum suis ecclesiis, claustris, hortis,
aedificiis ostendisse, luceque manifestius omnibus
patet sanetorum non locum mutare, neque nos
supernam revelationem transgredi si ea fideliter
alio transferentes ant ibi tanto religiosius vene-
rentur quanto sanetius ut honestius in pace quie-
scunt. Hac itaque sanctissima et evangelica fortifi-
eatus auctoritate dominique Frugeriid, venerabilis
eiusdem sanetae Bononiensis ecclesiae episcopi,
accepta licentia canonicorumque eiusdem sacrae
sedis consensu*, vicinorum fere omnium concesso
adiutorio et favore, cum sacro ordine monacho-
rum, praemisso ieiunio et oratione, eadem corpora
sanetorum quinto nonas martii, anno ab incarna-
tione Domini millesimo nono decimo, indictione
secunda, praedictus dommus Martinus abbas
953
lransvexit ad confessionem, quam ipse miro labo-
Te, pulcherrimo opere construxit in ecclesia bea-
tissimi Iohannis Baptistae. Ne autem laboriosum
aut fastidiosum vel superfluum civibus videretur
bis in anno e et vieinas sibi praedictorum festivi-
lates colere, discreta providentia praelibati
domni Martini abbatis dividere annum studiose
curavit, ut. sicut sollemniter eorum natalitia pri-
die nonas novembris * celebrantur, ita et eorum
translationes quarto nonas martii f devote vene-
rentur ut fere tantum anni exspectaret translatio
sanctorum quantum eorum praemittit nativitas
ad regna eaelorum, eum quibus Christo duce in
eis feliciter vivamus in saeeula saeculorum.
Amen.
ANNOTATA
ἃ Cfr. Petracchi, Della insigne abbaziale basi-
lica di S. Stefano.
b Juxta Rabbium, in card. Sigonii Episc. Bon.,
lib. 1T, p. 399, ille Martinus abbas commendata-
rius dicitur, eumque referunt Bononienses historici
divinitus monitum ut. decenter. condi martyrum
corpora curaret, si divinam indignationem effugere
vellet. At. eum. ante annum circiter 1445, mona-
sterium. commendatum. non. fueril, nequaquam
Martinus hic commendatarius dicendus est.
c Nempe Henrici II, qui ab anno 1014 ad. 1024
imperii sceptra tenuit.
d Frugerius episcopus ab anno. 1015 ad. 1034
ecclesiam. Bononiensem rexit.
e Unde apparet saeculo XII celebratum fuisse
bis in anno festum SS. Vitalis e£. Agricolae, nimi-
rum die 4 εἰ 27 novembris, vel. etiam, ut supra
notatum est in. comm. praev., die 27 novembris et
3 decembris
f Ofr. comm. praev. num. 22.
DE S. DOMNINO
MARTYRE NICAEAE.
1..De hoc sancto nihil praeter nomen retentum est,
quod. tabulae hieronymianae ad praesentem diem
referunt : in. Nicaea natalem sancti Domnini. 4d
quae anno 1668 notabat. Florentinius, editor vetus-
tioris occidentalis ecclesiae martyrologii, sibi videri
S. Domnini Nicaeni natalem. aliis martyrologiis
suo tempore editis ignotum, praeterquam Jtabano,
qui eliam commemorat in Nicaea Domninum. Ze
quidem vera, omittunt paene universa martyrologia
hierony miana. contracta. memoriam S. Domnini
Nicaeni. Tria, quae post Florentini aetatem prelo
sunt vulgata, scilicet Richenoviense in Aetis San-
ctorum tomo VI Junii, Bernense et Fuldense, ut
videre licet. in editione huic tomo praemissa, con-
memorant hunc sanctum, sub hac formula in
Nicaea Dommini. Jm Antverpiensi, Epternacensi
aliisque ex eo derivatis laterculis legitur : Et in
Nieaea natalis saneti Domnini. Amgustanum et
Lalbbeanum ferunt : Caesarii, Domnini, forsan ez
confusione facta cum commemoratione | sancti
Domnini Caesariensis, qui colitur. die sequenti.
Auctarium Flori ad. martyrologium Bedae, ex
codicibus Barberiniano, Vaticano, Tornacensi et
San-Cyriacensi. etiam. recolit in Nieaea. Domni-
num. Cum ad. haec addiderimus Rosweydi aucta-
vium ad Usuardum sic sonans : in Italia Domnini
martyris, omnia recensuerimus quae alicubi de
S. Domnino proferuntur.
9. Uti ex his patet, solum momen unanimi
consensu. relatum est, Domnini videlicet. Locus
ubi natus est. ad. caelestem. beatitudinem dubius
remanet. utrum. sit. Nicaea, quod. videlur magis
probabile et a. pluribus marlyrologiis affirmatur,
an oppidum aliae, quam solus Rosweydus
attulil. De martyrio diserte loquuntur. tantum
codex Bernensis et. auctarium Jtosweydi; immo
notandum est in. Bernensi vocem marlyris esse
additamentum. Metense.
L————
TRANSLATIO
decembris;
correct.
manu poster.
novembris
i
͵
53
J. V. D. G.
nihil
innotuit.
SAECULO
QUARTO
INEUNTE.
8. Pierium
laudant
Eusebius,
Hieronymus,
Philippus
Sidetes,
Z1? — m
DE SANCTO PIERIO PRESBYTERO.
DE & PIERIO PRESBYTERO
ALEXANDRIAE IN AEGYPTO.
S
1. De S. Pierii fama apud scriptores ecelesiastieos et vero eius
nomine.
1. Huius haud ignobilis inter primaevos celebris
ecclesiae Alexandrinae clericos memoriam laudant
imprimis Eusebius, Hieronymus, Philippus Side-
tes, Photius et Nicephorus Callistus. In Historiae
ecclesiasticae. libri septimi capite ultimo, agens de
viris ecclesiasticis qui. sua. aetate florebant, haec
vefert. Eusebius : Ἔν δὲ
τάτους ἴσμεν γενομένους τῶν μὲν ἐπ᾿
τοῖς μάλιστα xaÜ ἡμᾶς σπανι-
᾿Αλεξανδρείας πρεσ-
βυτέρων Πιέριον, Μελέτιον δὲ τῶν χατὰ Πόντον ἐχχλησιῶν
ἐπίσκοπον. ᾿Αλλ᾽ ὁ μὲν ἄκρως ἀχτήμονι βίῳ καὶ μαθήμασι
φιλοσόφοις δεδοχίμαστο, ταῖς περὶ τὰ θεῖα θεωρίαις καὶ
ἐξηγήσεσι, xai ταῖς ἐπὶ τοῦ χοινοῦ τῆς Ἐχκχλησίας διαλέξεσιν
ὑπερφυῶς ἐξησχημένος. Inter eos vero qui proxime
ad nostra usque tempora accesserunt, singulares
atque eximios viros novimus, Pierium. quidem
Alexandrinae urbis presbyterum, Meletium vero
Pontiearum ecclesiarum. episcopum. Ac Pierius
quidem spontanea pauperlate οἱ philosophicis
disciplinis illustris, in. sacrarum litterarum con-
templatione atque expositione οἱ in ecclesiasticis
concionibus apprime exercitatus fuit (1).
3. S. Hieronymus, in vetexendo suo Catalogo
virorum illustrium, non. potuit Pierio non occur-
rere: de quo scripsit integrum caput septuagesimum
sextum, quod. heic recitare. iuvat. Ad. illum enim
textum aliosque velerum scriptorum saepius legen-
lem. remittere. opus erit. Pierius, Alexandrinae
ecclesiae presbyter, sub Caro et Diocletiano prin-
cipibus, eo tempore quo eam ecclesiam Theonas
episcopus regebat, florentissime docuit. populos,
et in tantam sermonis diversorumque tractatuum,
qui usque hodie exstant, venit elegantiam, ut
Origenes iunior vocaretur. Constat hune mirae
ἀσχήσεως el appeltitorem voluntariae paupertatis
fuisse, scientissimum dialeetieae et rhetoricae
artis, et post persecutionem omne vitae suae tem-
pus Romae fuisse versatum. Huius est longissi-
mus lraetatus de propheta Osee, quem in vigilia
Paschae habitum ipse sermo demonstrat (2).
Alibi, scribens ad. Pammachium epistulam secun-
dam, affert. Hieronymus hoc fragmentum brevis-
simum ex quadam Pierii lucubratione in priorem
S. Pauli ad. Corinthios epistulam : Origenes, Dio-
nysius, Pierius, Eusebius Caesariensis, Didymus,
Apollinaris latissime hane epistulam interpretati
sunt : quorum Pierius, eum sensum apostoli ven-
lilaret atque edissereret, et proposuissel illud
exponere : Volo autem omnes esse sicut meipsum,
adiecil : ταῦτα λέγων Παῦλος ἀντιχρὺς ἀγαμίαν χηρύσ-
σει (3).
3. In fragmento decerpto ex Philippi Sidetae,
qui saeculo V seripsit, Historia. christiana. hodie
deperdita (4). asseritur. Pierius tertius post. Ori-
genem verisse scholam. catecheticam | Alevandri-
(1) In edit. Hugonis Laemmer, Scaphusiae, 1862, pp. 601-9,
— (3) P. L., tom. XXII, col. 521. — (3) P. L., tom. XXIII
60]. 685. — (4) Ctr. Fabricius, Bibl. gr., tom. VII, p. 41819;
tom. X, p. 691. — (5) Catal. cod. mss. bibl. Bodl., part. r
nam : μετὰ ᾿Ωριγένην, ἸΠρακλᾶου, μετὰ τοῦτον, Διονύσιος"
μετὰ τοῦτον, Πιέριος, μετὰ ΠΙιέριον, Θεόγνωστος, posl
Origenem Heraclas, post illum Dionysius, post
quem Pierius, post Pierium "Theognostus. Legitur
hoc fragmentum in bibliothecae Bodleianae codice
Barocciano num. 142 (5), fol. 216", editumque est
primum a Dodwello,tamquam appendi. ad Disser-
tationes in Irenaeum (6). 44 quaecumque ez Philip-
po Sidete ad. Pierium pertinentia in hoc codice
Barocciano. prostant minime tradiderat. Dodwell.
Etenim in excerptis illis quae ad historiam eccle-
siasticam spectantia ibidem a fol. 212-224 collecta
sunt, haec. habentur de Pierio : Πιέριος πρεσβύτερος
᾽Αλεξανδρείας Ἐχατὰ τοῦτον ἤχμαζε τὸν χρόνον, ἐν δὲ Πόντῳ
Μελέτιος ἐπίσκοπος, ἄνδρες εἰς παιδείαν θαυμαστοί, Pie-
rius, presbyter Alexandriae, hoc tempore floruit,
in Ponto vero Meletius episcopus, viri ad institu-
lionem mirabiles. Hucusque sane auctor refert
Eusebii. quem adduzimus locum, sed. pergit : “Ὁ δὲ
Πιέριος ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ τῶν εἰς τὸ πάσχα πολὺ ἐνίσταται
ὅτι Παῦλος εἶχε γυναίκα xai ταύτην τῷ Θεῷ διὰ τῆς
ἐχχλησίας ἀνέϑετο τῇ πρὸς αὐτὴν κοινωνίᾳ ἀποταξέμενος.
Pierius in primo sermone eorum qui in Paschate
multum insistit in hoc quod Paulo erat uxor,
quam Deo propter ecclesiam. conseeravit, omni
cum ea consortio dimisso. Eadem. alibi in codice
Barocciano repetita sunt iisdem prorsus verbis in
alio excerpto, referente Eusebii citati operis libri
tertii capitis trigesimi primi initium. Dein prose-
quitur. praedictus Philippus Sidetes :
αὐτοῦ xal ἑτέροις σπουδάσμασι πλείοσιν ἀναγχαίοις χαὶ
ἐνέτυχον δὲ
μάλιστα τῷ περὶ τῆς ϑεοτόκου xal τῷ εἰς τὴν ἀργὴν τοῦ
᾿Ὦσηέ, Θεόδωρος δέ τις συνηγορῶν ἐν ᾽Αλεξανδρείᾳ γράψας
δύ ἐπῶν ἐν τρισχαιδεχάτῳ λόγῳ φησιν, ὅτι καὶ Πιέριος χαὶ
Ἰσίδωρυς ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ ἐμαρτύρησαν xat ναὸν ἔχουσιν ἐν
᾿Αλεξανδρείᾳ μέγιστον. ᾿Εν δὲ τῷ λόγῳ τῷ εἰς τὸν βίον τοῦ
ἁγίου Παμφίλου αὐτὸς ὁ Πιέριος πλεῖστα ὠφέλησεν ἐν τῇ
Sela γραφῇ. Occurri istius aliis operibus quae plu-
ribus prodesse valent et praesertim [libello] de
Deipara et [commentario] in initium Oseae. Theo-
dorus, eausidieus quidam Alexandrinus, qui ver-
sibus scripsit, in sermone decimo tertio ait Pierium
et Isidorum, fratrem. eius, martyrium subiisse,
iisque templum dedicatum esse Alexandriae am-
plissimum. In sermone de vita sancli Pamphili,
ipse Pierius plura utilia profert ad divinam scri-
pluram. T'andem, idem scriptor recitat specimina
quaedam interpretationum Pierii in sacris litteris.
Sunt autem haec : Φίλιππος" στόμα λαμπάδων. Ἥρω-
διάς ᾿ ἀπατωμένη. Ἡ ρώδης" δερματίνη δοξα, κατὰ Πιέριον.
Philippus, os lampadum. Herodias, decepta.
Herodes, pellicea gloria, seeundum Pierium.
A. Varia haec excerpta nuperrime edidit cl. vir
C. de Boor, quae singula. coniecit, immo haud
p. 242. — (6) Pp. 488-514. Clr. de Boor, Zeitschrift für Kir-
chengeschichte, tom. Vl, p. 487; T'ezte und. Untersuchungen
zur Geschichte der altchristlichen Literatur, Vor. V, p- 167.
spernendis
J. V. D. Ὁ.
* cod.
"Ave e€—
Photius.
et Nicephorus
Callistus.
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 3
A spernendis argumentis evicit particulas esse operis
Philippi Sidetae (1), cui titulum Χριστιανικὴ ἱστορία
praefizum fuisse testatur. Photius in Bibliothecae
suae codice X.X.XV (2). Idem Photius in suo Myro-
biblio profitetur «a se relecta fuisse S. Pierii opera
ΡΙΘ΄.
Πιερίου πρεσθυτέρου λόγοι διάφοροι.
᾿Ανεγνώσθη Πιερίου πρεσβυτέρου ὅν χαὶ σὺν τῷ
ἀδελφῷ Ἰσιδώρῳ τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ ἀγωνίσασϑαί
ἡ νῶν [λοι τοῦ μἀοτυοος ὑτοη τὺ"
φασιν ἀγῶνα, Παμφίλου τε τοῦ μάρτυρος ὑφηγητὴν
τῶν ἐχχλησιαστιχῶν γενέσϑα. μαθημάτων xai τοῦ
χατὰ ᾿Αλεξάνδρειαν ἡγήσασίαι παιδευτηρίου. Λόγους
S 5 TOoEDSOEU G!. Ἔστι δὲ τὴν £5
δὲ τὸ βιβλίον περιεῖχε ιβ΄. Ecc δὲ τὴν φράσιν
σαφής τε χαὶ λαμπρὸς χαὶ ὥσπερ ῥέων τῷ λόγῳ,
μηδέν τε ἐπιμελὲς ἐνδειχνύμενος, ἀλλ᾽ ὡς ἐξ αὐτο-
σχεδίου ὁμαλῶς τε καὶ λείως χαὶ ἠρέμα φερόμενος,
τοῖς δὲ ἐνθυμήμασιν, εἴπερ τις ἄλλος γονιμώτατος.
nem Ure i ΝῊ ; :
Πολλὰ δὲ ἔξω τῶν νῦν ἐν τῇ ἐχχλησίᾳ καθεστηκότων,
ἀρχαιοτρόπως ἴσως, ἀποφαίνεται" ἀλλὰ περὶ μὲν
Πατρὸς xai Υἱοῦ εὐσεβῶς πρεσβεύει, πλὴν ὅτι
Β οὐσίας δύο xol φύσεις δύο λέγει τῷ τῆς οὐσίας xal
φύσεως ὀνόματι, ὡς δηλον ἐχ τε τ
τοῦ χωρίου, ἀντὶ
ν ἑπομένων xa
προηγουμένων τοῦ ᾿ τῆς ὑποστάσεως,
καὶ οὐχ ὡς ol "Agel. προσαναχείμενοι, “χρώμενος.
Περὶ μέντοι τοῦ Πνεύματος ἐπισφαλῶς λίαν καὶ
ΣΥΝ o YU DATE URN oS ἀρ τὰ
δυσσεβῶς Soy pariet ὑποβεβηκέναι γὰρ αὐτὸ τῆς
ποῦ Πατρὸς x«i Υἱοῦ ἀποφάσχε, Eyct δὲ
χρῆσιν εἰς τὸν λόγον ob ἐ ἢ " εἰς τὸ κατὰ
AouxZy ,, ὃι ἧς ἔστι παριστᾷν ὅτ' ὁ
ρωτοτύπου ἐ
TE
ἠόξης.
τιμὴ καὶ ἡ ἀτιμία cot
€?
ἀτιμία. Ὑπαῦ &
ὕθλον, xz προύπαρξιν ψυχῶν.
ὃν Ὥση
Ἔχει ὃὲ xoi
ie λόγῳ περί τε τῶν mor
y τῷ
:
p
M
e
tv
ς πάσχα κα
x - * H -' * ,
χερουβὶμ τῷ Meuast καὶ περὶ τῆς τοῦ Ιχαχὼβ στή-
νης, ἐν οἷς τὴν μὲν ποίησιν αὐτῶν ὁμολογεῖ, οἶχο-
CS
νομίας δὲ λόγῳ συγχωρηθῆνα!: ματαιολογεῖ, ὡς
οὐδὲν ἧσαν, ὡς ἕτερον ἦσαν, ὡς ἕτερον τὰ γεγενη-
μένα, οὐδὲ τύπον ἄλλον ἔφερε μορφῆς, ἀλλὰ μόνον
πτερύγων χενολογεῖ φέρειν αὐτὰ σχῆμα.
οατεύοντος,
ἢ ᾿ is Y D
Ρωμαίων σχήπτρα ἔφερον. Καὶ
ας χαὶ τῆς ἐν
᾿ς σφ ὅν
ἐλάσαι λέγουσι φιλοπονίας xa. εὐφυ
πλήθεσιν ὁμιλίας τέρψιν παρέχειν σὺν ὠφελείᾳ,
- r * * ERI 35,
ὥστε καὶ νέον ὀνομασθῆναι 'Dovyevny* ἣν γὰρ τότε
D Διαλεχτικὴν δὲ
Ut legenti iam. patuit, desumpta est fere ad ver-
bum haec ulterior pars praeconii Photiani de
S. Pierio ex Hieronymi modo recitato loco. Quae de
suo penu deprompta enuntiavit Photius in prima
parte, mox disculiemus, eaque pluries vetractare
necessitas coget. ;
5. Eusebium, deinde Hieronymum presso vesti-
gio seculus, haec de S. Pierio narrat Nicephorus
Callistus in Ecclesiasticae Historiae bri sexti
(1) Texte und Untersuchungen, tom. V, p. 171-774. —
255
quaeque recenset et. de. quibus. iudicium. aperit,
adiecto de vitae curriculo brevi compendio in codi-
cibus CXVIII et CXIX (3). Hunc Photii locum,
simul cum Andreae. Schotti interpretatione latina,
hic subiungimus.
CXIX.
PIERII PRESBYTERI SCRIPTORUM LIBRI XII.
Lectum est Pierii presbyleri (quem una cum
Isidoro fratre germano martyrii pro Christi
nomine certamen subiisse, Pamphili quoque mar-
iyris in sacrarum litterarum studio doctorem,
atque. Alexandrinae scholae praefectum ft
ferunl) volumen librorum duodecim. Stilus illi
clarus ac perspieuus et quasi sponte fluens, nihil
exquisilum prae se fert, sed velut ex tempore
fusus, placide ac leniter sensimque decurrit.
Enthymemalis autem, si quis alius, maxime
abundat. Plurima quoque praeter ea quae in
Eeclesia hodie obtinent, veteri fortassis more,
tradit. De Patre tamen et Filio pie credit, nisi
quod substantias duas, totidemque naturas esse
dicit : substantiae et naturae nomine (quantum
ex lis quae hune locum antecedunt et consequun-
tur, colligitur) pro hyposlasi usus; non ita vero
ut qui Ario adhaerent. Verumtamen de Spiritu
sanclo periculose nimis atque parum pie docet,
dum hune inferioris esse gloriae, quam sit Pater
et Filius, affirmat. Habet item testimonium quod-
dam in eo libro qui inscribitur * in Evangelium
Lucae ,, ex quo demonstrare licet, imaginis
honorem et irreverentiam prototypi esse hono-
rem sive irreverentiam. Obscurius deinde etiam
hie, secundum Origenis nugas, indieat animas
praeexistere. In eo vero libro, quem in Pascha et
Oseam prophetam scripsit, agit quoque de cheru-
bim a Mose factis, et de Iacobi lapide, ubi factos
quidem illos fatetur, ut divinae tantum providen-
tiae ratione fuisse coneessos nugalur : quasi aut
nihil fuerint, aut aliud. quidpiam fuerint, aut
aliud [sallem illa. fuerint] quae facta sunt. Neque
enim [inquit] vestigium aliud. praeferebant ali-
euius formae, sed illarum dumtaxat speciem
fabulatur illos ferre.
Hie Pierius presbyter fuit ecclesiae Alexan-
drinae, eum "Theonas illi patriareha. praeesset,
Carusque ae Diocletianus Romanum tenerent
imperium. Quem eo assiduus labor atque ingenii
felicitas provexit, cum magnam insuper non
absque utilitate voluptatem in suis ad plebem
concionibus afferret, ut Origenes alter cognomina-
retur; erat quippe lune eorum in numero, qui
maximo in pretio haberentur, Origenes. Addunt
in dialectieis atque rhetorieis versatum, tempe-
ranliae quoque et ultro susceplae paupertatis
amatorem fuisse. Nec desunt qui eum. martyrio
vitam finisse tradant, etsi alii post persecutionem
reliquum vitae Romae transegisse malint.
capite trigesimo quinto : "Ent δὲ τῆς ᾿Αλεξάνδρου ΠΙώριος
ἐπίσημος ἦν, πρεσβύτερος μὲν τὴν ἀξίαν, ἀκτησίᾳ δὲ βίου
χαὶ τῇ xal “Ἕλληνας παιδείᾳ καὶ φιλοσοφίᾳ δεδοκιμασμένος"
ταῖς Y5 μὴν περὶ τὰ θεῖα σπουδαῖς, xai ταῖς ἐν xo
διαλέξεσι xa ἐξηγήσεσιν, ὑπερφυῶς θαυμαζόμενος " Qon
δὲ τῇ ἐπισκοπῇ διαπρέποντος ᾿Αλεξάνδρου. Alexandriae
vero clarus fuit et celebris Pierius presbyter digni-
tate, et eum divitiarum contemptu, philosophiae-
que et graecarum disciplinarum scientia, tum
— (3) Ibid., col. 398-102.
E ἃ, tom. CIII, col. 68.
Vie sacrarum
AUCTORE
J V. D. α,
AUCTORE
3. V. D. G.
De quo
multa
moventur
dubia,
B
etiam de ipso
nomine.
956
sacrarum Litterarum studio et peritia, publicisque
scripturae enarrationibus et. disputationibus ad-
miralionem ommium meritus. Episcopatum ibi
tum administravit Theonas (1). ,
6. Et haec sunt, pauca. sane et subobscura, unica
documenta quae de S. Pierio ad. nos transmisit
velerum scriptorum traditio. Restat. ut multorum
eruditorum virorum, qui ex hisce textibus S. Pieri
fata. perspicere conati sunt, sententias diversas et
plerumque. discrepantes ad trutinam. revocemus.
Nam si convenit inter omnes eum fuisse ecclesiae
Alexandrinae presbyterum, in eaque saeculo tertio
et quarto eminuisse, tum virtute in ascetica agendi
ratione et voluntaria paupertate, tum scientia pro-
fana, quippe qui philosophiae et graecarum disci-
plinarum peritissimus et sermone valde exercitatus,
tum eruditione sacra, ut qui populum florentissime
doceret et divinarum scripturarum contem plator et
interpres sagaz nimis essel, ad. celera omnia quod
spectat, tempus. quo orlus. sit. οἱ obierit, munera
quibus functus sil, libros quos conscripserit, quin et
doctrinam quam tenuerit. et fidei quam profiteretur
rectitudinem et. puritatem, haec omnia in dubio
remanent, quoniam a diversis in. varias. partes
declinatum est.
7. Ium de ipso Pierii nomine oritur diversitas,
quod duplici vestitum forma ad nos usque prodiit;
plerumque Pierius vocatus, non aro tamen Hierius
denominatus. est. Ceteras lectiones, puta. Herium,
Gerium, Hiereum, Hyreum, Hyereum, immo. et
Irenaeum issas facimus, merae librariorum
oscitantiae vitio vertendas. Si martyrologiorum e
kalendariorum usui standum. est, Hierii nomen
anteponatur oportet, utpote hoc modo fere ab omni-
bus exscriptum. Ita enim in Martyrologio romano
parvo,apud Bedam in auctariis, necnon apud Ado-
nem et Usuardum, si tamen excipias Molani editio-
nem (2), in martyrologio Fuldensi et Brundisino,
quin et apud. Rufinum, non Pierium, sed Hierium
vocari rettulit Valesius (3). Ast. notat, in. editione
sua Rufiniana, Frater Petrus Thomas Cacciari a
Bononia (4). lice. in. pluribus. codicibus manu-
scriptis, immo et in. vulgatis Rhenanis, legatur
Hierius, in aliis tamen quibusdam editis, quemad-
modum et in duobus Vaticanis exemplaribus,
expresse seribi Pierium : wnde iterum. apparet
error librariis potius quam Rufino adscribendus.
lam vero ista. Rufini lectione ad meliorum. codi-
cum fidem sic. expurgata, deserenda. est proinde
eliam. scribendi forma. quae invasit martyrologia
superius velata, siquidem singula. suam de sancto
presbytero Alexandrino mentionem hauserunt. ex
Rufino ; quod. suo loco cum Sollerio nostro (5)
ostendemus in S. Pierii cultus origines indagaturi.
Quare, relicta. quam Baronius in. Martyrologio
romano depravatam vocat Hierii forma, Pierii
prorsus nomine signandum putamus sanctum
noslrum, prout. censent omnes viri docti, quodque
animadvertit etiam Georgius Dominicus in edito
a se martyrologio Adonis (6).
(1) P. G., tom. GXLV, col. 1199-1202, — (2) Lovanii, 1568.
—(3) Annotationes in. Hist. eccl. Euseb. Caesar., p. 160. —
(4) Tom. I, p. 45». — (5) Martyrologium | Usuardi, Ant-
verpiae, 1714, p. 650.— (6) Romae, 1744. Part. prima, p. 563.
— (7) Ed. altera, tom, VII, p. 301. — (8) Loc. cit., p. 508. —
(9) Script. eccl. hist. litter., p. 94.—(10) Histoire générale des
auteurs sacrés. ecclésiastiques, tom. ΠῚ, p. 348.— (11) Nou-
velle bibliothóque des auteurs ecclésiastiques, tom. L, p. 195.
— (12) De schola quae Alexandriae floruit catechetica
commentatio historica et theologica, part. I, pp. 74, 75. —
(13) I 4 Dictionary of christian. Biography, tom. IV,
p.396. — (14) La Patrologie, tom. II, p. 928. — (15) D
Ww
DE SANCTO PIERIO PRESBYTERO.
8. Hac lite de Pierii nomine composita, iam
aggredimur discutiendas tenebras quibus tota vita
eiusque res gestae obnubilatae sunt. Quem in finem
hasce praecipue solvemus quaestiones: 1^ Quid sen-
tiendum de opinione quae S. Pierio tribuit locum
inter. catechetas. celebris scholae Alexandrinae, et
quo temporis intervallo functus. est hoc munere ?
9» Estne admittendum. S. Pierium martyrio mor-
tem oppetiisse ? 3^ Quaenam sunt eius. opera. litte-
raria 2 45 Quodnam iudicium ferendum de horum
librorum orthodoxia ?
|. De S. Pierii magisterio
catechetieo in sehola Alexan-
drina.
9. Pierium £itulo tum presbyteri tum catechetae
Alexandrini insignire mon dubitavit. Fabricius
cum de eo ageret in Bibliotheca graeca (7). Et san-
ctum virum reipsa catechumenis instruendis prae-
fectum fuisse censent praeterea iam citatus Dodwell,
qui in. lucem. edidit fragmentum. Sidetanum (8),
Cave (9), Ceillier. (10), Dupin (11), Guerike (19), εἰ
inter. recentiores, eruditissimi viri Stokes (13),
Moehler (14) et Ludovicus Duchesne (15). Contra-
dicunt vero Lardner (46), T'illlemont (17), Schroec-
khius (18) et Keil (19). Ancipites remanent diversas
sententias reltulisse contenti Caceiarius (20) οἱ
Roth, (21). Sed non adeo numerandi sunt. scripto-
res quam pendendae rationes quibus nititur eorum
iudicium.
10. Iam vero qui. relegerit varios textus. initio
huius lucubrationis allatos ut ex iis perspiciat quid
sentiant veleres. scriptores de praefectura Pierii in
schola Alexandrina, is sane vel primo intuitu
persuasum. habebit duos tantum inter illos disertis
verbis hoc munus affirmare de S. Pierio, nempe
Philippum Sidetem et. Photium. Ceteri tacent, non
tamen contradicentes aperte, immo, quod suo tem-
pore notabimus, talia proferunt quae a munere cate-
chetico non adeo abhorrent ut ea in suam sententiam
interpretari poluerint. qui patrocinantur praefe-
curae S. Pierii. At, istis in praesenti omissis, inqui-
ramus quamnam fidem mereantur Philippus Side-
les et Photius. Ad. Photium. quod. spectat, notan-
dum est cum. Keilio (22) eum circa totam hanc rem
propriam sententiam minus enuntiare, quam alio-
rum narratione acceptam. tradere. Esto ewm in
codice CXVIII aperte scribere : ἦν δὲ Παμφίλου
διδάσκαλος ὁ Πιέριος, τοῦ ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ καὶ αὐτὸς προεσ-
τηχὼς διδασκαλείου, Pamphili praeceptor Pierius fuit,
ipse quoque scholae Alexandrinae magister (33).
allamen. in. codice CXIX merum. agit traditio-
cuum relatorem : φασὶν xai τοῦ xav ᾿Αλεξάνδρείαν
ἡγήσασθαι παιδευτηρίου, Alexandrinae scholae prae-
fecturam gessisse ferunt (24). Proinde, quoniam
Photius non proprio nomine testimonium profert,
videtur. assentiendum. 6886 Keilio. asserenti, ad
Origines. chrétiennes, edit. altera, part. m, p. 370.
(16) Glaubwürdigkeit der. evangelische Geschichte, part. Ti
lib. 1, cap. 24, tom. III, p. 173. — (17) M4moires pour servir
à l'histoire. ecclésiastique des six premiers sibeles. Paris,
1701, tom. IV, p. 583. — (18) Christliche Kirchengeschichte,
lom. IV, p. 425. — (19) Fabricii Bibl. graeca, edit. alt.,
tom. VII, p. 301, nota 53. — (20) Jzeclesiast. Hist, Euseb.
Pamph. libri novem, tom. T, pp. 459, 456, — (21) Reliquiae
sacrae, tom. ΠῚ, pp. 207, 908, — (23) Apud Fabric. ἘΠ
graec., tom. VII, p. 301, not. 53, — (23) P. G., tom. CIII, col.
397-8, — (24) Ibid, col. 399, 400.
Fabricii
Recensitis.
opinionibus
de S, Pierii
munere
catechetico,
E
inquiritur de
auctoritate
illud
asserentium, —
praesertim
Photii,
et Philippi
Sidetae, de
euius
auctoritate
dubium
movetur
propter
contradi-
ctiones
G
praefuisse catechetarum scholae, niti solo Philippi
Sidetae testimonio.
10. Cui sane maximam auctoritatem vindicavit
Dodwell (2), eo empe amore abreptus quo flagrant
in rem inventam quotquot novi aliquid e codicum
latebris eruerint. Se vero tot novorum testem
minime fabulatorem aliquem producere exclama-
bal, aut recentioris aevi monachum, sed festem
omni exceptione maiorem, qui quaecumque narrat
accepit ipse a Rhodone Alezandrino. Jam vero, ita
pergit. Dodwell, is Vot. Mexandrina recte scire
poluiL quae eoaevum laluerint. Hieronymum ;
immo fide praestantior habendus est Tthodo quam
ipse est habendus Eusebius. Haec ille. Ad. quae
ante omnia. illud. notatum. volumus nequaquam
recitari in. loco allato ipsius Philippi Sidetae
verba, at ea fuisse relata ad anentem alicuius ignoti
excerploris, quem codicis Darocciani | librarius
Nicephorum. Callistum fuisse significat, cum in
margine folii 212" hwius codicis 142 hanc notam
scribil:
ad vocem Nicephori Callisti Xanthopuli. Quin
etiam titulum. quem. edito textui. praefiverat Dod-
well (3), nimirum :
πος ὁ Σίδης (non. Σιδητὴς) ἐν λόγῳ 9, ut ait Philippus
Sidetes in capite 24, ostendit nuper. C. de Boor
φωνῆς Νιχηφύρου Καλλίστου τοῦ ξαν ϑοπούλοι
φωνῇ φύρ' ξ 9
ὡς (non autem xai) φησι Φίλιπ-
nullatenus praemiltendwum. esse elencho. praefecto-
rum scholae Alexandrinae, subiungendum | au-
tem e:
etiam hoc a loco nostro avulso titulo, quoniam in
we excerpto quod. antecedit. (&). Attamen,
ipso textu quater inserta est Philippi mentio, non
deest ratio eur ex
isto ceu fonte promanaverit fra-
qmentum a. Dodwello traditum de scholae Alexan-
drinae successione. Legimus enim ibi : φησὶν ὁ
Φίλιππος, ... κατὰ μὲν Φίλιππον... xarà Φίλιππον, et
praesertim altendenda sunt. ultima excerpti verba
quibus refertur Rhodo post Didymum, Philippi
scholam catechetarum Siden transtu-
temporibus
lisse : ὃς καὶ μετήγαγε κατὰ Φίλιππον τὴν διατριβὴν ἐν τῇ
αὐτῇ πόλει Σίδη, κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ μεγάλου Θεοδο-
σίου. Τούτῳ ἱῬόδωνι λέ μαθητεῦσαι ó Φίλιππος ᾧ
xax ἰδήσεως λόγων, τῶν «€
πλείστα μαρτυρεῖ
ἡμᾶς καὶ τῶν ἔξωθεν. Scilicet nulla est ratio suspi-
candi non recte nobis tradita fuisse haec omnia
ad, mentem. Philippi, licet ex prolatis documentis
non appareat nos prae manibus habere ipsum Phi-
lippi testimonium.
11. Cui tamen testimonio non eam, quam modo
requirentem audiebamus Dodwell, adnectere aucto-
vitatem. velim. Utique Philippus probe accipere
valuit, utpote qui, ut docemur ex fragmento, Iihodo-
nis discipulus exstitit, ab eius ore seriem catecheta-
rum, quorum Ithodo, et ipse praefectus saeculo I V
exeunte, partim, recentissimorum nempe, recordari,
partim, reliquorum scilicet, ex ecclesiae suae monu-
mentis publicis, notitiam haurire potuit. Idcirco
per se Philippi auctoritas haud videtur neglegenda.
At multa contradicunt, quae quominus Philippo
plene. fidamus. vetant. Primum illud est quod. in
symbolo. catechetarum, qui in codice Barocciuno
rubricatis literis. exaratus. pone sequitur ipsum
Philippi fragmentum, diverso ordine. traduntur
illo quo sibi invicem succedunt in textu.
praefecti ab
Athenagoras, Clemens,
Hic enim haec est. series :
(1) Loc. cit. — (2) Dissert. ad Iren. p. 491. — (3) Ibid.,
p. A88. — (4) Zeitschr. für Kirehengesch., Vom. VI, p. 487,
not. 1; Texte und Untersuchungen, tom. V, p. 18& —
(5) Loc. cit, p. 490. — (6) De schola quae Alexandriae flo-
yuit catechelica commentatio historica et theologica, part. 1,
— (1) Zeitschr. für Kircheugesch., Vom. VI, p. 287. —
Novembris Tomus 1T.
DIES QUARTA NOVEMBBIS.
A Fabricii supra memoratum. locum (1). Pierium
[T
»1
Pantaenus, Origenes, Heraclas, Dionysius, et
ceteri ; ibi autem est illa: Alhenagoras, Pantaenus,
Origenes, Heraclas, Dionysius, Clemens, et reliqui.
Num igitur lextui qui sibimetipsi non adeo constat
prorsus confidere licet ἡ Illud. praeiudicium. €
medio se sustulisse existimant Dodwell (5) et Gue-
rike (6) ez eo quod subscriptio de qua agitur litteris
minialis concepla esl, ideoque librario polius
quam vel auctori vel excerptori videtur impu-
tanda. Sed. οἱ. C. de Boor (1), qui textum Baroccia-
num. diligentissimae disquisitioni denuo. submisil,
falsam. denuntiavit. hane. Dodwelli et Guerikii
conclusionem, minimeque dubitandum esse ait lilte-
ras minialas ex ipsius excerploris manu prodiisse,
siquidem. codicis librario haud insuetum est. tum
lineas integras tum. singula verba. hine inde rubro
atramento ex
eribere.
12. Praeterquam quod. Philippus sibi contradi-
cil, bis in. eodem. documento erravit, primo. cum
asserit. Athenagoram. imperantibus Hadriano. et
Antonino. Pio floruiss
et ad eos sermonem. suum
v. Etenim in omnibus codi-
apologeticum. dir
cibus hune exhibentibus, si Bodleianus. ercipitur,
testatur inscriptio apologiam M. Aurelio Antonino
et. L. Aurelio Commodo dicatam esse, et quicquid,
ut Philippum ab hoc erroreimmunem faciat, astruit
Dodwell (8) est, ipso Guerike fatente (9), aequo au-
dacius dictum. Iterum Philippus Sidetes in mani-
festum errorem impegit, ubi Pantaenum Clementis
discipulum praedicavit. .Nec placet iterum longa
controve
sia quam Dodwell movet ad ostendendum
Clementi Pantaenum successisse(10), quoniam una-
nimis veterum seriptorum consensus contrarium
docet, quos recensos invent rit apud Guerike qui rem
in praesenti omiltendam penitius scrutari. volue-
rit (L1). Tandem prae oculis habendum nec Socra-
tem (12), nec Photium (13) magni faceré Philippum,
cuius quidem ve racitatem. non. suspicantur, sed
quem inaccuratae potius et prolizae nünis eruditio-
nis insimulant. Namque ordinem vero temporum
quibus res gerebantur ab eo eonfusum esse 02
dubitat affirmare Socrates. Nihilominus cl. vir de
Boor, qui seplem nova Philippi fragmenta nuper
invenit, de quibus longe lateque disseruit (14), in
istis nullum se errorem deprehendisse professus est.
Quapropter omnibus vite perpe nsis, lalis de fide
Philippo facienda statuatur oportet norma quam
sapienter enuntiavit. Guerike (15) hisce verbis z
Quae cum ila sinl, equidem, quamvis saepius,
quando celeri Lacent, ad Philippum et ad veri
tantummodo similia refugiendum sil, nonnisi tum
demum in fragmenti illius anctoritale secure niti
ausim, eum alius historiae eeclesiastieae auctor
vel idem. quod fragmentum dicit, vel certe id,
quod fragmentum relert, verisimile reddit.
13. Quid, si haec regula Pierio fuerit applicata?
Nullus auctor. ecclesiasticus Philippo consentit in
astruenda Pierii praefectura, inmo quominus Phi-
lippo Sidetae assentiantur, exinde mazime moven-
tur aliqui quod de munere catechetico S. Pierii alte
silent tum. Eusebius, tum. Hieronymus. Profecto,
ut. vidimus, Eusebius. accenset Pierium | eximils
sui temporis. viris, nullumque ipsi confert titulum
cum tantum eum vocet unum ex presbyleris Alex-
andrinis. Hieronymus. pariter. non alius cuius-
Loc. eit, pp. 494, 495. — (9) Op. cit., p. 6. — (10) Lov.
p. 201-6. — (11) Loe. cit., p. 24. — (12) Hist. ecel., lib.
27; P. G., tom. LXVII, col. 800. — (13) P. G., tom.
VII,
GILL, col. 67. — (14). Texte und. Untersuchungen, tom, V,
pp. 171-82, — (15) Lov. cit, p. 7.
33 dan
AUCTORE
J. V. D. G.
et errores,
non tamen
propter
Eusebit
358 DE SANCTO PIERIO PRESBYTERO.
avcromg — dam meminit muneris praeter presbyteratus. Er
J. V.D. G. eoru silentio. praesertim. moventur Lardnerus,
Cacciarius οἱ Keilius qui dubitent. utrum Pierius
Alexandrinae catecheticae. scholae. praefecturam
gesserit, an solummodo in ea contionatorem egerit.
Re quidem vera primum intuenti mirum videri
potest, Eusebium et. Hieronymum qui alia multa
inlitlerariam et ecclesiasticam laudem Pierii conge-
runt,de eius munere catechetico omnino tacere. Sed
apposite. valde suggerit. Dodwell (4) Eusebium,
quamvis non expresse loquatur, talia. tamen de
S. Pierio proferre verba quae cum catechistae mu-
nere apprime conveniant. Ait enim. Eusebius illum
fuisse philosophicis disciplinis inlustrem et sacra-
rum litterarum contemplatione atque expositione
et in. ecclesiasticis contionibus apprime exercita-
tum, ταῖς περὶ τὰ θεῖα ϑεωρίαις xat ἐξηγήσεσι͵ xat ταῖς ἐπὶ
ποῦ χοινοῦ τῆς ἐχχλησίας διαλέξεσιν ὑπερφυῶς ἐξησχη-
μένον (2). Iam vero illas ecclesiasticas contiones, ἐπὶ
τοῦ χοινοῦ τῆς ἐχχλησίας διαλέξεις, ad scholarum docto-
ves praefectosque pertinere se satis ostendisse profi-
tetur. Dodwell, contendens, pro. temporum illorum
usu loquendi, διαλέξεις esse praeceptorum ad discipu-
los sermones, eosque ore tenus plerumque prolatos
potius quam scripturae mandatos(3). Quod quidem
ex ipsa lingua. Eusebiana. confirmari valet, nam
talem sensum apud. eum haud. raro prae. se ferre
verbum διαλέξις eruitur tum ez. Historiae ecclesia-
slicae. libri V capite 26, ubi docemur Irenaeum
scripsisse xai βιβλίον τι διαλέξεων διαφόρων, Quam
vocem dialogos interpretatur Rufinus, tum ex eius-
dem operis libri VI capite 19, ubi διαλέγεσθαι est
eonlionari in ecclesia, fum. ex. capite 36, in. quo
Origenis homiliae in. Psalmos vocantur διαλέξεις.
Praeterea. silentis. Eusebii haec ratio dari potest
haud. absona, nimirum eum, in loco ubi Pierium
adducit, non agere nisi de rebus sub. Diocletiano
peractis ; at inter omnes constat S. Pierium. prius
muneri suo catechetico, si quidem illud obierit, re-
nuntiasse quam regnare coepit Diocletianus. Insu-
per Eusebius non iste. est ut supra. modum com-
moveamur si quid praetermiserit, quoniam minime
dicendus est exhaurire res omnes a se tractatas, et
ad. scholam Alexandrinam quod attinet, post Dio-
nysium nullius alius praefecti istius institutionis
catecheticae nomen nobis transmisit.
auto 14. Itidem Hieronymus, etsi non expresse deno-
M minat Pierium. catechetam. Alexandrinum, talia
infirmatur, de ipso narrat quae. illud potius videntur insinu-
are nedum vepugnent tali muneri. Is enim scribit
Pierium florentissime doeuisse populos, et in tan-
lam sermonis venisse elegantiam, ut Origenes
junior vocaretur (4). Quod. ita interpretatur. Dod-
iell non. alia. de causa. fuisse dictum, nisi quia
Pierius exstiterit Origeni in eodem. munere succes-
sor (5). Hominem enim illius aevi, ut animadvertit
Guerike (6), atque Alexandriae doctissimum eum-
que Origenem. iuniorem vocatum, ne docuisse qui-
dem. in schola Origeniana. veri videtur. dissimile.
Argumentum alterum cx. Hieronymo peli. potest
quia tradit presbylerum Alexandrinum scientissi-
mum exstitisse dialeclieae et rhetoricae artis, quo-
niam scholae catecheticae magistros frequentissime
harum. doctrinarum laudibus emicuisse Dodwell
se compertum habere opinatur (1).
per Photii 15. Recitavimus superius Photii testimonium,
ji ed pad flocci facere videtur Keilius, propterea quod
M iM »otius hoe non proprio nomine proponat,sed tam-
(0) Loc. cit., 508-9. — (2) Lib. VIII, eap. 32. — (3) Loc. οἷ,
p. 4513, — (&) P. L., tom. XXII, col. 521. — (5) Loc.cit., p. 509,
— (6) Loc. vit. p. 75. — (7) Loc. eit, p. 609, — (8) P. G., tom.
j bacs a M du 2 a" 212
quam aliorum dicta. referens. At Dodwell magno- p
pere insistit. in verbis Photii ; immo vocem φασίν quae
Keilio suspicionem inicit omnino monet attenden-
dam, quia ex hac colligere datur ἃ Philippo
Sidele. polius quam ez Eusebio didicisse Photium
quae profert. Btenim,si Eusebii, scriptoris S. Pierio
couevi, testimonio niteretur Photius, eodem modo
hanc praefechuram tradidisset. quo et. cetera. quae
qnendehant ex codem Eusebii testimonio de suo etiam
saeculo scribentis. AL vox φασὶν traditionem polius
sapil e seniorum memoria repetitam,quamque coni-
citur haud immerito, ut supra dictum est, Philip-
qus Sidetes accepisse a Jihodone Alexandrino, qui a
S. Pierii obitu una tantum generatione remotus est,
proin testis haud spernendus quique Eusebii silen-
tium compensare valeat. Quin ex codicum ordine, ut
prostant in. Myriobiblio, constare putat praelector
Cambdenianus antea visum fuisse a Photio Philippi
Historiam christianam quam S. Pierii opera. fte
quidem vera, scripta Philippi recensentur in codice
XXXV, opera. autem Pierii in. codice CXIX, εἰ
testatur Photius hoc ordine singula sibi argumenta
succedere quo eadem haee memoria praeoccu-
pavit. (8). ttamen. nolim. quisquam. rationum
adhue duobus numeris superioribus allatarum vim
et pondus sibi exaggeret. Non sane diffitendum ex
illis, praesertim. 81 simul. sumantur, ersurgere
aliquid argumenti ad. suadendam. S. Pierii prae-
fecturam in. schola. Alexandrina. At, meo iudicio,
strictam demonstrationem minime efficiunt.
16. Sed gravior. difficultas prodiit. Scilicet, ut
sententiam. dubitantem, immo. et negantem, circa
praefecturam S. Pierii amplecteretur. Tillemont (9),
Photii assertis se nequaquam fidere posse professus,
hanc rationem dabat quia neque ante neque post
persecutionem. Diocletiani potuit. Pierius hoc offi-
cio fungi. Non ante, siquidem Eusebius. locutus
simul de Pierio et de Achilla, hunc tantum hoc mu-
nus exercuisse commemorat, de illo prorsus tacens;
neque post, docente Hieronimo post persecutionem
Pierium reliquum vitae tempus Romae transe-
gisse. Ut haec quaestio integre discutiatur, statum
controversiae breviter erponamus oportet. Et primo
quidem de tempore quo. praelaturam scholae occu-
paverit, docet. Hieronymus Pierium, Alexandrinae
ecclesiae presbyterum, sub. Caro et. Diocletiano
principibus, populos, eo. tempore quo eandem
ecclesiam 'Theonas episcopus regebat, florentis-
sime docuisse (10). Carus vero coepit regnare anno
282, Diocletianus autem anno 284 ; οἱ iuxta Baro-
nium, Theonas episcopatum gessit ab anno 285. ad
300 (11), dum. Pagius eundem dicit «m anno 282
solium Alexandrinum conscendisse. Ez: quibus con-
cludit Dodwell (19) nec ante annum 282 aerae vul-
garis, quoregnum cepit Carus, nec post annum 300,
quo defunctus. est. lheonas, scholam catecheticam
regere. potuisse S. Pierium. Sed, his temporum sta-
tutis terminis, iam magnus erit admittendus hiatus
successionis in schola. Alexandrina, nimirum. ab
anno 247, quo episcopus. renuntiatus. Dionysius
scholae curam abdicavit, usque ad annum 282 quo
pedum pastorale accepit Theonas. Etiamsi detur,
quod fieri potuit, in scholae cura, una cum. episco-
patu, perseverasse Dionysium, nihilominus scholam
vacasse necesse erit ab anno 265, quo defunctus est
Dionysius successitque Marimus,usque ad annum
282. Nam scholam et episcopatum tenuisse Maxi-
mum non est existimandum, silentibus. Eusebio et
CIII, col. 43. — (9) Loc. eit. — (10) P. L., tom, XXIII, col.685.
— (11) Annal. eccl, anno 9285, ἃ xvi. — (12) Annotationes
in Eusebii vec. hist. librum. VI, p. 100. Ed. Mogunt. 1672.
Philippo
Difficultas
chronologica. —
ee penditur,
d
cum Pierius
nec ante
annum 247
nec post. 300,
munus cate-
cheticum
exercere
potuerit.
At vel
anno 265.
regimen scho-
lae accipere
valuit,
nec obstat
eum
sub
Diocletiano
perseverasse
in docendo
populo,
Philippo de munere catechetico Mavimi, qui cetero-
qui nullo tempore, eo etiam quo non fuerit episco-
pus, catechistam egit.
17. Praeterea certe munus illud vic administrare
potuit S. Pierius ab anno 247, quo Dionysius epi-
scopus est renuntiatus, si verum est. quod. tradit
Hieronymus, eum post perseeutionem omne vilae
suae tempus Romae versatum esse, eo vel magis
quod. plane indicare videatur, diu post persecutio-
nem superstitem. fuisse S. Pierium. Sitne tamen
Valesio adstipulandum, qui Pierium usque ad Con-
stantini tempora vixisse autumat, non liquet. Sed
inquirendum. de quanam: persecutione fiat sermo
apud Hieronymum. Si damus agi de Romana,
quae omnium brevissima fuil, decennali nempe, ita
eliam. diulius post annum. 305, quo. purpuram
deposuit. Macimianus Herculius, oportet. super-
fuisse S. Pierium. Zmmo, cum annus iste 305 fluat
quinquagesimus octavus a. Dionysio facto episcopo
Alexandrino, iuvenis nimis fuerit. Pierius, cum
sedem. episcopalem. adipisceretur Dionysius, ac
proinde hanc obtinente Dionysio, nequaquam prae-
fuerit. scholae Alexandrinae. Si autem de fine per-
seculionis orientalis, nimirum de anno 312, Hiero-
nymum intellegamus, superasse tunc adulescentiam
vix potuit Pierius, non igitur magister habendus,
sed. discipulis polius annumerandus.
18. Quo igitur modo solvenda difficullas ? Hanc
enodat. Dodwellus nisus fragmento Philippi Side-
lae, cui si credendum, praesertim. qui Bhodonis
supparis aevi referat. commentum, duo censendi
sunt praefecti scholae. successisse S. Pierio ante
Petrum martyrem,nempe Theognostus et Serapion.
Scilicet cohaerebunt. omnia, si dicatur Dionysius
eliam. episcopus scholam vexisse, dum vixerit ;
defuncto autem. Dionysio, anno. 26
, SUCCESSISSE,
non in sede, sed. in. schola. S. Pierium, ut diserte
docet. Philippus Sidetes et. successorem habuisse,
anno 282, Theognostum, eodem. illo anno. inaugu-
rati Cari, quo. Hieronymus S. Pierium | coepisse
icilur Hieronymi
chronologia : quod minime reformidandum. esse
notat Dodwell, cui Rhodo, ex quo hausit Philippus
Sidetes, testis videlur. in rehus Alexandrinis, quia
ipse Alexandrinus, Hieronymo fide dignior. Idque
credit. Sane hoc modo pror:
vel eo magis quod. et aliud. praebet incommodum
chronotaxis Hieronymiana, quia nempe hiatum veri
plane dissimilem inducit. in successione. scholae
Alexandrinae, ab anno videlicet 247, ut supra fuit
monitum, ad. annum 285. Quam tamen solutionem
Dodwelli paulo audaciorem evistimat Guerike (1).
quippe cui non placet. Hieronymum. fam crassi
erroris insimulare qui. Theognostum cum Pierio
commutasset. At immerito; nam similem mendam
alibi non. effugit. Hieronymus cum antea doceat,
de eadem schola Alexandrina agens (2), sub
Severo et. Antonino floruisse Pantaenum, cui non-
nisi sub Commodo scholae catecheticae cura. com-
1nissa. est.
19. Qui Hieronymum de Pierio son errasse con-
tendunt, sequentem proponunt interpretationem.
Nimirum eius verba sub Caro et Diocletiano prin-
cipibus populos docuisse Pieriun: eo tempore quo
eandem eeclesiam "Theonas episcopus regebat,
minime pertinere ad ministerium catecheticum opi-
nantur, neque legendum : sub. Caro et Diocletiano
principibu florenlissime docuit. populum, sed
tempus istud. referendum ad munus presbyteratus,
(1) De schola quae Alecandriae floruit catechetica, p. T5.
— (3). De viris illustribus, cap. xxxvi, P. L., tom. XXIII,
p. 651. — (3) Cave, Seript. eccl. hist. litt. p. 94. — (4) Loc.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
ita. ut hic. sit. loci cilati sensus: Pierius, qui sub
Cari et Diocletiani imperio "Theonaeque episco-
patu presbyler fuit, florentissime docuit popu-
lum (3). Seilicet, secundum aliquos auctores, locus
Hieronymi modo allatus. diversam. ab. illa quae
solet tradi patitur. interpretationem. Etenim. | nihil
aliud intendit Hieronymus nisi Pierium. sub Caro
δὲ Diocletiano populos erudivisse. Quae verba,
utrum de munere catechetico, an potius de ordina-
riis contionandi ad. populum officiis intellegenda
sint in dubio remanet, licet Cave posteriorem opini-
onem amplectatur, cum. Eusebius. Pierium. sub
Theona episcopo, presbyterali honore. decoratum,
Alexandriae elaruisse scribat.
20. Altera est difficullas sat gravis, illa nimi-
rum quae inde oritur quod Eusebius Achillam quo-
que, qui Pelro martyri in sede Alexandrina succes-
sil, elsi. eai haud. ultra. annum unum alterumve
tenuit, scholae catecheticae magistris, idque eodem
lempore quo vixil Pierius
accenset : xaü' ὃν ἐπὶ
CNN Caes woe T
τῆς ᾿Αλεξανδρείας ἐπὶ ταὐτὸν τῷ Πιερίῳ πρεσβυτερίου
"4
ἥξιω
τὸ
(ειρισμένος, sub quo ((Theona), Achil-
las eodem, quo Pierius, lempore,
honore decoratus, Alexandriae claruit
ζετο, τῆς ἱερᾶς πίστεως
oc ᾿Αχιλλᾶς ἐγνὼρ
διδασχαλεῖον
Ἷ
presbyteri
: eui etiam
christianae fidei institutio commissa erat (4). Quae
verba, si de munere catechetico. intelligenda. sunt,
ut prorsus debent assignant
Pierii successorem, ac proinde tres isti, Theognostus,
intelligi, novum
Serapion et Achillas, intra nimis artiores, videli-
cet ab anno. 265 ad 300, praefecturae suae. legiti-
mos terminos ineludendi sunt. Scholae Alexandrinae
successio adhue magis erit turbata, si verum fuerit
eliam Arium haeresiarcham inter. eius magistros
locum tenuisse. Achillam enim, Alexandriae epi-
seopum, Arii fucis et. fraudibus deceptum, ipsum
presbyterum. ordinasse et. scholae. Alexandrinae
praefuisse haud dubie testatur Patricius Ararsius
in libro quem Oceanum inseripsit, culus
qauen-
tum servavit Synodici auctor (5).
91. Huie difficullati solvendae imparem se pro-
fitetur. Cave, nec. aliquam. solutionem | quidem
tentat. Nihilominus ostendere. conatus est. Gue-
rike obieclionem. petitam ex ministerio catechetico
Achillae non tantam, quantam sibi fingit Cave, rem
facessere. Primo quidem, autumat Achillam num-
quam fuisse veri nominis praefectum | scholae
Alexandrinae, sed tantummodo adiutorem. primo
S. Pierii, deinde Theognosti. Quae est ratio cur in
successione praefectorum. omitlatur eius. nomen
« Philippo Sidete. Praeterea. huic interpretationi
apprime favere existimat Guerike tum textum modo
allatum. .Eusebii, tum. locum statim. afferendum
Nicephori Callisti,in quo Eusebius diserte narrasse
dicitur Achillum, sub Theona episcopo, eodem quo
Pierium empore, suscepisse christianae fidei insti-
tutionem. Nicephorusenim ait una cum Pierio Achil-
lam quoque in presbyterorum cathedra laudem.
magnam esse eonseeutum, sacrarun scripturarum
doctrinae praepositum, κατὰ ταὐτὸν Πιερίῳ ἐν χαθέδρᾳ
πρεσβυτέρων καὶ "Aq As γνωριζόμενος ἦν, τὴν τῆς διδα-
σκαλίας ἔχων ἐπιτροπὴν τῆς ἱερᾶς ἐπιστήμης (6). Vereor
ne qui Eusebii textum, postea a Nicephoro retra-
ctatum, perpenderit, audeat tali eius interpretationi
a Guerikepropositae adhaerere. Sensus enim obvius
istorum locorum iste est, nimirum Achillam eodem
quo Pierium fempore floruisse, ininime vero am-
bobus eadem. aetate. commissam esse. christianae
cil, lib. vun, eap. xxxu. — (5) Quod videsis apud Fabricium,
Bibl. graeca, edit. altera, tom. XII, p. 369. — (6) Eccl. hist.
lib. vi, eap. xxxv; P. ας, tom. CXLV, col. 1202,
fidei
AUCTORE
J. V. D. G.
nec Achillam
et Arium
praefuisse
scholae,
siquidem
Achillas non
nisi adiutor
fuit,
ιν λυ ΣΟ ἶὔν 4
DE SANCTO PIERIO PRESBYTERO.
we 95. Q do intelligendi sunt hi textus? S
mstiluti i . Quomodo mte i textus? Sunt.
AUCTORE fidei institutionem. DEUDA i ai p pun sensu stricto interpretandi ? Fere omnes Mire D.
3,V.D.G. quicquam eruendum sit unte eG» verbi gratia Keilius (8), Andreas Schottus (9), Lard-. ium
lam non nisi adiutorem egisse in schola. Alexan-
drina, potius fatendum est Eusebium apertis verbis
eiusdem praefecturam docere. Ἢ
99, Praefectura. Arii, de qua silent. Philippus
Sidetes, Socrates Sozomenusque, quan vero testa-
nerus (10), Ceillier (11), Tillemont (12), Routh (13)
et Guerike(14) refragantur sententiae quae in sensu
proprio Pierium subiisse martyrium. tenet. Ratio
Arius autem negandi exinde iure petitur quod. Eusebius de hae
scholam , oer, E "y
tenuit post. tur. Patricius. Ararsius (1) ef insimuare Theodo- re altum ser poa silentium, DM NUR UNA
rem x D ieri omae siccain mortem obiisse signi-
Pierium, — (p (9) volunt. scriptores nonnulli, repugnante — mus Pierium sse signi
ficat. Eusebium prorsus tale nihil referre eo magis
mirabitur quisquis noverit quam fuerit iste auctor
lüstoriae martyrum curiosus. Immo in. praesenti
casu, non ut. in praecedenti. disquisitione de mu-
nere calechetico Pierii, suppeditatur. quicquam
unde silentium Eusebii corrigatur, praesertim eum
expressis verbis declaret Hieronymus Pierium, post
decennalem. αὐ Diocletiano motam. persecutionem
omne vilae suae tempus Romae fuisse versatum.
Quod. testimonium est in martyrologio. romano
integre vecephum.
96. Praeterea ex. hoc quod dicitur Pierius cer-
tamen iure merito I. C. Michaelis (3), sive admit-
tatur, quod. volunt Guerike (Δ) et Bingham 6).
sive reiciatur, non tantum turbat Alexandrinae
scholae successionem. quantum contendit Cave, aut
saltem non obstat solvendo dubio, de quo nunc dis-
putatur, quo nimirum tempore S. Pierius cate-
chelas. Alexandrinos. rexerit. Etenim. Arius non
diebus Pierii scholam tenuit, neque adeo historicae
veritati consonat. quod. Caveum torquet. dicentem
tres esse includendos Pierii successores intra paulo
artiores terminos. Ut enim antea notavimus, limites
isti versantur intra annos. 265 et 300. Sed insuper
Arius non nisi anno 313 scholae praefici potuit ab taminis laurea una eum Tsidoro, fratre suo, insi- — roborare
Achilla (3), et cum. iam. anno 317 controversias — gnitus fuisse, nihil. est eruendum. Utique mentio — "alent que
Ν τοὶ ῃ B E " RT αν ἡ qs ῃ . circum,
B «μας inierit cum Alexandro episcopo, ab hoc tem- — prodita est alicuius Isidori in epistula S. Dionysii, Μὴ: Td
i DNA erm Pres 2 ἐξ .
poremunus suum parum videtur curasse usquedum — episcopi Alexandrini, ad. Fabium. episcopum. An-.— pieri frgtp,
tiochiae (15). Et licet. Ruinart, testimonium Pho-
tii retractans (16), mullo modo abhorreat ab assimi-
lando isto cum fratre germano Pierii, meliori tamen
iure profitetur Routh minime perspectum esse nobis
utrum is Pierii frater fuerit (V1). Af eliamsi fuer it,
nondum ideo evinceretur Pierii martyrium, sed
potius vefutaretur. Nequaquam enim, ut narrant
Photius οἱ Philippus Sideles, eodem. tempore duo
fratres mortem. oppetiissent, cum Pierius Dionysio
istius. Isidori. martyrium. veferenti. et. anno. 262
defuncto superstes exstiterit.
anno 320 de sacerdotali gradu sit deiectus.
93. Quaecumque dispulata sunt de tempore quo
Pierius. potuit. egere scholam Alexandrinam ad
hoc reducuntur, quod legenti satis patuerit, ut osten-
sum sit nullatenus deesse in. hucusque nota. prae-
fectorum. serie. intervallum quod Pieri praefe-
eturae attribuatur. At illud sane. mon sufficit, wt
probetur eum revera. hoe munus exercuisse neque
eui proin non
ratione tem-
poris, sed
deficientibus
arqumentis
certis,
denegandum
forsan
munus — qqforius progressi sumus a conclusione enuntiata in
vatecheticum . LEA ECC
fine num. 15, nimirum non deesse quaedam indicia
quibus innuatur Pierius catechetarum scholae prae-
sedisse, sed argumenta quae vem plane evincant 97. Nec magis illud nos moveat oporlet, quo — autdeecde-
praesto non esse. tamen maxime se persuasun declarat Cave, nimi- — siis ineius
rum quod asserunt Photius et Philippus de templo honorem
earstiuclis,
atque sacris aedibus Pierio Isidoroque Alexandriae
dicatis. Potuit enim, ut recte animadvertit Routh,
designari alius quidam. Pierius, qui ipse martyr
esset, Verumtamen fuerit, quod magis verisimile fit
ger testimonium Epiphanii (18), S. Pierio, de quo
$ III. De S. Pierii martyrio.
Pierii marty-
rium, quod
asserunt
94. Pierium martyrium subiisse bis testatur
Photius in. Myriobiblio, nimirum twm in codice
ΟΧΥ 11: μάρτος δὲ ὁ Πιέριος ἅμα τῷ ἀδελφῷ ᾿Ισιδώρῳ
τῶν ἀθλητιχῶν ἀξιωθέντες στεφάνων, marlyrque idem
Pierius una eum fratre Isidoro certaminis coro-
nam adeptus est ; fum in codice C XIX : ὃν καὶ σὺν
τῷ ἀδὲε
φῷ Ἰσιδώρῳ ὑπὲρ Χριστοῦ ἀγωνίσασϑαί φασιν
ἀγῶνα quem una eum Isidoro fratre germano mar-
ltyrii pro Chrisli nomine certamen subiisse ferunt.
Praeter hoc Photianum testimonium affertur nobis
lextus superius reritatus ex fragmentis Histo-
riae christianae Philippi Sidetae nuper ex codice
Barorcciano in lucem. editis a. cl. v. de Boor (1).
Qui texlus sic sonat : Θεόδωρος δέ τις συνηγορῶν ἐν
᾿Αλεξανδρείᾳ γράψας δὲ ἐπῶν ἐν τρισκαιδεχάτῳ λόγῳ φησίν
ὅτι καὶ ΠΙιέριος xai ᾿Ισίδωρος ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ ἐμαρτύρησαν
καὶ ναὸν ἔχουσιν ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ μέγιστον. "Theodorus
quidam causidieus Alexandrinus scribens in poe-
matis tertio el deeimo libro ait. Pierium et Isido-
rum fratrem eius marlyrium subiisse et templum
illis dieatum fuisse in Alexandria maximum.
(1) Apud Fabricium, Bibl. gr., tom. XII, p. 369. — (2) Hist.
eccl., lib. 1, cap. 1; P. G., tom. LXXXII, col. 886, — 3) Exer-
citatio historica. de scholae Alexandrinae catecheticae ori-
gine, tom, ISymbolorum litterariorum Bremensium, p.937.
-- ὦ Op. cit, p. 85-6, — (5) Origines sive ETHER Aa
lom. I lib. n, p. 57. — (6) Qui Achillas discernendus ab
illo qui eum Pierio et Theognosto simul docuit, Episcopum
et catecheten unum eundemque esse perperam. n
Sollerius noster insuo Tractatu historico«chronologico de
nunc agimus, exstructa ecelesia, nil vetat eam nun-
cupatam. fuisse Pierii templum, etsi non. fuerit
martyr. Namque omnes et singulas ecclesias Alex-
andrinas martyrum nominibus appellatas fuisse
qrohibet quominus credamus eodem loco. Epipha-
nius, qui ecclesias Dionysii et. Theonae episcopo-
rum, non martyrum, inter alias recensuit.
98. Proinde ex Philippi, Photii et Hieronymi
textibus inter se collatis illud, quod. etiam propu-
gnat de Boor, videtur eruendum, nimirum Pierium
non nisi sensu latissimo declarandum esse. mar-
ἐμ θη. Scilicet. eredere licet. eum. forsan propter
celebre nimis ae studiosum magisterium in suspi-
cione apud tyrannos habitum, ea de causa. tormenta
passum esse, et postea. in. exilium actum Jomam
venisse, ubi, teste Hieronymo, diem supremam obiil.
Quae coniectura sola est. quae. cum documentis
hucusque cognitis prorsus congruat.
patriarchis Alezandrinis, num. 192.— (7) Loc. cit., p. 171—
(8) Fabrie. Bill. gr., tom. VII, p. 301. — (9) In scholiis ad
cod. cxix. Myriobiblii Photii, Rothomag., 1053, p. 300, —
(10) Op. cit, tom. III, p. 173. — (11). Op. cit, p.94 —
(19) Op. cit., tom. IV, p. 583. — (13) Zelig. sacr., tom. ΠῚ,
p.308. — (14) Op. cit., passim. — (15) P. G., tom. X, eol. 1304.
— (16) Acta prim. mart. sinc., ed. alt, 1713, p» 121. —
(17) Loc, eit., p. 908, — (18) P. G., tom. XLII, col. 206.
g IV.
5, Pierius,
eyuditione
clarus, plura
scripsit
opera,
nempe de
Ilosea
propheta,
e
|V. De S. Pierii seriptis.
99. Doctrinae S. Pierii laudem haud semel iam
innuimus. At. quaenam. fuerint ab ipso scientiae
ecclesiasticae exhibita. specimina. mune venit indi-
candum. Ex Pierii scriptis nihil ad. mos servatum
pervenit, sed eum plurimas easque praestantissimas
composuisse tractationes testes sunt nobis Hierony-
mus, Palladius εἰ Photius. Praeter. locum iam
citatum ex libro de viris illustribus, i quo Pierium
significat, per elegantiam sermonis diversorumque
tractatuum qui usque hodie exstant, fuisse appel-
latum Origenem iuniorem, Hieronymus, in epistula
sua LXX ad Magnumoratorem urbis Romae (1).
Pierium »ecenset in. eorum nwmero qui omne i
n
tantum philosophorum doctrinis alque sententiis
auos resarciunt libros, ut. nescias quid in illis pri-
mum admirari debeas, eruditionem saeculi an
scientiam seriptorum. Capite XIT Historiae Lau-
siacae narrat — Palladius Ammonium. quendam
plura potuisse memoriter citare ex scriptist )rigenis,
Didymi, Stephani ac Pierii (2). Legerat Photius
Pierii opere in volumine quod. duodecim libris con-
stabat, et scriptorem laudat quoniam stilus illi ela-
rus ac perspicuus et quasi sponte fluens. nihil
exquisitum prae se fert, sed velut ex tempore
fusus, placide ac leniter, sursimque decurrit
δὲ τὴν φράσιν σαψής τε χαὶ λαμπρός, ὡσ
ἣν φῇ Tn μπρὸς,
M : ee LC P NEC "I
μηδέν τε ἐπιμελὲς ἐνδεικνύμενος, ἀλλ᾽ ὡς ἐξ αὐτοσχεδίου
ὁμαλῶς c6
Photius Pierio praeplacuisse in ratiocinando en-
prae;
e “ἰς
t λείως
χαὶ ἠρέμα φερόμενος. Notat idem
ς δὲ ἐνθυμήμασιν,
thymematis figuram. τοῦ
ἄλλος, γονιμώτατος, enthymemalis aulem, sj quis
alius, maxime abundat.
30. Dolendum iam pridem perisse omnia Pierii
scripta, quorum nec nomina omnia litulosve integros
cognoscimus, sed. non nisi unum. allerumve memo-
riae nostrae αὐ Hieronimo, Photio εἰ Philippo
Sidele servatum. est. Notus est autem imprimis
'l'raetatus in Pascha. et Hoseam prophetam. De
quo Hieronymus bis loquitur, primo in catalogo
imus tracta-
virorum illustrium, huius est longis:
tus de propheta Osee, quem in vigilia Paschae
habitum ipse sermo demonstrat, dein. in. prologo
commentarii sui in Hoseam, Pierii legi tractatum
longissimum, quem in exordio huius prophetae
die vigiliarum dominicae passionis extemporali
et diserto sermone profudit. Seilicel, ut compertum
est et ab eodem. Hieronymo (3) aliisque scriptoribus
ecclesiasticis notatum (4). credentibus | Judaeis
Christum media nocte venturum, inde ab apostolis
usus invaluerat ut in die vigiliarum Paschae ante
inediam | noctem populos dimillere non. liceret
exspectantes adventum Christi. Presbyteri vero wt
populum occupatum tenerent, contionem habebant,
in qua, cum vices Plerio datae essent, prophetiam
Hoseae. evolvendam assumpsit. Idem opusculum
novit Philippus Sidetes el, sicut Hieronymus, tradit
Pierium zn nisi exordium Hoseae esse interpreta-
Lum εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ Ὦσηέξ (5). Immo fragmenta Si-
detana. videntur innuere Pierium pluries habuisse
sermonem in. festo Paschae, siquidem refert hane
explicationem Hoseae locum habuisse ἐν τῷ πρώτῳ τῶν
(1) P. L., tom. XXII, col. 667, 668. Cfr. Epist. XLIX
ad. Pammachium, P. L., tom. XXII, e 511, 512; Proleg.
p, tom. XXV, col, 819; Com-
, col.
comment. in. Hoseam, p
ment. in. Matth., lib. 1v, eap. 34, v, 36; P. L., tom. A^
151. — (2) P. L. tom. LXXIIH, col. 110. — (3) P. L., tom.
XXVI, col. 185. — (& Οἷν. Epiphanium, Haeres.,, cap.
ixx; Const. Clement., lib. v, cap. 19; Lactant, lib. vtt,
DIES QUARTA. NOVEMBRIS. 261
εἰς τὸ πάσχα |n rniMO sermonum in Paschate. Non
recte censet Itouthius sermonem in Paschale e£ in
exordium Hoseae fuisse duo diversa opera. Huic
enim sententiae prorsus refragatur. titulus prae-
missus
τὸ πάσχα χαὶ τὸν Ὡσηὲ λόγῳ, non
aulem i» τοῖς λόγοις aut ἐν τῷ εἰς τὸ πάσγα λόγῳ wat ἐν
τῷ εἰς τὸν ᾿Ὥσηέ. s
31. Philippus Sidetes in fragmentis Buroccianis
etiam citat, solus inter ceteros omnes. scriptores
ecclesiasticos, duo alia opera Pierii, alterum inscri-
plum περὶ τῆς ϑεοτόχου, de Dei Genetrice, alterum
vero λόγος εἰς τὸν βίον τοῦ ἁγίου Παμφίλου, "Tractatus
in Vitam saneti Pamphili. Sed de primo dubitat
iure merito cl. v. C. de Boor utrum sub hoc titulo e
manu Pierii prodierit, quia locutio Ssoxóxos eius tem-
poribus viz in. usu erat, non ea sallem frequentia
ut. in titulum libri ascripta fueril. Fieri potuit. ut
Philippus Sidetes, qui seripsit dum furebat pro-
cella Nestoriana, mutaverit veterem titulum, forsan
sic ferentem. περὶ τῆς ἁγίας παρθένου Μαρίας in hunc
alium
pi τῆς θεοτόχου suO tempori magis accom-
modatum. Quod quidem alias factum fuisse nuper
cuius versio arme-
innotuit ez. Aristidis Apolog
niaca adhibet verbum quod. Deiparae, θεοτόκου, trim
habet, dwum textus graecus mere ai ταρθένου ἁγίας,
syriacus vero -“ὁλοὸιῷ τα, eX virgine. (6).
Quod ad "Tractatum in Vitam sancti Pamphili
spectat, si nil mirum est Pierium. aggressum
fuisse tale opus, siquidem traditur fuisse 'amphili
praeceptor, mirum est magis. Eusebium, Pamphilo
amicissimum, hane. Pierii lucubrationem | silentio
prorsus pre SSISSP,
J9. Seripsisse Pierium commentarium in pri-
mam epistulam ad Corinthios testantur tum. Pho-
lius, tum. Hieronymus in epistula ad. Pamma-
chium qui, praeterquam quod dieit Pierium Aanc
epistulam latissime esse interpretatum, etiam locum
adducit huius commentarii : Quorum Pierius eum
sensum Apostoli ventilarel. atque edissereret et
proposuisset illud exponere: ^ Volo autem omnes
esse sicul. meipsunt , (I Cor., 1, 7), adiecit. ταῦτα
wv à Παῦλος ἀντικρὺς ἀγαμίαν κηρύσ'
haee dicens
Ὶ
Paulus propalam virginitatem profitetur. Exsti-
lis
Lardnerus, qui censet nullum in Pauli epistulam a
ie hunc commentarium. in dubium revocavit
Pierio seriptum commentarium, sed eum prse Pau-
linam hic adductam tantummodo in alio quodam
opere sermonefusiori exposuisse(T). Rationem affert
dubitandi quod. minime docet. Hieronymus. talem
commentarium. fuisse conscriptum. & Pierio, sed
dumtaxat tradit. Pierium in aliquo loco sensum
Paulinum edisseruisse. Utrum in. homilia. aliqua,
epistula, aliove libro, an in peculiari commen-
tario. factum fuerit, id nequaquam plane defini-
tur. Fabricius vero opinatur id non accurate esse a
Lavrdnero constitutum, neque se dubitare ait tra-
ctatum illumin primam ad( 'orinthios ez duodecim
λόγοις Pierii « Photio lectis. fuisse (8). Hieronymi
εἰ Fabricii partes amplectuntur Caveus, Ceillerius,
Tillemontius et Guerikius in. allatis operibus
Unus Routhius hanc Fabricii coniecturam de Pierii
λόγοις sibi incerlam. videri declarat. Quaestionem
hanc forsan solvit sequens textus inter fragmenta
Barocciana nuperrime vulgata : καὶ Πιέριος δὲ ἐν τῷ
πρώτῳ λόγῳ τῶν εἰς τὸ πάσχα πολὺ ἐνίσταται ὅτι Παῦλος
cap. 19; Isidor. Origin., lib. vt, cap. 17. — (5) Texte und
Untersuchungen zur Geschichte der altchristlichen Litera-
tur, tom. V, p. 180. — (6) J. Rendel Harris et 1. Armitage
Robinson, The Apology of. Aristides, p. 2, 3, 31, 78, 79. —
(7) Glaubwürdigkeit der evangelischen Geschichte, tom. Iit,
p. 175. -τ (8) Bibl. graeca, edit, alt., tom, VII, p. 301; tom.
X, p. 71.
sts
D
st de Dei
Genetrice ;
Famyhili
vero Vitam
et. cummenta
rium de
prima ad
Corinthio
un
scripser'i
dubitatur
t
AUCTORE
3. V. D. G.
Ad. herme-
neuticam
haud paru
contulit.
m
e
DE SANCTO
εἶχε γυναῖκα χαὶ ταύτην τῆς ἐκκλησίας ἀνέθετο
τῇ πρὸς αὐτὴν χοινωνίᾳ ἀποταξάντος. Et Pierius, 1n
primo sermone illorum qui in Paschale, multum
insistit quia. Paulo eral uxor quam Deo propter
Ecclesiam devovit, illam in eius minislernun sta-
tuens. Recte enim animadvertit cl. vir de Boor (0)
illud. fragmentum artissime cohaerere cum alio
isto modo allato ταῦτα λέγων Παῦλος ἀντιχρὺς ἀγαμίαν
Scilicet. Pierium valde angebat ex wna
(1 Cor. VII, 7) extollentis vir-
ginilatem suam οἱ ez altera traditio aliquot veterum
Patrum qui matrimonio iunchum fuisse sanctum
Paulum docebant. Hanc difficultatem enodare
conatur Pierius admittendo quidem Paulo fuisse
wrorem quam. moc ullro. dimissam consecravit
ministerio ecclesiae, ac groinde ius habuisse se pro-
fitendi ἄγαμον. Quicquid id est, ille textus ita iwval
ut concilietur Lardneri cum Fabricio controversia,
si concedatur. Fabricio Pierium fuisse revera con-
mentatum epistulam ad Corinthios, Lardnero autem
hunc commentarium fuisse su ceptum. inter. ser-
mones paschales. Tandem in Evangelium Lucae, εἰς
τὸ κατὰ Λουχᾶν, 80) 8880 Pierium £radit. Photius
in codice CXIX. Ut duodecim Pierii libris haec lu-
ceubratio etiam annumeretur nullus repugnat scri-
consuluimus, immo neque ipse Lar-
nostri doctrinam aequo severiorem
962
τῷ Θεῷ διὰ
χηρύσσει,
qparte teatus Apostoli
ptorum quos
dnerus in sancti
se exhibens.
33. Haec quinque quae memoravimus opera sola
sunt quorum nomen ad nos usque pervenit (2). At
eliam. Pierium de critica ad singula
meritum, cum
aut, quod
seimus
verba seripturae spectante bene esse
peculiarem eius. susceperit recensionem,
probabilius. est, studiosum. operam. ad Origenis
vecensionem contulerit. Profitetur enim Hieronymus
se codicibus Pierii usum. fuisse, nempe pro Com-
mentario in. Matthaeum, capite XXI V, v. 36 (3):
huic versiculo 36 de die aulem illa et hora nemo
scit, neque angeli caelorum nisi solus Pater, dicit
Hieronymus esse additum in. quibusdam latinis
codicibus neque Filius, cum in graecis et mazime
Adamantii εἰ Pierii ezemplaribus hoc non occur-
rat. adscriptum. Controversiam de constituendo
Matthaei textu non. est nostrum. hic. attingere (4).
Sed quanti pretii habiti sint codices Pierii observant
plerique. inter. commentatores Novi. "Testamenti.
Sufficit. citasse Hodium (9), et Millium. (6) qui
narrat codices Pierianos, ut et Origenianos aliosque
optimae notae, maxima. cura et ingenti. sumptu
corrogasse Pamphilum, Pierii discipulum, ipsosque
una cum singulis quae com parare undique potuerat
scriptorum ecclesiasticorum monumentis, in biblio-
theca. Caesariensi, quam. vecens exstruxerat, repo-
nendos curavisse. Notat quoque Ricardus Simon, in
Dissertatione erilica de manuseriplis Novi Testa-
menti, quam. appendicem adneruit operi suo
Historia critiea commentatorum Novi Testa-
menti (7), S. Hieronymum in. corrigenda. edi-
tione sua vulgata praesertim. Pierii e Origenis
codicibus usum esse tamquam optimis. Iam. Euse-
bius Pierii ineritum in scientia hermeneutica extol-
lens, dicit eum in saerarum lilterarum. con-
templatione alque exposilione. exereilatum. ταῖς
jas Hs ϑεωρίαις καὶ ἐξηγήσεσι (8). 2E revera. ver-
hum. θεωρία. ubi sermo est de inferpretatione sacrao-
(1) Loc. cit, p. 180 — (2) Tria tantum citabul Le u
Hiblioth.sacra, M ved DT ETC d
— [Ὁ Videsis inter alios Ambrosium. De. lide, lib cet ;
16; P. L., tom. XVI, col. 687 eum nota ibid,, et RED Pus
mentariua in. libros historicos N. T., Vom. I, p. 416 AL
(3) De biblici textus. origine, lib. iv, eap 2 ), ᾿ Sem
(6) Prolegomena «d. Novum ΠΗ Κα ΩΣ τ
2
Zi.
PIERIO PRESBYTERO.
yum. librorum, apud scriptores. ecclesiasticos. fre-
quenter nolat sensus mystici indagationem. Ad. hoc
stabiliendum affer! Guerike. (9), quem hie sequi-
mur, auctoritatem Tsidori Pelusiotae (10) et Sui-
ceri (11). Unde pronwm est concludere. Pierium
imprimis operam dedisse. interpretationi allego-
vicae invectae ab. Origene; cuius eliam nomen apud
coaevos gerebat, teste. Hieronymo. Tandem. recens
inventa. fragmenta Barocciana hane laudem attu-
lerunt. ex Philippo Sidete S. Pierium. valde pro-
fuisse divinae scripturae. € αὐτὸς ὁ Πιέριος πλεῖστα
ὠφέλησεν ἐν τῇ ϑείᾳ γραφῇ» licet exemplum adductum
id minus ostendat, sed. ab uno non fas. est. discere.
seilicet. Philippus Sidetes interpretatus locum. Eu-
sebii (1I, 1) in. quo refertur. conversio eunuchi
Candacae αὐ diacono Philippo baptizati addit :
“Ἡρωδιὰς ἀπατωμένη᾽ ᾿Πρώδης
δερματίνη δόξα κατὰ Πιέριον. Hic Pierii commentarius
referendus videhur ad. Matth. XIV, 3 vel Marc. V I,
17, in quibus locis citantur tria. nomina Philippi,
Herodiadis et Herodis : ὁ γὰρ Ἡρώδης χρατήσας τὸν
Y^
Ἰωάννην ἔδησεν αὐτὸν χαὶ ἔδετο ἐν φυλαχῇ διὰ 'Πρωδιάδα,
Φίλιππος στόμα λαμπάδων
τὴν γυναῖχα Φιλίππου, τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ.
8 V. Vindieatur S. Pierii ortho-
doxia.
34 S. Pierü memoriam suspicione. quadam
heterodoxiae infectam, aut saltem. minoris ortho-
doxiae praeiudicio obnubilatam. reliquit. Photius.
Inspicere placet quid. sit in hac ve Pholio con-
cedendum, vel. potius denegandum. Non infiliatur
PhotiusPierium circa naturam Patris et Filii recte
De Patre et Filio pie credit,
nisi quod. substantias duas, totidemque naturas
esse dicit : substantiae et. naturae nomine (quan-
tum ex iis quae hune locum antecedunt eL conse-
quuntur colligitur) pro hypostasi usus; non ita
vero, ut qui Ario adhaereant, ἀλλὰ περὶ μὲν Πατρὸς
xxi Υἱοῦ εὐσεβῶς πρεσβεύει *
sensisse. Ait enim :
πλὴν ὅτι οὐσίας δύο χαὶ
φύσεις δύο λέγει" τῷ τῆς οὐσίας χαὶ φύσεως ὀνόματι, ὡς
δῆλον ἔχ τε τῶν ἑπομένων καὶ προηγουμένων τοῦ χωρίου,
ἀντὶ τῆς ὑποστάσεως, xai οὐχ ὡς ᾿Δρείῳ προσαναχείμενοι,
χρώμενος. Re quidem. vera, ut. fatentur. post Pho-
tium. Petavius, qui refert Pierium. de Patre et de
Filio more catholico credidisse (12), ef Georgius
Bullus declarans Pierium doctrinam de Filio Dei
piam tenuisse quae omnino conspiret. cum theologia
ipsa sui aetate tamquam catholica. habita. (13).
modus. ille loquendi tunc usitatissimus, elsi postea
reprobatus est utpote qui errorem olet, fidei mini-
me adversatur. Norunt enim omnes à Patribus qui
floruerunt ante saeculum. V, vocabula οὐσία, φύσις
usurpala. fuisse pro. ὑποστάσι. Sic Petavius. affert
Ignatium. martyrem, Pierium. nostrun, Epipha-
nium, synodum Antiochenam, A lexandrum episco-
pum Alezandrinum, Cyrillum. Immo neque Ariani
« consensu Ecclesiae. aberrarunt. quia in Trinitate
tres esse οὐσίας asserebant, sed. quia inaequales, sibi
invicem. inferiores existimabant illas.
35. Sed Photius alia. struit crimina quae prae
sertim ad. tria capita reducuntur, nimirum erra-
visse Pierium eirea naturam Spiritus sancti, circa
essentiam angelorum, circa praeexsistentiam ani-
(7) Rotterdam, 1693, p. 92. — (8) Cfr. supra, P 959 —
(9). Loc. eit. tom. IH, p. 28. — (10) Ep. CXVIII, lib. w-
P. G, tom. LXXVIII, col. 1191. p. CCLII, lib. 1j p. G.
tom. LXXVIII, col, 1290, 1201, — (11) T/esaurus ecclesia-
sticus, tom. T, p. 1395, 1306. — (12) De theologicis dogmati-
bus, tom. L, De Trinitate, lib. iv, cap. 2. Edit. Antverp. 1700.
tom. E, p. I4. — (12) Opera omnia, 1703, p. 159.
yum.
υ
De Ῥαϊγε εἰ
Filio recte
SEHRISSE.
S. Pierium —
non infitia u
tur;
Α
Sed quod. de
Spiritus
sancti natura
asserit in 8ui
temporis
ambiguam
locutionem
refunden-
dum est,
marum. De Spiritu sancto haec eum docuisse monet
Photius : περὶ μέντοι τοῦ Πνεύματος ἐπισφαλῶς λίαν wat
δυσσεβῶς δογματίζει - ὑποβεβηκέναι γὰρ αὐτὸ τῆς τοῦ
Πατρὸς καὶ Υἱοῦ ἀποφάσχει δόξης. Verumtamen de
Spiritu sancto periculose nimis, atque parum pie
docet : dum hune inferioris esse gloriae, quam sit
"ater et Filius, affirmat. Cui accusationi patroci-
natur. Petavius palam confessus illud quod apud
Photium dixit et Pierius presbyter, Pamphili mar-
Lyris dogmatum interpres, esse haereticum et cum
Arianis οἱ Macedonianis impie usurpatum, quia
haec asserta. inferior gloria Spiritus sancti de pro-
cessione οἱ origine vie intelligi valet. (1). tem.
Routh (2) assertione Photii valde movetur et
miratur eum qui, quicquid veterum more docuisset
Pierius, de Filii natura nihil in ipso reprehendit,
voluisse illum. insimulare. quod. periculose admo-
dum et impie de Spiritu sancto sentiret, nisi revera
in errorem. aliquem, saltem verbo tenus, Alexan-
drinus iste incidisset. Ceteroqui non adeo miran
dum esset eum qui Origenis vestigia. pressit, pericu-
lose nimis circa Spiritum Dei philosophatum esse.
Id etiam Cave οἱ Tillemont prohibuit quominus
Pierium contra. Photii criminationem de endere
conarentur.
36. Numquid igitur: est haec causa perdita aut
improbabilis prorsus S. Pierii orlhodozia ? Nequa-
quam, et qui sequentes rationes perpenderit quoque
persuasum iri non desperamus. Primo quidem
auctoritas Photii, in re litleraria ponderosa sane,
non aequalis est momenti ubi iudicandas opinio-
nes scriptorum aggreditur, praesertim. quando. de
Iheologicis: quaestionibus. agitur. Notarunt. enim
Dupinus (3) et Ceillerius (4) Photium, utpote qui
tempore floruit. quo dogmata. et mysteria iam stri-
ctissima loquendi formula per Veclesiae definitio-
nes authenticas constituta exprimebantur, plerum-
que solere non iuxta primaevae aetatis locutionem,
sed. iumta sui aevi exactiorem formulam, ferre
iudicium de veteribus scriptoribus. Nullo modo
erraverit in. fide
proinde volunt. allati auctores
S. Pierius. Πα tantum testimonio Photiano cou-
cedunt. catechetam. | Alemandrinum minus stricte
locutum fuisse. Recentiori etiam tempore illustris-
simus episcopus itemque eruditus vir RR. DD.
Ginouilhac enixe protestatus nullomodo credendum
esse. Photio, qui scholae Origenianae plus. aequo
adversatus, suspectae est. auctoritatis ac. pro-
pterea. S. Pierii orthodoxiam omnino evtra. con-
froversiam. esse. habendam. Sane ipsum Pierii
modum loquendi de Spiritu sancto minime probat,
quando docet iste Spiritum Dei. inferioris esse glo-
riue quam sit Pater. οἱ Filius; sed non ideo
Photio consentit, immo negat inde. fundamentum
solidum. subesse ut Pierius periculose nimis atque
impie docuisse decernatur. Quomodo enim eruditus
iste Alexandrinus abhorruisset a consubstantialitate
el ab. aequalitate naturali sancti. Spiritus cum
Patre οἱ Filio? Absil, sed ut alii scriptores eccle-
siastici istius. temporis imprudentem locutionem
usurpavit (5). Quare causam Pierii acerrime defen-
dendam. susceperunt Gulielmus Berrimannus tn
Contionibus sacris de historia controversiae "Fri-
nitariae lingua. anglica praeclare scriptis (6), €
Georgius Bullus in Defensione Fidei Nicaenae (7),
quorum alter negat hoc verisimile esse in. gravem
ullum. errorem. incidisse eum, qui de Filii natura
(1) De Trinitate, lib. vit, cap. Vh 11; tom. 1. p. 3N. —
(2) Reliquiae sacrae, tom. ΠῚ, p. 149 — (3) Loc. cit. tom. "
p. 192. — (4) Loc. it., tom. ΠῚ, p. 350. — (5) Histoire du
i
dogme catholique, Vom. M, p. 149. — (0) Serm. 1I, p 134;
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 263
vere recteque saperet ; alter vero opinatur scripsisse
Pierium minorem esse Patre et. Filio eadem ratione,
qua ipse Filius minor a plerisque Patribus anti-
quis proelamatur, nempe originis et processionis
respectu. Τα οί" namque. ipse Routh, cetero-
qui orthodoxae Pierii infensus, eius verba pati beni-
gnam interpretationem eumque ex oeconomia, quae
dieitur, incarnationis, rationem sumpsisse autu-
mandi Spiritum sanctum esse Patre ac Filio infe-
riorem gloria, Proin deperditis Pierii operibus unde
sententia. damnationis esset unice desumenda, non
videtur aequum, unius tantum et,fatentibus multis,
rigidioris iudicis testimonio, sanctissimi et virtuti-
bus atque doctrina florentissimi viri memoriam in
suspicionem adduetam gravare.
ὅπ
Dy
Nunc. vestat breviter erpedire S. Pierium «
celeris. criminibus quorum α Photio accusatur,
quaeque circa angelorum naturam et praeexsisten-
ham animarum Dr rsantur. De angelis Pierium
pla: gari et fabulari contendit Photius :
xa ἐν τῷ εἰς πάσχα xai τὸν ᾿Ὧσηξ λόγῳ περί
ἐπα ΛΕ ν κάτα, QR 7: ds
ποιηϑέντων χερουβὶμ. τῷ Μῶσει καὶ περὶ τῆς τοῦ Ιχχὼβ
στήλης ἐν οἷς τὴν μὲν ποίησιν αὐτῶν ὁμολογεῖ, οἰκονομίας
va. ματαιολοὴ ὡς οὐδὲν ἦσαν, ὡς
δὲ λόγῳ συγχωρηϑ
τύπον ἄλλο
ρα τὰ γεγενημένα ὡς οὐδὲ ἔφερε μορφῆς,
σχῆμα In eo
ἀλλὰ μόνον πτερύγων χενολογεῖ
vero libro quem in Pascha et Oseam prophetam
scripsit agit quoque de cherubim a Mose factis οἱ
de lacobi lapide, ubi faetos qnidem illos fatetur,
at divinae tantum Providentiae ratione fuisse
concessos nugatur: quasi haee in nulla re exsti-
terint aliorum instar quae faeta sunt, cum neque
effigiem aliam prae se ferrent. formae, sed ala-
rum dumtaxat speciem fabulatur illos ferre. Ante
"sioneis huius loci Photiani
omnia notare oportet ve
haud unam esse interpretationem, siquidem detextu
graeco non adeo constat. Ferunt quidam codices z
pazaxtoAovst, ὡς οὐδὲν ἦσαν, ὡς ἕτερον ἦσαν, ὡς Exi
γεγενημένα (δ). Proin. Andreas | Schottus latine
reddidit: Quasi aut nihil fuerint, aut aliud
quidpiam fuerint, ant aliud. (saltem | illa fuerint)
quae facta eunt. Praeplacuit versio Routhii quam
gx τὰ
tradimus, uno alterove. mutato verbo (9). Quid
sentiendum de hac Pierii opinione circa naturam
angelorum ? Aeriter in illam invelitur Ποῖ (10)
et simul in. omnes allegoristas, qui, alioqui magni
viri, propler nonnulla vere typica. in sacra Scrip-
tura, in nugas abeuntes quibus populum captare
studebant, suammet ipsorum famam laeserunt.
Immo ipsum Hieronymum insanientem non dubitat
asserere, qui scripserit in Epistula ad. Nepotia-
num Aistoriam Davidis et Abisag figmentum esse
de mimo vel. Atellanarum ludicro, si sequeris litte-
ram (11). Non tanta sane indignatione opus erat ;
ad Pierium «utem quod attinet, esi non diffitendum
eum plus aequo allegorieae Scripturarum interpre-
tationi indulsisse, non tamen carpendus est quasi
vecorde allegorias sectatus, veritate. litterae in
dubio gestis subversa. Neque diutius
rebus proeul
n videlur nobis in tertio errore
etiam immorandus
a Photio in Pierianis seriptis detecto, nempe quod
obscurius deinde. etiam hie, secundum Origenis
τ δὲ
'at animas praeexsistere ὑπαινίτ'
οὗτος χατὰ τὸν Ὡριγένους ὕθλον χαὶ προύπαρξιν ψυχῶν.
Non negandum hane opinionem esse temerariam et
post Origenem ea fuisse abusos varios haereticos
sit anno 381 in altero concilio Con-
nugas, indi
ita ut damnata
apud Routh, Reliquiae sacrae, tom. III, p. 913, — (7) Opera
omn., p. 160. — (8) Ctr. notam in editione Davidis Hoesche-
lii, p. 35. — (9) Reliquiae sacrae, tom. HI, pp. 21 2
(10) Ibid. pp. 214, 215. — (11) P. L., tom. XXII, col. 525.
stantinopolitano.
AUCTORE
. D. 6.
de angelis
autem allego-
rice locutus
est, et de
praeezsisten-
tia anima-
rum non
prava demon-
stratur eius
sententia.
pU
Wl
᾿
«A
1
]
AUCTORE
J. V. D. G.
In martyro-
logiis lauda-
tur S. Pierius,
iuxta Rufini
formulam
usurpatam
ab Adone,
C
SAEC, ΠΙ.
5. Lusor
paucis diehus
post
baptismum
adhuc puer
obiit,
*vulgo Ludre.
* eulgo Déols.
dias.
268.
stantinopolitano. Sed nullatenus probatur S. Pie-
rius hane doctrinam pravo sensu intellexisse aut eo
qui eius orthodoriam laedat modo.
$ VII. De eultu 5. Pierii.
38. Ut hanc lucubrationem de S. Pierio absolva-
ius paucissima quae de huius cultu. nota. sunt n
unum sunt colligenda. Quorum haec est. summa a
Baronio conflata. (1) : Porro tam Meletius quam
"l'eonas nec non. Pierius. quod egregia sanclilate
praediti fuerint, inter sanctos recenseri quoque
meruerunt, adscriptis nataliciis eorum diebus in
tabulis ecclesiasticis. Meminit sanclus Epiphanius
ecclesiarum exsistentium Alexandriae quae dica-
tae erant nomine Theonae alque Pierii. Cum enim
recenset. Alexandriae positas ecclesias: * Sunt,
inquit, aliae plures (ut dixi) eeclesiae Dionysii
appellatae et Theonae et Pierii et Serapionis (3). -
Photius item refert Pierio templum domusque con-
structa fuisse a piis hominibus. Domus istas aedes
sacras minus amplas conicit fuisse Ποιά (3).
Qua via factum sit. ut S. Pierii natalicia in fastis
ecclesiasticis adscripta fuerint, non erit abs reinqui-
rere. Nolavit. Sollerius noster. in observationibus
quas Martyrologio Usuardi (4) adiecit, primum
velatum. esse hune sanctum. in. tabulas sacras ab
auctore Romani Martyrologii parvi, afque ea illo-
pum. numero sanctorum esse quos extra seriem
Jsuardi apud. alios martyrologos frustra vequisi-
veris. In laterculorum Hieronymianorum hucus-
que cognitis codicibus nondum apparuit inseriptum
Pierii nomen nisi in uno. ex genere Hieronymia-
norum quae contracta vocari solent, saeculo decimo
exseripto, quique fuit. Fuldensis coenobii et editus
est in. Analectorum. Bollandianorum fomo primo.
lam vero, in hoc martyrologio legitur ad. LI nonas
novembris : In. Mexandria saneti Hierii presby-
leri (5). Attamen non est negandum. hanc comme-
amorationem, quoniam in ceteris omnibus Hiero-
nymianis deest, poluisse adici ex Martyrologio
Romano parvo aut ez Adone.
39. Ex quonam fonte hauserint isti martyrologi
patel. quidem, ut ποία! Sollerius in opere mox
cilulo. Scilicet ex Rufini libri V11 capite XXIX
(1) animales. ecclesiastici, anno 985, XVI. — (2) Haeres.,
LXIX, 9. P. G., tom. XLII, col. 906, — (3) Heliquiae sacrae,
DE SANCTO PIERIO PRESBYTERO.
desumpsit | auctor Martyrologii parvi /audem p
S. Pierii. Nam quod ibi recitatur, sicut et in Marty-
rologio Bedae, duobus verbis mutatis, Alexandria
pro Alexandriae, seripturis pro seriptura, Alexan-
driae, Hierii presbyleri vita purissimi, in seri-
plura nobiliter eruditi, infegre. reperitur apud
dictum. Rufinum : Pierius... in divinis seripturis
nobiliter eruditus, vita purissimus. Plwra er
Rtufiniano praeconio collegit Ado, ita ut nulla eius-
dem pars iam desit : quod. ostendit collatus uterque
lertus.
RUFINUS.
Pierius quidem acer
ingenio, in divinis sc i
pturis nobiliter erudi-
ius, vita purissimus,
alque. ad christianam
philosophiam nudus et
penitus expeditus, do-
ctor Ecclesiae ineom-
parabilis, privatim οἱ
publice mirabiliter dis-
putans.
ADO.
Apud Alexandriam.
beati Hierii presbyteri,
viri acris ingenii, in di-
vinis seripturis nobiliter
eruditi, ete. £n fine men-
dose valde, neque secun-
dum. Rufinum, addi! :
Mic quievit. tempore
Philippi — imperatoris,
quod esseb infer. annos
244 et. 249.
A0. Usuardus eandem. formulam, simul. cum
eadem. falsa. chronologia, repetit. Fuldense mar-
tyrologium. Iufinianum textum retinet, sed omittit
Pierium fempore Philippi quievisse. Galesinius for-
"mulam paulisper mutavit sequenti modo : Alexan-
driae, S. Pierii presbyteri : qui in divinis seripturis
sane quam eruditus, singulari vitae innocentia οἱ
sanclitate insignis, migravit ad Dominum. Tun-
dem Martyrologium Romanum priori parti laudis
er Rufino desumptae alteram adiwunzit, quae est ez
Hieronymi Catalogo virorum illustrium, tempus
quo floruit. indicans. Sanctum. Pierium in suo
Catalogo reposuit libro IX, capitulo 50, Petrus de
Natalibus. Ipse quoque Hieronymianum encomium
repetit, additque haec sat mira : Et apud Alexan-
driam in pace quievit vr idus octobris. 4pud Grae-
cos et Orientales, etiam apud. Coptos qui sanctum
"Theonam colunt, quo regente Alezandrinam eccle-
siam. vivehat S. Pierius, nullam. ems mentionem
datum est reperire.
tom. ΠῚ, p. 908. — (4) P. 650. — (5) Analect. Bolland.,
tom. I, p. 44.
DE SANCTO LUSORE
PUERO CONFESSORE
IN TERRITORIO BITURIGCENSI.
1. Quicquid. novimus de historia S. Lusoris *
recidit. ad. haec. pauca. quae. tradidit. Gregorius
Turonensis libri 1n gloria confessorum cap. 90 : In
Dolense * autem Biturigi terminum vico beatus
Lusor, Leucadi quondam senatoris filius, requies-
cil, qui fertur in albis migrasse a saeculo. Leoca-
dius vero pater S. Lusoris viz cuiquam. dubium
esse potest. quin. idem fuerit ac Leocadius ille de
quo egit idem. Gregorius Hist. Frane., T. 31, ubi ab
ipso susceptos narrat primos apud. Biturigas chri-
stianae fidei praecones, eumque simul describit pri-
mum Galliarum senatorem, qui de stirpe Veeli
Epagati fuit, quem. Lugduno passum pro Christi
nomine superius memoravimus. Scilicet eiusdem
libri cap. 29 Vettius Epagathus unus legitur fuisse
ex quadraginta. octo. martyribus qui cum Photino
episcopo. Lugdunensi anno. 179. sanguinem. pro
Christo profuderunt. Idem. Leocadius. ex groavis
fuisse videtur. Gregorii. Turonensis : nam ab hoc
scriptore laudatur. Leocadia, quam matrem habuit
Florentius
Usuardo,
aliisque.
rentius. Gregorii pater (V), et ipsa ἃ stirpe Vetti
Epagali discendens (2). Nulla. tamen ratio cogit
ut cum quodam recentiore scriptore (3) Leocadiam
neptem Leocadii dicamus, sed. omnino. incertum
est. quo gradu cognationis cum illo coniuncta
fuerit.
9. Ex eo tamen quod (Gregorius ex progenie
ortus est Leocadii, et ea progenie ut in Galliis nihil
invenialur esse generosius atque nobilius (4), se-
quitur praecipuam auctoritatem tribuendam esse
saeculo tertio
vergente,
ipsius testimonio ubi de iis loquitur quae ad illam
spectant : omni etenim tempore consuevit. in huius-
modi eximiae nobilitatis domibus diligentius ser-
vari memoria progenitorum, praesertim. vero quo
ordine sibi successerint et qua vixerint aetate, Iam
vero perspicue indicat Gregorius. Leocadium flo-
ruisse ubi primum ad christianam fidem conversa
est. Biturigum civitas opera unius ex discipulis
episcoporum illorum. quos circa medium saeculum
| ait (5) :
unde, ni fallor, efficaciter refellitur opinio illorum
qui Leocadium ac proinde Lusorem saeculo aevi
christiani primo vel exordio secundi innectunt. Huc
tertium. Roma. in. Gallias missos fuis
accedit quod. Leocadium asserit Gregorius fuisse
de stirpe Vecti Epagati (6), qui, ut supra memora-
vimus, martyrium passus est circa annum 180 ; is
autem,
secundum communem modum loquendi, de
stirpe alicuius viri dicitur, qui ex eius posteris post
duas saltem. vel. tres generationes ortum durerit.
Unde. ulterius, ut id obiter advertamus, evertitur
sententia eorum qui contendunt saeculo primo con-
ditam fuisse ecclesiam Bituricensem a S. Ursino.
Licet enim non. nominetur. Ursinus. citato loco
Historiae Francorum, perspicue tamen significatur
lempore Leocadii primum praedicatam fuisse
apud Biturigas christianam. fidem, et alio loco
Ursinum praecipuas partes in hac praedication:
Bituriga
sancto Ursino, qui a
egisse testatur Gregorius, ubi scilicet
vero urbs, «if, primum ἃ
discipulis apostolorum ordinatus, in. Galliis disti-
nalus est, verbum salutis accepit, atque eccle-
siam Biturigis primum instituit. rexilque (7).
3. Certum itaque videtur non ante saeculum ter-
infantiles
annos
tium adultum obiisse S. Lusorem. Qua vero vitae
mondum — guae aetate ad.
constat ex eo quod fertur in albis mi-
supernas sedes vocatus sit, utique
transgressus .
non satis
inde enim solummodo colligitur
diebus.
grasse ἃ saeculo :
C ipsum decessisse paucis post baptismum
Atlamen non. immerito pueri titulo. designatum
fuisse in antiquis mavtyrologiis (8), libenter conclu-
serim ex narratione apparitionis a Gregorio paulo
inferius. memoratae. Nimirum cuidam pauperi
idem Lusor beatus per visum apparuit praecepit-
que cellulam emundari in qua, ut ferunt, infantiae
vagilus exegerat (9). Cur enim de solis infantiae
vagitibus hie sermo fieret. nisi quia, ubi paucorum
dierum christianus ad aeternam requiem fransmi-
gravit, infantiae annos nondum exegerat ?
S. Lusoris cultum. testatur
vocant. Hierony-
Eius mentio
in fastis
4. Antiquissimum
imprimis. Martyrologium quod
mianwum in codice Bernensi saeculi VIII, ubi ad
kalendas novembres annuntiatur. In Gall. terri-
turio Beturico. noneupante Dolos
sancli Lusoris pueri el conf. Jodem die
confessoris : /n
sacris
vico depos.
in codice
A : ἢ E
/pternacensi : Beloricas Lusoris
codice vero. Wissenburgensi pridie nonas seu ad
diem quartam novembris, iisdem verbis ut 1n codice
ef. ad. Grego Turonensis Hist.
F'ranc., p. 4. — (2) Greg. Turon. Vit. Patrum, v, Lo
(3) Levesque de la Ra aliere, Nouvelle vie de S. Grégoire,
cvéque de Tours, in Mémoires de δ Acad. des Inscr. (ane.),
Novembris Tomus 1.
(1) Cfr. ἃ. Arndt, Pr
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
265
Bernensi. Ad diem quartam quoque memoratur in
martyrologio quod. dicitur Bedae-Flori : Bituricas,
depositio sancti Lusoris pueri..., ef apud. Rhaba-
num : In Galliis, Bituricas, depositio saneti Inlu-
soris (sic) pueri et confessoris. Nulla S. Lusoris
mentio fit in. Usuardino puro, sed tantummodo in
auctariis Aquicinctino, Daveronensi et Burdiga-
lensi, ubi non pueri sed episcopi Bituricensis
appellatione ornatur, cui errori forte occasionem
dedit exemplar aliquod. ubi ex. librarii inscitia vel
oscilantia. pro siglo pi legeretur. epi. Certe episco-
pum
7;
Bituricensem Lusorem nomine nulla. alia
monumenta historica produnt. — FHecentiora mar-
tyrologia 1
Advertendum tantummodo nomen Lusoris ersulare
e Martyrologio Romano. In Proprio sanctorum
eeclesiae | Bituricensis (10) indicatur
festivitas S. Lusoris ad. diem. 16 novembris, cele-
recensere supervacaneum visum ὁ
recentiore
branda ritu semiduplici, officio de communi confes-
soris non pontificis cum oratione propria et lectio-
nibus historicis in. secundo nocturno, ubi, nescio
qua auctoritate, mater S. Lusoris Susanna appel-
latur. In festivitas
S. Leocadii item ritu semiduplici eum lectionibus
eodem | Proprio signatur
secundi nocturni propriis celebranda die 1H eiusdem
mensis.
)
Martyrologorum elogiis praeiverat Gregorius
Turonensis, non semel laudato capite 90 libri
In Glor. conf. post citata. superius (11) gloriam
sepuleri S. Lusoris ifa celebrans : In eripta vero
positus super pavimentum, sepulchrum habens ex
marmore Phario mirabiliter exeulptum. Factum
est aulem ut. quadam vice sanctus Germanus
Parisiacae urbis episcopus ad hoe tumulum vigi-
lias celebraret, haud procul. formulam habens, in
qua genua, eum necessitas cogeret, deflectebat.
Factum est autem in una vigiliarum nocle, dum
Imos lectiones Davilicae decantarent, slationis
pse
labore lassi cleriei quasi pro aliquo relevamine se
super sepulchrum sancli, defixis ulnarum conpa-
gibus, sustentarent. Contremuit ilico beati tumu-
el sibi iniuriam inrogari, prae-
At Germanus pontifex
lum confessoris,
senli vibratione fatetur.
pavore perterritus, amoveri desuper praecepit
somnolentos, dicens Absistite, o signes,
proeul a tumulo, ne sancto Dei molestia
inferatur. Quibus amolis, lremorem illum
deinceps non senserunt. Sed nec illad. placuit
pauperi idem Lusor bea-
praecepitque cellulam
ritus
praeteriri, quod cuidam
tus per visum apparuit
emundari, in qua, ut ferunt, infantiae vài
exegerat. Sed cum pauper ille bis commonilus
agere iussa differret, apparuit. ei tertio, dicens :
Si feceris quae praeeipio, unum trian-
tem pro oboedientiae famulatu reciples.
Ille vero eonsurgens, cellulam scopis mundatam,
respersam,stabat altoni-
ablutam aqua herbisque
tus, pollieitam promissionem operiens, donec nutu
Dei advertit triantem in pavimento lucere, quem
eollegens laetus abscessit.
6. Sepulcrum istud. usque ad. nostra tempora
servatum gaudemus, illudque descripserunt plures
scriptores recentiores, quibus illud oculis suis con-
spicere contigit. Unam ez his descriptionibus, accu-
ratissime confectam, € gallico latine redditam hic
recitumus. Sepulerum S. Lusoris collocatum est in
erypla. sub sacello quod. visitur ad dexteram
599. — (4) Vit. Patrum, loc. cit. — (5) Hist.
(6) Ibid. — (7) Glor. conf., cap. 79. — (8) Gfr.
infra, num. 5. — (10) Ed. anno 1879. —
Fr. Y. 30,5
num. seq. — (9) C
(10) Num. 1.
enort
AUCTORE
6G. D. S.
Sepulerum
illius
adhuc visitur.
966
chori latus (im ecclesia Sancli. Stephani in vico
Dolensi), ad quam dedueunt gradus a lergo "et
ris exstructi. Marmore candido confectum est, u
indieavil. Gregorius "Turonensis... et tribus parli-
bus constat, basi scilicel, ipsa tumba. alque ge
culo. Basis, crepidine lantum ornata, diffracta es
et late excavata. in parte dextera. Tumba autem
in anteriori facie sculpturam exhibet ectypam.,
qua repraesentantur venatores undecim, romano
vestiti more, alii equis insidentes, pedites alii, qui
gladiis et venabulis ope canum persequuntur el
DE SANCTO LUSORE.
prosternunt leones, apros, lupos, cervos et alias
omnis generis feras. Quae vero in opereuli
zophoro exsculplae sunt effigies multo minus
eminent et manifeste diversum a. priorum arlifi-
cem οἱ aevum produnt. Medium istud zophorum
occupant duo pueruli alati qui clypeum. qua-
dratum sustinent. omni inscriptione vaeuum ; ad
laevam partem repraesentata est cena quaedam,
ad dexleram vero equitum οἱ peditum agmen (1).
Subiungimus et monumenti imaginem won ita. pri-
dem insigni arte delineatam (2).
J Mets
ET
C
TEMPORE
INCERTO
S. Flori, de
quo nihil
refertur in
monumentis
saeculo. XIV
vetustioribus,
* vulgo
S. Flour.
Facile advertet prudens leclor nihil in hoc sum-
plwoso sepulero exhiberi quod proprium monumen-
torum christianorum dici queat, praeter repraesen-
lationem cenae, in qua panes crucis effigie signati
el totius quasi species imaginis christianam artem
(1) Fauconneau-Dulresne, Histoire de Déols et de Chá-
teaurouz (Chàteauroux, 1873, 9 vol. in-8"), tom. I, p. 125. —
(8) Exquisses pittoresques. sur le département de UIndre,
DE
EPISCOPO
COMMISN'CTAHRIUS PHRAEVIU'S
$
Ἶ s. Florum *, « maioribus nostris ad. diem
1 [unii praetermissum (V), nulla. martyrologia
memorant ante. Canisium- Walasserum et. Mola-
num, sed neque ulla alia monumenta. quae certo
antiquiora. sint. saeculo XIV (2), seu aetate. Ber-
nardi Guidonis, qui Vitam S. Flori inseruit quar-
(1) Tom. 1 Iun., p. 7 B. — (2, Nisi quod. ecclesia. Sancti
Flori nominatur in charla donationis confecta ineunte
saec. XL Cfr. infra, num. 3. — (3) De quo opere etr.
ue "A sd
SANCTO FLORO
LODOVENSI
manifestant. Itaque existimandum videtur. tim-
bam ipsam er Italia. a. Leocadio adhuc gentili
comparatam esse ad. sepulturam suam, operculum
vero postea in Gallia ab artifice christiano sculpti-
ris adornatum fuisse.
lexte par. MM. de la Tremblais, de la Villegille οἱ Jules
de Vorys, dessins par Isidore Meyer (nouv. éd., Chàteau-
roux, 1882, gr. in-8^), p. 27.
IN. GALLIA
(ae parti sui Speculi sanetoralis (3). Quas τον
ex veleri legendario ms. Moissacensi exscriptas
"Tolosa. quondam ad Bollandwm anno 1643 misil
Petrus Possinus lectiones de S.Floro (A), manifeste
ez ullima parte illius Vitae per compendium excer-
ptae sunt. Utrumque hoc documentum, deficientibus
L. Delisle, Les manuscrits de Bernard. Gui (in. Notices εἰ
extraits des mss., οἷο,, tom. XXVII, part. n, p. 171 sqq)
num. 131 sqq. — (4) Bibl. reg. Brux. od. 8014, fol. 17. ,
aliis,
I0
aetas prorsus
incerta ;
cultum tamen
antiquum
demonstrant
ecclesia eius
nomine
dedicata. ante
annum. 1016,
et kalendaria
ae breviaria
exarata
saeculo XV;
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
aliis, loco. Actorum primigeniorum tradere. cogi-
mur, Vitam nempe contentam in Speculo sancto-
rali e codicibus Parisinis lat. 5406 et 5407 ac
Tolosano 64, synopsin vero legendarii Moissiacen-
sis ex apographo inler. collectanea Bollandiana
servato in codice nunc bibliothecae regiae Bruvel-
lensis 8014.
9, Diximus nulla documenta — prostare. de
S. Floro quae certo antiquiora censeri possint sae-
culo XIV (1). Legitur quidem Florus quidam epi-
scopus interfuisse concilio Arelatensi in. causa
monasterii Lirinensis habito circa annum 451 (2),
et eodem anno. subseripsisse epistulae praesulum
Galliae ad Leonem. I papam (3): sed nequaquam
constat hunc fuisse S. Florum Lodovensem, de quo
nunc agimus. Id sane non concedent qui cum Ber-
nardo Gwidonis S. Florum unum ex Christi Do-
mini discipulis fuisse tradunt. Sed neque haec tra-
ditio, saeculo XIV primum scripto consignata,
incerlis prorsus fontibus, ea. auctoritate gaudet ut
aliquid inde ad. definiendum qua aetate vixerit
S. Florus eruere valeamus. Ipsius autem. Lodoven-
sis sedis mentio primum occurrit in epistula Boni-
fatii I papae ad. Hilarium episcopum Narbonen-
sem scripla. circa. annum 422, in qua. Patroclus
episcopus Arelatensis quendam episcopum. Leute-
vensem in alterius demortui locum ordinasse legi-
Thur (A), sed. veticetur nomen defuncti, sicut et illius
qui suffectus est. — Quae vero de S. Floro scripse-
runt. recentiores Ioannes Plantavit de la Pause (5),
Dominicus a. Iesu Carmelita (6), Andreas
sayus (7) et Iacobus Branche prior coenobii Pipe-
racensis (8), vir quicquam circa historiam S. Flori
referunt. praeter ea. quae leguntur apud Bernar-
dum. Guidonis et traditiones nonnullas manifeste
fabulosas. Traditiones illas populares, quae apud
Bernardum non leguntur, indicabimus inter Anno-
tata ad. Vitam. Haec prolizius hoc loco perscru-
tari piget.
3. Ecclesia Sancti Flori, quae scilicet inloco sepul-
turae sancti aedificata. est, circa annum 1016 (9)
donata est Odiloni abbati Cluniacensi (10) ;
quo tempore iuvenis surdus et mutus a nativitate,
ad sanctum sepulerum adductus, auditum et loque-
lam coram magna populi multitudine recepisse
fertur (11). Fuit inde haec ecclesia prioratus mona-
sterio Clessinacensi subiectus, qui postea anno 1317
a loanne XXII erectus est in. sedem episcopa-
lem (12). Ipsum autem oppidum, quod circa eam
ecclesiam. coaluit, iamdudum. Sancti Flori nomine
nuncupatum est.
4. Praeter haec, cultum S. Flori asserunt kalen-
daria praemissa. missalibus Arelatensibus, quae
exhibent codices bibliothecae nationalis Parisiensis
signati inter latinos numeris 874 et S81, et brevia-
rio quo utebatur conventus Ordinis Praedicatorum
in civitale Sancti Flori, contento in codice eiusdem
bibliothecae lat. 1305; et praeterea lectiones officii
S. Flori in eodem breviario, eiusdemque sancti com-
memoratio in codicibus 1274 εἰ Nov. Acq. 116, qui
uterque est. breviarium ecclesiae. Claromontanae.
(1) Attamen ex nomine Gothiae, quodin Vita legitur, forte
colligere licet eam. conscriptam esse ante finem saeculi XII.
Cfr. infra, Annot. ὃ. — (2) Mansi, Conc., tom. VII, p. 907. —
(3) Ibid., tom. VI, p. 164. — (4) Ibid., tom. IV, p. 395. —
(5) Clironologia praesulum. Lodovensium. Amarontii, 1634.
— (6) Histoire paroenetique des trois saincts protecteurs de
l' Auvergne. Paris, 1635. Maxima ex parte recusa apud
G. Barthelemy, Vies des saints de France, tom. I, p. 827-4.
— (7) Martyrol. gallic., ad d. 4 nov. — (8) La vie des
saincts et. sainctes. d'Auvergne et de Velay. Au Puy, 1652,
267
Codices. illi omnes exarati sunt. saeculo XV. In
kalendariis citatis festivitas S. Flori signata est ad
diem 4 novembris. Antiquitus vero, ut. constat. ex
inscriptione Vitae apud Bernardum Guidonis, cele-
brabatur in ecclesia Lodovensi in kalendis novem-
bris; saeculo vero X VII, die 3 novembris (13) ; ac
denique saeculo elapso, teste. Proprio. sanctorum
insignis ecclesiae et dioecesis Lodovensis auctori-
cate Ioannis Felieis Henriei de Fumel episcopi el
comitis Lodovensis typis edito Piscenis anno 1770,
dominica quae proxime antecedit festum omnium
sanctorum, ad quam diem signatur festum S. Flori
proto-praesulis ecclesiae Lodovensis eonfc :
duplex seeundae classis. Omnia de communi
apostolorum, praeter lectiones in secundo no-
cturno et himnos ad utrasque vesperas et ad. [au-
des, quae propria sunt. In dioecesi vero Sancli Flori
celebrantur nunc. duae. sancti. festivitates, altera
scilicet die 1 iunii, quae est. Exceptio sancti Flori
Christi discipuli, dioecesis protopraesulis et pa-
lroni, sub. ritu. duplici secundae. class
, ultera. et
praecipua die 4 novembris, sub ritu duplici primae
classis cum octava, officio et. missa. in utraque
propriis.
5. Iixlra dioeceses Lodovensem εἰ Sancti Flori
celebrari olim consuevit festivitas S. Flori, sive die
is Podiensi, Mi-
miatensi,Claromontana et in coenobiis Casae Dei *
1 iunii sive 4 novembris, in eccles
εἰ Piperacensi * (M4). [n ecclesia etiam Narbonensi
peculiari. cultu. honoratum. fuisse S. Florum vel
inde constat quod lectio de sancto in Proprio Lodo-
vensi edito anno 1745 excerpta. dicitur ex Brev.
Narbon. Quatenus autem cultus ille hodieque in iis
ecclesiis. perseveraverit, cum desint. nobis earum
Propria, indicare non licet. Sed et in septentrionali
Gallia, in. dioecesi Ambianensi, S. Florum patro-
num agnoscit ecclesia vici Maciacensis * (15).
6. De reliquiis S. Flori haec nos docuit ven. vir.
E. Mercuy, vicarius generalis dioeceseos Floripoli-
tanae, litteris quas recens ad. nos humanissime re-
scripsit. In ecclesia nempe cathedrali Sancti Flori
servantur os femoris, cuius pars superior desidera
tur, dimidia pars cubiti, duo ossa pedum, dens fere
integer, duo fragmenta costarum et alterius cuius-
dam. ossis, articulus unius digiti et cornu ebur-
neum quo sanctus uti consuevisse fertur ad convo-
candam. plebem. ad. contionem. sacram, cuiusque
fragmentum. | repositum. est apud. sanctimoniales
quae nuncupantur a Visitatione B. V. M. in eadem
cipilate. — Praeterea. ossium particulam se possi-
dere gaudet. ecclesia. vici La Chapelle-Alagnon i»
dioecesi Floripolitana. Alteram quoque anno 1886
concessit Ill. Dom. Baduel, tunc episcopus Flori-
politanus, ecclesiae Lodovensi (quae nunc pars est
dioeceseos Montispessulanae), quo magna tunc sol-
lemnitate translata. est. — Denique et. nonnullae
reliquiae S. Flori. honorantur in ecclesia. Sancti
Vulfranni, dioeceseos Ambianensis (16).
7. lam diximus nomen S. Flori in nullo marty-
ante medium saeculum. .X VI.
rologio. comparere :
suo martyrologio (17)
Quo tempore primum illud
p. 316-95. — (9) Ut constat ex nominibus Stephani episcopi
et Rotberti comitis, quae chartae donationis subscripta
leguntur. —(10) Charta donationis ed. ap. Mabillon, Annal.
Benedict, Vom. IV, p. 697. — (11) Ms. S. Flori cit. ap.,
Branche, p. 328. — (12) Bullar. Rom., tom. III, p. 150. —
(13) Dominieus a. Iesu, ap. Barthélemy, p. 548. — Plura
etiam templa et sacella in honorem S. Flori Lodevae aedi-
ficata esse memorat idem scriptor (ibid.) —(4) Branche, op.
cit. p.328. —1 15) Corblet, Hagiographie du diocised Amiens,
276. — (16) Ibid — (17) Primum edito an. 1962.
inseruit
tom. IV, p.
AUCTORE
C. D. S.
E
qui'cultus
etiam extra
dioe
Lodo
et Floripoli-
^8
nsem
tanam
propagatus
est.
* Ghaise-Dieu
* Pebrac.
* Machy.
De illius
reliquiis
et memoria
in martyro-
logiis recen-
tioribus.
AUCTORE
C. D. S.
5. Florus,
Christi
discipulus,
socius Petri
apostoli,
a
inprovinciam
Narbonensem
ad praedi-
candum
evangelium
missus,
b
ibidem primo
ecclesiam
Lodovensem
pastorali
sollicitudine
instruxit;
268
inseruit Adamus Walasserus. Secuti sunt Molanus
in additionibus ad. Usuardum (1), deinde Andreas
Saussaius in Martyrologio gallicano, Ferrarius in
Catalogo sanctorum qui in Martyrologio Romano
I. Vita S. Flori, ex Bernardi
Kidita ex vodicibus 1. Paris. lat. 54006; 2. Paris. lat.
Gesta, sancti Flori confessoris, cuius festi-
vitas oceurrit in kalendis novembris,
prima die ipsius mensis di
1. Bealus Florus, ex transmarinis partibus
ortus a, Domini nostri Iesu Christi vesligia secu-
tus, eius ubique alumnus, et. sacro fonte bapti-
smalis ablutus doelrinisque eius salutaribus edo-
clus, honorifice vocatus est eius? spiritualis filius.
Inter ceteros vero missos dignos condiscipulos
directus est ipse Romae catholicae Ecclesiae, ut
illie socius fieret inter alios et beati Petri aposto-
lorum principis particeps efficeretur el. consors.
Pro tanto el. tali denique nitore, quem ipse habe-
bat in pectore, ardor apostoli erga ipsum vigebat
in menle et Flori * merilis pollebat in corde.
2. Denique postquam magister veritatis Chri-
slus discipulos ad praedicandum milteret et alios
septuaginta duos discipulos designaret * ut irent
bini et. bini per singulas provincias ad docendum
verba evangelii lesu Christi, sanetus Florus ex ad-
inonitione beati Petri apostoli eum quibusdam aliis
missus esl ad partes provinciae quae cognomina-
tur Gotia? 4 in provincia Narbonensi, ubi quam
plurimis errantibus a. via. veritatis fidem sanctae
"Trinitatis praedicando declaravit? et ad confes-
sionem eiusdem fidei ad perfectum usque per-
duxit. ;
3. Perveniens autem vir Dei ad civitatem
Lotovensem !, ibi? pastor ecclesiae et episcopus
animarum electus est? primus, et errantes oves
propriis umeris ad ovile dominieum reportavit.
Cumque tanta fragraret gratia ut inter domesti-
cos hie* providentia ipse domesticus haberetur
devotus, impiger mansit in omnibus bonis, virtu-
tibus et moribus decoratus. Bene elenim erudiens
filios suos per quem tramilem Chrisli tenerent
mandata, docuit per gratiam Spiritus saneti cal-
care colla inimicorum? spirituum et omnia machi-
namenta diaboli superare.
4. Cumque populum ecclesiae suae divino eul-
lui! prius ignoto vir Dei mancipasset el a eunetis
veneraretur obsequio dignus antisles, taliter ad
eos locutus est : O filii carissimi, o Christi cruore
redempti, audite verba Dei. Empti enim estis pretio
magno, sanguine immaculati agni Iesu Christi, et
de lupis effecti. estis agni. innocentes. Sequimini
divinam vocem, per Paulum vas electionis sic dicen-
lem : Caro. enim. concupiscit. adversus. spiritum,
spiritus autem adversus carnem ; haec? enim sibi
invicem adversantur. Estote ergo parati, el pugnate
adversus insidias diaboli, ut possitis comprehendere
(1) Primum ed. an. 1568.
Tit. et Num. 1. — ! om.9, — ? (p. d. i. m.) om. 2,3, —
? om, ὃ, — * fori 1. EV
Num. 2. — ! designarent 2. — 5 Gocia 2. — " decli-
navit 2,
Num 8. -- ' Lodovensem 2, 3. — ? sibi 2, — ἃ gygy, 9, —
* hac 2, 3. — ^ immundorum, 2, 3.
Num. 4. — ' cultu 2, — * lioc 2,
DE SANCTO FLORO EPISCOPO.
non sunt e£. Castellanus in suo Martyrologio gene-
rali : qui omnes festivitatem sancti signarunt. ad
diem 4 novembris.
Iam sequuntur. Vitae.
Guidonis Speculo sanetorali.
25407; 3. Tolosano 64. — Cfr. Comm. praev., num. 1.
cum omnibus sanctis quae sit. longitudo, latitudo,
sublimitas et profundum.
5. Haec οἱ his similia egregio pontifice Floro
docente et cum Christi miraculis suae plebi col-
lustrante οἱ in pace eum suis famulis in praedicta
Lodovensi ecclesia quiescente, vox divina facta
est ad eum, dicens : Famule mi Flore, noli timere,
quia. ego tecum sum quocumque perrezeris. Admo-
nitus his verbis et divinis institutionibus : E, ail.
assum, Domine. Et vox Domini! ad eum : Sume,
inquit, /ibi undecim in vicem le sequentes, el vade
in locum Planiticum ad montem Indiciatum, ibique
tibi demonstrabo viam itineris tul, per quam ad m
ingredi debeas. Confestimque miles Dei, audita
hae inslitutione el. iussione Dei, nihil trepidans,
ut alter Abraham oboediens voci Dei, egressus
de sede sua, properavit ad loeum de quo dixeral
οἱ Deus.
6. Consurgens vero beatus Florus, coepto iti-
nere earpens viam, duxit secum duos se conse-
quentes, Genmardum * presbyterum et Iustum
archidiaconum, ut hymnos spirituales eum ipso
canerent et in omni loco Domino deservirent,
Ceteri autem sequentes, eum supradictis discipu-
lis usque in Bolismam collem? sequentibus ponti-
ficem pervenerunt. Quo in loco siti incomparabili
sitierunt; et interveniente patrono eorum sanclo
Floro, mox ut virga sua terram aridam tetigit,
aquae largissime effluxere, et illi biberunt et refo-
eillali sunt, et ab ipso die usque in hodiernum
fons ibi praeclarus emanat et. satietatem multis
populis praestat e. Tune sommo sopiti divino,
duarum fere horarum spatio quieverunt el. quie-
scentes dormitaverunt ?.
7. Dehine egregius Florus properans citissime,
mulum ascendit et. eirenivit montes plurimos in
arce Planitiea, donee venire ad loeum quem
praecepit ei Deus in monte Indiciacum ! d, Qui
per angustum iler rupem excidentem e. veniens
cum laetitia, exquisivit qualiter inibi per Domini?
clementiam — repausarel. "Tune intervallo facto
ae mora peraeta, repedaviL ad suos sequaces.
Surgite, inquit, fratres, dirigite viam pedetentim
euntes? et properemus ad. eum quem Domini iussu
contemplari potuimus locum.
8. Exsurgentes itaque, secuti sunt. plane vesli-
gia benigni sui pastoris, Illa vero lux eos praeibat
quae filios Israel ducebat, deducens eos per'
columnam nubis in die et per columnam ignis*in
nocle, O dives in merilis athleta Dei. Ascendil in
montem, ut illie Deo faceret habitaeulum sol-
lemne. Ibi visitatio divina giravit quattucr angu-
Num. 5. — ! dominica 3.
Num. 6. — ! et Gemarclum 2. — ? collam 2, — ? (et 4.
d.) om. 3.
Num. 7. — τ Indiciatum
Num. 8. — ! on. 2. —
om. 9,
2. — ? Deum 2. — ?euntem 2.
? nubis 1, 3; (in die — ignis)
los
D
deinde, alio
divinitus
evocatus,
cim duobus.
socis
in. Indiciaeo.
monte,
d
e
non sine
multiplice
prodigio,
alteram
ecclesiam
condidit ;
A los quadrigae, quo fundamentum christiani nomi-
nis postmodum indiderunt; et nulla deinceps
f culmina antistitum absidam dedicaverunt f.
ibique, post 9. Gultor autem Dei Florus multis postea vixit
multos annos. temporibus,et suos discipulos prudenter instituit,
sanctissime — qt in omnibus bonis operibus stabiles permane-
transtcl?h— vont. in. radice altissimi montis g. Zstofe, inquit,
diem clausit — Ὁ Ξ
Sela: filii, supra. firmam petram. fundati. Ego namque
viam universae carnis proficisci cupio et ad perpe-
7 tuam. vitam ingredi desidero. His itaque monitis
edocti, laerimantes dixerunt ad eum : O0 pastor
hone, cur oves innumerabiles, quas Domino acqui-
sisti, relinquis? Sed. quid nos orphanos dimiltis ?
Interpella. pro nobis ad. Deum assidue, ne perea-
mus in novissimo die. Haec illis lacrimabiliter
dicentibus, benedicens eos el inslruens in prae-
ceptis Dei, anima eius migravit a corpore et feli-
citer penetravit in sancla. Corpus autem eius
sepelierunt iidem sui discipuli, et construxerunt
ibi ecclesiam in honore ! beati Petri apostoli 4. Ubi
meritis eiusdem sancti Flori?, digne imploranti-
bus eius suffragium a diversis incommoditatibus
praestantur remedia sanitatum.
ANNOTAT'A.
a Insigne civitatis Floripolitanae exhibet tripli-
cem. litteram A auream rubro clypeo impositam.
Quod, si fides habeatur. Dominico a. Iesu (1) ideo
assumptum est quia credebatur S. Florus, cui civi-
las ortum. suum et. nomen debet, oriundus esse ex
Ar Abi A. Quin, et secundum traditionem popularem
ibidem vigentem, filius erat unius e tribus magis
qui lesum recens natum adoraturi venerunt Beth-
leen, et a patre suo ad. Salvatorem missus, ubi is
divinam suam doctrinam praedicare exorsus. est ;
ideoque in vetustis imaginibus depictus. est facie
nigra. Alii tamen illum Hebraeum natu dixerunt,
et apud. suos nomine Cicis vel Criscis aut eliam
Tsitsis appellatum, quod. latine sonaret Flos viri
Die quarta mensis novembris. In festo
S. Flori episcopi et confessoris.
1. Florus igitur Lodovensis episcopus in eccle-
sia sua divina voce est monitus ul. montana
petens Arvernica, iret in montem Indiciaeum in
loco Planitico. Cui assentiens, convocato et infor-
mato populo valedicens, eum aliquibus sibi obse-
cuturis recessit. Pervenientes autem ad quendam
locum, faeta oratione, ad ictum sceplri, quod
manu tenebat, terra. produxit laticem largi
mum divinitus defluentem, quo astantes *
intolerabilem. exstinxerunt. Florus itaque in tel-
lure Planitiea plures montes cireumiens, landem
Christo duce per angustum iter rupis excisae ad
monlem Indieiaeum, locum a Deo destinatum,
pervenit.
2. Quo cireumspecto, Deo eratias agens, rediens
ad socios, laliler allocutus est eos : Surgite, fra-
tres; Dominus enim direxit viam nostram. Prope-
Num. 9. — ! honorem 2. — ? om. 2.
(1) Ap. Barlhélemy, Vie des SS. de France, tom. l, p.sid.
— (2) lbid, p. 836. — (3) Vaisselte, Hist. de Languedoc,
lib. 1v, cap. S8 (tom, I, p. 213; ed. ΠῚ, p. 481). — (4) Ap.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
269
vel Floris viri ; unde et vocabulum illi Florus apud
Latinos inditum fuerit (2).
b Nomine Gothiae vel Septimaniae appellata
fuit ea. pars Narbonensis provinciae qua. primo
potiti sunt. Visigolhi, ab exordio scilicet saeculi V
usque ad saeculum XII (3).
c Pons iste, qui ferebatur a. S. Floro elicitus,
tempore Dominici a. Iesu, id est ante medium sae-
culum. XV LI, frequenti populi et praesertim infir-
morum concursu colebatur. Forniz lapideus ei
impositus fuerat et. grandis crux apud eum erecta.
Sollemni pompa. quotannis illuc procedebat. plebs
F'loripolitana (A).
d Eadem nomina ad locum designandum adhi-
bita sunt in charta donationis anno 1016 confecta,
de qua cfr. supra Comm. praev., num. 3.
e Angustus ille callis saeculo Χ 11] dicebatur
una esse er portis civitatis Floripolitanae, in rupe
excisa, ipsumque saxum orante S. Floro repente dif-
[issum ferebatur, ut transitum ei praeberet, Quin et
monstrabatur vestigium manus S. Vlori rupi im-
pressum, quod. pia. plebs osculari. consueverat ubi
ad fontem S. Flori pompa annua fiebat (5).
f Haec aliquanto magis perspicue enuntiantur in
legenda Moissiacensi (infra, numm. 2 med.,3 inil.).
g Et hic locus saeculo. XVII monstrabatur
apud. civitatem Sancti Flori, specus nimirum qui-
dam sub alta rupe, in quo cernebatur et lapis quasi
in. formam lecti. excavatus, quo S. Florum usum
esse ferebant (6).
h Postea inde translatum est sacrum corpus in
ecclesiam cathedralem Suncli Flori (1). Simul au-
lem cum corpore S. Flori recondita. fuisse tradunt
reliquias SS. Innocentium martyrum, quas ipse ea:
Oriente detulisset. Et re quidem vera testatus est
Carolus cardinalis de Noailles, episcopus Floripo-
litanus, se, cum reliquias S. Flori inspiceret ineunte
isse in eius sepulcro quaedam
saeculo X V LI,repperis
ossa. minuliora, quae omnino infantulorum fuisse
videbantur (8).
II. Lectiones legendarii Moissiaeensis.
Editae ex apographo servato in cod. Brux. 8014. — Cfr. Comm. praev., num. 1.
remus ad eum, quem eius iussu quaesivimus, locum.
"l'une cogitare et tractare coepit qualiter ibi sol-
lemne Deo habitaculum posset instruere. Cumque
haec ita disponeret, apparuit quaedam vis et ope-
ralio divinae maiestatis, per qualtuor angulos
spatii basilicae in modum quadrigae suleum faci-
ens ducto limite : ut palam cuneis appareret
qualiter fundamentum ecclesiae. poni deberet.
Qua virtute qui viderunt stupefaeti, non mediocri
eliam laetitia eum ingenti admiratione perculsi,
accelerant perficere intimum. opus designatum
divinibus. Erigilur fabrica, construitur ecclesia, fit
Deo sollemne habitaculum et populis in venera-
lione divinae majesta sanetificatum oratorium.
3. Ob reverentiam vero praedietae virtutis, ut
fertur, nullus deinceps antistitum absidam eccle-
siae illius dedicare praesumpsit; nec immerito :
quod enim Dei et Domini nostri sanetificatum est
maiestate, mortalium non eget benedictione. Plu-
vibus ilaque annis Florus ibi Deo laudabiliter
Barthelemy, pp. 893, Ny. — (5) Ibid,, p. S». — (6) Ibid.
p.865. — (D Branche, Vie des sainets d' Auvergne, p. 398.—
(8! Dominicus a lesu, ap. Barthélemy, p. 871.
serviens,
F
VITA
εν»
VITA
* leg.
exhortatus?
SAEC. V.
1. Vita latina
antiqua,
cuiusforma
duplex ;
* rulgo
Ghamans
370
serviens, praediealione sua et exemplo vitae
plures fideles Domino acquisivit. Erat enim in
potestate doctrinam habens; quia qualis instrue-
bat subditos verbo, falis et ipse apparebat in
facto. Exoratus * namque est eos ut mundum non
diligerent neque quae in mundo sunt diligere stu-
deant, quoniam mundus transit el coneupiscentia
DE SANCTO FLORO EPISCOPO.
eius, et Paulus : Castigo corpus meum et in servilu-
tem redigo, ne forte, cum aliis praedicaverim, ipse
reprobus efficiar. Cum vero tempus resolutionis
instaret, discipulis el populo fidem et doctrinam
Chrisli praedicans, inter verba orationis beatus
Florus ad. Christum migravit. Ad euius tumulum
meritis eius multi infirmi ac debiles prosperantur.
DE SANCTO AMANTIO
EPISCOPO
COMMIEN'TTARKIU
| De fontibus historiae
S. Amantii.
i. Inter hos fontes principem. locum obtinet
antiqua. Vita. latina. S. Amantii*. euius. contigit
nobis undecim reperire apographa, quorum tria in
bibliotheca regia Bruxellensi, cetera in bibliotheca
nationali Parisiensi Apographa
autem. illa. inspicienti facile apparet duplicem
illis repraesentari. Vitae formam, quarum altera
amplior est, brevior. altera : breviorem hanc dico,
non quod. ullae partes compendio seu paucioribus
verbis efferantur, sed. quia nonnulla capita vel
capitum parles in ea prorsus omissa. sunt, vide-
licel. (secundum. partitionem nostram) prologus,
posterior pars capitis primi praeter ultimam sen-
tentiam, caput. quartum, ultima. sententia. capitis
quinti, posterior pars capitis sevti, totum. caput
septimum, et praeterea. liber. miraculorum | post
mortem, qui vel integer vel ex parle annezus est
exemplaribus formae amplioris. Sed. et. utraque
forma multiplicem exhibet lectionem sibi propriam
etomnibus ipsius apographis communem. Duas illas
formas vel complezus codicum qui eas continent
designabimus siglis A et B, singulos vero codices
numero proprio. Formam ampliorem A praebent
codices quattuor. Quorum, et omnium codicum no-
strorum,antiquissimum [1 servat nunc bibliotheca
nationalis Parisiensis, signatum lat. 17002, antea
Notre-Dame 97, qui fuit olim coenobii Moissia-
censis, ezaratum saeculo X (1). Huic valde affinis
est, adeo ut ex eo vel certe simili exscriptus videa-
tur, [2] eiusdem bibliothecae cod. lat. 3809 A,
eraratus saeculo XV. (2). Aliquanto. lectionibus
variantibus a. duobus prioribus recedit [8] Par.
lat. 3820, exaratus saeculo XIV (3), et magis etiam
[4] Par. lat. 5406, eiusdem. aetatis, qui continet
quartam partem Speculi sanetoralis collecti a Ber-
nardo Guidonis (&). Is iam. nonnullis lectionibus
accedit ad formam breviorem, quam continent
reliqui codices septem, videlicet [5] Brux. 2989,
olim Sancti Laurentii Leodiensis, exaratus extr.
saec. XI (5), in quo satis multae occurrunt lectiones
variantes sinqulares, et tria. paria (paritate nimi-
vum lectionum propriarum) [6] Par. lat. 5308, saec.
XII (6) ac [7] 5278, saec. X 1II(T), [8] Brux. 207-8,
asservantur.
(1) Cfr. Cat. codd. hag. Paris., tom. ΠῚ
εἰ . Paris., tom. III, p. 364. — (2) Cfr.
ibid.; lom. I, p. 382. — (3) Ibid., p. 364. — (4) lbid., x 591.
—6 Cat. codd. hag. Bruz., om. lI, p. 982, — (6) Cat.
Paris., VI, 64. — (7) Ibid., 1, 403, — (8) Cat. Brus., Y, 135.
RUTHENENSI
IN GALLIA
S PRAEVIUS
saec. XII (8) ac [9] Par. lat. 5289, saec. XIV (9).
[10] Par. lat. 14651, saec. XV (10) ac [11]
Brux. 11987, ante medium saeculum XVI in
coenobio Rubzae Vallis prope Bruvellas αὖ
Antonio Gentio exaratus (11).
9. Manifeste antiquior est forma A. Huius apo-
grapha 1, 9, 8, quod. spectat. sive ad. elocutionis
qenus sive ad. orthographiam, multis barbarismis
scatent, quales in primigenio exemplari occurrisse
inde satis constare videtur quod, si bene memini,
multae aliae Vitae in eisdem codicibus exscriptae,
eam notam prae se non ferunt; non. pauci tamen,
praesertim. in. codicibus 1. et 2, vitio librariorum
imputandi sunt, cum et in uno tantum codice legan-
tur. et nullum prorsus sensum reddant et facile e
quibus verbis adulterati sint liqueat. T'extum San-
etorali suo insertum passim emendavit et expolivit,
vocibus etiam subinde additis vel mutatis, Bernar-
dus Guidonis. Idem praestitit qui primus concin-
navit. formam breviorem B ; sed. et. praeterea. sin-
gulae classes codicum huius formae, quas numero
quattuor distinguere est, suas proprias emendationes
vel adulterationes exhibent. Has inter variantes
lectiones singulis capitibus subiectas sedulo nota»i-
mus, praeter singulares singulorum codicum et 9:
quas, sicul et eas quoque quae propriae sunt unius
codicis 4, post. caput. tertium fere. praetermittere
visum. est, ne sine ullo commodo et cum multo
legentium. taedio. variarum lectionum. copia quasi
obrueremur.
3. Formam Vitae breviorem solus edidit Lau-
ventius Surius ad diem 4novembris (19) et ita fide-
liter. expressit textum. qui legitur in codice nostro
11, prout in ipso codice ab aliquo correctore multis
locis emendatus est, wt. lectiones. etiam illi codici
singulariter proprias, praeter unam manifeste abso-
nam (13), omnes retulerit. et haud. amplius. decem
voces levissime mutaverit : unde vir dubium esse
potest quin hune ipsum codicem, et quidem solum,
prae oculis habuerit. Formam vero A primus
vulgavit Philippus Labbe (14) ex veteribus legen-
dariis mss. (15), quae distinctius non recensuit, et 07
iis, praesertim vero ex exemplari quodam quod in
multis conveniebat cum nostro 4, lecliones selegisse
videlur. quas. iudicavit meliorem efficere. sensum ;
sed hac ratione Vilae quasi faciem. ita limavit ut
eam, qualis exhibetur praecipuis codicibus 1, 2, 3,
— (9) Cat. Paris., 1, 518. — (10) Ibid., LII, 262. — (11) Cfr.
Anal, Bolland.,, tom. VI, p. 31. — (12) Tom. ΧΙ, p. 51 —
(13) Gir. infra, Vit. cap. 5, var. leet. — (14) Nov. Bibl. Mss»
lom. II, p. 474, — (15) Ibid., in indice praefixo volumini. ,
viz
D
forma
amplior, quae
et vetustior,
saepius, sel
non satis
accurate,
edita ἐδ! —
et perperam
Fortunato
scriptori
attributa.
vir agnoscas. Postea autem e codice Moissiacensi
[1], ipsi Tolosa transmisso, paucas lectiones varian-
tes adiecit (1). T'extum Labbeanum, cum Suriano
collatum, repetivit Michael Angelus Luchi mona-
chus Casinensis in sua. editione operum | Venanti
Fortunati (2) ef, secundum ipsam hanc Luchianam
editionem, Migne (3). Novissime demwm cl. v
Bruno. Krusch eundem. textum, sed praeter. edi-
tiones citatas non aliis subsidiis usus quam varian-
tibus lectionibus e codice nostro 5 excerptis, inseruit
inter Venanti Fortunati opera pedestria (4).
A. Vitae scriptorem censuit Surius fuisse Venan-
tum. Fortunatum Pictaviensem illum. episcopum,
qui floruit post medium saeculum. VI, sed non alio
momento nisi quod, ut ipsi videbatur, stilus a For-
tunali dietione non abhorret. Surii sententiam
non improbabilem censuit Labbe, re tamen penitius
non inspecta. Luchius vero im praemonitione ad
Vitam S. Amantlii : Fortasse, αὐξ, alicui dubitatio-
nem inieere possunt formae illae loquendi, quae
plane poesim sapiunt, quibus auctor huiusce
Vitae S. Amantii frequentius usus deprehenditur
quam fere videatur in more fuisse Fortunato eum
sanctorum Vitas consc nisi forte
Fortunatus, nondum assuetus sanctorum Vilis
conscribendis, cum hane elueubraret, genio poe-
tarum paulo liberius indulsisse dicendus est, ac
colores poeseos, cui impense studebat, vel in pe-
destrem hanc elucubrationem transtulisse. Quam-
quam et stilus ipse politior et cultior quam fere
proprius ille Fortunati esse soleat (6), ac grandior
el rotundior oralio, suspicionem alieui afferre
possunt haud illam genuinum esse eiusdem fetum,
secus atque alii sentiant, Verum nec illud infician-
dum est, Fortunati ingenium et in verbis collo-
candis industriam saepius in eadem apparere :
quamobrem sub eiusdem nomine illam edendam
existimemus. Mira sane conclusio. Nempe nullo
im codice neque ab ullo antiquo scriptore ante
Surium Vita Amantii Fortunato legitur inscripta,
et. sola ratio cur illi inscriberetur fuit existimata
illa stili cum Fortunati dictione similitudo; et post-
quam demonstratum est Vitae dictionem a. seri-
bendi ratione familiari Fortunato non parum esse
dissimilem, retinendum nihilominus censetur nomen
Fortunati auctoris, quia illius ingenium et in verbis
collocandis. industria saepius in ea. manifestatur,
quasi id non commune esset multis aliis Vitis san-
clorum. aevo merovingico aut carolingico conscrt
plis, quarum scilicet auctoribus. Fortunati dictio
praecipuum. quoddam | artis scribendi. exemplar
erat, quod. sibi imitandum proponerent. Huc acce-
dit quod, ewm Fortunatus. supponatur Vitam
S. Amantii adornasse ubi nondum assuetus erat
sanclorum. Vitis eonscribendis, nequaquam Jumc
librum citavit Gregorius Turonensis, qui tamen et
Amantii apparitionem memoravit (7) et alias Vitas
sanctorum ab amico suo conscriptas, quae certo
genuinae sunt,data occasione laudare non praeter-
misit (8), praeter Vitam 8. Paterni episcopi Abrin-
suis scriptis. egil, et
censis, de quo nusquam in
forte edidit
Vitam S. Radegundis reginae, quam
(1) Ibid., in Supplemento ad calcem voluminis, fol. 2. —
(2) Part, II (Romae, 1787), p. 96.— (3) P. L., tom. LXXXVIII,
p. b13, — (4) Mon. Germ., Auct. antiq, tom, IV, part.
poster. (Berolini, 1885), p. 9» — (5) Quin, teste d.
Kruseh, Virgilianas Ovidianasque elocutiones Vitae scri-
ptor tot adhibuit, quot in genuinis Fortunati scriptis omni-
bus viz reperias. Ibid., p. XX. — (6) Noverat icet Luchi
solam. Labbei editionem. politiorem. — (7) Vit. Patrum,
cap. 1v, num. 1. — (8) 8 ilicet, addito Fortunati nomine,
Vitam Germani Parisiensis Hist. Fr. V. S; Albini, GIor. conf.
DIES QUARTA NOVEMBAIS.
271
Fortunatus post. obitum. Gregorii (9). Iure merito
igitur el. v. B. Krusch Vilam S. Amantii infer
Opuscula Fortunato male attributa relegavit.
5. In qualtuor codicibus qui nobis servarunt — I. Liber
Vitae formam A, huic adiunctum esse iam indica-. miraculorum
vimus librum in quo descripta. sunt miracula post paulo pos
mortem S. Amantii eius intercessione impetrata. FH EU
Librum hunc non. eodem tempore quo Vitam, sed Ka
AUCTORE
C. D. S.
scriptore,
saeculo, ut
videtur, VI
extremo vel
ineunte VII
scriptus.
ab eodem scriptore. concinnatum | esse, constat. ex
eius. erordio : Quondam vitam beati confessoris
Amanlii divino munere, ut polui, stilo digessi.
Nunc pauca de his quae triumphator egregius
gerat signa, brevi sermone constringam. Porro
seriptorem. illum Ruthenensem. aliquem fuisse cle-
ricum, his argumentis aliquatenus videtur confici.
Imprimis nimirum nulla vefert miracula nisi quae
apud ipsam Huthenensem civitatem contigerint ;
deinde, unum miraculorum WRuthena. urbe teste
ipse conspexit (10) ; denique, librum suum com-
posuit ut legeretur. in. anniversaria | festivitate
S. Amantii, cui. el. ipse, ut ex eius modo loquendi
videlur colligi, interesse consueverat (11). Quo vero
tempore utrumque documentum. conscriptum ἈΠΕ τὰ
nullo indicio sive extrinseco sive intrinseco satis E
certo. definire licel, Sane genus scribendi minime
abhorret. ab. hagiographorum aevi. merovingici
more, qui cum sermone barbaro subridiculam quan-
dam verborum et sententiarum pompam, antithesi-
bus praecipue et similibus locutionum figuris con-
spicuam, saepissime affectant. Haec tamen non ita
iis scriptoribus propria sunt ut et apud. alios poste-
riores identidem non appareant. Crediderim nihilo-
minus non diu post. extremum saeculum VI docu-
menta. illa. conscripta esse : nam ex. octo prodigiis
in libro miraculorum narratis quartum et quintum
certe huic saeculo illigunda sunt, neque probabile
videtur. sextum, cuius. scriptor testis oculatus fuit,
adeo magno intervallo temporis ab illis distare.
Certe id non indicat formula illa simplex transitio-
nis : Dicam miraculum. quod ipsa Ruthena urbe
Leste conspexi. Ef aliquantum forte confirmatur
sententia nostra ex nomine pueri qui eo loco narra-
tur sanatus z is scilicet nuncupabatur Euphrasius
vel Euphrasinus,
loromanam demonstrat. et
usu fuisse parum credibile est.
6. Alterius Vitae S. Amantii, provinciali seu
romano idiomate et sermone metrico conscriptae,
nonnulla fragmenta supersunt, quae citarunt circa
medium saeculum. X VII Marcus Antonius Do-
minicy et scriptor Vitae gallicae de qua moz dicen-
dum. Codicem unde haec excerpta sunt exaratum
essesaeculo ΧΙ vel XII asseruit Dominicy (12); sed
cum deperditus sit codex ille(13), neque eum umquam
inspexerit quisquam artis palaeographicae peritus,
res satis dubia manet. Auctor in clausula sui car-
minis ait illud e latino textu translatum esse : unde,
cum in. parte illa quae ad nos pervenit non pauca
legantur. quae vel prorsus desiderari ezistimaret
vel certe alio odo narrenlur in Vita latina de qua
hactenus. egimus, iure concludendum opinatus. est
v. v. L. Serviores (14), illud e diverso ab ea Vita
quod vocabulum cognationem gal-
adulto saeculo. V1 in
ILI. Vita
romana
metrica
saeculo
forte XH
concinnata.
c. 94; Severini, ibid., e. 44; tacito auctoris nomine, Vitam
ἥν, 1I, 37, et Marcelli Paris Glor. conf.,
c. 8T. — (9) Gregorius scilicel obiit anno 593; Radegundis
vero anno 987. — (10) Mirac., cap. 6. — (11) Ibid., cap. vlt.
Nunc ergo in tantae festivitatis gaudiis omnt suppli-
deposcamus. — (12) Gfr. Raynouard,
les des troubadours, Vom. ΤΙ
s. Hist. de S. Amans,
extr.
catione Dominum...
Choir des poésies origina .
(Paris, 1817), p. CXt.IX. — (13) Serviére:
p. 30. — (014) Ibid., p. 22-23.
fonte
AUCTORE
C. D. 8.
IV. Vita
gallice
vomposita
saeculo
XVI.
S, Amantius
vixit
saeculo V,
979
fonte. derivatum esse. Cui equidem opinioni in
tiri non ausim; neque enim Vitam metricam. 0-
manam adeo a. Vita latina. nostra discrepare vi-
deo (1), cum praesertim, licet. haec fuerit fons
romanae praecipuus, potuerit tamen scriptor non
pauca ex traditione populari addere vel adulterare
aut eliam, licentia qua. uli semper soliti sunt portae,
nonnulla ipse confingere, sicut in multis aliis eius-
dem generis lucubrationibus factum. novimus. —
Fragmenta. illa carminis romani, iam saepius
edita (2), hic denuo recudere cum versione latina
non pigebit. " |
7. Denique habemus Vitam S. Amantii gallice
confectam. saeculo. X VII, quae manu. scripta et
adhuc inedita servatur in domo episcopali Ruthe-
nensi, sed. eius apographum anno 1838 ad. Neobol-
landianos misit episcopus. hunc Ruthenensis Il.
Petrus. Giraud, postea. Cameracensis archiepisco-
pus et S. R. E. cardinalis. Scriptor huius Vitae
fontes. adhibuit opus. Plantavit de la. Pause epi-
scopi Lodovensis de Chronologia episcoporum
Lodovensium (3), Vitam latinam breviorem editam
a Surio et praecipue carmen. romanum, quod
eius tempore servabatur in aede municipali Rtuthe-
nensi (&), unde huius carminis iactura. compensa-
Iur. Citat etiam legendam S. Amantii in ecclesia
Teuthenensi. recitari solitam. Ex Vita hac. gallica
in. reliquo hoc. commentario et inter Annotata ad
Vitam latinam. quaedam. subinde citabimus sub
titulo Vit. gall.ms.— Quae praeterea vulgo circum-
feruntur traditiones de S. Amantio οὐ monumenta
de eius cultu. sedulo collecta reperiuntur in opere
de historia S. Amantii recens edito a v. v. Ludovico
Serviores, parocho in dioecesi Ruthenensi (5), et in
superioribus iam pluries laudato.
S |l. Quo tempore vixerit
S. Amantius ; an sedem Lo-
dovensem aliquando tenuerit
et an monasterium condide-
rit apud Ruthenam.
8. S. Amantium floruisse saeculo V satis per-
spicue eruitur er libro miraculorum (6), ubi
S. Quintianus narratur. sancti sui decessoris cor-
pus elerasse post nondum multorum emensa tem-
porum orbe completo, id. est annorum, curricula,
quae manifeste computanda sunt. à. prima. sepul-
tura S. Amantii. Jam vero Quintianus ecclesiam
Tiuthenensem vexit ineunte saeculo. VI (7). Quidam
praeterea. afferunt (8). fragmentum carminis ro-
mani (9), ubi dicitur Amantius Ruthenensi civitati
obtinuisse ab Honorato seu Honorio imperatore
alicuius vectigalis remissionem ; et inde magis de-
finite illum. sedisse opinantur. anno circiter 401
Verum, ut libenter concedimus Honorium impera-
torem a poeta romano intentum fuisse sub nomine
regis Honorati Caesaris, simul famen. censemus
eundem forte vitiosa. sui codicis lectione esse Do
ptum, et certe non tantum momenti in ipsius testi-
(1) οἷν, infra, Annotala ad fragmenta romana. — (23) Prae.
ter duo priora, quae solus edidit Serviéres, — (3) Amar τῷ
1631. — (4) * Dieu fit beaucoup de miracles par l'intere s
sion de S. Amans aprés son trepas; nous en ay. EUR
quelques-uns du. vieux manuscrit de son ancienn ius s
composée en versen langage vulgaire, qui ἘΝ Perd
maison de ville de Rodés,, Vj gall. 5s circa in. E
(5) Histoire de saint Amas; évéque de. Rodez, patron d,
^ y u
jeres, Rodez, 1885, in-12*, pp.
diocise, par. l'abbé L, Serv.
DE SANCTO AMANTIO EPISCOPO RUTHENENSI.
monio reponendum ut hoc solo nii vem ab ipso |)
narratam vere contigisse agnoscamus (10).
9. Adversus. sententiam. illam, apud. eruditos
vulgo receptam(ML),insurgunt nonnulli recentiores
qui Amantium saeculo I vel certe non post süecu-
lum IlI sedisse contendunt. Qui priorem hanc
opinionem tuentur, nullum prorsus antiquum testi-
monium afferunt, sed. praecipue hoc ratiocinium :
Certum est S. Martialem primo aevi christiani sae-
culo Ruthenis evangelium praedicasse, nec dubitan-
dum quin apud eos aliquem episcopum ordinaverit ;
iam vero S. Amantius primus Ruthenorum episco-
pus. fuit. Huic primo et praecipuo argumento se-
cundum addunt e textu. Vitae latinae et. Miraculo-
rum erutum. Nimirum in Vita fit mentio supplicii
crucis (19), quod edicto Constantini paulo post exor-
dium saeculi IV. prorsus prohibitum fuisse notum
est ; et in libro miraculorum (13), incursus Marco-
mannorum, qui semel tantum, Marco Aurelio im-
peratore, id. est. inter annos. 162 et. 170 Galliam
invasisse leguntur. Tertium argumentorum genus
desumilur. ez. seulpturis nonnullis et. specularibus
pictis, in quibus S. Amantius adiunctus esse vide-
tur S. Martiali vel S. Mariae Magdalenae, qui sci-
licet primo saeculo in Galliam appulisse eredebun-
tur. Denique ex antiqua. Vita latina (14) constat
Ruthenos opera S. Amantii a. turpi idololatria
conversos esse ad. religionem christianam, et incre-
dibile est eos saeculo V fidei lumine nondum fuisse
illustratos aut. illud, « S. Martiali olim allatum,
penitus amisisse (15).
10. Sed haec argumenta parum efficacia sunt.
Etenim, quod ad. primum spectat, traditionis, qua
asseritur S. Martialis primo saeculo fidem Christi
attulisse Aquitaniae populis, prima vestigia appa-
rent saeculo XI, idque iis adiunctis quae eam ad-
modum suspectam faciant (16), et aeque vel etiam
multo magis incertum est eundem Martialem Ru-
thenorum. fuisse apostolum ; nullum autem alium
episcopum. ante Amantium sedisse Rtuthenae pri-
mus saeculo XII affirmavit poeta romanus (17). —
Ad secundi generis argumentum prius, ex mentione
supplicii crucis deductum, multiplex responsio pa.-
lel. Nam a) erucis nomine non solum crux proprie
dicta, sed et subinde arbores, pali, furcae designari
solebant, e quibus suspensi capitalis poenae dam-
nali,sive virgis sive sagittis sive igne mecaban-
lur (18) ; b) etsi. edicto Constantini vetitum. erat
crucis supplicium, potuit facile id edictum non raro
violari, praesertim in provinciis remotioribus, ubi
christiana religio nondum gentiles mores exstirpa-
verat ; c) quae potior videtur esse explicatio, facile
poluit. etiam. extremo saeculo VI vel ineunte VII
scriptor, non ita antiquitatis peritus, hac locutione
crucis supplicio uli ad. significandum supplicium
capitale, quamvis cui supplicii generi addictus fue-
rit reus ignoraret ; quod. et confirmatur ex locu-
lione synonyma. et indefinita et extrema. patibuli
poena, quae statim additur. Nec maiorem difficul-
tatem facessit voy Marcomanni. Nam triplex iam
testimonium protulit Gaujal, unde constat hoc no-
mine designatos fuisse saeculo LX septentrionales
Iuropae gentes, quae. alias plerumque Normanni
501. — (6) Cap. 3 init. — (7) Cfr. Gall. christ, tom. ἵν
p. 198, — (8) Serviéres, p. 60-62, — (9) Infra, fragm. tI. το
(10) Cfr. infra, annot. ad h. 1. — (11) Gall. christ, tom 1,
p. 197; Hist. litt. de ἴα Fr., tom. III, p. 480; etc. — (12) Vi.
cap. 2. — (13) Cap. 5. — (14) Capp. 3 οἱ 6. — (15) Clr. Ser-
vieres, p. 3442. — (16) Cfr. L, Duchesne, Saint Martia! de
Limoges, in periodico Annales du. Midi, tom. IV (1892),
p. 980 sqq. — (17) Infra, fragm. it. — (18) Cfr. 1. Lipsius, De
cruce, lib. r, capp. 5, 6; lib. ur, eapp. 6-11.
nuncupatae
facile
refelluntur) ;
Α
ante
annum 470.
B
nuncupatae sunt (1), et nuperrime quartum simile
lestimonium. ipsi edidimus (2). Iam vero meridio-
nalem Galliam anno 572 el sequenti. invaserunt
Saaones, qui. septentrionalem. Germaniam incole-
bant (3) et saepe. Normannis aequiparali sunt et
eadem ratione nomine Marcomannorum designari
potuerunt. — Ad tertii generis argumentum adver-
lisse satis erit, εἰς antiquissimum monumentorum
quae afferuntur exstructum esse anno 1486, et una
societate coniungi potuisse duos praecipuos Iuthe-
norum patronos, elsi non codem tempore vizissent.
— Denique, Ruthenenses saeculo V in idololatriae
lenebris iacuisse non. adeo mirandum est, cum ex
historia S. Martini noverimus alias Galliae partes
extremo saeculo 1V. iisdem fuisse immersas. Eaque
verae fidei ignorantia eo facilius apud. illos perse-
verare μοί, qui montanam ac proinde. minus
perviam. | regionem incolebant, et. revera. diutius
ibidem | viguisse idololatriam | ostendunt. antiqua
monwmenta in illa vegione mostris temporibus
reperta (4).
11. taque mon est cur à. sententia nostra. rece-
damus. Quam adulto vero saeculo V sederit Aman-
tius, non ita constat. Illud solum ex. Vita eruitur,
eum sedisse ante annum 470, quo circiter anno urbs
Ruthenorum. in. manus. venit. Visigothorum (5) :
mentio enim praesidis (6) et militum qui in praesi-
dio civitatis erant (1) indicat eius aetate civitatem
adhue subiectam fuisse Romanis. Anno autem 475,
ecclesia. Ruthenensis orbata suo episcopo erat; nam
hoc anno, ante. captam. a. Visigothis Arvernorum
urbem, scribebat. Sidonius Apollinaris ad. Das
lium episcopum Aquensem : Burdegala, Petrogorii,
huteni, Lemovices.... multaque iam maior nu-
merus civitatum, summis sacerdotibus ipsorum
morte truncatis nec ullis deinceps episcopis in
defunctorum officia suffeelis,.. latum spiritalis
minae limitem traxit (8). Porro praeter S. Aman-
Gum mulus episcopus Ruthenensis ante. saecu-
lum VI ex documentis fide dignis notus est. Ait
quidem. Savaron (9) se vidisse velustum codicem
in quo Eustachius episcopus Ruthenensis subscri-
psisse legebatur epistulae anno 451 ad Leonem 1
papam anissae ab. episcopis Galliae ; sed nec Eu-
stachius aliquis alias hoc titulo insignitus reperitur
neque ullae designaliones. sedium episcopalium
adiunctae erant. nominibus episcoporum in codici-
bus unde epistula. illa ad Leonem edita. est apud.
Ballerinios (10) et apud Mansi (11). Codicem. ali-
quem. vidit Harduinus in. quo re vera islae. desi-
gnationes appositae erant, sed. ita mendose ut nul-
lamearum rationem iure habere liceat (12). Eundem
(1) * Tempore quando ex partibus Europae ab Aquilonis
cardine diffusa gens March oman orum sevissima alque
barbarorum immanior Galliamque introgressa, Tortissimis
ietibus saneta patiebatur Ecclesia... Hist. fundationis
»onasterii Vabrensis (anno 861), auctore Agione abbate in.
saec, X (ap. Vaisselle, Hist. de Languedoec, tom. ], Preuves,
p. 108; ed. III, tom IL, p. 323). — Annal. Masciacences, ad
un, 5 * Stephanus a Marcoma nnis occiditur*et. Ar-
215 incenditur ,; et ad an. 873 : * Marcomanni in
Masciaeo venerunt. , (Mon. Germ , Scr. Lom. Ill, p. 169).
Priori autem annuntiationi Annalium Masciaceneium haee
respondetin Chronico Sancti Maxentii Malleacensi 7 (Anno
ΘΔ) Stephanus comes Arvernorum à Danis interfectus
est. , (Hist. de F'r., tom VII, p. 228). — i21 * Fideles quidam,
in ecclesia beati Exuperii divino cultui eiusque servitio
inancipati, feros indomilae gentis, Marcomannorum
seilicet, mores ferre non valentes... , Translatio SS. Exu-
perii εἰ Lupi ex cod. Paris. 14364 (Cat. Paris., tom. III,
p. 235). — (3) Cfr. infra, Annot. ad cap. 5 m. ulorum.
— (4) * Rodez ne nous οὔτο (du '* siecle à ]a fin du 1v*)
que statuettes de dieux et de déesses; les poupées en plàtre
de Vénus pullulent.. Pas un souvenir chez les Rutenes de
Novembris Tomus 1].
,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
913
forte vel aliquod. eius apographum prae manibus
habuit Savaron, in quo ad nomen Eustachii, quod
antepenultimo loco inter subseriptiones legitur,
adiectus fuerit titulus episcopus Ruthenensis.
19. Aliae duae quaestiunculae circa historiam S.
S. Amantii hie breviter tractandae veniunt. Altera
esl, num. Amantius, antequam — Ruthenensem
ecclesiam. regendam | susceperit, praefuerit. Lode-
vensi, Id primus affirmavit Plantavit de la Pause
insua Ghronologiaepiscoporum Lodevensium(13),
cui praeivisse videtur Bernardus Guidonis in opere
suonunc deperdito de historia episcopatus Lodeven-
sis (14). Huius autem auctoritas tanta. non est. ut
£a sola. nizi translationem illam ab alia sede epi-
scopali ad aliam. probabilem. e:
timemus, cum
praesertim. Bernardus in recipiendis traditionibus
etiam maxime absonis faciliorem se praebuerit (15);
neque profecto maioris facienda est traditio incerlae
aetatis quam secutus est Plantavitius. Quamquam
sane nec adeo validum: iudicamus argumentum
negativum ἃ scriptoribus Galliae christianae
deductum € silentio Vitae latinae, cum et. alia
multa circa historiam. S. Amantii in. oe docu-
mento, sicut. fere in aliis mullis eiusdem. generis,
desiderentur, et qui illud conscripsit, clericus nempe
TRuthenensis, id. solum curae habuisse videatur ut
quae Amantius in episcopatu suo Iuthenensi prae-
clare gessit commemoraret.
13. Sed. praeter testimonia Bernardi. Guidonis
el. traditionis Lodevensis afferuntur duo monu-
menta non paulo antiquiora ; utrumque scilicet
extremo saeculo X conscriptum, unde illa. egregie
τέ Notitia conse-
Leutevensis à
confirmari censentur. Alterum
crationis eeclesiae cathedralis
S. Fuleranno peractae. anno. 972, in. qua legitur
altare octavum in honorem S. Amantii confes-
soris erectum esse (16); alterum, testamentum eius-
dem. S. Fuleranni, in. quo. inter. confessores. soli
invocantur S. Martinus et S. Amantius (17). Verum
er ulroque illo documento eruitur. solummodo
Amantium aliquem in magna veneratione fuisse
Lodevae saeculo X, non tamen illum eundem fuisse
cum Rulhenensi episcopo. huius nominis, aut, si
idem fuit, non ob aliam rationem. honoratum esse
nisi quod ecclesiam Lodevensem. reverit. Quin
immo ex ipsa illa veneratione, cum. originis eius
memoria iam nesciretur, facile oriri potuit traditio
de Lodevensi S. Amantii episcopatu.
14. Altera. quaestio est. de coenobio Sancti n
Amantii Ruthenensi, quod. ipsius Amantii opera
conditum [fuisse indicat. Hugo Flaviniacensis in
Vita S. Magdalvei. episcopi Virodunensis, quam
ces marlyrs qu'on trouve partout ailleurs; pas un. nom
d'évéque... Nulle part, ce semble, aulant que dans les mon-
lagnes du. Rouergue, la désignation de pagani, gens de Ja
campagne, n'équivaut au triste sens de pairs. Mais à partir
du anilieu du v «le, comme tout change? ... Ὁ V. Davin,
Les anciens monuments. chrétiens de Rodez, in periodico
Jievue de l'art. chrétien, 3* série, tom. II (1875), p. 2 4.
(5) Cfr. Vaissette, Histoire de Languedoc, tom. I, p. 217
(ed. III, p. 487). — (6) Vit. cap. 2. — (7, Ibid, cap. 5: —
(S) Epist. VII, 6 (Mon. Germ., Auct. antiq., tom. VIE, p. 103).
— 9) Citatus in. Vit. gall. ms. S. Amantii, — (10; P. ΤΩ,
tom. LIV, p. 966-70. — (11). Conc., tom. Vl, p. 161-69. —
(12. Cfr. tomm. citt, P. L. p. 967, not. ἡ» Mansi, p. 163,
not. 34. — (13) Cit. Gall. christ., tom, VI, p. 528. — (14) Cfr.
Delisle, Les manuscrits de Bernard Gui, αὶ xvi ( Notices et
extraits des mss. tom. XXVII. u, p. 273). — "Testimonium
Guidonis citavit Hist. gall. ms., Plantavit vero. legendam
ecclesiae Lodovensis. — (15) Gfr. quae de Virgilio Marone
ab ipso narrata citavit cl. L. Delisle ( Notices, lom. cit,
p. 330). — (161 Gail. christ., tom. VI, Instrum, p 9681. D. —
(17) Ibid., p. 269 B.
35 inseruit
AUCTORE
C. D. S.
Imantium
fuisse prius
episcopum
Lodevensem,
admodum
dubium est ;
F
ec minus, ab
ipso eondi-
tum fuisse
coenobium
apud.
Ruthenam.
Mentio
S. Amantlii
in martyro-
logiis
et in
breviariis.
974
inseruit suo. Chronico Virodunensi, ineunte sae-
culo. X LI conscripto. Sie enim scribit de possessio-
nibus ecclesiae. Virodunensis in. Aquitania : Fue-
runt autem res istae abbatia Saneti Amanlii in
Rotena urbe cum appendiciis, fiscus etiam regius
Maderniaeus et alius, Puliniaeus nomine, donata
servitorum Saneti Petri et Sancti Vitoni usibus
ipsius beati Amantii largitione (D. Sed
manifeste erravit. Hugo ubi abbatiam. illam. a
S. Amantio monasterio SS. Petri et Vitoni subiectum
fuisse ait : primum enim saeculo X ex possessioni-
bus ecclesiae Virodunensis illi monasterio attributa
est, teste. continuatore Historiae Virodunensium
antistitum, ubi de Berengario episcopo scribit : Quo-
rum (monachorum 8. Vitoni) victui delegavit Scan-
tiam villam eum banno; abbatiam quoque
Saneti Amantii in Aquitania... (2). Ceterum verba
superius citata. Hugo manifeste exscripsit ec
Bercharii: presbyteri. Virodunensis, qui ducentis
ante ipsum annis, id est ineunte saeculo X, florui,
brevi commentario de historia ecclesiae. Virodu-
nensis, ubi de Magdalveo : Res etiam, ait, quae
sunt in Equitania antiquitus isti ecclesiae subie-
ctae, id est abbatia Saneti. Amantii in Rodenia
sita, eL Marderniacum et Poliniacum, frequenter
visitabat (3), sed prorsus silet ea. donata. fuisse
monachorum. Sancti Vitoni usibus ipsius beati
Amantii largitione. Jacobus Branche (&) primum
abbatem Sancti Amantii Ruthenensis circa annum
600 fuisseait Clarium,edomoStagnensi (d 'Estaing),
sed nulla alia auctoritate quam legendae cuiusdam
Stagnensis valde imperite conteztae et. manifeste
mendosae (5).
S III. De eultu S. Amantii.
15. Iam inde ab exordio saeculi. VI S. Aman-
tius cultu legitimo honoratus est, teste historia sol-
lemnis elevationis corporis eius, opera S. Quintiani
Jiuthenensis episcopi peractae, quae legitur in libro
miraculorum (6) : huiusmodi enim elevatio, ut
notum est, pro canonizatione iis temporibus erat.
Eiusdem memoria inde in omnibus antiquis mar-
tyrologiis (praeter illud. solum quod. sub nomine
Bedae citatur, ubi in. nonnullis tantum. auctariis
comparet) annuntiatur ad. diem 4 novembris, Hie-
ronymiano scilicet. secundum vetustiores codices,
Adonis, Rhabani Mauri, Wandelberti, Usuardi,
et ceteris posterioribus, ac denique in. Martyrologio
Romano, his verbis : Apud Ruthenos in Gallia,
beati Amantii episcopi, cuius vita sanctitate et
miraculis exstitit gloriosa.
16. Ad diem quoque 4 novembris S. Xmantium
memorant, sire per orationem vel lectiones in. cor-
pore sive in kalendario ipsis praefixo, breviaria,
missalia et alii libri liturgici multarum ecclesia-
rum particularium, quorum recensio sequitur.
Videlicet 1e in. Gallia : à) provinciae ecclesiasticae
(1) Act. SS., ad d. 4 Oct, tom. 11, p. 538, num. 18 extr. —
(2) Cit. ibid., p. 512, num. 48 extr. — (3) Cit. ibid., p. 501,
num. 7. — (4) La vie des saincts et sainctes d' Auvergne et
de Velay. (Au. Puy, 1652), p. 452. — (5) Cfr. Act. SS, ad d
1 Iul. (de S. Floregio), p. 42, num. 4-8. — (6) Capp. 3, 4. ES
(7) Servieres, p. 475. — (8) Cat. Paris., tom. III, Suppl. IH, ad
d. 4 Nov. (Alb. 4, 5,6; B. 6). — (9) Qui hoc loco et deinceps
in reliquo hoe numero indicantur libri typis editi velin
museo nostro servantur vel citati reperiuntur passim apud
v. v. L. Serviéres, p. 476-85, Codices vero manuseripti
praeter Ires Ruthenenses saeculi xiv modo citatos, RECO
indicantur in elencho sanctorum quo terminatur noster
Catalogus codicum hagiographicorum bibliothecaenationalis
Parisiensis (Vom. IIT, p. 606 sqq.), ad d. 4 et 5 Novembris. —
DE SANCTO AMANTIO EPISCOPO RUTHENENSI.
Albigensis : ecclesiae Rtuthenensis. codices. tres
saeculi XIV (7) et alii quattuor saeculi X V (8), et
praeterea breviaria. vel. Propria. typis impressa
annis 1603, 1670, 1706, 1824 et. 1859 (9); ecclesiae
Albigensis codices tres saeculi XV ; ecclesiae Va-
brensis Proprium editum annis 1650, 1702 et 1752,
b) provinciae Narbonensis : ecclesiae Narbonensis
Proprium ed. an. 1602 ; ecclesiae Bilerrensis coder
unus, Carcassonensis duo, Magalonensis unus, qui
omnes. exarati sunt. saeculo XIV ; ecclesiae Lode-
vensis Proprium editum. an. 1630 (10); et Uceli-
censis. Proprium. ed. an. 1686; c) provinciae
Aquensis. : ecclesiae Aquensis coder wnus sae-
culi XIV et tres saeculi XV; Foroiuliensis codex
unus saeculi XIV; d) provinciae Arelatensis :
ecclesiae. Arelatensis codices duo saeculi XIII et
tres saeculi XIV; e) provinciae Biluricensis : eccle-
siae monasticae Sancti. Flori coder. saeculi XII;
ecclesiae Claromontanae codices duo saeculi XV;
ecclesiae. Aniciensis Proprium. ed. an. 1661, et
Aginnensis ed. an. 1727; f) provinciae Lugdu-
nensis : ecclesiae Lingonensis codex saeculi XIII,
codex saeculi XIV et duo saeculi XV ; g) provin-
ciae "Turonensis : ecclesiae Cenomanensis. codices
duo saeculi XV; h) provinciae "Treverensis :
ecclesiae. Virodunensis codex saeculi XII, codea:
saeculi XIV et breviarium ed. an. 1560 et an. 1625;
ecclesiae. Tullensis. codices duo saeculi XV et
coenobii Romarici Montis in dioecesi Sancti Deo-
dati codex saeculi XII ; i) provinciae Viennensis :
Proprium Vivariense ed. an. 1384; 2» in Hispania,
breviarium. Geronense saeculi XV ; 39 in Germa-
nia, breviarium. Templariorum ms. saeculi XIII
(Trev. 5), breviarium Strigoniense ms. saeculi X V
et. missale ecclesiae incertae, saeculi XI; 49 in
Hibernia, kalendarum Drummondiense : n Gallia
natale Saneti Amantii episcopi (11). — Ad. diem
vero 3 novembris signatus est Amantius in Pro-
prio ecclesiae Lodevensis ed. ann. 1745 et 1770 (12) :
ad diem 5, in Proprio Biterrensi ed. ann. 1721, 1741
et. 1773. (13); in. Montispeliensi ed. an. 1736 (14)
et in Proprio Mimiatensi (15); ad diem 6, in Pro-
prio. Biterrensi ed. an. 1534 (16) et in. breviario
Albigensi ed. an. 1734 (17); ad diem 10, in. Pro-
prio Albigensi ed. an. 1703 (18); ad. diem. 16, in
Proprio Floripolitano hodierno (19); denique, ad
diem 26, in. Nemausensi (20). — In ecclesia. Ruthe-
nensi celebrabatur praeterea olim die 4 iulii festum
translationis S. Amantii, quod. tamen. anno. 1559
in Proprio a Sancta. Sede approbato suppressum
est (21).
17. Multa. ex memoriis Ruthenensibus collegit
v. v. L. Serviéres de veneratione reliquiarum
S. Amantii. Huius venerationis primum vestigium
apparet ineunte saeculo. XI : quo tempore, teste
Bernardo. Andegavensi, ad. synodum. coactam ab
Arnaldo Ruthenensi. episcopo, inter alias sancto-
rum reliquias quae illuc pro more allatae sunt,
allata est et Saneti Xmantii aeque confessoris et
(10) Non autem ad diem 3, nt secundum Plantavit de la
Pause ait Serviéres (p. 458). — (11) Ap. Forbes, Kalendars
of Scottish. saints, p.97. — (12) Ita Serviéres, p. 485; sed
superius (p. 458) dixerat, eadem Propria citans, S. 4man-
tium ibidem signari ad diem 5. Unde et alia quaedam hoc
loco ex eodem seriptore allata nobis suspecla sunt. —
(13) Serviéres, p. 484. Rursus supra (p. 458) dietum erat
S. Amantium in iisdem Propriis signatum esse ad diem 6.
— (14 Dbid., p. 484. — (15) Ibid., p. 460. — (16) Ibid., p.477.
— (17) Quod habemus in museo nostro; unde mirum appa-
rel festum S. Amanti; signari ad diem 10 in Proprio Albi-
gensi ed. an, 1703, quod vidit Serviéres (efr. not. sqq.). —
(18! Serviéres, p. 481. — (19) Ibid., p. 460. — (20) lbid..
p. 458. — (21) Ibid., p. 485. E
pontificis
D
Tieliquiae
eius in magno
honore
habitat,
Α
εἰ saepius
recognitae ac
translatae,
B
adhuc
ez parte
Ruthenae
1 et aliis
nonnullis
locis
asservantur.
pontifieis aurea maiestas, id est S. Amantii imago
seu statua sacris eius reliquiis nobilitata (1). Ean-
dem venerationem. demonstrat. mentio hierothecae
argenteae, qua includerentur lipsana S. Amantii,
legatae per testamentum anno 1398 a. Bernardo de
Armagnaco (2), et. alterius paulo. post oblatae ex
volo communitatis burgi Ruthenensis anno 1407
qublice emisso ad. obtinendam sanationem Ioannis
comitis, Bernardi filii, in qua anno 1410 sollemni-
ter repositum fuit S. Amantii caput (3). Haec collo-
cata est supra altare maius ecclesiae in. armario
triplicibus valvis munito, quarum quae apparebant
exterius sculpturis ornatae erant S. Amantii Aiisto-
riam repraesentantibus; et in eodem armario
asservabatur anno 1525 statua. lignea. S. Amantii
argenteis laminis deauratis contecta, quae anno
1670 ablatae sunt. ad. exornandum. scrinium veli-
quiarum S. Na«matii (4). Sed et anno. 1726
lhesauro | ecclesiae Sancti Amantii nova capsa
exponendis sancti reliquiis addita est (5).
18. Sacras exuvias S. Amantii (praeter eas
quae in hierothecis modo memoratis inclusae erant),
sicul et S. Naamatii οἱ S. Dalmatii, saepius reco-
gnoverunt episcopi Ruthenenses inde ab exordio
saeculi XV usque ad medium saeculum .X VIII :
videlicet. Gulielmus de Turre (an. 1429-57), Geor-
gius de Armagnaco anno 1551, Bernardinus de
Corniliano (an. 1614-45), Harduinus Pereficus
(an. 1648-62), Gabriel de Palmiaco anno 1673,
Philippus de Lusignano anno 1699 ; quarum om-
nium visitationum authentica instrumenta in san-
celorum. sepulcris reperta. sunt. quando. ultimam
instituit die 30 decembris anni 1750 Carolus Gri-
maldi (6). Sepulera haec concludebat crypta quae-
dam in abside pone sanctuarium, quae memoratur
in rotulo anni 1412 et vulgo dicebatur sacellum
sanctorum. corporum. Cryptam autem effingebat
forniz pavimento innivus, qui altitudine minus
duo metra cum dimidio pultebat, latitudine vero
prope solum paulo amplius metra tria. Nullum in
eo recessu conspiciebatur altare, sed. solummodo
tria sarcophaga. Postea bis adauctum fuit sacellu-
lum, anno. scilicet 1550 et anno. 1692, ac tandem
anno 1699, cum locus uliginosior videretur, corpus
S. Amantii inde translatum est. in maiorem. ca-
psam quae in choro ecclesiae supra altare praeci-
puum eminebat (1).
19. Remanserunt. ibi S. Amantii exuviae usque
ad magnam perturbationem gallicam extremo sae-
culo X VIII; nisi quod, cum eodem saeculo medio
ecclesiam iam ruinam minitantem. funditus dirui
et veaedificari necesse fuerit, sollemni pompa trans-
latae sunt die 10 ianuarii 1751 ad Fratres Mino-
ves οἱ deinde non minore apparatu in ecclesiam
instauratam die 9 septembris 1764 (8). Sed anno
1793, sicut. et. aliis innumeris Galliae locis, ita
Ruthenae pretiosae capsae, quae sanctorum reli-
quias continebant, cum aliis eiusdem generis monu-
mentis direptae et. destructae sunt, sacraque 038a
cum ludibrio proiecta et. dispersa. Attamen capita
SS. Amantii, Naamatii et Dalmatii a duobus viris
collecta. et, pace ecclesiae gallicanae reddita, resti-
Iuta sunt. Nunc exposita visuntur in ecclesia San-
eti Amantii, sed humilibus capsis ligneis deauratis
in formam sarcophagorum confectis inclusa.Caput
S. Amantii adhuc integrum est, nisi quod mazillae
(1) Act. S&, ad d. 6 OcL, tom. ΠῚ, p. 312, annot. m. —
(9) Serviéres, p. 307. — (3) Ibid., p. 394-59, ubi et. accurata
capsae descriptio legitur. — (4) Ibid., p. 359-61. — 5) Ibid.,
y. 360. — (6) Ibid., pp 9, 370. — (7) Ibid., p. Mol. —
(8) Ibid, p. 368-72. — (9) Ibid., p. 274-76. — (10) Ibid.,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
215
superiori dentes desunt (9). Alia quaedam ossium
eius fragmenta servantur in. eadem ecclesia, sed
cum ossibus aliorum sanctorum permizta, ac prae-
terea dens unus tubo cristallino conclusus et os insi-
gnius in capsa maiori altari imposita. et hanc in-
seriplionem prae se ferente : De brachio sancti
Amantii (10). Nonnullas quoque S. Amantii reli-
quias se possidere gloriantur aliae quaedam eccle-
siae ; videlicet, in dioecesi Ruthenensi ecelesia vici
Villae comitis * et sacellum prope vicum. Burna-
cum * ; et extra. eam, ecclesia Saneti. Arnantii de
Laguépie, quae olim ad. Ruthenensem dioecesim
pertinebat, nunc autem ad. Montalbanensem, eccle-
sia, Montisregalis* in dioecesi Vivariensi, et eccle-
sia. S. Amantio dicata in civitate Tullensi, quae
anno 1699 insignem partem ossium sancti, a Phi-
lippo de Lusignano episcopo Ituthenensi concessam,
ingenti civium exultatione recepit (11).
90. Ruthenensis plebis erga sanctum patronum
suum. pietatem demonstrat. etiam. ampla. ecelesia,
in loco, ut. creditur, quo ipse S. Amantius primam
basilicam christianam. erezit, saeculo XI constru-
cta ac post medium saeculum. Χ VIII funditus
instaurata ; et addita illi multa pretiosa ornamen-
ta (12), inter quae peculiari mentione digna sunt au-
laea decorando ambitui exteriori sanctuarii circa
medium saeculum X V I confecta et pleraque adhuc
servata, in quibus arte textili praecipua miracula
S. Amantii ezhibila sunt oculis (13). Demonstrant
quoque confraternitas sub S. Amantii patrocinio
inde ab anno 1283 constituta, et annua sancti festi-
vitas, magna pompa ac tripudio celebrari solita,
cui celebrationi cum satis graves abusus irrepsis-
sent, necesse fuit auctoritate episcopali illis reme-
dium afferri (14).
31. Hanc pietatem. saepe remuneratus. esse fer-
tur S. Amantius, non. sine manifestis prodigiis.
Nimirum a dira pestilentia haud. semel. ipsius
praesidio. Ruthenensis civitas. servata narratur,
singillatim. vero annis 1458, 1518, 1628, 1652 el
1721 (15) ; immane incendium exstinctum. anno
1510 (16), et recentius,anno 1826, calamitosa inun-
datio repressa (V7). Memoratur quoque animadver-
sio divinae iuslitiae in sacrilegos lres
1793, dum in ecclesia. Sancti Amantii, quae tunc
- qui anno
temporis, ut ferebat misera rerum condicio, vilissi-
mis usibus deputata erat, foenum in. fasces colliga-
bant οἱ interea sermonibus impiis et licentiosis san-
cto insultabant, manu. subito apparente et. flagello
armata acriter caesi sunt et in. fugam acti : cuius
rei testes, qui scilicet ab illorum ipsorum ore eius
narrationem. exceperant, plures adhuc his ultimis
annis in. vivis supererant (18).
99. Extra civitatem. .Ruthenensem, sed. intra
dioecesim sitas, non minus quinquaginta ecclesias
S. Amantii titulo olim et. plerasque nunc quoque
dicatas recenset v. v. L. Servi?res(19). Sed et in fini-
timis Ruthenensi dioecesibus iam pridem sanctum
pontificem. praecipuo cullu honoratum reperimus.
Et in. Cadurcensi quidem inde ab exordio saeculi
VII conditum legitur coenobium prope Cadurcen-
sem civitalem S. Amantii nomine insignitum, quod
a S. Desiderio Cadurcensi episcopo (an. 629-54)
instauratum et. multis aedificiis ac muneribus au-
ctum est, et deinde mox post Desiderii obitum huius
(vulgo Saint-Géry) nomen assum psit (20). Praeterea
p. 378-79. — (11) Ibid, pp. 379, 441, 490, 465, 468-70. —
(19) Ibid., p. 407-19. — (13) Ibid., p. ἘΠ. —(14) Ibid., p. 380-91.
— (15) Ibid.. p. 400-2. — (16) Ibid., p. 404-5. — (17) Ibid.,
p. 405-7. — (18) Ibid., p. 375-76. — (19) Ibid., p. 436-45. —
(30) Gall. christ., tom. 1, p. 155; Servieres, p. 452-55. i
τ"
AUCTORE
C. D. S.
* Villecomtal.
* Bournac
* Montifal.
Alia pietatis
Ruthenen-
sium erga
5. Amantium
indicia,
E
prodigiis
non semel
confirmatae.
Ecclesiae
S. Amantii
titulo conse-
cratae in
Ruthenenst
et. finitimis
dioecesibus,
et etiam im
remotioribus
976
in eadem dioecesi aliae ecclesiae septem S. Amantii
titulo dedicatae sunt, quarum ser nune, ab anno
scilicet 1808, subiectae sunt sedi episcopali Montal-
banensi (1). Sex etiam ecclesiae in dioecesi Albigensi
S. Amantium principalem patronum agnoscunt (2);
in Montispeliensi vero, cui nunc adiunctae. sunt
dioeceses olim. Biterrensis et Lodevensis, ecclesiae
duae et praeterea. sacellum rusticanum, ad. quod
saepe piae peregrinationis ritu accedere solent vici-
niorum locorum incolae ; in dioecesi. Nemausensi
item duae, praeler alias duas iam destructas; deni-
que in dioecesi Sancti Flori quattuor, et una. in
dioecesi Mimiatensi (3).
93. Remotioresetiam quaedam ecclesiae S. Aman-
tii titulo consecratae sunt. In dioecesi Vivariensi
florebat olim prioratus Sancli Amantii a Thermis,
cuius ecelesia, S. Amantii fifulo decorata, anno
1562 a protestantibus destructa. est et. numquam
reaedificata; sed in loco quem occupabat cruda
erecta est, quam usque ad nostros dies invisere con-
sueverunt multi pii fideles ad praesidium S. Aman-
tii implorandum, praesertim. pro sanatione pue-
rorum, et multa. ibidem miracula in hoc genere
impetrata. narrantur. Nunc autem. ad. vicinam
s, p. 45526. — (9) Ibid., p. 456. — (3) Tbid.,
(4) Ibid., p. 460-65. — (5) Ibid., p. 465-11. —
ad eultum 5. Amantii
(1) Servie
p. 498-60. —
(6) Ibid., p. 471. — Inter monument
Tuthenensis spectantia perperam computarant scriptores
DE SANCTO AMANTIO EPISCOPO RUTHENENSI.
ecclesiam. υἱοὶ Montisregalis, unam ex. duabus
parochialibus quae antiqui. prioratus. ecclesiae
substitutae sunt, eodem sensu pietatis erga S. Aman-
tium et non minore impetrationis fructu concurri-
tur; in allera autem parochia, υἱοὶ Laurac, eccle-
sim ante paulo amplius. quinquaginta. annos
constructa. οἱ S. Amantio dedicata. est (4). — [n
dioecesi Aginnensi quattuor olim, nunc tres. eccle-
siae parochiales S. Amantium patronum veneran-
tur, una. in. dioecesi Tolosana, una in Aniciensi,
quattuor in Virodunensi, praeter aliam quae olim
in ipsa civitate exstabat, nunc autem ad profanos
usus redacta est. In "T'ullensi quoque civitate quon-
dam visebatur. ecelesia. Sancti Amantil, quae οἱ
prorsus instaurata. est saeculo X VIII, at decur-
rente. praesente saeculo XIX solo aequata (5).
Quibus adiunge sacellum quoddam in dioecesi Ave-
nionensi, de quo paucis sermo erit ubi ad. diem
5 agemus de S. Amantio inter praetermissos. —
Denique et nostris diebus in Japonia a quodam
christianae fidei praecone, ὁ Ruthenia. oriundo,
ecclesia. ipsius opera. constructa, sub S. Amantii
titulo dedicata est (6).
Galliae christianae coenobium Saneti. Amantii in Buxia
(tom. I, p. 197), sed hune errorem emendarunt ubi de ipso
hoc coenobio diserte ererunt. tom. II, p. 1035).
Tuo NA eS.
AMANTII
AUCTORE ANONYMO.
Edita ex codicibus 1. Par. lat. 17002, saec. XI;
— 9. Par. 38094, saec. XV; — 8. Par. 3820,
saec. XIV; — 4. Par. 5406, saec. XIV ; — 5. Brux. 289, saec. XI extr.; — 6. Par. 5308, saec. XII;
ἡ. Par. 5278, saec. XIII; — 8. Brua. 207-8, saec. XII; — 9. Par. 5289, saec. XIV ; — 10. Par.
14651, saec. XV; — 11. Brur. 11987, saec. XVI; et ez — L. editione Labbeana. — Cfr. supra,
Comm. praev., num. 1-3.
N. B. Ubi aliqua varians lecti is est toti seriei codicim ὃ j j ] i
A ! ἱ aliq vat Tans lectio communis est toti seriei codicum 5-11, illam inter variantes lectiones
sinqulis capitibus subiectas notabimus uno siglo B, nullo adiuncto numero.
i^
Incipit! vita? sancti? Amancii * episcopi? et ^
confessoris ", cuius celebratio est kalendas
novembris *.
Ineipit prologus ".
Praeclaro 15 suceumbet ! oneri pauper inge-
nium, tamque 15 immensae rei sermo sterilis et
ab omni scientiae? fecunditate ieiunus non suffi-
cit. Quamlibet ergo infirmis * umeris ^ imposi-
situm onus oboedientiae amore ! suscipiam.
lgnosce, quaeso, lector, eum dissonam manibus
paginem "* sumpseris, eum aures tuas murmur
indoctum garrulo stridore percusserit ; quia non!*
Tit. et prol -— ' om.5, L, seplimo idus februarii 9,
pridie nonas novembris 11. — * prologus de 2; (I. v.) In
festo 2, om. 4. — ? beatissimi 11. — * hic et deinceps plerum-
que Amantius 3, 4, B, L; Ruthenensis add. 11. — ^Ruthe-
nensis add. 4, L. — " (ep. et) om. 9, I0. — * (et c.) om. 4, Ὁ,
8,9, 11.— * (euius nov.) om. 2, 3, B, Τῷ, pridie nonas ovs
bris. Ex gestis eius 4 ; eleganter exsecuta add. 11. — ? (I. p.)
om. 9. (efr. supra not. 2), 4, B; prologus L, — τὸ Tp
claro, ete.), tot prol. om. 4, B. — ἢ succumbit 3, L. — 15 que
om.9; tamquam 3. — *scientia3. — "infirmus L. —
15 sunt add, 2. — ' nunc (amore om.) L. — "1 paginam 3,
L. — 18 (quia non) quoniam 1. — ?? cum L. i
Num. 1. — ' Sequitur 2. — * beatissimi Amanlii episcopi
minus eulpae est non paruisse ut '? possis quam
praesumsisse quod nescias.
Incipit! vita eiusdem *.
1. Igitur? beatissimus* Amancius* Rutenae ^
fuit urbis" alumnus? ortu?, vita pastor ^, nunc
felici! patronus excessu? est!?, Qui in primaevo
aetatis * flore abruptis saeculi laqueis militiam
Christi perseverantiae definitione !? suscepit et
vilia, quibus pulsatur humana fragilitas, patien-
tiae!" virtute 17 ealeavit, inanes!* euras longe"
reppulit, motus animi? constantiae frenis tenuil
et cogitationum inter se colluctantium rebelles
3, sancti Amanlii episcopi et confessoris, cuius corpus quie-
scit urbis Rotene, et est celebratio ipsius kal. novembris 2.
cum miraculis ἵν; (I. v. e.) om. 4, B. — ? om. 3, 4, 5, 7, 9,
10, 11. — * beatus 4.— ^ episcopus add. 9. — * Ruthenae 9,
5 B, L; quondam add. 6-9. —? (f. u.) u. f. 4, u. quondam ᾿
5, 10, 11. — 5 civis 2, B, om. 6. — "ortus 6, 7, 10, ordine et
9, om. b ; (a. 0.) 0. a. 4. — 19 et episcopus add. 4. — '! sem-
per 4. — !? excessus 1, 2, — 18 os, 10; (exc. est) om. 4, est
exe. 11; (p.c. e.) est p. exc, L. — 16 suae2. — "ὃ ditlini-
lione 2, distinetione 3 ; (p. d.) perseveranter 4, diffinitione
perseverantiae 5, perseveranti diffinitione 8. — τα abstinen-
liae 3. — 1 justitiae 1. — !5 (inanes — subiug.) om. 8, B. —
Y à seadd. 4. — ?? audaciae L.
tumultus
F
S. Amanlius,
Thuthenensis.
episcopus
creatus, omm.
virtutum
genere claret.
A tumultus ?' mentis imperio subiugavit τ... Qui
beato fervens proposito el felicium meritorum
splendore conspieuus ?, sacerdotii culmen et
sublimis cathedrae sedem emeruit ??, gessitque ?*
mentem ? fastigio "Ὁ honoris sui?** parem ἢ.
Nihil?" in eo fuit dubium, nihil duplex ?', nihil
varium. Fuit namque in eo?* perfecta humilitas,
prompta. misericordia, indefessa. liberalitas, san-
cla simplicitas. Fuil in vigiliis laudabilis, in ieiu-
niis fortis, in. remissione mansuetus, in colloquiis
dulcis??, in conflictatione?^ lenis, in iniuriis mitis?",
in lribulationibus patiens, in prosperis moder
tus, constans in tristibus ?5,
milis in asper
in blandis severus,
; nee pudore libertas caruit nec
iucunditas gravitate?*, Nune? brevi stilo pauca
virtutum eius perstringam?* insignia. Dabit. Do-
minus ? oratione *" beati antislitis ** dicendi
σίνος "ἢ, qui divitias bonitatis suae sine ullo defectu
seil effundere et nc
it, cum effuderit, vacuare *?.
2. Igitur eum in praedic
disset praeses allior eL? ceteris? sede sublimior,
el* nefarii facinoris? reum ultimo crucis supplicio
el extrema patibuli poena * damnasset, properat
beatus antistes? ad forum, petit? a. praeside '?
vitam iam ! metu praemortui ? ;
trat. Iterat. pre sed? mens superbo "
dura!5 fastu? non frangitur, acrior?! fervescit??.
Itaque antistes?? cellulam repetit?*, terrae pro-
sternitur, fundit preces, suspiria geminat??, tundit
netum. pectus, pelit?* a Do-
mino?* quod a praeside obtinere nequiverat ??.
Digna? ilico praesidem merilis ^ poena percel-
lib9?, Nam cathedrae ?), cui altius ?* insederat,
miris repente modis adfigitur ?? ; deserit ?* calor
ossa?! vitalis?*, et soluta nervis rigentibus mem-
» ! urbis foro eonse-
HReum,
capitali
poenae addi-
ctum, prodi-
gio liberat.
non ? impe-
S15.
crebro verbere?*
bra officium, quo animae famulantur??, amittunt*?.
2! (y, t.) rebellis tumultis 1, 2. — 35 et add. 3. — ?? prome-
ruit, 2, 4, B (om. δ) L. — 3. que om. 4, b. — mente 1. —
26 fastigium 1, 2. — honorem 1. — 35 (h. s.) s. h. 5, 8, I1.
— ?" pare 4 — 39 (Nihi ritate) om. B. — ?* (N. in eo
f. dub. n. dupl.) om. 2. — icto Amaneio 4. — 9? sedulus
3. L. — ?* conflictione 3. — (in ini. m.) om. 4. — 86 vultu
hilaris add. 3. — ?* ergo add. 8; (Nune, etc. usque ad fin.
num.) om. ἄς. — ὅδ perstringamus 9. — 39 (D. D.) praestante
Domino B. — '? per orationem 2, ὃ 9,— *! (δ. a.) Amantii
3. — 3? (o. b. a. ἃ. V.) d. v. 0. b. a. 5. — *? vacv ari 6, 7, 9,
10, 11, variari L.
( Num.2.—! Ruthenae add. 4.— 3 om. 3, 4; (a. et) altiori
), 10, 11, L, altiora 8. — * om. 8. — * quendam add. 5, 10,
11. — ? (n. £) om. 4, f. n. 5 ; quendam add.8. — * (p. P)
poena pat. 8, 10, 11, L. — propeerat&. — * antistes 1 ;
Amantius add. — ? petiitque ὃ, petiit 6, 7, 9; (ad f. p.)
petiit forum et 10 ; itaque add. 9. — '" (a prJ praesidem 8.
11 oj. 8, reo 9. — 3) praemortuo 9; sed add. ^8, 9, 11,
L.— 18 om. 2. (sic), nec 3. — 1 impetravit 8. — 16 (T. p.)
Item ad preces converlitur 3, om. 8. — '* (sed-ferv.) om. 6-
10, orationem apud surdum principem perdit. (petit 5
corr. 11. — τ superbi 2, L, superba 4, — 18 dira Lb. — '" (d.
immo add. 2, sed add. 4, L. — ?1 geriore 9, 4,
ira add. 4, L. — " antestis 1, om. Ὁ ;
ad add. 11. — ?* (c. r.) cellam repedat
gemina emittit L.— 38 om. 8,
ictu 9.— ?* petiit 3, peliilque S— 25 (a. D.) Dominum 06-10.—
39 (0, n.) n. 0. 4, — 9? ergo add. 8. — 31immitem L. - 92 (p.
a percellitur (percutitur 8)
f) om. 4. — ?
|, — ?? effervescit 2;
Amantius add. 2, 4 ;
4,11. — ?^ ingeminat 2, 4,
i. p. pere.) praeses immitis poen: r r:
9, 3, B, poena praeses (immitis om.) percellitur 4, — ?^in
cathedra 4, 8, L. — ?* altior 4,1. — *? affligitur 3, 4 L. —
36 deserilur ὃ ; enim. add. 8. — 9! om. 8, 9. — 38 (e, ὁ. V.) 0.
y. c. 10, L. — 3 amulabantur B, b; (q. ἃ, f.) famulandi 4.
— 40 amittit6, 7. — “ἢ cellam itaque8. — ** beati 4. —
43 op, B. — ** que add. 8.— 15 gm. 8,— * om. b. — ἢ om.8.
48 ad B, — "9 (s. pJ P. S 10, 11. — δ que add. S, reo add. $.
- δι et add. L. — 9? aut 3. — 52 amittendo 2, 3 ; (i. a.) ἃ. i
3, B. — ?! (quiequid-cont.) on. 8,9; pia add. 3, B. — di-
luitur 10, 11 ; (quiequid-coneeditur) om. 4, — δ condonata
8,4, Β,1.. -- (r. v.) v. r. 10, 11. — ^5 (v. 6. er.) c. cr. v. 9;
et add. 4, L. — ὃ que add.8. — Deinceps, ut supra monut,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
211
Ad cellulam *' beatissimi*? viri concurritur : ab
oratione paler *? consurgit, ad forum progreditur.
Sensit** adventum viri praeses, magna iam sui
parte praemorluus. Amissi * itaque redduntur
sensus et * famulantia usibus suis** in? vigorem
pristinum. redeunt. membra. Reédditur ergo salus
praesidi ", vita?" damnato ?' ; quiequid vel ?* ille
admiltendo?! vel hie non dimiltendo contraxerat ?*,
Domini miseratione conceditur? Denique do-
nala? est reo vita?' cum crimine?
, praeses??
meruil veniam eum salute a.
3. Non longo post tempore sequitur ! longe*
clarior virtus et tanto par merito. Erat namque
haud longe ab urbe? altiori baside* eminens simu-
lacerum 5; quo in? loco mira multitudo gentilium"
confluxerat?. Itaque eum? daemoniis? pecudum"?
vel! suis '? mortibus" litant, dumque refecti "ἢ
epulis", vino pleni, cantu perstrepunt e, beatis
mus sacerdos 1 advenil; vidensque exsultare infe-
licem. plebem omni luctu graviore laetitia '5,
trahens imo ex!" peetore longa?" suspiria, a
sacril
vocare??
sunt
gii impio scelere?? pio horlamine r
pertemptat. Sed semper*?' invisa ignaviae"
remedia?* : quae ?* perire? arbitrio suo quam
alieno servari?? consilio? mavult?', eL modum
utilitatis? ad modum? voluptatis?* examinat ?,
blandaque?* et^ noxia?* pro?" rectis ac nece
riis habet", Totis ergo*' furoris? stimulis in iniu-
ü-
riam sancti viri seditiosum*? vulgus exarsit; cum'*
ille adversum ** saeviente
petit cellulam, terrae prosternitur, fundit uberes
pro hostibus fletus**, geminat^* pro inimicis alta
suspiria, petit? vitam in necem suam? vel certe
δ᾽
arma corripiens *", re-
in propriam saevientium ?' : nam illam **, qua
coronaretur, optabat, pro hae ** ne punirentur
impii, pia apud misericordiam Domino regi?? vota
fere iam non notabo lectiones variantes quas. singulares
exhibent singuli codices 4,8, 9. sed eas tantum quae horum
alicui cum alio sunt communes vel si qua in eis sunt prae-
termissa.
Num. 3.— ' non add. 1,2.3.— ? om. L.— * in add. 4, L.—
1 base 9, basi 10. — * (quo in) in quo 5. — * (m. g) g. m. B.
— 3 confluebat 4, L. — 5 dum B (praeter 5). — ? daemoni-
bus 10, 11; mortibus add. 11 (mortes corr. 11). — !'? pe-
cudem 1; carnes add. 4, 5, 1... — 11 opi, 4, L. — "5 suum 3.
11; porcorum potius add. 3, potius add. B. — 1! moribus 2,
4, 6, L, motibus 10, 11. — 1. que om. 3 cuncti add. corr.
11. — 15 referti B (pr. 10), L. — 19 poculis 6, 7 ; et add 4, L.
— Y! Amantius add. 3. — 15 (o. 1. g. 1) laet. 0. luctu gr. 5. —
19 et 1; (imo ex) ab imo 2,06, 7, L, imo 5, 9, 10, 11, ex imo 8.
? eam add. 4, L. — "ἢ popu-
— 4 (semper, ete. usque
ignavis 8.— ? (s. r.) r.
— 30 gm. L. — ?' 6058 9. —
lum add. 8, 9; (p. h. τ} r. p. h
ad finem sententiae) om. 4. --
3, B (pr. 5), b: (i. 5. rJ ; salutis add. S, L. -
8. — 38 om. 6. — ?? servare 1, 3, lvari 9. — 9 (a. s. c.) alie-
num servare consilium L. — ?' malunt 1, 2,3 ; magis vo-
lant 8. — tilium L. — 53 (et m. ἃ, ad m.) immo dum
utilitates (utilitatis 7) animo (animae modo 6, 7). 5, 6, 7, in
modumque (que om. 9) utilitatis mollitiem 8, 9, in modum
utilium utili 10) in (eras. 11) commodum 10, 11. — 8 vo-
luntatis 2, propriae voluntatis 8,9. — ?* examinant 1. niti-
tur retorquere b. — 359 que om. 5. — 31 om. 6, 7, 8, 10, 11. —
38 innoxia 6, 7, 8. — ?? prae 1.— *^ habent 2,3, 8. — "om.
4. — *? furore 1 45 (in i. S, v. s.) om. 4, L. — * Cum-
que 2, Qui 4, Tum 8, 9. Mox 6, 7, sed L; pia add. 3, B (ille
15 adversus 3, B.— “6 arripiens L. — ** preces L.
10, 11, L. — "9 petivit 7,9, 10, L1, peliitque
jut sine nece sua. B, et efr. not. seg. —
^1 (in p. s.) propria saev furor decideret 5, propria (poena
9) saev. rangeretur simulacrum 8,9 ; (vitam-saev.) illis
vitam qui in necem suam certe add. L) saeviebant 4, L.—
5? ille 5, 10, 11, L, om. 8, illa 6, 7, 9. — δ quo 5, 10, 11, quod
L. — δε his 11, (pro hae? ideo L ; (nam-hac) om. 4. — 55 (D.
το Domini 4, L; (m. D. r.) misericordiae regem 3, Dominum
misericordem (misericordiae 6) regem 6, 7, misericordem
regem8, 9, 10, 11 s (pia-regi) apud misericordem regem pia 5.
pia 6, 7). -
— 15 ingeminat 2,7
— (v. in n.
ltundebat.
VITA
a
Idolum, ipso
orante,
fulmine
conteritur,
et eius
fragmenta in
diversas
partes
dissipantur ;
b
c
* vulgo
Auterne.
* pulgo
Aveyron.
e
unde multi
Ruthenenses
convertuntur
ad Christi
fidem.
978
fundebat. Non** minor animi virtus est, pro ini-
mico exorasse Dominum quam procubuisse pro
Domino, pro persecutore fudisse preces quam
effudisse animam innocentem, vicisse 57 antistitem
sese cum precaretur pro hoste quam marlyrem^*
peremisse eum moritur. Post longa itaque suspi-
ria, sanctum?" elevans eaput, si Ὁ nubes aliqua ab
oriente consurgeret, qui prope adstiterat * pue-
rum"? d rogat. Nullam ille ** videre 2s respondit.
Rursus beatus pontilex δ᾽ terrae prostratus inge-
muit ὅτ, Erectoque ** iterum “ἢ a. terra capite **,
eadem quae Τ᾽ prius famulum ** sciscitatur ** : vi-
deri^*, ut prius ^, famulus negal**. Cumque lertio
saneta terrae membra prosterneret, ait τῆ, cui in-
iunctum id operis ** fuerat, nubem ab oriente per-
tenuem exiguamque videri *^ : scilicet τὸ eredidit ^
quod futurum*' praeviderat. Ab humo ergo ἢ
homo vere*? Dei** consurgit **, et caelum, quo?"
numquam mente defuit **, intuetur. "'Tegitur55 re-
pente** nubibus*? dies" ; mox diabolo" exitium
ferens?? terribili * tonitruum "^ fragore * incre-
puit, pariterque "* infelieium "ἢ simulacrum ferit,
dividit dispergitque . Fertur "^ per aera lapi-
deum" sacrilegorum numen: quod ita diversa in
parte 105 ultricis procellae turbo deiecit, ut partem
nune eius Lauterna !? * teneat !* rivus !?, par-
tem!" Avarionis * habeat ripa ''* fluminis "^, testi-
monium virtutis perpetuo servatura; partem 10
ab urbe procul patens retinet ' campus e, rem D
tanti miraculi visibus!'? ingerens, admirationi '?
praebens !!*, memoriae !'* repraesentans.
41. Itaque, ut saepe, divina providentia verbe-
rat? impios ; misericordia percellens?, animae
morbos* corporis afflictione? componit, et de
adversis remedia praeparans, salutem infirmitale*
restituit? ; sacrilegam plebem percussit. ne? per-
deret. ^, et pia manu inflixit vulnera ne ! puniret.
Fuit? ergo praesens poena non ultio sceleris,
sed medela peccati; quae perimeret '? peccatum,
coerceret ^ peccatorem "ἢ, exslinxit crimen au-
clore servato, obortaque simul est'^ ex dolore
58 enim add. L ; totam sententiam om. &, B. — ** ulcisci 1.
— 58 hostem add. 3. — *? beatus Amantius suum 3. —
80 vidit quasi 5, an quasi9. — δ᾽ assistebat 10, 11, astabat
L. — 9? (q. pr. a. p.) puerumque q. pr. a. 5. — "Ὁ interrogat
4, 5, interrogabat 6, L; si et ipse quam intuebatur nubem
videret add, 5. — δ᾽ (n. i.) 1. n. ὃ ; se add. 9, 4, 5, L. — δῦ vi-
deri 3, 5, 10, 11. — 56 Amantius add. 3. — ** suspiravit 5. —
58 que om. 3, ereetumque 6, 7, 10, 11. — "^ idem 1, 8, itidem
2, om, 5, 7, item 10, 11, — τὸ caput 6, 7, 10, 11. — τί voce
qua 3; (e. q.) eundem quem 2. — *? famulus 3, famulo 4, a
famulo L. — τὸ excitatur 1, excitat 2, suscitatur 3, L. —
55 videre se 4, 5, viderique 8, videre L ; nullam add. 5, 9.—
τὸ (ut prius-videri) om. 1, 2, 4, L. — τὸ respondit 8, 9. —
τα puer 5.— ἴδ (ini, id o.) id o. ini. 10, 11. — 7? Ilico 9; (v. s.)
videre scil. 3, videns; se add. L. — 59 homo Dei add. 9.—
3! sanctus antisles «dd. 5. — 5? om. 5, 9. — 9 om. 3, B, L.—
55 (h. v. D.) om. 9, D. h. L. — δῦ consurgens L. δῦ a quo 2,
de quo B (unde 10, 11), cui L. — ** defuerat B (aberat 5) ;
(de quo-def.) om. 4. — 55 Igitur 8, 9. — 5? adveniens add. 8.
— 9? nubium 8, nubilus 9. — 51 et add. L. — 55 diabolum 6,
7, — 9? (d, e. .j om. 4, — "* Terribilis 4 L ; namque add. 5.
— 5 tonitru L. — 96 fragor 4, L ; (t. f.) sonitu fulmen B. —
9! que om. 2. — 95 om. 4, infelix B, L. — * et dispergit 8, 9
L; (f. d. d.) quod fuerat dividitur, dispergitur 6, 7. — 19» fer-
turque 4, 6, 7; et fertur 8. — [Ὁ] lapidum 5, 6, 7, 10, 11, —
109 (d. in p.) diversas in partes 4, diversam in partem 10, 11
L. — τῦϑ Lauerna 19, 11; nunc add. L. — !9?! oj, 6, 7, A
195 (p. n, e, L. t. r.) om. 2; et add. 3. — 106 vero add. 4, L.—
107 (A. h. r.) h. τὶ A. 5. — 105 in add. 4, 5, 10, 11, L, — τὸν (s,
p.) servatur a parle 6-9; quoque add. 4, L. — 110 reteptat
6-10, retineat 11, — "1 opus 10, 11. — 113 usibus humanis
L. — 118 admirationem 2, B (pr. 5), L. — ''* et add. 4, 8, 9.
— V5 memoriam 4, 6, 7, 10, 11,L. e
Num. 4. — ! tot. cap.om. B. — ? verberet 2, 3, — 5 n.
p)ne eos perderet 4, om. L; sed add. 2, ut add. 4, L, —
DE SANCTO AMANTIO EPISCOPO RUTHENENSI.
salus,ex ira remissio, multis* ex vulnere 5, Nam *
ut simulaerum fulmine ictum '^ dissiluit, statim
quibus inerat iuventae robur, quique medio vitae
de limine?? vergebant in senium, auditu obstrusis
auribus caruere ; iunior?' minusque nocens aetas
mansit incolumis *, hi quibus altius serpens 38
virus ?* inaluerat Ὁ feriuntur ?*, Quos ergo ad **
fidem praedicatio sancta non moverat, insignis
miraculi virtus impellit. Ad beatissimum etenim "ὃ
virum concurrunt, facinoris veniam expetunt et
merentur, amissos?? repetunt sensus atque perci-
piunt?*, sitiunt 81 sacri ?? fontis fluenta vel?? hau-
riunt. Diseessit ergo vulnus illatum ?* ut 39
curavit ??, inventam ἢ nec ultra emendationem
verbere suis insedit ?*, Sie Dominus noster * fide-
lis oratione servi antiquam putredinem ulcerum
curavit, vulnera ** sanavit, flagella ** lenivit *?,
iram terrore ** compescuit. Ita ergo*? divino mu-
nere bellator egregius opimam ** praedam ini-
mico * abstulit, intulit ** caelo, detraxit hosti,
auctori restituit : captivos enim reddidit libertati
praedone captivo, vilaeque mortuos morlis au-
clore prostrato *". Ilico?" de penetralibus cordis
sacrilegii " maeulas Christi amor ?? reppulit ??,
fides abstraxit, unda purgavit, et nivalis?* simul*
candor Lerrenum spiritalemque hominem?" fidei**
velamentum ὅδ induit ?. Sic? pastor egregius
fidelisque. servus, evangeliei praecepti memor,
commissa sibi a Domino"! felici faenore multipli-
cata restituil.
5. Aliquantulum * post haee temporis fluxerat,
cum? praecepit? duobus sanclae* ecclesiae? fa-
mulis ul in flumine, qui* iuxta urbem praeter-
fluit, paucos pro advenientibus pisces caperent.
Haud mora, praeceptis oboediunt, pisces capiunt,
lina? legunt, ad urbem remeant. Quos milites, qui
in praesidio aderant? civitatis f, redeuntes offen-
dunt. Hi? hostili ritu vi piscibus potiuntur 1",
eosque male multatos flagris? relinquunt exani-
mes, Ad sacerdotem ?? famuli redeunt ^, et quae
his? simul?* ablata inlataque fuerant testis lu-
* morbum 2, 4, L, — ^ afflictatione L ; (a. m, c. a.) om. 9.—
5 ponit 3, sanaret 4, sanet L. — " infirmitati 1. — * (et de
adv.-restit) om. 4; ideoque add, 4, L. — " ut L. — τὸ eam
add. 9. 4, L. — ἢ ipsam add, L. — 13 totam sententiam om.
4. — 18 praevenerat 1, perimerat 2, peremit 3. — "4 coer-
cuit 3 ; et add. 2. — ^ et add. 3. — !* om. 2. — 11 om. 3. —
15 (ex v.) om. L. — 19 ictu 4;. (f. 1.) fulminis jietu L. — *? (m.
v. de 1.) de media nocte L. — "1 vero add. 4, L. — "sed
add. L. — 38 serpentinam L. — ?* om. 3. — ?^ incaluerat 2,
L,inoleverat3. — 936 (Ὠἷ quibus-fer.) om. 4. — *' in 3. —
?5 oj, 1, — 39 admissos 1, 9. — ?? recipiunt 3. — ?' sentiunt
3, 4, L. — ?? sani L. — 88 et 4, L. — ?! totam hanc senten-
tiam et sequentem (usque ad compescuil) om. 4. — 55 ulla-
tus 1. — ? om.3, L. — 317 curatur L. — 38 inventum 2, L.—
5" (v.s, i.) verbera illis contulerunt L. — 40 nostri 1, —
Ὁ yylnere 1,2, 43 flagello 2, 3. — *! linuit 1, linivit 2.
— ! terrorem ; (i. t.) ira terreret 1, — 4 om. L. — "ἢ opem
1,9, om. 4, L. — "1 diabolo 3. — ** intulit 4, L. — *? restau-
ravit add. 4, restauravit. Et add. 1,. — δ totam sententiam
om. 4. — "! sacrilegi 3, L; peccati add. L. — *? amore 12
L.— 9? raepuli 1. — δὲ nevalis 1, spiritualis 2. — 9? (n. 5)
validissimus L. — ὅδ᾽ (t.s. h.) terrenos homines spiritali L.
— "' fide 1, — ὅδ amictum 3, velamento 7. — 5" vestivil 3.—
"? que add. 4, L. — ! talenta add. 9.
Num. 5, — ! vero add. 4, L. — ? et 4, L ; ecce add. (3u-
pra lin.) 11. — ? praeciperet 2, — * om. 11, L. — ^(s.e)
saneta ecclesia 1, on. 4. — * quod 3, 4, B, L. — * ligna 4, 7,
8,9, vel ligna supra lin. 6. — 5 erant 10, 11, L. — ? His ὃ,
Qui 11, — 1? septi 2, 6, 7, 10, 11, L, septem 5, 8, 9; (redeun-
tes-vi) om. 4 ; potiuntibus aliis add. 11,— 1? (p. p.) pot. pisc
10, 11, L, piscibus spoliant 4, de piscibus violenter ubripiunt
5. — !! paene add, 3, — 18 (eosque male-ad sacerd.) et iniu-
riis afficiunt 4, — !* (f, .) r, f. 3. — 1^ iis ὦ, 4, 8. — "Ὁ (h. 5.)
sibi 5.
etus
ley. shnitas
*
Plures, in
sanctum
iniurii,
divinitus
puniunturs
sed deinde ud.
paenitentiam
conversi, eius
benigna
intercessione
veniam
impetrant 7
videlicet :
milites, qui
illius famuli
pisces
vir potens
qui, idolo
quodam
S. Amantii
manu
gentilibus
vocatus,
illaturus
ad urbem
accedebat ;
s
abstulerant ;
confracto, a
sancto poenas
— "
cetus edocuit", Beatus tamen pontifex '^ amissis
non doluit ex contemptu 15, afflictis congemuil ex
affectu. Illie?? constantiam rigor?! tenuit "ὃς hic ??
lacrimas pielas?* fudit : felix eum vicit^? contem-
plu, felicior eum vielus affectu?* est^. Domum
interea milites repetunt??, nituntur praedam edo-
mare 30 flammis ?!. Subiecto etenim igne exsul-
tant?? latices ?? ; novo repente miraculo perdit
vim?* flamma, dissiliens*? et aestuans in cassum
furit?*unda?', miroque repente?? modo durantur??
magis flammis pisces, lege mutata? naturae, et Mu
intractabiles durique sensus tanti novitate mira-
culi? molliuntur. Interea. milites ad ** sacerdo-
iem ** concurrunt, direpta relerunt, genibus
adhaerent, veniam facinoris petunt. Ignoscit mens
pietate promptissima *?, donat ** crimen **
piscibus. Mox quae direpta 58 focis? intemerata?
et domantur??,
cum
duraverant ?!, flammis reddunt,
Sic? beatus pontifex
ssilatem iniuriae?*, militibus con-
pariterque
oratione sanetissima plebi
ferendae nec
suetudinem abstulit infligendac
ultio civium ?* vis exstincta flammarum *", emen-
datio militum, quies"? populo fuit.
6. Praeclaris * gloriosisque signis
stupenda
succedunt. Erat ? in foro * altiori baside? eminens
simulaerum, quod * vir beatissimus, zelo divini
amoris * incensus ὅς, deiecit et ? confregit. In ultio-
nem igitur numinis sui saerilegae plebis multitudo
consurgit, ac δ lymphatieo !! furore succensa,
praesens 15 bellatori !^ minatur * exitium. Sed vir
issimus 15 mortem non metuit '*, vitae amore
vato
1 neque enim fas erat fortissimum bella-
lorem
nam ?? praesentium rerum contemptu ?! ealeave-
rat ?2. Itaque plebs misso ?? rem ?* nuntio ?? viro ?*
18 praesentem timere mortem, qui !? aeter-
cuidam ?*, Honorato nomine ?5, defert ??, qui erat
in ?? tempore ?* natalium ?* splendore, honorum 88
titulis, opibus et ?* auctoritate, ceteris longe prae-
Gonlrahit hie 35 servulorum ?* solatia ?*,
iter,
stantior.
urbem protinus 95 petit; οἱ iam emensus ??
dira “Ὁ fremens *! et extrema minitans, urbi ** ade-
15 Amantius add. 3; ex add :
4, S, L. — ?^ llinc 10, 11, L, Illico
t) r. t. e. 1. — 33. hine 10, 11,
(c. v.) convictus 1, convincit 2.
5 denuntiat 6, 7. —
add. — W sed add.
6, ?1 vigor L. —
L, et 8. — ** om. 10, M
— 35 contemptus 1, contemptum B (pr. 10, 11). — *' (c. v.
— 35 (felix cum-est) om.3,4. —
a.) convictus affectus 1, 2.
(m. r.) r. m. 3. — ?" edomari b, T.
3? exundant, 5, 11. — ?* (e. 1.) exullante (aestuante 9) latice
8,9; sed add. 4, 10, L. — 9 (p. V.) V- P- 1. — 35 desiliens B
(pr. 10, 11). — ?* fovet 1, fuerit 4. — "ΠῚ u.) furibunda B,
L; (a. in c. f.) furibunda in e. a. 5 :)
ndurantur 4, L. — ** (1. m.) leges mutan-
tur 2, — *! Tunc5. — * (t. n. m.) tantae novitatis miracu-
lis (miraculo 8,9) 5, 8, 9. — ^ a 1. — Ἡὶ Amantium add
35 prompta L. — 16 donatis 8, donato 9 ; his add. 5
corr. 11, eis add. 11, L. — “τ discrimen 10 (sic), crimine 8,
— ignibus 6. —
— 35 domum add. 1 (s
— 9? durascunt
9, — 15 (q. d.) qui direpti 3, 5,9. — 49 pocis 9, 4, facibus S,
fuerant lascibusque 9, foris L. — ὅν temerata 1, intemerati
3, 5, 7, 8, 9, pace temerata. ἵν. — ^! diruerant 9. 3, duruerant
edditi 3, 5, 8, 9, reddita 4, reddit 6, 7, redeunt L ;
— δ (et d.) edomantur 4, B; sequen-
B. — ^* Hic, 4, L. — Ὁ Amantius add.
51 infligendi L. —
L —^»^
(f. r.) reddita f. 10, 11.
tem sententiam om. 4,
3.— "9 (f. n.i.) ferendi n. iniuriam L. —
58 (u. c.) ultricium L. — 59 et add. L. — 9 ac L.
Num. 6. — ! (Praecl-succ.) om. 3. — ? plus add.
corr. 11. — ? enim add. 4, namque add. b. — * in add.
4, L.— ^ basi (vel base) 2, B. — " qua 1. — * (z. d. a.)
ensus corr. 11, L.— "atque
11, L. — !? om. 4, L. — 11 bellatorum add. L. — 12 et
praeses 4, praesuli 6, 7, om. 8, I, praesidis 10, 11. — "an-
tistiti 4, belli S, illi 9; Christi add. 4,5, S, corr. M, b (Chr. b ).
— M gninitatur Ὁ. — ^" Amantius add. 3. — δ timuit 3, 10,
11, L. — om 4, B, L. — 15 illatam et 8, et 9; (f. b.) om. 4.—
1? quia 10, 11; iam add. B.— ?? pro aeternis S, 9, aeterna 1.
d. a. z. b. — " succensus 4,
DIES QUARTA. NOVEMBRIS.
279
rat. In. medio tamen portae * pridie beatus **
pontifex “Ὁ orationem ad Dominum terrae pro-
stratus. effuderat “ἢ, Quo in loco miro stupore
haesere " piuges 5 et ut insensibilia riguere
signa **. Nihil agunt stimuli ?, nihil ^ verbera
saeva proficiunt g. Cum? vir ille, insignis miraculi
novitate ?* perculsus, ad beatissimum virum ^
unum ex necessariis mittens, rogat 5? ut pia eum ?*
oratione absolveret, quem meritis quasi vinculis
nexuisset. Haud mora, sacerdos ?* advenit; car-
pento 9* divolvitur ?" persecutor, adhaeret san-
ctis '? genibus, rigat "' pedes lacrimi
fatetur, petit auxilium “ἢ, Vix verba c
rat 9, et animalia, quae ut durae eautes
peceatum
mpresse-
guerant,
recepta caelitus "* mobilitate praeceptis oboe-
diunt. Dumque sanctis orationibus natura nunc
mutatur, nune redditur, mens fera prius et
Deum ὅσ, ut "6 duris eautibus orla "", non sen-
tiens, subito fidei igne succenditur. Ilico maculas
peccatorum unda diluit. salutaris, et incredulitatis
nube discessa "5, elarum pectori lumen infudit 9? ἢ.
Interea unus e ?" famulis cursu praepeli fit
dominae tristis nuntius. Quae repentino luctu
pereuls:
monilia. proieit, vestimenta disrumpit,
scindit crines
tibus vultus
enasque *! dilacerat **, inrigat fle-
ἴα aegra
,ae tunso pectore susp
profundit **, et nune confraetum mixtumque pul-
veri Τὸ deum ** suum, nune amissum quasi con-
iugem deflet. 'urbatur domus, iunguntur plan-
etibus dominae lacrimae famularum. Ad urbem
mox properat, el turbata eonlisaque gerens ora
femineo simul ** furore. vel. planetu. adgreditur
sacerdotem. Quae ul. serenitatem verendi vultus
inspexit, subito pavore contremuit, glorioso **
tim fidei calore succensa, genibus provolvitur
sl
sacerdotis, el daemonia, quae Ὁ dementi *' prius
superstitione coluerat, laudabili exsecratione con-
demnat 3. Ilico eam labe eulparum emundans,
vitae aeternae sacer undarum partus effudit 5?
Sic 88 beatissimus pontifex 5*, infelicem praedam
a**faucibusdiaboli abstrahens, fecit feliciter suam.
22 meruerat 10, 11, ἵν. — ?* in add. B.
m. 6,7. —
- 31 eam add. S, 9. —
— ** Rotenem 10, Rothenem 11; (m. r.) m r
25 (m, r. n.) misil nuntium 4, L. — "ὁ om. 10, 11. — ?: quodam
8,9. — 35. (H. n.) om. B. — ?? dilferl. S, 9, refert 10, 11.
—— 90 illo b; illo add 6-9.— ?' (in t.) imperator 10, 11 (corr. eo
8,9.— *? honorium 1, 2, honore
M nar
»-
suorum add.
tempore).— ᾿ἢ
3, B. — ^ om. B, L. — * js uorum add. 10. — '
rum 2, B; (C. h. s.) Hic contra servorum Dei 5, E contra hic
servorum 9; servitia atque add.1. — ** solatio 9, 10, 11,
11; esse Deo, qui invectus add. 9. sede invectus
se
auxilia corr.
add. 7-1, sede invectus curili add. 5, 6, corr. 11. — ?* sede
inveetus euruli add. L. — ?" per immensum $8, 9. — *? dire
4, b, diri 10, 11 (eorr. dira). — *! ira add. corr. 11, dira add.
— 3? (m. u.) moenitans ubi 1. —
43 urbis 10, 11 (corr. portae). — ^ beatissimus B (pr. 10, 11).
— 45 Amantius eum add. 2. — 45 fuderat 4, 10, 11, L. —
— i5 juges (spatiolo vacuo in capite vocis)
4) illius animalia 4, L.— 9? simu-
L (etiam superius).
L; (üam-frem. et) om.
41 inhaesere 6, 7.
6, 7, bigae hominis (0m.
, — ? [amuli 1. — ?' nil 1, 6, 7,
"Tum 10, 11; autem. add. 4, b. —
5 (m. n.) n. m. 5. — Amantium add. 3. — ?* rogavit L.
— 96 og, 1, dignanter corr. 11. — " Am
;pentem 1, carpentum 4, L. — 59 devolvit 3, devolvitur
£, 5, 9, 10, 11, L.— "^ saneti 9, L. — 9! irrigat 8, 9. — 58 reme-
dium corr. 11; et add. 4, L. — 85 compleverat 4, 9, L(etom.).
— i cellicis1. Reliqua usque ad fin. cap. om.B.— δ domi-
num L. — δ de add. L. — $7 (ut d. c. 0.) om. 4. — "5 detersa
4, L, — ὃν infunditur 4, b. — τὸ de 3, ex 4. — ?! que om. 3.
13, — 18 vultum 4, L. — ?* perfudit 4, perfun-
dit L.— ἴδ pulvere 1. — τὸ dominum 4, L. — ?* vel add. 3.
τὸ itaque add. 9, 3, 4, L. — 79 qui 1. — δ᾽ decenti L.— 5! [pse
vero add. 4, L. — "5 (s. u. p. e.) baptismi lavacro perfudit 4,
1: is perfudit 1.. — δ΄ que add. 4, L. — ** Amantius add.
5ac 1, et 9, 3, de 4, L.
lacr
— 9» Ergo 8, Tunc 9
iius. add.
— ?]ac
".
VITA
h
latrones, qui
ecclesiae a
sancto
praesule
constructae
ornamenta
diripuerant ;
DE SANCTO AMANTIO
8 duo viri ^ ad urbem,
380
7. ! Venere ? quondam
infelicem. vitam alroci ἢ degentes * jn scelere.
"'egunt itaque funesta * demissis * vultibus corda,
et extortis fletibus, immo et ? pectore adiraelis '"
suspiriis, ac '* vilium vetustate pannorum pau-
peres se esse ᾿ἢ mentiuntur. "Tribuuntur uu neces-
saria victui, οἱ simulatae miseriae miseratione
piissima. subvenilur. Deflent. itaque vim sese
frigoris ferre non posse 1 :jntra. septa recipiun-
tur ecclesiae. Vix 15 corda mortalium quies prima
grala curarum oblivione laxaverat, cum illi dimit-
lunt. pauperes, redeunt in latrones "^, οἱ sacra,
pro nefas, pollutis manibus '* vela deiciunt; rese-
ralisque ianuis, gradu concito !* fugam crimine
stimulante arripiunt. Qui ita digno caecitatis !*
supplicio feriuntur, ut nefarii oculi, qui indices
criminum fuerant, duces esse fugae non possint ^".
Hue itaque et illue incertos implicant orbes et
vacuo noctem ?' labore consumunt. Redditur
terris dies, agnoscitur facinus, fit. ad sacerdotem
concursus. Demonstrat beatus antistes ** quos
oralione tenuerat, aique auctores eriminis pro-
pter ?? pontem, qui proximus urbi est, caecitate ?*
pereussos et vacuo lassos ?* itinere consedisse ?".
Ad pontem ?? venitur ?5, reperiuntur nefarii crimi-
nis rei; interrogatique quo irent quidve iis esset
negotii, aiunt longius sibi pergendum ?", sed ?? cum
essel hora fere diei Lerlia, a coepto ?' se dieunt
itinere opacae noctis tenebris ?* impediri. Ad
sacerdotem 38 denique pertrahuntur. Itaque cum
vir sanclissimus ?* inlatam sibi iniuriam, velut in
sublimi positus arce ?^, despiceret, tamen divinae
meminerat “δ, alienas ?* culpas non ?* sine propria
virtute castigans ?", Nam dempto sacrilegos pallio
suo *? bis ant terlio in dorsa *' pereussit : quod ita
altius ** membris insedit ut omni his ** atrocius
verbere** putaretur "ἢ. Mullos ** tamen *' regulam
melioris vitae transgressos sancli tegminis levi
tactu ad emendationis sanitatem reduxit; sed
semper seeundum modum peccati impendebatur
cura remedii et pro qualitate eulpae vis insede-
bat *5 vindictae. Sie ergo saneti *? oratione viri in
Num. 7. — τ Tot. cap. om. B. — ? Venire 1, 2, Vene-
runt 4, L; quoque add. 3, 4, L. — ? quodam 1, 2, 3, (suppl.
die?) — * om. 2. — ὅ om. 4, L. — ὃ gerentes, 4, L, — ? fures
3. — 5 dimissis 1. — ὃ om. 4; (immo et) etimo L. — 15 ab-
stractis 4, L. — !! om. 4 L. — '* (p se e.) e. p. (se om.) 3. —
18. ejs add. 4, L. — * tandem add. 4, L. — '? quae add. 4, L.
— 5 (dim. p. r. in 1.) ita 3, dimittuntur in latrones 1, 9
(oces autem pauperes redeunt reiectae sunt paulo inferius;
cfr. not. seq.), committunt (admittunt L) latrocinium 4, ἵν, τς
M pauperes redeunt, add. 1, 2. pallia adeunt 4, L. —
)5 eoncitu 1. — !" caecitate 1, 2, — 50 possent 3, 4, ἴ,. —
?! nocle 1,3. — ?? Amantius add. 3. — *? prope 3, 4, L. —
?! esse add. 4, L. — 55 Jassus 1. — "δ consedere 4, considere
L.— ?' ergo add. 4, L. — ?* itur 4, L, — 39 (I. s. p.) se l.
velle pergere 4, L.. - 30 et 2,3, —?! (a. c.) accepto 1 2, 3. —
?! tenebras 1, — ? Amantium add. 3, — ?* beatissimus 2, L,
beatus 4; Amantius add, 3, — *?ante 4, 1. — 80 (d. m.) licet
divini memor esset praecepti &, L. — ὅ1 noluit add. 4. L. —
75 om. 2, 4, L. — 9" castigari ἦν, L. — 40 (s, p. s.) suo p. sacr.
L. — *! dorso 3, 4 L. — *? in eorum 4, L. — 483. jta2 om. 4,
ΤΩ; (omni his) omnibus 1, 3. — *! verbera 1; sibi esse add.
AL —5 reputare 3, — *9 Hone sententiam (Multos-vin-
dictae) om. 4. — *! quoque L. — 5 (v. 1.) ius inferebatur L.
— "iu add, 9, L. — ** scm 9, Domini 3, factum 4, L, —
?! (f. m.) fortius morbi 4, L. — 5? medela 3, remedium 4 L.
5 ac compescunt 1, sensit 4, 1,, ς
Num. 8. — ! hortum 3. — ? spatium 1, spatiis 11, L, —
? virescere 10, nitescere 11, — * spatio add. L, — ^ furtim 6
7. —* menle add. 1,2. — 3 concipit L. — 5 redditur B, 1, ES
? terrae S, 9. — ? occasus B (pr. 5), L. — 1 silentium 5. --
1 que add. 5, S. — ^ fidelium add.$, 9. — '* dulce 1 9. —
». quieverant 8, obtinuerat 9. — accomodum 4, L.— " pro-
sit !, prosilit 4, 6.—* (et 5.) ad scelera 4, L.— !? austabant
1. — ?? cadentibus 6, 7. — ? adiit 1, B. (pi. 10, 11). — ?*? hor-
EPISCOPO RUTHENENSI.
latebris secundum ?? animae vulnus fortior mor-
bis δ᾽ remedia δ᾽ compescuit ??.
8. Igitur eriminosus quidam hortulum ! saneti
viri, exiguum quidem spatio ὅς laetis tamen con-
spicit virentem ? holeribus : ampliabat siquidem *
loei anguslias amoena iucunditas. Statim. ergo
atroci mente furti * facinus * concepit *. Itaque
reddito * terris * occasu !'? diei noctis silentio ",
vix ? corda 13. mortalium alta quies dulei 1.
sopore laxaverat '^, eum ille, commodum "' fraudi
tempus amplectens, prosilit audaeia plenus et
scelere 5; levique impulsu quae obstabant ?
cedentibus ?*, adit ?! hortulum ?*, holera diripit,
abire festinat 9. Nullus etenim ?* remeanti ?*
exitus patet, el ila ?? reus tenui *? sepe quasi muro
vallatur ?* : exigua namque ?? obstacula. velut
omni eonstrueta munimine erescere fugienli 99
videntur in molem ?!, Noctis ergo totius iter spa-
tium? hortuli fuit. Interea roseae ?? lucis splendor
mundum ?* inradiat faciemque ?* rebus reddita ?*
terris lux reddit ὅτι Igitur beatus senex ?* in cel-
lulam ??, ubi spretis somnis ^ inertibus*! noctem **
dulci meditatione οἱ sancto labore transegerat *?,
unum e fratribus vocat, mittensque in hortulo **
mandat, ut quem inibi ** errore lassatum suo ἐδ
et velut quibusdam artatum vinculis ita^ innexum
erimine repperisset *5, attraheret**. Haud mora ^,
adit ?!, reperit ?*, attrahit. Adest ilico *? erimino-
aus, furtum in medio ** proiciL ^, pedesque ** com-
pleetitur sacerdotis. Itaque vir ?* pielate plenus
indulget erimen donatque furtum, monens ὅ8 snepe
ut usibus necessaria suis ?* potius " petat quam
rapiat eL"! necessaria? sibi tribuentis munere, non
rapinae scelere, conferantur 93 Sie ergo indul-
gentia ** ἃ saneto sibi concessa "^ viro *5, discessit.
9. Quid 1 memorem ? in eodem hortulo ? a
simili scelesto quodam * mella ab alvearibus ?
nocturno * dempta furto, delataque * domi 5, in
picis? prorsus immutata ? naturam !'; stupuisse ?
reum admiratione virtutis, cum criminis non ??
deesset causa et 16 conscientia criminis torqueret
auctorem '^, eum furto damnum ?9 desuper " in
liculum 2, — *? sed divinitus retinetur add. Ὁ, corr. 11, —
"4 om, 8, que 9, tamen L. — 35 remeandi 2, 4, 9, redeundi L.
— 30 (et ita) quia 4, L. — 31 tenuis 1, tenetur 5, 9. — ὅδ val-
lata 1, vallatus 4, 8, L, vallatus tenetur corr. 11. —
*) om, 4 L. — 80. sibi add. 4, L. — 31 molam 1, 2
4; (in m.) om. 10, 11 (add... corr). — ?* (i. s.) inter
spatio 0, 7. — 9 rosei 6, 7. — ?* mundi 6, 7, 10, 11;
faciem add. 10, L1. — ὃν facieque 2, ὃ, 4, ὃ, L, qua 10,11. —
οὐ reddens 8, 9; (roseae-redd.) om. 4. — ὅτ redditur 9, 4, L,
redit 5, 9, 10, 11. — 35. Amantius add. 3. — ?? cellulis 3, cer-
vula 4 (sic), cellula 5, 9, L, cellam 10, L1. — !? somniis 3, 8;
(s. s.) preces (om, 11) insomnis 10, 11. — *' in -estibus (in
estus 9) B.— 12 nocte 3, noctis Ὁ, corr. 8, 9, 10, 11.— 3 trans-
igerat 6, 7, transierat S, 9. — ** ja 1, horliculo 3. horlu-
lum 3, 4, B. L. -— *» ibi 9, 4 10, 11, L, illie corr. 11. — * (e.
ls) s.1. e. 6, 7. — * om. 5. — “8. repperisse 1. — *9 atlra-
here 1, 2, abstraheret 4, 9, L, et cfr. not. seq. — δ (ἃ, h.m.)
h. m. adduceretur 6, 7, 9. — ?! ivit 3, illum 5, et 7, om. S, 9.
et add... — 99 (a. i.) Ut vero alluit coram sacerdote 5.
— δὲ medium 3. — ὃδ proiecit 6-9. — ? om, 10, 11,1... τ
ὅτ Amantius add. 3. — ?* monetque 5; eum. add. 4L. τῷ
59 om, 6, 7; (u. n. s.) s. ἃ. n. 5. — δ0 (ἃ, n. s. p.) 5. p. n. u- L.
— 9! ut 5, 9, — '? (potius-nec) om- 6, 7. — δ5 (el necessaria
sibi — conf.) om. 4. — "* indulgentiam 1, B. — "* om. t. —
"om. 4. L, promeruit et add. B.
Num 9. — ' ergo add. 6, 7.— ? memoremur 3. — * hor-
tulum 1, orticulum 2. — * quondam 5-9, om. L. — ὃ alvea-
riis 5, 6, 7, 9. — δ nocturnum 1. — * dilataque 7, 9.
* domum 5,9, L. — "pices 1, pisees9, — ?? mutata 4, ^ L,
mutatam 3, 6, 7. — 11 (i, n.) n. mutata L, — δ᾽ stupuisseque
8,9, etst. L, — !? om, B; (c. n.) eriminoso 3. — !^sed 1 , 11.
15 ({, 8.) ἃ. t 1.— 1 (f. d.) furtum damno 3. — " superesset
3, 5,9, 10, 11, esseL add. 2, οἱ iniqua mens add. 5; (causa el
— desuper) om. 6, 7.
quaestu
D
ho "ii
eius
et alius, qui.
mella ex. eius.
alvearibus
abstulerat.
A quaestu !* atroci maneret in '? scelere ??; tandem
S, Amantii
pius obitus.
vero ? criminosum, alto ?? mentis stupore ??
discusso ?*, ad antistitem ?* properasse 5, rettu-
lisse furtum **, sanetisque ?*. prostratum vesti-
giis **, veniam facinoris postulasse; perfacile sup-
plieanti indulsisse antistitem, naturamque mellis
non minori reddidisse?" miraculo quam mutasse?! ;
ita reum ??* pro *? supplicio veniam ?*, munus
domi ?5 rettulisse pro erimine?
10. Dum ! his virtutum fulget ? miraculis, bea-
tum gloriosae consummationis ? tempus advenit *.
Sed cum íracta iam aevo membra * deficerent,
adflictum emortuumque * corpus onus * abstinen-
tiae roborabat 5, et quod ? natura negaverat,
meritum conferebat; fuitque tantus fidei in
saneto !? viro 1 fervor ?, ut insatiabili ardore,
quo 15 plus corpori districtionis intulisset. '*,
inferre. plus cuperet!* τ ita erant augmenta
meritorum !* incitamenta profectuum. Amor '*
quippe Dei reficere animum potest, satiare desi-
derium non potest 55; sed magis magisque, eum
hauritur, sitim '* inflammat : iucunditatis ?? enim
sui ?' excitat ?? appetitum “ἢ,
satietate fastidium. Igitur beatissimus ** Aman-
cius, hac meritorum luce fulgens, terrena “Ὁ terris
membra commendat ?*, caelestis ** spiritus celsa
conscendit. Illic nune choris interest 38. angelo-
rum 39, hic fulget claritate virtutum ?^; illie inter-
pellat pro famulis voce supplici ?', hie tuetur
famulos virtute sublimi; illie pelit, hie praestal:
illie vota fundit, hic votis respondet ?*; illie nune
aeterna eireumsaeplus 38 micat ?* luce, vel merito-
sed non facit de
rum splendore clara ?* vel inlatae crucis ?* roseo
quasi " fulgore purpurea ?*. Nam et ?? ipse ** in
semet! et persecutor vilia exsequendo ? exstitit "ἢ
et martyr crucifigendo corpus emicuit, adeptus-
que ** est novum *^, non morte “ἢ, sed carnis
mortificatione, martyrium. Et cum sit in con-
spectu Domini pretiosa mors martyris , dum
perse-
in con-
beatissimus 55 Amaneius ipse ** hostem ?"
quitur ?' et prosternit, fuit. pretiosa
spectu Domini mors ?? viventis. Amen **.
ANNOTATA.
a Aliud prodigium, forte ez Vita romana, nar-
ratur in Hist. gall. ms. a S. Amantio perpetratum
fuisse exordio praedicationis suae. IL arriva un jour
que le saint continuant de leur precher la parole
de Dieu, un des principaux de la ville lui dit que
s'il faisait monter en haut l'eau d'un ruisseau
18 tam 5, in qua (quo S, 9) maestus (maestum 6, 7) 6-11. —
19 om, 5. — 9 (cum furto — scelere) om. 4, L. — ?! virum d
que 5, vere 7, 8,9, verum est L. — ?? altum 1.— ?? sopore L.
— 94 discussum 4, B (pr. 10), L. — 35 Amantium add. 3,
fertur add. 8, 9. — 39 et add. 5, 6, 9. — 51 ὦ f.
25 sanctique 1. — ?" vestibus 10, 11 (corr. vesligi
disse 10, 11, — ?! mutaret 3; (min. r. mir. q. m.) minoris r.
(rediisse L) miraculi fuit quam mutari 4, L; et add. 5.—
33 rerum 1. — ὅδ om. 10, 11. — ** veniae 10, 11. — ὃ domum
B (domus 7,8, 9), om. 4, L.
Num. 10. — ! Cum 6,7; que add, 4, L. — ? fulgeret 4,5,
anlistes add. 4, ipse add. L.- ? eius add. 4, eius
cons. L, — ὁ (t. a.) venit ad tempus 2. — 5 (a, m.) m. a. 10,
(prius) 11. — " et mortuumque 1, 4, mortuumque L.—
7 virtus 5, om. L. — ὃ laborabat 4 labore erat L. —? quos
1, om. 2, — 0 eo B. — " om. 10, 11. — 13 (fid. in 5, v. ferv.)
in s. (eo 5) v. fid. ferv. 5, L, fid. ferv. in eo v. 8. — 15 quod 1,
4, 6, 7, quanto 5, quantum 9. — 14 intulisse 1; eo add. 5, et
add. 6, 7, 9, tanto 8. — τὸ eupire 1; et add. 3, 4B,L.—
36 (a. m.) m. a. 10, 11; eius add. 5,11. — Totam sententiam
(Amor-fastidium) om, 4. — !^ (5. d.n. p) om. 1,2. — ^ sitem.
8; sanct
(1) Histoire de S. Amans, p. 131-75. — (2) Mabillon, Mu-
seum Italicum, tom. I (Paris. 1724) : Iter italicum, p. 143. —
Novembris Tomus II.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
381
nommé Lauterne, qui coule au bas de la mon-
lagne oi Rodés est assis, il se ferait chretien οἱ
croirait en Jesu Christ. Soudain le glorieux
St. Amans se mit en oraison et demanda trés
instamment à Dieu qu'il plut lui accorder sa
priere, laquelle etant achevée, d'abor le dit ruis-
sean detourna son cours ordinaire, monta jusques
au somet de la montagne, et entrant dans la ville
vint couler aux pieds du saint, et aprés par son
commandement reprit son cours et rentra dans
son premier canal; ce que voijant le peuple
assemblé, étonnés d'un si grand miracle, la plus-
part abandonnerent leur idolatrie et se conver-
tirent à la foi chretienne rendant graces à Dieu.
b Nomen idoli fuisse Ruth. plures affirmarunt
scriptores recentiores ; quos secutus
v. L. Serviores
fuse de illius specie et cultu disserit (1) ; respuit
tamen opinionem quorundam putantium inde or-
tum esse vocabulum gentile Ruthenorum. Quaeres
quibus testimoniis vel. indiciis nomen istud. idoli
repertum sit. Duo solummodo allata video. Alle-
rum est descriptio quaedam spectaculorum. quae
edita sunt ubi anno 1
33 Franciscus I rex Galliae
Ruthenam urbem invisit ; inter quae exhibita fue-
runt, apud. portam Sancti Cyrici, simulacra duo
antiqua, quae gentilium quondam numina Hercu-
lem. οὐ Ruth. repraesentare dicebantur : et hoc est
velustissimum de nomine idoli testimonium. Alte-
rum est antiqua quaedam sculptura in urbe Ruthe-
nensi reperta, in qua. hircus lapidi incisus conspi-
ciebatur, οἱ in inferiori parte legebatur vor RUTH.
Vehemens quidem, fateor, suspicio mihi animo
insedit, traditionem illam de idolo Ruth, euius
prima vestigia. apparent saeculo. XVI, non alio
niti. fundamento. quam huiusmodi inscriptione,
RUTHenensis seilicet civitatis vel civis alicuius
nomine posita et im qua, celeris vocis litteris
fere vetustate exesis, solae quattuor primae satis
distincte legebantur, et nomen idoli RUTH | inde
effictum.| esse, quemadmodum saeculo XVII ab
Hispanis quibusdam confictus est S. VIAR ez
veleri. inscriptione in. qua quidam praefectus
VIARum /laudabatur (2).
e Rursus hoc solum testimonium afferunt iidem
scriptores recenliores ad comprobandum cultum
idoli, quod Ruth appellant, fuisse mazime turpe et
obscenum : quasi vero convivia et cantus non omni
tempore in festivitatibus re ligiosis in usu fuerint, et
singillatim in celebritate annua S. Amantii, adeo
ut nimiam multorum ea occasione intemperantiam
auctoritate publica cohiberi oportuerit (3).
iucunditatem
per add. 5,
1. — 30 iucunditate 3, 5. (post. corr-J, 10, 11.
(prius) 5, 6-9. — ?! suae 1, sua 5, 10, 11, b. —
9, — 38 appetitus 6, 7, 9. — ?1 beatus 4, 5, 6, 7. — *^ terrens
add. 1 (sic). — ? commendans 1, condit 4, L; sed add. 4L.
31 cneli 5, 6, 7, caelestia 8. — ?* (ch. i) i. ch. 4, B (pr. 5),
L. — 39 (n. i. ch. a.) ch. n. a. i. 6, ch. n. i. a. 7. — ?? om. 10,
meritorum 11; (illie nune — virt.) om. — ?! (illic inter-
pellat — supplici) om. 6.
respondit I, 8. Quae sequuntur
usque ad. finem capitis om. 4. -— 33 (4. c.) c. a. 10, 11. -
34 emicat 9, Ὁ. — δ claro 8, L. — 36 tormentis add. B. —
31 om. 9,ac L. — ?* purpureo. 5, 6, 9, L, purpureus 8. —
3?0m.3,B. — "^om. L. — ὦ ipso add. 8, L. — H? (v. e.)
exslinguendo v. , — 93 exstinxit L. — "ἢ que om. 6, 7.—
150g. L. — ** mortem 1, L, morti , 7, 11. — ** (m. m.)
inart. mors 8, 9. — '* beatus 6, 7. — ** om. 10, 11, L; inse
add. B (in se ipso 10, 11). — 50 et add. B. — *! prosequitur
10, 11. — δ᾽ om. 6, 7, 9. — (89 p. in c. D. m.) in c. D. p.m. 5, 6,
7, in c. D. m. p. 10,11. — ^ om. 5, 7, 8, 9, Explicit vita saneti
Amantii (episcopi add. 10) 6, 10, Finis vitae beati Amantii
episcopi 11.
(3) Gfr. Servieres, p 387-91.
36 d Puerum
VITA
Fur
correptus.
ru
982
d Puerum illum. fuisse S. Naamatiwm diaco-
num, de quo inferius agendum erit, asserit Hist.
gall. ms. E ΄
e Secundum Hist. gall. ms., la troisieme s en-
fonea dans le champ oi l'idole était placée, qui se
voit encore dans un lieu prés de la ville nomme
le pré de la conque, oü il y a au milieu un
grand ereux et concavite. Eo loco anno 1853 de-
tecta sunt rudera amphiteatri ; unde et probabilius
fit ibidem exstitisse aliquod insigne idolum : eius-
modi enim simulacris passim amphitheatra ornare
solebant.
f Vestigia binorum castrorum romanorum prope
Ruthenam. recens. reperta. sunt : quorum altera,
quae stativa. erant, quattuor tantum chiliometris
distabant a civitate ; allera, minoris ambitus, cir-
citer novem (1). :
g Supra portam. principalem ecclesiae. Sancti
Amantii Ruthenae affixa. est. solea equina, quam
(1) Ibid., p. 2948-49. Cfr. Marquardt et Mommsen, Hand-
buch der rümischen Alterthümer, tom. V, p. 977. — (2) Ser-
DE SANGTO AMANTIO EPISCOPO RUTHENENSI.
traditio popularis asserit avulsam esse a pede unius. Ὁ
equorum et solo adhaesisse inter conatus quibus
famuli Honorati tentabant eos ut procederent com-
movere (2).
h Honoratum postea u^ sanctum. Ruthenenses
venerati sunt, teste Vit. gall. ms. Honorat, aprés
avoir rendu graces à Dieu, s'en alla et vecut sain-
tement ; ses reliques sont encore gardées dans
l'eglise de S. Amans de Rodés, y ayant une cha-
pelle fondée en son nom, et dans le tresor de la
dite eglise il y a un reliquaire d'argent oü il y a
un os du bras du dit St. Honorat. Capsa haec ar-
gentea in formam brachii confecta, cui inclusa erat
os brachii S. Honorati, memoratur etiam in duplici
instrumento, anno. 1525 et. 1609, ubi. recensentur
reliquiae ecclesiae Sancti Amantii (3). Sacellum
autem εἰ altare S. Honorati cum reliqua. ecclesia
diruta sunt anno 1751 (&), nec deinceps restituta.
viéres, p. 235-36. — (3) Ibid.. p. 234-35. — (4) Cfr. supra,
p. 275, num. 19.
IL MIRACULA S. AMANTII POST MORTEM.
Edita ex codicibus 1. Par. lat. 17002, saec. XI;
saec. XIV; — 4. Par. 5406, saec. XIV; — et ex L.
numm. 1, 5.
De mirabilibus sancti Amancii'. Item unde
supra ὅ.
1. Quondam ? vitam bealissimi * confessoris
Amaneii? divino munere, ut. potui, stilo digessi.
Nune pauca de his quae * triumphator egregius
gerat * signa 5, brevi sermone constringam *.
Igitur mulier quaedam erat, Iuliana nomine '^,
vidua " anus ? pauperque ?, quam artabant
pariter fragilitas senior "*, solitudo '^, egestas:
vigebat in ea tamen '* fortis animus aerumna -
rumque contemptor. Haee, quo propior divino
operi fore τς cellulam praeter !* sancti antistitis
basilieam collocavit, ut frequentiam '" quam
larda ?? senectus ?! negaverat ??, vicinitas cellulae
restauraret, Huie mereandi vendendique vini
lucrum necessitas, variarum artium magistra ??,
monstraverat. Mereabatur itaque vendebatque
hoe modo vina, ut quod supererat pretii fieret
substantia laborantis, neque plus lucri caperet
augmentum quam vietus necessitas postulabat.
Venit ** ad hanc vir quidam, atroci ?* scelere aliis
longe ?* eriminosis ** immanior ?5, aitque se velle
vina ?? mercari ?". [Ila ?' intra cellulam accepit 9?
ut emptorem, et ut ? ne diutius leneret 84 forsi-
lan properantem, celeritatis studio aniles 35 easti-
Tit. et num. 1. — τ (De m. S. A.) i/a 2, om. 1, 8, 4. ---
? {10 u. 5.) inferius post brevi sermone constringam 2, om.
3. — * Hactenus quidem L.— * beati 2, 3, L. — δ qui add. 2.
τ * qui 1. — gerit 3, gessit L. — 5 om. L, — 9 perstringam
3; (Hactenus-constr.) Post obitum. saneti Amancii multis
claruit miraculis, de quibus pauca subduntur studio brevi-
lalis 4. — !"(e. 1. n.) om.3. — "'etadd, 4, L. — 1? (et a.)
om. 3, — Ὁ pauper 2, paupereula 3, et pauper 4, L. —
? senium 3, senii 4, L; et add. 4, L. — τὸ et add, 4, L, —
16 (in ea t.)t. in ea 3, — 17 foret 3, 4, L.— ?* prope, 3, " [ES
15 frequentatione 3, — 50 trade 1, 2, — 31 ei 22 4 a e
55 necaverat 1, 2, — ?* magistram 1, — 24 ergo add. 4, Ἶ --
?5 atroeis 1 (corr. atrocior), — 38 oj, 3, — 31 jam a 3.—
?*5 humanior 1 ; (a. 1, e. i.) om. 4. — 39 vinum AL.— 30 (y
m.) m. v. 3. —?' vero eum add. 4,L, — 3? recepit 2, 3,4, L, ἘΞ
?^ oni. 3. — δι eum add. ᾧ, L, — 85 seniles L, — 36 quae L,
— 9. Par. 3809 A, saec. XV; — 8. Par. 3820,
editione Labbeana. — Cfr. supra, Comm. praev.,
gat mores. Ille vero cireumspeetare coepit omnia
vagisque luminibus universa percurrere, si qua ἢ
essenl quae viduae simul et pauperi erudelissi-
mus praedo possit ?* auferre. Dum ergo haec ?*
muliebri levitateturbatur, mox ille capsulam eum
exigua peeunia conspici, diripit oceulitque ?";
vina mereatur * aufugitque *', Venit *' postri-
die *, innocentiam quasi * praesenlia ** mon-
straturus. Illa ilico, nefarii furis certissima, coepit
evolare in faciem **, opemque clamoribus quae-
rere. Criminosus ** etenim *5, conscientiae *" sce-
leris *? territus, eursu ?! eito se proripit?* equum-
que eonscendit. Anus ?? prodit ** e cellula, eupiens
praeire clamoribus quem tardo sequi gressu ἢ
non poterat. Ad sanctam tamen basilicam eri-
gens oculos, haee ** fideli devotione et maxima
voce proclamabat : Ne sinas, summe sacerdos **
defensorque fortissime**, abire praedonem meum";
ne deseras viduam anum δ et pauperem, divitia-
rum. ** solatium. et. virtus mea. Cumque haec *?
supplex depromerel, miris repente modis con-
spicit in medio atrio ' in morem cautis riguisse
cornipedem. Aceiderat enim ut ea die sacrae
depositionis '* celebrarentur festa, annuo '* orbe
completo "5. Egrediuntur "' e ** basilica populi,
exspectatis ex more sollemnibus; stupent "5,
— "' posset 4, L. — ?5hic 1, 9. — 9? obtulitque 2, abstu-
litque 4, L. — * et vino (vinum 4) mercato 4, L. — 3 oni.
3, 4,1, — 43 que add. 4, L. — ! post triduum. 3, 4, L. —
! (i. q.) q. 1.4, L; suam add. 2, 3, &, L. — ** praesentiam 3,
praesentialiter 4, L. — 16 eius add. 4, L. — *! criminosi 2.
— ** et ipse L; (c. e.) qui 4, — *" conscientia 3; suae
add. 4, L, — 99 scelere 4, L. .— δ᾽ cursi velocis 3, celeri add.
4, subito add. L. — ὃ» prorepit 1 (corr. prorupit), 2, 3. —
*3 pronus (i. e. protinus?) add. 9. — δ. prodiit 1; e om. ὃ),
— δ gressum 1. — δ ac 3, hoe L. — 9! Amanci add. 3. —
55 (d. f.) om. 4. — 9 om, 3, — 9 om. 4, L, — *! mearum add.
4 L. -'" hoc ἵν, — V atrii 3, — ** eius add. 2, L, sancli
Amancii add. 4, — 9^ annua 3. — δ5 et add. 4, L. — '' Egre-
diebantur 23, 4, L. — ** et 2, 3, de 4, L. — ὅν exspectantes 3;
expletis 4, L. — τὸ que add. 4, L.
miraculi
Vas
vinarium
rupe
deciden,
integrum
servatum.
aü
b
A miraculi novitate perculsi. Haerebat *! reus stu-
pens corpore; stabat anus innixa baculo. Fundet **
criminosus uberes fletus; peccatum fatetur, pecu-
niam reddit τὸς absolvitur, domique ^ remeat
absolutus. Plebs igitur tantam virtutem ?? mira
exsultatione τό, ineffabili laude?*, ad caelos effert τὸς
Ita gloriosus antistes ** fuit in defensione fortis
pauperis *^, in absolutione misericors eriminosi*!,
praebuitque immensa miraeula, vel cum audit
innocentem constringendo perditum **, vel cum
facit innocentem *? solvendo damnatum.
2. Non longo? post tempore, dum ? in peri-
culis* adest famulo, sequitur clara virtus ac
maxima. Itaque* in Seplimania* a quidam, vinum
mercari cupiens, properabat. Prius tamen basi-
licam glosiosi triumphatoris 5 ingressus, tumu-
lum ? petit, solo prosternitur, prosperitatem poscit
itineris, vota spondit '". Progreditur; levique
labore defusum ! emensus iter, in Septima-
niam ?? venit, vinum mereatur, ad urbem
remeat ?. Et iam medium, secundis gaudens
rebus, iter transgreditur, iam summae e ^ ver-
lice rupis ^ prima '* vallis agmine * leni fluen-
tem Tarnem conspicit flumen, iam vicinos urbi ὦ
colles 15 spe alacer 1 intuetur, iam votis *? dulcis ?!
nati blandis pendent ex osculis, iam urbe fruitur,
iam parentum eiviumque potitur affectu, iam
vota dissolvit. Dum ergo spe totus in urbe est et
excelsi montis iuga carpit itinere ?, repente
atroci luctu. gaudia ?? perturbanlur. Nam im-
pulso ? saxo? vehiculum qualitur, excussum-
que ?* vehieulo vas atroci resultat sono, alque
ima petens vallis, in planis tandem conlabitur.
Haec?' emptor prospiciens, abrumpit ** caesa-
riem genasque dilacerat ?*; et vertens ad moenia
oculos oppletos ?? lacrimis ?', faturque ?* paucis :
133, beatissime pontifex ?*, duce ab urbe progres-
sus sum, duce te? externa adii ** loca. En deser-
tus a te 81, patriae inductus iam ?* finibus ὃ", gravi
aerumnarum mole oppressus, dignas meriti τὸν
poenas luo. Haec *! ingenti luetu commemorans,
ad loeum in quo vas deciderat properabat, cum το
laerimas seilicet causa lacrimarum augeret οἱ
dolor damni praesentis maiores a misero poenas
exigeret. Cum ergo ad locum flens venit ^, aspicit
repente stupendo ** miraculo vas integrum vino-
e
C
τι quoque add. 4, L. — ** Fundit 4 L, tandem add. 4, L.
— 13 et add. 4, L. — ^* domumque 2, 4, L. — 75 (t. v.) tan-
tam virtutem L. — ?* et add. L. — τ (j Lh) om. 3. —
78 (Plebs-elTert) om. 4; et add. 4, L.— '? Amantius add. 3, —
80 (f. p.) p. f. 4 L. — ! (m. c.) e, m. 4, L; quae sequuntur
usque ad finem numeri om, 4. — 9? (c. p.) om. L; (vel cum-
perditum) om. 1, 9. — 83 (c. f. i) om. L.
Num. 2. — Tot. num. om. 4. — ? vero add. L.—? ipse
add. L. — * periculum 2, — ? famu , — * Jamque L. —
τ Septimana 3, Septimaniam L. — 5 Amantii add. 3. — ? eius
add. L. — 9 ita prius 1 (corr. spopondit) spopondit 3,
spondet L ; Mox add. L. — "1 diffusum 3, L. — 15 Septima-
nam 3, — 18 remeant 1. — '* de L.— "5 (e. ΤΟΥ e. V. 3. —
16 primae 3, b; vallis om. L. — !! amne L. — 15 (v, ἃ. 6.)
vicinus τι. collis 1, 2, 3, vicinus u. (c. om.) ἴω. — !? (s. à) a.
eam L. — ?* om. 3, vocatus SL. -- ita 1,3; (dulcis-
αἰδοῖα iam) om. 2, L. — ?? (i. c. 1.) iugia coepit itinera L.
98 gaudio 1,2. —?* impulsu 9. impulsum 3, L. —?^ saxoque 3.
— 36 excussoque 3, L.— ** Quod L; et add. 3.— 35 abrumpsit
1. — 30 dilaniat L. — ?* repletus 3. — 9! (o, o. L) oblitos
l. oc. L. — 33 fatur sic L. — 38. "Teque, o 2, Te Ὁ Τὰ ---
δ. Amanti add. 3. — ?* (ab urbe — te) om. L. — ὅδ (e. a.)
om. 3 spatio vacuo relicto, extrema a. L. -- ? ante, ad te 3.—
i 39 fini 2, om. 3. — "^ meritis
— M (f, v.) v. £.3. — " om.
48 oi, 9, — "1 igitur add. L.— '5 gau-
3; et add. L. — 19 in laetitiam L. —
3,— 46 plenum 3, L.—
dia L; (v. in g) in g. V. »
50 Hic desinit 3, lectione abrupta per verba Τὰ autem, etc.—
51 saneti L. — ?? commissa 1. — δὲ salutem 1, saltem 2.—
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
983
que pleno ^^, et patronum, quem ** querebatur
absentem, virtute clara praesentem intellegit.
Lacrimae* vertuntur in gaudiis 5, maeror laeti-
liae** permutatur. Ita fuit maioris miraculi?" rem
patrociniis antistitis nostri ' commissam *?? sic
fuisse salvatam?? quam non fuisse dilapsam *
duras cautes? non sensisse quo collidetur^* quam
evasisse ^ perieula dum servatur **, excepisse
aspera et nescisse discrimina quam ?? transisse
inter praerupta quam “ἢ a praeruptis integram
custoditam *!,
3. Nondum ' multorum emensa temporum
orbe? completo rediere? curricula, eum sanctus
Quintianus archiepiscopus e ante sacra altaria ca-
pacem tumulo* locum legit ?. miroque" opere et
laudabili arte suspendit? d. Nam prius in basilica
saneti viri e exstans*sepulerum velut ? praefulgens
lampas splendore propriae claritatis mentes ex-
spectantium illustrabat? f. Hoc itaque tam pul-
chrum facinus? mente concepit, devotione spon-
dit", consummavit? opere, diemque"? sacra δ᾽
translatione? constituit. Haec ergo celerrime '*
fama percrepuit 17, neque 15 solum diffusae urbi
conclusa finibus ? loca, sed diversae etiam urbes
confinesque provinciae vel?* pontifices immisere??
vel populos ?*. Fideli itaque coetu moenia laeta
complentur?3*. Venit etiam e Narbonensi urbe
Maturius?* abbas quidam laudabilis ?*, vita con-
spicuus g. Prius tamen artifex legitur?*, qui ?? tu-
mulo cireumiecta demat. Qui? saerae venera-
tionis locum ingressus, audaci motu?! sepulcro ?*
opposita impulit ??. llico insurgenlis dexterae
ictu percussus ingemuit, ultricique poena temeri-
las conlapsa?* procubuit. Iam? sacrae transla-
tioni 3 dicata dies illuxerat *, quae** primos **
urbis Romae vel?? doctores vel martyres*^ Pe-
trum Paulumque*!, duo mundi κ᾽ maxima lumina,
triumphali supplicio et inclita “ἢ morte*^ vietores
misit ad caelos'^. Hae ** ergo die**, dies * omnium
exspeelata votis advenerat? : sacerdotes adsunt,
populi confluunt. Oratio ex more indicitur, plebs
solo prosternitur, tumulus commovetur ; eum ??
repentino miraculo tanta flagrantia?! e? tumulo,
ineffabile? exhalans suavitatem, prodiit** odor Phe
ut non solum eunetum in sancta ecclesia. popu-
lum ὅδ, verum etiam sitam in porticibus atriisque^*
gs!?
^ (n, f. d.) d. n. f. 1. — 55 caulis 1, 9. — ὅδ colliditur 2, 3;
(q. c.) dum collideretur L. — 51 (q. c. 4. e.) om. 2. — ?* ser-
varetur L. — 5? om. L. * — *? cum 1, et 3, sj add. L. —
δι (i, c.) esset integre custodita L.
Num 3.—! Non post 4; quoque add. L. — ? orbem 1.
— 3rpedierant L; (emensa — red.) annorum 4, — * tumuli
4,1. — ^ leget 1, elegit, 4, L. — * ubi ipsum miro 4, L. —
τ collocavit 4, L. — 5 extensa 2, f, D. — ? (velutillustrabat)
positum erat 4. — 19 opus 4; episcopus add. 4, L. — "1 spo-
pondit 4, L. — "ἢ consummat 2, consummatoque 4, L.—
14 sacrae 9, 4, L. — !^ translationi 4, L.—
τὸ celerrima 4, L. — !* percrebuit L. — 15 et non. ἡ, 1». —
19 Ruthenae add. 4. — *? fimbriis L.— ?1 confines add, 2.—
49. adib 4. — 38. ita correxi, inhisere 1, 2, om. 4, ad id
misere L. — ** populorum 1; transmiserunt add. 4. —
35 pletur 1, completur 3; (Fideli-compl.) om. 4, Fidei itaque
convenientia completa L. — ** Marturius 4, L. — "ἴ et add.
4, — 38 eligitur 4, L.— ?? ex add. 4. — 90 statim add. 4, L. —
31 de add. 4, L. — ?? sepulcrum 2. — 33 intulit 1, expulit 4,
1; sed add. 4, L. — ?* prolapsa L. — *5 que add. 4, L.—
36 translatione2, translationis 4, L.— ** luxerat 4. — 38 (q. pJ
quia primus 1, 2.— 39 om. L.— '* (v. m.) om. L.— *! et Pau-
lum L. — ?? scilicet add. L. — ** inclite 1, 2. — ** (i. m.) om.
L.— *^ (quae primos-caelos) in natali sanctorum apostolo-
rum Petri et Pauli 4. — 15 Haec 9, Hac, 4, L. — 8 gm. 2, —
48 og, 4, L. — ** om. ἴω; (ὁ, e. v. a.) om. 4. — ὅθ mox vero 4,
L. — ?! fragrantia 4, L. — 52 de 4, L. — ^? ineffabilem 4, L.
— δε prodit 1. 55 om, 4, L. — ὅδ (in s. €. p.) P- in e. (s. om.)
4, — 9 (p.a.) atriis cireumstantem 4.
13 que om. 4, b. —
plebem
MIRACULA.
Corpus
S. Amantii
mox post eius
obitum α
Quintiano
episcopo
elevatum,
c
d
f
E
g
F
* Nonnullae
voces forte
hica
librariis
praetermis-
sae sunt.
MIRACULA.
non sine
multiplici
prodigio.
B
Juthena
civitas a
barbarorum
obsidione
semel et
iterum
soluta.
h
i
9284
plebem dulcedine? mira?" repleverit"? et devo-
lionem tantam velut. quodam retributionis mu-
nere spiritali haustu "' reficeret. Interea subie-
etis? manibus pia. devotione? fidelium vehiculo
felix onus infertur"! tamulus ^; manus ** Maturii *'
abbatis comprimitur. Ille vero neque** manum
retrahere nititur neque cireumstantium opem,
uti 5 sepulerum elevetur, inquirere ? ; sed piis
queslibus auxilium. beati τὸ Amanceii implorare
non desinit, haee humili voce commemorans :
Noli, sacerdos quondam noster, nunc socius ange-
lorum, noli opprimere manum famuli ; libumen
meum", ne servum tuum ullo affliclionis maerore
evasperans ?? ; iucundior mihi melle dulcedo "^, ne
sinas gaudia nostra. tristitiae nubilo maculari ;
gaudium et** exultatio inea, quem. ad sollemnita-
tem tuam perducisti sospitem*, cellulae? reduc **
incolumem.Vix verba finierat, eum elevatur su-
bito sponte tumulus 55; abstrahitur manus illaesa,
abstractaque rursus oneri pio subicitur.
4. Interea obvium ! quendam vehieulum impu-
lit impulsumque prostravit, atque obliquo? strati
pedes? discurrens rota pertransiit : sed ita mina-
cem impetum iussa suspendit ne* sensu? doloris"
infligeret, ne* signa livoris imprimeret. Cueurrit
enim? motu celeri, nec subiecta contrivit? ; mini-
steria complevit itineris, relinquens signa virtutis.
Inter haec'? miraculorum insignia, nullo impellen-
tum "' abore et ? summum ? eunctorum gaudio
in loco omnibus studiis praeparatum ?* reliquiae
sacrae conduntur!*, Nonnulli 15 ad tumulum san-
cli viri vesano praesumpsere auso! forli!$ sce-
lus priori scelere cumulare; sed correpti protinus
furore lymphatico, solvere supplicia, afflictique
horribili fremitu et occultis exusti flammis, pro-
dere!" nefas, reddere ?? sublata “Ὁ, prostratique
solum?! veniam petere? facinorum, aec sine mora
beatissimi virlute antestis?* obscenis contagiis
meruere purgari. Ita hos et ultio iusta perculit et
miseratio pietatis absolvit.
5. Confusis in praelio! eum adversum Zoetis "ἡ
Marcomanni ?; truces ingruerent, omnemque late
Rutenam * provinciam belli nube texissent, atroci
etenim corona obsederant ἢ civitatem, horrebat *
murorum interiectio * diserimine strietis mucro-
nibus segis ferrea *. Addebat " fiduciam hostibus
multitudo ingens,natura ferox!*; hostium"! fugam
slernebat passim dives ", dira ?? lues, inmites
enses, fames * obscena. Consurgit 15 in ultionem
famulorum sacerdos noster propugnatorque 15
^5 dulcedinem 1, 2, — 59 jnira L, — $6 repleret 4, L. —
“Ἢ austo 1; (s. p.) speciali haustro L ; (et velut-haustu) atque
cireumstantem 4, — 9? suggestis 2, — 68 (p. d.) om. 4. —
* imponitur 4 — δ ἐξα 1, 2, tumulusque 4; tumulo L, —
"manum 2, manu 4; (manus-neque) om. 1. — δ᾽ Marturii 4,
L. — 5* utique 1, ut 4, — ὃν inquirit 4, L, — τὸ beatissimi 2,
4, L. — τὶ (l. m.) artificis 4, om. L. — 18 exasperes 4, L, —
75 (i, m. m. d.) om. 4, 1). — τὰ gi, 4, — τὸ hospitem 9, 4, L, —
^ ad cellulam suam 4. — *? suae add. L. — 55 et add. 4, L,
Num. 4. — ! sibi add. 4, L, — 5 obliquos 9, obliquatis 4,
;»,—* pedibus 4 L. — 4 ut nec 4, L. — "sensum 4 L. —
* strato 4, L. — Τ nec 4, L, — 5 ergo 4, L. — ? sed add. 4, L.
— ' vero add. 4, L, — 11 impellente 4, L, — 1? oj. 4L —
?? summo 4, L. — 3* (o, s, p.) studiose praeparato 4, L, —
τ (r. 5. c.) sacri corporis venerandi antistitis (reliquiae om.)
reconduntur. Tempus vero translationis istius non deseri-
bitur in gestis eius 4; et Aic desinit 4, — τὸ autem add. L, —
U ausu L, — 18 gg, L, — 19 prodiderunt, reddiderunt,
petiere L. — ?? sublato 1. — 31 solo L, — ?? antistitis L.
Num. 5. — ! (C. in p) Rursus L. — ? (a. Z.) adversus
Ruthenenses L. — 8. Marchumanni 1, Mareumanni 2, —
* om. L. — " cinxerant L. — * horrebant L. — 7 interiecto
L. — * (s f) om. L. — ? etiam add. L. — 10 ferus 1, feros 2,
— "! hostiam 1, quorum L. — !? jq 1, 2, om. L. — 18 dura 1,
DE SANGTO AMANTIO EPISCOPO RUTHENENSI.
fortissimus, et ita. gentem totam uno timore per-
eulsit."", ut hoc discedens '5 pavore, fugam arripe-
ret? quo veniens fervore? arma. rapuerat 21,
Nam eum fortissimae gentis duces?? ingrederen-
lur ex more ?? basilicam, uti rebus secundo? po-
scerent. suis, tumulum petere ?, statim cireum-
ieeta sepulero velamina alterna?* in partem, ut
acta flagris", novae virtutis miraculo sinuantur,
magnus e tumulo liquetur?* sudor, commotione 2»
etiam mira saerum tumuli?" velamen excutitur.
Sternuntur solo duces, pro gloria reditum, fugam
pro felicitate poscentes?!, atrocique?? prius saevi-
lia immanitatem transgressi feralem, in hominum
mores novo redeunt metu perculsi. Ab oratione
itaque consurgunt, terribili tubae sono?? gens tota
contrahitur, prodiit metu?* pallor timoris index,
faturque?* trepidus sermo miraculum, horror
omnium ** quatit membra novitate virtutis. Pla-
cet fuga, densa mole? referuntur ad patriam.
Abacto?* itaque triennio£, hoc quo prius veniunt
fervore 39 succensi **, hac *' saeviunt immanitate
bacchantes ; hoc ** redeunt miraeulo moniti *?,
hoc** fugiunt pavore perculsi. Ita*? pater egregius
gregem suum ab incursu luporum bis eruit una
virtute.
6. Dicam miraculum quod ipsa Rutena urbe
teste conspexi *. Puerum. quendam, Eufrasium ὃ
nomine, arto dirae infirmitatis nexu constrinxerat
hostis ille multimoda. nocendi arte saevissimus,
atque ora ferocitate obseraverat*, dempto linguae
motu et fandi libertate sublata. Luebant? longi
maeroris* poena? diuturna silentia 5, nec ulla
adflicto* ferri '? poterant remedia salutis. Tan-
dem infirmus, audaeis fidei! fervore succensus,
saneti patris tumulum petiit et'? tumulo velamen
contiguum ?? ori violentus iniecit τι, Ilico verbe-
rante ora !^ plectro, auctorem Christum vox clara
conlaudat, divinamque virtutem et merita bella-
loris antiquos!^ soluta in modos" lingua testa-
tur'5, [ta infirmus ille e 19. basilica, Chrislo
referens " gratias, sanus egreditur, totamque
exsultans iam ?* pereurrit urbem, tanti miraculi
testis et ?? nuntius.
7. Latro! quidam saevissimus vialorem? in-
cautum adit, interimit? prosternitque, spolia diri-
pil, ac terrore * ultrieis conscientiae perculsus
aufugit*. Tenoto cuidam" a latrone exstincti vesti-
menta venduntur. Quibus palam sine mora pro-
latis, innocens emptor ad supplicia rapitur et
alieni sceleris poena torquetur. In carcerem tru-
— M (i. e, f.) immiti ense, fame L. — τ tandem add. L. —
τὸ pugnatorque 2, — 17 percussit L. — 18 (ut h. d.) quod dis-
cedentes L, — 1? arripere 2, arriperent L. — 30 (q. v. f.) si-
cut vehementi furore L, —?! rapuerant L. — 2? dulces 1.—
?? morte 1. — ?*(r.s.) res secundas L. — ?5 petiere L. —
?! nune alteram L,— 57 flabris L.—5liquatur L.— ?? com-
memoratione L, — ?? de tumulo L. — ?! et ipsi add. L. —
?* que om. L; cuiadd. 1, — 88 (t, t, 5.) terribilisque s. t. L.
— ^ (p. m.) prodit metum L. — » faetusque 1, factumque
L. — * omnium L. — ?! mola 1. — ?? Abactu 1, 2, Peracto
L.— ῦϑ furore L. — “0 successi prius 1 (corr. succensi), 2. —
*! ac 2. — *? ex hoc L.— 4* commoniti L.— 4 hocque ἵν, —
*" Itaque 2, et ita L,
Num. 6. — ! iterum add. L. — ? conspexit 9. — ? Eu-
phrasinum L. — ὁ obserraverat 1, — ^ luebat L. — * maero-
res 1,2. — " poenam L, — * (d. s.) diuturno silentio L. —
? adflictu 1, 2, ad afflictum L, — 19 conferri L. — ?! fide L.
— "*el.— 18 contiguam 1, 2. — 1! et add. L. — ^ lin-
guae add. L. — 1 antieus 1, antiqui L. — 11 modus 1, 2;
(in m.) om. L. — 18 et adq, L, — 19 et 1. — 90 referendo L.
— ?! ita? exultantiam 1, 9, exultando L, — ?? ad 9, ac L.
Num. 7. --- τ Latronem 1,9 Item latro L, — * viatori 1,
2. — ^ intremuit 1, intremit 9. — 4 tfo I, tero 2, telo L. —
^obfuit 1,2. — «(q. €.) Ignotam quidam 1, 9.
ditur,
D
Energume-
nua liberatus,
Jnnocens
iniusto
supplicio —
ereptus ;
Ρ
A
itemque alter,
ditur, profertur, extenditur ?, verberatur; carceri
redditur, et comperendinato die letalis patibuli
poena defertur*. Interea. intempestae* noctis si-
lentio divino fulgore carcer emicuil, adest glorio-
sus Amantius nivali'* splendore conspieuus, mae-
rentem visitat, nomen edicit", et ut crudelia se
duce? tormenta effugiat exhortatur. llico arta
ferri vincla dissiliunt, claustra panduntur, prose-
rit?? vinetorum. manus, fitque'* nocentum | salus
absolutio innocentis ; patet spetydotyra ^, ad ba-
silicam gloriosi triumphatoris confugitur, pulsan-
tur fores, mox sera novo miraculo solo illisa !*
resilivit!5. Ita. beatissimus Amanceius divino mu-
nere ab imminente ! exitio damnatos eripuit
sacraque ereptis?" basilica?! dulei gremio salvan-
dos?? excepit.
8. A latrone! quidam in praesentia bonae con-
scientiae viri? occiditur. Sed eum se latro cursu
praepeli aufugiens? occultasset, innocens ille,
metuens ne stans * iuxta corpus carnis * exstineti,
alieni sceleris poenas exciperet^, basilicam beati
triumphatoris expetit?. Qui tumulo astans ponti-
ficis*, a? propinquis stineli ^ artissime ferri δ᾽
vinclis innectitur. Quique effusis ? fletibus ma-
xima 15 in conspectu populi voce proclamat :
Fortissime propugnator V, si. scis!^ reum, ultrici
damnatum poena prosterne ; si inspicis innocen-
tem, inique vinctum, iustitiae defensor, absolve. Vix
verba finierat, eum. in conspectu plebis suae 16
ferrum dissiluit proeulque eonlapsum merita bel-
latoris et innocentiam laborantis virtute miraculi
monstravit /.
Nune ergo in tantae festivitatis gaudio omni
supplicatione Dominum nostrum, cui '* ineffabili
miraeulo est unitas sine confusione coniuneta,
trinitas sine divisione distincta "', poscimus ?* ut,
quia !? pariter iustus et pius est^, cum beatissimo
suo Amaneio sperata "Ὁ iusta “Ὁ praestet nobis,
errata?" clementer indulgeat; qui?' vivit et re-
gnat ?? in unitate Spiritus saneti per omnia s
cula saeculorum. Amen.
ANNOTATA.
a Jam dizimus supra (1) vocabulo Septima-
niae ab ineunte saeculo V designatam. fuisse par-
tem. Narbonensis provinciae qua primo qotiti sunt
Visigothi. Secundum Vit. gall. ms., mercator ille
Biterrim tendebat; quod, ut. fere reliqua omnia,
hausisse censendus est ez. Vita romana.
b Haec narratio, sicut et. fere ceterae, satis
confusa est. Certe Tuthenam. urbem. non. alluit
Tarnis amnis. Sed, ni fallor, ita intellegenda.| est
rerum series ez ordine successisse ut primo medium.
iter transgressus mercator, deinde'Tarnem conspe-
xerit flumen, et tandem, longis progressus, vicinos
urbi Ruthenae colles intueretur.
c Quintianus. Ruthenensis episcopus dicitur a
Saussaio (2) fuisse frater S. Amantii; id vero nullo
antiquo testimonio firmatur, immo refutatur. ex
T om, L. — 8 differtur ὦ, L. — ? intempesta 2. — !^ nivalis 1
— 1 edicat 2, — !? (se d.) om. L. — 18 procedit L. — '* fuit-
que 2, — '^ ita 1, 2, carcer L. — τὸ (m. s.) om. 2. — Y (s, i.)
illaesa s. ἵν. — 18 resiliit, et L. — 19 eminente 1. — 30 ere-
ptos ἵν. — ?! basilicam 1,2. — ?? salvandus 1.
Num. 8. — ! quoque add. REIR ÀI Y. h.e. DL. —
? afugiens 2, confugiens L.— 4 om, 1, 2. — ^ om. L.—
(1) Pag. 269, annot. ν. — (8) Martyrol. gallic., ad d.
4nov.de S. Amantio. — (3) Vit. Patr., 1v, 1.— (4) Hist.
Fr., lib. wu, cap. 36. — (D) Ibid, eap. 37. — (6) Cfr. Richter,
Annalen... der. Merovinger, ad h. a, — (7) Mansi, Conc.,
DIES QUARTA. NOVEMBRIS.
285
lestimonio mox citando Gregorii Turonensis, ubi
Quintianus Afer natione fuisse dicilur.
d Quo circiter anno elevatum. | fuerit. corpus
S. Amantlii « Quintiano episcopo, videtur. satis
perspicue definiri ex: Gregorio "Turonensi. Ts enim
de illa elevatione. sie narrat : Igitur. beatissimus
Quintianus, Afer natione.. ad episcopatum Rute-
nae ecclesiae elegitur, petitur, ordinatur. [n
ampliatis adhue virtutibus...
auctam beati Amantii anlestitis basilicam, san-
ctum corpus in antea transtulit; sed non fuit
sancto acceptabile hoe opus. Unde factum est,
ut per visum apparens diceret ei : * Quia ausu
temerario artus in pace quiescentes visus es
amovisse, ecce ego removeam te ab hac urbe, et
eris exul in regione allera; verumtamen non pri-
vaberis ab honore quo frueris. , Non post mul-
tum vero tempus, orto inter cives et episcopum
scandalo, Gothos, qui tune in antedietam urbem
morabantur, suspicio attigit, quod se vellit epi-
scopus Francorum dictionibus subdere, consilio-
que accepto, cogitaverunt eum perfodere gladio.
Quod eum viro saneto nuntiatum fuisset, de
noete consurgens, eum fidelissimis ministris suis
ab urbe illa egrediens, Arvernus advenit. Ibique
a sancto Eufrasio episcopo... receptus est, largi-
lisque ei tam domibus quam agris et. vineis, vel
ille qui Lugdunensi urbi praeerat, summa eum
diligentia exeolebant (3). Hine itaque. docemur,
Quintianum paulo post elevationem S. Amantii ez
urbe sua episcopali eiectum seu fuga. elapsum fuisse.
Tam vero alioloco eandem eiectionem seufugam fere
iisdem. verbis memorat Gregorius (4), et statim
Ῥοϑὲ (5), bellum Visigothicum el praelium Vogla-
dense, in quo occisus est Alaricus : haec autem cer-
tissime illiganda sunt. anno. 507 (6). Itaque ante
quo episcopatu
hunc annum, et probabilissime anno 506, die
29 iunii (ut inferius hoc capite Miraculorum indi-
catur), elevatio facta est : sedit enim mense septem-
bri huius anni Quintianus in concilio Agathensi
ex. episcopis regni. Alarici coaeto (7) ; quod sane ei
non licuisset si tunc, quia. Gothis suspectus erat, e
sede sua profugus exsulasset.
Huic tamen conclusioni vefragantur. eruditis-
simi scriptores Hadrianus Valesius (8) et Antonius
Pagi (9), qui praepostero ordine a. Gregorio nar-
ratum fuisse exsilium Quintiani existimant, illud-
que referendum censent ad tempus quo post mortem
Clodovei regis. "Theodoricus rex Gothorum Ita-
liae non paucas civitates, quas Clodoveus. Visi-
gothis eripuerat, et singillatim Ruthenam, recupe-
ravit (10), id est post annum 511. Praecipuam suae
opinionis rationem afferunt, quod. Quintianus titulo
episcopi. Ruthenensis, sicut. et Euphrasius Arver-
nensis, subscripsit actis Concilii. Aurelianensis
mense iulio anni 511, paulo ante mortem Clodovel,
congregati (11), Euphrasio autem in sede. Arver-
nensi successit anno. 515 (12). At haec ratio non
adeo valida est. Potuit enim Quintianus post occu-
patam α Francis anno 507 Ruthenam urbem ad
5 excipere 2. — T expetiit 2, L. — * (Q. t. a. p) om. L.
— 9 ad 1.— 19 exstincti L. — !! om. L. — * (Q.e)
Qui offusis L.— '* maxime 2, — ?* pugnator 2, — '^ me
add. L. — δ (p. $) s. p. 2, L. — 1τ (eui«distineta) on. L.—
18 deposcamus L. — 1? (quia-est) om. L. — "Ὁ sperate, iuste,
errate 1,2. — ?' cum Patre add, L. — ?? Deus add. 2 ; se-
quentia om. 1.
tom, VIII, p. 338. — (8) Aer. Franc. lib. vi (p. 269). —
(9) Critic, ad an. 507, num. 3. — (10) Hist. Fv., lib. nt,
cap. 21. — (11) Mansi, Cone., tom. VIII, p. 356. — (12) Hist.
Fv., lib. m, cap. 2.
sedem
MIRACULA
AUCTORE
C. D. S.
x
986
sedem suam reverti, et. deinde, eadem «Gothis
recuperata anno 312, propter. eandem. ob. quam
prius suspicionem iterum ab ea. exsulare εἰ ad
Euphrasium confugere. Neque. etiam ita firmum
videlur duplex: aliud argumentum a Valesio alla-
lum. Primum est, quod tam Arverni quam
Ruteni sub imperio ae ditione Vesigothorum
fuerint quoad vixit Alarieus minor. Sane; sed
Quintianus, apud Arvernos degens privatus εἰ
exsul, non ita Visigothis timendus erat. quam si
remansisset Ruthenae in sede sua episcopali. Alte-
rum est, quod. Ruteni, ultima Aquitaniae gens et
provineiae Narbonensi contermina, regnante
Alarico variis dicionis eius nationibus undique
claudebantur, minime ut verisimile sit. Quintia-
num tum prodendi Francis oppidi Rutenorum
Segoduni consilium iniisse, quo ne praesidium
quidem mittere invitatus Chlodoveus potuisset :
eo enim per Bituriges et Arvernos, gentes infe-
stas, hoc est per omnem fere quam lata est Aqui-
taniam Alarico parentem, tendere oportebat. Sed
etsi Quintianus non statim Segodunum seu Ruthe-
mam civitatem Clodoveo regi tradere. potuerit,
nonne, imminente bello Francico, satis erat episco-
pum suspicionem. incurrisse nimii erga. Francos
amicitiae affectus ut. mazime. infensi illi. essent
Visigothi? Itaque non video rationes a. Valesio et
Pagio allatas tanti momenti esse ut a. Gregoriana
chronotaxi recedamus.
e Eadem scilicet. quam testatur. Gregorius Tu-
ronensis (1) auctam fuisse a S. Quintiano et in qua
is ante sacrosancta altaria, id est in loco honora-
tiori, capacem tumulo loeum elegit, ubi S. Amantii
corpus deponeretur. Utrum vero haec basilica ab
ipso S. Amantio aedificata fuerit, quod ait Vita
gall. ms., an post eius mortem supra tumulum eius
in communi fidelium. coemeterio constructa (8), ex
antiquis testimoniis definire non licet.
f Haec verba satis manifeste indicant. nullo
ornamento hactenus insigne fuisse S. Amantii
sepulcrum. Anno. 1721, quando reaedificata. est
liuthenae ecclesia Sancti Amantii, repertum est a
fodientibus solum ad. fundamenta ponenda. sarco-
phagwum quoddam marmoreum. saeculo V vel ET,
ut videtur, exsculptum, quo primum conclusum
fuisse corpus S. Amantii existimarunt. Sarcopha-
, qum istud. fuse descripsit v. v. V. Davin (3); sed
* non video quo iure affirmari liceat perpetua tra-
ditione constare illud fuisse sepulcrum S. Aman-
Uii (4) : nullum enim. huius traditionis affertur
vestigium antiquius saeculo XVIII. Sed neque in
ipso sarcophago aliquod exstat. indicium | unde
S. Amantii fuisse indivelur,
(1) Cit. supra, annot. d, init.— (2) Ctr. Serviéres, p.325.—
(3) Les anciens monuments chrétiens de Jtodez, in periodico
Revue de l'art. chrétien, Ser. Vl, tom. II (1875), p. 219-30,
(Brevius ap. Serviéres, p. 33845.) — (4j Ibid., p. 219, —
(5) Cfr. Hist. de Languedoc, tom. I, p. 213 (ed. III, p. 481).
— (6) Pag. 273, not. 1. — (7) Hist. Fr., lib. IN, cap. 42, —
(8) Cfr. Hist. de Languedoc, tom. I, p. 676 (ed. II, tom. II,
DE SANCTO AMANTIO EPISCOPO RUTHENENSI.
g Marturius iste aliunde notus non est.
1 Vocabulum hoc legitur in codicibus 1et 2,apud
Lalbeum vero eius loco Ruthenenses. Satis manj-
festum. videtur. illud corruptum esse ex. voce Go-
thios, qua Gothiae seu. Septimaniae (5). incolae
designari potuerunt.
i Vidimus supra (6) etiam post medium saecu-
lum. IX illo nomine nuncupatos fuisse barbaras
gentes quae ex Europa septentrionali egressae
Galliam invaserunt. Iam vero ex» Gregorio Turo-
nensi (7) discimus Saxones cum. Langobardis in
meridionalem Galliam prorupisse paulo post an-
num 970 semel et. iterum, et. bis recedere. coactos,
Haec autem contigisse omnino videntur inter annos
571 et 574 (8). Huic duplici invasioni optime con-
veniunt quae hoc loco narrantur, nulli autem alii
quae ex documentis historicis nota sit.
k Hinc egregie confirmatur coniectura. scripto-
rum. Historiae Occitaniae putantium (9) priorem
invasionem. Saxonum forte illigandam esse anno
571, alleram vero anno 573 vel 574.
| Duo alia. miracula adiungit Vita gall. ms.
secundum. Vitam romanam, quorum ultimo hanc
Vitam concludi ait. Nimirum
1. Un autre jour un petit enfant [etant] prés
d'un chemin, une charete lui monta dessus, ce
que son pere qui etoit prés ayant vu, tout alarmé
de cet accident reclama St. Amans et fit voeu de
porter son fils au sepulcre du saint, s'il lui souvoit
la vie. Ce voeu fait, l'enfant se leva sans aucun
mal, de quoi le pere s'en alla rendre graces à
Dieu dans l'église du St. Amans, et porta son fils
sur son tombeau en aecomplissement de son
voeu.
II. Finissons la vie de St. Amans par le dernier
miracle que nous lisons dans le vieux manuscrit,
il y eut certains mechans garcons qui pour trom-
per leurs juges furent jurer faussement sur le
tombeau et reliques du saint. Le serment fait, ils
recurent là punition condigne à leur parjure, car
il y en eut un qui perdit le sens, l'autre tomba
roide en terre, et l'autre fut frappé de mal de
St. Antoine (10), autrement dit le feu du ciel, un
autrese mit àaboyer commeleschiens, en sorte que
voyant la juste punition de leur parjure, ils furent
contraints d'avouer leur faute devant le corps de
St. Amans, qu'ils prierent de vouloir leur pardon-
ner leur péché, promettant de ne faire jamais
rien eontre son honneur, lequel exaucant leur
priere leur obtint par son intercession une entiere
et parfaite guerison.
P. 197), note 73. — (9) Ibid. — (10) Cum extremo sae-
culo XI primum invocari coeperit S. Antonius ad sana-
lionem islius morbi et. inde ipse morbus eius nomine
designari (Cfr. Act, SS., tom. II. Ian., p. 156), hine. confir-
matur non ante saeculum XII concinnatum esse carmen
romanum.
I.
D
F
ἃ DIES QUARTA NOVEMBRIS.
“ΝΥ Πα CT MEL
287
III. FRAGMENTA VITAE ROMANAE.
Edita. primum, praeter tria. priora, ex codice nunc deperdito, a Marco Antonio Dominici in opere
cui titulus Disquisitio de. praerogativa allodiorum in provineiis Narbonensi et Aquitaniea quae iure
scripto reguntur (Paris., 1645, in-4^) el in altero cui titulus Ausberti familia rediviva, sive superior et
inferior stemmatis beali Arnulfi linea... vindicata ( Paris., 1648, in-4»). Inde apud Raynouard, Choix
des poésies originales des troubadours, tom. II ( Paris, 1817), p. 152 (1) ; in Histoire littéraire de la
France, tom. XV (Paris, 1820), p. 478; apud. Migne, Dictionnaire des légendes (Paris, 1855), p. 3à-
34; apud de Gaujol, Études historique
tome IV, p. 474; et apud L. Ser
I. Etfouet dins Roudes nat bategat certamen a.
II. Decase de Roudes foue lou premier prelat 5,
Des premiers crestias et des premiers letrats.
III. Del cabalagre gran del comtat que crompet
Quatre deniers d'argent lou pobol n'aleuget
Cad'an percept qu'era del rey Honorat cesar c
Als homes del Rouergue pel cap de cad'oustal.
IV. Et fo mandat al rey per mesatge coren
Que Quintia l'avesque de Rhodes veramen
Era fugit sa oltra per penre gandimen
Del pobol de Rhodes que van far perseguen ;
Diso que subiugar los vol certanamen
ΑἹ noble rey de Franca ; no lor ern plasen.
Et per aquella causa lo rey ven bravemen d.
V. Aprob aisso long tems, s'en se vol recordar,
Un prince qu'era due, que se fasia. appelar
Marcia e, ab gran gen per assetiar
La vila de Rhodes, et vol la subiugar,
Que de per totas parts la fec environar
Et gardar, que monda no lay pouges intrar,
Et destrieys tant lo pobol que non ae que mangar.
Tant lor entendement a Dieus van demonstrar,
Ab grand devotio se van appareilhar,
Qu'el sepulchre visito de sanct Amans lo bar,
Et prego earomen qu'els veille desliurar
Del prince Marcia et de tot son alfar.
Quand airo long temps facha aquesta orasio,
Et airo Dieus pregat ab grand devotio,
Et an pres sanct Amans per garda et per guido,
Viro fugir d'aqui los contrari que so.
VI. Et devenc se l'altr'an, per malvais mouvement,
cia fes allre asielgament
Qu'aques due δ
Per tornar a Rhodes et per far raubamen ;
Que vol penre la vila et contrenger la gen,
agut tot son entendemen
s quan s'en fugi corren.
Per so que miels n
Que no ac l'altra v
ΕῚ pobol, que a vist sest assietgamen,
Gran paor en a aguda d'aquela mala gen,
A sanct Amans s'en fuio, qu'es lor defensamen :
E'ls ennemies f'ugiro com l'altra ves coren.
Onc puiessas no tornero per lar mal a la gen.
VII. Al nom de Iesus Christ aysi sia affinat
Lo libre, que vous ay de lali romansat,
Del patro sant Amans.
ANNOTATA.
a Ex Vitae latinae cap. 1 init.
b Itaque iam eo tempore quo scripsit poeta ro-
manus, vigebat ecclesiae Ruthenensis traditio, quae
S. Amantium primum | illius antistitem. pronun-
tiabat.
e Honoratum illum Caesarem crediderim confi-
chum esse a poeta. romano ex lectione vitiosa non-
nullorum. codicum, in quibus Honoratus. is, qui
primo S. Amantio infensus, deinde per prodigium
ad meliores sensus conversus est (2), imperator
fuisse scribebatur (3). Supervacaneum autem vide-
(1) Huie erudito viro cerlum videtur, fragmenta illa non
salis accurate exscripta esse ἃ Dominicio. — (2) Vit. cap. 6. —
sur le Rouergue (Paris, 1859, 4 vol. in-8"), tome 11], p. 434 et
res, Histoire de saint Amans (Rodez, 15
priora protulit ez Vita gall. ms. — Cfr. supra, Comm. praev., num. 6 et pag.
p. 489, qui primus tria
6, not. 11.
I. Et fuit Ruthenae natus baptizatus[que] profecto.
II. Sedis Ruthenensis fuit primus antistes, — primorum
christianorum et primorum litteratorum.
ILL. A capitatione gravi « omitatus quam redemit, — quat-
tuor denariis argenteis, populum sublevavit, — singulis
annis percepti qui eranta rege Honorato Caesare — ex homi-
nibus Rutheniae, [scilicet] ex capite singularum domorum,
IV. Et fuit nuntiatum regi [Francorum] per nuntium
citum, — Quintianum episcopum Ruthenensem vere —
fugisse proeul ad consulendum plebe
Ruthenensi, quae eum persequitur; — dicunt [scilicet eum ]
subiugare illos velle certo — nobili regi Franciae; [quod]
non illis erat gratum. — Et propterea rex venit cito.
saluli suae — a
V. Post haec longo tempore, si volumus recordari, —
princeps qui erat dux, qui sibi nomen assumpsit — Mar-
cianum, eum magno exercitu venil ad obsidendam — urbem
Ruthenam, et voluit eam subicere; — qui ex omni parte
eam obsidione cinxit — et custodiis clausit, [ita] ut nemo
in eam posset ingredi — et distrinxit adeo plebem ut non
haberet quod manducaret — ... — Adeo suam inentem
coram Deo exponunt, — cum magna pietate se comparant
— wt sepulerum invisant sancti Amantii baronis — et
deprecantur summa ope ut illos velit liberare — a principe
Marciano et ab omni eius negotio.
Postquam multo tempore insliterant isti orationi — et
fuerant Deum deprecati cum magna pietate, — et assum-
pserant sanetum. Amantium in custodem et in ducem, —
viderunt fugientes inde hostes qui sunt.
VI. E
Marcianus pararet alteram ol
dam Ruthenam et ad faciendam. praedam; — ut voluerit
capere urbem et subicere gentem, — adeo αἱ melius com-
pleret omne suum desiderium — quam altera vice, ubi
fugit velociter. — Et plebs, quae conspexit illam obsidio-
nem, — ingente metu affectus est ex illa mala gente, —
ad sanetum Amantium confugit, qui est eorum praesi-
dium; — et hostes fugerunt sicut altera vice velociter. —
Numquam exinde reversi sunt ad nocendum populo.
dit altero anno, pravo motu — ut ille dux
onem, — ad aggredien-
VII. In nomine Iesu Christi hie sit finitus — liber, quem
vobis ex latino romanum feci, — patroni saneti Amantii.
tur inquirere ex quo fonte hauserit narratiunculam
illam de vectigali S. Amantii opera redemplo. Forte
originem illi dedit historia Avili tempore Honorii
imperatoris ab. Arvernis deputati ut illis posceret
informe recidi vectigal (4) et sua legatione feliciter
functi.
d Haee manifeste hausit. poeta. ex
Turonensis Hist. Fr., lib. IT, capp. 36,37 (5).
e Quae in hoc fragmento et sequente narrantur,
desumpta sunt ec libri Miraculorum. cap. 9.
Nomen autem Marciani ducis. confinaisse videlur
poeta e vocabulo Marcomannorum, quod forte ien
non valebat intellegere.
Gregorii
(3) Cfr. ibid., lect. var. 31. — (4)Sidonii Apollinaris Carm. VI,
v. 909. — (5) Cfr. supra, pag. 985, annot. d.
L———
APPENDIX.
—
SAEC. VI.
S. Naamatius
" signatus
ad diem
2 norembris
in kalenda-
riissaec. X1V
et XV; postea
vero ad
diem 3 in
Proprio
Tiuthenensi ;
at rursus die
2 in mar-
tyrologiis
recentiori-
bus.
lilius
historia in
breviariis
saec. XV.
et extremt
saec. XVII
988
T
COE ——m
DE SANCTO NAAMATIO DIACONO RUTHENENSI.
APPENDIX
DE SANCTO NAAMATIO
DIACONO RUTHENENSI.
1. S. Amantio adiungimus S. Naumatium, qui
eius diaconus. fuisse fertur. De quo omnino agen-
dum fuerat. ad diem 2 huius mensis, quo. die eius
memoria signata. est in. kalendariis saeculi XI V.
Cur eo loco prorsus praetermissus fuerit, mullis
explanare non conabimur. Culpam agnoscimus,
condonari rogamus, emendare aggredimur.
9. Itaque S. Naamatii Peuthenensis diaconi nulla
uspiam sive in. marlyrologiis sive in aliis monu-
mentis reperitur mentio ante saeculum XIV. Quo
tempore in kalendariis quae continent duo codices
Ruthenenses, ad. diem 2 novembris memoratus legi-
tur his verbis : S. Naamatii conf. (1). Sequuntur
breviaria quattuor Ruthenensia saeculi X V, in quo-
vum kalendariis eandem mentionem nuper repperi-
mus (2); in horum autem duobus in corpore adiun-
cta. est. brevissima de eius historia lectio, quam moa
recitabimus. Ad. diem 2 quoque adscriptus legitur
in. kalendario breviarii cuiusdam typis editi anno
1482, quod additamentis manu scriptis ad usum
Riuthenensem accommodatum est,in missali Ituthe-
nensi edito inter annos 1530 et. 1560, οἱ in kalen-
dario Ritualis Ruthenensis editi anno. 1603 (3).
Postea. vero (propler. concursum, ut conicere licet,
commemorationis omnium fidelium defunctorum)
reiectus est ad diem 3, videlicet in Proprio Vabriensi
edito ann. 1650, 1702 et 1752, in. Proprio Ruthe-
nensi edito ann. 1670, 1703, 1706, 1824, 1838 et
1851, «c denique in eodem Proprio Ruthenensi, a
S. Sede approbato, edito an. 1859 (4).
3. Nulla, ut. iam. monuimus, S. Naamatium
referunt anartyrologia. antiquiora, sed. vecentiora
tantum, ad. diem 2 novembris. Scilicet, ut omilta-
mus Auctarium Usuardi Hagenoyense, in quo ad
hancdiemnotatur: Yem sancli Naamatii episcopi
et confessoris (5), Philippi Ferrarii Catal. gen. :
Ruthenis in Gallia, S. Naamatii diaconi ; 4ndreae
Saussaii Marlyrol. gallic., n Supplemento: Eadem
die, Rutenis saneti Naamatii diaconi, à sanclo
Amantio Rulenensi episcopo ordinati, cuius gesta
in scriniis illius ecclesiae praeclara habentur ; vir-
lus vero perpetim viget in liberandis energume-
nis ; Claudii Castellani Martyr. univ. : A Rodés,
S. Nàmas, diaere; ef. Martyrologium Parisiense
editum anno 1727 iussu. Cardinalis de Noailles :
Rutenis, saneti Naamatii diaconi,
4. De historia S. Naamatii antiquissimum om-
nium monumentum est legenda. illa. brevissima
inserta. breviariis. Hulhenensibus quae. exhibent
codices Parisienses saeculi XV 1262 et 13236 (6),
his verbis concepta : Igitur beatissimus Naamacius
Ruthenae fuit urbis civis, levila, confessor, qui
propriam virtutum meritis illustravit ecclesiam,
vitae severitate correxit, caelos beatae consum-
mationis palma conscendit ; quique nune eliam
(1) Servieres, Hist. de S. Amans, p. 475. — (2) Cat. codd,
hagiogr. Paris. tom. ΠῚ, Supplem. 11, ad d. 2 Nov. —
(3) Servieres, pp. 475, 476, 479. — (4) Ibid., pp. 479, 481, 484,
485. — (5) Ed. Soller., p. 646. Ubi tamen error admissus
non est in. nomine Naamatii pro. Amantii substituto, ut
commissam sibi a Domino urbem felieium meri-
torum commendat suffragi[i]s, tuetur patroci-
ni[i]s, inflammat exemplis (7). Plura refert Pro-
qium. Ruthenense editum anno. 1670, in. quo ad
diem 3 novembris hae de S. Naamatio proponuntur
lectiones : Leorio. 1v. Naamatius, e Ruthena urbe
oriundus, iam ab ipsa adolescentia virtutibus
coruseare coepit ; quibus permotus sanetus Aman-
lius eiusdem urbis episcopus, eum sacris ordini-
bus initiavit ac in levitieum cooptavit ordinem. In
quo munere beatorum Stephani, Laurentii, Vin-
cenlii vestigia. sibi sectanda proponens, tantos in
sanctitate progressus fecit ut eliam. solo verbo
daemones ex obsessis corporibus eiceret, ila ut
ne quidem Naamatii praesentiam nefarii illi spi-
ritus perferre possent. — Lkrcrio v. Quare cum
adolescentis euiusdam corpus hostis ille humani
generis atrocissime divexaret, isque ad sanctum
Naamatium recuperandae salulis gratia. addu-
ctus, ab eo iuberetur excedere, neque saneti viri
jussis resistere ulterius posset, seque diceret mox
egressurum, hoc tamen subdolus ille hostis illi
proposuit, nimirum, cum tanta virtute spiritibus
imperaret, se illum, si iuberet, Romam usque, quo
servus Dei religionis causa ire decreverat, deve-
cturum, quo molestias et laborem itineris suble-
varet. Cui subridens Naamatius : * Disce, inquit,
serpens, militum. Christi virtus non frangitur la-
bore, sed probatur. , Quo dicto, iuvenis ille ab
omni daemonis infestatione se liberum sentiens,
ad pedes saneti viri provolutus, gratias immensas
Christo redemptori et liberatori reddidit. —
Lrcrio vr. At enim malignus ille spiritus inde
discedens et Romam advolans, principis filiam
invadit. Cumque exorcismis nusquam pelli possel.
inclamaretque se cessurum solummodo imperio
unius Naamatii, cuius sanctitatis fama iam plu-
rima loea pervaserat, continuo vir Dei missis
nuntiis aecersitur. Cumque iam prope urbem
accederet, paterque virginis, illi obviam factus ac
de salute filiae, quam daemon crudelius vexabat,
sollicitus, urgeret ut gressus accelerare dignare-
tur, ille pallium sibi detractum praemisit puellae
imponendum ; cuius attaetu nefarius ilico spiritus
depulsus est, puellaque ab omni illius infestatione
liberata. Exinde Naamatius, spretis muneribus
quae illi offerebantur honoresque sibi delatos
aversatus, patriam repetit ; ibique reliquae vilae
spalio in sanelis operibus insumpto, meritis et
miraeulis clarus, ad caelestem gloriam evectus
est (8).
5. Lectiones istae excerptae indicantur Ex mar-
lyrol. gallic. et Guidone episc. Lodoven. in Sancto-
rali. Sed quam. pauca. ex Martyrologio gallicano
desumpta sint facile agnoscet qui legerit quae ex hoc
perperam dielum est in tomo nostro superiori (Lom. I Nov.,
p. 419), sed in adiuncto titulo episcopi. — (6) Clr. Cat. Paris.,
lom. ΠῚ, p. 591 (Alb. 3 et 6). — (7) Cod. Paris. lat. 1262, fol.
49. — (8) Serviéres, p. 479-80.
Martyrologio
ἡ). 8,
ex incertis
fontibus
hausta.
A
in
recentioribus
addita
mentio de
elevatione
eius corporis.
B
Quae
praeterea
narrentur
in
Vita ms. gall.
S. Amantii
de
S. Naamatio
Martyrologio supra (1) recitavimus. Quod. vero
spectat ad. Bernardum Guidonis, nihil prorsus de
S. Naamatio legitur in codicibus Speculi sanetora-
lis qui ad. nos. pervenerunt. (2). Utrum igitur qui
illas lectiones. concinnarunt, aliqua de eo a. Ber-
nardo Guidonis consignata. reppererint in codice
nunc deperdito vel latente, an. perperam. huic
seriptori. attribuerint. scriptum aliquod ab alio
confectum, quidve denique ex monumentis scriptis
hauserint aut ez traditionibus popularibus vel pro-
prio marte adiunzerint, incompertum nobis est.
Proinde neque pronuntiare ausim. quam probabili-
ter. credi. possit narratiuncula. illa de Naamatio
Romam advocato ut principis filiam energumenam
liberaret, qualis et in nonnullis aliis, sed. sublestae
fidei, sanctorum Actis legitur, ut. in Vita S. Abercii
episcopi Hierapolitani (3) et in Passione S. Try-
qphonis (4).
6. Lectiones supra vecitatas repetiit ad. diem
3 novembris Proprium. Ruthenense editum anno
1708, ubi οἱ haec addita. sunt. in. fine lectionis VI :
Corpus eius in ecelesia Saneti Amantii depositum
fuit, ibique in tumulo lapideo requievit usque ad
annum 1670, in quo reverendus in Christo pater
Gabriel de Voyer de Paulmy, Ruthenensis episco-
pus, a canonicis venerabilis capituli associatus et
praesentibus totius suae dioecesis parochis ad
synodum convocatis, sacra illius pignora magna
cum sollemnitate elevavit (5). Eadem etiam,
cum additamento, repetita sunt in Propriis editis
ann. 1824, 1838, 1851 et 1859 (6).
7. Nonnulla praeterea de S. Naamatio adiunxit
auctor Vitae gallieae ms. S. Amantii post medium
saeculum. X V LI conscriptae (1), quorum fides sit
penes anonymum illius Vitae scriptorem. Imprimis
scilicel indicat S. Naamatium uf. socium indivi-
duum adhaesi J. Amantio ab exordio apostola-
tus ipsius apud Rulthenenses et. fuisse hunc, qui
prope adstiterat, puerum memoratum in. antiqua
Vila latina S. Amantii (8). Deinde narrat S. Aman-
tium iam aetate provectum curam ecclesiae suae
credidisse Naamatio, et ab. eodem sancto episcopo
ad Naamatium directum fuisse iuvenem illum
energumenum (9), qui prius ad ipsum fuerat ad-
ductus. Sed et de iis quae contigerunt in. itinere
Romano S. Naamatii quaedam particularia vefert
quae vel prorsus silent vel minus distincte narrant
lectiones Proprii Ruthenensis. Videlicet (Le diable)
s'étant allé jetter dans le. corps d'une jeune de-
moiselle de Rome, niéce de l'empereur, il la
tourmenta si étrangement. qu'elle ne pouvoil se
tenir droite ni couchée. L'empereur... envoya des
gens dans la dite ville (de Rodés) pour le prier de
prendre la peine de venir à Rome guérir sa niéce.
S. Naamas.. prit incontinent son chemin vers
Rome, y allant tout à pied. Quand il fut au milieu
de son voyage, le diable se mit à tourmenter plus
fort cette demoiselle, ce qui obligea l'empereur de
redoubler ses messagers pour le faire avancer,
car la fille etoit aux abois et prete à rendre l'àme.
St. Naamas ne pouvant aller vite, à cause qu'il
etoit à pied, leur bailla son manteau, leur enjoi-
gnant de s'avancer pour le mettre sur la possidée,
ce qui fut fait d'abord qu'ils furent arrivés à
Rome. Le diable incontinent qu'il sentit le man-
teau du saint, sortit du. corps de la demoiselle,
eriant tout haut : * Naamas de Rodés m'a tiré
(1) Num. 3 med. — (2) Gfr. L. Delisle, Les manuscrits de
Bernard. Gui, $ 135-138. (in Notices et extraits des mss»
tom. XXVII, part. ui, p. 276-86). — (3) Act. SS., ad 22 Oct.,
tom. IX, p. 504 sqq. — (4) Cat. Paris.,
Novembris Tomus 1I.
tom. I, p. 287-88,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
289
d'ici. , L'empereur fut si aise de la delivrance de
sa niéce quil alla au devant du saint lorsqu'il
arrivà dans la ville de Rome, et apres lui avoir
fait grand honneur, il lui présenta beaucoup d'or
et d'argent qu'il refusa, ayant seulement demandé
à empereur de lui donner des ouvriers pour
achever la batisse d'une église que St. Amans
avoit commencée de batir dans la ville de Rodés,
ce que l'empereur lui octroya, et lui donna beau-
coup de reliques qu'on voit encore dans l'église de
St. Amans. Savoir une cote de St. Pierre apotre,
la plus grand part du crane de St. Laurens, du
pain de la derniere céne de Jesus-Christ, et une
portion de la vrai croix. St. Naamas s'étant remis
en chemin avec les macons que l'empereur lui
avoit donnés, arriva à Rodés et y fut recu de
St. Amans avec grand joye, le quel fit continuer le
batiment de son église par ces ouvriers venus de
Rome, en sorte que la dite église fut bientot
achevée, la quelle St. Amans consacra et dédia à
l'honneur de St. Pierre et St. Paul, et y mit les
susdites reliques. Mais cette église ne porte plus
le nom des dils St. Apotres, ayant par succession
du temps ehangés en celui de St. Amans acause
dela devotion que les habitans de cette ville ont
eu pour ce saint leur patron dont le corps repose
en la dite église.
8. Denique de obitu S. Naamatii eiusque sepul-
tura, et de miraculo eius ope postea. impetrato ita
qergit eadem. Vita. gall. ms. : Aprés qu'elle fut
achevée, St. Naamas décéda, que St. Amans
enterra en icelle. A sa sepulture son corps rendit
une odeur tres suave qui embauma l'air et tous
les ὃ
Comme Dieu avait fait des miracles par les
merites de St. Naamas pendant sa. vie, il en fit
pareillement aprés son decés. Entre autres il
arriva qu'un pauvre religieux passant à Rodés
allant en Perigord s'accompagna d'un homme, le
quel, etant tous deux logés en semble la nuit
suivante dans une hotélérie, vola. l'hote et s'en-
fuit; l'hote ayant découvert le larcin et vu la faute
de cet homme, croyant qu'il n'y eut de l'intelli-
gence du voleur au religieux, el qu'il eut pris cet
habit deguisé de religion pour couvrir son vol, le
prend prisonier, le fait conduire dans une obscure
et etroite prison. Ce pauvre religieux, qui etoit
innocent, sur le minuit se mel en oraison, et
reclamant au glorieux St. Naamas le prie de vou-
loir par son intercession le tirer du danger ou il
etoil. Sa priere achevée, il vit au tour de soi
St. Naamas vetu de blane avec une étole blanche,
qui lui dit de sortir de cette prison et prendre le
pain qu'il trouveroit au seuil de la porte pour
donner au chien qui gardoit la prison et empechoit
sa sortie, ce que le religieux ayant fait, la porte
s'onvrit miraculeusement, les liens dont il etoit
attaché se rompirent, et il sortit et s'en retourna
droit à Rodés pour y rendre graces à Dieu et à
St. Naamas par l'intercession du quel il avait été
delivré.
Voila ce que nous trouvons de la vie de St. Naa-
mas, les ossemens du quel reposent aujourd'hui
dans la méme chapelle que ceux de St. Amans
dans l'église qui porte le nom du dit saint dont la
[éte se celebre le quatrieme jour du mois de
Novembre qui est celui de son decés.
stans.
numm. 10, 12. — (5) Serviéres, p. 482. Gfr. infra, num. 9, —
(δ) Serviéres, pp. 451, 455. — (7) Cfr. supra, p. 272, num. 7.
— (8) Gfr. supra, p. 278, col. 1, lin. 8. — (9) Cfr. supra, num.
5, lect. v.
37 9. Saepius
AUCTORE
C. D. S.
et de eius
obitu ac
sepultura, et
de innocente
illius opera
carcere
liberato.
Corpus
S. Naamatii
sollemniter
anno 1671.
TEMPORE
INCERTO
S. Proculi
qui|videtur
fwisse
290
9. Saepius inde a saeculo XV recognitae
sunt reliquiae S. Naamatii simul cum reliquiis
SS. Amantii et. Dalmatii (1). Sed et. singularis
translatio sacrarum eius exuviarum instituta. est
anno 1671, opera Gabrielis de Voyer de Pauly,
tunc Ruthenensis episcopi (2). Hanc ex documentis
coaevis fuse descripsit v. v. L. Servieres (3): quam
descriptionem fere integram hic exhibere non pige-
bit. Igitur postquam | confecta. fuit. ez quattuor
catinis quae ad. stipem a fidelibus corrogandam
adhiberi solebant et ex. laminis argenteis quibus
operta erat statua. quaedam lignea S. Amantii,
hierotheca. argentea. deaurata. in. formam. hermae
(cuius caput. diademate cinctum, medium. autem
qectus pretioso crystallo ornatum erat, basim vero
octogonon. sustentabant. quattuor. leones et. ad. sin-
gulos oclo angulos totidem angeli conspiciebantur
serta florum manibus gestantes), accessit episcopus
die 13 aprilis 1071 cum praecipuis cleri sui. viris
et civitatis consulibus ad aperiendum sepulcrum
S. Naamatii, quod. in sacello sanctorum corpo-
rum (4) collocatum erat. Ossa ab advocatis illuc
medicis agnita. εἰ integra. reperta. sunt ; quodque
adstantes admiratione complevit, fere integra quo-
que reperta sunt vestimenta quibus sacrum corpus
indutum. fuerat, dalmatica nempe, manipulum,
alba et pars cinguli. Deinde die 14 decantatae sunt
sollemnes vesperae praesidente episcopo, inter festi-
vum campanarum. ecclesiarum tolius urbis soni-
tum, instrumentorum musicorum concentus et
tormentorum. bellicorum fragorem, quibus prae-
muntiabatur posterae diei festivitas. Die vero
15 aprilis, magno apparatu ad. ecclesiam. Sancti
Amantii processit episcopus, praecedentibus paeni-
tentibus, ut. vocabant, albis et caeruleis, patribus
Franciscanis et Dominicanis, sacerdotibus amplius
quingentis qui. ex tota. dioecesi ad. synodum convo-
cati erant, canonicis capituli cathedralis et magi-
stratu civili ac iudicibus; ibique coram immensa
gopuli multitudine missam pontificali ritu celebra-
vit, inter quam contionem panegyricam de sancto
habuit. In. media. autem ecclesia assurgebat meta,
quae aedium fere fastigium attingehat, cuique im-
posita. erat ingens statua S. Naamatii diaconalis
ordinis insignibus decorati. Expositum erat paulo
inferius SS. Sacramentum innumeris luminaribus
circumdatum et ad. quattuor metae angulos erecta.
altaria, in quibus singulis sine intermissione a. sa-
cerdotibus sacra celebrata fuerunt ab hora. quinta.
(1) Cfr. supra, p. 275, num. 18. — (9) Cfr. supra, num. 6.
— (3) Hist. de S. Amans, chap. xix, p. 362-66. — (4) Cfr.
DE SANCTO NAAMATIO.
matutina usque ad meridianam. Post decantatam
missam episeopus populo venerandum proposuit
caput S. Naamatii, illudque in praeparata hiero-
theca. recondidit. Deinde. instituta. est. sollemnis
pompa, qua, praecedentibus sub undecim pretiosis
conopeis aliis sanctorum reliquiis quae in ecclesiae
thesauro asservabantur, per praecipuas urbis
vias el eliam. extra eam delatum est caput S. Naa-
malii a quattuor diaconis sub conopeo splendidiore H
sequebatur. et reliquum. eius. corpus. capsa. lignea
deaurata. inclusum et. triumphali currui imposi-
tum, quem trahebant pueruli quadraginta lauro et
floribus redimiti et vestitu suo angelos repraesen-
tantes. Postea per totam octavam continuata. est
festivitas, exposito in media ecclesia capite S, Naa-
matii, quod veneratura incessanter accurrebat mul-
litudo populi, et cottidie sacro sollemni ritu celebrato
atque panegyrica oratione de sancto pronuntiata,
quibus omnibus semper intererat. episcopus. Deni-
que, cum extranei in dies magis confluerent, proro-
gata. est. celebritas usque ad. diem. 26 aprilis ; qua
die iterum circumductae sunt S. Naamatii reliquiae
et vespere sollemnitati finem imposuerunt. vogis
festivis per plateas accensis, luminibus ordine per
singulas domos dispositis et ignibus artificiose vario
colore et figura a. summa ecclesiae turri proiectis,
inter concentum. omnium. campanarum, ab hora
octava usque ad mediam noctem.
10. Occasione huius sollemnitatis concessa est a
riori ecclesiae Sancti Amantii canonicis capituli
cathedralis os costae vel umeri S. Naamalii et a
Gabriele episcopo maxilla eiusdem sancti ecclesiae
Sanctae. Crucis in vico Palmiaco, unde oriundus
erat (5). Ceterae S. Naamatii reliquiae eadem fata
subierunt quae reliquiae S. Amanltii (6). Denique
ut quaecumque de cultu S. Naamatii novimus me-
moremus, olim in urbe Iuthenensi dedicata sub
ipsius nomine fuisse fertur ecclesia quae postea a
Sancta Magdalena nuncupata est et anno 1798 fun-
ditus diruta. Alia quoque ecclesia parochialis, nunc
solo aequata, exstabat olim in vico quodam Ruthe-
nensis dioeceseos, Nunc vero iam non. alia illius
cultus vestigia supersunt praeler. officium sancti
quod a elero Ruthenensi quotannis die 3 novembris
celebratur, et. sacellum S. Naamatio dicatum in
hodierna ecclesia. Sancti Amantii, in quo visuntur
statua. altari supereminens et. speculare vitreum,
quibus sanctus diaconus repraesentatur (7), ac
eiusdem caput expositum in maiori ecclesiae allari.
supra, p. 275, num, 18 post med, — (5) Servieres, p. 367. —
(6) Cfr. supra, p. 275, num. 19. — (7) Serviéres, pp. 367, 368.
DE 5. PROCULO
EPISCOPO
1. DeS. Proculo duplex agitatur quaestio, altera
utrum. Augustodunensem rezerit ecclesiam, altera
utrum martyrii palma fuerit. insignitus. Ad pri-
mam respondent editores Benedictini Galliae
christianae (1) sibi videri indubium. S. Proculum
Augustodunensi sedi praefuisse, licet de eius ponti-
ficatustempore nihil fizum certumque quod asserant
habeant, nisi illud, probabile tantum, S. Proculum
(1) Tom. IV (1723), pp. 341, 42. — (2) Gallia christiana,
AEDUENSI.
inter S. Pragmatium et. Agrippinum, id est inter
annos 517 et 533, sedisse. Duplici ex fonte sua hau-
serunt argumenta. qui. opinionem de S. Proculi
Augustodunensi episcopatu tenuerunt, nempe primo
€x indice episcoporum civitatis Aeduensis ; n
quo cum Proculi nomen legatur twm supradicti
editores, tum Sammarthani (2), tum. Gams S. Pro-
culum inter Augustodunenses antistites referre non
lom. II (1056), p. 30.
dubitarunt.
De eiusdem
reliquiis et
hodierno
cultu.
p V.D.G
episcopus
Augusto-
dunensis
ignota est
historia.
Attamen
vetustiora
monumenta
dubitarunt. Alteram documentorum. seriem prae-
bent. martyrologia Hieronymiana paene. omnia,
quorum variis formulis celebratur. Augustoduni
vel Augustiduni S. Proculus episcopus; aliique
fasti hagiologici, ut Adonis et. Usuardi, similem
enuntiationem tradunt, In nomine transcribendo
apparet etiam forma contractior Proclus. In mar-
tyrologio Autisiodorensi legitur : Augustiduno na-
tale saneti Patrocli; sub qua forma mendosa evi-
denter latet sancti nostri nomen. Gallicae linguae
usui est alia forma Saint Preuil. Ad nostra usque
tempora testata est cullu suo ecelesia Aeduensis (1)
pontificatum S. Proculi, cum ad diem 4 novembris
commemorationem eius agens eum sub hac indi-
catione annuntiet : Commemoratio S. Proculi
Aeduensis episcopi et martyris.
9. De S. Proculi autem rebus gestis nihil ad
nos pervenit. Id tantummodo tradunt Sammar-
thani (2), corpus eius in ecclesia Sancti Sympho-
riani iacere. Monet Claudius Robert (3) et post eum
iidem. Sammarthani (4), editores Benedictini (5)
et canonicus anonymus qui conscripsit historiam
Augustodunensis ecclesiae (6), minime assentiendum
esse Saulnier (7) conicienti S. Proculum, Aeduen-
sem. episcopum, eum esse quem in. sua ad. Rusti-
cum. epistula (8) S. Hieronymus sanctum doctis-
simumque appellat. pontificem. Etenim, quominus
haec S. Proculo Augustodunensi conveniant, repu-
gnat temporum ratio, quoniam S. Hieronymus
anno 420 obiit, et, licet incerta. satis sit. chrono-
taxis S. Proculi, tamen saeculo serto, potius quam
quinto, videlur vicisse. Agnoscunt quidam (9)
duplicem Proculum episcopum Augustodunensem,
secuti catalogum. quendam episcoporum. quem in
maioris basilicae civitatis .Aeduensis sacrario
asservatum fuisse referunt Sammarthani (10). Sed
cum editoribus Benedictinis (11) et Georgio (12)
rectius dixerit aliquis, secundum antiqua monu-
menta non nisi unum Proculum praesulem Augu-
stodunensem agnoscendum esse. Quonam in horum
pontificum. serie loco ponendus sit, non adeo elucet :
alii, ut editores Galliae christianae, saeculo V I, post
Pragmatium, quod reprobat Georgius ; alii, ut
Saulnier, saeculo V, inter. Leontium. et. Euphro-
nium. Quid inter has opiniones sibi contradicentes
tenendum. sif, deficientibus documentis, non. licet
definire.
3. S, Proculum martyrem appellat martyrolo-
gium Romanum : Augustoduni, sancli Proculi,
martyris. Ut hunc titulum adscriberet S. Proculo,
motus fuit cardinalis Baronius, martyrologii cor-
rector, quod. in notis declarat, auctoritate Petri de
Natalibus, ac praesertim. Adonis. et Usuardi. Re
quidem vera, non paucae Usuardini textus recen-
siones, scilicet Antverpiensis utraque, Lubecensis,
Ughelliana, Belinensis, Ultraiectina, Leidensis,
Lovaniensis, Aquicinctana, S. Proculum tum epi-
scopum, tum martyrem conclamant. Attamen, in.
(1) Gfr. Officia propria ecclesiae Aeduensis, 1873, pars
autumnalis, pp. xvu et 121.— (2) Loc. cit.— (3) Gallia chris-
tiana, p. 199. — (4) Loc. cit. — (5) Loc. cit. — (6) Histoire
de Ὁ Église d' Autun, p. 22. — (7) Autun chrétien, p. 10. —
(8) P. L., tom. XXII, p. 1084. — (9) Sammarthani, loc. cit.;
Saulnier, Autun chrétien, p. 10. — (10) Loc. cit. — (11) Loc.
cit. — (12) Martyrologium Adonis, p. 563, — (13) Mémoires,
tom. V, p. 546. — (14) Martyrologium Adonis, p. 563, —
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
291
puriori Usuardi textu, qualem. nempe referunt
Pratensis, Heriniensis εἰ Muneratensis, S. Pro-
culus simpliciter episcopus Augustodunensis, mi-
nime vero martyr, nuncupatur. Nec adeo certum
est Adonem suffragari S. Proculi martyrio, ut iam
notaverat Tillemontius (13); siquidem in editioni-
bus. Mosandri et. Rosweydi, quos approbat Geor-
gius (14), Proculus fuit in Adonianam appendicem
reiectus, licet Sollerius ipsi Adonis textui inseren-
dum eum existimet (15). Ad Petrum de Natalibus
quod attinet, eius auctoritas a Rabano et Usuardo
satis eliditur, ut monet Sollerius (16). De Usuardo
mox dietum est ; Rabanus autem haec habet : Augus-
toduno, depositio beati Proculi episcopi, facito
martyris titulo. (17). Illud etiam prae oculis est
habendum, quod ium animadverterat. laudatus
saepius Sollerius, codices Hieronymianos, sive ad
primam, sive ad posteriores manus pertinent,
de S. Proculo meminisse, sed. ubique episcopum,
nusquam martyrem. appellare. Sufficiat citasse
lectionem. codicis Bernensis Agustiduno Proculi
episcopi. Igitur, si fastis hagiographicis standum
est, argumenta. haud. satis firma. inveniri queunt
quae S. Proculum martyrem probent.
4. Et haec quidem praesto sunt ei qui de S. Pro-
culi martyrio fontes et primaeva monumenta inter-
rogaverit. Nostro enim tempore, quod suo iam
dolebat Sollerius, desiderantur etiam eius. Vitae
documenta. Quod si recentiores interpretes adierit,
paucissimos offendet qui martyrem S. Proculum
affirment. Soli enim. paene sunt Saulnier (18), qui
S. Proculum ab Attila morte peremptum anno 451
asserit, dum pro plebe sibi commissa apud. ipsum
intercederet, et. Saussaius (19), referens S. Procu-
lum ab impiis, qui adversus eum perpetuo livore
fremebant,tandem interceptum et interemptum. Sed.
iure queruntur editores Galliae christianae (20) nec
non T'illemontius (21) haec esse conficta, ignorarique
prorsus unde sint hausta, immo inter se pugnare,
quoniam Saulnier S. Proeulum doceat passum
anno 451, quippe quem successorem facit S. Leon-
tio, dum Saussaius eum post S. Andochium Augu-
» opinatur. Vir v. F.
stodunensem ecclesiam ve
E. Pequegnot(22) non omn ino refragatur sententiae
quae vult S. Proeulum pro fide passum esse, nisus
testimonio Longuevallii (23), qui Proculum. quen-
dam ignotae sedis episcopum a Gundobaldo,
Burgundiorum rege, eiectum narrat. Sed. quoniam
unde haec desumpta. fuerint, non indicat Longue-
vallius, nemini fas erit affirmare talia ad S.Procu-
]um ugustodunensem. esse referenda. S. Proculi
martyrium. reiciunt Florentinius (25), Castella-
nus (25), Georgius (26), Sollerius (27) et suprame-
morati editores Galliae christianae, qui uno ore
qetunt ut deleatur hic martyris titulus. Et re qui-
dem vera fatendum est hanc appellationem non
nisi tardius. inveclam. esse fastis hagiologicis, et
puriores inter eos semper ab ea abstinuisse.
(15) Ad d. 4 Novembris, p. 561.— (16) Ibid. — (17) P. L.,
tom. GIX, p. 1178. — (18) Op. cit., p. 10. — (19) Martyro-
logium Gallicanum, p.828.— (20) Loc. cit. — (21) Loc. cit. —
(92) Légendaire d' Autun, tom. II, p. 410. — (23) Histoire de
T Église gallicane, 1825, tom. Ill, p. 13, — (24) Vetustius
Martyrologium.— (25) Martyrologe universel. — (86) Mar-
tyrologium Adonis, p. 563. — (27) Martyrologium Usuardi,
ad diem 4 Novembris.
DE S. PERPETUO
AUCTORE
J. V. D. G,
iis minime
favent
qui ipsum
martyris
nomine
appellant.
SUB INIT.
SAECULI VII
Ut aliorum
priscorum
episcoporum
Tungren-
sium
εἰ Traiecten-
sium,
ita
S. Perpetui
obscura est
historia.
Huius
meminerunt
Herigerus
Lobiensis,
C
p---"T—ly--
DE SANCTO PERPETUO EPISCOPO.
DE 5. PERPETUO
EPISCOPO TRAIECTENSI.
$ 1. De historia S. Perpetui.
1. Nemo nescit quam altis tenebris involuta sit
gqriorum Tungrensium Traiectensiumve episcopo-
rum historia, quamque pauca. atque incerta de
eorum numero, nomine, aetate, fatis ab antiquiori-
bus scriptoribus posterorum memoriae tradita sint.
Dolendam illam. amplamque lacunam. congestis
undique narratiunculis explere quidem conati sunt
diligentissimi id. genus monumentorum collectores
Aegidius Aureaevallensis et Iohannes Ultramosa-
nus, maxime autem auctores. illi Leodienses, qui
saeculis XVI et XVIII historiam patriam scri-
ptis illustrare contenderunt ; at. quamvis multum
in his insudarint, adeo exiguam tamen. fidem
sapientioribus criticis fecere, ut qui nuperrimus
elenchum antistitum. Leodiensium contexuit, b. m.
Pius Bonifacius Gams (1), inter episcopos, qui
ante medium saeculum VII Tungris vel Traiecti
ad. Mosam sederint, Maternum quidem, Servatium,
Falconem (2), Domitianum, Monulfum, Betulfum
(— Gondulfum ?), Tohannemque Agnum vecen-
suerit, alios autem septendecim numero, utpote vel
perperam huc illatos vel saltem dubios, ab hac serie
exsulare iusserit. Qua. in re quid demum sentien-
dum sit, est οἱ difficile dictu et a. praesenti pro-
osito alienum. De uno siquidem dumtaxat ex hisce
deturbatis episcopis agendum nobis est, de Perpe-
tuo nempe, cuius ut. certus. utique et illustris est
cultus ecclesiasticus, huic diei affixus, ita. obscura
plane et dubia sunt cetera, quae ad ipsum spectant,
tantum non omnia.
2. Perpetui primus omnium meminit. scriptor
saeculi X Herigerus Lobiensis, in Gestis episcopo-
rum Tungrensium, Traiectensium et Leodiensium,
ieiunis hisce verbis : Sanctus autem Perpetuus, qui
93. praefuit, apud Deonantum quieseit (2). Vicesi-
mum tertium episcopum ewm dicit, nempe si seriem
episcoporum Traiectensium cum vulgata serie prae-
sulum Tungrensium, quae a. S. Materno initium
ducit, continuaveris ; nam qui solos Traiectenses
episcopos recensent (3), ii Perpetuum decimum
quartum fuisse asserunt (A). Perpetui «utem
decessores. nominat Herigerus : 20. Domitianum,
21. Monulfum, 22. Gundulfum; successores vero
24. Ebregisum, 25. Iohannem Agnum, 26. Amandum.
Herigero consonat ommino antiquissimus, qui
quidem servatus sit, antistitum Tungrensium cata-
logus, ineunte saeculo XI exaratus, qui tamen
(1) Series episcoporum ecclesiae catholicae, p. 248. Hunc
catalogum exscripsit Mas Latrie, Trésor de chronologie
(1889), col; 1518. — (2) Lib. I, cap. 98 (MG., Ser. tom. VII,
p. 176). — (3) De hae appellatione * episcoporum Traiecten-
sium ,, quae haud exiguam litem inter viros eruditos olim
excitavit, videsis Act. SS., Nov. tor. I, p. 183-6, num. 95 sqq.,
praesertim. num, 107-8. Certum iam estipsos huius sedis
antistites interdum sibi ipsis nomen * episcoporum Traie-
ctensium , assumpsisse : horum enim quidam actis concilii
Parisiensis anni 614 subscripsit his verbis : Ez civitate
T'reiecto Betulfus. Gir. E. Amort, Elementa iuris canonici,
lom. 1E (1757), p. 416; I. Friedrich, Drei unedierte Goncilian
(1867), p. 16; F. Maassen, in MG., Legum sect. III, tom. I :
CE I MS a 2 dh
ex. Herigeri libro excerptus non videtur (5); conso-
mant ceteri eorundem catalogi. saeculo XII deseri-
pti (6), quorum unus, metricus nempe, generosam
Perpetui originem sic insuper commemorat ;
Perpetuus decimus claro de sanguine quartus.
3. His si paucissima quaedam addideris, quae in
Tocundi presbyteri opusculo de translatione saneti
Servatii οὐ in. Annalibus, quos vocant, Leodien-
sibus (7) leguntur, omnia omnino habebis, quae de
S. Perpetuo ante saeculum XIII memoriae tradita
sint. Tocundus quidem, qui haud multo post annum
1088 scribebat, haec tradit. op. cit., cap. 22: Ipse
est namque (seilicet. Servatius), cuius de sinu
exorli sunt, euius sub ubere alti sunt martires
omnes et confessores, qui sunt in universis urbi-
bus et castellis et oppidis fere totius Lothariae.
Sed quia longum est fortassis et tediosum de
singulis agere, pauca de multis accipiat caritas
vestra. Habet enim Deonantum beatum Perpe-
tuum confessorem magnum, Arduenna duos san-
ctum Remaclum atque Hubertum, e£ q. s. (8).
Annales autem Leodienses, qui saeculo XI era-
rati sunt, ita. perhibent ad. annum. 498 : Sanctus
11/1] "Pungris antistat (9). Voz quidem aliqua
qost vocem. Sanctus in codice unico erasa est ; ast
supplendum esse Perpetuus exin satis probabile
efficitur, quod. ita. hunc locum. legebat medio sae-
culo. X III Aegidius Aureaevallensis,qui Gestorum
suorum lib. I, cap. 35 in margine inferiore anno-
tavit: Cirea annum Domini 598 sanctus Perpe-
tuus Tungris antistat (10).
A. Tum vero, si modo ultimam hanc notam chro-
nologicam, de qua mox agemus, exceperis, ez his
antiquioribus fideque dignioribus testibus id
demum habemus, Perpetuum quendam sub initiis
saeculi VIlin Traiectensi seu, si quis mavult, in
Tungrensi cathedra sedisse, et Dionanti esse sepul-
tum; sub initiis, inquam, saeculi VII : nam ter-
lius ipsius decessor Domitianus fuisse dicitur,
quem anno 549 concilio Aurelianensi quinto inter-
fuisse certum est (11); Gundulfus autem ille, quem
prozime ante Perpetuum nominant auctores supra
laudati, unus idemque esse omnino videtur. cum
Betulfo "T'raiectensi episcopo, cuius nomen canoni-
bus concilii Parisiensis anni 614 subscriptum legi-
Concilia aevi merovingici (1893), p. 192, lin. 21. — (4) Vide
locum ex catalogo metrico mox adducendum. — (5) Cfr.
MG., Scr. tom. XIII, p. 290. — (6) MG. ibid. et tom. XII,
p. 126, — (7) Quid sub hae non prorsus vera appellatione
veniat, vide declaratum ἃ G. Waitz in Nachrichten von der
kün. Gesellschaft. der. Wissenschaften... Góttingen, 1870,
p.302-9; breviusapud Wattenbach, Deutschlands Geschichts-
quellen, ed.5, tom.1I, p.198, nota 1.—(8) MG., Scr. tom. XII,
p. 99.— (9) Ibid., tom. V, p. 10.— (10) Ibid., tom. XXV, p.29;
cfr. Notae Aureaevallenses, ibid; tom. XVI, p. 681. —
(11) Conciliorum Galliae collectio, ed. Maurina, p. 1042;
F. Maassen, Concilia aevi merovingici, p. 109, lin. 18.
tur
A.P.
antiqui
catologi
locundus.
presbyter, —
E
et Annales
Leodienses.
Ja; quorum -
testimoniis
probabiliter
colligitur,
quamvis
auctores
nonnulli,
nulla valida
ratione
prolata,
iverunt
infitias,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
tur (1). ΑἹ provimus vel paene proximus (2) Per-
pelui successor lohanmes Agnus iam circiter
annum 625 Traiecti sedebat (3). Unde inferendum
esset. Perpetuum illum, qui Dionanti colitur, si
revera Traiectensem sedem obtinuerit, inter annos
614 et 625 obtinuisse. Enimvero non desunt qui
obtinuisse infitientur ; quibus nos equidem assentire
gravamur. Licet enim allata a. nobis testimonia
neque tantae antiquitatis neque auetorilatis tantae
sint, quae certitudinem pariant et locum dubitationi
non relinquant, attamen quae de Perpetuo profe-
runt scriptores laudati, imprimis vero cautissimus
auctor et. diligentissimus Herigerus, ea antiquam
probabilemque ecclesiae. Leodiensis. traditionem
exhibere videntur ; a qua in hac re ut recedamus,
nulla suppetit ratio solida.
5. Non enim quae contra primos successores
sive S. Malerni, — Navitum dico, Marcellum
elc., — sive S. Servatii, — Agricolaum nempe,
Ursinum etc., — vel etiam contra S. Ebregisum
a quibusdam proponuntur dubitandi momenta
non sane levia. (4), eadem ullo pacto Perpetuum
nostrum. attingunt. Unicum. autem. argumentum,
quod ad eum € Traiectensium episcoporum. serie
excludendum quosdam movit, minime firmum est.
Illud inde desumitur, quod cum iis, quae de tem-
pore eb duratione episcopatus Perpetui vulgo
traduntur, componi nequeunt quaecumque de chro-
notazi episcoporum Traiectensium huius temporis
ez monumentis historicis certo eruuntur. 1d utique
verum est; ast aeque verum mulla fide digna esse
ea. quae vulgo, ut. dicebamus, circa. chronologiam
episcopatus S. Perpetui obtruduntur. Nimirum,
demptis Annalibus Leodiensibus, quorum lestimo-
nium et ambiguum est (D), et ceteroqui non est tani,
circa. hanc chronologiam mon proferuntur. misi
merae opinationes recentiorum. quorundam aucto-
rum, eaeque mirum in modum inter se diserepan-
tes (6).
6. Ex quibus commemoranda tamen venit hypo-
thesis quaedam. 1. Friedrich (1), qui alterutro. ex
his modis hanc partem seriei Traiectensis consti-
tuendam esse conicit, nempe sive
Monulfus (c. 550 - c. 380),
Gondulfus,idem qui Betulfus (c. 580 - c. 623),
Iohannes Agnus ;
sive Monulfus, idem qui Gondulfus,
Perpetuus, idem qui Betulfus,
Iohannes Agnus (8).
(1) I. Friedrich, Kirchengeschichte Deutschlands, kom. II,
p. 390. Trita res est et omnibus, qui antiqua documenta vel
obiter attigerunt, notissima, quam facile huiusmodi nomina
ab amanuensibus deformarentur vel permiscerentur.
(2) Integram nempe relinquimus quaestionem utrum Ebre-
gisus, qui vicesimus quartus Tungrensis episcopus fuisse
dicitur, iure hoc loco catalogis episcoporum insertus fuerit,
an iniuria, nempe ex mera confusione eum inter et sanctum
Evergislum Coloniensem episcopum faeta. Videsis qui hae
de quaestione nuperrimus scripsit, J. Demarteau, Saint
Ébregise de Termogqne in. Conférences de la Société d'art et
d'hist. du dioc. de Liége, 5* série (1899), p 137-54. — (3) Vide
Herigerum, lib. 1, cap. 31 (MG., Ser. tom. VII, p. 178); efr.
Ghesquiére, Act. SS. Belgii, tom. II, p. 424, num. 5; Rett-
berg, Kirchengeschichte Deutschlands, Vom. I, p. 594; I Frie-
drich, Kirchengeschichte Deutschlands, Xom. II, p. 321. —
(4) Rettberg, op. cil., tom. T, pp.204, 552-3; Friedrich, op. cit,
tom. I, p. 309-10; tom. II, pp. 316-7, 390. — (5) Non enim
plane constat vocem erasam, quae h. 1. praecipua sane est,
reapse ab initio fuisse Perpetuus. — (6) Sic tempus initae ἃ
Perpetuo episcopalis dignitatis alligant anno 586 Iohannes
Ultramosanus in Speculo historiali (ed. Ad. Borgnet, tom.ll,
pp. 270, 271); anno 5098cum Annalibus Leodiensibus Mathias
de Lewis in chronico (ed. St. Bormans, 1865, p. 18), Aegi-
dius Aureaevallensis et nonnulli moderni ; alii autem, et
293
Ast minime necessariae nobis videntur huiusmodi
hypotheses ; hae enim ideo tandem invehuntur, quia
praesupponitur Perpetuus exhiberi velut qui annis
598-608 vel certe ante annum 614 Traiecti sederit.
lam vero nullo monumento historico, qui fidem fa-
ciat, id. suadetur ; nullo monumento historico im-
probabile efficitur Perpetuum non nisi post annum
614 factum esse episcopum. Liceat ergo nobis, dum
prorsus deficiunt certiora. veritatis. indagandae
subsidia, huic ullimae conclusioni, tamquam vere
probabili, acquiescere, Perpetuum | scilicet. intra
annos circiter 614 et 625 Traiectensem sedem obti-
nuisse.
7. Paucis, quae de Perpetuo tradiderat Herige-
rus,pauca addidit Aegidius Aureaevallensis mona-
chus, nisi quod miraculorum quorundam, quae suo
tempore, intercedente beato. praesule, contigerant,
brevem subnezuit narrationem. Quae autem de ipsa
sancti episcopi vita ille refert, ea fere vulgari quo-
dam encomio continentur, et s
c a Ghesquiero nos-
tro aestimata sunt, cuius sententiae prorsus adsti-
qulamur : Nihil, ait (9), in Aegidii de S. Perpetuo
narratione est, quod, si notas chronieas exeipis
(quas nempe im marginibus codicis autographi
Aegidius addidit), ab eruditis viris admitti non
possit ; tametsi, ut verum fatear, omnino certa et
explorata dici nequeant quaecumque scriptor ille
de sancto nostro consignavit litteris. Attamen
eum his certiora magisque probabilia nuspiam
invenerim, non video cur pudere me debeat ea
in hae sylloge recensere. Antequam tamen et nos
hunc Aegidii locum recudimus, commemoranda est
Vita quaedam S. Perpetui (10), quam ma ioresnostri
* ex manuscripto Ultraiectino S. Martini , exseri-
serunt saeculo X V II (11) et contulerunt * cum ms.
Rubeae Vallis. qui inscribitur 2* pars Agiologii
Brabantinorum ,, iam, quod saepe doluimus, de-
qerdito, et." cum. ms. canonic. regul. in Corsen-
donc ,; qui codex Corsendoncanus, anno. 1498
exaratus, nunc in bibliotheca Mazarinaea Parisiis
asservatur. sub num. 1329 (12). Est autem. haec,
quaé dicitur, Vita verbo tenus exscripta ex Aegidio,
paucis quibusdam omissis vel mutatis, quae nullius
sunt momenti. Ea igitur, ut consentaneum est, ne-
glecta, Aegidii narrationem proferimus ex optima
editione quam Monumentis Germaniae historicis
paravit Ioh. Heller.
8. Sic nempe. Aegidius, lib. I, cap. 35 (13) : De
sancto Perpetuo episcopo qui ei (Gondulfo scili-
cet) successit (14).
ipsi moderni, quos bene multos perlegi ast singillatim. addu-
cere supervacaneum duco, annis 604, 607, 608, 609, 614,
617... Quin mox laudandus Chapeavillus, in uno eodemque
opere, in Vita nempe B. Perpetui alibi annum 598 (fol. 5),
alibi annum 608 (fol. 11) assignat. — Perpetuum in cathedra
TTraiectensi sedisse annos 3 docet Tohannes Ultramosanus
]. c.; annos 13 idem Iohannes in chronico metrico, lih. 1,
versu 7454 (ed. Borgnet, tom. II, p. 589), et moderni ple-
rique; annos 12 vel 18 alii. — Eum demum obiisse tradunt
anno 589 Iohannes Ultramosanus in Speculo 1. c, anno 611
Aegidius Aureaevallensis (in margine codicis autographi),
anno 618 Annales Leodienses et post eos idem. Aegidius (in
margine inferiore eiusdem codicis), alii recentiores annis
617, 690, 630 etc. Uno verbo nihil hac de re fixum ratumque
est. — (7) Op. cit, tom. II, p. 320-1. — (8) Utrinque autem
Ebregisum, velut suppositicium, de serie exturbat. —
(9) Act. SS. Belgii, Vor. I, p- 317, num. 3.— (10) Eam Jaudat
Henschenius in Act. SS, Maii tom. VIH, p. xxm, num. 31
extr. — (11) Illud apographum asservatur in codice biblio-
thecae regiae Bruxellensis signato 5933, fol. 368. -- (12) Cfr.
Aug. Molinier, Catal. des mss. de la bibl. Mazarine, tom. II,
p. 209-8. " Vita Perpetui , legitur fol. 151. -— (13) AMG.,
Scr. tom. XXV, p. 29. — (14) Vide indicem capitulorum,
ibid. p. 14.
Igitur
AUCTORE
HOD.
S.Perpetuum
inter annos
614 et 625
episcopum
Traiecten-
sem fuisse.
Paulo plura
de ipso
eaque non
improbabilia
E
AUCTORE
A. P.
tradidit
Aegidius
Aureaeval-
lensis;
294
Igitur post discessum beati Gondulphi episcopi
vicesimus tereius Traiectensi eeclesie [mitissi-
mus Christi confessor] (1) beatus Perpetuus ordi-
natur episcopus (2). Qui beatus vir clarus existens
signis et. virtutibus, talentum sibi creditum. Do-
mino suo eum luero reportavit ; nam in omnibus,
que probabiliter Deo favente agere potuit, non
suam sed Christi gloriam quesivil. His ergo atque
aliis bonorum operum studiis fultus, ad sanctam
senectutem pervenit, et sic in confessione Domini
pridie nonas novembris migravit ad Christum.
Qui beatus confessor Christi primo quidem sepul-
tus est in ecclesia beati Vincentii levite el mar-
tyris in oppido quod Dionantum nuncupatur.
[Nam ex eius tumba oleum emanasse dicitur
per longa tempora]. Sed postea corpus eius in
ecclesia Beate Marie Virginis in eodem oppido sita
translatum est et in feretro decenter collocatum.
Ubi et a. civibus reverenter frequentatus et fide-
liter invocatus, multipliei beneficio alter post
Christum est eis patronus. De quo inter cetera ali-
qua hic, que nostris temporibus acciderunt mira-
cula, enarrare curavimus.
9. Fuit apud Dionantum burgensis quidam
nomine Theodericus, qui habens puerum nomine
Fucherum, morbo rupture vel calculi miserabili-
ter laborantem, medieum eum ferramentis, ut
opem ferret puero, advoecavit. Cumque in crasti-
num predietus puer secari debuisset, predictus
pater eiusdem pueri votum faciens beato Perpe-
tuo et promittens, quod fabricam ipsius pro posse
suo promoveret, [si per ipsius merita sospitas
puero redderetur, eadem nocte predictus puer
optatam et insperatam recuperavit sanitatem. ]
Fuit etiam ibidem quidam clerieus nomine Cle-
mens, qui quadam die, dum Mosam super ripas
inundantes ex nova domo iuxta turrem Beate Vir-
ginis cerneret, ex alto in predietum fluvium su-
bito lapsus est; in ipso autem casu beatum
Perpetuum ad memoriam reducens, eum prout
potuit, ut sibi adesset, fideliter invocavit. Cum
igitur in predietam fluvium mergeretur et impe-
tus aque ipsum traheret in profundum, vidit su-
bito beatum Perpetuum pontifieali habitu indu-
lum per caput eum tenentem et ad ripam illesum
perducentem. A Domino factum est istud et est
mirabile in oculis nostris.
10. Quedam etiam puella, dum ex puteo, quod in
medio Dionanti situm est, aquam extraheret, re-
pente in puteum corruit, et capite graviter leso
ceterisque membris pene conífraelis, mortua ut
dicebatur extracta est. Illi autem qui eam extra-
xerant beatum Perpetuum invocantes et corpus
exanime ad altare ipsius cum festinatione defe-
rentes, spatio brevi transacto, puellam, quam
attulerant, ut. putabant, mortuam, merilis beati
Perpetui receperunt vivam.
Post sanetum Perpetuum Traiectensi ecclesie
substituitur vicesimus quartus episcopus sanctus
Ebregisus (3) [cirea annum Domini 611 : qui sedit
plus quam 14 annis sub apostolicis Honorio..... ]
11. Haec Aegidius. Sed abhinc ieiunior illa le-
genda. sancti. episcopi coepit congestis, qui reperiri
(1) Quae verba hic et in sequentibus *comparent uncis
inclusa, ea sunt quae in codice autographo ab initio quidem
scripta non erant, at quae posten. Aegidius vel manu scribae
in margine addidit, vel sua ipse manu superinduxit, eo
nempe consilio ut textui insererentur. Quae autem poste-
riore eliam tempore adiecta narrationi minime respon-
dent, ea in sequentibus notis 2 eL 3 subiecimus. Cfr. Heller,
l. c., p. 4. — (2) Aegidius addidit in margine inferiore : Circa
annum Domini 598 sanctus Perpetuus Tungris antistat. —
DE SANCTO PERPETUO EPISCOPO.
poterant, floribus ornari, at. illis suspectis sane οἱ pluyg.
ceteroqui nec multis, neque egregiis. Amplificato-
rum huiusmodi agmen ducit. diligentissimus ille
traditionum. Leodiensium, etiam mazime fabulo-
sarum, collector Iohannes Ultramosanus. Is qui-
dem in chronico metrico, cui nomen indidit Les
Giesles de Liege ve! eliam Les Giestes des
evesques de Tongre et de Liege, sobrio utique
calamo vitam Perpetui prosecutus erat im haec
verba (A) :
etiam
ccux. Le xxm evesque. ΠΣ τς
Ultramo-
i is evi e xxii, sens refus
Et puis fut fais evesqu ? ὴ id
Une canoine proidhomme qui astoit de Namut.
Perpetueis olt à nom, dignement là rechut
Ne regnat que trase ans que Deu l'at recoilhut.
Droit à Dynant morit li evesque menbrus,
A Saint Vincent fut mis, oi mult longtemps il jut,
Et puis le translatont.
coLxr. Le xxu evesque.
Perpetueis l'evesque, de quoy je vos raconte,
Fut puis enseveli en unc fiestre parfont,
A Dynant en l'englise la. virgene, qui confont E
Tot le poioir al dyable, oü soventes fois font
Grans miracles et beals ses osseals qui là sont.
19. Verum postea, repertis in chronica quadam αἱ ea partim
novis documentis, in. margine codicis hoc loco ad- —— *"specta
scripsit: Altre chronique dient qu'il fut fils de —— "^
conte d'Osterne, que ons dit de Loos, Cet» del
filhe de conte de Colongne, et regnat xur ans.
Demum cum, multis interiectis annis, prosa. ora-
lione Speculum historiarum componeret, ampliora
iam atque etiam ab his prioribus subinde discre-
pantia addere habuit. Sic nempe scribit (5) :
Apres la mort sains Gondulphe, fut consaereis
et ordineis à evesque xxir? de 'Tongre uns sains
hons, canoyne de l'engliese Sains-Bertremeir que
ons nomme maintenant Sains-Servais, qui oit
nom Perpetuus, et tient le siege trois ans.
Et paulo post (6). :
Item, l'an v: nir* et rx, le quart jour de novem-
bre, morut à Treit l'evesque Perpetuus : chis fut
uns valhans hons de bonne vie, et à son poioir
multipliat grandement la vraie foid. Si fut pro-
mierement ensevelis en l'engliese Sains-Vincentà F
Dynant, mains depuis fut son corps translateis en
l'engliese Nostre-Dame de Dynant, oü ilh fut mult
reveremment mis en unc fiestre, pro les grans
myracles que Dieu faisoit par li. Si fut sa fieste
estaublie par le pape le dierain jour sens unc de
decembre, assavoir : le vigiel de sains Silvestre,
pape. Chis sains Perpetuus fut d'Allemagne, le fis
d'on riche chevalier et poissans de la ducheit
d'Ostriche, qui oussi oit nom Perpetuus ; et sa
mere oit nom Prudenche, qui estoit la fille d'on
vallant ehevalier, qui estoit maire de Colongne .
Chis sains evesque Perpetuus fist mult de miracle
à Colongne, ear ilh resuscitat it hommes que li
lhonoir et oraige deseurdit (7) avoit ochis à
Colongne.
(3) Aegidius addidit in margine inferiore: Anno Domini
618 sanctus Ebregisus Tungris antistat, — (4) Cap. 260 et
261, vers, 7451-7462 (ed. Borgnet in editione sua chronicae
prosae seu Speculi historialis, Vom. 1L, p. 589). — (5) y
Myreur. des histors, lib. 1 (ed. Borgnet, tom. II, p. 270). —
(6) Ibid., p. 271. — (7) Paulo superius scripserat Iohannes :
Item l'an V* IHII« et VII, le XVII: jour de may, fist unc
grant tempieste de thonoir et d'alumure...
13. Inde
εἰ αὖ
antiquorum
dictis
discrepantia,
partim etiam
certo falsa ;
cuius
commenta
imprudenter
receperunt
G
13. Inde narrat. tria. miracula, quae Aegidius
iam reltulerat quaeque ea ipso supra eascripsimus,
de filio nempe "Theoderici burgensis Dionantensis,
de Clemente clerico et de muliere quadam in puteo
mersa. Haec utique ea ipso Aegidii libro desumpsit,
licet secundum. miraculum qaulo aliter enarrarit.
Sed et paulo post (1) tria iterum profert miracula,
quorum primum diversum utique est a primo mi-
raculo, quod. apud Aegidium legitur, at etiam in
gratiam alicuius borgois qui oit nom TThyris acci-
dit; allerum. verbo tenus addilis tamen aliquibus
ad ornatum circumstantiis, e latina Aegidii nar-
ratione versum. est in linguam gallicam; tertium
est. ornalior item amplificatio lertii miraculi ab
Aegidio memorati. Verum haecprodigia, quae Aegi-
dius suo tempore, hoc est saeculo XIII, evenisse
tradiderat, vult Iohannes noster annis 596, 598 et
599 contigisse. Sane istius diligentiam potius quam
prudentiam commendat iterata. haec. earundem
yerum incautaque relatio ; quam qui legere voluerit,
editionem a v. cl. Borgnet adornatam adeat; nam
horum exscriptione hunc commenta rium protendere
nolumus.
14. Neque multo amplius immorandum est ven-
tilandis iis, quae de ipsius S. Perpetui natalibus
et. ecclesiasticis muneribus profert chronographus
noster; non solum enim magis exigua in universum
est Iohannis auctoritas, quam ut haec a tali teste
enunliata, silentibus antiquioribus omnibus, fidem
ullo pacto faciant ; sed. etiam certo falsa illa. sunt et
viz, quae serio exam inentur, digna. Ut enim om it-
tam quod, sibi ipsi contrarius, in chronico metrico
Perpetuum Lossensis comilis, in prosa aulem
historia eundem. ducis Austriaci (2) filium facit,
notum prorsus est .Lossenses — seu, ut chronistae
L eodienses oggerere solent, Hostienses Osternensesve
— comites nonnisi a saeculo XI sic esse nominatos,
neque ante illud tempus ullatenus exstitisse hunce
comitatum (3); notum est quantum delectati sint
recentiores chronistae vel h istoriographi Leodienses
in assignanda praesulibus illius ecclesiae, etiam
antiquissimis, fabulosa a stirpibus illustribus, quae
diu tandem postea exortae sunt, origine.
15. Et quod ad Perpetuum attinet, imprudenter
aeque atque avide Ultramosani commenta recepe-
runt. posteriores historici, eaque novis additis ad
ornatum commentis amplificarunt. Patrem nempe
antistitis fuisse scripserunt alii comitem Lossensem
sive comitem | Ostiernae sive ducem Hostiensem,
alii ducem Austriacum, alii comitem Namurcen-
sem (A), etc., etc. Neque ab his occinendis fabulis
abstinuit vir doctus et alioqui cautior Iohannes
Chapeaville,in ea, quam primus composuit, S. Per-
petui Vita (5); qui si, antiquitatis licet. monu-
mentis carens, bene longam tamen historiam con-
ficere potuit, hanc paene solis paraeneticis sermo-
nibus et locis, quos dicunt, communibus confarsit.
Copiosior eliam. in huiusmodi tritis. lauda-
(1) Ibid., pp. 276, 279, 280. — (2) Errandi occasionen, ni
prorsus fallor, accepit ille ex nomine isto * comitum
Osternensium ,, quo tunc temporis, ut mox monebi-
mus, comiles Lossenses appellari solebant. — (3) Vid.
J. Daris, Histoire de la bonne ville, de l'église et des comtes
de Looz, Xom. I (1864), pp. 377, 378. Ch. Piot, Cartulaire de
l'abbaye de Saint- Trond, tom. ΤΙ (1874), p. Ixxii-vi. — (4) Ita.
v. g. chronicon quoddam gallicum, ex Iohanne Ultramo-
sano contractum, cuius exemplar circa an. 1650 manu
seriptum in bibliotheca nostra servamus. De Perpetuo
scilicet haec mira habet, p. 38 : Apr?s (ui (Gondulfum.
nempe) fust eslu evesque Perpete, qui estoit chanoine de
St Piere et fils du conte de Namur. Nihilominus p. 37
inficete depictum est, tamquam quod ad S. Perpetuum
pertineat, seutum gentilicium seu arma comitum Lossen:
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 9295
tionibus congerendis fuit alter, quem recensere
habemus, S. Perpetui biographus, P. E. Evrard (6);
qui pio quidem lectori. nonnulla proponit ad
animae aedificationem. utilia, scriptoribus vero
historicis. nil. suppeditare habet. Idem iudicium
ferendum est de plerisque Perpetui encomiis, quae
apud Leodienses historiographos leguntur, quaeque,
utpote nullo antiiquo testimonio fulla, singillatim
examinare non. vacat : ut. cum fertur Perpetuus
nomen ^ doctoris fidelium , accepisse, Arianos
Nestorianos Eutychianos impugnasse, disciplinam
ecclesiasticam. promovisse, viris saecularibus, qui
bona ecclesiastica | diripiebant, obstitisse, el alia
huiusmodi quam plurima; quorum fides penes
auctores sil. Itaque iam pro instituti. nostri pro-
posito ad declarandum. cultum. sancto. episcopo
praestitum et gloriam eius, quam dicunt, postumam
veniamus. In quibus enarrandis ordinem tempo-
rum, quoad eius fieri poterit, observabimus.
$ Il. De cultu ecclesiastico
S, Perpetui et de miraculis
eius intercessione patratis.
16. Quo anno obierit Perpetuus, iam diximus
esse incertum ; neque magis determinare est quis ei
fuerit. dies emortualis. Asserit. quidem Iohannes
Ultramosanus, et post eum. multi, Perpetuum hac
die quarta novembris vita functum esse. Verene id
ille affirmarit, an θα ratione utcumque probabili
'is celebra-
nisus, quod hac die festum beati ponti
batur, non. liquet. Notandum. tamen est hoc ipso
loco Iohannem huic festo agendo assignare le die-
rain jour sens une de decembre, seu diem 30 de-
cembris; qua inre ceteroqui falsus certe est quadam,
ut omnino videtur, nominum similitudine : is
nempe dies festus est divo Perpetuo non Traie-
clensi, sed. Turonensi episcopo (7). Quicquid. est,
sepultus. dicitur beatus noster in aedibus S. Vin-
centii, sive alio nomine S. Clementis, ut vult Ioh.
Placentius (8); indeque — quo tempore, incertum—
ad. maiorem ecclesiam. Dionantensem, quae «Br.
Mariae dicata erat, sacrum eius corpus transla-
tum. est; ubi miraculis claruit. Qua de re illud
imprimis notandum est, recenseri. Perpetuum
inler sanctos ἐλαιοφόρους Sive μυροβλύτας, e quorum
nempe reliquiis sacrum manarit oleum (9). Primus
illud testatur supra laudatus Aegidius Aureaeval-
lensis ; qui tamen non tam ex certa propriaque
scientia quam famam popularem secutus, id asserit:
Nam ex eius tumba, ait, oleum emanasse dicitur
per longa tempora.
17. Ceteroqui nullum de cultu
S. Perpetui, quim etiam nullum
diximus, de ipso S. Perpetuo exstat documentum
saeculo .X antiquius. At ez quo momen illius in
ecclesiastico
omnino, ut
sium. — (5) Vita B. Perpetui Leodiensis episcopi et confes-
soris ex officialibus ecclesiae Dionantensis libris collecta.
Leodii, 1601, 45, 20 (fI. Idem opus eodem anno gallice est
editum. Latinum lextum, omissa tamen parte media, quae
inscribitur Deseriptio oppidi Dionantensis (Chapeaville,
iol. 10-16) in suam. collectionem recepit et recudi curavit
Surius ad d. 4 novembris. Versionem gallicam autem inse-
ruit R. Gaultier translationi suae Florum Sanctorum Petri
Ribadeneirae, etc...— (6) Abregé de la vie et des miracles de
saint Perpete eveque de Liege εἰ patron de Dinant. Dinant,
1721, 169, 76 pp.— (7) Cfr. Act. SS., Apr. tom. I, p. 750, num.
9,10. — (8) Catalogus omnium antistitum. Tungarorum,
Traiectensium ac Leodiensium (1599), fol. D.ij.— (9) Legesis
Ghesquiere, Act. SS. Belgii, tom. II, p. 318-9, num. 6, 7 : efr.
Cahier, Caractéristiques des Saints (1867), pp. 129 et 742.
historicis
AUCTORE
A. P.
et amplifica-
runt
recentiores.
Post obitum
miraculis
clarus
F
coli coeptus
est
AUCTORE
A. P.
saltem inde
a saeculo X
Dionanti,
postea in tota
dioecesi
Leodiensi
296
historicis monumentis comparet, ilico appellatione
sancti vel beati cohonestatur, apud Herigerum
dico, in Annalibus Leodiensibus, apud Aegidium
Aureaevallensem (1), apud. Albericum Trium-fon-
tium (8),in kalendario psalterii Hasteriensis ad d.4
novembris (3), etc., etc. In antiquioribus. quidem
martyrologiis nuspiam nominatur Perpetuus; sed
inde a. saeculo. XIV et mazime saeculo X V in
aliquibus codicibus Usuardinis commemoratio eius
addita est (A) ; ex quibus in non pauca martyrologia
recentiora. privalaque auctoritate edita transiit;
quorum nonnulla recensuit Ghesquierus 6), alia
insuper, si operae pretium esset, facili negotio
adderemus. Cultum autem S. Perpetui ipso saeculo
XI haud ignobilem. ezstilisse testis. est Iocundus
presbyter. supra laudatus, cum ait: Habet. enim
Deonantum beatum Perpetuum confessorem ma-
gnum, eundemque simul nominat cum illustrioribus
quibusque sanctis, quorum patrocinio Lotharingia
gloriaretur (6). Attamen usque ad saeculum XIV
artis limitibus, parietibus nempe templi B. D
Mariae, quod eliam. ecclesia. S. Perpetui dici
coeptum. erat, cultus ille erat contentus. Manifeste
siquidem errat Iohannes Ultramosanus cum scribit
ab ipso romano pontifice colendo S. Perpetuo diem
fuisse constitutum : Si fut sa fieste estaublie par le
pape le dierain jour sens unc de decembre (7).
At anno 1323 praecepit Adulphus de la. Marck,
episcopus Leodiensis, ut. deinceps * singuli fideles
in toto oppido Dionantensi diem. festum. beati
Perpetuinecnoneius dedicationem, prout in matrice
ecclesia sew ipsius beati Perpetui fiebat et consuetum
erat, celebrarent et observarent , (8).
18. Utrum antea in reliqua. dioecesi. Leodiensi
atque. in. ipsa Leodiensi civitate feslum S. Per-
petui ageretur, deficientibus monumentis decernere
nequimus; sed docent nos missalia et breviaria
Leodiensia sive saeculo X V manu exarata (9), sive
inde ab anno 1486 typis impressa (10), festum hoc
in universa ecclesia. Leodiensi tum celebratum. esse
die 4 novembris. Verum haud multo post annum
1610 (11), quo anno sollemni canonizatione inter
caelites adscriptus est. Carolus Borromaeus, in
breviariis Leodiensibus locum | cessit. glorioso
archiepiscopo Mediolanensi antiquus. episcopus
T'raiectensis, qui sola. commemoratione in officio
diei contentus esse iussus est (12); in excusis autem
(1) Vide supra, p. 292, num. 2, 3. — (2) MG., Ser. tom.
XXIII, p. 695, — (3) Cfr. A. Lechner, Mittelalterliche Kir-
chenfeste und. Kalendarien in Bayern (1891), p. 219. Psal-
terium illud (cod. Monac. lat. 13007) esse Hasteriensis
coenobii, non vero, ut putabat Lechner, ecclesiae Ratispo-
nensis, luculenter ostendit R. P. Ursm. Berliére in Rerue
Bénédictine, tom. IX (1892), p. 109-12, — (4) Vide Martyro-
logium Usuardi a Sollerio editum, p. 651-2. — (5) Tom. cit.,
p. 319, num. 8. — (6) Vide supra, p. 292, num. 3, — (7) Vide
supra, p.294, num. 12 — (8) Eius litteras hac de re datas vid.
apud Chapeaville, Vita, fol. 17; Surius, De probatis sancto-
rum Vitis, tom. XI (1618), p. 57 ; Ghesquiére, l. c. p. 321,
num. 19, Cfr. Foullon, Historia Leodiensis, tom. Y (1735),
p. 395. — (9) Codd. Bruxellenses 3782, 5611, 9217 ; cod.
Parisinus, bibl. Mazarinaeae 224; cod. Leodiensis, bibl.
seminarii episcopalis 6. M. 2. — (10) Missalia annis 1486,
1502, 1509, 1513, 1515, 1510, 1552 typis excusa; breviaria
an. 1458, 1498, 1535, 1558 etc.; breviarum ecclesiae S, Ser-
vatii Traiectensis ad Mosam, an. 1503, — (11) Prima editio
brev. Leod,, quae post an. 1610 vulgata est, an. 1622 prodiit,
altera an. 1636. Primam non vidimus; exemplar enim illius
lortassis unicum, quod. v. cl. de Theux in bibliotheca aca-
demiae Leodiensis asservari asserit, ibi non repperimus,
— (12) Vide brev. Leod. an. 1636, 1746, 1766, 1792... Miram
lamen rem exhibet brev. Leod. an. 1636: in ipsius quidem.
kalendario inscribebantur haec ad d. 4 novembris : Caroli
episcopi et confessoris. Semiduplez et comm. octave. ac
SS. Perpetui et. Amantii.. ; ast in ipso corpore breviarii
DE SANCTO PERPETUO EPISCOPO.
Officiis propriis festorum ecclesiae et dioecesis
Leodiensis (13) servabat. interim. Perpetuus hono-
rem. suum, cum. ibi ad diem 4 novembris inscribi
pergeret. sub. vitu semiduplici. Tandem circa. ini-
tium huius saeculi XI Xtranslatum est festum beati
Perpetui in diem quintam novembris, qua die in
dioecesi tum. Ieodiensi, tum. Namurcensi. colitur
sub ritu semiduplici (14).
19. In oppido autem Dionanto ampliore sollem-
nioreque ritu, ut consentaneum. est, honoratus est
beatus noster, utpote ibidem sepultus et in patro-
quum civitatis iamdiu adscitus; quam ob causam
illius. festum ibi die 4 novembris celebratur. sub
ritu duplici primae classis. Ipsi olim. sacra erat
praecipua ecclesia, quae iam anno 1096 in. monu-
mentis publicis occurrit. nuncupata. paupercula
sancte Marie sanctique Perpetui confessoris eccle-
sia in Dyonant (15), nunc vero a. B. V. Maria
assumpta dumtazat appellatur, estque caput deca-
natus Dionantensis. Visebatur item. olim (16) in
medio templo statua. sancti patroni lapidea haud
imperite exsculpta, item pone chorum. sacellum seu
capella. et altare eidem dicata ; in thesauro autem
ecclesiae servabatur. lipsanotheca. pretiosa, caput
nempe argenteum auro superfusum gemmisque
abunde ornatum, quo ipsius Perpetui caput conti-
nebatur (V7). Insuper reliquum beati antistitis cor-
pus pulchra quadam capsa inclusum erat, quae
auro argentoque plurimum erat decorata (18). Non
iam exstant sacellum. illud, neque altare, neque
statua lapidea. Invenimus dumtaxat pone chorum
statuam quandam ligneam quae sancti effigiem
exhibet. Reliquiae autem eiusdem quod fatum tule-
rint, paulo pluribus est enarrandum.
90. Cum nempe anno 1466 a Philippo duce Bur-
gundiae et filio eius Carolo, comite Carolino, qui
qostea. diclus est Carolus Audam, miserrimo casu
Dionantum, oppidum. olim. florentissimum, obses-
sum, occupalwm, spoliatum, exustwm esset, in
cineres abiit ipsa ecclesia maior, paulumque abfuit
ut sacrum Perpetui corpus cum. capsa supra me-
morata totaque templi pretiosa supellectili flammis
absumeretur. Sed. feliciter accidit ut ex ingruente
incendio eriperetur capsa, operam gnaviter confe-
rente nobili viro Antonio de Lalaing, quemadmo-
dum testatur supra. dictus Carolus in lilteris anno
1475 datis (19). Porro paulo post, «nno. videlicet
Proprium sanetorum exhibet die 4^ officium S. Perpetui sub
ritu semiduplici eum tribus lectionibus propriis, die autem
5^ officium S, Caroli sub ritu item semidupliei. Vide partem
aestivalem, pp. 1019, 1050. — (13) Annis 1644, 1666, 1683,
1695. In off. propr. anno 1623 excusis nil in kalendario, at
commemoratio S. Perpetui in secundis vesperis diei 3**, —
(14) Off. propr. Leod. ann. 1805, 1845, 1846, 1847, 1857...
Ab anno dumtaxat 1808 hoc festum recenset ad illam diem
Directorium Leodiense. — Offic. propr. Namurc. an. 1830
etc... In dioecesi Namurcensi hoc festum celebrari coeptum
est anno 1810 ex indulto S, C. R. die 27 ianuarii anni 1809
concesso, Cfr. Directorium... ad usum. dioecesis. Namur-
censis pro anno Domini M.D.CCC.X. — (15) St. Bormans,
Cartulaire de la commune de Dinant, tom. E (1880), p, 13;
item ibid., pp. 15, 21-2; cfr. p. 65. Collegium autem canoni-
corum saecularium, qui huic ecclesiae addicti erant, saeculo
XlIInominatum offendimus * monasterium beati Perpetui ,
(Anal. Boll, tom. XI, p. 134, cap. 11). — (16) [Saumery], Les
Dlices du pays de Liége, tom. ΠῚ (1740), p. 261, 262. —
(17) Ibid., p. 262. Cir. St. Bormans, Cartulaire de Dinant,
lom. 1I (1881), p. 331 : * le chief de monseigneur saint
Perpete enchassé en argent. doré » (charla an, 1474 data).
— (18) St. Bormans, l. c. : * le corps de monseigneur saint
Perpete,.. à tout sa chasse et fertre avec l'or et l'argent
y appartenant ,; cfr. ibid., pp. 332, 336, 338; — p. 339 : * la
valeur οἱ extimacion que estoit ladite flertre,.. qu'ilz
extimoient.. à deux cens mares d'argenl ouvré ou envi-
ron ,. — (19) Vide ibid., p. 337.
1474,
D
et in
Namurco
Dionanti
nempe
servabantur
eius
reliquiae,
quae saeculo
XV Bovi-
niam
deportatae
Dionan-
qum relata
sunt,
D
ubi
eliamnum
lionorantuv.
Caput. autem
eiusdem
sancti
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 997
1474, vestitutis utcumque, quae tantopere. prola-
sae erant, rebus. Dionantensibus, et. reaedificatis
aedibus B. V. Mariae (1), ilico canonicorum illius
ecclesiae animos subiit desiderium huiusce pretiosi
thesauri, qui interea in vicinum | Boviniensium
oppidum (2) deportatus ibidem | asservabatur.
Supplices igitur hac de. re litteras ad Carolum,
Burgundiae iam factum. ducem, miserunt ; qui
Boviniensibus imperavit ut beati Perpetui corpus
cum capsa seu feretro Dionantensibus. vestitue-
rent (3). Cui iussioni cum obtemperare gravarentur
Bovinienses et nescio quae subterfugia ambagesque
interponerent (A), re demum ad curiam parlamenti
Mechliniensis. delata. ibique diligenter. ventilata,
causam obtinuerunt Dionantenses et die 10 novem-
bris 1475 sollemnis prodiit in eorum gratiam par-
lamenti sententia (5). Paruerunt tandem Bovinien-
ses, et die 6 ianuarii anni 1477 magna cum pompa
corpus beati Perpetui Dionantum velatum est (6),
velicto interdum Boviniensibus " pro mutua unione
et pace indissolubili foedere conservandis ,, nobili
aliquo pignore, scilicet. "una parte seu portiuncula
dicti sacri corporis ,, h. e. * wna de costis corporis
sancti ,.
91. Ab hac tamen coaevi et publici narratoris
relatione dissentiunt inde a saeculo XVII plerique
recentiores scriptores, qui non costam, sed bra-
chium S. Perpetui in ecelesia Boviniensi asservari
affirmant (7); quam ecclesiam. cum muper invise-
remus, neque costam, neque brachium, quod nomine
S. Perpetui inscriberetur, invenimus. Nec magis
invenimus. Dionanti pretiosam illam, de qua moz
agebamus, capsam ; haec enim iam diu nescio quo
casu periit ; quin ipsae S. Perpetui reliquiae ante
annos aliquot. nullae in. ecelesia Dionantensi repe-
riebantur. Hodiernus autem decanus venerabilis vir
1.-B. Houba, qui impigro multorum annorum la-
bore aedes ecclesiae pristino splendori restituit, cum
in domo parochiali lipsana quaedam, quae S. Per-
petui esse tradebantur, repperisset, ipsa caule sim ul
et reverenter in arca lignea, simplici quidem, haud
tamen ineleganti opere fabrefacta reposuit ; quam
in thesauro ecclesiae videre est, simul cum alia
parva. lipsanotheca, qua. pars exigua sacri corpo-
vis continetur. Hactenus de ipso sancti nostri cor-
pore.
22. Alterae autem ex praecipuis eiusdem. veli-
quiis, caput nempe ipsius argentea lipsanotheca, ut
supra. divimus, inclusum, in eadem civitatis clade
anno. 1466 ab incendio praeservatum est et. Dio-
manto ablatum ; mon tamen similem. fortunam
eapertum est, nimirum ut moz Dionantensibus re-
stitueretur. Siquidem legimus in iam laudatis litte-
(1) CIr. ibid., p. 315-20. — (2) Bouvignes. — (3) Litteras
Caroli videsis ibid, p. 330-3. — (4) Vide ibid., p. 33233, in
nota, — (5) Ibid., p. 334-42. Eiusdem documenti dimidiam.
circiter partem latine versam legere est apud Chapeaville,
Vita, fol. 17*»-18**; Surium, De probatis SS. Historiis, ad d.
4 nov.; Ghesquiere, Act. SS. Belgii, tom. II, p. 32233, num.
15-6. — (6) Huiusce translationis historiam, in publico quo-
dam instrumento enarratam, legesis apud Chapeaville, op.
cit., fol. 19-205; Surium, l. e.; Ghesquiére, op. cit, p. 323-5,
num. 17. — (7) Ita J.-B. Gramaye, Namurcum (ed. altera.
1708), p. 65; [Aeg. du Monin], Sacrarium perantiqui comi-
tatus. Namurcensis (1619), p.23; A. Rayssius, Hierogazo-
phylacium. belgicum. (1628), p. 117; A. Henri, Notes sur
l'histoire de Bouvignes (1888), p. 195-6, ubi citantur etiam
rationes expensarum in ecclesia Boviniensi saec, X VIII adno-
tatae, Tradit supra laudatus Aeg. du Monin, l. c.,in ecclesia
monasterii Walciodorensis olim servatum esse aliud. bra-
chium S. Perpetui, — (8) Cartulaire. de Dinant, tom. Il,
p. 331. — (9) De eo vide Jacques Ermerins, Eenige zeeuiw-
sche oudheden... behelzende de Heeren. van Vere uit den
Huize van Borssele (Middelburg, 1786), p. 91. Cfr. ὁ. Rey-
Novembris Tomus 11.
ris Caroli Burgundici. anno 1474 datis, iussum
esse a capitulo Dionantensi " le conte de Bouchem,
seigneur de la. Verre en. Zélande ,, ut redderet. et
restitueret supra dicto capitulo le chief. de mon-
seigneur. saint. Perpete..... que icellui conte a fait
transporter en l'eglise de la Verre en Zelande , (8).
Erat comes ille Wolfhardus, sextus huiusce nomi-
nis comes Borsalus (9) ; qui cum Mariam Stuar-
tiam, Iacobi I Scotorum regis filiam (10) in matri-
monium duzisset, a vegio leviro in dotem uzoriam
accepit. comitatum. Buchanensem (11), unde et s0-
litus est. dici * comes de Buchan ,, (12). Is nempe,
postquam cum patre suo Henrico in obsidione Dio-
nantensi a partibus ducis Burgundiae steterat. et
gnawiter. dimicarat, expugnato oppido, capite S.
Perpetui pofitus, illud in ecclesiam oppidi Ve-
riae (13), in quo a duobus circiter saeculis maiores
eius ex slirpe comitum Borsalorum vesederant,
transtulit. Cum autem postulationi Dionantensium
obsequi noluisset Wolfhardus, die 5 iulii anni 1474
iniunzit ipsi Carolus ut abreptum sancti caput le-
gitimis possessoribus redderet (VA). Atnetunc quidem
paruit ; demum anno 1496 pretiosum pignus recu-
perarunt Dionantenses, quem ad modum testatur
instrumentum authenticum nuper a nobis in ar-
chivo publico Namurcensi repertum (15), quodque
non piget hic integrum proferre.
23. Decanus et capitulum ecclesie collegiate
beate Marie opidi de Veris Traiectensis diocesis
venerabilibus et eireumspectis dominis decano et
capitulo ecclesie collegiate beate Marie Dionensis
Leodiensis diocesis salutem. Notum vobis facimus
et certificamus quod eaput una eum iocali beatis-
simi Perpetui, quod dudum citra destructionem
opidi Dionensis in ecclesia collegiata predicta de
Veris asportatum et translatum per generosum
et prepotentem Dominum Dominum Wolfardum
de Borsalia, comitem de Grantpre, dominum de
Veris, de Zandenburch etc., et usque hodiernum
diem honeste et religiose conservatum, venerabili
viro domino Iohanni Salmon, preposito et cano-
nico ecclesie vestre necnon vestro proeuratori,
reservata nobis eiusdem capitis aliqua certa parte
de consensu eiusdem domini prepositi juxta re-
quisitionem diligentissimam per Dominum de
Bevers, eiusdem dominii de Veris dominum mo-
dernum, sibi desuper instantissime factam, reddi-
dimus et tradidimus. In. quorum omnium et
singulorum fidem et testimonium premissorum
presentes litteras exinde fieri et per notarium
nostrum publieum subseribi sigillique nostri ius-
simus et fecimus appensione communiri. Datum
et aetum in loeo nostro capitulari sub anno à
gersbergium, loco infra citando. — (10) Sororem Iacobi I
eam facit Ermerins, 1. c., sed perperam. — (11) De districtu
Buchan, qui in. hodierno comitatu Aberdonensi situs est,
olim autem non ignobilis comitatus erat, vide Vivien de Saint-
Martin, Nouveau. dictionnaire de géographie universelle,
tom. I, p. 540.— (12) Quod nomen in litteris Caroli Audacis
scribitur Bouchem, alibi aulem Bouchain, Bouchane, etc.
— (13) Vere sive Veere, Ter- Veere, Kamp- Veere, oppidum
insulae Walaehriae in Zelandia, haud proeul Middelburgo.
— (14) Cartulaire de Dinant, tom. II, p. 331-2. Cum iis, quae
in his litteris Carolus profert, non mullum consonat id quod
narrabant Verienses incolae (vide locum mox laudandum
chroniei Zelandiei auctore Reygersbergio), scilicet Henri-
cum Borsalum, Wolfhardi VI patrem, reliquias illas à
Carolo dono accepisse. Notandum tamen est Reygersber-
gium familiarem comitum Borsalorum fuisse. Clr. S. de
Wind, Bibliotheek der nederlandsche Geschiedschrijvers,
tom. I (1835), p. 192.—(19) Archives de l'État. Fonds du cha-
pitre Notre-Dame de Dinant, carton de ehartes. Appensum
adhuc mauet capituli Veriensis sigillum.
38 nativitate
AUCTORE
A.P.
in Zelandiam
delatum.
Dionanten-
sibus postea
redditum. est
AUCTORE
A.P.
et ab ipsis pie
adhuc
conservatur ;
qui pro sua
$n sanctum
patronum
pietate
C
298
nalivitate Domini millesimo quadringentesimo
nonagesimo sexto, die vero vicesima secu
mensisaprilis, —
De mandato dictorum
IonawwEs BAILLETTI notarius publieus
manu propria.
94. stud publicum documentum id habet ue
tatis, ut. explicet, quod. antea nobis satis mirabi'e
videbatur, quomodo lhollandici scriptores non solum
saeculi X VI, sed. et. saeculi X VII, potuerint in-
accurate. quidem, altamen. cum aliqua. veritatis
specie asserere in Veriensi ecclesia. caput 5. Perpe-
tui suo etiam tempore asservari et coli (1). cum
tamen inde a saeculo X VII,ut moz videbimus,
Dionantenses idem. capul in ecclesia sua se posst-
dere crederent. illudque pio cultu. prosequerentur.
Nimirum non iam superest caput. argenteum
sew. iocale illud. quod anno 1496 reddiderunt. Ve-
rienses ; huius im vicem arte eximia confecta est
lipsanotheca alia. etiam argentea, et ipsa formam
capitis exhibens, quae adhuc in. ecclesiae thesauro
servatur, estque. ipsius pretiosissimum cimelium.
Hanc anno 1671 fabricatam esse, pecuniam confe-
rentibus tum capitulo ecclesiae, tum magistratibus
civitatis, docere videntur inscriptiones tres circum
scuta. tria, quae. dicunt, gentilicia exaratae, quae
scuta ornant. busin quandam non inelegantem. su-
per qua caput. illud imponi solet (2). In primo
nempe scuto, quod. in media. basi exstat, legitur :
« F. TABOLLET ABBAS SAECVL. DION. , ; in allero,
quod a deztris est : * DIONANTENSE CAPITULUM y in
terlio, quod. est. a. sinistris : * 1671. Orripuu. Dro-
NANTENSE ,. Sed. etiamsi alio tempore lipsanotheca,
alio basis confecta est,certe non mullo antiquiorem
esse lipsanothecam tum. ipse operis character seu, ut
aiunt, stilus, satis innuit, tum etiam ex litteris col-
ligimus, quibus Maximilianus Henricus, episcopus
Leodiensis, anno. 1669. statuta. societatis arcubal-
listariorum. Dionantensium rata habuit et. confir-
mavit : in his nempe semel. iterumque mentio. fit
cuiusdam capsae, quae tunc fabricabatur, ut in ipsa.
caput S. Perpetui includeretur (3).
95. Ut demum paucis reliqua, quae ad S. Per-
petui eullum. pertinent, comprehendamus, haec
notare iuvat olim consuetum fuisse iisdem arcubal-
listariis Dionantensibus ut singulis hebdomadibus
feria. tertia. missam. in. honorem. divi. Perpetui
celebrarent (4), quotannis autem. feria tertia. post
Pentecosten (5) sollemni pompa per universas oppidi
plateas sacras. divi patroni reliquias venerabundo
animo circumgestarent, omnibus paene incolissacra
pignora comitantibus, frequentibusque undequaque
ad piam caeremoniam. accedentibus advenis (6);
capitis enim. el. corporis beati Perpetui in hac
pompa et in ceteris huiusmodi deferendorum privi-
decani et capituli
(1) Jan Janssen Reygersberch, Dye Cronijke van Zee-
landt (Antverpiae, 1551), cap. 46 versus finem, ad an. 1467.
Similia proferunt H. F. V(an) H(eusden) anno 1719, Historia
episcopatum foederati Belgii, tom. 1, episcopatus Middel-
burgensis, p. 27, et anno 1722 H, V(an) R(yn), Oudheden en
Gestichten van Zeeland, eerste deel, p. 208. At hi forsan
ipsius Reygersbergii dietis dumtaxat nituntur. — (2) Fru-
stra est Siderius, Dinant et ses environs (1899), p. 166-7, cum.
ea, quae de illa basi dicimus, de capsa quadam, qua sünc
038a includerentur, asserit, — (3) Jtecueil des ordonnances
dela principauté de Lifge, 9* sér., tom. ΠῚ (1879), p. 943.—
(4) Cartulaire de Dinant, tom. IV, ed. L. Lahaye (1891)
pp. 233 et 2878; efr. tom. III, p. 330. Quod autem asserit
Siderius, op. cit, pp. 5 et 55, ipsam civitatem constituisse ut
singulis feriis secundis missa sollemnis in honorem divi
Perpetui caneretur, nullibi in documentis ai -
à l ntiquis legi. —
(5) Id * quarta feria sollemnitatis S, Spiritus nei
DE SANCTO PERPETUO EPISCOPO.
ium erat olim coetus dictorum. arcuballistarig- Ty
de Petraponte, Leodiensem antistitem et princi-
rum (7), postea autem. praecipuorum quorumque
civium; nunc vero in annua. pompa. SS. Sacra-
menti, — pompa enim S. Perpetui iam nulla est, —
caput illud portant viri ex familia piorum illorum
fratrum Charlot, qui in ea, quae extremo saecu-
lo X VILI efferbuit, perturbatione gallica, lipsano-
thecam illam absconderunt atque ita ab impiorum
manibus praeservarunt (8). Insuper praeter. alia
pietatis publicae in divum patronum testimonia (9),
annuam pecuniam constituerant. cives Dionanten-
ses, qua lychnus coram sancli episcopi reliquiis
ardens perpetuo aleretur (10). Quod si commemora-
verimus icones duas beati Perpetui in aere incisas,
quarumalteram Tohannes Chapeavillus (M1),alteram
Tohannes Gallaeus(19) exhibet, praecipua certe,quae
ad praesens propositum pertinent, attigerimus.
96. Restat ut quos favores quaeve miracula fide-
les pro sua pietate sancto suo patrono accepta ret-
tulerint, persequamur.. Omissis aulem illis, quae
ipso saeculo V evenisse Iohannes. Ultramosanus
perperam, quin eliam insulse, ut monuimus, com-
mentus est (13), primum illud in censum venit, quod
narrat. Chapeavillus eo loco ubi illustrem trium-
phum commemorat α Leodiensibus anno 1213 de
Henrico Brabantiae duce apud Steppes reportatum.
Sic nempe ille habet (14): Erat ea tempestate acre
inter Henricum Brabantiae ducem et Hugonem
pem, bellum. Militabant praesuli eum aliis plures
Dionantenses. Hi iam aliquot diebus sub armis
sudarant, iamque manus cum hoste collaturi
erant; cum ecce mulier quaedam Dionantensis,
Maria nomine, fide pietateque erga Deum divum-
que Perpetuum egregia, perieulum quod suis
civibus imminebat, morbo domi implicita, spiritu
prospicit; et, ut D. Perpetui opem praesidiumque
imploret, admonetur. Paret femina seu Deo, seu
D. Perpetuo apud divinam maiestatem pro Dio-
nantensium periclitantium salute intercessori.Ita-
que templum, quod saera D. Perpetui ossa asser-
vat, e lecto aegra, ut poterat, animo contuens,
huiuscemodi verbis patronum ore menteque com-
pellat * Inclite Christi confessor, patrone
benignissime, civibus tuis cultoribusque, qui sub
tuo praesidio suo antistili militant, hocce in con-
flictu sedulus auxiliator adesto ,. Nec in vanum
fusae preces : confestim adfuit pugnantibus
D. Perpetuus. Certis namque nuntiis statim
cognitum fuit illa ipsa hora, qua mulier peri-
culum suorum civium prospexerat et. pro pericli-
tantibus supplicaverat, Dionantenses cum hosti-
bus congressos fuisse eosque constanter fortiter-
que stravisse.
97. Hactenus. Chapeavillus ; eadem narrat
F'isenius (15), aliquantum licet dubitabundum 86
asserit Chapeavillus in Historia mox citanda, fol. 1155, Ast
ex doeumento anni 1456 comperimus saeculo saltem XV
hane pompam celebratam. esse ἴδ jowr de la procession
saint Perpelte, qui est derniere feste de penthecouste, h. e.
feria tertia post Pentecosten (Cartulaire de Dinant, tom. Il,
p. 54). — (6) Vide Chapeaville, ]. c. ; Reinsberg-Düringsfeld,
Traditions et légendes de la Belgique, kom. IE (1870), p.2578.
— (7) Cartulaire de Dinant, tom. II, p. 54; tom. IV, p. 989;
Recueil des ordonnances tom.cit., p.342.— (8) Siderius, p.107.
— (9) Vide v. g. Cartulaire de Dinant, tom. ΤΠ, p. 295.
— (10) Cfr. Siderius, p. 55. — (11) Historia etc., moX
cilanda, fol. 005, Eandem, at multo inelegantius expres-
som, repraesentat. Evrard in capite operis supra citati.—
(12) Sanctorum Galliae Belgicae imagines et elogia (Antver-
piae, 1663), num. 6.— (13) Vide supra, num. 13.— (14) Vita
fol. 8-9. — (15) Barth. Fisen, Sancta.Legia romanae ecclesiae
filia (Leodii, 1699), parte I, lib. xr, num. 20 (p. 299). ;
[A5]
nón pat
vici
Α
ge recepisse
testantur.
POST MEDIUM
SAECULUM VII.
G
S. Modesta,
quae
laudatur
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 299
esse innuens; eadem Evrardus (1). Quae. quam
fidem. faciant, — hoc est nullam, — facile est
perspicere. Non. solum enim. nullo adducto spon-
sore, nullo fonte indicato, haec proferunt, dum de
illa muliere, quin eliam de Perpetuo prorsus
tacent quotquot pugnam illam Steppianam descri-
pserunt auctores. antiqui Leodienses ; qui si quem
caelestem. adiutorem. concivibus suis adfwisse tra-
duut, solum. S. Lambertum. nominant; sed. insu-
per vel eo suspecta est haec historiuncula, quod
nimium quantum speciem similitudinemque refert
visionum. | illarum, quas copiosius sane quam
sapientius enarravit credulus auctor Vitae Odiliae
in libro 111, qui de eodem. eventu, nempe “ de
triumpho. 5. Lamberti in. Steppes , paene totus
agit (2).
98, Quid porro saeculo XIII. quibusdam Dio-
nanti incolis ope et protectione, ut pie crediderunt,
beati sui. patroni bene atque feliciter evenerit, supe-
rius Aegidium enarrantem vidimus (3). Quae
postquam elegantiore. suo stilo polita. rettulit. Cha-
peavillus, aliud addit huiusmodi, quomodo nempe
pia quaedam mulier, Gertrudis nomine, ad depre-
cationem divi Perpetui acri capitis dolore liberata
sit (4); cuius sanationis in. antiquioribus aucto-
ribus nullum. vestigium repperimus. Illustriora
autem sunt miracula quorum narrationem exhibet
alter eiusdem Iohannis Chapeaville libellus, cui Litu-
(1) Abrgé de la vie de S. Perpete, p. 44-9. — (2) Quam
tenuis in hac maxime parte sit scriptoris huius auctoritas,
vide edisserentes J, Daris, Examen critique de la. Vie d'O-
dile, in Bulletin de l'Institut archéologique liégeois, Xom. XI
(1872), pp. 183, 187; Joh. Heller in MG., Scr. tom. XXV,
p. 170. — (3) Supra, num. 9,10, — (4) Chapeaville, Vita, fol.
$"*. — (5) Leodii, 1601, 4», 14 ff. Integra haec historia,
omissis utique. carminibus liminaribus, praefatione etc.,
iterum excusa est a Surio ad d. 4 nov., a Ghesquiero, op.
lum. fecit : Historia admirandarum curationum,
quae divinitus ope deprecationeque divi Perpetui
Leodiensis episcopi et confessoris, ad eius sacras
reliquias Dionanti, anno 1599, et aliquot superio-
ribus, contigerunt. Adiecta. est Vita D. Perpetui
cum descriptione oppidi Dionantensis, et quibus-
dam aliis, Historiam illustrantibus (5). Cum sci-
licet intra annos. 1585 εἰ 1589. Dionanti ad divi
Perpetui feretrum sanationes quaedam. mirandae
contigisse dicerentur, quae tantum. non omnes in
reparandis illorum viribus continebantur, qui
membrorum usu destituti. essent, iussit Ernestus
Bavarus, Leodiensis episcopus, ut super tota re
grocessus ecclesiasticus instrueretur (6); qui post-
quam anno 1600 diligentissime perfectus esset, de
eiusdem Ernesti mandato operam navavit Johannes
noster, tunc episcopi Leodiensis vicarius generalis
in spiritualibus, ut quae a publico notario Gulielmo
Jadoule, invigilantibus viris sez primoribus ex
utroque magistratu, ecclesiastico nimirum et civili,
ὦ in tabulis authenticis ez ore testium descriptis ,
erant exposita (1), ipse pressiore narratione ad fide-
lium aedificationem. comprehendere! ; qua in re
praestanda, nullam. se vel. periodum adscripsisse
gprofitetur, quae non ex publicis plurimorum probo-
rum virorum testimoniis deprompta. certoque com-
probata esset (8).
cit, p. 325-30. Vita autem, quae adiecta dicitur, eadem est
quam saepe cilavimus, et cui specialis titulus est praefixus.
— (6) Litteras Ernesti, item Chapeavilli praefationem, qui-
bus quid factum sit uterque dilucide enarrat, videsis ibid.
fol. 9 et fol. 7-8». — (7) Publici instrumenti, in quo haec
testimonia exarata sunt, partem aliquam adhue possidet
archivum publieum Namurcense (fonds du chapitre Notre-
Dame de Dinant). — (S) Chapeaville, op. cit.. fol, 8'?.
DE $& MODESTA
VIRGINE ET ABBATISSA TREVERENSI.
$1. Cuinam coenobio S. Modesta abbatissa praefuerit.
1. Beatam Modestam post medium saecu-
lum VII Treveris vizisse ibique abbatissae
dignitate ornatam. esse ec Libello de. Virtutibus
S. Gertrudis Nivialensis comperimus, | quem
libellum. mon multo tempore post huius sanctae
obitum scriptum esse constat. At quam certa. haec
sunt, tam dubia reliqua videntur οἱ tenebris obvo-
luta, quae de S. Modestae gestis tradita sunt. me-
moriae. Ingens etenim ilico deprehenditur. tum
antiquorum monumentorum, tum eliam vecentio-
rum auctorum, qui de illa vel ex proposito. vel
obiler. scripserunt, discrepantia. Alii enim. eam
Dagoberti regis filiam, alii S. Modoaldi Treveren-
sis episcopi meptem, alii S. Willibrordi sororem
dictitant. Neque magis consentiunt. in designando
monasterio, cui praefuerit : illud nimirum quidam
Habendense, nonnulli Treverense Sancti Sympho-
riani, plerique Treverense Horreum fuisse conten-
dunt ; inter quos tamen ultimos ea est. dissensio, ut.
Modestam Auius parthenonis vel. solummodo prio-
rissam, vel. abbatissam, at. alii rimam sive ante
S. Irminam, alii secundam sive post S. Irminam,
alii etiam tertiam faciant. Sunt insuper qui, ut his
se difficultatibus expediant, duas Modestas vel
duas Irminas distinguant. Ne multis, tot. paene
afferuntur sententiae, quot. fuere, qui de sancta
nostra. scriberent, viri docti. Quae cum ita sint,
non equidem. tantum nobis sumimus, ut. credamus
in illa antiquorum. scriptorum vel dissensione vel
obscuritate S. Modestae historiam ad. liquidum
osse perducere. Sed. id nobis est propositi, ut tot
sententiis atque coniecturis, quae ab scriptoribus
praesertim recentioribus prolatae sunt, quid mo-
menti, quid auctoritatis insit, indagemus, et quando
certa viz statuere licet, quaenam probabilia, quae-
nam etiam probabiliora dici possint, definire nita-
mur.
9. Verum quoniam primum atque firmissimum
fundamentum eorum, quae de S. Modesta novimus
vel disputaturi suns, in iam laudato Libello Vir-
tutum seu Miraculorum positum est, qui Vitae pri-
migeniae. S. Gertrudis subiunctus est, necesse ha-
bemus de huius libelli auctore. pauca recolere.
Ipsius Vitae primigeniae scriptorem fuisse sanctae
Gertrudi coaevum, et quidem clericum monasterii
Nivialensis domesticum, cum tota eius scriptio
apertissime
AUCTORK
A.P.
AP.
F
in. libello
antiquo.
AUCTORE
A.P.
de Virtutibus
S. Gertrudis,
Treveris
vivebat
saeculo VII
300
apertissime declarat, tum ab omnibus vulgo tene-
batur. Primus. infitias. ivit H.-E. Bonnell, qui
aliis, quibus praeoccupatus erat, sententiis inductus
est. ut. arbitraretur. auctorem Vitae et. Virtutum
sive ex consilio, sive imprudenter, «t. certe falso se
tamquam sanctae coaetaneum venditasse, et saeculo
dumtaxat. XImanum scriptioni admovisse (1). ΑἹ
haec parum feliciter dicta; ostendit enim luculenter
v. cl. I. Friedrich ex intrinsecis mazime indiciis
constare quam frustra. esset Bonnelli suspicio (2);
quam praesertim omnino. irritam facit. momen-
tum illud. decretorium, nempe quod Vitam illam
οἱ Virlutes nobis servavit, praeter codices non-
nullos saeculis LX et..'X exaratos, exemplar quod-
dam saeculo. V LII descriptum, codez nempe Mon-
tipessulanensis. scholae medicinae signatus H. 55.
Nuperrime autem vir de merovingica hagiographia
praeclare. meritus Bruno. Krusch, licet, ad. sum-
mam vei quod attinet, Friedrichio prorsus assen-
tiatur, optime tamen. probavit non eundem. fuisse
scriptorem Vitae et Virtutum : hanc nimirum neque
ante annum 670, neque multo post. esse composi-
tam; illas circa. annum. 700 scriptas (3). Porro
magna manet, elsi non summa, scriptoris Virtu-
tum auctoritas.
3. Haec igitur narrator ille suppar. aetate de
S. Modesta tradit, quae hic integra. ex egregia
Kiruschii. editione referre non piget : Erat, ait (4),
quedam abbatissa in monasterio Treverense, cui
nomen erat Modesta, et hec ab ipsa infantia sua
Deo consecrata fuerat similiterque sanctae Gere-
trude in amicitia divina familiariter constricta
videbatur. Quamvis longe positae longeque
disiunelae inter se fuerunt corporaliter, et multis
miliis et terrarum spatiis inleriacentibus, quod
oculorum obtutibus inter se videre non quiverunt,
animo tamen alque in cordis dilectione semper
praesentes fuerunt, quia aequalem servitutis mi-
litiam baiularunt et Domino in sinceritate cordis
aequaliter sine dolo servierunt. Post multum
vero temporis spatium contigit hoc quod volo ad
memoriam vestram narrando revocare, ut qua-
dam die, cum praedicta famula Dei Modesta in
monasterio suo posita, orationis causa in eccle-
siam suam intrasset, seque ipsam ante altare
beatae Mariae semper virginis in oratione pro-
sternebat. Cum autem, finita oratione, surrexis-
set, se ipsam undique circumspiceret, subito
aspexitviditque ad dexteram latus allarissanetam
Geretrudem stantem in eodem habitu atque in
eadem specie, qua ipsa formata fuerat. Dixitque
ad eam : * Soror Modesta, certam lene hanc
visionem et sine ulla ambiguitate scias me hodie
in hae eadem ora absolutam de habitaculo carnis
huius. Ego sum Geretrudis, quam multum dile-
(1) H. E. Bonnel, Die Anfünge des karolingischen Hauses,
pp. 68et 151-2, — (2) IKirchengeschichte Deutschlands, tom.
ΤΙ, pp. 244 et 667-70. — (3) B. Kruseh in. MG., Script, rer.
πότον. tom. II, p. 448-9. — (4) Ibid., p. 465-6, num. 2. —
(5) Toties retractata est Vita S. Gertrudis simul eum libello
Virtutum,ut multam omnino operam impendere debeat is,
qui singulas horum editiones medio aevo confeelas in
compluribus, qui supersunt, codicibus discernere et recen-
sere voluerit. Vereor autem ne exiguus tanto labori re-
spondeat fructus. Porro quattuor hie dumtaxat ediliones
memorasse sufficiat : 1" Primigenium illud opus, de quo
num. 2 egimus, parlim ab auctore eoaevo, parlim a suppari
conseriptum ; illud post alios multos nuperrimus edidit v,
cl. B. Krusch, . e., p. 453-71 (hane recensionem designat lit-
tera A). — 99 Retractatio quaedam antiqua, saeeulo IX non
recentior; at illa Virtutes non complectitur, nee porro ad
rem nostram pertinet ; edila est apud Krusch, 1. c., p. 453-
64; cfr. p. 450 (hane vocat B). — 3^ Alia retractatio tribus
libris constans, cuiusque locum quendam infra num. 5
ῬΨΥΟΘΥ ΟΣ
DE SANCTA MODESTA ABBATISSA.
xisti ,.Et his dietis, ab oculis aspicientis ablata
est, Tunc illa intra se tacite cogitabat, quid tanta
visio debuisset fieri. Et in eadem die de visione
illa nemini indicavit nullum verbum. Cum autem
erastinus advenisset dies, civitatis Metlensis
episcopus nomine Chlodulfus venit ad monaste-
rium praedictae Dei famulae Modestae. "um illa
inler alia conloquia Dei virgo interrogavit epi-
scopum de saneta. Geretrude, in quale habitu vel
ordine vel specie ipsa fuisset. At ille statim per
ordinem narravit staturam corporis eius el. spe-
ciem decoris eius. Tunc beata Modesta. intellexit
ex signa, que ab episeopo audierat, verum esse,
quod ante viderat, οἱ dixit ad eum : * Hoc tibi
nune confiteor, quod ante celabam, qua revela-
tum mihi fuit hesterno die hora quasi sexta, quod
de hae luce ipso die οἱ eadem ora migrala fuis-
sel. , Et postea totam rem per ordinem pandit
episcopo. Ille autem diem ipsum atque horam
consignans praedietus episcopus Chlodulfus et
invenit ita faetum ordinem rei, sicut et supra-
dieta prius indicaverat abbatissa.
4. Haec ille. Quodnam porro fuerit. coenobium
istud. "Treverense, cui praeposita. erat. Modesta,
paulo distinctius tradit Vita quaedam alia sanctae
Gertrudis sive retractatio Vitae. prioris, quam
retractationem in. nonnullis. codicibus | saeculis
eliam. XI exeunte οἱ X LI exaratis legimus (A). [ta
nempe illa : Erat quaedam sanctimonialis femina
"Treviris posita Modesta nomine, quae praeerat
gregi sanctimonialium "Trevirensis monasterii...
et paulo post: Haec itaque beata virgo ipso die
dormilionis beatae Gertrudis basilieam ingressa
sui monasterii, quae erat sacrata in honorem
beatae Mariae semper virginis,.. (5). Quibus verbis
si non aperte, aliquatenus tamen indicatur mona-
sterium Horreense; Horreum siquidem coenobium
erat sanctae Dei Genilrici primitus Treveris dica-
tum; quod in palatio Dagoberti, quod vocatur
Orreum, ecclesia in honorem beatae Mariae vir-
ginis constructa, constitutum esse tradit celebris a
saeculo sallem. X11. "Treveris fama (6). Nomen
illud Horrei acceptum referunt. litterae quaedam
spuriae Leonis 111 (7), quas in hac re qui postea
scripsere, lantum non. omnes seculi sunt, a. regali-
bus horreis, in quibus fundatum erat monaste-
rium. Certe super ruinas antiquas atque. nobiles
aedificatum. illud erat, quas suo tempore mole sua
eliamtum | stetisse testatus est. Wilthemius (8); et
quod. fluvio alluebatur, potuit. certe olim qublicis
horreis aptum locum praebere. Vocatur autem non
tantum. Horreum vel monasterium B. Mariae ad
Horreum, sed etiem singulari nomine abbatia
sanetae Mariae virginis, quae cognominatur
Horrea (9), sanetae Mariae monasterium, posses-
afferemus, Eius exemplaria tria recenset Krusch, 1. c.
p. 451; illis alia plurima addere est, quorum nullum sae-
culo XII antiquius repperimus ; neque multo ante tempore
opus illud confectum esse putat Kruschius (1. c., p. 450)
qui hane editionem designat litlera C, Edita estab G. ἃ
Hyckel in libro mox laudando.— 4^ Illa de qua hoc num. 4
agimus, quaeque inedita est. Legitur autem in cod. Vaticano
Reg. Suec, 497, fol. 64*9-70, saec. XI (cfr. Archivum Pertzii,
tom. XII, p.284); in cod, Bruxellensi 9119,fo]. 96-8, saec. XII,
εἴς, ete. Videtur equidem haec esse antiquior quam Vita €;
sed quoniam illa jam aliqua littera, qua distinguatur, insi-
gnita est, hane quartam infra laudabimus signantes eam
littera D. De eadem postea in Analectis nostris quaedam
proferre in animo est, — (6) Gesta Treverorum, cap.94(MG.,
Scr. tom. VIII p. 160, lin. 6). — (7) Jaffé-Ewald, teg. Rom.
Pont, num. 2540. — (8) Cfr. Friedrich, Kirchengeschichte
Deutschlands, tom. II, p. 218. — (9) Diploma spurium Dago-
berti apud Pertz, MG., Dipl. imp. tom. I, p. 151; Libellus de
rebus Treverensibus in MG., Scr. tom. XIV, p. 105, lin. 8.
810
D
abbatissae-
que munere
fungebatur.
in coenobio
B.V. Mariae;
quod idem
esse
coenobium
Horreense
testatur
vulgata
G
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
sio sanctae Mariae (1), etc. Huic porro qarthenoni
praefuisse Modestam innuit, ut. videtur, recensor
ille D. Virtutum sanctae Gertrudis, ex quo pauca
aedam recitavimus, cum de beatae Mariae eccle-
sia agat, quam coenobio nomen, ut mos erat,
dedisse credibile est.
5. Sed. luculentius ipsum coenobium .Horreense
designat recensio C. Virtutum. Gertrudinarum,
quam summum saeculo XII ineunte conscriptam
esse aetas codicum manuscriptorum testis est (2).
Huius enim. auclor ita iam aperte : Erat, inquit,
in civitate Treverensi sanctimonialis quaedam,
quae praeerat coenobio beatae Dei genitricis
Mariae (3). Consentiunt, quin ipsum eliam Horrei
nomen pronuntiant, omnes alii, qui de S. Modesta
sermonem habuerunt, scriptores antiqui : sic inter
Treverenses medio saeculo XI auctor Libelli de
rebus Treverensibus (4), saeculo XII auctor (9),
interpolatores (0) et continuatores (7) Gestorum
"Treverensium ; 80 saeculo X 1V auctor Gestorum
Boemundi (8) ; sic falsarius ille qui litteras Leonis
papae 111 in gratiam Horreensis parthenonis con-
finait (9). Quorum vestigiis inhaerentes incunctan-
ler. censuerunt recentioris aetatis historici. bene
multi monasterio Horreensi Modestam praeposi-
tam esse. Quod utrum recte statutum sit, paucis est
inquirendum. Contra. siquidem. dixerunt Smetius
noster (10) et nuperius. v. cl. Friedrich (11) τ qui
notant in recensione A. Virtutum sanclae Gertrudis
de monasterio quidem Treverensi aliquo, at 60 non
distincte designato, sermonem fieri; porro proba-
tum. minime esse mullum tunc exstitisse Treveris
qarthenona praeter Horreense ; immo iam certo tum
exstructum esse Sancti Symphoriani coenobium, α
S. Modoaldo fundatum (12). Monet insuper Sme-
tius (13), quod editio C Virtutum S. Gertrudis coe-
nobium illud. Beatae Mariae dicatum asserat, ac
proin, quoniam aliud hoc eodem titulo insignitum
id temporis non videatur Treveris. exstitisse (14),
Horreense illud fuisse innuat, id nihil ad rem con-
ferre, cum nesciamus utrum. ex fonte sincero an
levi quadam coniectura vetractator C id narrationi
interpolaverit, quod. recensio primigenia. A. tacebat,
Modestam »empe praefuisse monasterio, quod
Beatae Virgini Mariae sacrum esset.
6. Libenter equidem missum facimus argumen-
tum. ex. hac editione C. Vitae S. Gertrudis, si sola
respiciatur, desumptum. At huius. dictum confir-
mat auctor Gestorum "Treverensium, qui sub
initiis. saeculi ΧΙ scripsit Isdem, inquit,
igitur pontifex (nimirum Modoaldus) in palatio
Dagoberti, quod vocatur Orreum, ecclesiam in
honorem beatae Mariae Virginis construxit ; ubi et
congregationem virginum instituit, quarum matres
fuerunt Irmina. et Modesta, filiae Dagoberti (15).
Non videtur autem, qui haec scripsit, ullam
S. Gertrudis Vitam novisse, quippe qui neque hoc
loco, ubi de sancta illa virgine meminisse pronum
erat, ullam de ea fecerit mentionem. Secus utique illi
umbo, qui ante medium saeculum. X14 haec Gesta
(1) Libellus de reb. Trev., num. 14, 15 (ibid., p. 104) ; Act.
SS., Oct. tom. II, p. 377, d. — (2) Vide supra, p. 300,
not. 5. — (3) Apud Ryckel, Vitae S. Gertrudis... histo-
vicae narrationes tres (Lovanii, 1639), p. 147. — (ὦ) MG.,
Ser. tom. XIV, p. 1045. — (5) Ibid. tom. VIII, p. 160,
lin. 8. — (6) Ibid., lin. 19, 28. — (7) Prima continuatio, cap.
15 (ibid., p. 185). — (8) Ibid., tom. XXIV, p. 372. — (9) Gir.
supra, p. 300 not. 7. — (10) Act. SS. Belgii, tom. Iii,
p. 185, num. 27. sqq. — (11) Op. cit, tom. II, p. 218. —
(12) Vide Friedrich, l. c. — (13) Loc. cit, num. 98 extr. —
(14) Cfr. Mabillon, Annales O. S. B., lib. XVI, num. 66 (tom. I,
p. 534). — (15) MG., Ser. tom. VIII, p. 100. — (16) Ibid., tom.
XIV, p. 105.— (17) De tribus Dagubertis... diatriba... (1655),
301
interpolationibus auzerunt ; hi enim S. Modestam
contemporaneam beatae virginis Gertrudis fuisse
notant ; secus etiam auctor Libelli de rebus "Tre-
verensibus, qui tamen, licet. primam editionem
Virtutum. Gertrudinarum ezscripserit, Modestam
tamen Horrcensem abbatissam dizit (16).Concludere
igitur fas est saltem medio saeculo XI hanc fuisse
vulgatam Treveris famam, quam etiam secutus sit
auctor editionis € Vitae Gertrudis.
7. Altamen Modestam Horreensem. abbatissam
fwisse praeter. Smetium. et F'riedrichium acriter
negant Henschenius (17) et Cointius (18), ita tamen
ut illam coenobio Sancti Montis seu Montis Roma-
rici praefuisse asserant, quod nempe in Habendensi
comitatu fundaverat S. Romaricus (19); atque ideo
in textu. supra recitato Virtutum S. Gertrudis legi
velant : Erat in monasterio Treverensi..; sed po-
tius haec ita. corrigere volunt : Erat in monasterio
Avendensi. Quam. emendationem audacem. satis
duobus adstruere nituntur. argumentis. : primo,
quod Treveri non monasterium, sed urbs erat plura
complectens coenobia ; quasi vero aliud his signifi-
care voluerit S. Gertrudis biograph us, nisi ea, quae
narraturus iam erat, * in monasterio quodam Tre-
verensi,, accidisse. Altero, quod. adversetur ratio
temporum, quandoquidem S. Irmina, quae prima
fuit Horreensis abbatissa,longo post tempore vixerit
quam Modesta "Treveris Gertrudem sibi apparen-
tem conspexerat ; ast hoc ipsum probandum erat,
Irminam nempe primam fuisse Horreensi parthe-
noni praepositam ; quod sequenti garagrapho
ostendemus saltem dubium valde esse.
8. Porro non solum nullius roboris sunt argu-
menta illa duo, quibus pugnant Henschenius
et Cointius, sed et. nulla omnino sunt antiqua
monumenta, quae ipsorum sententiae faveant. Cur
tamen. Habendense coenobium. potius designare
maluerint quam aliud quodlibet, ea sane fuit ratio,
quod in secunda. et terlia. Gestorum "Treverorum
recensionibus traditum est S. Modestam fuisse
alumpnam coenobii montis Romarici (20); quo
nomine (24) postea appellatum est monasterium a
S. Romarico in Vosago fundatum, quod. primitus
Sanctus Mons vel Habendum dictum erat. Ani-
madvertendum autem est. eosdem Gestorum inter-
polatores, qui S. Modestam in Habendensi parthe-
mone vimisse aiunt, non solum illam. abbatissam
Habendensem non facere, immo ipsos etiam tradere
Horvreensem. postea abbatissam fuisse. Adde diffi-
cile negotium esse, ut ostendit Mabillonius (22), in
serie. antistitum Habendensium locum. aliquem
Modestae invenire.
9. Neque feliciore coniectura usi sunt, qui
S. Modestam coenobio Treverensi Sancti Sympho-
riani praefectam fuisse opinati sunt, Papebrochius
nempe (23), Smetius (24), Wion (35), Arturus a
Monasterio (26) ; hi quidem — rectene an perperam,
postea examinandum erit — duas Modestas distin-
guunt;at asserunt illaimn,cui 8. Gertrudis apparuerit,
Sancti. Symphoriani abbatissam. fuisse.Quod. wt
Mart, tom. II, p. 597,annot.a et b., et tom.IlI,
p. xxi, num. 30. — (18) Annales ecclesiastici F'rancorum, ad
an. 659, num. 2 (tom. ΤΠ, p. 467); ad an. 796, num, 841
(tom, IV, Ῥ. 74»6) — (19) Hanc opinalionem secuti
sunt moderni auctores Martyrologii Parisiensis (1727) et
Ebroicensis (1753) ad dier ἃ novembris. — (20) MG., Scr.
tom. VII], p. 160. — (21) Gallice Remiremont. —
(22) Act. SS. 0. S. B., saec. II, p. 468, annot. m. ; Annales
0. S. B., lib. XVI, num. 66 (Lom. I, p. 534). — (23) Act. SS.,
Apr. tom. II, propyl. antiq. p. v, num. 91, — (24) Act. SS.
Belgii, tom. lll, p. 185, num, 98, — (25) Lignum Vitae,
parte II, p. 2361. — (26) Gynecaeum, ad diem 4 nov,
p. 116; Act. SS,
comminiscerentur,
AUCTORE
A.P.
saeculo XI
Treveris
fama.
Nulla autem
ratione
probatur
coenobium
illud fuisse
coenobium
Habendense
vel
Treverense
Sancti Sym-
phoriani ;
contra haud
improbabilis
est.
traditio
Treverensis
supra
explicata.
Huius
Horreensis
coenobii,
302
comminiscerentur, eadem. ratione adducti m
qua motos dizimus Henschenium el Cus (D
nempe ut intricatam Irminae Horreensis a É is
chronotazin expedirent. Hanc rationem mere nega-
tivam nullius esse momenti iam diximus; positiva
autem argumenta non magis afferunt modo laudati
auctores, quam attulerunt. Henschenius et Cointius.
Nullo enim textu. antiquo. nituntur; neque proba-
bilitatem. sententiae. suae. inde conciliare valent,
quod parthenonem Sancti Symphoriani fundaverit
S. Modoaldus, quem avunculum S. Modestae ali-
qui fuisse tradunt. Nam etiamsi vera. sit haec co-
gnatio, notandum tamen iterum esf, quotquot eam
asserunt auctores antiqui (2), eosdem S. Modestam
dicere abbatissam. Horreensis coenobii ; atqui hoc
ipsum coenobium a S. Modoaldo etiam fundatum
esse, fama est non spernenda, quam paragra pho se-
quenti diligenter trutinabimus.
10. Ut igitur quae. hucusque disputata. sunt,
paucis comprehendamus, habemus, quae S. Mode-
stam Horreensem abbatissam testentur, tum Vitae
S. Gertrudis editionem saeculo XT,ut videtur, con-
fectam, tum documenta Treverensia saeculis XI et
XII composita. Quae scripta, quoniam multo post
sanctae nostrae mortem. tempore confecta. sunt,
neque in aliis rebus enarrandis. ab erroribus sunt
immunia, ea utique non sunt, quibus fisi certo sta-
tuamus S. Modestam Horreo reapse praefuisse ;
ast quia, quae eandem in alio quodam monasterio
abbatissam egisse tradant, nulla sunt monumenta
antiqua, hanc vulgatam a tanto tempore hodieque
a plerisque. historicis veceptam opinionem serio
probabilem evistimamus. Ut autem probabilis illa
sententia. aliquatenus. confirmetur, disquirendwum
iam est quonam pacto. conciliari possit cum iam
saepe memoratae S. lrminae aetate et gestis,
S. Modestae im Horreo praelatura. Qua de re
saepe olim disputarunt viri docti, el ex proposito
tum. eliam. disputandum. erit, cum aliquando ad
diem 24 decembris in hisce Actis Vita S. Irminae
veniet illustranda. At necesse habemus hic pauca ex
illis praelibare, quia ea mazime res auctores non
paucos movit ut Modestam, sicuti supra monuimus,
ex Horreensium. abbatissarum catalogo expunge-
vent, alios autem. induxit ut eandem vel. primam,
vel secundam, vel. tertiam huic coenobio praefuisse
contenderent.
δ 11. Quis monasterii Horreen-
sis fundator exstiterit, quae
prima abbatissa.
11. Duae potissimum apud auctores antiquos
occurrunt narrationes circa. Horreensis partheno-
nis initia ; aut. enim. illius. fundatorem faciunt
5, Modoaldum Treverensem. archiepiscopum, aut
S. Irminam, quam iidem Dagoberli regis filiam
fuisse asserunt; sunt etiam qui media quadam via
incedentes, remita componere satagunt ut. Modoal-
dum quidem dicant monasterium. construzisse, sed.
in gratiam. Irminae, Mirum quantae inde ortae
sint recentiorum scriptorum controversiae, quanta.
Rid 5 ἐῶ τως nempe illam alii Dago-
f agoberti IT, quidam etiam. Dago-
(1) Vide supra num. 7. — (2) Terti j
reme (MG., Scr. mu VIII p. 180); bulls epus
rm III. — (3) MG., Scr. tom. VIII, p. 160, — (4) Ibid
m. XXIV, p. 409. — (5) Ibid, Diplom.imp. tom. I, p. 1503.
— (6) Bóhmer-Mühlbacher, Rej. imp. num "p i
p. 41).— (7) Ibid, num. 16 (p. 69) — (S) bid, num. 1900
δου
DE SANCTA MODESTA ABBATISSA.
berti. 111 filiam fuisse commenti sunt ; alii regios
natales ipsi abiudicarunt ; nec defuit qui, ut. alii
duas Modestas, ita duas etiam. Irminas, quemad-
modum in intricatis hisce causis sollemne est, di-
stinguendas esse pronuntiaret, Quorum omnium
prolivas disputationes, coniecturas interpretatio-
nesque ex ordine recensere longum. est, neque huic
loco proprium ; singula itaque monumenta antiqua,
quae in quamque praecipuam sententiam faciunt,
graemittentes, quam poterimus brevissime graviora,
quae ex eis desumpta. sunt. a. recentioribus, argu-
menta examini subiciemus, coniecturas abunde αὖ
eisdem propositas trutinabimus, ut demum quid in
ve obscura tuto probabiliterque credi possit, disqui-
sitione facta, assequi liceat.
19. Modoaldum. Horrei fundatorem nominant
Gesta Treverorum Aisce verbis: Deinde Modowal-
dus episcopatum suscepit temporibus Dagoberti.
Qui videlicet Dagobertus plurima beneficia Tre-
berensi ecclesiae contulit et beato Modowaldo.
Isdem enim pontifex in palatio Dagoberti, quod
vocatur Orreum, ecclesiam in honorem Mariae
virginis construxit; ubi el congregationem virgi-
num instituit, quarum matres fuerunt Irmina et
Modesta, filiae Dagoberti (3). Suffragatur, praeter
Gesta Boemundi in quibus hoc loco Gesta "Treve-
rorum ezseripta sunt (4), dip'oma spurium Dago-
berti I, quod anno 634 in gratiam ecclesiae S. Petri
Treverensis datum. fingitur (9) : in. illo nempe
decernitur sub potestate huius eccles'ae 6883 et fore,
inter alia plurima, monasterium sanctae Mariae,
quod idem praefatus pontifex Modoaldus in ter-
ritorio saneti Petri a fundamentis exstruxit, quod
vocatur Horrea; quae totidem paene verbis asserta
leguntur in. diplomatibus spuriis Pippini regis
an. 760 (6) οἱ Karoli Magni an. 774 (7), atque in
authentico diplomate regis Zventiboldi an. 895 (8).
Suffragatur. etiam. aliquatenus. bulla item. spuria
Leonis papae LIT, quae saeculo saltem XL conficta
erat,cum a tertio recensore Gestorum Treverorum
exscripta sit (9); in hac plura iam de coenobii fun-
datione doceri videntur; dicit enim Pseudo-Leo :
Coenobium Orrense a sancto Modowaldo Trevi-
rorum archiepiscopo, subministrante beata Mo-
desta, filia sororis eius,... ad (10) divini cultus offi-
cium restauratum post decessum beatae Irminae,
quae prima hunc locum provehendum suscepit...
donatum (11). Licet autem. hie prima monasterii
fundatio S.Irminae adscribatur, Modoaldum tamen
eidem stabiliendo operam contulisse clare edicitur.
Tacet quidem dehacfundatione Vita Modoaldi (12),
quam post annos ferme sexcentos ab eius morte
Stephanus abbas Sancti Iacobi Leodiensis conseri-
psit; at. in hac enarranda. tutos auctores se mon
semper habuisse ipse profitetur; et re quidem vera
exigui momenti est eius opella (13).
13. Quid porro hactenus ex his monumentorum
testimoniis colligendum est? Unum, opinor, nimi-
rum famam fuisse Treveris, sallem inde a sae-
culo IX, Modoaldum Horreensis coenobii esse
fundatorem. A saeculo, inquam IX : non solum
enim habemus laudatum illud diploma Zventiboldi
anno 895 datum, cuius exemplar apographum ipso
saeculo LX descriptum ad nos usque pervenit (14),
sed. ex eodem manifestum etiam fit antea iam con-
(p. 712). — (9) MG., Ser. tom. VIII, p. 160. — (10) et apud
Beyer. — (11) H. Beyer, Urkundenbuch zur Geschichte der...
mittelrheinischen Territorien, tom. 1 (1860), p. 236. —
(12) Act. SS., Maii tom. III, p. 51 sqq. — (13) Vide ibid., p. 90;
comment. praev. num, 9; p. 52, num. 4. — (14) Cfr. Bohmer-
Mühlbacher, l. c.
ficta
D
quod a.
S. Modoaldo
E
fundatum.
esse. tradunt,
A ficta. fid
prima
abbatissa
DIES QUARTA NOVEMBBIS. 303
sse quaedam ex spuriis, quae citavimus,
literis: Dagoberti, Pippini, Karoli magni; ita
siquidem Zuentiboldus : Vir venerabilis Rathpodus
sanclae Treverensis ecclesiae archiepiscopus
obtutibus nostris obtulit praecepta antecessornm
nostrorum, regum scilicet Francorum, in quibus
insertum comperitur inter cetera monasterium
sanctae Mariae, quod domnus Modoaldus eiusdem
urbis praesul magnificus in territorio sancti Petri
a fundamento construxerat vocatum Orrea... (1).
Zventiboldum hoc loco authenticas quasdam, quae
nunc periermt, merovingorum regum litteras ap-
gellare, quemadmodum opinatur Hauck (2), aegre
crediderim; attente enim textus conferenti. tantum
non manifestum. est. ipsa. spuria diplomata, quae
ad nos pervenerunt, a Zventiboldo esse lecta. Unde,
ut id obiler moneam, elucescit. quantum. a. vero
abhorreat id. quod. probare nititur Prümers (3),
scilicet spurias hasce merces sub "Treverensi archie-
gpiscopo Adalberone saeculo. XII confictas esse et
primum. venditatas. Sed ut ad. nostrum. proposi-
tum. revertamur, notandum est interfuisse quidem
falsatoris, quo efficacius iura ecclesiae S. Petri in
monasterium. Horreense exaggeraret, ut commini-
sceretur. monasterium illud ab antiquo quodam
archiepiscopo "Treverensi esse conditum ; sed quo-
niam, ubi de aliis monasteriis vel bonis agit, quo-
rum eliam possessionem ecclesiae maiori T'reve-
vensi vindicare intendit, nil tale commemorat, licet
par fuisset co mmemorandi seu fingendi ratio,
adducimur wt credamus potius eum hoc loco tra-
ditionem, quae saeculo 1X vigebat,rettulisse. Quam
traditionem. priusquam etiam ut probabilem tan-
tum recipiamus, ponderanda sunt, quae in contra-
riam partem producuntur, testimonia.
14. Irminam igitur Horrei fundatricem exhibent
documenta non ita multa, et his quae. num. 10
recitavimus, certe minus antiqua; quae insuper ut
m oa: videbimus, non solum melioris notae non sunt,
sed. pluribus etiam et peioribus erroribus deturpan-
tur. Primum est. diploma Dagoberti I regis spu-
rium, saeculo scilicet XI fabricatum, quod fingitur
anno 646 in gratiam coenobii Horreensis editum ;
de quo coenobio ila sermocinatur : Dagobertus
divina preordinante providentia rex... rogatu
dilectae coniugis nostrae reginae Nanthildis mo-
naslerio in Trevericea valle in honore sanctae
Dei genetricis ab Irmina, filia nostra, constructo
et. sanctimonialium coadunatione decorato, ex
rebus proprietatis nostrae... contradidimus (4).
Consonat, qui medio saeculo XI conscriptus est,
Libellus de rebus Treverensibus num. 12 extr. :
Dagobertus itaque rex... (res filias a regina nobi-
lissima nomine Nanthilde suscepit, Regendru-
dim, Irminam, Adelam ; quarum... Irmina.. mo-
nasterium in Treveris civitate in honore sancte
Dei genitricis construxit, ubi sororum, quas ibi
congregaverat, abbatissa in sancto proposito
vitam finivit (5). His similia recitant, paucioribus
licet verbis, bulla. spuria Leonis 111, quae num. 12
(1) Beyer, op. cit., tom. I, p. 903. — (2) Kirchengeschichte
Deutschlands, tom. I, p. 277, nota. 1. — (3) Albero von Mon-
treuil. (1874), p. 69. — (4) MG., Dipl. imp. tom. I, p. 169-70.
— (5) Ibid., Scr. tom. XIV, p. 104. — (6) Ibid., tom. XXIII,
p. 48 sqq. — (7) Ibid., p. 18 med. — (8) De fontibus Fitae
S. Irminae, in Anal. Boll., tom. VIII (1889), p. 985-6. Quae
autem de Irmina libro I chronici sui habet Theodoricus
(I. c., p. 44, num. 23), haec vix non verbo tenus referunt.
textum Libelli de rebus Treverensibus Supra recitatum, —
(9) Vide codices Bruxellenses bibl. reg. num. 11973, fol. 215 ;
num. 11815-6, fol. 180-1. Legitur eliam idem opus, adhuc
ineditum, in codd. Parisinis bibl. nat. lat. 14662, 15044, etc.
— (10) De viris illustribus ordinis S. Benedicti, lib. ΤΙ,
laudata est, multis vero exaggerat Thiofridus
monachus (T 1110) im ea, quam concinnavit,
S. Irminae Vita, quamque nihil "immutatam
Theodoricus monachus integro ferme post saeculo
libro LI Chronici sui Epternacensis praeposuit (6);
in hac Vita. conscribenda. antiquiorem quandam
Vitam, licet non. ita. magni pretii, adhibitam esse
opinatus est v. cl. L. Weiland (1), equidem. vehe-
menter dubito. Videor enim mihi plane ostendisse
omnia, quae in hoc opusculo tradit Thiofridus, ex
monumentis aliis, iisque notis, esse desumpta (8);
inter haec autem monumenta occurrunt duo ex illis,
quae superius citavimus, diploma nempe .Dago-
berti apocryphum et Libellus de rebus "Treveren-
sibus. Unde fit ut consentaneum sit huiusce Vitae
testimonium omnino neglegere.
15. Auditis in utramque partem testimoniis,
quotquot quidem nobis antiquitas transmisit, non
alienum erit quid. super his recentiores causarum
historicarum cognitores. iudicii tulerint, paucis
enarrare. Fuerunt quidem, at illinon utique muli,
qui textibus num. 14 congestis plenam fidem adhi-
berent, ac proin Irminam Dagoberti I regis filiam
Horreensisque parthenonisfundatricem fuisse pro-
nuntiarent; cui proinde S. Modesta in regimine
successisset. Ita. Iohannes Malburnus de Bruxella.
(T 1503) in suo Venatorio sanctorum ordinis
canonicorum regularium (9), qu? ut litem dirimat,
dicit Horreum a S. Modoaldo in gratiam S. Irmi-
nae esse fundatum ; ita. Trithemius (10), qui nihilo
minus Irminam anno 710 obiisse notat; ita ali
quidam, quos recenset Henschenius (11); ita .Kol-
bius (19), qui etiam. S. Modoaldum in gratiam
S. Irminae coenobium hoc construxisse narrat; ita
vir egregius antecessor noster Johannes Bollandus
in commentario historico de S. Modesta, quem
rogante Petro Fi vancisco Chiffletio. conscripsit,
cuiusque tria saltem ad nos pervenerunt exempla-
ria autographa (13). Conicit autem Bollandus (14),
difficultatum levandarum ergo, sive. Irminam
Horrei fundatricem submissionis quietisve studio
vel alia de causa in regiminis onere sibi Modestam
substituisse, sive eandem, utpote quae, cum pater
ipsi monasterium aedificaret, tenera. valde aetate
esset et. regimini inhabilis, Modestae commissam
esse, sub cuius disciplina adolesceret (15). His omni-
bus auctoribus consentit Browerus (16) et cum ἐ0
Masenius (17), qui prolixius et vehementius contra
Valesium et. Henschenium sententiam suam pro-
pugnat. Et quidem Irminam, si ab aliquo Dago-
berto vege orta sit, Dagoberti I potius quam Dago-
berti ILI filiam ut dicamus, iubent auctores omnes
antiqui, quorum verba num. 14 recitavimus, cum
eam ex Nanthilde regina, uxore Dagoberti. 1,
natam asserant; in culus rei confirmationem ad-
duci etiam. possunt. illa omnia documenta, quae
Horreum. α S. Modoaldo conditum esse testan-
tur (18); siquidem Modoaldus. (sedit circa 627. -
circa. 639) Dagoberto 1 (regn. 629-638), non. vero
Dagoberto 111 (regn. 674-678) fuit coaetaneus.
cap. 138; Compendium libri I Annalium, ad regem 52". —
(11) Diatriba de tribus Dagobertis, pp. 120, 121, 125, 184, etc.
— (19) Series episcoporum Mogunt., Trevir. et Colon.,
. 94-5. — (13) Conservantur in codice Bruxellensi bibl. reg.,
num. 8932, fol. 138-40, 145-6, et. 151-3. Litteras binas datas
Dolae die 20 mai et die 12 augusti 1642, quibus Chiffletius
tum postulat ut hunc commentarium sibi Bollandus scribat,
tum de scripto atque recepto gratias agit, videsis ibidem,
fol. 136 et 143, — (14) Ibid., num. 4 commentarii. — (15) Alias
coniecturas, at infeliciores etiam, l. e. proponit Bollandus.—
(16) Annales Trevirenses, lib. VIT, num. 49 (tom. I, p. 350).
— (17) Ibid., annot. xm, (tom. I, p. 606-15). — (18) Vide
supra, num, 12.
16.
AUCTORE
non fuit
S. Irmina.
à
m
AUCTORE
A.P.
Errant
nempe qui
illam
Dagoberti I
B
vel
Dagoberti 11
regis filiam
fingunt,
304 DE SANGTA MODESTA ABBATISSA.
16. Verum quominus lrminam Dagoberti 1
filium nominari liceat, ea allata sunt a viris doctis
momenta rationum gravissima, ut tantum non
omnes scriptores recentiores ab illa sententia reces-
serint, excepto utique Masenio, qui tamen, utut eam
multis verbis defendere nisus est, nemini tamen
probare valuit. Primum momentum est quod
nuspiam in documentis antiquis atque authenticis
Dagobertus I legatur filias procreasse. Quis ergo
monumentis sive spuriis sive sallem longe recentio-
vibus credet, praesertim cum. notum sit quam dele-
clati sint tum falsatores, tum recentioris aevi scri-
plores in. assignanda. ecclesiarum. suarum funda-
toribus, rectoribus, patronis nobilissima quadam
ex illustribus stirpibus origine? Alterum. est quod
cum Dagobertus anno dumtazat 629-630, Goma-
drude repudiata, Nanthildem duzerit (1), et anno
639 diem obierit. (2), fieri sane mon potuit. ut
Irmina, tum viz. novennis, iam sponsum amiserit
et a patre monasterium impetravit. Quae cum aliis
non paucis argumentis longius eaplicata videre est
apud auctores, quos sequenti numero laudabimus.
Fatendum quidem est non omnia ea, quae illi super-
addunt, eiusdem. esse. roboris ; quod ceteroqui
mirum non est, cum utrinque saepe pugnatum sit
armis valde fragilibus, documentis dico vel suppo-
siliciis vel recentiore salis aetate conscriptis. Incon-
eussum tamen illud manet, Irminam Dagoberti 1
filiam nequaquam fuisse.
17. Neque felicius videntur sententiae suae au-
ctoritatem conciliasse qui Irminam Dagoberti 11
filiam. diverunt, ut Henschenius noster (3). et post
eum viri doclissimi multi, Papebrochius (4), Coin-
tius (5), Hontheimius (6), Dionysius Sammartha-
nus(T), Smetius (8), recentius vero Wyltenbach (9),
Rettberg (10), Mara (11), Friedrich (12), alii. Hoc
ut. statuerent, duas mazime rationes proposuere :
alteram quod, ut supra declaravimus, tempus tum
conubii Dagoberti cum. Nanthilde, tum mortis eius-
dem non patiatur Irminam, vivo patre, viro tradi-
tam esse ; alteram quod si Irminam Dagoberto I
genitam. velis, consequens sit eam, cum. S. Willi-
brordo et monasterio Epternacensi possessiones
quasdam donaret (13), provecta. praeter. solitum
aetate fuisse ; quod. ul non impossibile, minus ta-
men. congruum videretur (14). Quod argumentum
aliis verbis exaggerat. Henschenius (15), nempe ex
chartis Epternacensibus constare Irminam tempo-
ribus S. Willibrordi, Ulltraiectini episcopi, SS. Ba-
sini et. Lutwini Trevirensium, Pippini Herstalli
maioris domus regumque Dagoberto II iuniorum
vixisse. Porro huiusmodi auctores ubi propius
accedunt ad quaestionem. huic loco propriam, alii,
puta. Hontheimius, asserunt. Irminam Modestae
in regimine coenobii Horreensis successisse ; quod
sane temporum ratio facile patitur ; alii cum Hen-
schenio, praeconcepta sententia. Irminam primam
abbatissam. Horrei fuisse, quam. fontes alii iique
(1) Cir. Chron. Fredegarii, l. IV, cap. 58 (ed. Krusch in
MG., Scr. rer. merov., tom. II, p. 150). — (2) Cfr. Krusch,
Zur Chronologie der Merowingischen Kónige in Forschun-
gen zur deutschen. Geschichte, tom. XXII, p. 465. — (3) In
jam laudata Diatriba de tribus Dagobertis, lib. n cap. 10
sqq. (p. 107 sqq.). — (4) Act. SS, April. tom. II, propyl.
antiq. num. 5-21 (p. πεν). — (5) Ann. eccles. Franc., ad an.
678, num. xx (tom. III, p. 793) ; ad an. 726, num. vi sqq.
(tom. IV, p. 744 sqq.). — (6) Hist. archiep. Trevir., tom. II,
p. 87. — (7) Gallia christiana, Xom. XIII, col. 611 sqq. —
(8) Act. SS. Belgii, tom. III, p. 184 sqq. — (9) Gesta T'revir.,
lom. I, p. 67 sqq. — (10) Xirchengeschichte Deutschlands,
tom. I, p. 476.— (11) Geschichte des Erzstifts Trier, Y Abth.,
I Bd., p. 461 sqq. — (12) Kirchengesch. Deutschl., tom. II,
fide digni non ante annum. circiter 706 mortuam
esse. probant, coguntur. negare Modestam. Horreo
praepositam esse, ub. quae iam anno 659 abbatissa
S. Gertrudem sibi apparentem viderit.
18. Sed hi omnes, — tantorum virorum salva
reverentia dixerim, — fundamentum in aqua. po-
suisse videntur. Quis enim non videt eorum argu-
menta. eo spectare ut efficaciter quidem ostendant
Irminam a Dagoberto I non esse procreatam, mi-
nime autem definiant eandem Dagoberti LI vel ullius
omnino. Dagoberti filiam. exstitisse. Donee igitur
qrobaverint, — quod. tentaverunt quidem, at parum
feliciter (16) — alicuius Dagoberti Irminam esse
filiam, nihil prorsus efficient. Notare insuper iuvat
nullum omnino auctorem. antiquum, ne obscure
quidem, tradere Irminam a Dagoberto LI esse geni-
tam, immo omnia prorsus quae num. 14 allata
sunt monumenta, eliam quae beneficia a. S. Irmina
B. Willibrordo collata commemorent, aperte Dago-
berlum. 1 designare, cum. Irminam ev Nanthilde
natam dicant. Neque effugium invenies, si cum
Cointio in diplomate Dagoberti, quod laudavimus,
tum notas temporis, quo diploma datum dicitur, ex
ingenio mutaveris, tum Mechtildis nomen pro Nan-
tildis nomine reposueris (17); praeterquam. enim
quod. haec arbitraria nimis sunt, nescio ubi adin-
venta sit haec uxor Dagoberti 1I Mechtildis, quam
Bruschius ducissam. Savonum facit (18). Fatente
enim ipso Henschenio (19), nullus est antiquus auctor
qui nomen. exhibeat. coniugis illius Dagoberti II,
quae mater fuisset Irminae.
19. Tandem, ut nullam ex proposilis sententiis
omiltamus, commemorasse sufficiat infelicem gra-
tuitamque coniecturam Bosschartii (20), qui duas
Irminas distinguit, alteram filiam Dagoberti I
οἱ Horrei. fundatricem, alteram filiam. Dagober-
ἐ 111, quae nempe S. Willibrordo fuit benefica.
Postremum hune Dagobertum Bosschartius " secun-
dum , vocal, quia nempe mondum tunc ab. Hen-
schenio historiae redditus erat genuinus Dagober-
tus II ; at tertium a. Bosschartio intellegi ex ipsius
contextu manifestum est. Iam vero Irmina chartam
in gratiam. Willibrordi iam dederat anno1V Chil-
deberti ILI (21), patris Dagoberti 11], qui. Childe-
bertus iuvenis coepit regnare (22). Quis ergo feret
eum Irminae avum dici ?
20. Reieclis porro, quae hactenus enavratae sunt,
sententiis, haec tutior videlur omnium difficulta-
tum levandarum ratio, si statuimus Irminam ne-
quaquam fuisse filiam Dagoberti nec primi, nec
secundi, quibus celeroqui nulla documenta. satis
antiqua. et authentica filias adscribunt. Omnino
siquidem de hac cognatione tacent documenta. de
S. Irmina quaecumque sunt, quibus plenam fidem
adhibere possimus, charlas mazime illas quinque
dico ab ipsa Irmina in gratiam monasterii Epter-
nacensis intra annos 698. el 704 datas (23) ; quas
nimis leviter atque prorsus immerito a. Karolo
p. 219. — (13) Cfr. MG., Dipl. imp. tom. I, p. 173 sqq. De his
charlis mox recurret sermo. — (14) Cfr. Papebrochium, l. c.
num. 7, 8.— (15) L. c., p. 112. — (16) Nituntur nempe unice
spurio diplomate Dagoberti et Vita Irminae aliisve huius-
modi opuseulis, quorum auetores hoc ipso diplomate usi
sunt. — (17) Ann. eccles. Franc., ad an. 678, num. xx (tom.
III, p.794). — (18) Magni operis de omnibus Germaniae epi -
scopatibus epitomes (1049), fol. 55*^; efr. Eckhart, Comment.
de rebus Franciae orientalis, lib.XV, num.1v (tom.L p.258);
Act. SS. Belgii, Vom. III, p. 185, num. 27. — (19) Diatriba ,
p. 111-2. — (20) W. Bosschaerts, Διατρίβαι de. primis vete-
vis Frisiae apostolis (1650), dissert. 50, p. 341-50. —(21) MG.
Dipl. imp. tom. I, p. 173. — (22) Cfr. Henschenius, Dia-
triba, p. 194. — (23) MG., Dipl. imp. tom. I, p. 172-7.
Pertzio
c rl c S | wc PEERERTU
D
«ut qui duas
Irminas
commini-
scuntur,
Irminaporro
a nullo
JDagoberto
A
procreata est,
sicuti neque
ipsa Modesta,
DIES QUARTA. NOVEMBRIS. 305
Pertzio inter spurias reiectas esse ostendit vir in
hac re praestantissimus Th. Sickel (1) » et omnino
sane notatu dignum est Theodericum Eplernacen-
sem, qui solus nobis haec documenta servavit, post-
quam mon semel in suo Chronico Irminam Dagoberti
filiam dizerat, ita. tamen fideliter chartas illas ez-
scripsisse, ut nuspiam in ipsis regiae istius originis
mentionem. interpolaret.. Iam vero in his minime
se Irmina Dagoberli natam, sed solummodo conso-
brinam. Erminitrudis, filiae. Pantini dicit. (2);
qui ceteroqui prorsus ignoti sunt (3). Neque Irmi-
mam regiam virginem praedicat. Pippinus, ubi in
diplomate anno. 706 Eplternacensibus dato de. ea
sermonem habet (&) ; quem locum diplomati a fat-
sario quodam interpolatum. esse perperam etiam
opinatus erat. Pertzius (5).
91. Genuinam porro illam Irminam abbatissam.
fwisse textus laudalorum diplomatum aperte, abba-
tissam Treveris fuisse tantum non aperte declarat ;
quod autem Horreo. praefuerit, nuspiam ibidem
dicitur; ast id diserte asserunt TThiofridus Epter-
nacensis tum in Vita S. Irminae(6), tum in retra-
ctata ab ipso Vita S. Willibrordi (1); cum illo autem
consonant. cetera, quae supra allata. sunt (8), mo-
mumenta. T'reverensia; quae, licet non sint ita. antiqua
et naevis minime careant, tamen hac in. re sequi
non piget, quia mec cuiquam alii documento haec
Treverensis fama. contradicit, neque commode ex-
plicare esset. quomodo, ceterorum monasteriorum
incolis non repugnantibus, haec, si falsa esset, con-
stanter servata sit. Cum autem memoria in Horreo
servata esset Irminae cuiusdam, quae divitiis abun-
dans coenobio olim praefuisset illudque fortasse de
bonis suis multum ditasset, facili negotio accidit ut
saeculo circiter XI (9) haec regis filia diceretur et
coenobii fundatriz, quemadmodum. confictae sunt
aliae regum. merovingorum filiae, Adula nempe
Palatioli fundatrizx et abbatissa atque Irminae so-
ror suppositicia, quin etiam Modesta nostra, quae
in Gestis Treverorum, quod negabat Masenius(10),
filia Dagoberti dicitur (11).
99. De Modesta qui id credat, nemo, opinor, sat
robusta fide erit; de Adula non est. animus in
graesentiarum disputare (12); quam ceteroqui nullo
modo certius, quam. Irminam, Dagoberti filiam
efficiunt collata inter se documenta authentica (13).
Et lamen. quam libenter hanc de Irmina famam
T'reverenses. acceperint et. sparserint, testes sunt
quos allegavimus, veleres auctores ; mullo etiam
libentius huic adhaeserunt recentiores, quamquam
mon defuerunt qui eam suspectam haberent ac proin
vel subtimide proponerent, vel etiam impugnarent ;
(1) In censura sua editionis diplomatum Pertzianae(Bero-
lini, 1873), p. 64 sqq. Cfr. Bühmer-Mühlbacher, Beg. imper. 1,
num. 14 (tom. I, p. 7); A. Górz, Mittelrheinische Regesten,
tom. I, p. 48 sqq. — (2) MG.. Dipl. imp. tom. I, p. 175,
lin. 97. — (3) Non satis fundata videtur coniectura quaedam.
a Martenio proposita (. Amplissima collectio, kom. I, fol. 11,
not, a); quem sequi videtur Hontheim, Hist. dipl. T'revir.,
tom. I, p. 93, not. b. — (4) MG., Dipl. imp. tom. I, p. 93, lin.
A-6.— (5) Vide Sickel, op. cit, p. 6-6. — (6) MG., Scr.
lom, XXIII, p. 49, num. 4 et 6. — (7) Ibid., p. 49, not. 61.
Horreum nempe fuisse tradit Thiofridus monasterium illud
puellarum, cuius incolas S. Willibrordus ab ingruente peste
liberarit, teste Aleuino in Vita Willibrordi, cap. 21; in qua
Vita quidem monasterii istius nomen reticetur (Jaflé, Bibl.
rer. germ., tom. VI, p. 54). Vero simile certe est hoc aliudve
huiusmodi beneficium ab Irmina commemorari, ubi in
prima sua chartaWillibrordum sic alloquitur: dilectio vestra
erga me vel monasterium meum. Nequeo enim consentire
Hauckio (Kirchengeschichte Deutschlands, tom. 1, p. 278,
nota 1), qui monasterium meum de Epternaco vult intellegi.
— (8) Num. 14. — (9) Id nempe tunc factum esse probabile
est, cum falsarius quidam diploma Dagoberti I pro Horreo
Novembris Tomus 1I.
ita Mabillonius in. suis Annalibus (14), qui tamen
gostea. in praeclaro opere De. re diplomatica, eum
de Horreo obiter sermonem haberet, imprudenter
non Irminam modo, sed et Modestam regias virgi-
nes dizit (15); ita. Calmetus (16), mazime autem
Valesius(17),atque inter recentiores etiam nonn ulli.
93. Amandatis igitur inter. fabulas regiis illis
Irminae natalibus, facilius iam erit initia Horre-
ensis monasterii et primarum abbatissarum seriem
quadantenus. explicare, Diximus superius proba-
lile satis esse monasterium illud a S. Modoaldo
esse fundatum ; quae sententia hac eliam ratione
confirmari potest, quod. ipsi auctores, qui Irminae
Horrei fundationem adscribunt, nihilo minus idem
tempore Dagoberti I, cui familiaris erat S. Modo-
aldus, erectum esse tradunt. Porro aedificari coe-
ptum sit. intra annos. 627 et 639, quibus terminis
aliquatenus definiri posse videtur Modoaldi episco-
gatus (18). Primam ibi albibatissam constitutam esse
Modestam. etiam. probabile est; cui sententiae et
illud favet quod, cum anno 659 Modestae appare-
ret Gertrudis nuper mortua, Modestam iam aetate
satis provecta exstitisse constat ; scriptor enim sup-
par Virtutum S. Gertrudis amicitiam, quae inter
duas sanctas. illas moniales intercedebat, diutur-
nam fuisse innuit (19). Insuper illud. satis notatu
dignum est, quam pauci auctores antiqui conceptis
verbis asseruerint Irminam ante Modestam abba-
Lissam egisse : solum invenio tertium recensorem
Gestorum Treverorum (20), quem evscribit auctor
Gestorum Boemundi (21). Secunda recensio Gesto-
rum Treverorum (22) Jrminam Modestae pos'po-
nit; prima ordinem successionis non tradit expli-
cite (23); auctori vero Libelli de rebus Treverensi-
bus aquam hac in re haesisse crediderim, cum de
Modesta loquatur nullo indicato tempore : In hoc
( Horreensi) monasterio aliquando erat Modesta
abbatissa... (24).
9X. Demum igitur secundo recensori Gestorum
"l'reverorum libenter consentio, dum Irminam asse-
rit Modestae in regimine successisse ; ut enim alia
quaedam. abbatissa Modestam inter et. Irminam
interponatur, nec. auctores antiqui vll. minimum
suadent, nec temporum ratio exigit. Fac ipso etiam,
si vis, anno 659, quo Gertrudem. sibi apparentem
viderat, Modestam obiisse atque Irminam regimen
suscepisse : potuit eadem. anno 704, septuagenaria
fortasse, Willibrordum. donis. adiuvare. Haee,
quantum in re obscura fieri poterat, expedire. co-
nati, antequam. finem huic quaestioni imponimus,
ilerum et libenter monemus nos tantum probabilia
vel potius probabiliora inquisivisse; quibus ne cer-
confinxit (MG., Dipl. imp. tom. I, p. 169-70), ut monasterio
possessiones quasdam vindicaret, — (10) Annales Trevi-
renses, annot. xut (tom. I, p. 607). — (11) Hune locum vide
exseriptum supra num. 12 init. — (12) De ea agendum erit
in hisce Actis ad diem 24 decembris. — (13) De ea videsis
Hauck, Kirchengeschichte Deutschlands, tom. 1, p. 277;
not.5. — (14) Ann. O. S. B., lib. XVI, num. 66 (tom. I,
p. 534). — (15) Lib. 1V, cap. 145 (ed. 2", p. 331). Ratam hac
de re sententiam habuisse non videtur vir egregius. Siqui-
dem in Act. SS. 0. S. B.., saec. III, part. in * indice praeter-
missorum , de Irmina agens : Fuit, inquit, ut putant, filia
Dagoberti 111; at in eodem tomo, p. 532, num. 2, sanctas
Adelam et Irminam Dagoberti II filias fuisse asserit. —
(16) Hist. de Lorraine, lib. X, num. 52 (tom. I, col. 456). —
(17) Rerum Francicarum tom. III, p. 134. — (18) Cfr. Frie-
drich, Kirchengeschichte Deutschlands, Vom. 1I, p. 196-7. —
(19) Vide supra, num. 3 : Erat quaedam abbatissa... Post
multum vero temporis contigit hoc quod τοῖο ad memo-
riam vestram narrando revocare.— (20) MG., Scr. tom. VIII,
p. 160, lin. 28. — (21) Ibid., tom. XXIV, p.469. — (22) Ibid.,
tom. VIII, p. 160, lin, 19. — (23) Vide supra, num. 12init. —
(24) MG., Scr. tom. XIV, p. 105.
39 tius
AUCTORE
A.P.
quae videtur
prima
IHorrcei abba-
tissa fuisse
E
et successo-
rem habuisse
Irminam.
AUCTORE
A.P.
Inepte autein
fingitur
Modestam
coenobium
Horreense
restaurasse
dumtaxat,
aut duas
exstitisse
Modestas.
306
tius aliquid proponi posset, obstiterunt. tum. aliis
multis, tum nobis, et. ingens monumentorum. Tre-
verensium. saeculo X1 antiquiorum | penuria, εἰ
infausta falsariorum illorum audacia, qui nobilis-
simae urbis exordia prioraque tempora obscura-
runt, dum se ea fallaciis suis illustraturos esse cre-
diderant. Aeque, quin. etiam magis incerta. est
sequentium. ΠΟΥ οὶ albalissarum series. Plerique
tamen auctores tertiam nominant Anastasiam, de
qua successoribus nostris aliquando ad diem 9 de-
cembris erit inquirendum. Puto imprudentiue
adscribendum esse quod. doctissimus vir Honthei-
mius, postquam alibi, Eckhartium secutus, Mode-
stae primae abbatissae successisse tradiderat tum
Irminam, dein. Anastasiam (1), postea in alio
opere, nulla. mutationis ratione allata, Irminam
primam abbatissam, Anastasium. secundam, Mo-
destam demum tertiam recensuit (2). Hontheimium
in hac ultima sententia secutus. est auctor lectionis
propriae de sanctis Severa, Anastasia et. Glode-
sinda, quae ad diem 20 iulii in ecclesia Treverensi
diu lecta est (3).
95. Ultimo loco commemorandae veniunt sen-
tentiae duae satis mirabiles ; quas huc, post abso -
lutam nempe disquisitionem, ideo reiecimus, quod
illae nullis monumentis probationibusve innitun-
tur, at merae sunt coniecturae, quas exponere iam
vefellere erit. Altera est Maseni, qui rei difficultate
οἱ studio conciliandi inter. se omnia documenta
eliam spuria, quae obtrudebantur, adductus demum
est ut. pronuntiaret. Horreensem. parthenonem. ab
Irmina fundatum, α S. Modoaldo restauratum
esse, haec subiungens : * Hoc Modoaldus non per
» se, sed [per] Modestam ase pie quondam insti-
, lutam et. 5. Willibrordum, id temporis quo
Modesta. praefuit, ecclesiae. Trevirensi. subser-
vientem, praestitisse censendus est. , " Neque
, enim. , ita scripserat paulo ante. Masenius,
» Modoaldus per se praefecit monasterio neptem
» suam Modestam, sed per successores suos ,, (4).
Haec intricata, impedita et toti chronologiae mi-
nime consona quam inulile fuerit excogitare, ex
supra dictis patet. Idem dixerim de altera sententia,
qua duas Modestas ezstitisse statuitur (5): quarum
gqrior ex Habendensi inonasterio adducta. T'reveros,
sub S. Irmina monasterium. Horreense veverit ut
priorissa, οἱ in. Horreo sepulta. nunc colatur. ut
sancla;eadem forte etiam post S. Irminam abbatis-
sam egerit et die 6 octobris vita functa. sit. Secunda
autem eaque, ut vero simile est, S. Modoaldi neptis,
gqraelaturam gesserit in Sancti Symphoriani mo-
nasterio, quod. a S. Modoaldo fundatwm esse
constat, ibique S. Gertrudem sibi apparentem con-
spezerit ; illa die 4 novembris obierit. Haec sollerter
quidem, at frustra, excogitata. esse, quae in hac
paragrapho disputavimus, satis ostendunt. Quae
vero discrepantia in designando die emortuali
Modestae subinde deprehenditur atque ad adstruen-
dam duarum. Modestarum ersistentiam urgetur,
hanc ez mero Trithemii errore, ex mero, inquam,
lapsu calami originem ducere infra ostensuri. su-
anus (6).
(1) Hist. dipl. Trer., tom. I, p. 87, not. — (2) Prodromus
hist. Trev., tom. T, p. 367. — (3) Vide Officia propria eccle-
siae Trevirensis ed. an. 1706, 1849... — (4) Annales. Trevi-
renses, annot. xir num. 12 (tom. I, p. 610). — (5) A. Wion,
Lignum V itae, parte ]I, pp. 332 et 361 ; Arturus du Monstier,
Sacrum Gynecaeum, pp. 392 et 439-40 ; Bucelinus, Mini:
gium. Benedictinum, pp. 692-3. et 756; Papebrochius in
Act. SS., Apr. tom. II, propyl. ant. p. v, num.21; Smetius
in Act. SS. Belgii, tom. III, p. 185, num. 98; A. J. L(iehs),
DE SANCTA MODESTA ABBATISSA.
$ III. De cognatione S. Mode-
stae ; de ipsius initiis in vita
monastiea ; de S. Chlodulfi
episcopatu Treverensi.
96. Praecipuis el difficilioribus quaestionibus
expeditis, reliquum est ut cetera, quae αὖ antiquis
scriptoribus vel a recentioribus de sancta nostra
gqrolata. sunt, paucis ventilemus. Vidimus Mode-
stam in prima recensione Gestorum Treverorum
dici filiam Dagoberti I; quod assertum ab aucto-
re prolatum, qui saeculis plus quinque a tempore
sanctae remotus est, non solum indignum est in quo
examinando aliquis diutius immoretur, sed el ma-
nifeste, ul divimus (7), falsum est. Modoaldi autem
sorore Modestam natam esse tradit bulla spuria
Leonis 111, cui adhaesit tertius recensor Gestorum
"Treverorum. Hanc parentelam nec affirmare au-
sim, nec negare volo. Affirmant quidem recentiores
lüstorici viz non omnes ; cui sententiae illud. ali-
quatenus favere. quibusdam. videlur, tum. quod
Modoaldus Horreense coenobium, wt probabile
est, condidil, tum quod. S. Gertrudis avunculus
fuisse idem sanctus episcopus dicilur ; dicitur au-
tem in ipsius Vita a Stephano abbate Sancti Iacobi
Leodiensis (ΚΓ 1112) composita (8), quae sublestae
fidei est ; et in eadem ceteroqui Vita duae dumta-
zat Modoaldi sorores nominantur, Ita. et. Severa,
quarum profecto neutra Modestae mater fuit.
97. De his proinde omnibus, ut cum Henschenio
dicam (9), an et quantum credi possit in antiquio-
rum silentio, iudicet lector. Prorsus autem reicien-
dum est quod secundus Gestorum "Treverorum
recensor, valde caute quidem, tradit : (Modesta)
ab aliquibus soror beati Willibrordi fuisse puta-
tur (10). Biennis mempe erat S. Willibrordus
vitamque in. Northumbria. agebat, cum anno 659
Treveris Modestae apparebat S. Gertrudis. Sed
qudet huiusmodi nugas refutare; et tamen a mon
gaucis recentioribus fabula illa recepta est et vendi-
lata; quin etiam fuerunt, qui incunctanter. Mode-
stam simul οἱ Modoaldi neptem, et Willibrordi
sororem praedicarent (11). Reiciendum etiam quod
dicit Iohannes Malburnius (129), Modestam S. Ger-
trudis neptem fuisse ; consobrinam dumtaxat eam
illii dicent, qui S. Modoaldum putant. fratrem
fuisse tum S. itae, tum matris S. Modestae.
Hactenus de sanctae nostrae. propinquis. De vita
eius monastica quaedam etium vulgo tradunt, quae,
ad trutinam sunt vocanda.
98. Legitur nempe in Gestorum "Treverorum
secunda. et. tertia. recensionibus S. Modesta, ante-
quam Horreo praeesset, alumna fuisse. coenobii
Montis Romarici sive Habendensis ; quin eandem.
abbatissam. Habendensem. egisse voluit. Hensche-
nius (13). Esto monialis ibidem fuerit, quamquam
tutiora. el antiquiora testimonia iure postulamus ;
sed his nequeo assentiri, qui tam exiguo documento
multa. audacter. superstruunt : Modestam nimi-
Leben und Thaten der Heiligen deren Andenken im Bisthum
Trier gefeiert wird, Forlsetzung (1861), pp. 283-6 et. 992-4.
Cfr. Cointius, Annales eccl. Franc, ad an. 724, num. xt
(Lom, IV, p.746). — (6) Num, 35. — (7) Siquidem Dagoberto I
nullae fuerunt filiae ; vide supra, p. 301 num. 16 — (8) Act.
S5., Maii lom. ΠῚ, p.52, num. 4. — (9) Ibid., p. 54 annot. 5. —
(10) MG., Scr. tom. VIII, p. 160, lin.20. — (11) V. g. Bruschius
Chronologia monasteriorum Germaniae, p.272, — (12) Loco
citato supra, p. 303, not, 9 — (13) Vide supra num. 7.
rum
De cognatis
S. Modestae
nonnulla
passim
traduntur.
vel. non satis
certa
vel plane
falsa.
Incerta etiam
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
A rum a SS. Amato et Tomarico velum accepisse ;
candem tantum. inter. socias excelluisse, ut. brevi
digna iudicata sit, quae ad ducendam in Horreum
"Treverense instiluti sui coloniam | emitteretur,
«μία, — etc... (1). Tam vero ex hac, quae fertur, S. Modestae
sunt αὖ Habendensi monasterio ad Horreum migra-
par" —— (ione, conati sunt nonnulli quaedam ulterius colli-
Er gere : nempe oum sub regula S. Columbani consti-
tutum fuisse credatur Romaricense coenobium inde
argumentum desumpserunt. illi, ut ostenderent
eidem regulae addictas fuisse tum Horreenses mo-
niales, utpote Habendensis parlhenonis propagi-
mem, tum eliam. Nivialenses, quia. scilicet tradit
i auctor Virtutum. S. Gertrudis istam aequalem
eum S. Modesta servitutis militiam baiulavisse (2).
Sed timeo ne. haec in. vacuo vel. in arena fundata
sint. ANec firmiore certe. fundamento nisus est
Tohannes Malburnus (3), cum pronuntiavit ab initio
ἧι Horreensi monasterio canonicarum. regulam
esse introductam ; quem alioqui aut quam ille non
facit canonicum aut canonicam regularem ?. Ina-
mem controversiam. de prima, quae in. Horreo
observata. sit, regula, monumentis. deficientibus,
qnovere mon placet ; non. tamen abs ve erit illud
ἢ sallem. obiter commemorare, scilicet moz laudata
Virlutum. S. Gertrudis verba paene ad. litteram
erscripla esse ec regula. S. Benedicti (4): unde
aliquis conicere potest, iam ipso saeculo VII, quo
exeunte scribebat. auctor. Virtutum, regulam bene-
diclinam tum in. Nivialensi, tum in Horreensi coe-
nobio esse observatam. Qui cetera monasterii fata
cognoscere cupiat, apud domesticos historicos expli-
cata inveniet (5).
99. Solebant etiam inquirere, qui de S. Modesta
vel de initiis monasterii Horreensis egerunt, quis-
nam fuisset episcopus ille, cui suam visionem ape-
ruisse Modesta. perhibetur. Hunc sanctae nostrae
consiliarium. rima. recensio. Vitae Virtutumque
S. Gertrudis, qualis quidem ad muperrima usque
tempora. in omnibus editionibus legebatur, dicebat
civitatis episcopum nomine Chlodulfum (6); quem
locum auctor Libelli de rebus Treverensibus
ita exhibet : episcopus civitatis nomine Là-
dolfus; Vita vero Gertrudis altera, quam ineditam
diximus, seu recensio D : ipsius civitatis episco-
pus Chlodulfus nomine, e recensio € : eiusdem
civitatis episcopum Clodulfum, additque haec illum
invilante necessitate monasterii ef pro utililate
loci Modestam adiisse. Surius vero * mutato stilo,
recensionem primigeniam repraesentans incunctan-
ter. scripserat "Trevirensis episcopus Clodulphus.
Hac igitur de re non exiqua exorta est. controver-
sia ; quae licet omnino iam dirempta videatur, ea
quo nempe laudatus v. cl. B. Krusch nuper tandem
antiquissimae Vitae S. Gertrudis editionem, ut
aiunt, criticam primus paravit, attamen. neque
inutile neque. iniucundum. fore putamus si tres,
quae de sancto illo Chlodulpho olim propositae sunt
sententiae sive coniecturae, paucis recolamus.
de ipsius in
monasterio
Habendensi
conversa-
1
xd
tione.
Chlodulfus
episcopus,
qui Treveris
S. Modestam
allocutus. est,
(1) Ita Lectiones propriae de S. Modesta a P. F. Chiffletio
conscriptae (exemplar autographum conservatur in codice
Pruxellensi 8989, fol. 142) et anno 1657 iypis mandatae in
Officiis propriis insignis ecclesiae S. Petri Romarici montis,
p. 11-4; Guinot, Étude sur l'abbaye de Remiremont (1859),
p. 98. — (2) Vide supra, num. 3. — (3) Vide supra p. 303,
not. 9. — (4) Cap.2: aequalem servitutis militiam. baiu-
lamus. — (5) Videsis v. g. Marx, Geschichte des Evzstiftes
Trier, Abth. II, Pd. 1, p. 464-7. — (6) G. a Ryckel, Vitae
S. Gertrudis narrationes tres (1639), p. 21 et Historia
S. Gertrudis (1637), p. 14; Henschenius in Act. SS., Mart.
tom. II (1688), p. 597, num. 10; Mabillon, Act. SS. 0. S. B.,
saec. II (1669), p. 468, cap. 2; Smetius in Act. SS. Belg.,
tom, ΠῚ (1785), p. 1:6, num. 10. — (7) Krusch in MG., l. c.
207
30. Finis, inquiebam, diuturnae liti impositus
iam est, et quidem unico verbulo : genuinum enim
Virtutum S. Gertrudis textum, qui ubique antea in
libris editis mancus erat, ita legendum esse constat :
civitatis Meltensis episcopus nomine Chlodulfus
venit ad monasterium praedielae famulae Dei
Modestae (7). Jam vero nil miri in eo est, quod epi-
scopus quidam Mellensis, cum aliquando quapiam
ex causa. Treveris versaretur, monasterium Horre-
ense adierit. Nihil siquidem amplius tradit textus
authenticus supra recitatus ; quod. autem in recen-
sione € Virtutum. Gertrudinarum dicitur, Chlo-
dulfum ideo in Horreensem qarthenona venisse, ut
res aliquas ibi ordinaret componeretve, hoc a recen-
sione A prorsus abest, recensor vero D, licet aliquid
immutet, id tamen dumtaxat. asserit, Chlodulfum
causa visendi Modestam in Horreum se contulisse.
Porro ut vero simile certe est id, quod tradit auctor
primigenius A, ita. huius narrationi facilius etiam
acqwiescent ii, qui Modestam S. Modoaldi neptem,
istum vero avunculum S. Gertrudis autument ; ali-
qua enim necessitudine cum. hac sancta familia
coniungebatur. S. Chlodulfus, utpote cuius fratri
Ansegiso nupta erat S. Begga, soror ipsius S. Ger-
trudis ac proinde Modoaldi, ut ferunt, neptis. Hic
sane Chlodulfus erat, qui sanctae. nostrae decla-
rare posset habitum vel speciem S. Gertrudis,
quam Modesta quidem, u£ ex narratione paene
coaera constat (8), numquam viderat.
31. Haec autem, utut. captu facilia, intellexisse
Lamen mon videntur, qui postea scripserunt, pleri-
que auctores antiqui : alii enim, ut retractatores C
et D. Virtutum. Gertrudinarum, Chlodulfum epi- pracfuisse
scopum. Treverensem fuisse satis diserte innuunt ἢ 1
alii apertius etiam loquentes ita eum Treverensem ]
episcopum eastitisse narrant, ut praeter Metlensem
cathedram ecclesiam etiam. Treverensem aliquando
mactus. sit gubernandam. Quod ut eis in mentem
veniret, id. saltem magna ex parte contulisse credo,
quod. amanuensis quidam, cum primigenium tez-
tum. A Virtutum S. Gertrudis transcriberet, nec
facile caperet quomodo Mettensis episcopus Treve-
rense monasterium visitatum ivisset, id sibi sum- [
gsit ut. verbum Mettensis, wtpole quod falsum -
putabat, omitteret. Rem sane miram, non solum
omnes editiones ante Kruschianam hac, ut. dizi-
mus, voce carent, sed nullus etiam. videtur. esse
codex manuscriptus, si solum antiquissimum,
Montepessulanensem. | mempe, excipimus, in quo
eadem legatur. Omissa siquidem certe est in omni-
bus antiquis exemplaribus quae reperire potui (9),
in Sangallensi dico num. 566, qui saec. IX|X
exaratus est, in. Parisinis bibl. nat., lat. 11748
(saec. X), 5318 et 16732 (saec. Δ 11), in Monacen-
sibus lat. 4618 et 18854 (saec. XI), in Bruvellensi
AUCTORE
A.P.
notus ille est
Mettensis
antistes ;
Ὧι
quem
Treverensi
etiam
ecclesiae
ser. 1I, num. 984 (saec. XI), tum etiam in codice p
quem saec, Xl legebat auctor Libelli de rebus ^
"Treverensibus (10). k
39. Nihil porro mirari debemus si. recentiore
p. 465, num. 9, — (8) Vide supra num. 3: oculorum obtutibus
inter se videre non quiverant. — (9) Nescio quo casu factum
sit ut in adnotandis variis lectionibus de hac omissione
prorsus siluerit amicus noster Krusch. Adhibuit nempe
ille praeter codicem Montepessulanensem, eliam codices
Sangallensem 566, Parisinum lat. 11748, Monacensem lat.
4618; in quorum nullo vox Mettensis scripta legitur. Conicio
aliquid hoc loco in typothetarum manibus exeidisse. Prorsus
enim impertinens est sola varia lectio zz quam ad vocem AMet-
tensis adnotat Krusch. (l. €, P. 465, lin. 47), eaque mani-
feste unice referenda est ad vocem narravit (ibid.,lin.59); ibi
enim reapse in codice A. 1 (Ξ Montepessulanensi) addita est.
vocula ei, quae nequaquam addita est post verbum Metten-
sis. — (10) Vide MG., Scr. tom. XIV, p. 105, lin. 20 et 30.
etiam.
AUCTORE
A.P.
perperam
commenti
sunt multi,
B
, *
n
-
dum alii non
Chlodulfum,
:
2
B
D
sed
v Hildulfum
episcopum
Treverensem
C
[ 5. Modestam
u invisisse
x"
308
etiam tempore viri historici non pauci longiuscu-
lis subinde disputationibus inquisiverint utrum,
quando, quomodo Chlodulfus ille fuisset episcopus
"Treverensis. Nonnulli nempe hoc loco. S. .Chlo-
dulfum. Mettensem. quidem. episcopum designari
intellexerunt, at qui, sive servata sive. relicta sede
Metlensi, factus. esset archiepiscopus Treverensis j
cui sententiae. favebant. sane quadantenus. textus
Virtutum S. Gertrudis, quales eos ex tribus recen-
sionibus A, C, D exscripsimus supra (I): concine-
bant prorsus Vita. S. Basini extremo saeculo XT
composita (2), secunda et tertia recensio Gestorum
Treverorum (3) et Gesta Boemundi (4) ; ast contra
faciunt. tum. recens horum. documentorum. aetas ,
tum. turpes qui in. illis deprehenduntur. errores
chronologici (5), tum quod in calalogis episcoporum
Treverensium, qui quidem supersunt, nullus appa-
rel. Chlodulfus, tum alia argumenta. quae. passim
afferunt qui hac de ve disquisiverunt multi.
Sed. quicquid. est, atque etiam si Chlodulfus ali-
quando Treverensem possederit. calliedram, quod
ceteroqui minime concedimus, non tamen proba-
tum. esset ipsum. eo tempore illam possedisse, quo
S. Modestae apparuit Gertrudis. Hanc anno 659
mortuam. dizimus ; sunt. qui annum 664, perpe-
ram quidem, propugnaverint ; esto : at asserit
nequit tum. iam obiisse Numerianum, qui Treve-
rensem ecclesiam inde ab anno circiter 640 regebat.
Multum enim abest. ut. demonstratum. sit. inter
documenta spuria ablegandum. esse privilegium
Numeriani « Mabillonio (6) posteaque a multis
editum, quod anno circiter 666 datum est (1).
33. Eodem privilegio, si quidem authenticum est,
qpotest vedargui. secunda. sententia, eorum. nempe
qui asserunt episcopum illum, cui visionem suam
Modesta patefecit, non Chlodulfum fuisse, sed. Hil-
dulfum quendam Treverensem, ut volunt, archiepi-
scopum (S). Esto enim, quod probare conantur
viri quidam docti (9), celeris vehementer refragan-
tibus (10), locum Hildulfo dandum esse in. Treve-
rensium episcoporum serie,quemlocum in antiquis-
simis catalogis minime obtinet, attamen saltem post
annum 666, nimirum post. Numerianum, reponen-
dus esset (11), aliquot porro post annos quam Mode-
slae apparuerat S. Gertrudis; nisi acquiescere
velis levissimae sane coniecturae. Friedrichii (19),
qui opinatur auctorem. Virlutum S. Gertrudis,
cum vescivisset Modestam usque ad. praesulatum
Hildulfi vitam protrazisse, hunc Hildulfum etiam
in. veferendis rebus, quae ante praesulatum. illum
acciderant, absque cunctatione narrationi suae
interposulsse.
34. Sed. etiamsi. ostensum esset. et. Hildulphum
fuisse archiepiscopum. Treverensem, et anno. cir-
ciler 659. fuisse, nequaquam tamen staret. haec
(1) Num. 29. — (2) Act. SS., Mart. Lom. I, p. 318, num. 13.
— (3) MG., Scr. tom. VIII, p. 161, lin. 50. — (4) Ibid,, tom.
XXIV, p. 469, lin. 37. — (5) Sic Chlodulfum, qui certe an.693
diem obierat, successorem dicunt Liutwini, qui circa an.7 13
mortuus est ! — (6) Ann. O. S. B., tom. I, p. 696. — (7) Pri-
vilegii huius authentiam a mullis viris eliam egregiis, ut est
Th. Sickel, negatam, nuper propugnavit post alios quosdam
v. cl. Carolus Pfister, Les légendes de saint. Dié et de saint
JHidulfe in Annales de l' Est, tom. II, p. 379-95. Neque infeli-
citer cessitinceptum, quamquam fatemur non omne dubium
esse remotum. Videsis quae scripsi in Université catholique,
lom, IV, p. 287-8. — (8)Ita Calmet, Híst. de Lorraine,tom.],
col. 417. — (9) Calmet, 1. c.; Friedrich, Kirehengeschichte
Deutschlands, tom. H, p. 197 et 9045, — (10) Rettberg, Xir-
chengeschichte Deutschlands, Vom. I, p. 467-8; F. X. Kraus, Die
ültern Bischofskataloge von Trrierin Jahrbücher des Vereins
von Alterthumsfreunden im. Rheinlande, tom. XXXVIII
(1865), p. 42; C. Pfister, l. c., p. 400-5. Cfr. tamen pp. 405, 407,
587, quibus locis Pfister Hildullum dieit ehorepiscopum Tre-
DE SANCTA MODESTA ABBATISSA.
secunda. sententia : auctor enim suppar. Virtutum.
Gertrudinarum in codice antiquissimo Montepes-
sulanensi non. Hildulfum Treverensem, sed. Chlo-
dulfum. Mettensem. totidem. verbis designat. Quae
genuina huius loci lectio certam inconcussamque
effecit tertiam sententiam, quae, etiam. antequam
textus illecognosceretur, probaverat se Bollando(13),
Henschenio (M4), Papebrochio(15), Mabillonio (16),
Smetio (V7), aliis : Modestam seilicet cum S. Chlo-
dulfo Mettensi, qui qualibet de causa Treveris prae-
sens aderat, de obitu S. Gertrudis collocutam esse.
Neque, ut vidimus, aegre explicatur. quomodo
factum sit ut simplicem adeo veritatem toL tamdiu
tenebrae obnubilaverint. Quid de tota re senlien-
dui. esset, anle plus ducentos annos praeclare
odoratus erat. vir emunctae naris Daniel Pape-
brochius, cuius verba. veferre non piget : * Sane ,,
inquit L. c., * quam facile Crodulphus. iste potuit
, οὐ sua quaedam. negotia tunc. fuisse. Treviris,
» lam facile labi potuit aut scriptor Nivellensis in
, Belgio, existimando eum qui episcopus erat, et
, ui haec Treviris narrabantur, fuissse ipsius
» Trevirensis civitatis episcopum ; aut scriptae ab
,, illo Vitae transcriptor, omiltendo vocem Metensis ,
» de qua dubitabat an non esset per errorem scri-
» pla. pro "Trevirensis. , Transcriptorem ulique,
non Nivialensem scriptorem errasse iam certum est .
35. Quo anno Modesta obierit, prorsus ignora-
mus; unwm novimus, eam. anno 659 iam salis
matura. aetate fuisse (18). Sicubi vero recentiore s
quidam eam anno 680 vel 710 vel. alio intermedio
mortuam dictitant,hae merae coniecturae sunt, quas
ideo dumtaxat induxerunt illi, ut rationem. habe-
rent. Irminae illius Horreensis abbatissae et suppo-
siticiae Dagoberti filiae. Dies emortualis, si anti-
quiora martyrologia et kalendaria. sequeris, assi-
gnandus est pridie nonas novembres ; quod. diserte
asseritur in codice Gestorum Treverorum saeculo
XIV ezarato (19). Aliqui tamen recentiores diem
6 octobris indicant (20) ; quin etiam sunt, ut. dizi-
mus (21), qui. diversitate illa in. designando die
natali Modestae abutuntur, ut duas Modestas
fingant, quarum altera die 4 novembris, altera die
6 octobris defuncta sit. Atqui hi omnes posteriores
sunt. "Trithemio et ab eo in. errorem. inducti. esse
videntur. Trithemius enim, qui unam. dumtaxat
Modestam nominat, eandem pridie nonas octobris
coli refert (22); sed, ita ad rem Bollandus, (23)
* pridie nonas novembris , non * octobris ,
videtur seribere voluisse; quod alii tamen temere
secuti sunt. Subest igitur merus lapsus calami,
εἰ interroganti Chiffletio : Cur, quaeso, duobus
illis diebus colitur S. Modesta? (24) reponendum est
Modestam die 6 octobris minime coli.
verensem, at qui eirca initium saeeuli VIII vixerit, — (11) In
recentioribus eatalogis, qui soli Hildulfum recensent, post
Milonem dumtaxat, h. e. medio scilicet saeculo VIII insertu s
ille est. Cfr. MG., Ser. tom. XIII, p. 300 — (12) Op. cit.,
p. 208, — (13) In commentario de S. Modesta, num 9; vide
supra p. 303, num. 15. — (14) Diatriba de tribus Dagobert is,
lib. II, cap. 12 (p. 1167). — (15) Act. SS., Apr. tom. II, propyl.
ant. p. v, num. 21. — (16) Act. SS. O. S. B., saec. Il,
p. 468, annot. ».; Annales O. S. B., lib. XIV, num. 59
(tom. I, p. 447). — (17) Act. SS. Belgii, Vom. II, p. 185-6. —
(18) Vide supra, p. 305, num. 23. — (19) Apud Wyttenbach,
Gesta Trev., Vom. T, p.68, annot. c, — (20) Hier. Dungersheim,
De laudibus sanctae Scholasticae (Lipsiae, 1515), cap. v; efr.
Act. SS., Febr. tom. IL, p. 441, num. 30; Saussaius in Mar
tyrologio Gallicano, ad diem 6 octobris; Dion. Sammar-
thanus, Gallia christiana, tom. XIII, col. 613. — (21) Vide
supra, p. 304, num. 18. — (22) De viris illustribus O. S. B.,
lib. III, cap. 143. — (23) Comment. hist. de S. Modesta,
num. 2. — (24) In litteris de quibus supra, p. 303, not. 13.
81V.
D
falso
opinaban-.
tiur,
Obiit
Modesta
post medium
saeculumV 1I
et quidem,
ut ferunt, die
4 novembris.
Α
Honores
ecclesiasticos
inde saltem a
saeculo X
«uepta. est
S. Modesta
in dioecesi
praesertim
Treverensi ;
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
8 IV. De cultu — ecclesiastico
S. Modestae.
36. Antiquissimum S. Modestae cultum probant
litaniae binae Treverenses. saeculo X descriptae ;
quarum alterae (1) ad calcem. psalterii Sanmazi-
miani Treverensis leguntur, quem codicem in biblio-
theca nostra. asservamus, alterae (2) reperiuntur in
celebri codice Cividalensi, quem " Psalterium Ger-
trudianum , nuncupare solent (3) : in utrisque
nimirum Saneta Modesta. inter sacras virgines
recensetur. (4). Eandem. cultus sanclae nostrae
exhibiti antiquitatem inde colligere. est, quod cum
anno 952 dedicarentur cryptae monasterii Sancli
Mazimini Treverensis, in inferiori cripta. ...positum
est altare in honore sanetarum virginum, in quo
sunt reliquie sanctae Felicitatis, de corpore san-
clae Agnetis, sanctae Caeciliae, sanctae Luciae,
sanctae Walgisgae, sanctae Modestae, etc... (5).
In ecclesia. autem. Sancti Simeonis Treverensis,
postquam eam anno 1097 post incendium etruinam
vestituerat Egilberlus archiepiscopus (6), V kalen-
das februarias dedicatum est sinistrum altare in
honorem sanctae Gertrudis virginis, Reparate
virginis... Modeste virginis, Irmine virginis,
Agnetis martiris et omnium sanctorum (7).
37. De incrementis autem. et perseverantia. hu-
iusce cultus. wt. distinctum. aliquid. et omnibus
numeris absolutum. proponamus, desunt nobis in
qraesentiarum documenta idonea. Contenti. igitur
erimus, quod ceteroqui pro rel momento satis erit,
hic in unum. quae passim ea de re nobis occurre-
runt, colligere. Inscriptam nempe offendimus
S. Modestam ad. hanc diem 4 novembris in. libris
liturgicis 1) "Treverensibus, nimirum in martyrolo-
gio Horreensi. manuscripto, ut testatur Bollan-
dus (8); in supra dicto psalterio nostro, olim San-
mazimiano, fol. 6^, ubi, quamquam id indicare
omisit Hontheimius (9), nomen Modestae additum
est manu saec. XI-XIl; in parvo psalterio saec.
XI(10); in missali quodam saec. XII (11); in mar-
tyrologio abbatiae Sancti. Martini | Treverensis
saec. X, in quo tamen manu dumtaxat. posteriore
additum est hoc nomen (19); in. libro hebdomadali
ecclesiae Sancti Simeonis saec. XIII (13); in mis-
salibus excusis an. 1480 et 1547 (14); 2) Traiec-
tensibus nempe Trai. inferioris, scilicet in missali
quod in bibliotheca. mostra. conservamus, quodque
(1) Earum pars, quae ad Treverensem ecclesiam pertinet,
edita est a v. cl, F. X. Kraus in JaTirbücher des Vereins von
Alterthumsfreunden im Rheinlande, tom. L-LI (1871), p.215.
Cfr. Hontheim, Prodromus, tom. I, pp. 367, 379. — (3) Edi-
tae a Fr. Althano, De calendariis (1793), p. 305-20. Nomen
Modestae legitur p. 318. — (3) De eo videsis Laur. a Turre,
De duobus. psalteriis Foroiuliensibus apud A. Fr. Gorium,
Symbolae litterariae, tom. IX (1759), p. 179 sqq. ; Althanum,
le, p. 86 sqq. et. Archivum Pertzii, tom. XII, p. 679. —
(4) Comparet etiam. saneta. nostra in litaniis saeeulo xuxir
descriptis in psalterio quodam Hasteriensi (Lechner, Mittel-
alterliche Kirchenfeste und Kalendarien, 1891, p. 335. Cfr.
supra p.296, noL. 3).—(5)Cfr. Bill. de T École des Chartes, tom.
XLV (1884), p. 579-80.— (6) Beyer, Urkundenbuch zur Gesch.
der mittelrh. Territ., tom. I, p. M7 ; cfr. Sauerland, loc.
mox citando, nota 1. — (7) Sauerland, Trierer Geschichts-
quellen des XI. Jahrhunderts (1889), p.37 — (8) Num. 2
commentarii historici de S. Modesta. — (9) Prodromus,
tom. I, p. 378. -- (10) Ibid., p. 392. — (11) Cod. Vindobon.
bibl. caesar. 1836, olim theol. nr. 403. — (12) Martyrolo-
gium Trevirense in Anal. Boll., tom. II, p. 30. — (13) Hont-
heim, Prodromus, tom. I, p. 406. — (14) Cfr. H. Grotefend,
Zeitrechnung des deutschen Mittelalters, tom. II (1892), p.191.
309
saeculo XV exaratum est; in aliis missalibus
an, 1497, 1507, 1514. et 1540 atque in breviariis
an. 1508 el 1512 excusis, etc... (15); 3) Polonico,
in breviario nempe manu scripto saec. XV (16);
4) Romaricensi, nimirum in Officiis propriis
insignis ecclesiae S. Petri Romariei Montis,
anno 1657 Divione excusis (11).
98. Omitto libros recentiores, ut sunt interpolatae
Usuardi editiones aliaque id. genus opera, quorimn
plurima. citari possunt ; ex quibus solum nominabo
martyrologium Romanum, in quo ad hanc eandem
diem legitur : "Treviris sanctae Modestae virginis.
Postridieautem Modestam referunt (18) codez Cam-
beriensis martyrologii Usuardini inter polati, Mau-
volycus et, si fides sit Hontheimio (19), kalendaria
Treverensia saeculi XV et seq. Quod. utrum ille
vere dixerit, quadantenus ambigo; certe Lectiona-
rium de sanctis quibusdam Treverensis officii,
quod anno 1645 Lypis excusum est, haec in kalen-
dario ad diem 4 novembris exhibet : "Treviris,
S. Modestae virginis "Trevirensis. Quod autem
idem Hontheimius (20) : * (Modesta) in moderni
», breviarii lectione quinta die 20 iulii ad sponsum
, migrasse (perperam, ut puto) dicitur , id neque
lane verum. esse crediderim. Siquidem in propriis
et in kalendariis Treverensibus saeculi X VILI et
XIX, quae inspicere licuit, iam ad diem 4 novem-
bris non. amplius utique nominatur Modesta, de
ea autem commemoratio fit die vicesima iulii sim ul
et de SS. abbatissis Severa, Anastasia, Glodesinda;
ast auctor lectionis quintae nequaquam hanc diem
tamquam Modestae emortualem assignat,sed erro-
vem Trithemii secutus eam * pridie nonas octobris
migrasse in caelum ,, asserit (21). Nuperrime tan-
dem Proprium officiorum dioecesis Treverensis,
quod. iussu reverendissimi episcopi Michaelis Feli-
εἰς Korum reformatum atque a. sede apostolica
approbatum, anno 1888 typis excusum. est, ad
diem 90 iulii de Modesta prorsus tacet, at festum
ipsius die 5. novembris celebrandum indicat. sub
ritu. semiduplici; sanctam. tamen pridie nonas
novembres obiisse in lectione quarta docet.
39. Ad gloriam sanctae nostrae postumam id
etiam pertinet, quod. eius sepulerum tempore Hon-
theimii in. separato. sacello abbatiae S. Irminae
ad Horrea cum veneratione visebatur (22). Eccle-
sia aulem illa anno circiter 1770 diruta — est,
novaque exstructa (23), in qua nec sacellum, neque
altare ullum evstat S. Modestae sacrum. Antiqua
autem abbatia Horreensis “ sub regimine gallico
per legem. consularem. de die nona iunii 1802
— (15) Cfr. Grotefend, op. cit, p. 196. — (16) Cod. Vindo-
bon. bibl. caesar. 1842, olim theol. 422, — (17) Antiquo
autem tempore in Romaricensi coenobio non colebatur
S. Modesla. Tacent saltem de ea libri liturgiei Romaricen-
ses, quos quidem manibus volvimus, missalia nempe saec.
XI (cod. Parisin., bibl. nat. lat. 823) et saec. XV (ibid., lat.
14983), breviarium sec. XVI (ibid., lat. nov. aequis. 1545),
martyrologium saec. XIV (ibid., nov. acquis. 349) et proces-
sionale saec. XV (cod. bruxell., bibl. reg. ser. II, num. 265,
nimirum in litaniis longioribus, quae leguntur fol. 83-, et
quae bene longam seriem. exhibent sanctarum virginum ;
cfr. etiam litanias breviores fol. 45 et 88). — (18) Aliis etiam
diebus, nempe 19 marlii, 12 augusti οἱ ὃ octobris, Modestam
commemorant scriptores quidam recentiores, quorum
nulla est hac in re auctoritas. Videsis 4cef. SS, Mart.
tom. III, p. 4a; Aug. tom. II, p. 699e; Oct., tom. ILI, p. 260c;
cfr. etiam supra p. 308, num. 35. — (19) Prodromus, tom. I,
p. 367. — (20) Ibid. — (21) Ita. saltem officia propria edita
an. 1706, 1849. — (32) Hontheim, Prodromus, l. c. —
(93) 1. Hansen in Treviris oder Trierisches Archiv für
Vaterlandskunde, tom. 1L (1841) pp. 256 et 266. Cfr, A. J.
L(iehs), Leben und Thaten... Fortsetzung, p. 993, ubi tamen
rem anno 1760 gestam esse perperam scribitur.
suppressa. ἡ
in qua
etiamnum
colitur.
De reliquiis
S. Modestae.
AUCTORE
De Vita
ipsius.
ANNO DCCCX.
De
S. Tigernaci
cultu,
bd
parentibus,
"
MU
E
. α
-
s! historia,
"
B
a
[»«.
; τσ - - τυ τὸν
310
suppressa (1) , iam ptochotrophium. facta. est [D
in quo nullum amplius deprehendere est vestigium
cultus. sanctae nostrae. exhibiti. Tradunt incolae
reliquias sacrae virginis pridem translatas esse in
ecclesiam. Sancti. Matthiae, in. qua. munc. inter
plurima, quae ibi pie servantur, sanctorum 088d,
repositae sunt. É
A0. Tandem monere iuvat, quamquam elenchi
codicum manuscriptorum id. subinde docere viden-
(1) Tta. narratio quaedam cui titulus De monasterio san-
ctimonialium virginum in. Horreo, ed. a 1. Hansen in
Treviris, tom. II, p. 966. Ibidem, p. 265 reliquiae S. Mo-
deslae recensentur inter " reliquias huius ecclesiae aesti-
matiores ,, — (2) Id decreto diei 9 octobris an. 1804 consti-
tutum est. Cfr. J. Hansen in Treviris, tom. I (1840),'p. 181.
— (8) Fol. 147-9. Cfr. Archivum Pertzii, tom. VIII, p. 522.
DE SANCTO TIGERNACO.
tur, nullam antiquitus scriptam esse S. Modestae
Vitam, quae saltem ad nos pervenerit. Quae enim
in. codicibus v. g. Bruvellensi bibl. reg. 8932 (3),
Parisino bibl. nat. lat. 5593, Zwetllensi. 15 (A),
Monacensi lat. 27127 (5) inscribitur Vita S. Mode-
stae, ea nihil aliud exhibet praeter. vel integrum
textum. vel saltem. partem sat magnam | Vitae et
Virtutum S. Gertrudis (6).
In capite huius apographi notaverat Bollandus : Accepi, ut
puto, Treviris, — (4) Cfr. Archivum Pertzii, tom. VIIT, p.724.
— (5) Cfr. Catal. codd. lat. bibl. reg. Monacensis, tom. II,
parte 1v (1881), p. 246. — (6) Codices Brux., Paris, Monac.
ipsi inspeximus; de Zwelllensi vide Xenia Bernardina,
parte II, tom. I (1891), p. 908. De Parisino cfr. iam nostrum
Catal. codd. hag. bibl. nat. Paris., tom. II, p. 495, 4^.
DE SANCTO
TIGERNACO
ABBATE IN HIBERNIA
1. In martyrologio Mariani Gormanni annun-
tiatur ad diem 4 novembris Tigernach mind, id est
Tigernaeus corona, et secunda manu. additum est
[de] Doire-Melle (1). Inde martyrologium. Dun-
gallense ad. eandem. diem : Tigernacus de Doire-
Melle, euius mater vocabatur Mella, quae mater
quoque fuit Cainnechi presbyteri. Nulla alia mar-
tyrologia Tigernaeum memorant.
9, Ex martyrologio Dungallensi mon. solum
S. Tigernaci matrem novimus, sed. ez eodem atque
er martyrologio Mariani etiam patrem eius. Is
enim nominatur in memoria S. Cainnechi presby-
teri, fratris eius, signata ad diem 31 ianuarii, ubi
dicitur. fuisse filius Uchilli seu Ua Chil. Denique
et quodnam ipse monasterium vexerit (nam. coeno-
bium Doire- Melle, ut mox dicemus, evstruxit matri
suae), et quo anno obierit, indicant Annales Quattuor
Magistrorum ad annwm S05. (seu rectius 810, ut
monet recentior horum Annalium editor Iohannes
O' Donovan), ubi haec leguntur : Caithnias... et
Tigernacus, a quo coenobium de Doire-Melle con-
struetum fuit,abbas de Cill-Achaidh,... obierunt (2).
3. Vix quicquam praeterea nos docet brevis
legenda S«« Mellae,quam edidit Iohannes Colgan (3),
his verbis concepta : Floruit in septentrionalibus
(1) Cod. Brux. 5100-4, p. 119. — (2) Ed. O'Donovan,
tom. 1, p. 414. — (3) Acta. Sanctorum. Hiberniae, p. 796
(31 Martii). — (4) Cfr. O'Donovan, Ann. Quatt. Mag., p.415,
Connaciae finibus, circa saeculi octavi medium,
femina geminis liberis inter divos relatis οἱ vita
postea sanclissime insliluta vere beata. Haec
marito orbata, filiorum, quorum uni nomen erat
Cannechus, alteri Tigernachus, pium exemplum
et virtutes imilata, studuit Christo, sanetimonia-
lium habitu suscepto, reliquum vitae consecrare.
Filius autem ipsius S. Tigernachus monasterium
erexit ad marginem lacus vulgo Loch-Melge in
finibus inferioris Breffiniaeet dioecesi Killmorensi :
quod exstructum matri regendum reliquit, et ipse
ad alium * migravit monasterium Kill-Acaidh ap-
pellatum : in quo abbatis perfunetus munere, vita
defunctus est anno salutis 805, die 4 novembris,
quo et eius natalis celebratur. Mater vero eius
Mellain illoa filio exstrueto coenobio munus abba-
lissae annis pluribus exercuit; quod proinde ex
eius nomine coepit Doire-Melle, id est Querce-
tum sive Roboretum Beatae Mellae, appellari.
ἧς Loca Doire-Melle et Cill-Achaidh, i» citatis
documentis indicata, iam. his vocabulis nota. non
sunt; sed. et ubi hic posterior situs fuerit ignora-
tur (4). Coenobium vero Doire- Melle aiunt exstru-
clum fuisse in vico qui hodie nuncupatur Itossin-
ver, in baronia Rossclogher, comitatus Leitrim (5).
not. 4; O'Hanlon, Lives of the lrish saints, tom. Ill,
p. 1080, — (5) O'Donovan, ibid., not. g; Lewis, Topographi-
cal. Dictionary of Ireland, tom. YI, p. 537.
DE
D
C. D. S.
F
monasterio.
ANNO
poccxLvI«
Celebris
valde
S. Ioannicius
laudatur
in. menologio
Basilii
G
et dn
synazario
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 311
DE S. IOANNICIO
MONACHO IN BITHYNIA
COMMEN'TAXRIUS PRAEVIUS
S I. De S. loannieii cultu ecclesiastico.
1. S. Ioannicium, abbatem in. Bithynia celeber-
rimum iure merito a Papebrochio nostro (1) no-
minatum. esse, cuilibet. eius Acta. legenti. patebit.
Etenim. tum. propter egregiam. sanctitatem, tum
gqropter magni momenti eventus in quibus ver-
satus partes haud. spernendas. egit, mazime ad
coaevorum animos contra iconomachorum impera-
Μνήμη τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Ἰωαννιχίου
τοῦ au y m coup.
Ὁ μέγας πατὴρ ἡμῶν Ἰωαννίχιος ὑπῆρχεν ἐκ τῆς
χώρας Βιθυνίας ἐπὶ τῆς βασιλείας Κωνσταντίνου τοῦ
Καβαλλίνου. Διὰ ὃξ τὴν ἀνδρίαν αὐτοῦ ἐστρατεύϑη
εἰς τὴν τῶν ἐσκουβίτων στρατείαν καὶ ἠνδραγάθει ἐν
πᾶσι πολέμοις, χχταχόπτων τὸ τῶν Βουλγάρων
ἔϑνος. Ἔν μιᾷ δὲ πολέμου γενομένου, ἰδὼν πολλοὺς
πῶν συστρατιωτῶν σφαγέντας, χαὶ λυπηϑεὶς χατέ-
λιπε τὴν στρατείαν, χαὶ κατέλαβε τὸ τοῦ Ὀλύμπου
ὄρος καὶ ἡσύχαζε. Εἶτα γνωρισθεὶς παρὰ συστρα--
τιώτου τινος, φυγὼν ἀπῆλθεν ἐν τῷ τῆς Λυχίας ὄρει."
ἐν ᾧ πολλὰ θαύματα ποίησας, OV ἀποκαλύψεως
ἦλϑεν εἰς τὴν μονὴν ᾿Βριστῆς, xai γίνεται μοναχός.
Καὶ ἀπὸ ὄρους εἰς ὄρος μεταβαίνων ἐθαυματούργει,
mL JE SENSE TA CS ^
xa. δαίμονας ἐγυγαθευονν; ἐδέξατο δὲ xat προορατιχὰ
"χαρίσματα, καὶ βασιλέων μὲν ἀλλαγὰς προεῖτες χαὶ
πατριάρχων. "EE οὗ καὶ μετὰ τὸ γενέσϑα!ι τὸν ἅγιον
Μεϑόδιον πατριάργην, περὶ οὗ προεφήτευσε, μετὰ
τρίτην ἡμέραν ἐχοιμήθη.
Adeo contracta. est haec ultima menologii. sen-
tentia wt in manifestum errorem impingat. Ut enim.
postea. ostendemus, S. Ioannieius non tertio die
post Methodium factum. patriarcham obiit, sed
tertio die post praedictum Methodii obitum.
9. Similis est, at ezplicita magis, formula quam
exhibet synaacarium. Quam tradimus excerptam
Οὔτος b μακάριος γεννᾶται τὸ τέταρτον ἔτος 1
τῆς " τοῦ Κοπρωνύμου Λέοντος * τυραννίδος, χώρας
μὲν φὺς τῆς τῶν Βιθυνῶν ἐπαρχίας P, χώμης
τῶν Maguxdsov ὅ, πλησίον ᾿Απολλωνίαδος χειμένης
λίμνης, πατρὸς μὲν Μυρισιχοῦ ", μητρὸς δὲ ᾿Ἰλνα-
στασοῦς. Οὔτος ὃ εἰς μέτρον ἡλικίας περθαχώς, τῷ
τεσσαρακοστῷ τρίτῳ ἔτει. τῆς αὐτοῦ ἡλικίας χατὰ
Βουλγάρων ἐστράτευσεν 9. οὖς καταχόψας, καὶ τοὺς
ὁμοφύλους περισώσας 10 ἐπ᾽ ὄψεσι τοῦ βασιλέως,
xal ἀπωσάμενος τὴν 6x τῆς νίκης μελετωμένην Er
παρὰ τοῦ βασιλέως !* δόξαν τε καὶ πλοῦτον !?,
καταλαμβάνει τὸ ὄρος, ἐν ᾧ καὶ !* θείας φωνῆς
αὐτήχοος γίνεται 19. Καὶ ἀκολουθῶν τῷ κελεύοντι
! Τῷ ἑβδόμῳ ἔτει: 1, 2. — ? om. 3. — 8 om, 3. —
* om, 2, 4. — 5 om, 3, 4. — ὃ Μαρυκάτου 1, 2. —
7 Μυριτζίκη 3, 4, — ὃ καί 3, 4. — 9 (ἐστράτευσεν --- χαὶ
ἀπωσάμενος) συνεστρατεύσας τῷ βασιλεῖ 1.— Ἰοδιχτώτας 4.
(1) Ephemerides graeco-moscae, Acta. SS., Maii tom. I,
pP. L. — (2) Secundum ed. Card. Albani, 1727, tom. 1
^
D
τα
torum vexationes confirmandos, humilis iste mo-
machus, inter tot tamque inlustres eeclesiae graecae
viros, principem locum. obtinuit. Jdeo multa. vene-
ratione prosecuti sunt, praesertim Graeci οἱ Slavi,
eius sanctam memoriam. Imprimis menologii Basi-
lii (2) recitabimus elogium.
COMMEMORATIO SANCTI PATRIS NOSTRI IoaxNICIH
THAUMATURGI.
Magnus pater noster Ioannieius ex Bithyniae
regione oriundus fuit tempore Constantini Cabal-
lini imperatoris. Propter bellicam virtutem in ex-
cubitorum militia stipendia meruit, mullisque
cladibus gente Bulgarorum affecta, rem fortiter
gessit. In quodam vero huius belli praelio cum
versaretur, vidit multos commilitones maetatos ;
dolore pereulsus deseruit militiam, conscensoque
Olympo monte, solitariam. vitam amplexus est.
Deinceps vero a quodam suo quondam commili-
tone agnitus, fugam arripuit, donec in Lyciae
monte constitit : ubi, multis editis miraculis,
per visum monitus Eristae monasterium petiit,
faetusque est monachus. Ac de monte in montem
transiens, prodigia patrabat, daemones vertebat in
fugam, prophetiae etiam donum accepit et impera-
torum commutaliones praedixit atque patriar-
charum. Inde, facto patriarcha Methodio, quem
praenuntiaverat, tertiam post diem obdormivit.
ez tribus antiquis synazarii codicibus, iam sae-
pius in hoc volumine citatis (3), qui. asservantur
in bibliotheca nationali Parisiensi sub numm. 1590,
1592, 1594, nec non ex synaxario Sirmondi, nunc
bibliothecae Berolinensis codice Phillippico num.
1622, fol. 70"-71*. In recensendis variis lectionibus
notabuntur hi codices num. 1, 2, 3, 4.
Beatus ille nascitur anno quarto regni Leonis
Copronymi, regione oriundus ex Bithynorum
provincia, et vico Maryeatis prope Apolloniadem
lacum sito, patre quidem Myrisico, matre Ana-
staso. Ad iustam aetatem progressus, tertio
et quadragesimo aetalis anno contra Bulgaros
pugnavit. Quos cum clade alfecisset δὲ commili-
tones liberasset sub oculis regis, reeusatis quae sibi
propter vietoriam a rege proeurabantur gloria et
diviliis, petit montem ubi divinae vocis ultroneus
factus auditor, sequitur eum qui iubebat ipsi et
properat ad excelsos montes, in quibus invenit
monachos duo, qui ab annis quadraginta asceti-
— Y ταμιτυομένην 3, 45 αὐτῷ add. 4. — 1? χρατοῦντος
3, 4. — 18 τιμήν 3, 4. — M om. 3, 4. — 15 γέγονεν 3i
γεγονώς 4.
p. 164, cuius liberiorem interpretationem Jatinam nonnum-
quam mutavimus. — (3) Cfr. supra pp. 9925, 227.
cau
ως
AUCTORE
3. V. D. G.
atque in
variis
ephemeri-
dibus.
Apud. Slaros
etiam
wunanimis
est cultus
S, Ioannicii,
LS
312
πὰ 15 τῶν ὀρέων yn τῇ
X
μοναχοὺς 18 ἀπὸ τεσσαράχον ^ p ES
wal οὐδέποτε παρά τινος ὁραθέντας ἘΌΝ
ἐνδύμασι περιεσμένους 31 χαὶ ipstuate 2 ren
i ) | πὶ
εφομένους. OL καὶ θεοφορούμενον men Tee
Lg j 94 aod eO, ἐπιδεδωχότες
«o τῶν μελλόντων "ὁ mpori ye" αν, eR κότες.
LAC τον Εν "λογίας 29 χάριν. Ὁ "1 δὲ
περιβόλαιον ἐξ ὧν εἶχον, εν ογίας k XE Leve
μαθὼν παρὰ τῶν θεοφόρων ἐκείνων ἀνδρῶν P^ exi
τε ἀπολωϑεὶς τὸ “ἢ Τριχάλικος ὅρος rupe dn :
E: ἢ ῃ 2 Em ου-
εἶτα τὴν τῶν ᾿Αγαύρῶν 80 μονήν, εἶτα τῆς Kouvo
ρίας τὰ ὄρη. Ἔκτοτε 81. μαθὼν τριάκοντα μόνους
ψαλμοὺς ἔψαλλε μετὰ τινος σμικροτάτου πέρ θ ὅν D
οὕτω συντεθει μένου " Ἡ ἐλπίς μου ὁ Θεός, EORU
t τὸ ψεῦ τι ν.
μου ὃ Χριστός, σκέπη μου τὸ Πνεῦμα à quy.
Οὗτος ὁ μαχάριος πολλοὺς ?* χαὶ ἀναριθμήτους
τόπους xol πόνους 85 διαμείψας 35 χαὶ μέγιστα eel a-
M H οἱ σῶν y TUN [1 πῶὼν
σάμενος τεράστια χα! περὶ τῶν μελλόντων T iid A
xoi 99 πρὸς τὴν Ἀντιδίου μονὴν ἐλθών, πλήρης τῇ
ἡμέρων γενόμενος μετὰ τρίτην ἡμέραν τῆς 709
ἁγίου Μεϑοδίου ἐν Κωνσταντινουπόλε! ἶ
qus δῷ 40. ἀνεπαύσατο ἐν
Κυρίῳ, ἐτῇ ὁ
τελεῖται 08 ἢ
Καλλιστράτου.
id q3dyet, ἐν οἷς εὗρε 2
za, ἐτῶν ἀσχουμένους
πατριαρ-
5 E PA
ἣν προεῖπεν αὐτὸς 5
po (5 ὑπάρχων ἐνενήχοντα τέσσαρες.
αὐτοῦ σύναξις ἐν τῇ μονῇ τῶν
Ut suo loco. monebimus, eirca: anum. natalem
S. Toannieii non. rectius doce! synararium. quam
menologium. Demonstrabimus enim. eum nequa-
quam sub regno Leonis IV, sed imperante Constan-
tino. Copronimo natum esse. Postea etiam eluci-
dabimus quo cohaereant modo quae hic obscura
valde enuntiantur de tempore mortis S. loannien
et S. Methodii.
3. Martyrologium metricum. sanctum. patrem
Toannicium magnum in Olympo ita laudat :
Τὸν Ἰωαννίκιον ἐκ γῆς λαμβάνει
αὑτῷ λόγῳ γῆν τοῦ Θεοῦ πήξας Λόγος
Evexit e terris loannicium
verbo suo formans orbem, Verbum Dei.
Sic autem Ephemerides graeco-moscae :
Σῆμά σοι ἔν γΞ πετάρτῃ, Ἰωαννίχις, χεῦσαν.
Quarta tibi tumulum struxit, loanicie, dignum.
Jam monitum est in praecedenti volumine (1)
S. Ioannieium celebrari in. menologio. Basilii die
3 novembris. Nec maior concordia viget in variis
menaeorum et synaxariorum. codicibus, quorum
alii diei 4, «lii diei 3 sancti memoriam affigunt.
Quod etiam observare licet in libris liturgicis Sla-
vorum, ad. quos accedimus.
A, In his fastis refert R. P. Martinov unanimi
consensu. praedicari S. oannicium, eremitam. in
monte. Olympo in Bithynia, magnae apud. orien-
lales famae; nisi quod. in. codice Rumiantsoviano
perperam dicatur — Anicius, multoque peius in
16 (χαὶ-τὰ) om. 4. — 17 ὑψηλότερα 3, 4. — 18 μον. δύο
ioca. 3, 4, — 9? (ἀπ, τεσ. ἐτ, ἀσχ.) om. 3, 4. —
0 jn pgs oby ὁραθέντας παρά τινος πώποτε 3, 4.
— 91 {τριχ. ἐνὸ. περιεσμ.) τρίχινά τε περιβεβλ'
— 8 τὰ αεληια, dj eds 3, " idis n
om. 3, 4. — 38 δεδωχότες 2, 3. — 26 εὐχῆς 3 das
37 (ὁ δὲ- ἀνδρῶν) om. 3, 4. — ?8«o8 add. 4. — 29 (ἐκείθεν-
καταλαμ.) χαταλαμβάνε: τὸ Τριχάλ. ὄρος 1, 2. — 99 Αὐγά-
ρων 4, --- 9! χαί 3, 4, — 9? τρόπου 1, 2, — 93 E
add. 4. — 9* (xai ἀναριθ.) om. 3, 4. — 95 πόλεις 4, 9
(1) Tom. I Novembris, p. 583. — (2) Edito M. Ἷ
ris, p. 583. oscoviae 1
et 1876. De praestanti merito istius operis legesis No
in collectaneis Bruxellensibus Précis historiques, 1876,
p. 977, et Nilles, Kalendarium manuale utriusque ecclesiae,
Ἄ
tom. I, p. xxvur. — (3) Op. ciL, p. 426, — (4) Ibid., p. 445, —
DE SANCTO IOANNICIÓ MONACHO.
cam vitam agebant quosque nemo hucusque
viderat, cilieinis vestibus indutos et herbis agre-
stibus sese enutrientes. Qui vero a Deo inspirati
fulura ipsi quaeque praenuntiarunt, insuper dato
ei in eulogiam vestimento ex iis quae praesto
erant. Edoctus aulem ab illis deiferis viris, inde
progressus ad Trichalicem. montem pervenit,
postea ad Agaurorum monasterium et dein ad
Cunduriae montes. Postquam triginta tantum
psalmos didicerat, psallebat illos in parvo quodam
tropario ita composito : Spes med Deus, refugium
meum. Christus, protectio. mea. Spiritus sanctus,
Iste beatus in multis innumerabilibusque locis et
laboribus versatus, maxima operatus prodigia et
futura praedicens, cum venissel. in monasterium
Antidii, plenus dierum factus, post diem tertiam
sancti. Methodii patriarchatus Constantinopoli-
tani quem praedixerat ipse, requievit in Domino,
annos natus nonaginta quattuor. Celebratur
autem eius synaxis in coenobio Saneti Callistrati.
synaaario Possevini denominetur Onicius martyr.
Adeat Annum ecclesiasticum graeco-slavieum qui
seriem. integram monumentorum cupit novisse in
quibus memoratur S. Ioannicius ; quam hic iterum
piget. recitasse. Sed haec documenta sunt addenda
quae post editum opus P. Martinovii adiecit archi-
mandrita Sergius in Kalendario Orientis completo,
cui titulus Polnyj Mesjacoslov Vostoka (2). Sunt
autem Kalendarium graecum synodi anni 1056,
Synaxarium graecum synodi anni 1295 et codex
Ochridensis saeculi XII. Tandem R. P. Nilles
refert. tum. Rtuthenos catholicos (3), twm. Serbos
graeco-orientales (4), kalendario suo inseriptum
honorare S. Ioannieium. In. kalendario Syrorum
edito ab. Assemanno in. tomo altero Bibliothecae
Clementino-Vaticanae, fit etiain memoria Ioannicii
thaumaturgi die 4 novembris
5. Praeter haec liturgicorum librorum testi monia,
de ipso S. Ioannicii cul&u. publico. pauca tantum
comperta. sunt. Scimus Iosephum hymnographum.
θεοτόχιον seu mariale in eius honorem composuisse(5),
eiusque festum. celebratum fuisse Constantinopoli
in monasterio Sancti. Callistrati (6). S. Ioannieii
caput fuisse asservatum Constantinopoli in. aede
XL Martyrum. Sebastenorum. declarat Antonius
Novgorodensis episcopus, qui itineris Constantino-
qolitani anno 1200 instituti narrationem. descri-
ptam. reliquit (7). Illa insignis pars reliquiarum,
cum excidit urbs ἰδέα, erepta est, si fidendum
est. Iohanni Commneno qui, in sua Descriptione
montis Athonis, inter lipsana monasterii Panto-
eratoris caput S. Ioannicii magni connumerat (8).
— 88 διαμειψάμενος 3, 4. — 97 προσειπών ἢ, — 98 (xal-
ad. finem) stilo paulo diverso in 1, 2, et quidem. sie :
22 πλήρης ἡμέρων γενόμενος πρὸς τὴν γΑντιδίου μονὴν
ἔρχεται" ἐν ἢ ὑπάρχοντος αὐτοῦ ὁ ἅγιος Μεϑόδιος ὁ πατριάρ-
γῆς γνοὺς τῷ πνεύματι τὴν ἀνάλυσιν αὑτοῦ πρὸς αὐτὸν maps"
γένετο, καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας τῆς τοῦ ἐπισκόπου ἐπιδημίας
ὁ ὅσιος ἀνεπαύετο ἐν τῷ ἐνενηχοστῷ πετάρτῳ ἔτει τῆς αὐτοῦ
ἡλικίας, καὶ μετὰ μῆνας ἑπτὰ ἐχοιμήθη καὶ ὁ ἅγιος Μεθόδιος.
ERST) πατριάρχου 3, — 49 αὐτῷ 4. — 41 ἐτῶν 4.
(5) P. G., tom. CIII, p. 1931, — (6) Martinov, secundum me-
nologium, Annus eccl. gr.-sl., p. 269. — (7) Ed. apud Riant,
Exuviae sacrae Constantinopolitanae, tom. 1I, p. 228. Cfr
Sergius, Kalendar. orient, tom. II, p. 349. — (8) Apud
Montfaucon, Palaeographia graeca, p. 481. 6. Ez
D
De cultu.
3. oannicit
in Ecclesia
latina
deque eius
officio
in liturgia
graeca et
slavica.
B
Prima
narratio
Actorum
S. loannicii
Meta-
phrastae
falso
attributa. est,
α
NE
DIES QUARTA. NOVEMBRIS. 913
6. Em Graecorum kalendariis tandem, sed.
sero. satis, in. Latinorum. martyrologia transiit
S. Toannicius. Primum etenim. apparet in marty-
rologii Usuardini editione a Molano recusa. anno
1568, atque ita laudatus : Et sancli patris Ioannicii
magni, formulae graecae instar : Τοῦ ὁσίου πατρὸς
ἡμῶν Ἰωαννικίου τοῦ μεγάλον, quae. legitur in "'Tabu-
lis Capponianis. Molano certe innotescere. potuit
S. Toannicius ez eius Actis vulgatis in tomo quinto
Vitarum sanctorum à Lipomano annis 1551-58
editarum. Quae. Acta, praeplacuerunt. em. cardi-
nali Baronio, qui non semel, praesertim ad annos
782, 828, 846 εἰ 847, illis wsus est. in. vetecendis
Annalibus ecclesiasticis. Nec dubitandum est hac
strata. via, nimirum. per Lipomanum. et Mola-
num, S. Yoannicium receptum. esse in martyrolo-
gium Romanum sub hoc titulo : In Bithynia saneti
loannieii abbatis.
7. Restat. wt. de officio S. Yoannieil pauca subi-
"AXXos, πάτερ, ἐφάνης lupos xal προστάτης τοῖς
γόσῳ χρατουμένοις xa. ϑλίψει, Ἰωαννίχιε ϑαυμαστέ,
θεραπεύων πάντας τοὺς πιστοὺς σπεύδοντας ὑπὸ τὴν
ϑείαν σχέπην σου * διὸ καὶ παρ᾽ ἡμῶν ἀχούεις.
Χαίροις, πατρὸς ἀγαθοῦ n ῥίζα, χαίροις, μητρὸς
ἀγαθῆς b χλάδος, ὁ τὴν τούτων στοργὴν ἀπωσάμε-
νος. Χαίροις, ὁ τὸν μόνον Θεὸν προσλαβόμενος *
χαίροις, ὅτι ἐγχατέλιπες ἐπιγείους στρατιάς " yat-
pots, ὅτι χατηδαφίσας τῶν βαρβάρων τὴν ὀφρύν "
χαίροις, τεῖχος καὶ φύλαξ βασιλέων " χαίροις, ὅπλον
καὶ πύργος τῶν πιστῶν ἀσφαλής. Χαίροις, ὃ πῦρ
ἐσχαίων τὰ βάρβαρα" χαίροις, φωστὴρ ἐχλάμπων
ποῖς ἅπασι" χαίροις, γυμνοὺς b πολλάχις σχεπάσας "
χαίροις, πιστῶν αἰχμαλώτων ὁ ῥύστης.
$ II. De Actis S. Ioannicii.
8. T'res diversae pervenerunt. ad. nos Actorum
S. Ioannicii narrationes. Prima est apud occiden-
tales eruditos iam diu trita et notissima, sola
nimirum ex qua hucusque hauserunt hagiographi
quicquid. de S. Ioannicio protulerunt, verbi gratia
Baronius et Baillet. Haec prima recensio, quae
incipit Τὴν πρὸς ἀρετὴν ὁδὸν φέρουσαν, vulgo attributa
est Metaphrastae. Cuius versio latina « Gentiano
Herveto. confecta. in .Lipomani tomo quinto, apud
Surium vero ad diem 4 novembris, edita est; nuper
autem, ipse textus graecus in Patrologia graeca
Migniana (6), ex codice num. 1481 bibliothecae natio-
nalis Parisiensis prodit (7). Eandem Vitam, idio-
mate graeco vulgari ab Agapio monacho expressam,
invenies in libro cui titulus Νέος Παράδειτος (8). Idem
brevissimum compendium confecit Actorum S. Por-
qhyrii (9), de quibus supra dictum est (10). Illa Acta
Metaphrasticum opus esse arbitrabantur tum Lipo-
manus, qui in duobus ultimis voluminibus Vitas a
Metaphraste. consarcinatas exhibet, tum. Surius,
ut refert. Leo. Allatius in Diatriba de scriptis
Symeonis (11). Quod. nemo mirabitur, si fuerit
recordatus unanimem fere traditionem. huic opi-
nioni favisse, cuius traditionis testem se facit Gen-
nadius (19), seu, ut alii, rectius forsan, volunt,
(1) Bouvy, Étude sur les origines du rythme tonique dans
l'hymnographie de U'Église grecque, p. 48. — (2) Rocchi,
Codices Cryptenses, p. 298. — (3) Menaea Septembris,
Octobris εἰ Novembris, slavonice versa etad fidem codd.
russicorum, am. 1095-1097. Petropoli, 1886, p. 582. —
(4) Pp. 984, 985. — (5) Mosquae, 1879.— (6) P. G., tom. CXVI,
pp. 35-94, — (7) H. Omont, Inventaire sommaire des mss.
grecs de la bibliothàque nationale, tom. Il, p. 60. —
Novembris Tomus 1I.
ciamus. In lucem data est ἀκολουθία valde longa et
integra. in editione Menaeorum Venetiana. Incipit
autem. Τῷ φέγιει τῆς χάριτος, et adscribitur Iosepho
hymnographo, qui in ea rythinum. secutus. est si-
gnatum. ἄγγελος πρωτοστάτης, SCilicet usitatum in
Sergii acathisto (1). In celebri codice Δ, α, III Cry-
ptoferratensi (2), continetur. canon prorsus idem
atque ille quem. tradunt editores. Veneti. At in
Menaeis. Slavonicis (3) nuper. in lucem datis &
cl. viro Ignatio Iagic, Academiae Petropolitanae
socio, invenies slavicam versionem. (4), cui sunt
addila. cathisma. tono ὃ', y. δψωθείς" Ὡς ἄστρον,
οἱ tria, stichera : Οἰκονόμος ἐγένου, --- Ὄμμα πιστοῖς
ἡμῖν ef φωτίζων, quae non exhibent graeci codices.
Praeterea in. Contacario graeco saeculi XII-XIII
ab archimandrita | Amphilochio, nunc episcopo
Rostoviensi, edito et versione slavonica antiquis-
sima. aucto (5), sequens οἴκος legitur, qui discrepat
ab editione Venetiana.
Alius, Pater, apparuisti medicus et protector
morbo detentis et. pressura, Ioannicie mirabilis,
sanans omnes fideles qui festinant ad divam pro-
tectionem tnam ; ideo et à nobis invoearis.
Salve, patris boni radix; salve, matris bonae
ramus, eorum amori qui renuntiasti. Salve, qui
solum Deum suscepisti; salve quia reliquisti terre-
nos exercitus, salve quia caleasti barbarorum
superbiam; salve, murus et custos regum ; salve,
armatura δὲ turris fidelium secura. Salve, ignis
incendens Barbaros; salve, lux splendens om-
nibus; salve, nudos qui saepius texisti; salve,
fidelium captivorum ereptor.
Josephus Methonensis. Qui, in Defensione quinque
capitum synodi Florentinae (13), tamquam ὦ Meta-
phraste conseriptum locum integrum. recitat. istius
Vitae S. loannicii, nempe ultimas sententias quibus
desinit, a verbis καὶ y.
usque ad finem. (14). Sed iam a Pagio in dubium vo-
catum est utrum ista. Acta. fuerint necne genuinus
Symeonis Logothetae fetus. Negat. enim eruditus
annotator cardinalis Baronii, in suis criticis ad
annum846,n. V, Vitam quae reperitur apud Surium
diequarta novembris, iure adscribendam esse Meta-
phrastae(15). Cui sententiae minime videntur repu-
gnare nec De Aste, in suis nolis ad editionem Baro-
nianam martyrologii Romani (16), nec Cangius qui,
inseriequadam ab ipso instructa Vitarum, Actorum
et Martyriorum manuscriptorum, quorum auctores
putat incertos, refert Vitam S. TIoannicii contentam
in codice regio num.2018 (hodie graeco num. 1522),
quae incipit Τὴν τερὸς ἀρετὴν ὁδὸν φέρουσαν (17). Eidem
iudicio iam. subscripserat Leo Allatius, qui, ad
severissimam. trutinam. revocatis operibus hagio-
graphicis Metaphrastae, recenset in. tabella. Acto-
rum quorum, propter dissimile orationis genus et
stilum, Metaphrasten parentem. nequit. agnoscere,
el si stilus. vellet, aetas ipsa scriptoris non. pate-
relur, hanc ipsam S. Ioannieii Vitam cirea
quam inquirimus (18). Nihilominus, contra Allatii
auctoritatem, antiquam opinionem. retinuerunt
τος Ἰωαυνίχιος τῷ πνεύματι
(8) Pp. 99-106. Cir. Nicodemus, Συναξαριστής, lom. IV, p. 19.
— (9) P.107.— (10) Pp. 228-32. — (11) P. G., tom. CXIV, p.73.
— (12) Ibid,, p. 74. — (13) Cap. iv. P. G., tor. CLIX, p. 1278.
— (14) P. G., tom. CXVI, p.91.— (15) Annal. eccl., ed. novis.,
tom. X, p. 1090, 1091. — (16) In martyr. rom. discept., p. 497.
— (17) In indice auctorum post Glossarium med. et inf.
graec., p. 41. — (18) P. G., tom, CXIV, pp. 117, 127.
40 Cave
AUCTORE
34. V. D. G.
w
314
avcrome — Cave (1) εἰ Martinus Hanckius (2). Etenim Han-
.D.G.— chius refert. Vitam S. Ioannieii in Catalogo Vita-
C
illae vero
quas
conscripse-
runt Sabas
et Petrus
monachi
pluris ab
eruditis
factae,
rum quas digessit. Symeon Metaphrastes. Nec
valet ambigi quamnam Vitam intendat, quoniam ex
brevi compendio ab ipso tradito apertissime indicat
illa Acta quae ordiuntur his verbis Τὴν πρὸς ἀρετὴν
adv. AD indice lucubrationum Metaphrastae, quem
confecit Daniel Nesselius, exsulat idem libellus. Sed
inde non videtur quicquam eruendum ; nam. ratio
cur Nesselius ita egerit forsan esse possit quod
hunc textum in codicibus manuscriptis bibliothecae
Caesareae. Augustanae Vindobonensis non reppe-
rerit (3). Bandinius etiam opinatur Acta S. Toan-
nicii opus esse Symeonis Metaphrastae (6). Igitur,
οἱ soli eruditorum numero et. opinioni standum
essel, non. necessario detrahenda. forent. Meta-
phrastae. Acta S. Ioannieii a. Lipomano et Surio
vulgata. Nam pro una sententia testantur Genna-
dius, Baronius, Surius, Cave, Hanckius et Bandi-
nius, pro altera. vero. Allatius, Pagi, De Aste,
Cangius. Igitur quaestio ez intrinsecis argumentis
decidenda est. Iam. vero, qui accurate contulerit
Acta conscripta a. Saba monacho, de quibus moa
dicetur, cum recensione cuius inilium Τὴν πρὸς
ἀρετὴν ὁδόν, liane minime ut primigeniam agnoscet,
sed em illis abbreviatam. Quod. demonstrabitur
gostea, cum triplicis recensionis Actorum S. Ioan-
niei comparatio magis enucleata instituetur. Sed
quoniam. Metaphrastae solitum est subiectam sibi
materiam non contrahere, sed ampliare et ornare,
inde concludendum videtur Acta. S. Ioannicii quae
incipiunt Tt» πρὸς ἀρετὴν ὁδὸν nequaquam 6586
Symeonis fetum, sed. alius cuiusdam minoris notae
compilatoris. Putat Sergius archimandrita. (5)
Metaphrasten sic dictum, quisquis reapse sit,
fuisse usum utraque alia recensione, nimirum Vita
auctore Saba et. Vita auctore Petro. Cui sententiae
nequimus suffragari; siquidem patet Metaphrastica
Acla ab uno Saba esse integre. derivata, minime
vero, ne in umo quidem loco, a Petro monacho.
Quicquid est de hac controversia, quoniam ad
Acta Metaphrastica tam facilis datur aditus in
Patrologia graeca, non visum est haec operi nostro
annectere, eo vel magis quod. in. illis nequaquam
qraesto est ampla materies quam suppeditant cetera
Acta. longissima ad. discutiendas S. Ioannicii res
gestas. Ceteroqui quodcunque ex. Actis Metaphra-
slicis notatu dignum eril, cum aliis scriptoribus
conferendum curabimus.
9. Acta conscripta a Saba οἱ Petro monachis sae-
qiusab antecessoribus nostris memorata, in decursu
suorum laborwm, prius detecta fuisse videntur
cum Daniel Papebrochius Ephemerides graeco-
moscas parabat. Antea namque una. recensio Su-
riana usui venerat, et licet tuncusque non defuerat
opportunitas alias indicandi, hae tum prima vice
sunt in Actis Sanctorum (6) consignatae. Postea
docuit. Godefridus Henschenius (7) istos libellos
graecos Sabae εἰ Petri fuisse Homae et Parisiis
acquisita. Je quidem vera im bibliotheca. ponti-
ficia, inter codices Vaticanos bis invenitur textus
Sabae monachi, scilicet in codicibus signatis num.
807, fol. 36, et num. 1256, fol. 35. Parisiis aulem,
(1) Script. eccl. hist. litt., tom. II, p. 35. — (2) P. G,, tom.
CXIV, p. 294. — (3) P. α΄, tom. CXIV, pp. 299-304, atque
in Catalogo bibl. Vindob. mss. graec. Index I, p. 409. —
(4) Catal. codd. mss. bibl. Med. Laurent, tom, I, p. 497. —
(5) In. Kalendarii orientalis notis, tom. II, p. 349. —
(6) T'orn. I Maii, p. n. — (7) Act. SS., Iun. tom. II, p. 972. —
(8) Montfaucon, Bibliotheca Coisliniana, p. 448. — (9) Act.
SS., Mart. tom. III, p. 166. — (10) Act. SS, Iul. tom. III.
p. 598. Cfr. Anal. Boll., Vom, VII, p. 95. — (11) P. 652. zt
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
in. bibliothecae nationalis collectionis Coislinianae
codice 303, reperitur Vita cuius auctor est Petrus
monachus (8). Ex. his igitur bibliothecis indicatos
codices prae manibus habuerunt maiores nostri,
unde Acta. S. Ioannicii. eruerent ; idque videtur,
quod. attinet ad. Vitam auctore Petro, omnino cer-
tum siquidem tum Papebrochius(9), tum Pinius (10)
eodem codice Coisliniano ad edenda Acta martyrum
Sabaitarum. οἱ S. Stephani Sabaitae wsi sunt.
Actorum quae digesserunt Sabas et. Petrus denuo
tandem. recurrit mentio apud. Sollerium, in notis
ad marlyrologium Usuardi, ubi vocantur egre-
gia (11). Nec apud nostros tantum. magnopere
praedicata. sunt ista Acta, sed et grandem sui
exspectationem fecerunt apud ceteros omnes erudi-
los, quotquot. audierunt haec praesto esse Bollan-
dianis. Petrus Lambecius (12), collatis inter se Vitis
a Melaphraste Sabaque conscriptis, asserit respectu
antiquitatis e/ aliarum. cireumstantiarum anc
mullo esse probatiorem; Baillet (13) usus recensione
Suriana nuntiat. hagiographos meliorem prorsus
tradituros esse. Nicolaus Falconius in '"labulis
Capponianis (14) ez. promissis illis Actis omnia
exspeclat sine tricis. Tandem. nuperius Sergius
archimandrita (15). fatetur. authentiam. operum
Sabae et Petri inde mavime commendari quia
mire consentiunt ibi narrata. cum factis historicis
aliunde notis. Illud tamen nobis ingratum accidit
qussum ivisse Papebrochii apographa, nec eadem
nobis favit. fortuna. quae Pinio nostro, cui licuit
Papebrochii defuncti opera uti. ad vulgandam
Vitam Stephani Sabaitae (16).
10. Libellum Sabae monachi, praeter | codices
Valicanos moz commemoratos, in duobus aliis
invenimus, qui nobis potissimum inservierunt. ad
edendum textum. Alter. ex his codicibus asservatur
Parisiis, in bibliotheca nationali, signatus ibi num.
1519, Vitaque S. loannicii legitur a folio 74* ad fo-
lium 150". Olim regius, iste codex membranaceus
in folio, constat foliis 768, singulis in binas divisis
columnas, in lineas vero triginta et unam stilo ferreo
ductas. Videtur exaratus saeculo XI (17), et Con-
stantinopoli, tempore Ludovici XIV, ab abbate
Sevim Parisios allatus. est (18). Initio Vitae
S. loannieii avulsum est integrum folium, illud
nimirum quod pone subsequitur folium. notatum
num. 74. Feliciter suppletur haec lacuna per codi-
ces, tum Vindobonae, tum Romae superstites. Codex
Vindobonensis notatur inter historicos num. XIX,
cui Vita S. Ioannicii inest a folio 32! ad folium 64".
Qui codex est. eliam in folio, allernis columnis, et
inter eos annumeratur quos Sambucus ex Oriente
advexit (19). Aetatem hnius codicis quem. appellat
pervetustum, elegantem et optimae notae,non defi-
nivit Lambecius, sed saeculo quoque XI, ut ex scrip-
tura conicere licet, exaratus videlur. Codices Vati-
cani pertinent, alter qui signatus est num. 807 ad
saeculum X LIT; alter vero qui num. 1236 ad finem
saeculi X V vel inilium saeculi X VI. Acta, auctore
Saba, incipiunt his verbis Ta ψυχωφελῆ xa θεάρεστα
τῶν ἁγίων πατέρων ἀνδραγαθήματα. De scriptore nihil
aliunde compertum habemus, at ipse tradit in opere
suo se monasticae vilae institutum exercuisse, et
(12) Comment. de August. bibl. Caesar. Vindob., lib. vut,
p. 567. — (13) Vies des. Saints, tom. III. Table critique du
quatrieme jour de Novembre, p. vu. — (14) P. 97. —
(15) Kalendarium orient., tom. II, p. 349. — (16) Act. SS.,
Iulii tom. III, p. 528. — (17) H. Omont, /nventaire sommaire
des manuscrits grecs de la bibliothéque nationale, tom. II,
p. 76. — (18) L. Delisle, Le Cabinet des manuscrits de la
biblioth?que impériale, tom, I, p. 380-387. — (19) Comment.
de August. bibl. Caesar. Vindob,, lib. vui, p. 966.
quidem
p
D
asservantur.
Romae,
Parisiis et
Vindobonae :
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 315
A quidem in uno ex monasteriis montis Olympi in. S. Ioannicii ibidem amplum tenent spatium, a folio — AUTO"
Bithynia, coaevum vixisse S. Ioannieio, quin 304' ad folium 353"; incipiunt vero hisce verbis Τῆς J. V. D. G.
eliam saepius cum eo fuisse conversatum, ser mones waS' ἡμᾶς ἅπαντας βροτοὺς à σύστασις. Non videntur
eius. percepisse, novisse personas plures quarum ista. Acta latam hucusque nacta esse notitiam. Illis,
res gestas. referat, ek tandem. sancli viri cuius — wnus δὲ solus paene, usus est identidem. Le Quien
inlustria. certamina enarraverit assecutum. fuisse — in Oriente christiano, wí 8μ0 loco motabimus.
disciplinam asceticam. Accipimus etium exipsoActa — Fabricius, in Bibliotheca graeca, istud opus plane
S. Ioannicii quae digessit non fuisse opus tironis in. ignoravit. Nec magis Petrum movisse videntur Cave,
re hagiographica ; sed. antea. se alterius cuiusdam. Ceillier et Oudin, qui tamen omnes loquuntur de
Olympici eremitae Petri Atroensis, lhegumeni Sancti Saba monacho. Petrus monachus, auctor alterius
Zachariae, Vitam scripsisse (1). Nullibi tamen, in Vitae S. Yoannicii, erat, aeque ac Sabas, coaevus
catalogis bene multis Vitarum Sanctorum sive sancto viro cuius res gestas prosequitur. Ipsum
impressarum, sive manuscriptarum, quos adivimus, testatur Sabas fuisse pium et virtute plenum mona-
repperimus hanc Vitam Petri quam se confecisse — chum, valde familiariter et frequenter. conversatum
tradit Sabas. Quae vulgabuntur infra Acta exscri- — cum S. Ioannicio : Πετρὸς δὲ μοναχὸς εὐλαβὴς xai
simus ex codice Parisino num. 1519, quem. cum ἐνάρετος πάνυ συνήθως καὶ συνέχως ἐρχόμενος πρὸς τὸν
| Vindobonensi num. XIX ipsi contulimus. Cl. vero ὅσιον (num. 43). Videtur S. Eustratii, qui hoc tem-
vir Slornajolo codicum Vaticanorum variantes pore Olympico monasterio Agaurorum praesidebat,
lectiones operosa. diligentia dignatus est colligere, et disciplinae adhaesisse (cfr. alterius Vitae cap. 11,
laboris fructum maaima hwmanitate nobiscum — num. 19), a quo plura de S. Yoannicio percepit, ut
| communicare. infra. distincte magis indicabimus. Tum ex Saba
libellus 11. Quae vero Petrus monachus composuit Acta — (num. 43), tum ex seipso (num. 67) novimus Petro
autem Petri. S. Ioannicii continentur, ut iam dizimus, in codice — quinque fuisse sorores. Se bis ad S. loannicium isse É
)
Parisiis — qui erat olim in bibliotheca Coisliniana signatus | cumque eo colloeutum. fuisse narrat (cap. XIX,
tum D 5 H Jg ft m . "gr H *
Uo num. 303, inaestimabilis preti thesauro e quo pro- — num. 67), et bis alibi, ut rei narratae veritatem con-
repertus est. Σ r c 3 : : ^ E : :
Ξ diere iam. Vita. S. Stephani Sabaitae (2), sancto- firmet, appellat ad testimonium virorum supersti-
rum martyrum Sabaitarum (3, S. Georgii Cho- tum qui S. Ioannieii misericordem potentiam
zebitae (4), S** Syncleticae (5) et. S. Theognii (6). experti. erant, scilicet: cuiusdam. opificis nomine i
Alium autem librum cui eadem Vita inseratur, non Pardi a sancto patre sanati (num. 40) et captivi |
invenies in ullo adhuc impresso catalogo codicum ab. eodem liberati. (num. 60). Nimirum Petrus se .
graecorum. Utrum, quod etiam in Actis SS.Georgii nobis prodit testem fide dignum quia in eadem re-
Chozebitae εἰ Theognii contigit, illa Coisliniana sit — gione, eodemque tempore degit ac vir cuius vitam
unica superstes chirographus, prorsus affirmare narrat, quem insuper ipse noverat.
non licel, inde tamen iure quis coneluderet quod 19. Si quis trinas. S. loannieii Actorum varias ^— Sabam
secutus est
eliam. Moscovitae scriptores, graecis membranis narrationes inter se contulerit, primum quidem re- :
adeo divites, videntur e fonte Parisino notitiam censioni dictae Metaphrasticae minime dubitabit ἘΠῚ :
istius libelli Petri monachi liusisse. Etenim cele- ultimum. assignare locum. [itenim non nisi com- gnis
bris valde est quoque apud eos codex iste, ut appa- pendium. estat Vitae quam. Sabas conscripsit,
ret, verbi. gratia, apud. Demetrium Verzinski (7). siquidem utrinque eadem facta, eodem ordine, haud
Minus vecte igitur cl. vir Tohannes Martinov (8) raro iisdem verbis, partim saltem, narrantur, com-
alios exsistere praeter. Coislinianum codices ex eo — pilatorque Sabam ita. pedententim. est. secutus ut,
coniciebat. quod. apographum Vitae Georgii. Cho- si excipiatur brevissimus prologus, nihil de proprio
zebilae asservant Bollandiani im museo suo; penu haustum. addiderit. Plurium ambitu verbo-
siquidem apographum illud. fuit. & Papebrochio — rum id. demonstrare piget, quod unicuique legenti
ex ipso Coisliniano exscriptum. Codex iste e quo — patebit. Sit tantum speciminis ergo, quoniam de
eruimus haec altera S. Ioannieii Acta est optimae ceteris idem licet dicere, locus unus ev utraque nar-
notae, Exaratus est saeculo X, id est uno vim ratione collatus.
C. saeculo post. mortuum S. Ioannieium. fies gestae E
uETAPHRASTES (P. G., tom. CXVI, p. 73). saBas (cap. LX, num. 35).
Ἑνὸς γοῦν τῶν τότε μαγίστρων ἡ σύζυγος Τυνὴ γάρ τις τοῦ πατρικίου χαὶ μαγίστρου
(Στέφανος δέ, οἶμαι, οὗτος ty) ῃεραπαινίδων τε Στεφάνου ἐκ περιεργίας τῶν θεραπαινίδων
μοχθηρίᾳ χαὶ μαγγανείᾳ περιέργῳ τὰς φρένας αὐτῆς φαρμαχθεῖσα χαὶ τὰς φρένας βλαβεῖσα
βλαβεῖσα, ἰατροῖς ἐξεδίδου. Πολλαὶ μὲν δὴ χεῖρες ποῦ πλούτου τὸ πλεῖστον εἰς ἰχτροὺς ἀνωφελῶς
ἰατρῶν, μυρία Bs φάρμαχα, πλείω δὲ τὰ ἀπὸ τῆς ἀναλώσασα, πρὸς τοῦτον χαταλαμβάνε: τὸν δίκαιον,
τέχνης. Ἐπεὶ δὲ ἀνήνυτα ἔγνω πονοῦσα, τὰ μὲν ὑπὸ τῶν συγγενῶν αὐτῆς ἀγομένη χαὶ τῶν ἰδίων.
ἄλλα ἔδοξε χαίρειν ἐᾶν, ἐπὶ δὲ τὸν μέγαν Ἰωαυνίχιον Ἥνπερ θεασάμενος ὃ πατὴρ οἰχτειρήσας xai ἐπευ-
ΤΣ Εἰ ZEN UN. E STET VR Nen uec EXES , 3
καταφεύγει. Ὁ δὲ προσευχῇ μὲν δίδωσι τῇ γυναι ξά μενος καὶ τῷ τοῦ σταυροῦ τύπῳ σφραγίσας
τὴν ὑγείαν, μισθὸν δὲ τοῦτον αἰτεῖ παρ αὐτῆς, ὑγιῆ ἀπέστειλεν εἰς τὰ ιόια, παραγγείλας μὴ
πὴν εἰς τὰς τοῦ Θεοῦ πύλας εἰσέλευσιν ταύτης ἐν ποιήσασθαι αὐτὴν ζήτησιν τῶν βλαψάντων, ἀν) :
ἐξομολογήσει χαὶ ὑμνοῖς χαὶ τὸ τοῖς πταίσασιν ἀφεῖνα!: “χριστομιμήτως ποῖς φονευταῖς xu 2
ἀφεῖναι τὴν ἁμαρτίαν. πρόθεσιν.
Petri vero libello nullatenus usus est Metaph ra- hrastica. lucubratione. Stilus etiam Sabae tantum,
stes. Nam ea tantum refert quae apud. Sabam in- numquam Petri locutionem imitatur.
veniuntur, nec ex iis quae Petrus enarrat. qua eque 13. Porro utrum et quomodo Sabas et. Petrus Etsi
Sabas non recensuit, quicquam reperies in. Meta- in conficiendo opere suo alter ab. altero. pendeat, e pluribus
iscrepant.
(1) Vide infra in Vita cap. X. — (9) Act. SS., Iul. tom. III Monum. tom. I, p. 201. Cfr. Montfaucon, Bibl. Coisliniana,
p. 688. — (3) Act. SS, Mart. tom. II, p. 166. — (4) Anal. — P. A17. — (6) Anal. Boll., tom. X, pp. 18 sqq. — (7) Cfr. Aun.
Boll., tom. VII, pp. 95 544. — (5) Cotelerii Eccles. graec. eccles. gr'aeco-slav., p. 34. — (8) Ibid.
non
316
non ita facile definieris. Ut illud aliquatenus
statuamus, oportet. prae oculis habere qua via
procedat. utriusque narratio. In pluribus discre-
pant Petrus εἰ Sabas. Ita iam ab initio animad-
vertimus Sabam deS. Ioannicii pueritia, conversione
et. bellicis facinoribus late disserere, eadem. vero
a Petro paene esse praetermissa aut in exiguam
nimis narrationem contracta. Miracula post Ioan-
nicii mortem. patrata commemorat Sabas, cadem
Petrus veticet. Hic lilterarum, quas a Toannicio ad
Methodium missas perhibet ille quasque in epistulae
formam redactas recitat, sensum ac elenchum tra-
didit, minime ipsa scriptoris verba. adducenda
curavit. Sabas fidei professionem a S. Ioannicio
coram multis prolatam proprio marte confinzit,
dum satius duait Petrus integrum locum ez Nice-
hori Antirhetico ad verbum exscribere ac in ore
S. Toannicii reponere. Nonnulla invenies apud
Sabam quae in alterius. opere frustra. vequisive-
vis. Nimirum solus Sabas docet nos quae monachus
Epiphanius attentaverit in Ioannicium (num. 51),
quae duobus. Macaribus fuerint. praedicta. (num.
49), item quae ad. S. Petrum Atroensem qertinent
(num. 44), ad puerum balbum sanatum (num. 37)
el captivos e Bulgarorum carceribus ereptos (num.
] 29). Vice versa unus Petrus nos docet iniraculum
x de spirilu nequam e religiosa femina depulso (num.
43). Aliquando eiusdem facti adiuncta diversimode
mutata sunt. Petrus enim narrat, cum aedificare-
| tur. aliquod. templum, operarios defectum. aquae
passos esse (num. 44) ; Sabas autem eosdem nimia
aquarum inundatione impeditos fuisse refert (num.
20). Secundum. Petrum. (num. 53), FEustratius,
qiropter sanguinis copiam ex naso defluentis, gravi-
ter aegrotavit, dum Sabas sanguinem €x intestinis
effusum asserit (num. 41). Apud Petrum (num. 33)
"Theodotus quidam nuncupatur. candidatus, apud
Sabam vero senator (num. 27). Nectantum in rebus
narratis apparet discrimen, at illud in modo nar-
vandi, praesertim in stili tenore, non minus perspi-
cue deprehenditur. Sabae scribendi genus simplex
magis, utpote qui rei veritati persequendae imprimis
intentus. videtur ; mon. plura. congerit quam opus
est, licel. nonnumquam, ut. ferebat aevi. illius una-
mimis et. inveterata consuetudo, sermones et. collo-
quia nimis protracta. intermiscet. Petrus autem in
dicendo inani prolivitate laborat, longiori verbo-
vum ambitu saepius abusus. Qui canora eloquendi
gqruritus iam. in ipso operis limine, in prologo
nempe sed mazime in epilogo, displicet. Proin, cum
ambo hagiographi idem. factum enarrant, Sabas
vem. paucis absolvit, Petrus. subiectam materiam
qer longiores circuitus deducit. Aliud discrimen,
nempe utriusque auctoris ingenium, legentis. ani-
mum non polest non offendere. Sensus acerbio-
ves gerit Pelrus erga. monachos. Studitas, quos,
omni data. occasione, verbis eliam | contumeliosis
vehementer increpat. (numm. 32, 96). Sabas, solis
iconomachis infensus, mitiorem erga. ceteras per-
sonas se praebet. T'andem dissimilis etiam viget in
utroque libello ordo rerum. quae edisseruntur.
Praeposterum magis hune ordinem apud. Petrum
expertus eris quam apud. Saba, licet singulorum
eventuum tempus presse definiri non semper valeat.
Haud infrequenter tamen, praesertin in miraculis
] enarrandis, quattuor vel quinque prodigia sibi in-
vicem eodem modo succedunt in utroque opusculo.
Tune denuo abrumpitur series, ut paulo post eodem
ordine resumatur. Et ita quidem per totum operis
decursum. procedit narratio, ut, exempli gratia,
Subae libelli locos, quos numm. 14-19. signavimus,
veppereris apud. Petrum. numm. 13-23. Eadem
Petrus
et Sabas,
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
etiam. referunt Sabae numm. 21-31, 38-41, 46-48, D
Petri autem numm. 25-36, 49-53, 66-68. .Pertur-
batam. seriem agnoveris inde quod opusculi Sabae
numm. 20, 34, 51 sint in. Petri. libello numm. 40,
59, 60.
14. Ista quae Petrum inter et Sabam statuimus
discrimina, suntne huius momenti ut evincant neu-
trum. allerius opus novisse nec quicquam inde de-
sumpsisse ? Ut huic. quaestioni. plane fiat satis,
gqotius ad similitudinem quae viget inter utrumque
opusculum allendendum est. Etenim, discrimina
quae notavimus id tantum. ostendunt. utrumque
auctorem, in. conficiendo suo libello de S. Ioannicii
Actis, et propriam sibi indolem scribendique con-
suetam sibi rationem tenuisse, nec, etiamsi unus ab
altero. pendet, Metaphrastico more, serviliter alte-
rius inhaesisse vestigiis. Aliter tamen loquendum
existimo de ea opusculi parle, neque ea evigua, in
qua narrantur multa miracula a S. Ioannieio pa-
trata, Qui, ad. hanc partem. quod. spectat, textum
Sabae οἱ Petri. attente perspexerit, non poterit non
agnoscere in multis locis artam etiam in ipsis ver-
bis utrinque. similitudinem. Supra. vecitavimus
(num. 12) aniraculum. uzoris Stephani magistri
sanatae. En quomodo illud enarrat Petrus (num.
62). Ἢ γυνὴ
διαβολιχκοῦ ζήλου παρὰ τῶν δουλίδων αὐτῆς φθονηθεῖσα,
Στεφάνου τοῦ ποτε γεγονότος μαγίστρου ἐκ
χαὶ ὑπ᾽ αὐτῶν δειλιτήριον λαβοῦσα, καὶ ἀγνώστως πιοῦσα
χατὰ παραχώρησιν Θεοῦ τὰς φρένας βέβλατο. Πολλὰ οὖν
εἰς τοὺς ἰατροὺς ἀναλώσασα χρήματα καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖσα
τέλος πρὸς τὸν ἅγιον ἄπιει καὶ ῥίψασα ἑαυτὴν εἰς τοὺς πόδας
αὐτοῦ ἐδέετο τυχεῖν ἐλέους. Γνοὺς οὖν ὁ ἅγιος ἐκ περιεργίας
πάσχειν, φησίν: "OQ. γύναι, εἰ βούλε: τῆς ἰάσεως τυχεῖν,
σύνθου μηδένα ἀδικεῖν τῶν θαναθῶσαί σε βουληθέντων xa
τάχιον ἰᾶταί σε ὁ Κύριος. 7 ῆσδε μεθ᾽ ὅρκου τοῦτο χαταθε-
μένης, ἐπευξάμενος αὐτῇ ὁ ἅγιος χαὶ τῷ σημείῳ τοῦ ζωοποιοῦ
ταυροῦ τρίτον σφραγίσας ἐρρωμένας τὰς φρένας ἀποδοὺς
ὑγιῆ ταύτην ἀπέλυσε δοξάζουσαν τὸν Θεόν. Haec profecto
si conferuntur cum loco supra citato luculentissime
ostendunt. allerum. ex scriptoribus textum alterius
prae oculis habuisse. Et idem asserendum est. de
celeris miraculis patratis in. gratiam. variarum
personarum, quorum. notitiam a S. Eustratio se
accepisse dicit Petrus. In aliis vero prorsus discre-
pant ambo auctores, Scilicet inest utrique opusculo
gars satis ampla, quae praesertim miracula conti-
net, et in quorum enarratione procul dubio ita alter
ab allero pendet. uterque auctor ut. certo. certius
unus noverit libellum alterius, illudque subsecutus
sit in scribendo, Quam tamen conclusionem effu-
geret qui putaret. quendam. libellum miraculorum
S. Ioannicii fuisse ab. Eustratio confectum chartis-
que mandatum, quod. tum Petrus,tum Sabas,unus-
quisque pro suo ingenio et modo scribendi,denwo re-
tractaverint. Unde factum fuerit ut ex primigenio
textu nonnulla verba et dicendi formulae eaedem in
utriusque compilatoris opere irrepsissent. Sed gra-
tuito est hoc confictum, et. quominus. admittatur
obstant. rationes quibus potius evincitur Petrus
qraeivisse Sabae in digerendis S. Ioannicii Actis, ac
proinde Sabas, saltem. in hae parte qua. eadem
facta. recenseri dizimus, Petrum. imitatus fuisse.
Rationem istius opinionis inde primam deducimus,
quod Sabas nullibi ad. cuiusquam testimonium
appellat, sed. dicit tantummodo se ab aliquo patre
Jlosepho ad opus suscipiendum. incitatum fuisse;
attamen eum Petrum novisse scimus quem. cum
S. Ioannicio pluries congressum fuisse asserit (cfr.
supra, num. 11 in fine, et in Vita num. 43). Petrus
autem e quo fonte haec hauserit sedulo significavit
quater commemorando se ab FEustratio, hegumeno
Agaurorum, audivisse quaecumque narrat prodi-
gia.
ostenditur.
in
Ei
€c multis
indiciis
Sabas
iilatus. esse
Petrum,
DIES QUARTA. NOVEMBRIS. 917
A. gia. Ipsa verba recitare iuvat : Kai yàp ναὶ ἡμεῖς οὐκ
ἄλλοθεν, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ θείου ἀνδρὸς τούτου χεχινήμεθα ταύτην
χαθυποτάξα: τὴν ἱερὰν χαὶ ἐπωφελῆ πραγμα-τείαν.....- χαὶ
ὅσα τε παρ᾽ αὐτοῦ ἠχούσαμεν, ταῦτα πάντα xat ἀναγγελοῦμεν
ὁμῖν. Haec in opusculi Petri cap. XLI, num. 12 ad
finem inveneris. Idem alibi, nimirum capite XIV,
mum. 60, iterum asserit : μόνοις τοῖς ῥηθεῖσιν ἡμῖν παρὰ
τοῦ ἡγιασμένου Εὐστρατίου τοῦ χαὶ συνόντος αὐτῷ χαὶ
αὐταῖς ὄψεσι ταῦτα θεασαμένου ὑποσημᾶναι προεθυμήθημεν.
Bis Eustratii testimonium invocatur, semel in fine
mum. 39, post. enecatum. serpentem. : ἔλεγεν δὲ ὁ τοῦ
Θεοῦ ἄνθρωπος ὁ ἡγιασμένος wa περιβόητος Εὐστράτιος,
iterumque initio num, 45, cum in. Chelidonis spe-
lunca. occurritur draconi : ὡς ἔλεγεν ἡμῖν ὁ ἁγιώτατος
Εὐστράτιος ὁ καὶ ὑπὸ τοῦ ἁγίου πληροφορηθείς. Et quanti
sit faciendum Eustratii testimonium, quod. ultro
concedet quisquis historiam monachorum Olympi-
corum vel parwm perserutatus erit, saepius iactat
Petrus, ut cum haec dicit : Ἴστε δὲ τὸν ἀνδρα ἅπαντες
ὅπως τε ἐξ ἀρχῆς xal μέχρι πέλους παρηχολούθηκε τῷ
ἁγίῳ, ὅπως τε ἐργῷ καὶ λόγῳ χαταχεχόσμηται, ὡς, σχεδὸν
εἴπειν, πᾶσαν τῆν Βιθυνῶν χώραν ἀγγελομιμήτως ὑπ᾽ αὐτοῦ
χαταλάμπεσθαι (cap. X11, num. 12). Unde elucet Eu-
stratium, quia cum Toannicio artissimis amicitiae
vinculis coniunctus est,cum 60 assidue vizit, simul-
que vir erat eximiae sanctitatis, testem esse omni
exceptione maiorem. Proinde Vitae quam conscri-
psit Petrus, in iis saltem quae ex S. Eustratio de-
rivata. sunt, plenissima concedi valet. auctoritas.
Tdque praesertim quia Petrus. in libello suo affir-
mat Eustratium, dum ipse scriberet, adhuc vivere :
διαδέχεται τὴν ἡγουμενίαν ὁ πανοσιώτατος Εὐστράτιος,
ὅστις xai μέχρι τῆς σήμερον καθάπερ ἥλιος διαλάμπων
VITA AUCTORE SABA (cap. LX, num. 43).
᾿ἈΑνελθὼν ἐν qug σὺν πλησιοχώρῳ αὐτοῦ
ἡσυχαστῇ Πλάτων. χαλουμένῳ χαὶ εὐλογηθείς,
συγκα μένου αὐτοῖς τοῦ πατρὸς xoi συγομι-
λοῦντος Πεοχαρίτωτα, φησὶν ὁ Πλάτων τότε᾽
Ἀπὸ ψυχῆς xai πίστεως ἐχδυσωποῦμέν σε,
πάτερ ἅγιε, ἅπαξ τοῦ ἔτους ἡμῖν χαρίζεσθαι
τὴν τίμιαν συνομυλίαν καὶ θέαν σου πίστιν ἐκ τούτων
χαὶ γνῶσιν μετ λαμβάνουσ! διὰ πνεύματος, ὡς ἐξ
ἡλίου ὄντως φῶς zai θερμότητα.
ἅπαντας τοὺς ὑπ᾽ αὐτὸν ἰθυνομένους χαταφωτίζε:
(num. 58 ad fin.). Non tamen infitiatur. Petrus,
graeter ea quae ab Eustratio audivit, plura exstare
quae de S. loannicii mirabili vita passim spargun-
tur in vulgus : πλεῖστα γὰρ ναὶ ὑμεῖς παρὰ πολλῶν
ἄλλως xat ἄλλως ἀκηκοότες (cap. XIV, num. 60).
Quin etiam in testimonium appellat, ut fidem dictis
faciat, et Pardum quendam a S. Toannicio sana-
tum. (num. 40. «d fin.) εἰ civem quagi Elusi, nepo-
tem. Eugantri notarii (num. 60), de manu Sarace-
norum ereptum.
15. Igitur, cum. Petrus candide fateatur 86
multi. Eustratii testimonio debere, nec. ulla ratio
id negare suadeat, Sabas vero alte de documentis a
seipso adhibitis sileat, et ea: altera parte certo affir-
mare liceat in multis locis unum auctorem alterum
exscripsisse, rectius sane eum concludere opinamur
qui Sabam Petri vestigiis inhaesisse existimet. At
praecipuum istius sententiae argumentum peten-
dum censemus ez narratione quae utrinque legitur
visitationis a Petro apud S. Ioannicium institutae
(num. 43 in libello Sabae, 67 in opusculo Petri).
Hanc Sabas cum eisdem adiunctis etiam minutis-
simis, non raro iisdem verbis usus describit quibus
ab ipso Petro refertur. Sed nonne potuit idem ab
aliis audivisse e ex eorum relatione edisserere ?
Utique potuit, sed. si ab aliis, non a Petro audivis-
sel, num. vigere in. utriusque lucubratione tam
mira adiunctorum concordia, tamque arta verbo-
rum similitudo? Nequaquam ita contingeret, idque,
sicut et nobis, prudenti lectori visum fore arbitra-
mur, qui hosce locos comparandos curaverit.
viTA AUCTORE PETRO (cap. XIV, num. 67).
Καὶ Gn παραλαβὼν μετ᾽ ἐμοῦ τὸν σὺν ἐμοὶ
ἐφησυχ ἄζοντα ἀδελφὸν Πλάτωνα, πρὸς τὸν ὅσιον
παρεγενόμεθα χαὶ ἢεχταὶ ἀξιωθέντες vyevialu. τῆς
ἀγγελικῆς ἐχείνης lius καὶ πλείστων ἐπωφελῶν xa
παραινετικῶν λόγων ἐπαπολαύσαντές
φησιν ὃ σὺν ἐμοὶ ἀδελφὸς πρὸς τὸν ἅγιον" Παρα-
χαλῶ σε, ὦ πάτερ, ἵνα διὰ τὸν Κύριον παράσχηῃς
ἡμῖν ἀδειαν μίαν τοῦ ἐνιαυτοῦ πρὸς τὴν σὴν
τιμιότητα ἔρχεσθα! χχὶ τῶν σῶν ἁγίων εὐχῶν
χκατατρυφᾶν καὶ μετὰ χαρᾶς ἀνθυποστρ
Hinc sequitur series humilium cogitationum quas Petrus ait se versatum animo fuisse in conspectu
S. Ioannicii. Maec « Saba, qui brevior esse laborat, omissa sunt.
Ὁ δέ: Γινώσχειν σε βούλομα!:, ἀδελφὲ
' ᾿ D p , :
Πλάτων, ὡς οὐ προσῇ ἡσῃ βεάσασθαί με σωμα-
πικῶς ἔτι ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ βουλόμενος.
Ὃ ὅσιος φησι πρὰς τὸν σὺν ἐμοὶ SEL
03.08 φησι πρὸς τοὺ σὺν μο. ἀοξλφον
Γινώσκειν σε βούλομα., ὦ μεγαλόψυχε 1λά-
των, ὅτ: ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ οὐ μήμε ἄλλο θεάσῃ.
Jterum. sensum suum de hac praedictione multis verbis aperit. Petrus; quod, ut erat narrationi
prorsus inutile, plane veticet Sabas.
“Ὅθεν δοὺς αὐτοῖς ἄρτου ξηροῦ ἀνὰ μερίδων
ἘΝ aseo 5 :
δώδεχα εἰς εὐλογίαν ἐς εμψε μετ εἰρήν ης.
ἡσυχάζοντα χαὶ αὐτὸν Πέτρον χαλούμενον ἐκ τοῦ
χατὰ Βιθυνίαν μοναστηρίου Ἡροάχλην ὀνομαζομένου
ὁρμώμενον, τὸν κατὰ μικρὸν ὕστερον, Θεοῦ χάριτι
γενομένης ὀρθοδοξίας, μητροπολίτην Συλλαίου γενό-
μενον, ἐπ ισχέψεως ἔνεχα καὶ εὐχῆς, μετὰ
ἀσπασμὸν xx CIUS πνευματιχὴν φησιν ὃ
Πέτρος πρὸς ὃν παραγέγονε Πέτρον * Ἔ φεσιν
ὄντως οὐ μικρὰν ἔχω, πάτερ, τὸν ἅγιον Ἰώωαν-
νίκιον ἰδεῖν καὶ τὰ τίμια αὐτοῦ ἴχνη χατασπά-
σασῇα", ἀλλὰ ἀδυνατῶ τοῦ πεζοπορῆσα: καὶ
χτήνους ἀπορῶ χαὶ μισθώματος.
Δοὺς δὲ ἡμῖν ὁ ὅσιος εὐλογίας ἐκ τῶν αὖτ
συνήθως διδομένων παξαματίων καὶ πρὸς ἕνα σταυρὸν
ἐχ ξύλου ἰδιοχείρως αὐτῷ εἰργασμένον καὶ χάλλιστα
ἐξεσμένον, ἐπευξάμενος ἀπέλυσεν. Τοῦ οὖν
ἐνιαυτοῦ ἐκείνου διελθόντος καὶ τοῦ μέλλοντος
εἰσιόντος, ἔδοξεν ἡμῖν ἐπισκέψεως χάριν χατελ-
θεῖν πρὸς τὸν ἁγιώτατον Πέτρον τὸν νυνὶ μητροπο-
λίπε» τοῦ Συλαίου.....-.... ΦΉσΙΝ πρὸς fixas ὃ ῥηθεὶς
ἐτρος ὅτι" Εἰ εὐδοκεῖ Κύριος, βουλῆς ἔχω τοῦ
πορευθῆναι πρὸς τὸν πατέρα ἡμῶν τὸν κύριν
Ἰωαννίκιον, xxi τὰ δοκοῦντά μοι πάντα αὐτῷ
ἀναθέσθαι, καὶ ὑπ᾽ αὐτοῦ εὐλογηθῆνα!ι...-- Ὡς οὖν
ἀναστάντες τῆς τραπέζης περισπωμένως φροντίδα
περὶ ἀλόγων ἐποιούμεθα τοῦ εὑρᾶσθα! διά τε τὸ
μῆχος τοῦ ὁδοῦ καὶ τὴν ἀσυνηθῇ πεζοπορείαν.
Plura
AUCTORE
1. V: 5:G.
praesertim
ex
narratione
visitationis
Petri
monachi ad.
Ioannicium.
Momenta
chronologica
eirca annum
emortualem
S. loannicii
318
Plura. referre supervacaneum est, ideoque
"Qi καὶ δοὺς ὁ πατὴρ δώδεκα εὐλογίας, ὥσπερ
τοῖς ἄλλοις, χαὶ λόγῳ Πλάτωνος αὐτῷ δέδωκε
λέξας: Εἰπὲ Πλάτωνι, ὦ τέκνον Πέτρε" μὴ
λυποῦ ὅτι ἄχων τῆς ταπεινῆς μου θέας ἀπελείφθης"
ἐδέξατό σου τὴν πρόθεσιν Κύριος, καὶ ὡς
χοπιάσαντι τὸν μισθὸν ἀποδώσει. Τοῦ δὲ Πέτρου
ταῦτα ἀχούοντος παρὰ τοῦ πατρὸς χαὶ χατὰ διά-
νοιαν λέγοντος" εἴθε καὶ τῇ ἐμῇ μητρὶ καὶ
ταῖς ἀδελφαῖς ὁ πατὴρ ἔπεμψεν εὐλογίας, δίδωσιν
αὐτῷ πρὸς τοῦτο ἀδολεσχοῦντ: ἑτέρας, εὐλογίας
τριάχοντα RE εἰπών Δὸς ἀνὰ ἐξ τῇ τε μητρί
σου xxl ταῖς πέντε σου ἀδελφαῖς.
Praesertim ultimus iste locus aptus estad omnem
dubitationem, si qua perseveraret in alicuius animo,
tollendam. Quare ut e longiore disputatione conclu-
sionem breviter colligamus, ita existimamus conflata
fuisse a. Saba εἰ Petro. Acta S. oannicii, uf prius
lucem. viderit libellus Petri. Qui cum ad. Sabae
notitiam pervenissel, ita.est abipso accom modatus ut
partes integras, puta miracula praesertim, paucis
mutatis, servaverit. Cum tamen et ipse Ioannicium
optime novisse, et. nonnulla. vescivisset. quae non
invenit in Petri opusculo, haec ipse addidit. Quae
sunt a nobis superius num. 13 indicata. Praeterea,
cum ipsi non placuerit nec. prologus. nec epilo-
gus hunc omisit, illum prorsus mutavit. Noluit
S. loannicii fidei professionem ex — Nicephori
Antirhelico α Petro exscriptam. denuo recitare.
Ordinem rerum temporumque, α quo perturbando
Pelrus non videtur abhorruisse, restauravit Sabas.
Uno verbo, opus antecessoris sui gravibus defecti-
bus et praesertim. garrula. prolixitate horridum
expolivit. Igitur opus Sabae, tempore licet poste-
rius, praestat libello Petri. Est. quasi eiusdem edi-
lio nova, aucta et emendata. Haec ratio nos movit
ut. primo loco Acta quae. Sabas conscripsit cum
lectoribus communicaremus. Praeter Acta. graeca
de quibus disseruimus, nullus exstat. alius Vitae
S. Ioannicii fons primigenius. Nos monet enim
Sergius, in notis ad Kalendarium orientale, s/avo-
nicam Vitam quae inest Menologio esse e Meta-
qphraste derivatam et abbreviatam (1). Sed in aliis
istius aevi, nempe IX et X saeculi, lucubrationibus
plura saepius de S. loannicio referuntur, quae
omnia suo loco trademus et excutiemus.
δ ΠῚ. Chronotaxis vitae S. loan-
nici.
16. S. Ioannicii annum tum natalem, tum emor-
tualem. cum. omnimoda. certitudine. definire non.
caret difficultate, siquidem componenda sunt varia
momenta. chronologica inter se admodum. discre-
pantia, Ut faciliore via annus nativitatis statua-
Tur, iuvat prius in annum mortis inquisivisse. De
quo id in Actis omnibus assertum legimus mortem
S. Ioannicii accidisse aliquot. menses ante obitum
5. Methodii patriarchae Constantinopolitani. Quem
eventum a S. Yoannicio fuisse praedictum referunt
vecensiones. singulae. Acta Melaphrastae vulgo
(1) Tom. II, p. 349, — (2) P. G., tom. CXVI, p.91, —
(3) Cfr. Vitae primae num. 53. — (4) Videsis num. 5. —
(5) Critica ad annum 847, n. 17-19 ; ad annum 858, n. 12, —
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
finem. tantum huius narrationis subicimus.
Καὶ λαβὼν ἐκ τῶν εὐλογίων δώδεκα τὸν
ἀριθμὸν" δίδωσί pot xal λέγει" Δέξαι ταῦτα καὶ
δὸς τῷ ἀδελφῷ Πλάτωνι, καὶ εἰπὲ αὐτῷ μὴ
λυποῦ ὁ γὰρ Θεὸς τὴν προαίρεσίν σου
ἀπεδέξατο ". Εἶτα λαβὼν ἑτέρας εὐλογίας δώδεκα
δίδωσί μοι καὶ λέγει " Δέξαι ταῦτα εἰς περιποίησιν
τῆς σῆς ψυχῆς. "Epog δὲ διαλογιζομένου εἶθε
ὁ Θεὸς ἐπληροφόρε: αὐτὸν δοῦναι καὶ τῇ ἐμῇ μητρί,
as προτβλέψας καὶ πρὸς τὴν τῶν εὐλογίων list)
τετανικῶς τὴν χεῖρα μεστὴν ταύτην ἀνέλχυσεν.
"Augu οὖν μου τῶ χεῖρε ἀπλεῖν προτρεψάμενος
τριάκοντα ἕξ τὸν ἀριθμὸν δίδωσί μοι καὶ
λέγει" Δέξαι καῦτα, καὶ δὸς ἀνὰ ἕξ τῇ τε σῇ
μητρὶ καὶ ταῖς σαῖς πέντε ἀδελφαῖς.
attributa tempus huius prophetiae determinatum
valde adstruunt, nimirum annum quintum imperii
Michaelis Iunioris, adduntque divum loannieium
die tertia novembris, eodem anno, e vita mi-
grasse, Methodium autem quarta decima iunii anno
proxime insecuto (2). Apud Subam legimus defun-
clum. esse S. Ioannicium. die novem5ris quarta,
anno regnantium. Michaelis et Thzodorae quinto, a
restituta orlhodozia quarto, nonagesimo tertio
tolius vilae suae, quinquagesimo aulem secundo a
conversionis suae tempore, anno mundi series mil-
lesimo trecentesimo quinquagesimo quinto a crea-
tione, indictione decima (3). Eundem eventum alli-
gat Petrus monachus diei tertiae novembris,regnan-
tibus Michaele et. Theodora anno quinto, aetatis
S. Ioannicii anno octogesimo quarto, quinquage-
simo secundo a die quo iconomachorum haeresi
renuntiavit (4). In Menaeis, ut supra diximus
num. 2, haec ita sunt compendiaria ut referant tan-
tum S. Yoannicium obiisse natum nonaginta annos
quattuor, praenuntiata S. Methodii morte pro-
mima.
17. Sane haec sunt tempora arte conclusa.
Etenim iste. undi annus 6355, quem assignat
Sabas, est, secundum. consuetam Byzantinorum
chronotazim, annus Christi 847. Sed, quoniam ad-
ditur indictione decima, el. indictiones Constanti-
nopolitanae initium repetunt a prima. die septem-
bris, inde sequitur diem quartam novembris 847 in
chronographia byzantina. esse illis qui annum a
kalendis ianuariis numerant, diem quartam no-
vembris anni 846, Praeterea. si, quem Acta. tra-
dunt, computatur annus quintus regni Michaelis
lunioris, reinciditur in eundem annum 846. Mor-
tuo namque Theophilo die 20 ianuarii 842, statim
regnare coepit Michael eius filius, sub tutela imnatris
Theodorae. Hucusque perfecta viget. concordia
inter memorata in. Actis momenta. chronologica.
At, non mediocris difficullas exsurgit ex tertio
citato eventu coaetaneo, qui tamen, primo intuitu,
ratus. certusque apparet, nimirum. cum tradunt
scriptores nostri accidisse S. Ioannicii obitum. die
terlia. vel quarta novembris anni istius qui prae-
cessit S. Methodii mortem. Inde enim demergimur
in illam controversiam quae a tanto tempore erudi-
los inter se divisos retinet. circa. annum. mortis
S. Metliodii Constantinopolitani. Notum est nempe
Pagium (5), Anselmum. Bandurum (6), Cuperum
nostrum (1), Le Quien (8), atque nuper cardinalem
(6) Imperium orientale, Vom. IT, p. 908.— (7) Act. SS., Aug.
lom. L Historiae chron, patr. Const, pp. *107, *108. —
(8) Oriens christianus, tom, I, p. 245.
Hergenroether
m
*
cod,
δωδεχα
ἀριθμῶν
*cod. -—
ἀπεδείξατο,
multis.
difficultati-
bus obnozia
vindicantur
secundum
ea quae
traduntur in
Actis,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
Hergenroether (1) εἰ Manuelem Gedeonem (9)
consentire ut. Methodium anno 846 vita. functum
asserant. contra. Baronium. (3), Bollandum (1),
Henschenium (5), Pinium (6), Leonem Allatium(7),
Goarum (8) et Amari (9), qui hunc. eventum
ad. annum 847 transferunt, Proinde nec una. erit
opinio de ammo quo obiit S. Yoannicius. lllud
imprimis ad. suam. defendendam sententiam. Pa-
gium et. Cuperum valde commovit. quod. in. Vita
S. Ignatii. Constantinopolitani: narrat Nicetas
Paphlago, nimirum. imperatricem | Theodoram
ad Ioannicium «amachoretam consultum. misisse
eequemmam palriarchatus honore dignum per
Dominum cognosceret (10). Quapropter nolunt
S. Toannicio fuisse Methodium superstitem. Ioan-
nieii historicum, gravem. licet, hac in re errasse
arbitrati: contendunt. auctoritatem. Nicetae. scri-
ploris coaevi merito praevalere, quem et. omnes
Graeci secuti. sunt. (M). -Haec illi, quorum ipsa
verba paene attulimus. Ab hac Pagii et Cuperi
sententia mon videlur multum abhorrere antecessor
noster P. Van Hecke (12), qui monet tamen totam
hanc quaestionem. ad. diem 4 novembris retracta-
fum iri; quod munc altentamus. Antea. tamen
allerum | Pagii et. Cuperi. argumentum indicasse
iuvabit. Scilicet, cum iam dictus Nicetas (13) alii-
que scriptores (14) asserat. S. Methodium | per
quadriennium. — ecclesiam Constantinopolitanam
optime sanctissimeque rervisse, cumque fuerit, ut ab
aliquibus. admittitur, ordinatus anno 842, inde
nova datur ratio Pagio et. qui ipsi patrocinantur
qua persuasum habeant annum 846 esse annum
emortualem 5. Methodii. Insuper, cum. propter
argumentum prius expositum, auctoritatem scilicet
Nicetae in. Vita. S. Ignatii, S. loannicio neget
superstitem. vixisse S. Methodium, eundem. hunc
annum 846 staluib tamquam. supremum vitae
sancti eremitae Olympici (15). E contrario Baro-
nius el alii, nizi prophetica. praenuntiatione a
S. Ioannicio facta, mortem S. Methodii in annum
847 differunt (16). Fatendum quidem est eminentis-
simum Annalium scriptorem. sibimetipsi. minus
constare, quippe qui secutus Nicetam — refe-
rat, ut. propriam sibi opinionem, consuluisse et
imperatorem et matrem eius hoc tempore (nempe
anno 847) S. loamnieium. anachoretam quis in
sede patriarchali collocandus esset (17). Ilufeliciter,
cum. haec litteris mandaret, oblitus erat Baronius
se iam anno superiori, nempe 846, eiusdem loan-
nieii obilum consignasse.
18. Quid in tanto sententiarum conflictu? Primo
quidem vindicandam. censemus contra Pagium et
Cuperum veracitatem Actorum S. Ioannicii, quod
spectat ad yraedictionem moris S. Methodii, cui
testimonio videntur. contradicere ea quae narrat
Nicetas in. Vita. S. Ignatii. Minime enim possu-
mus illis concedere, quod ipse Pagius in casu prae-
senti sibi praesumit. gratuito nimis, auctores coae-
laneos οἱ suppares, in. rebus suo tempore gestis
recensendis numquam falli et decipi gosse(18). Aut
cur mon licet nobis hanc regulam, quam. Pagius
subinde inculcandam putavit et nunc iterum iactat,
in Nicetam potius quam in utrumque auctorem
Vitae S. Ioannicii refundere? Sane gravissima est
(1) Photius, Patriarch von Constantinopel, tom. T, pp.319,
355. — (9) Πατριαρχιχοὶ Πίνακες, p. 977. — (3) Annales,
iom. X, p. 64. — (4) Acta SS., Febr. tom. II, p. 563. —
(5) Acta SS., Iunii tom. HI, p. 960.— (6) Acta SS. Iulii tom. II,
p. 601, — (7) P. G., tom. C, pp. 1239, 1940. — (8) Ibid.,
p. 1299. — (9) Storia dei Musulmani della Sicilia, tom. 1,
p. 498. — (10) Acta SS., Octob. tom. X, p. 173, — (11) Critica
in tom. X Annal., p. 1099, n. 19, Cfr. Acta SS., Aug. tom. I,
319
apud eruditos Nicetae auctorilas, sed. non mino-
rem, opinamur, tribuendam Sabae et Petro mona-
chis. existimabunt. quicumque Acta. S. loannicii
pervolverint. Illis enim. eventus et personas suae
aetatis probe scimus innotuisse; nec in factis histo-
ricis aliunde notis quae obiter attingunt, fere ulli
umquam errori obnoxios deprehendimus.Praeterea
incerta, aetate vizit. Nicetas, quem tamen mon ante
annum 890 ferunt floruisse. Nonne igitur in nar-
γαμεῖς vebus quae anno 846 contigerunt minus est
audiendus quam scriptores nostri Sabas et. Petrus
qui eodem hoe anno, in eodem loco, versati sunt
cum viro cuius certamina. describunt? Si, quae
tantum habuit prae manibus Pagius, Actis Meta-
phrasticis unice. credendwm:— esset, forsan. cum
Pagio et Cupero, iure dubitari posset cuiusnam
debeat praevalere testimonium, utrum Nicetae Pa-
ghlagonis, an. auctoris Vitae S. Ioannieii. Forsan
haec eadem fuit ratio propter quam Bollandus,
qui non alia. S. loannicii Acta cognoscebat praeter
Suriana, noluit. solvere. difficullatem quam ipsi
fac essebat diclus Nicetae locus, cui occurrit in eluci-
dandis Actis S. Theodorae (19). Sed postquam iam
nacti sumus testes duo omni exceptione maiores, fide
omnimoda dignos, graves prorsus, qui asserant veri-
tatem praedictionis S. loannieii quique probabilius
prophetiam propriis perceperunt auribus factam
coram ingentimonachorum Olympicorum concursu,
durius nobis est fale testimonium reicere.
19. Quid ergod e Niceta ? An prorsus finvit rem ?
Non quidem. infitiamur imperatricem Theodoram
consuluisse anachoretam quendam ex Olympo, quo-
niam istius. regionis monachi. egregia. sanctitatis
fama tune temporis apud. Byzantinos imperatores
gaudebant ; cum. simul autem S. Ioannicii iemo-
ria eodem tempore adhue celeberrima haberetur nil
mirum Nicetam Paphlagonem de eo cogitasse, in-
cautum nimis. Si ita est, nulla remanet ratio suffi-
ciens ad asserendum S. Methodium non fuisse
superstitem S. Ioannicio, ac proin hac in re Sabae
Petroque prae Niceta. fidendum esse. lure ergo
car dinalis. Baronius mortem S. loannicii anno
846 alligavit, cum in Actis dicatur diem supre-
mum o biisse anno quinto. Michaelis, id est 846, et
sequenti anno defunctum. esse Methodium, seu
anno 847. Proin deserendus est. Pagius qui uno
eodemque anno 846 putat. obiisse, tum S. Metho-
dium, tum S. Ioannicium, Zune nempe die 4 novem-
bris, illum 14 iunii.
90, Soluta hoc modo prima difficultate quam
repetebant ex. testimonio INicelae, restat. et altera,
gravior forsan, quam indicasse licebit, sed quam
nos enodaturos non audemus polliceri. Monuimus
scilicel secundum omnes chronographos tradi S. Me-
thodium cathedram patriarchalem annos quatluor
obtinuisse. Sed. si mortuus est anno 847, quomodo
dicendus erit rezisse ecclesiam suam per quadrien-
nium,cum tradat Theophanis continuator (20), quem
Cuperus putabat Constantinum Porphyrogenetum
et cuius testimonium magni faciebat (21), ordinatum
fuisse Methodium. die 19 februarii anni 842?
Baronius quidem audacter reiecit chronographos
qui asserunt per. quadriennium sedisse S. Metho-
dium, quem ipse credit er quinquiennium ecclesiam.
p. * 108.— (19) Acta SS, Octob. tom. X, p. 176.— (13) P. G.,
tom. CV, p. 501. — (14) Niceph. in. Chron. brevi, P. G.,
tom. C, p. 1050; Cedren,, P. G., tom. CXXI, p. 1055; Zonar.,
P. ἃ, tom. CXXXV, p. 26. — (15) Critica in annum SAT,
tom. X, p. 1098. — (16) Annales, tom. X, p. 64. — (17) Ibid.,
p. 06. — (18) Critica in annum S47, tom. X, p. 1099. —
(19) 4cta. SS., Febr. tom, Il, pp. 563, 564. — (20) P. G,,
tom. CIX, p. 167, — (21) Acta SS., Aug. tom. I, p. * 107.
byzantinam
contra
Nicetam
Paphlago-
nem
et
chronogra-
phos
Byzantinos,
"a
antinam. administrasse (1). Quam solutionem
non immerito improbat Pagius (2). Aliam viam
iniverunt tum Leo Allatius (3), twm Iacobus
Goarus (A) qui vettulerunt S. Methodium electum,
non anno 842, sed. anno 843. Sic profecto habemus
quadriennium illud quod attestantur omnes chro-
nographi quodque, nulla ratione allata, negabnt
Baronius. Dolendum tantummodo est eruditos illos
scriptores rerum byzantinarum prae ceteris peritos
nullum attulisse monumentum quo opinionem suam
confirmarent. Sed ad hanc sententiam eorum. susti-
nendam argumentum. haud. spernendum praebent
Acla S. Toannicii a Saba monacho conscripta (5).
Postquam enim narravit S. Ioannicium suo amico
Eustratio praedizisse persecutionem Theophili mox
cessaturam esse, ita. pergit : ὅπερ χαὶ γέγονεν μετὰ γὰρ
ἐξ ἥμισυ ἔτη τῆς δυσσεβείας τοῦ Αξοντος, καὶ ὀχτὼ πρὸς
ἐννέα μησὶ τοῦ Μιχαὴλ χλιχρότητος, δώδεχά τε xal μησὶ
τρισὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Θεοφίλου πρὸς τὴν εὐπεβείαν ἀσεβοῦς
στιβαρότητος, χαὶ ἐνιχυτὸν ἕνα τῆς τούτον γυναικὸς
Θεοδώρας καὶ Μιχαὴλ τοῦ υἷοῦ αὐτοῦ τῶν εὐσεβῶν
ἀναθρώξεως, Τῷ δευτέρῳ ἔτει τῆς ἐνθέου x«i φιλοχρίστου
αὐτῶν βασιλείας τὸν ἴδιον χόσμον ὃν ἀποτπτολιχκχίς χερσὶν
ἡ ἐχχλητία ἐστόλιστο, τῶν δυτσεβῶν δὲ παλάμαις γεγό-
μνωτο, χάριτι Χριστοῦ ἀμφιασαμένη, ἀρχιερέα ἔνθευν, τὸν
E
ὑπὸ τοῦ πατρὸς προοραθέντα, ΝΜ: όδιον προπε:δέξατο,
τοῦ δυτσεβοῦς χαὶ βλασφήμον Ἰωάννου χαϑαιρεθέντος.
Quod factum est post annos sex et dimidium
4 Leonis (Armeni) impietatis, post octo annos eum
) mensibus novem Michaelis (Amorrhaei) tepi-
ditatis, post duodecim vero cum mensibus tribus
eiusdem filii Theophili in religionem iniquae eru-
delitatis, et quidem annum unum istius uxoris
"TTheodorae et Michaelis, filii eius, piorum regum,
instaurationis. Altero vero anno a Deo inditae et
Christo dilectae gubernationis eorum, proprio suo
decore quo manibus apostolicis Ecclesia fuerat or-
nata, impiorum autem manibis denudata fuerat,
gratia Christi iterum induta, divum patriarcham,
ilum qui a patre (Joannicio) fuerat praevisus,
Methodium excepit, impio et blasphemo Ioanne
sublato. Scilicet si Sabae fides danda sit, ad annum
primum Michaelis et Theodorae pervenitur, additis
ser annis cum dimidio quos Leo iconomachis
favens catholicos persecutus est,octo novemque men-
sibus imperii Michaelis et. duodecim. cum. tribus
mensibus regni "Theophili. Qui hune computum
effecturus. est. moneamus oportet, ne in errorem
incidat, ut. initium non repetat a prüno anno quo
Leo Armenus. coepit. regnare. Si ita. enim ageret,
non ser anni numerandi essent, sed. septem, scilicet
a die 11 iulii 813 ad diem 24 decembris 820. Sed
Sabas seriem. temporum ordinavit ab anno. 814,
quo impielas Leonis exordium sumpsit. Iam vero
textu sic intellecto, summa annorum istorum ducit
in annum 842, qui est revera. primus imperii
Michaelis et. Pheodorae. Quo anno cessavit etiain
iconomachorum haeresis et restituta est orlhodoxia.
Anno sequenti tantum, id est 843, dicitur a Saba
Methodius in patriarcham electus.
91. At non sufficit attulisse hanc scriptoris nostri
qui plures
eventus— assertionem. Num ulterius. valeat. demonstrari
E inspiciendum. est. Fatemur. ingenue mos haerere
empore 2s ? FLAG :
includunt, "elde ancipites utrum hoc Sabae testimonium. sit
accipiendum praecontinuatore Theophanis, Iohanne
(1) Annales, tom. X, p. 64. — (2) Annales, tom. IX, p. 1655;
lom. X, pp. 1098, 1099. — (3) P. G.,, tom. C, p. 1239, —
(4) P. G., tom. C, p. 1050. — (5) Vide infra in Vita prima,
n. 46. — (6) Acta SS., Aug. tom. I, p. * 107. — (7) Genes.,
P.G,, tom. CIX, p. 1020.— (8) Cont. Theoph., P. G., tom. CIX,
p. 163. — (9) Contin. Theoph., Genes, P. αι, tom. CIX,
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
1 du
Seylitza, Georgio Cedreno, Michaele Glyca, Iose- T)
pho Genesio, Iohanne Zonara, uno verbo, tota. By-
zantinorum caterva, e quorum Annalibus hoc vide-
tur eruendum esse, statim mortuo. Theophilo in-
stauratisque Theodora et Michaelis, ezauctoratum
fuisse haereticum praesulem Ioannem et. suffectum
eius loco Methodium. Attamen huic eorum opinioni
obstat. imprimis quod, si anno 842 conscendit
Methodius solium. Constantinopolitanum, | conce-
dendum est, ut etiam concedit Cuperus (6), minimo
temporis intervallo, unius nempe mensis, a. die
20 ianuarii, quo e viris decessit Theophilus, ad
diem 19 februarii, quo ordinatum dicunt. Metho-
dium, contigisse plurimos eventus, scilicet. funus
"Theophili peractum, instauratum Michaelem. post
sollemnem. Manuelis in circo renuntiationem (7),
concilium curatorum. de administrando imperio
habitum (8), gravem. Manuelis morbum (9), et, eo
sanato, conventum orthodoxorum factum in Caniclei
mansionibus (10), restauratas sacras imagines per
consensum. magnatum. et eiectos. plurimos inter
iconomachos presbyteros et episcopos(1L), dein tan-
dem legationem a. Theodora ad. Ioannem patriar-
cham missam ut orthodoziam restitueret, et propter
munus abnegatum, eundem vi deturbatum — per
Constantinum (19). His omnibus peractis tandem
eligitur et accipitur Methodius. Non infitiamur ali-
quos ex allatis eventibus esse forsan fecundiori chro-
nographorum inventioni ascribendos (13), damus
etiam libenter ad haec omnia pertractanda negotia
annum integrum minime fuisse necessarium. Sed
er allera parte, non. recle. semper. mensura tur
rerum cursus ex tempore quod. ut fiant requiritur.
Quicquid est, haec duo prae oculis habenda. esse
volumusin praesenti controversia : primum est Acta
Sabae monachi antiquitate praestare ceteris om-
nibus documentis hucusque ad. hane litem dirimen -
dam allatis, ipsi etiam continuatori, Theophanis,
culus testimonio rem. peractam esse suo tempore
putabat Cuperus, utpote qui tunc recens vulgatus,
vetustissimum exstabat historiae byzantinae doc u-
mentum. quod ad priorem parlem saeculi noni
gqertineat; alterum. est. nullibi apud | Byzantinos
scriptores diserle. affirmari quo anno solium
quatriarchale conscenderit S. Methodius, et ea tan-
tum subobscure proferri unde colligi valeat id non
diu post mortem. "Theophili contigisse; in nostris
vero Actis aperte enuntiatur id locum habuisse
anno 843.
22. Sed de his tricis chronologicis satis super-
que diclum est, quae iam. saepius in. opere nostro
fuerunt agitatae quasque solvendas Bollandus (11),
cum ageret de S. "Theodora, ad. hune socium suum
remittebat. qui tractaret de S. Methodio. Is fuit
Henschenius (15) qui opinatus est Methodium obiisse
anno847, attamen rem penitiuscommendavit discu -
tiendam illi qui SS. Ignatium et Ioannicium e!uci-
darel. Interea Pinius (16) commentatus Acla
S. Irenes et. Cuperus (17) in. retezenda. Historia
chronologiea Patriareharum Constantinopolita -
norum quaestionem alter. obiter indicabat, alter
penitus. dirimere conabatur. Nihilominus mone-
bant vem. posse curiosius. examinari in. Actis
8. Ignatii ad. diem 23 octobris et in Vita S. loan-
nicii ad 4 novembris. Qui propior accedit ad. dies
Soluta. h
nunc est
controversia
saepius iam a
Bollandianis
agitata.
pp. 163, 1021.— (10) Id,, ibid.— (11) Genes., P. G., tom. CIX,
p. 1032. — (12) Sym. Mag., Genes,, P. G., tom, CIX, pp. 710,
1031. — (13) Cfr. Hirsch, Byzantinische Studien, pp. 31, 150,
151, 152, 153, 209, 910, — (14) Acta SS, Febr. tom. II, p. 558.
— (15) Acta. SS., Iun. tom. II, p.972. — (16) Acta SS., Iulii
lom. VI, p. 601. — (17) Acta. SS., Aug. tom. I, p. *108.
nostros
Non
anno 729, ut
olim falso
putabant
plures,
ez
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 321
A mostros antecessor noster P. Van. Hecke (1), cui
Acta S. Ignatii declaranda. obtigerunt, concludit,
denuo indicata rei difficultate, controversiam
retractandam esse cum ageretur de S. Yoannicio.
Utrum huic officio a venerandis maioribus impo-
sito et diuturnae erspectationi a nobis fuerit satis
factum, iudex esto benignus lector. Quoquo denique
anno ordinatus est S. Methodius, ex dictis certo
tenendum. putamus eum. Baronio, Pagio aliisque
supra cilatis S. loannieium defunctum. esse die
quarta novembris anno 846, el cum eodem Baro-
nio contra Pagium ceterosque iam memoratos an-
num 847 esse accipiendum tamquam ultimum vitae
S. Methodi. Minus fauste ergo tradunt hagio-
graphs Albanus Butler (2), historicus scriptor
Davas (3), et cl. vir Ulysses Chevalier (&) anno 845
vila. functum. esse. S. Toannieium, 5. Methodium
autem anno 846. Id tamen recte docent, secundum.
Acta S. Ioannicii, mortem sancti anachoretae prae-
cessisse S. Methodii obitum quem praedizerat. Ad
ipsam diem quod spectat qua ad. superos evolavit
S. Toannicius, diutiws non immorabimur. Sane
Acta Metaphrastica assignant diem tertiam novem-
bris, quae secuti sunt nonnulli codices Menaeorum
et Synazaril ; sed libelli Petri et Sabae, qui melio-
rem faciunt fidem, tradunt diem quartam.
993. His cirea anmum mortis disputatis, iam
inguiramus de ammo nativitatis S. loannicii.
Antequam nota. erant Acta conscripta a Saba. et
Petro. monachis, difficultas paene insuperabilis
inde exsurgebat, propterea quod ium a primo
inilio in re chronologica vehementer errabat Acto-
rum. Metaphrasticorum auctor, nimirum cum vefe-
rebat quartodeeimo anno tyrannidis Leonis, filii
Constantini, qui etiam generis seriem traxit ex
Isauria, admirabilem Ioannieium processisse ex
maternis thalamis (5). Jm eundem scopulum. inci-
derunt tum. Baronius (6), twm Bollandus (1), tum
Pagius (8), tium Bailletius (9), siquidem haec dicta
intellexerunt de imperatore Leone tertio, cognomine
Isawro, ac proin natum existimarunt S. Ioanni-
cium anno. Christi 729 vel 730, cum Leonis impe-
rium anno 716 vel 717 sumpserit initium (10). Sed,
ut luculenter constabit, haec sententia iam nequit
defendi. Etenim, si acciperetur dictus annus tam-
quam annus natalicius S. Yoannicii, non tantum
nonaginta. tres vixisset annos, sed centum et quin-
decim. Quod. quidem non movit Baronium et cita-
10s auctores, qui adeo provectam aetatem. eum
fatentur attigisse. At obstant Acta. Petro et Saba
auctoribus conscripta, atque ipsa Menaea.. Petrus
refert Yoannicium visisse annos octoginta. tres ; de
cuius opinione postea agendum erit. Sabas et alia
documenta annos nonaginta tres natum ewm obiisse
declarant. Praeterea. synchronismo minus vecto
utitur. Baronius ut. vindicet. anno 720 vel 730
natum esse S. Toannieium (11). Refert enim sanctum
pervenisse ad. annum quadragesimum tertium eum
ex errore iconomachorwm conversus est ; conver-
sum autem dicit anno. 782, apparente nimirum
quodam sene qui ipsi contumaciam exprobravil.
Hoc contigisse putat em. auctor Annalium eum
rediret. exercitus. Romanorum triumphum agens
cum. Stauracio ob devictos Scl«vos. Sed. deceptus
fuit Baronius versione Gentiani Herveti, hoc in loco
(1) Acta SS., Octobr. tom. X, p.176.— (3) Vies des Saints,
4 nov. — (3) Histoire de l'Église, tom. XVIII, p. 347. —
(4) Répertoire des sources historiques du moyen áge, tom. Il,
p. 1295. — (5) P. G., tom. CXV m. 55. -- (6) Annales,
tom. IX, p. 428. — (7) Acta SS, lan. tom. I, p. 999. —
(8) Annales, tom. IX, p. 1398.— (9) Vies des Saints, tom. ΠῚ,
p. 79. — (10) Pagii, Critica, tom. IX, p. 1067. — (11) Annales,
Novembris Tomus 11.
male interpretantis κατὰ τὴν paw per haec verba :
ad occidentem. Uf suo loco et tempore notabimus,
cum senex apparuit loannicio exercitus versabatur
in regionibus orientalibus κατὰ tz μέρη, idque con-
tigit anno. 790, non autem. 782, ut. cum Baronio
iterum docet Bollandus (12).
94, Nicolaus Falconius, sagax Tabularum Cap-
ponianarum commentator, nescio qua ratione indu-
elus, suspectam valde iam habuerat illam, quae suo
tempore recepta erat, chronotazim vitaeS. loannieii,
et difficultatem enodandam putabat correctis Actis
Surianis,et pro Leone tertio, quem falso nomina-
tum recte iudicabat, assumpto Constantino Copro-
nymo, eiusque regni anno decimo quarto sew anno
Christi 754 (13). Hanc correctionem, quae tunc tem-
poris mera erat coniectura, prorsus approbandam
esse ostendunt Acta: auctore Saba. monacho, in qui-
bus haec leguntur, quae pessime mutavit auctor Me-
taphrasticus cuius recensionem. vulgavit Surius :
τῷ τεσσαρεσχαιδεκάτῳ
τοὶ τῆς τοῦ "Iaadgou Movxos παιδός,
Νεστοριανοῦ Κωυτταυτίνου, δυσσεβοῦς τυραννίδος, id. est
decimo quarto anno impiae dominationis Con-
stantini Nestoriani, filii Leonis Isauri (14), qui
annus est aerae nostrae 754. In idem tempus nos
deducit menologium Basilii, quod docet S. Toanni-
cium natum temporibus Constantini Caballini (15).
Valde inter se discrepare videntur Menaen, quae
tum de Copronymo Constantino loquuntur, tum de
Copronymo Leone. Quae tamen componi queunt :
etenim. codices, qui, ut. codex Parisinus n. 1594,
fol. 90*, annum quartum indicant, interpretaberis
recte per lectionem codicum in quibus, ut in. Pari-
sinis n. 1590, fol. 56" οἱ 1592, fol. 40", hic annus
quartus Leoni. Copronymo adscribitur. Nam sic
revolvimur in annum 734, cum. Leo IV, regnante
adhuc patre suo Constantino Copronymo, imperio
consociatus sit anno 751 (16). Proin anuum 754
aliquatenus nuncupare licet. quartum eius domi-
nationis, τὸ τέταρτον ἔτος τῆς τοῦ Κοπρωνύμου Λέοντος
πυραυνίδος.
95. Ceteroqui annus iste 754, quem iam in variis
fontibus invenimus designatum, solus quadrat cum
variis momentis chronologicis quae passim. bene
multa indicantur in decursu Actorum a Saba dige-
storum. Primo etenim asserit ille (17), anno trige-
simo primo regni Constantini Copronymi, qui est
annus 771, et anno uno elapso post matrimonium
Leonis Chazari cum. Irene, qui est eliam. annus
771, — siquidem sponsalia fuerunt celebrata XVI
kalendas ianuarii anni 769 (18) —, Ioannieium ver-
sari in principio suae tertiae aetatis, quam dicit
ordiri ab. anno. sexto decimo. Inde ad annum 754
iterum redimus, si paulo latius interpretati intelle-
gimus loannicium egisse tunc. annum circiter
decimum octavum ; quod. inde probabilius evadit
quod statim postea addat scriptor. Ioannicium,
anno suo decimo nono, nomen dedisse militiae im-
periali (19). Paulo post aliud momentum clironolo-
gicum. praebet Sabas, cum. memorat Ioannieium
natum esse annos viginti septem cum Irenes altero
iam anno imperium. teneret (20). Iam. vero. hoc
tempus est. annus 781, siquidem morluo anno 780
Leone Chazavo, summa rerum potita est Irenes (21).
Inde. iterum deducimur in. annum 754 tamquam
Toannicii natalem. Tertium synchronismium nanci-
tom. IX, p. 438. — (12) Acta. SS., Mart, tom. HT, p. 990. —
(13) P. 27. — (14) Vide Vitae n. 2. — (15) In ed. card. Albani,
tom. I, p. 164. Cfr. supra, n. 1. — (16) Id refert inter alios
Pagi, Critica in annum 751; Annalium, tom. IX, p. 1307.
— (17) Cfr. Vitae n. 2. — (18) Baronii 4inales, tom. IX,
p. 364. — (19) Vitae n. 9. — (30) Vitae n. 4. — (21) Cfr. Ba-
ronii Annales, tom. IX, p. 425.
M scimur
AUCTORE
jJ. V. D. G.
sed anno 754
natua
&. Ioannicius
demonstra-
tur ex Actis
eius sinceris.
322
aucrong — seipur apud Sabam cum vefert sexto anno regni
X.Y.D.G. Qonsantini Iunioris, S. loannieium iam agere
septimam vitae periodum seu. annum quadragesi-
mum tertium (1). Sed annus Constantin lunioris
sextus est annus Christi 795 (2), a quo si adimantw
anni 42, quos tunc temporis adeptus erat. Ioanni-
cius, redimus ad annum 753, tamquam. annum
quo prodiit in lucem. Hic parvum discrimen inter-
cedit, unius nempe anni, nam annus 754 attin-
gendus erat. Tandem ex quarta quam tradit Sabas
notitia deveniri potest in annum natalem S. Ioan-
niei, scilicet cum docet annum quintum imperantis
Nicephori. esse Ioannicii quinquagesimum. quar-
tum (3). Iam vero solium Byzantinum conscendit
Nicephorus anno 802, proin annus eius quintus est
annus Christi 806, et quoniam idem annus vergit
in S. Ioannicii quinquagesimum. quartum, inde
sequitur eum natum esse anno 753. Ergo quattuor
synchronismi dati in. Actis Sabae efficiunt. ut
statuatur annus natalis S. Ioannicii vel annus 752,
vel. 754. Fieri nequit ut ex documentis quae nunc
qraesto sunt tempus magis determinatum assigne-
tur. Attamen non omnino irrita cecidit spes quam
in novis Actis S. Ioannicii edendis ponebat Nicolaus
Falconius commentans Tabulas Capponianas, cum
haec peteret : Omnia. e sociis Papebrochii exspe-
ctamus graeco-latina et utinam sine his tricis (4).
Chronotaris 960. Ut integra. chronologia Vitae S. Ioannicii
vitae quasi unico intuitu. appareat, placuit. sequentem
8. Ioannicii conficere tabellam, quae sit tamquam illius sancti
summatim — cii yo destug,
exponitur.
Axxo Cunierr 754. Nascitur S. Ioannicius in pago
Marycati, in. Bithynia, prope lacum Apol-
loniadem.
761-773. Pascit porcos in regione paterna, vivens
pie quidem, sed implicitus haeresi iconoma-
chorum.
713. Adscribitur militiae inter excubitores impera-
toris, in cohorte decima octava.
791. Occurrit in monte Olympo cuidam seni; a quo
cum reprehensus fuisset. quod. adhaereret
iconomachis, conversus est.
191-195. Pergit militare sub vexillis imperatoris,
sed addictus pietatis exercitiis et omni operi
bono, nec non devotus in sacrarum imagi-
num cultum.
C 795. Post praelium. apud. castrum. Marcellorum
in. Thracia, renuntiat mundo et petit mona-
sterium Agaurorum in Olympo monte situm.
Inde in. Antidii coenobium statim profectus
795, 796 duos ibi transigit annos ; dein solita-
riam vitam exercet in Corvi Capite, in monte
Trichalice et in Hellesponte,
197-199 ubi tres annos remanet. Transit in Cun-
duriam, dein prope. Myras in Lycia, unde
vadit. Ephesum, redit in. Lyciam et. petit
montes Ciliciae ubi
800-806 per septem annos moratur.
806. In monasterio Eristae habitum et tonsuram
monachorum accipit, unde divertit in locum
dictum Critamum,
806-808 ubi per tres annos perseverat.
808-810. T'res annos se abscondit in Chelidonia.
810-815. In Agaurorwm monasterium reversus, in
cella degit constructa in Trichalice monte;
quam relinquit, exorta. persecutione Leonis
Armeni ;
(1) Vitae n. 6, — (2) Baronii Annales, tom. IX, p. 543. —
(3) Vitae n. 13, — (4) P. 27. — (5) Tom. XI, pp. 1-74, 136-82,
— (6) Ibid., p. 21. — (7) Cfr. infra, Vitae primae n. 7. —
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
—— d add au
815-820 profectus in silvam diclam Ad Lydiam. D
Unde revertitur. in. Trichalicem montem,
anno 820.
825. Visitatur a S. Theodoro Studita aliisque suo
tempore venerandis episcopis et hegumenis.
830. Redit in Antidii monasterium.
841. Ad eum consultum mittit imperator. "Theo-
ghilus de cultu sanctarum imaginum.
843. Praedicit S. Methodii electionem in patriar-
cham, ad quem etiam epistulam mittit.
845, Male habetur a perversis monachis.
846. 1 novembris visitatur a S. Methodio.
Q26. 3 novembris incidit in letalem morbum, senio
confectus.
846. 4 novembris. sanctam Deo remittit. animam
suam. Eius corpus inhumatur in ecclesia
monasterii Antidii.
$ IV. De monte Olympo et
de monasteriis ibidem eon-
stitutis.
E
97. Regionem quam per tot annos incoluit — In monte
S. Ioannicius quamque sanctitatis celebritate at- — Olympo, qui
que prodigiis multis extulit, paucis iuvat descri- 2n in
* H * 5 L
bere, praesertim. cum in monachorum orientalium sm
annalibus locum insignem obtinuerit et latam adepta — Pyusam,
sit famam. Oriundus dicitur sanctus vir e pago
Marycato, ignobili prorsus, cuius nomen viz alibi
occurrit. Illud iterum in Vita S. Pauli Latrensis,
de quo agendum erit ad. diem. 15 decembris et
cuius Acta. nuper inter Analecta. Bollandiana (5)
sunt edita, legimus. : κατοικεῖ δὲ ἔν τινι χωρίῳ, ὃ τοῦ
Πέτρου μὲν λέγεται, προσεχὲς δέ ἐστι τοῖς τοῦ δίαρυκάτου d
χατονομαζομένοις, ὅθεν ὁ θεῖος ἐν μοναχοῖς ᾿Ιωαννίκιος
ὥρμητο. Habitavit autem in quodam loco quem
Petri appellant, haud procul ab iis quae Marycat
vocantur, unde oriundus erat beatus Ioannicius
monachus (6). Ex Actis nostris tamen percipimus
situm fuisse hune pagum Marycatum ad borealem
lacus Apolloniudis partem. [am vero lacus ille est À
quem nostris diebus vocant indigenae. Aboullonia, l
iacetque Propontidem inter et septentrionales clivos
montis Olympi, a mari chiliometris fere quindecim.
Montis vero Olympi, in cuius speluncis asperisque
vallibus tot annos sancte degit vir mirabilis loan- F
nieius, in ipsius Vita delerminatur situs. Etenim
narratur Constantinopolim. rediturus | vidisse a
dextris suis supereminentem montem Bithyniae,
qui apud nos vocatur Olympus (7). £n recensione
quae sub. Metaphrastae nomine inscribitur, paulo
diversa. est haec descriptio topographica : cum
vidisset Toannieius montem qui supereminet a
dextera Bithyniae, qui apud nos vocatur Olym-
pus, concepit animo vilam quietam et amantem
solitudinis (8). Ex quo textu eruebat Rt. P. Victor
De Buck (9) non in ipsa Bithynia assurgere hune
montem, potius quidem in. Mysia, ita ut ad. septen-
trionem. adiaceret. Bithyniae, ad orientem autem
Phrygiae Epicteto, qui vero hine Constantinopolim
versus adspectarent,a dexteris Bithyniam haberent.
Praeterea. exinde confirmabat eruditus vir Oliym-
pum adscribendum esse. Mysiae montibus, quod.
nomen ei et. cognomen "OXouzoz ὁ Μύσιος. Attamen
mimus vecte cohaeret haec opinio cum textu Sabae
quem modo rettulimus, wbi aperte declaratur
*
be tom. CXVI, p. 42. — (9) Act. SS,, Octobr. tom. X,
Olympus
-— — A
A
multos montt-
chos vixisse
declarant
Acta
multorum
sanctoriun,
DIES QUARTA. NOVEMBBRIS. 323
Olympus ad Bithyniam pertinere, Rem ita componi
osse censemus, si, ut veritas videtur postulare,
paululum adtemperatur sententia nimis exclusiva
R. P. De Buck. Scilicet, verum est Olympum
maiori ez parte se extendere in Mysia, sed. alia
etiam. pars. in. Bithyniam vergit, ubi se extollit
altissimum montis cacumen. Iam dubium solverat
Strabo cum. dicit. tractum borealem occupari ὦ
Bithynis, reliquos à Mysis (1). Indeque factum est
ut auctores aliqui loquantur de Olympo Mysio, alii
ρος δ᾽ "Ὄλυμπος τῶν ἐν Βιθυνίᾳ τὸ μέγιστον, ἢ
ὃς Βιθυνία τέρμα τῆς ᾿Ασίας xal τοῖς τῆς Εὐρώπης
πέρμασιν ἀντι βλέπουσα. Πολλαὶ μὲν οὖν ἐπ᾽ αὐτῇ
πεδιάδες, πολλὰ δὲ ὄρη ἀνίστασι πρὸς μέσον ἀέρα
τὰς χορυφὰς ἀνατείνοντα. Οἷς γε 9n πᾶσι» ὁ "Ὅλυμ-
πος παρατιθέμενος πεδιάδας τὰς αὐτῶν κορυφὰς
ἀποφαίνει. παρὰ τοσοῦτον γὰρ ἐχείνων ὑπερανέχε!
*« - ^ Pr Pa
παρ 6509 ἐχεῖνα τῶν mEOUAOUV, Τούτου παρα τὴν
πω
€
Yo c Ἐς ] B :
ρείαν ἢ τῶν Προυσαέων κεῖται μητρόπολις.
9g. Praeserlim. celebris factus est inons Olym-
pus in fastis Ecclesiae, iam a. remotissimis tempo-
ribus, multitudine monachorum qui hanc regionem
incoluerunt. Non ingratum opus nosfacturos fuisse
arbitramur, si notitias quae apud scriptores eccle-
siasticos. non. infrequenter occurrunt de. sanctis
istis. Olympicis hagioritis. quasi in manipulum
collegerimus,. Primus hucusque notus Olympici
tractus eremita. est S. Neophytus, sub Diocletiano
martyr, qui ibidem secesserat vitam. acturus soli-
tariam (A). Regnante Galerio Maximiano, sanctae
virgines. Menodora, Metrodora, Nimphodora, ut
verunt earum. Acta, latuerunt in tumulo quodam.
non procul a Pythiis thermis in Bithynia (5). Prae-
terea legere est. apud Socratem de quodam. Euty-
chiano monacho, qui narratur in tractu. Olympico,
temporibus Constantini Magni, solitariam degisse
vitam, multorum hominum. et corpora et. animas
salutari medicina curasse, ibidemque versatum cum
discipulo Auvanone, quem disciplinae monasticae
praeceptis erudiebat (6). Eiusdem. fere temporis
testimonium. perhibent Acta. S. Hypatii, qui. vivit
saeculo V, quemque tradunt monachos in. Olympo
degentes visitasse (7). Saeculo VI, in concilii Con-
stantinopolitani actione prima. leguntur subscri-
psisse tum Stephanus, presbyter et prior mona-
sterii: Olympii (8), ^um Hypatius, presbyter et
archimandrita monasterii Olympii (9). 45 illa
aetate usque ad. finem saeculi VII nulla est de-
prehensa. mentio monachorum Olympicorum, for-
san quia. Cappadocia et Palaestina, tunc temporis
monachorum quasi almae tellures, fama. Sabae,
Basilii, aliorumque monasticae vitae ductorum,
ascelas ad. se attrahebant. Attamen vero est simile
etiam. in. Olympica. regione, dwm pacem teneret
Ecclesia, floruisse ibi eremitas late diffusos. At a
saeculo VIII ineunte ex bene multis sanctorum Vitis,
tum. monachorum. Olympicorum. tum monasterio-
rum. plurium ibi erectorum frequentissimam men-
tionem nanciscimur. Quos inter tempore prior, non
ullimus virtute, emicuit S. Plato. Refert enim nepos
eius S. Theodorus Studita,in oratione funebri, quam
de sancto suo avunculo et. patre spirituali S. Pla-
(1) Lib. XII, ed. Falconer 1807, p. 826. — (2) Journal of
a Tour in Asia Minor, p. 108. — (3) Cfr. Hardt, Catal. cod.
mss. bibl, reg. Bavaricae, tom. T, p. 55. — (4) Aet. SS., Ian.
tom. II, p.297. — (5) Hune locum fuisse in Bithynia tenent
Bollandiani contra Tillemontium, qui putabat extra Bithy-
niam sitos f'uisse thermos. Act. SS, Sept. tom. ΠῚ, p. 499.
Glr. Texier, L' Asie mineure, p. 116. — (6) Hist. eccl., lib. 1,
cap. 13. P. G., tom. LXVIII, p. 105-110. — (7) Act. SS. Iun.
gqures, ut inter recentiores Leake, usurpent nomen
Olympi. Bithyniae (2). Fiam ad rem nostram
facit quod in Vita S. Michaelis Syncelli, cuius apo-
graphum ex chirographo Monacensi num. 10 (3)
servat bibliotheca regia Bruaellensis. in codice
signato 18235-6, Nicephorus Gregoras describit de
monte Olympo. Interpretationem latinam subicimus
confectam a P. Rteinoldo Dehnio,qui anno 1665 hoc
apographum cum interpretatione latina Vitae grae-
cae S. Michaelis Syncelli ad. Bollandianos misit.
Qui Bithyniae montium est maximus. Bithynia,
terminus Asiae, Europae lerminos obversa
fronte respicit ac frequenter in planiliem expor-
recta montibus non rarius ad mediam usque
aeris regionem assurgit, qui tamen Olympo com-
parati campis sunt similiores. Quanto enim ipsi
campis, tanto Olympus ipsis celsior est; cuius
radicibus Prusa metropolis adiacet.
tone pronuntiavit, eum abscurrisse in partes
Olympi (10), κέ ibi disciplinam. vitae monasticae
edoceretur. Citandus forte etiam Timotheus qui-
dam, postea monachus in monasterio Symbolorum,
cui diu praefuit S. Plato. Timotheus iste. colitur
die 21 februarii. Sub Leone Isauro floruit S. Geor-
gius Limniota, qui in tractu montis Olympi asceti-
cam duxitvitam (11). Narratur in Vita S. Theodori
Studitae ad eum, cum Prusam versus intendisset,
accurrisse omnes monachos qui Olympum inco-
lunt (12) et S. Theodorum fuisse praesertim conver-
satum cum quodam Petro monacho (13), qui forsan
fuerit Petrus Atroensis hegumenus coenobii Sancti
Zachariae, de quo postea dicemus. Praeterea noti
sunt. SS. Nicephorus (14) et. Nicetas (15), hegumeni
monasterii Mediciensis, quod erat situm ad orien-
tem. Prusae, haud. procul ab hac urbe prope
Nicaeensem. sinum (16); nofus est etiam, et inpri-
mis S. Theophanes Sigrianus, qui in eadem
Bithyniae regione vitam monasticam agebat. Est
enim Sigriana, prope Cy zicum in Asia minori ad
litus Propontidis, montuosa regio quam. Rhyn-
dacus fluvius dividit αὖ Olympo (17). Etiam in
Olympo asceticam vitam didicit S. Lucas. Stylita,
ut docemur ex apographo eius Actorum servato in
bibliothecae regiae Bruaellensis codice 18864-74,
fol. 191", quod exscriptum est ex Parisiensi
graeco, olim num. 142, nunc vero 1458.
99, Macime ex Actis S. Ioannicii plurima inno-
tuerunt nobis nomina monasteriorum εἰ coenobio-
rum. in tractu. Olympico. erectorum. Praeter iam
citata. Mediciense, Symbolorum et Sigrianum, ha-
bemus monasterium Agawrorum dicatum SS. Cos-
mae οἱ Damiano, cuius. albas erat, temporibus
S. Toannieii, Gregorius (18), cui posthac successe-
runt S. Bustratius et Antonius, qui prius adhaesit
haeresi iconomachorum, dein erroris paenitens vesi-
puit hortante S. Ioannicio; «bemus et coenobium
Sancti Agapil, unum 6c Agaurorum melochiis; mo-
nasterium Antidii in quo cum diu vixisset S. Ioan-
nicius sepultus est, cuius etiam novimus unum. ex
lequmenis Iohannem nomine; monasterium Eristae,
cui saeculo VILI exeunte praeerat Stephanus, qui
tom. III, p. 343. — (8) Labbe, Coneil., tom. V, col. 31, 110,
130. — (9) Ibid., col. 174. -- (10) P. G., tom. XCIN, p. 810.
Cfr. ibid. p. 192. — (11) “οί. SS, Aug. tom. IV, p. 84. —
(12) P. G., tom. XCIX, p. 219. — (13) P. G, tom. XCIX,
p. 315. — (14) Aet. Ss., Maii tom. T, pp. 500 sqq. — (15) Act.
SS., April. tom. I, pp. 353 sqq. — (16) «εἰ. SS, Oct. tom. X,
p. 915. — (17) 4c Ss, Mart. tom. Il, pp. 313 sqq. —
(18) Ibid., p. 220, nota 9 et praesertim infra.
S. Ioannicium.
AUCTORE
1.0. D. G.
plura
monasteria
erecta testa-
tur. Vita
S. oannicii,
324
S. Ioannicium Zonsura. monachali insignivit ; mo-
nasterium. Cellularum ; coenobium Sancti Heliae
in quo detonsus est S. Paulus Latrensis (1) et frater
eiusdem. Basilius. hegumenus renuntiatus (3), et
aliud quod denominatur ' Ελαιοβώμο: Altaria Heliae,
cuius erat Antonius abbas, et culus typicum anno
1162 erscriplum servat bibliotheca Patmiaca (3):
monasterium. Telai, quod Metaphrastica recensio
vocat. Hytotelai, forsan idem αὐ monasterium
Sancti Zachariae quod rerit S. Petrus Atroensis ;
monasterium. Sancti. Nicolai; coenobium Leuca-
dum; coenobium Balei ; monasterium Cunis, nec
non tria coenobia. condita. ab ipso S. loannieio tn
honorem B. Mariae Virginis, SS. Petri et Pauli et
S. Eustathii, in quo septuaginta monachos suo
tempore demoratos esse docet Petrus, alter S. Toan-
nicii Zistoriographus (A). Ex Theophanis continua-
tore audimus ad ipsius Olympi ascensum venien-
lem. Nicaea offendere monasterium. Athenogeni
martyri sacrum, cui, cum illud visitavit Constau-
tinus. Porphyrogenetus, praefectus. erat. Petrus
quidam nomine (5). In Vita S. Antonii iunioris
quae erstat in codice Vindobonensi historico trige-
simo primo in catalogo Nesseliano (fol. 1-17) dici-
tur S. Antonius. perrexisse in anontem. Olympum
ad monasterium Eunuchorum. Coenobia Phloubou-
finorum: (Φλουβουτινῶν, Hyacinthi atque Bolii
(BoXtov) citantur in Vita S. Constantini Iudaei
transcripta ex codice Laurentiano (6), quam servat
coder Bruxellensis num. 18864-74 (7). Hyacinthi
monasterii aneminit eliam Georgius Acropolita in
Annalibus (8) e& coenobium Bolii, forsan non
distinguendum est a. Baleo de quo modo dicebamus.
30. Et haec quidem de praecipuis monachis
Olympicis qui claruerunt. tempore S. Yoannieii, ef
de insignioribus istius tractus locis quae ex. eius
Actis innotuerunt. nobis. Saepissime mentionem
iniciunt. scriptores byzantini, hagiographi et libri
ecclesiastici de istis hagioritis. Ita. refert auctor
Vitae S. Stephani iunioris ad. eum. confugisse in
monte. Sancti Aucventii ut, furente/ Constantino
Copronymo, ab ipso recrearentur, cum aliis pietatis
assertoribus,monachos Europae, Byzantii, Thyniae
et provinciae Bithyniensis, eosque qui Prusae antra
2 et montes. incolebant (9). Imperator. Nicephorus
expulit inter. Bithyniae monachos, ut ibi reliquam
vitam ageret, Arsaberem quaestorem (10), verberibus
caesum et. capillitio damnatum, propterea. quod
insidias ipsi struzerat. Er celebri monte Olympo
narrat Genesius. descendisse religiosos homines
qui. illum. incolebant, Methodio in patriarcham
electo. congratulaturos (11). Pluriwm | monacho-
rum Olympicorum nomina tradit cl. v. I. Martinov
in suo Anmo ecclesiastico graeco-slavieo. Sic refert
S. Hilarionem venisse in Olympum, S. Toannicii
anachoretae nomine clarum, et ibi in quodam
AUCTORE
J. V. D. G.
cius etiam
post mortem
perseverasse
vitam ascti-
cam,
(1) Anal. Bolland,, tom. XI, p. 92. — (92) Ibid., p. 95. —
(3) Gardthausen, Catalog. codic. graec. Sinaiticorum, p. 964.
Τυπιχὸν τῆς μονῆς [τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου] τῶν Ἡλίου
βώμων. Cfr. Sakkelion, Πατμιαχὴ Βιβλιοθηχή, p. 180,
n. 265. — (4) Cap. V, num. 22. — (5) P. G., tom. CIX, y. 482,
— (6) Bandinius, Catalog. cod. mss. Mediceae Lauvren-
tianae, tom. I, p.412. — (7) Fol. 283*, 286", 992r. Locos inte-
gros referre non pigebit : ὁ τῶν Φλουβουτινῶν μονῆς καθη-
γούμενος (fol. 983"), — xai τὴν ὁδὸν διανύσας τὴν "Yaxi/flou
καταλαμβάνει λεγομένην μονήν" αὐτοῦ γὰρ ἔλαβε τὴν ἱερὰν
ἐχείνην χαρίσασθαι γεῖρα. Οὗτος δ᾽ ὁ «dz ἱερὸν τῆς
Θεομήτρος οὐ τῶν ἀσήμων παρά τινα πόλιν ἐπίσημον, Νικαία
δὲ αὐτή, τῆς Bilovlac - ὅπερ 'γάκινθός τις εὐσεβὴς ἀνὴρ ἐδεί-
ματὸ μὲν θερμῷ τῷ πόθῳ, ἑχυτὸν δὲ σὺν τῇ περιουσίᾳ
καθιερώσας ψυχῶν ἀπετέλεσε φροντιστήριον (fol. 2861), ---
ὡς δὲ τῆς μὲν τοῦ Μεσῶνος παροικίας μετέστη, ἀγχοῦ δέ
που τῆς τοῦ Βολίου μονῆς οὕτω καλουμένης παρεγένετο
(fol. 2927), — (8) P. G., tom. CXL, pp. 1006, 1034, 1089, —
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
oratorio, non procul. a. inonasterio Olympiaco, se- D
2:05 4 he mu I 2
disse annos quinque (12). Idem vir eruditus nobis-
cum dignatus est communicare versionem gallicam
Vitae rossicae S. Euthymii Thessalonicensis, dicti
Tunioris, editae in Paterico Montis Athonis
conscriptae a. Basilio quodam monacho, minime
autem, ut quidam opinati sunt, a. Basilio episcopo
Thessalonicensi. Iam vero in hac Vita etiam legi-
mus S. Euthymium cum sociis suis Nicolao, postea
facto hegumeno Pissadorum, et Theodoro aliquan-
diu etiam Olympum incoluisse (13). Idem asserit de
SS. Cyrillo et Methodio, Slavorum apostolis, Le-
genda. Pannonica, quae haec sic refert : Ut solita-
riam vitam iniret solique Deo vacaret, abiit ad
fratrem. suum in montem Olympum (Cyrillus).
Methodius enim in montem hune, ubi sancti
patres habitant, secesserat prior, monachus fa-
etus (14). Tandem, sub Romano imperatore, Con-
stantinum, Boilae filium, praefectum mensae, in
Olympum discessisse ut monachum indueret, testes
sunt scriptores bysantini (15).
31. Hi sunt ergo celebriores incolae montis
Olympi qui, in. Ecclesia graeca, splendidissimum
lumen sparserunt usque. ad istud infaustissimum
tempus, quo, si eredi oporteat Anastasio bibliothe-
cario, diruta sunt a. Photio monasteria Olympica.
Qui, ut iste narrat, in monte Olympo eremiticam
vitam ducentes fugavit, eorumque tuguria seu
speluneas igni perdidit (16). Jtestaurata. tame
postea. fuisse videntur. coenobia, et. ad. tempora
etiam. vecentiora. perseverasse monachi. Olympici.
In epistula namque sua nona ad principem Bul-
garorum muntiat Nicolaus mysticus se misisse ad
ipsum, qui inter. Alanos fidei verbum in virtute
Spiritus saneti disseminaret,cathegumenum quen-
dam monachorum eorum qui in Olympo (17).
Saeculo X, in montem Olympum secessit cum fratre
suo Basilio S. Paulus Latrensis, qui colitur die
16 decembris, ibique vestem induit monachalem (18).
Jdem comperimus de S. Constantino Tudaeo (19).
Similiter saeculo XI, S. Christodulus, anno aetatis
suae vigesimo, ne a matre cogeretur matrimonium
inire, fuga. se in Bithyniae montem Olympum vece-
pit, ubi ascesis florebat (20). Notum est. etiam Mi-
chaelem. Psellum, quem taedebat. aulae byzantinae
tumultus, aliquandiu. monachum inter. Olympicos
ascetas egisse (21), traditumque est ad nostri memo-
riam nomen alicuius monachi Sergii, qui olim in
Olympo degens lectionarium Evangelii manu sua
transcripsit anno. 1059, quod. lectionarium. nunc
JHierosolymis in Sancti Sabae monasterio asserva-
tur (22). Ex eadem solitudine, tamquam ex ascete-
vio virtutis avocatus, non unus monachus Olym-
picus episcopali vel etiam patriarchali infula. fuit
insignitus. Referunt enim, post Constantinum
Manassen (23), Cuperus noster. (94) et. muperius
(9) Ibid., tom. C, p. 1114.— (10) Ibid., tom. CVIII, p.971.—
a) lbid., tom. GIN, p. 1095. — (12) Ad diem XIX novem-
bris, — (13) Annus eccl, qr.-stav., p. 948, — (14) Ibid., p. 169.
m (15) P. G., tom. CIX, pp. 427, 802, — (16) P. L., tom.
CXXIX, p. 13. — (17) P. G, tom. CXI, pp. 19, 79. —
(18) Anal. Bolland., tom. XI, pp. 92. — (19) In apo-
grapho codicis Laurentiani servato in bibliotheca. regia
Bruxellensi, num. 1886174, fol. 983», 286', 287*, 999*, 293".
Gfr. Sergius, Kalendarium Orientis completum, tom. Il,
p. 401. — (20) Édouard Le Barbier, Saint Christodule et la
réforme des couvents grecs au. XIe sidcle, p. 8. Cfr, Cyrillus
Boines, 'A«oXovfa τοῦ ὁσίου Χριστοδούλου, p. 65. — (21) Sa-
has, Bibl. gr.med. aevi, tom. IV, p.uxvu; tom. V, p. 177. Cfr.
Rambaud, Jtevue historique, tom. II, pp. 267-8. — (22) Gre-
gory, Prolegom. ad Nov. "'estam., fasc. m, p. 713.— (23) P.
G., tom. CXXVII, p.422. Cfr. Gedeon, Πατριαρχικαὶ Πίνακες,
p. 297. — (24) Act. SS., Aug. tom. I, p. * 114.
cl. v.
usque ad.sae--
culum XII
referunt
passim
scriptores
lbyzantini,
DIES QUARTA
Δ cl. v. Hirsch (1), fuisse anno 906 evectum in solium
Constantinopolitanum. Eulhymiwum, qui a teneris
unguiculis el aetate prima so itariam in Olympo
Mysiae monte vitam egerat. Jdem fere a. scripto-
ribus byzantinis narratur. tum de S. "Tryphon,
quem memorant. ex monacho in. Opsicio, id est in
tractu Olympico, factum esse anno 930 eiusdem sedis
qatriarcham (2), tum. de Basilio, quem refert
Leo diaconus (3) fuisse anno 970 ab imperatore
Johanne in medium productum qui, a teneris
unguibus arrepta vila. monastica, crebros agones
religiosae palaestrae ludorum in Olympi montis
arduis clivis ostenderat. Jdem honor obtigit
Johanni monacho, cognomento Xiphilino, quem
inter alios. Iohannes Curopalates (4), Glycas (5)
et Zonaras (0) tradunt vitam solitariam in monte
Olympo haud exigui lemporis spatio. ducisse.
Tandem comperimus alium monachum Olymnpi-
cum, lohannem. Lacapenum, eodem saeculo Xl
(1060-1078), fuisse missum in. Bulgariam. episco-
pum (7) Ni igitur mirum. si monachos istius
celeberrimi tractus magnis laudibus extollit Eusta-
thius. "Phessalonicensis. (8). Imperatores eliam
B hyeantinos magni semper fecisse ascetas. montis pata, existimatum. est, inquam, hune S. Petrum
Olympi mon uno docemur testimonio. Saepius — Atroensem wnum eundemque esse cum. Petro Bal-
nempe vefertur. Romanus Lacapenus illis eleemo- — samo seu Abelsamo seu etiam Abselamita, de quo m.
synas. elargitus (9), nec mon misisse illis libellum — in opere nostro actum est ad diem 3 ianuarii (21). F
in quo peccata. ipsius fuerant obsignata, ut eorum Quin eliam in toto decursu Anni ecclesiastici
precibus se commendaret (10). Imprimis notissima graeco-slavici opinionem. istam tam acriter. pro-
est. Constantini Porphyrogeneti sollemnis visitatio pugnavit. vir cl. I. Martinov ut. hallucinationis ΠΝ
ad monachos in. Olympo exercentes, gqaucis ante — notam iis non. dubitarit inurere, qui in illo Petro "a
obitum suum diebus (11). At tantae virtutum laudi — Abselamo, in Atroa sepulto, duos homines distin- as
finem imposuit Turcarum crudelitas, et, regnanti- — quere velint. Postea tamen. suspicatus. est. Sergius
bus Osmano I et Orkhano (1298-1358), montis archimandrita (29) plane diversum a Petro Absela-
Olympici, sicut et totius Bithyniensis regionis eversa — mo exstitisse Petrum Atroensen, quem ita denomi-
sunt monasteria et fugati monachi (12)..Praeteritae — natum agnoscebat ez aliquo montis Olympici loco.
famae vic nomen remansit, hodie tamen. etiam Nihilominus R. P. Nicolaus Nilles S. I. non desti- r3
superstes tum apud. Graecos, qui montem Olympum — tit Pelrum. Atroensem unum eundemque existimare
denominant καλογέρων ὅρος, fum apud Turcas cum Abselamita, quem a sepulturae loco Atroeen- ]
appellatione usos Ketchich dag, quae sonat montem — sent (sic) vocatum fuisse putabat (23), negabatque se
monachi. Sed. et. recentioribus temporibus apparet ad Sergii opinionem ullatenus accedere posse, quippe
identidem. unus alterve qui, pristina sancH montis cui contradicerent praestantissimae animadver- E
admotus. celebritate, veterum. temporum conatur siones quas Marlinov ea de re prior occupavit 4
excitare memoriam, ut. S. Dionysius. Olympicus, scribere. Nec felicius coniciebat Synazarista Nico-
qui saeculo X VI, expelitus in episcopatum sese demus cum Petrum Atroensem faciebat episcopum Ev
abscondit in. monte. Olympo, ubi ad extremum — Argensem, fratrem Pauli Corinthii (24). 5
vitae suam diem latuit (13); cuius Vita legitur in 33. Argumentum praecipuum. quo Raderus, quem falso "
QC. codice num. 9 (fol. 273:-279) bibliothecae mona- 1. S. Assemanus et. Nilles nitebantur ut Petrum | unum dize-
sterii. Zographi in monte Athone (14). Cum de his — Atroensem ab Abselamita martyre non. distingue-. d gba
tantum monasteriis egerimus quae in ipso Olympo vent, inde getitum erat quod in Menaeis σημειοφόρος base "x MN
aut. in eius proximitate fuerint erecta, qui de aliis praedicatur Petrus Atroensis : τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ (nimi- : ἢ
compluribus in Bithynia fundatis cuperet audire, — rum 2 ianuarii) μνήμηι τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Πέτρου d
is adeat eruditas notas congestas nuper a claris- τοῦ σημειοφόρου, ἐν τῷ ἁγίῳ Ζαχαρίᾳ τῆς ᾿Ατρώκας κειμέ- m
e.
simis viris Manuele Iohanne Gedeone (15) et. Try-
phone Evangelide (16).
(1) Byzantinische Studien, p.
p. 434, 970; tom. CX, p. 1174. —
— (6) Ibid., tom. CXXXV, p. 294.
p. 603.
(rossice), p. 445. —
SS. Cyrillus et. Methodius
Eustathii opuscula, p. 359-60.
971. — (10) Ibid., p. 458. — (11) Ibid., p.
L'Empire grec de Constantinople au X*
eccl. gr.-slav., p. 52. — (14) Spyr. Lambros,
ταῖς βιβλ. τοῦ ἁγίου ὄρους ἕλλην. χωδίχων,
A11. — (9) P. G., tom. CIX,
(3) lbid., tom. CXVII, p. 07.
— (&) Ibid., tom. CXXII, p. 387. — (5) Ibid., tom. ΟἿ ΤΙ,
— (7) Malychewski,
(8) Tafel,
— (9) P. G., tom. CIN, pp. 447,
489. Cir. Rambaud,
sidcle, pp. 47, 48. —
(19) Αχολουθία τοῦ ὁσίου X ρ'»τοδούλου “ρρθῦ,115.-- (13) 4n.
Καταλ. τῶν ἐν
tom. I, p. $0. —
NOVEMBRIS. - 325
$ V. De S. Petro Atroensi,
S. loannieii eoaevo et socio
in monte Olympieo.
32. Haud parvum ez. Actis S. loannicii hucus-
que ineditis lucrum decerptum est, notitia nempe
omnino certa alicuius. sancti. ecclesiae byzantinae
prorsus. incogniti. Scilicet ad nostra. usque tem-
pora, ducibus mazime Bollando εἰ Radero (17),
quos seculi sunt viri ceteroqui. eruditissimi
I. S. Assemanus (18), Martinov (19) et Nilles (20),
existimatum est. S. Petrum, qui apud. Graecos et
Slavos dicitur. tum Sanctus Petrus qui in. Atroa
(in menologio Basilii Iunioris, ad. diem 2 ianua-
rii), tm Sanctus Petrus signifer in aede Sancti
Zachariae Atroae iacentis (im menaeis excusis. et
in Sirmondianis manuscriptis ad dies 2 et 3 ia-
nuarii), tem. Athirensis (in. menologio Mosquensi
ad. diem 3 septembris), quae appellatio corrupta
certe est ez Atroensis denominalione in momu-
mentis slavicis ad. diem 19 septembris usur-
AUCTORE
J. V. D. G.
Ex Actis
S.Ioannicii
palam
factum est
S. Petrum
Atroensem,
νου. Quoniam Petrus Abselamita martyrio. vitam
finierat, verbum σημειοφόρος in hunc sensum detor-
quere conati sunt praedicti. auctores quasi signifi-
caret cruciferum, quoniam in crucem actus fuerat
Petrus pro Christi nomine. Αἱ haec nullo prorsus
iure afferuntur, suntque inane figmentum. Ex usu
enim loquendi apud scriptores byzantinos consueto,
cuius testimonia plura. citari possunt, recte colligit
(15) Cfr. in periodico graeco, cui titulus Ἐχχλησιχστικὴ
᾿Αλήθειχ, anno 1889, n. 49 et sqq., articulum inscriptum
Ἔγηγραφοι πλίνθοι καὶ χεράμια. — (16) In periodico graeco
Σωτήρ, anno 1889, περίτινων ἀρχαιοτάτων μονῶν ἐν Βιθυνίᾳ.
— (17) Act. SS., Ian. tom. I, p. 129. — (18) Kalendavia eccl.
univ., tom. VI, p. 59, 60.— (19) Ann. eccl. graec.-slav., pp. 27,
37, 38, 217, 246, 248.— (20) Kalend. manuale utriusque eccl.,
tom. I, pp. 607, 68. — (21) Δεῖ. SS., Ian. tom. I, p. 129. —
(22) Polnyj Mesjacoslov Vostoka. (Kalendarium. Orientis
completum), tom. II, pp. 98£5. — (23) Loc. cit., p. 67. —
(94) Συναξαριστῆς, tom. VI, p. 15.
Sophocles
AUCTORE
J. V. D. G.
fuisse
hegumenum
monasterii
Sancti. Za-
chariae, siti
in Olympicae
regionis loco
dicto Atroa.
-h
B
Sophocles in Lexico graeco romanae et, byzan-
tinae periodi verbum. σημειοφόρος idem sibi velle
atque thaumaturgum (1). Sufficiat. sequentes ad-
duxisse locos. In Apophtegmatibus Patrum : εἰδὼς
χαὶ ὅτι σημειοφόρος ἐστὶν ὁ γέρων, sciens autem
senem signa seu miracula edere (2), et alibi m
eodem libro ;3» yàg σημεῖο φόρος, erat enim mira-
culorum effeetor (3). Cyrillus Scythopolitanus. in
Vita S. Sabae invocat testimonium sanctorum
patrum, luminarium δὲ miraculorum. editorum,
ὑπὸ τῶν ἀρχαίων φωστήρων χαὶ σημειοφόρων πατέρων.
Praeterea, ut legenti patebit, Petrus monachus, alter
S. Ioannicii Actorum scriptor, saepius eun appel-
lat σημειοφόρον.
34. At. quominus idem sint Petrus. Atroensis et
Abselamita, obstant. quae. dicuntur in menaeis,
nimirum allerum ez illis sepultum esse in Atroa ad
Sancti Zachariae. Haec quae hucusque obscura
viris doctis videbantur, nunc. ex S. Ioannicii Actis
clara. nimis evadunt. Legimus etenim in Vita a
Saba. conscripta, cap. X num. 44 : Τοῦ δὲ paxa-
ριωτάτου xa θαυματουργοῦ Πέτρον, ἡγουμένου γεγονότος
τῆς μονῆς τοῦ ἁγίου Ζαχαρίου ὑπὸ πόδας τοῦ ἐχεῖσε
᾿Ὀλυμπιακοῦ ὄρους καὶ σύνεγγυς Καλουχώμης χειμένης, ἐν
τῷ ὑπεράνω τῆς μονῆς βασιλείου ναῷ τοῦ ἁγίου Νικολάου
τότε χατασχηνοῦντος, beatissimus el thaumaturgus
Petrus qui hegumenus factus erat monasterii
Saneti Zachariae, siti ad. radices istius ibidem
Olympici montis et prope Calucome in templo
Sancli Nicolai, quod regio monasterio superemi-
net, tune versabatur. Proin Petrus dictus Atroen-
sis erat monachus Olympicus S. loannicio coaerus,
qui praefuit monasterio Sancti Zachariae, in quo
et sepultus iacuit. Idem innotescit. ex Vita adhuc
inedita S. Lucae Stylitae, cuius apographum ex
codice Parisino olim 142, nunc 1458, servat biblio-
theca. regia. Bruxellensis in. codice signato. num.
18864; ubifol. 191" haec legimus : xxxii» γῆν
πατρῴαν A
κτῆσιν πᾶσάν τε
ας xat φιλίας προσ-
πάθειχν χαὶ συνήθειαν λάθρα μετανάστης τῆς πατρίδος
γίνεται xal πρὸς τὸ ᾿Ολύμπιον οὕτω καλούμενον ὄρος
ἀποτρέχει. Ἔνθα που λαύραν καταλαβὼν ἐπ᾽ ὀνόματι τοῦ
μεγάλου προφήτου προσαγορευομένην Ζαχαρίου τὴν
χώφευσιν ἐθελουσίως ἐχείνου τοῦ ἱεροῦ ἀνδρὸς σχηματίζεται,
λίθον ὡς οἷά τινα κημὸν ἐκούσιον ἐμβαλὼν τῷ ἰδίῳ στόματι.
Προσέρχεται τοίνυν τῷ τῆσδε τῆς μονῆς προεστώτι θείῳ
γέροντι Πέτρῳ προσαγορευομένῳ, τῷ προορατικῷ προδήλως
χατακεχοσμημένιν χαρίσματι, Cum reliquisset terram
patriam et possessiones eL omnem consanguini-
latis amicitiaeque affeetum et conversationem,
secrelo migrat e patria et ad Olympicum sic
vocatum montem profieiscitur. Ibi cum petiisset
monasterium prae nomine magni prophetae de-
nominatum Zachariae, lacilurnitatem — sponte
imitatur istius sancli viri, lapidem ad instar
cuiusdam freni ultronei imponens ori suo. Vadit
Ἰωάννῃ ἐρημίτῃ
Ἡδὺ θέαμα ὁπόταν τις ϑεάσοιτο τοῦτο καὶ μετὰ
τὴν ἀναχώρησιν εἰς νοῦν ἀεὶ ἀναϑεωρεῖν εἴωϑεν.
Οὕτως οὖν καὶ ἡμεῖς οἱ ταπεινοί, ϑεοτίμητε, ἅπαξ
σε βλέψαντες καὶ ὡμιλνηκότες, οὐκ ἐπιλελήσμεϑα "
ἀλλὰ φανταζόμενον ἔχομεν ἐν τῇ διανοίᾳ * αὐτὸ
(1) Cfr. notam. Combefisii in verbum σημειοφόρος, Ποῖ.
gr. monum., tom. I, p. 806. — (2) Ibid., tom. I, p. 494.
— (3) Ibid., p. 568, — (4) P. G,, tom. CXVII, p. 923, —
(5) Ibid., tom. CVIII, p. 937. Cfr. Ramsay, Te historical
Geography of. Asia Minor, p. 189. — (6) Vide infra Vitae
primae num. 25, alterius vero num. 35. — (7) Hunc annum
823, Baronius, tom. IX, p. 871; Le Quien vero, in Oriente
christiano, tom. I, p. 605, putat tum rem evenisse, cum iam.
40010
326 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
igitur ad istius monasterii praelatum. divum
senem Petrum vocatum, prophetico prorsus orna-
tum charismate. Habemus ergo Petrum istum de
quo inquirimus fuisse praelatum — monasterio
Sancti Zachariae in. Olympico monte sito. Quem
locum magis determinatum assignant Menaea cum
dicunt : ἐν τῷ ἁγίῳ Ζαχαρίᾳ τῆς ᾿Ατρώας χειμένου. Tam
vero locum istum ex Actis S. Ioannieii etian
cognoscimus. Narrat Sabas S. loannicium, eum
mane quodam e monasterio Agaurorum profectus
esset, vespere advenisse in unum ex Olympicis pagis
diclum versus Atroam Castulo ἐν κώμῃ μιᾷ τῶν πρὸς
᾿Ατρώαν Καστούλω χαλουμένῃ (cap. 11], num. 8). In
Vila S. Ioannicii, auctore Petro, dicitur transeun-
dum esse per Atroam wf eatur de monasterio
Agaurorum ad Antidium (num. 8). Atroa. videtur
ad radices montis Olympi sita. fuisse, siquidem
inde refertur S. Yoannicius ascendisse in mona-
sterium Antidii in ipso monte exstructum. Eundem
locum melius definit Leo diaconus referens Iohan-
nis Teimiscis iter in regione Olympica : ἄρτι δὲ κατὰ
τὴν τῷ Ὀλύμπῳ παραχειμένην τῆς ᾿Ατρώχς πεδιάδα ὁ
βασιλεὺς ἀφικόμενος, venerat imperator in Atroae
campum Olympo subiectum (4). 4pud Theopha-
nem chronographum leges nomen eiusdem Olympici
loci ἐν τῇ ᾿Ατρῴᾳ, sed adeo obscuro modo ut mec
Ortelius nec. Goarus. situm. determinare. value-
rint (b). Tandem in Vilae S. Constantini Iudaei
apographo Bruxellensis bibliothecae regiae, signato
num. 18864-74, fol. 289", haec invenies : ἔρημον ἤδη
χαταλιπὼν περί τινα τόπον προέρχεται" ᾿Ατρώαν αὐτὸν
χαλεῖν οἱ ἐγνωχότες εἰώθασιν, καθ᾽ ὃν ὁ Μεσὼν καλούμενον
χωρίον τι ἴδρυται,
$ VI. De S. Ioannieio analeeta
ex variis,
35. Praeter ea. quae copiose satis in ipsis Actis
S. Ioannieii de eius vita. et miraculis enuntiata
sunt, alia quaedam ab eo gesta apud. alios rerum
huiusce temporis scriptores reperiuntur. Praesto
imprimis est testimonium. luculentissimum | de
S. Ioannicii sanctitate productum ab alio sanctis-
simo viro, nimirum a S. Theodoro Studita. Qui,
ut. legitur. in. Actis S. Ioannicii (6), cwm. eirca
annum 823 (7) hac iter haberet. sanctum nostrum
anachoretam in monte Olympo visitaverat. Mirum
sane esl auctorem | Vilae S. Theodori Studitae,
quamvis iter. illud narret. (8), non tamen comme-
morasse hunc Theodori cum S. Ioannicio congres-
sum; sed quaedam S. Theodori epistula omnem,
si forte oriretur, tollit dubitationem de huius facti
veritate (9). S. Theodorus ad S. Ioannicium seri-
bens, recens eorum colloquium in memoriam revocat :
Iohanni eremitae.
Si iucundum speetaeulum viderit. quispiam,
hoc etiam postquam recesserit, animo semper
intueri solet. Sie igitur et nos humiles, vir a Deo
honorate, ex quo te semel vidimus et locuti
sumus teeum, minime obliti sumus; sed impres-
morti proximus esset S, Ioannicius; quod certe falsum est,
Chronotaxis synoptiea S. Theodori Studitae statuit. an-
num 824, (Edit. Sirmondi tom. V) οἱ Acta S. Ioannicii
conscripta a Saba idem tempus indicant, — (8) P. G., tom.
XCIX, pp. 918, 219, — (9) Tom. V, p. 44; cfr. P. (5
lom. XCIX, p.1386. Iterum textum contulimus eum codiee
graeco num. S9£ bibl. nat. Parisiensis, fol. 334-335".
sum
D
Theodorus
Studita, in
epistulis suis
χαὶ ὁμιλίᾳ “ἄρον θείαν λάμποντα, καὶ εἰς δοξολογίαν
Θεοῦ προτρεπόμενον. "Esse δὲ τοῦτο τῇ ἐρημιχῇ
μονώσει, καὶ τῇ προσευχτιχκῇ προσελεύσε." λαμπρυν-
Sus Μωσαϊχῶς τὴν ὄψιν πρὸ τοῦ ἀρρήτου φάους.
Διὸ καὶ αὖϑις γλιχόμεϑά σε χατοπτεῦσαι, χαὶ συμ-
μετασχεῖν τῶν ἔν σοι χαρίτων χατὰ δευτέρωσιν
ἁγιαστικοῦ μετουσιάσμου, σὺ πρὸς Θεόν, καὶ ἡμεῖς
παρὰ σοῦ. Ὁρᾷς ὅσον σε Θεὸς ἐδόξασεν, ἐπεὶ
ἐδόξασας αὐτόν ; ᾿Αλλὰ xai ἔτι δοξάσειεν ἐν τέλε, τοῦ
βίου, ἀποπεραίνοντα ἀξίως τὸν δρόμον, ἡμῖν δὲ τοῖς
ἁμαρτωλοῖς εὔξσιο κἂν ἄρξασϑαι τοῦ σωτηρίου
δρόμου * ἐπείπερ μαχρὰν ἀπὸ Θεοῦ οἱ ἐλάχιστοι.
Ἢ πρώτη ἐπιβολὴ τοῦ λόγου ἐν τούτοις.
15ία igitur prior pars indubitatum. et. extra
controversiam. velinquit. cum. S. Ioannicio nuper
collocutum fuisse Theodorum Sludilam cum haec
scribebat, indeque Actorum. nostrorum fides nova
Ὑίς ἡ δευτέρα ; Περὶ Θεοχτίστου ποῦ ἐρημίτου " ὃς
ὅπως διερράγη ἐξ αἱρετιχῶν τινων ὑποϑέσεων τοῦ
σώματος τῆς ἐχχλικσίας" αὐτὸς ἡμῶν μᾶλλον ἐπίστο-
τιμιώτατε. Πλὴν ὅτ. χαὶ ἡμεῖς προπέρυσι
Ga,
D
πλησιάσαντες τοῖς xal ὑμᾶς ἐνδιαιτήμασιν, ἐξεμά-
ϑομεν παρὰ τῶν εἰδότων τὰ τοῦ ἀνδρός. Οὐ μὴν
ἀλλὰ καὶ διὰ γραμμάτων ὑπεμνήσαμεν καὶ παρεχα-
λέσαμεν dnos icu. αὐτὸν
τῶν σχοτεινῶν ἐχείνων
χαὶ δαιμονοποιῶν φϑεγμάτων, ὀρϑξοδοξεῖν ὃὲ μᾶλλον
πε τῆς παναγίας ϑεοτόχου. χαὶ τῶν ἄλλων
τρόπων. Νῦν οὖν Νιχάνωρ 6 ἡμέτερος ἀδε)λιοὺς φοιτή-
σας πρὸς ἡμᾶς, ἀπήγγειλεν ἐλϑεῖν εἰς μετάγνωσιν
τὸν ἄνδρα, ναὶ ϑέλειν ὁμοφρονεῖν τῇ ἐχχλησίᾳ,
λέγειν 8E μηδὲ γράμμα ἐμὸν εἰληφέναι, ἀλλὰ xal
ἐρᾷν δέξασϑαι. "Excel οὖν, πότεο ἅγιε, γέγραπται"
Ὁ ἐξάγων ἄξιον ἐξ ἀναξίου ὡς στόμα μου ἔσται,
χαι" Ὁ ἀποστρέφων ἄνθρωπον ἐχ πλάνης 6000 αὐτοῦ
χαλύψε. πλήϑος ἁμαρτιῶν * δεῖ τὴν ἁγιωσύνη» σοὺ
διαναστήναι. χαὶ δοῦνα! χεῖρα βοηϑείας
μένῳ, ἐν τούτῳ γὰρ Θεοῦ συνεργὸς ἔσῃ. Ἔστα: 08
τοῦτο πῶς ; ἵνα δηλώματι ἀξας τὸν Θεόχτιστον πρὸς
σέ, εἴποις τε χαὶ διαλεχϑῃς πὰ εἰχότα. Καὶ εἰ μὲν
εὕροις αὐτὸν εἴκοντα τῷ Sel λόγῳ, εἴποις χαὶ περὶ
ἐμοῦ τοῦ ταπεινοῦ, ὅτ. εἰς αὐτὸ τοῦτο χεχίνημαι
φιλῶν τὴν σωτιρίαν αὐτοῦ * χὰἂν δοχιμάζοις, ὃ πατήρ,
χόχεῖνος ἐρᾷ, ἐπιστείλω αὐτῷ εὐϑέτως, ὥστε ἀμφοτέ-
ρωϑεν ξλχυσϑῆναι καὶ χεοδηϑῆναι! τὸν ἀπολλύμενον.
Ῥοῦτο γὰρ βούλεται Θεός, wy τούτῳ ἦλθεν ἐπὶ τῆς
γῆς τὸ ἀπολωλὸς ἐχζητῶν ἐπιστρέψαι, χαὶ τῆς εἰς
αὐτὸν ἀγάπης ἐπόδειξιν τὴν τοῦ πέλας φιλίαν ποιεῖται
τῷ πλανὼω-
ἡμῖν. Καὶ δεῖ παντὶ σϑένε: χινηϑῆναι ἡμᾶς, πάτερ
ὅσιε" εἰς τοῦτο γὰρ χἀγὼ χινηϑεὶς ἔγραψα σοι. Εἰ
ὃὲ μετὰ τὴν τοιαύτην ἐπιχείρησιν ἀπειϑῶν ἀπειϑεῖ
ὄψεται ὃ ἀνομῶν. λέγε! Κύριος: Ἄφετε αὐτούς,
τυφλοὶ εἰσί. Ὡς οὖν εὐοδοῖ Κύριος, ἀγαϑύνδυχι,
πάτερ, δηλοποιήσαί pot γράμματι σου τιμίῳ.
Scilicet petit 5. Theodorus & S. Ioannicio μέ
secum allaboret in convertendo aliquo ez Olympicis
monachis, Theoctisto. nomine. Hune in Olympo
eremiticam agere vitam. plane indicat. Theodorus
Studita in recitata epistula, cum refert se didicisse
de hominis istius rebus cum nuper ad Olympi cellu-
las venisset. Er Actis S. Ioannicii nihil quidem
(1) Cfr. edit, Sirmondi, tom. V, p. 473. — (3) Ierem., XV,
19. — (3) Iac, V, 20. — (4) Matth., XVIII, 13. — (ὃ) Psal.
m. 225. Ww) v1
DIES QUARTA NOVEMBRIS. -
Α τοῦτο γαννύμενοι ὁρᾷν ἄνϑρωπον Θεοῦ, προσώπῳ τε
327
sum menti gerimus, illum ipsum videre gestientes
hominem Dei, et vultu et verbis divinam gratiam
spirantem, et ad Dei laudes incitantem. Hoe vero
adeptus es eremitica solitudine, et orationis fre-
quentatione, faciem gerens Moysis instar ineffabili
luce resplendentem. Quocirca et iterum intueri te
cupimus, et gratiae donorum quae in te sunt par-
licipes fieri, ae sanelitatis quam iu a Deo, nos
abs te, minus tamen quam quanta in le est,
hauriemus. Viden quanta te Deus gloria affecerit
quoniam tu illum gloria affecisti? Atque utinam
ornare te pergat in fine vitae curriculum, ut par
est, absolventem. Tu vero pro nobis ora peccato-
ribus,ut vel incohemus salutarem cursum; quippe
qui a Deo longe absumus homunculi. Atque hoc
primum orationis propositum.
eaque non spernenda valione confirmatur. Sed
praecipue inspiciendum. qua de causa scripserit
Theodorus Studita. Pergit enim. post erpressum
de ullimo et nuperrimo colloquio gaudium :
Quodnam alterum? De Theoctisto eremita :
qui quonam modo per haereticas quasdam
quaestiones ab ecclesiae corpore divulsus sit,
ipse nosti melius quam nos, reverendissime.
Attamen et ipsi nuper ad cellulas vestras cum
venissemus, de hominis rebus ex iis qui noverant
didicimus. Quin etiam per litteras eum commone-
fecimus (1) et adhortati sumus, ut ab tenebricosis
illisetdaemoniacis sermonibus abstineret,etorl ho-
doxe potius sentiret, tum de sanctissima Deipara,
tum de aliis capitibus. Nune ergo Nicanor frater
noster ad nos veniens resipuisse hominem renun-
tiavit, velleque Ecclesiae consentire, negare autem
se litteras meas accepisse; sed et illas optare.
Quoniam igitur scriptum est, pater sanete : * Qui
educit dignum ex indigno, sieut os meum erit (2) -
et * Qui converti fecerit hominem ab errore
viae suae operiet multitudinem peccatorum (3)55
sanctitatem tuam exsurgere oportet, et auxilii
manum porrigere erranti : in hoc enim Dei adiu-
tor eris. Qui vero id fiet? Ut Theoetistum ad te
advoces, eique dicas el edisseras quae par erit.
Et si quidem cedere illum videris divino sermoni ;
de me etiam humili significes, eandem meam
mentem esse, eius salutis desiderio, et, sj probabis,
pater, idque ille expetet, scribam ad illum appo-
site, ut utraque parte trahatur, et luerifiat qui
perit. Hoc enim vult. Deus, et huius rei gratia in
terram venit, quod perierat quaerens redu-
cere (4), et amorem proximi esse iubet nobis
amoris erga se argumentum, omnique conatu
excitari nos convenit, pater sanete; in hune enim
finem ut ad te scriberem permotus sum. Quod si
post talem. conatum detrectans non obsequetur,
4 videbit iniquus (5) .. Ait Dominus : * Sinite
illos, caeci sunt (6) - Quem igitur suecessum
Dominus dederit, indicare mihi, pater, veneran-
dis tuis litteris bonitas tua ne gravetur.
percipimus de Theoctisto aut de eius. resipiscentia.
Attamen Baronius non dubitat. asserere S. Ioanni-
eium praestitisse integre quod precibus suis Theo-
dorus ab eo vequirebat (7). He quidem vera, exstat
tum. epistula. ista Theodori ad. "Theoctistum scri-
pta (8) quam in litteris ad loannicium commenorut
et in qua redarguit eum, quod ob suspectam doctri-
CXI, 10.— (6) Matth. XV, 14.— (7) Annales, tom. IN, p. 906.
— (8) Ed. Sirmondi, tom. V, p. 413.
nam
AUCTORE
J. V. D. G.
E
Ἢ
E
4
1
1
ΕἼ
ἔ .
et in parva
Catechesi
agit de
S. Ioannicio,
qui comme-
moratur.
eliam in Vita
328
nam complures ab eius communione divisi sunt,
tum altera (1) ex qua certum deduci valet argumen-
tum, Theoctislum eremitam paenitenten, suadente
S. Ioannicio, suos condemnasse errores; siquidem
in fine istius epistulae Theodorus. Theoctistum
hortatur ut libello suae paenitentiae subscribat
coram dommo loannicio spirituali patre nostro,
teque venerando patre et fratre nostro, am
τοῦ χυροῦ ᾿Ιωαννικίου τοῦ πυευματιχοῦ ἡμῶν πατρὸς, καὶ
σοῦ τοῦ τιμίου καὶ πατρὸς καὶ ἀδελφοῦ ἡμῶν. Ad quem
locum iuvat notare hunc titulum patris spiritualis,
τοῦ πνευματικοῦ πατρός, quo S. Theodorus S. Ioan-
nieium insignit. Cavendum. tamen est ne inde
inferamus Ioannicium fuisse sacerdotio initiatum.
Recte quidem monuit I. Haber (2) apud Graecos
spiritualium patrum seu virorum nomine designari
proprie confessarios «c proin presbyteros; attamen
haud magno negotio demonstraretur huius vocabuli
sensum proprium in alios minus strictos aberrasse
εἰ saepe etiam ad. patrinos ob spiritualem cogna-
tionem (3).
36. Alibi iterum. commemoratur loannicius a
Theodoro Studita, nimirum in Parvae Cate-
cheseos catechesi X X.X V III (A). In hoc loco hequ-
menus Studii proposuerat. suis monachis exempla
sequenda nonnullorum ex sanctissimis eorum fra-
tribus ut eos hortaretur ad permanendum in quo
vocati erant apud Deum et non quaerendum quae
sunt allerius ordinis. Dein pergit ita. inducendo
S. Ioannicium : ἐχέτω οὖν ὁ πατὴρ ᾽Τωαννίχιος σὺν τοῖς
ὁμοταγέσι τὴν ἐρημίαν χαὶ τὴν ὀρεινήν "
ἐχεῖνος
ὑποταγὴν καὶ τὴν ξενίαν * ἐν τῷ νῦν καιρῷ οὐ
συν.
δεδίωχται, σὺ δὲ ωγμένος ἕνεκεν δικαιοσύνης "
ob πεφυλάκισται, σὺ δὲ ἐφυλαχίσθης διὰ Κύριον"
οὗ τέτυπται, σὺ δὲ ἐτύφθης διὰ Χριστόν. Πόσῳ ταῦτα
ἐκείνων βελτιώ
ὑτερα! TTeneat igitur pater Ioannicius
eum suis sociis deserla et montana, tu dilige sub-
missionem et hospitalitatem. Iste nune non pati-
lur persecutionem, te autem persequuntur propter
iustitiam. Iste non fuit inearceratus, tu vero com-
pactus es in eustodiam propter Dominum; iste non
fuit verberatus, tu aulem caesus es propter Chris-
tum. Quam haec illis antestant! Prima fronte non
videtur Theodorus Studita hic probare Yoannicium.
Sed. cum ex altera parte notum sit quanti fecerit
sanctum monachum, locus praesens. est declaran-
dus ex peculiari scopo qui intenditur. Nempe vult
monere suos monachos unicuique permanendum
esse in statu a quo vocatus est a Deo, qui status est
unicuique melior, et ita ratiocinatur : S. loanni-
cius cum suis tenet. solitudinem, ubi quietus Deo
vizit, vobis datum est non adeo tranquillam agere
vitam, et propter. Deum pati multa ; quod vobis
melius fuit. Minime autem, ut falso sibi fingeret
aliquis, intendit. Theodorus. Studita improbare
agendi rationem Yoannicii. Tandem nolumus prae-
termittere S. Yoanniecium a. Theodoro Studita com-
memorari inter viginti tres amicos et fratres quos,
quoniam de iis scire avebat et. de quibus frequens
fiebat significatio, consullum fore duxerat brevius
€t occulte magis, ez elementis seu viginti quattuor
litleris designare. Iam vero ut S. loann
litteram «x significetur petit (5).
37. Commemoratur etiam S. loannicius in Vita
S. Euthimii, qui colitur die 15 octobris (6). Haec
ieius per
(1) Ibid., p. 518-530. — (9) Liber- Pontif. Eccl. graec.
1676, pp. 598-600, CIr. I. Hergenroether in Entalma
Patrum spiritualium officium describente additoque brevi
de eodem commentario, pp. 137. — (3) Zhishman, Orient.
Eherecht, p. 960 et Syntagma Athen., tom. V, v. 380. ex
(4) In editione cl. viri Auvray, T3 ὁσίου πατρὸς ἡμῶν καὶ
Paris,
te graeco
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
Vita conscripta a. Busilio quodam, quem aliqui
perperam. eundem dicunt. αἰ archiepiscopum
"Thessalonicensem, hucusque latet in bibliothecarum
tenebris, nimirum, ut. tradit. Nicodemus Synaza-
ristes. (7), coenobiorum | Vatopedensis et. Laurae
mazimae in Athone monte. Hucusque est vulgata
tantummodo versio rossica Vilis patrum. montis
Athonis inserta, quam (8) benignissime nobis intey-
pretari digna'us est. cl. vir. Iohannes Marlinov,
Illa Acta maximi facit eruditus auctor Auni eccle-
siasliei graeco-slaviei, quippe quae cwm factis
historicis aliunde notis, tum quod ad res ipsas, tum
quod ad chronotaaim spectat, apprime concordent.
Accuratae traduntur. notitiae geographicae, stilus
est. simpler admodum, mec, ul saepius. contingit
in Graecorum. narratiunculis, canoris nugis. et
ornatu superfluo abutitur eius auctor Basilius, qui
S. Huthymii, tum. discipulum, tum aequalem se
manifestat. Natus est S. Euthymius eirca. annum
824, narratur. autem. anno. aetalis suae decimo
octavo reliquisse patriam suam, Galatiam, et post
diutina itinera, peliisse regionem Olympi, ubi occur-
rit S. loannicio, qui tune temporis muzimae san-
ctilalis veneratione decoratus florebat. Cui statim
adhaesit asceticae vitae praecepta edocendus. Cum
quadam die congregati essent palres el fratres apud
Ioannieium, u£ verbis oris eius instruerentur, sinul-
que adesset iunior. Euthymius, S. Yoannicius, qui
discipuli sui tum praecocem virtutem, tum futuram
sanctitatem, tum fructum quem in animabus opera-
turus essel, praevidebat, voluit in conspectu omnium
monachorum Euthymii humilitatem demonstrare.
Quare palres singulos allocutus | interpellavit
quis eorum, dum in saeculo versaretur, magis
nocuisset prorimo suo. Cum id se ignorare vespon-
dissent patres : * En illum, respondit indignabun-
dus S. Ioannicius, designato DEuthymio : iuvenis
iste est malefactor, homicida, tenete eum eiusque
alligate manus. ,, Percontari omnes quodnam scelus
admiserit, nihil respondere iuvenis, non. ausus
contradicere sancto viro, nec negare se esse sceles-
tissimum virorum, paratum ad. vincula. ferenda ;
obstupescere omnes. "Tunc iterum loculus est
S. Ioannieius : ^ Sinite eum. abire, ait; innocen-
tissimus est virorum. Homicidii insimulavi eum
experimenti causa, demonstrare volens quanta. sil
olim patraturus qui a. vitae asceticae incunabulis
oboedientiae hwmilitatique adeo. studet. ut. mon
recuset. haberi vir infamis et nequam. |,
38. Praeter multas praedictiones quas a S. Yoan -
nieio prolatas fuisse Acta eius referunt, duae aliae
ibi non commemoratae sunt. quae leguntur. alibi,
scilicet de δ. Irene eligenda in hegumenam mona-
sterii Chrysobalanti et de. Photio futuro Ecclesiae
Christi acerrimo adversario. Iam fuit inserta operi
nostro narratio congressus Irenes cumS. Ioannicio,
nimirum quomodo Irenes virgo in sponsam desti-
nata Michaeli imperatori, in itinere suo versus
Constantinopolim. diverterit ad. Olympum. | mon-
tem ut. celebratissimi tunc. temporis anachoretae
conspectu. frueretur. precibusque adiuvaretur. Cui
praedixit. sanctus vir. indigere ipsius auzilio mo-
nasterium Chrysobalanti, ut virginibus ibidem Deo
sacratis praeesset (9). Hunc congressum anno 842
locum. habuisse opinabatur noster. Iohannes. Pi-
ὁμολογήτου Θεοδώρου ἡγουμένου τῶν Στουδιου μικρὰ
κατήχῃσις, p. 141. — (5) P, G, tom. XCIX, p. 1059. —
(6) Annus ecclesiasticus graeco-slavicus, p. 948. — (7) Συνχ-
ξαριττής, tom. Il], p. 8£, —
Pétersbourg, 1860, tom.
lom. VI, p. 604,
(8) Afonski patérisc. Saint-
1, pp. 3640. — (9) Act. SS., Iul.
nius
Ε
in Vita san- -
ctae Irents,
A
Nec Symeoni
magistre, qui
S. Ioannicii
qraedictio-
nem de
Photio refert,
B
* cod.
περιεδλέπτῳ
nius (1). Quoniam in nulla. Actorum S. Ioannicii
qecensione quaequam subicitur istius praedictionis
mentio, quid sentiendum sit de hac prophetia pronus
erit quisque ad. dubitandum. Licet de tempore quo
obtigerit notet. Pinius ez suis dictis satis liquere acci-
piendum esse annum 842, addit tamen se hac de re
ullerius quod. aperiat non habere. Ceterum. auctori
Vitae S** Irenae, utpote qui ita locis, personis ac
temporibus suam adaptavit narrationem, ut con-
veniri possit res aperte falsas ac palpabiliter
disparatas alicubi obtrusisse, quique, nedum fuerit
844 Irenae synchronus, diu post illam vizil, medio-
crem prorsus se dare fidem profitetur. idem ante-
cessor noster. Cum igitur. sileant Acta nostra, nec
multum. confidere liceat auctori. Vitae S" Irenae,
certo omui indicio supersedisse satius erit.
39. Praedictionem autem | circa. Photium sic
factam. legimus in Symeonis magistri Annalibus
relatam : quod vero parentes monachorum stu-
diosi erant, uxor domo lubens excipiens pro ipsis
ac Photio preces fundere rogabat. Hune quan-
doque Photium valde adhue puerulum, eum pater
ad S. Ioannieium in monte Olympo adduxisset,
obsecrabat ut oraret pro eo. Cui ille actutum
respondens : * Photius, inquit, vias tuas, Domine,
ut sciat, in animum non inducit ,. Ad quem
Sergius alla ducens suspiria : * Ut quid, pater,
hoc dixisti ? , Respondit senex :* Quae ille perpe-
traturus est, tibi denuntio. , Tum Sergius caput
cinerem aspersus e monte descendit (2). Veritati
istius narrationis de S. Ioannicii congressu cum
Photio puerulo non utique favet silentium Actorum
nostror um. Quamvisnon obstet temporum ratio,cum
natus sit Photius certo ante annum 827 et S.Ioanni-
cius anno 546 obierit, eruditi plures, quos inter
cardinalis. Hergenroether, mazime abhorrent. ab
accipiendo Symeonis magistri testimonio. Eminen-
tissimus. scriptor mon dubitat hanc εἰ alias, quas
Magister de Photio profert. historias, fabulis et
ficliciis commentis accensere (3). Non tamen negat
hosr umores fortassis in populum sparsos fuisse, sed
qlane recusat illos in historicae veritatis documen-
tum invocare. Quapropter talia reticuisse laudi sit
scriptoribus Vitae S. Toannicii, novumque exsistat
argumentum unde. crescat fides ipsis adhibenda,
quod in apertas nugas et aniles. historiunculas,
qlebis delectamentum, non inciderint, sallem quod
spectat. ad. traditionem popularem. quam rettulit
Symeon de S. loannicio iam ab ipsa. fautoris pue-
ritia praedicente Pholianum schisma.
Πάντων ὃὲ τῶν ὀρθοδόξων ἀρχιερέων xa μοναχῶν
ἐν τῇ μεγαλοπόλει συναϑροισπέντων ἡ βασίλισσα
πούτους οὐκ ἀηδῶς δεξαμένη ἔνδον τῶν βασιλείων,
ἐν τῷ λεγομένῳ Περιβλέπτῳ * τῷ τέως χαταχβθῆνα!:
χελεύει vy δὲ δίττην ταὐτὴν τῶν ἀδελφῶν τὴν
ξυνωρίδα Συμεὼν χαὶ Γεώργιον σύν τε τῷ ϑαυμαστῷ
Μεβοδίῳ ἐν ἰδιάζοντι ταμιείῳ παρ᾽ ξαυτὴν ἔχουσα
συχνοτέρως ὡμίλει, χαὶ εἰς συνεστίασιν προετρέπετο.
Θνήσχειν ὃξ μέλλων ὃ βασιλεὺς μετάμελος, χἂν μὴ
(1) Ibid., p. 601. — (2) P. G., tom. CIX, p.731. — (3) Photius,
Patriarch von Constan tinopel, tom. T, p.317-319. Cfr. Hirsch,
Byzantinische Studien, pp. 340 sqq.— (4) P. 7. Clr. Rev. des
quest, hist., tom. LIII, p. 259. — (5) Apud Regel minus recte
προαιρέσεως. — (6) Cod. Brux. μέγαν. — (7) Scilicet annis
899-842, quibus regnavit Theophilus.— (8) Auct. Bibl. Patr.,
tom. II, p. 720.— (9) Analecta byzantino-russica, pp. IX-XI.—
(10) Bandinius, Catalog. cod. mss. bibl. Med. Laurent. tom. I,
p. 435. — (11) Omont, Catalogue des ms. grecs de la. bibl.
roy. de Bruaelles, p. 35.— (12) P. 27. — (13) P. 26, 97. —
Novembris Tomus 11. τελείως,
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 329
40. Iam actum est (num. 17) de consilio quod. &
loannicio petiverat imperatria: Theodora ; hanc
nempe narrat. Nicetas, in Vita Ignatii, patriarchae
Constantinopolitani,consultum misisse ad S.loanni-
cium ecquisnam, mortuo Methodio, in patriarcham
eligendus esset. tationes dedimus propter quas illud
testimonium incertum. nimis appareat nobis. Sed
placet referre quod. de S. TIoannicio fradif auctor
Vitae eiusdem basilissae Theodorae, cuius textum
nuper edidit cl. v. W. Regel inter Analecta byzan-
tino-russica ab Academia Petropolitana vulgata (&),
et apographum ex codice quodam Basiliorum Mes-
sanensiuim. servat codex signatus num. 8599-60 in
bibliotheca regia. Bruzellensi. Ubi haec leguntur fol.
89,-83" : wax ἐκείνους δὲ τοὺς καιροὺς διέλαμπον ἄνδρες
ϑαυμαστοί τε χαὶ εὐλαβεῖς καὶ ζήλου θείου χαὶ σοφίας ἔμπλεοι
τυγχάνοντες" Ἰωαννίκιος ὁμέγας, σημειοφόρος χαὶ ἀξιάγαστος
χαὶ τρισμαχάριστος, ὁ ἐκ τῆς ἐλλάμψεως τοῦ παναγίου a
ζωοποιοῦ Πνεύματος τὸ τῆς προοράσεως (5) κα: προγνώ-
σεως μέγα (6) καὶ δπερθαύμαστον χάρισμα ἀξιωθεὶς λαβεῖν
παρὰ τοῦ Θεοῦ wat πολλὰ τοῖς πυνθανομένοις προλέγων τῶν
ἐσομένων, Tllis vero temporibus (7) fulgebant viri
mirabiles et pii, atque zelo divino et sapientia
pleni : Ioannicius magnus, miraculorum editor et
mirabilis terque beatus. Qui per illuminationem
sanctissimi οἱ vivifici Spiritus, praevisionis et
praescientiae magnum et admirandum charisma
dignus qui acceperit a Deo, multa interroganti-
bus praedixit futurorum. Ite quidem vera prophe-
tico dono imprimis emicuit. S. Toannieius, quod
plura ez eius Vita mirabiliter facta. testantur.
Eundem 5. Theodorae Vitae locum reperies
verbolenus repetitum in Oratione historica in festo
restitutionis imaginum ὦ Combefisio. edita. (S).
Huius orationis scriptorem haec ab auctore Vitae
Theodorae excerpsisse luculenter demonstravit
W. Hegel (9).
Al. In Actis hucusque ineditis. SS. Davidis,
Georgii et Symeonis, quae Florentiae in bibliotheca
Medicea Laurentiana inveniuntur (10), quorumque
apographum a P. Daniele Papebrochio confectum
conservat. bibliotheca. regia Bruxellensis in. codice
signato num. 8229 (11), legitur S. Yoannicius, ὁ ἐν
ἡσυχασταῖς χατ᾽ ἐχεῖνο χαιροῦ ἀγγελικῶς ἐν τῷ ᾿Ολύμπῳ
διαπρέπων ᾿Ιωαννίκιος (13), consensisse contra Symeo-
nem cum Georgio, Methodio et Iohanne Catasamba
ut, basilissa. Theodora rogante, emortuum impe-
ratorem. Theophilum fidelem et orthodoxum decla-
rarent, ὡς πιστὸν καὶ ὡς ὀρθόδοξον. Integrum locum
transcribere iuvat (13).
Omnes orthodoxos presbyteros et monachos in
metropoli congregatos (14) eum basilissa (15) haud
iniueunde intra regiam aedem excepissel,in locum
dietum Peribleptum (16) simul convenire iubet. At
illud duplex fratrum par, Symeonem Georgium-
que (17), eum mirabili viro Methodio in proprio
cubiculo secum habens, eum illis frequentius con-
versabatur eosque ad convivium invitabat. Cum
moriturus essel rex, paenitens factus, licet non
(14 Ctr. "Theoph. Contin., P. G., torn. CIX, p. 166-7; Symeon.
Mag. ibid. p. 711,num. 3; Zonar., P. G., tom. CXXXV, p.11.—
(15) Nempe Theodora. — (16)Monasterium Gonstantinopo-
litanum, de quo Bandurius, Imperium orient., tom. I, p. 380,
Cangius, Constantinop. christ., libr. IV, p. 63. Monasterium.
Deiparae Peribleptae saeculo XI a Romano Argyro condi-
tum est. Unde patet Acta S8. Davidis, Georgii et Symeonis
non prius saeeulo XI fuisse conscripta.— (17) De his sanctis
cfr. Act, SS, Apr. tom. l, p. 668.
42 integre,
AUCTORE
J, V. D. 6.
E
nec Actis
SS. Davidis,
Georgii et
Symeonis,
AUCTORE
3. V. D. G.
y
[2
nee sermoni,
" quae
S.loannicium
de absolvendo
Theophilo
egisse
ἢ narrant,
adstipulan-
" dum
censemus.
330
Vu
τελείως, τῇ τε τῆς εὐσεβείας μετακινήσει xol τῷ
διωγμῷ 6; οδόξων γενόμενος, δοθῆναι τοῖς um
goto xai πένησι λίτρας ἑξήχοντα χρυσίου iod
ἑτέρας δὲ ποπαύτας τοῖς ἐν σπηλαίοις Cu EENA
ἡσυχάσουσ' xal ὑπ᾽ αὐτοῦ ἐξορίαις πέπον ον
ἡ δ᾽ εὐσεβὴς ἐκείνη καὶ τἰλανδρος, μᾶλλον δὲ φιλό-
ρίστος βασιλὶς τοῖς τρισὶν ἁγίοις, τούτοις ἀνδράτι
τὸν ἴδιον αὑτῆς ἀναχοινοῦται σχοπὸν χαὶ ἀναφανδὸν
ἀνακαλύπτει, λέγουσα" . Evo μέν, ὦ kou
θεοφόροι πατέρες, τὸν ἴδιον χόσμον τῇ τοῦ € E:
ἐχχλησίᾳ εὐσεβοφρόνως ἀποϑοῦνα! βούλομαι, καὶ τὰ
τοῦτο τὴν ὑμῶν ὁσιωτάτην ὁμήγυριν ἐκ περάτων
πρὸς ἡμᾶς παραγενέσθαι: χεχέλευχα. Μίαν ὃὲ xo
πρὸς ὑμᾶς
ὀφθαλμοῖς s
ἐξουσίαν γὰρ ἔχετε πρὸς Θεοῦ D εἴν xal AU
ὅσα ἂν καὶ βούλεσϑε, οὐ μόνον τῶν ἐν τῇ So «xu
ἐξεταζομένων τὰ ἁμαρτήματα, ἀλλὰ καὶ τῶν ἤδη
προληφϑέντων ϑανάτῳ, ὡς ἱερεῖς, αὐτοῦ καὶ ἀκραι-
φνεῖς λατρευταὶ καὶ Φεράποντες. Καὶ ἀντιβολῶ νῦν,
ἰδού, ὑμᾶς, τὸν ἐμὸν σύζυγον ὑμῶν χρηματίσαντα
βασιλέα μὴ dalle alus ip χαβυποβαλεῖν, ἀλλ ὡς
πιστὸν xa ὀρθόδοξον τοῦτον οἰκονομικῶς δέξασβῇα!.
E
ταύτην προφέρω τὴν αἴτησιν χούφην ἐν
d * * * ;
ὑμῶν καὶ μᾶλα ῥαδίαν ὑπαρχούσαν
τοῦ δεσμεῖν xal λύειν
Πεπληροφόρημα! γὰρ ἔχειν ὑμᾶς, εἰ μόνον ελήσε z
xui τὸ δύνασθαι" ἰδοὺ γὰρ καὶ εὐλογίαν ὑμῖν xai
τοῖς uel ὑμῶν ἐχδημῶν ἐνδιαθήχως κατέλιπε. Καὶ
ἢ xal μετριόφρων δυὰς Μεθόδιος λέγω
καὶ ὁ Γεώργιος ἀπηνεώθησαν μετὰ συννοίας οὐ τῆς
* μὲν πραοτ'
τυχούσης σχεπτόμενο.. τίνα ἂν δῶσιν ἀπόκρισιν. Ὁ
ὃς ὕεῖος Συμεὼν πυρὸς ὑπάρχων θερμότερος καὶ
ἐφικέσῃχ! ῥομφαίας τομώτερος, μηδὲν ὅλως ἐνδοιά-
σὰς ἢ τὸ παράπαν ὀρρωδήσας σφοδρῶς ἠγανάχτησε
xui μέγα τὸ ἀποστολιχὸν ἐχεῖνο ῥητὸν ἀναχέχραγε"
Τὸ ἀργύριον αὐτοῦ σὺν αὐτῷ εἰς ἀπώλειαν * οὐκ
ἔστιν αὐτῷ μερὶς ἢ χληρονόμια μετὰ τῶν εὐσεβῶν
χαὶ
ὀρθοδόξων ἱεροσύλῳ καὶ θεομάχῳ ὑπάρχοντι"
EM j VR PRENS S ER EQ
ᾧ γὰρ περιόντι ἐχθρὸν ἣν τὸ θεῖον, τούτῳ δῆλον ὅτι
χαὶ μεταστάντι.
Τούτων οὕτως περὶ τοῦ μακαρίου
ῥηθέντων, ἢ ἄνασσα τῇ λύπῃ xaxa εθεῖσα, θυμοῦ
τε ἔμπλεως γενομένη τούτους τε χαὶ τοὺς σὺν
αὐτοῖς τοῦ παλατίου μετ᾽ ὀργῆς ἐξωθεῖσθα!ι χελεύει,
τάδε μετὰ θυμοῦ λέγουσα. "Ec ὅσον ὑμῖν οὕτως
δέδοχται, πορεύεσῆε ἀπ᾽ ἐμοῦ. ᾿Εγὼ γάρ, ὥσπερ
ἔλαβον καὶ μεμάδηχα παρά τε τοῦ χηδεστοῦ χαὶ τοῦ
ἀνδρός, χρατήσω καὶ βεβαιώσω" ὑμεῖς Ot ὄψεσθε.
Ἐξελθόντων ὃὲ τῶν πατέρων οὐ μόνον τῶν βασι--
λείων, ἀλλὰ xui τῆς πόλεως, ἅπας ὁ τῶν ὁμολογη-
τῶν xai i
ῥορίων Üizsos τῷ Συμεὼν ἠκολούθησε,
702 φρόνουντες,
τὰ αὐτὰ dx xai σὺν αὐτῷ θανεῖν
^ u Ὧι Η - a , e *
προελόμενοι, Móvot δὲ τὸν τῆς βασιλίσσης σχοπὸν
συνευδόκουν, χαὶ ἤῆελον περαιωθῆναι τῆς τοῦ κοινοῦ
MO ἘΣ τὰ : ; :
σωτηρίας εὖ μάλα xai ἐπισταμένως προνοούμενο".
σὺν Γεωργίῳ Μεβόδιος, ᾿Ιωάννης ὁ Κατασάμβας
λεγόμενος χαὶ ὁ ἐν ἡσυχαπταῖς χατ᾽ ἐκεῖνο χαιροῦ
ἀγγελιχῶς ἐν τῷ ᾿θλύμπῳ διαπρέπων ἸἸωαννίκιος.
42. Quae modo recitavimus ex SS. Davidis Geor-
gii et Symeonis Actis ineditis illustrantur ex aliquo
loro sermonis, qui in. die festo restitutae orlhodo-
viae, cum ilerum instauratae sunt sacrae imagines,
pronuntiatus est. anno. 842, die 19 februarii,
quemque ez Sacro Graecorum Triodio desumptum
in Annalibus ecclesiasticis inseruit Baronius (3).
Ibi narratur, cum sceptris potiti essent Theodora et
Michael, Arsacium quendam magnum. ascetam (3)
accessisse ad S. loannieium in Olympo vitam mona-
(1) Nimirum patriarcha Constantinopolitanus iconoma-
chus, etiam lannes dietus. — (2) Ton. IX, anno 842. —
(3) De S. Arsacio clr. Act. SS, Aug. tom. IIl, p. 270, —
(4) lam notavit Combefisius, loc. cit, p. 745 Baronii Su
Τοιγαροῦν
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
integre, propter piorum exsilium et persecutionem 1)
orthodoxorum dari indigentibus pauperibusque
libras sexaginta auri curavit, totidemque alias
monachis in speluneis et montibus degentibus et ab
ipso ad exsilium damnatis. Pia illa et hominum,
sed potius Christi amatrix regina tribus sanctis
istis viris proprium communicat suum consilium
et apertissime revelat, dicens : Equidem, o sancti
et deiferi. patres, proprium ornatum Dei. ecelesiae
piissime reddere volo, ideoque. vestri venerandam
congregationem ex finibus [imperii] ad nos convenire
mandavi. Unam ad vos istam profero petitionem,
quae levis in oculis vestris erit et valde facilis. Fa-
cullatem enim habetis a Deo ligandi et. solvendi
quaecumque volueritis, non tantum illos qui in vita
hac perserutati sunt peccata sua, sed illos etiam qui
iam correpli sunt morte, siquidem sancti Dei et puri
famuli et servi estis. Et deprecor nune ecce vos ne
meum maritum, vestrum renuntiatum regem, ana-
themati subiciatis, sed tamquam fidelem et. ortho-
dozum illum canonice accipiatis. Compertum habeo
praesto esse vobis, si modo volueritis, hanc potesta-
tem. Ecce enim et eulogiam vobis et. sociis vestris
moriens testamento suo reliquit. ''unc dulcissimum
et moderatos sensus gerens par, Methodium dico
et Georgium, obstupuit, simul eum diligentia non
qualieumque considerans quamnam daret respon-
sionem. Divus vero Symeon, qui igne erat ferven-
lior et ad penetrandum gladio acutior, nil prorsus
haesitans, nee quiequam reformidans, valde indi-
gnatus est, et celebre illud Apostoli verbum excla -
mavit: Pecunia eius cum eo sit in perditionem. Non
est pars neque hereditas cumpiis et orthodoxis sacri-
lego et adversario Dei. Cui in vita inimicae erant
res divinae, illi inimicae sunt. etiam. post mortem.
His a beato prolalis, regina. dolore affecta et ira
plena effeeta illos asseclasque suos e palatio indi-
gnabunda eici iubet, haec eum ira dicens: Siqui-
dem vobis ita visum est, proficiscimini e conspectu
meo ; equidem, ut. accepi et didici a marito meo et
viro, vincam et superabo; vos videritis. Cum exiis-
sent patres non tantum ex regia aede, sed ex
urbe, totus confessorum et extraneorum chorus
Symeonem subsecutus est, idem ac ipse sentiens
et eum. eo ad mortem paratus. Soli vero reginae
intentum probaverunt et volebant perficeretur ad
communem salutem, ipsi quidem optime et
sapienter existimantes eum Georgio, Methodius,
Iohannes Catasambas dietus (1) et qui inter soli-
tarios hoc tempore angelica vita in Olympo excel-
lebat loannicius.
sticam exercentem,cui dizit: Deus me ad te misit,
ut quam primum ad venerabilissimum virum
Esaiam cognomento Inclusum (4) Nicomediam
accedentes, ab ipso discamus quae Deo sint pla-
cita, et eius sanctae Ecclesiae congrua. Jum vero
hortatus est eos. Isaias. inclusus ut quam primum
se Constantinopolim conferrent ad. S. Methodium.
Haec graece edidit Combefisius (5) et nuper iterum
cl. vir. W. Regel (6). Quae cum imprimis ad. rem
nostram faciant exscribere non piget.
pretem male dixisse τὸν ἔγαλειστον Fsaiam cognomento
JInclusum; est enim vitae genus, non cognomen. Quisnam
fuerit iste Isaias prorsus nos latet.— (5) Auctar. Bibl. Patr.,
tom.1, pp.716-7. — (6) Analecta byzantino-russica, pp.24-26.
'Tunc
τῷ ὁσίῳ καὶ μεγάλῳ Ἰωαννικίῳ φιλοσοφοῦντι ἐν τοῖς
ὄρεσ'. τοῦ Ολύμπου b ἅγιος ᾿Αρσάχιος, ὁ τοῦ Θεοῦ
γνήσιος θεράπων xai μέγας ἀσχητής, λέγων πρὸς
αὐτόν" « Ὁ ἐξ ὕψους Καρμτιλίου Θεὸς ἐν δυνάνε" τῆς
αὐτοῦ παρουσίας Ἡλίαν ἀποστείλας πρὸς τὸν Ἰσραὴλ
ἐλέγξαι τοὺς ἀνομοῦντας ἐν ταῖς βεβήλοις θυσίαις
παραχελεύεταί σοι δι ἐμοῦ παραγενέσθαι ἐν τῷ
πύργῳ Νικομηδείας τοῦ ἁγίου Διομήδους πρὸς τὸν
ἐχλεχτὸν αὐτοῦ θεράποντα Ἡσαΐαν, ὅπως τὰ τῷ Θεῷ
φίλα καὶ τῇ ἐκκλησίᾳ ἁρμόζοντα οἱ ἀμφότεροι σὺν
ἐμοὶ πτελέσητε. Σύνες οὖν, καὶ πάντα, ὅσα ἂν εἴπο."
ἡμῖν, πονήσωμεν xui τῇ βασιλίσσῃ Θεοδώρᾳ ἅμα
Μεβοδίῳ τῷ πατριάρχῃ ἀναγγείλωμεν ἃ δεῖ γενέ-
σθαι.» Καὶ δὴ, τούτων οὕτως λεχθέντων πρὸς ἀλ)ιὴ-
λους, xax) ov ἀμφότεροι ἀπὸ τοῦ ὄρους xa διὰ μέσης
τῆς νυχτὸς ἐν τῷ πύργῳ Νικομηδείας παρεγένοντο
πρὸς τὸν δοῦλον τοῦ Θεοῦ Ἡσαΐαν, οἵτινες τρισσῶς
εὐλογηθέντες ὑπ᾽ αὐτοῦ συνῆσαν τῷ icio Ἡσαΐα
ἐπὶ τρισὶν ἡμέραις " μετὰ 9E τὴν τρίτην ἡμέραν, ταῖς
ἀλλιήλων ἁγίαις εὐχαῖς ἀμφοτέρων ἐφοδιασθέντων,
ἐλάλησε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὸ στόματος τοῦ
ὁσιωτάτου Ἡσαΐου πρὸς τοὺς ἐρημιχοὺς ἄνδρας
λέγον" « Τάδε λέγει Κύριος * ἰδοὺ ἡμέρα ἐλήλυθε χαὶ
οἱ ἐχθροὶ τῶν ἐχτυπωμάτων μου πέλος εἴληφαν, χαὶ
ἐπὶ τὴν βασιλίδα Θεοδώραν παραγενομένων ὑμῶν
κραυγὴ φωνῆς ἀχουσθήσεται λέγουσα " ἸἸωαννίκιε
xal ᾿Ἀρσάχις, etae Μεθοδίῳ τῷ πατριάρχῃ" παῦσον
πάντας τοὺς ἀνιέρους χαὶ οὕτως σὺν ἀγγέλοις προσε-
γέγχῃς μοι θυσίαν αἰνέσεως, τῆς ἐμῆς εἰχόνος τὴν
μορφὴν μετὰ τοῦ σταυροῦ σεβαζόμενος. »
Toannieium cum. Arsacio et Isaia praestitisse nan-
data in sequentibus narratur, atque. interfuisse
sacro conventui confessorum quos, licet invitos prius,
tandem. persuasit. Theodora imperatrir wt pro
defuncto suo marito "Theophilo sollemnes preces
funderent. En igitur duplex testimonium de parti-
bus a S. loannicio habitis ad Theophilum. post
mortem. absolvendum. Quid. igitur sentiendum de
facti quod asserunt veritate, in iis quae perhibentur
de S. Ioannieio ? Eo magis ea de re iuvat inquisi-
visse quod sancti nostri Acta de hoc prorsus silent.
Cardinalis Baronius sermonem de quo diximus
magni facere videtur, in quo se invenisse profitetur
uae desiderantur in vulgatis historicis scitu digna.
Sed cum Allatio (5) et Combefisio (6) recte animad-
vertit Pagius (7) minime tantam esse huius sermo-
nis auctoritatem, quippe qui mon unam passus est
interpolationem, praesertim in iis quae spectant ad
"Theophili imperatoris conversionem. Praeterea,
haud semel omnino perturbatus apparet temporum
ordo, ut cum referat anno 842 auctor Constantino-
qpolim advenisse S. "Theophanem praepositum Magni
Agri et S. Theodorum Studitam (8), quorum alter
certe ante annum 820, alter anno 826 iam vita fun-
ctus erat. Ad Acta SS. Davidis, Geovgii et Symeonis
quod attinet, etsi maior illis quam sermoni de quo
modo agebamus fides adhibenda. videtur, tamen,
cum diu post eventus narratos digesta fuerint (cfr.
not. 16,p. 329), et obiter tantum Ioannieium conune-
morent, potius magna. eius famae celebritate ad-
ducti fuerint horum. Actorum scriptores ut. eum
inter sanctos viros, qui iussu im peratricis convene-
runt, nominarent quam ipsa rerum veritate. Etenim
lic conventus habitus est anno 842, cum iam ad
imam senectutem. provectus. erat S. loannicius.
(1) Cfr. supra, p. 330, not. 3. — (2) III Reg., XVIII, 42. —
(3)De S. Diomede, qui Nicomediae martyr occubuit, cfr. Act.
SS., Aug. tom. III, p. 266. — (4) Cfr. supra, p. 9330, not. 4. —
(5) De erroribus Graecorum. — (6) Op. cit, p. 749. —
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 331
Α Τοιγαροῦν τὸ τηνικαῦτα ἐκ θείας ἐλλάμψεως ἐφάνη
Tunc vero per divinam revelationem apparuit
sancto οἵ magno lIoannicio, qui asceticam philo-
sophiam exercebat in montibus Olympieis san-
ctus Arsacius(1), Dei genuinus famulus et magnus
asceta. Qui dixit illi : * Qui ex alto Carmelo Deus
in potentia praesentiae suae Eliam misit ad Israel
exprobraturum impiis polluta sacrificia (2), horta-
tur te per me ut in Nicomediensi castello Saneti
Diomedis (3) adeas electum. eius famulum Isai-
am (4), ut. quae Deo grata sint et ecclesiae profu-
tura sint ambo mecum definialis. Veni ergo, et
quaecumque dixerit nobis faciamus, et reginae
''heodorae simul et Methodio renuntiemus quae
oporteat fieri. His igitur invicem diclis, descende-
runt ambo de monte et media nocte in castellum
Nicomediense convenerunt ad servum Dei Isaiam.
Cum ter illis benedixissel, remanserunt apud
sanctum lsaiam tres dies. Post tertiam autem
diem, altero sanctis alterius precibus refecto,
elocutus est Spiritus sanctus per os sanctissimi
Isaiae, qui asceticis viris dixit : Haec dicit Domi-
nus : ecce dies venit et inimici imaginum mearum
finem. acceperunt, et cum apud. reginam. Theodo-
rum conveneritis sonus vocis audietur dicens :
Toannici et Arsaci, dicite Methodio patriarchae :
tolle omnes impios et. ita cum angelis offer mihi
sacrificium laudis, im aginis meae formam crucem-
que venerando.
Quare cum taceant de hoc facto momentoso sane
Arta. nostra, S. Ioannicium nullalenus censemus
interfuisse. sollemni deprecationi pro "Theophilo
habitae. Aegre nimis persuasum est nobis talem
rem, si revera contigissel, fuisse tum α Saba,
tum a Petro silentio pressam. Id tamen evincunt
allati loci ez. SS. Davidis, Georgii et. Symeonis
Actis, nec non ex sermone habito in festo restitutae
orthodoziae, quanto sanctitatis fulgore emicuerit
apud coaevos S. Ioannicii virtus eximia vitaque
mirabilis. Quae ratio excusationem. mobis pariat
apud. illos qui de longius latiusque protracto hoc
commentario quererentur.
43. Ideo mec praetermissum volumus | sancti
nostri documentum sanctitatis exhibitum in vetere
quodam documento ecclesiastico. Nimirum. in
epistula synodi .Nicaenae ad. Alezandrinam eccle-
siam, quae tamen mon est ex authenticis huius con-
cilii actis (9), laudantur pietatis praecones fra-
terno paternoque affectu in gloriam et honorem
pietatis pro qua decertarunt. Post citatos patriar-
chas, archiepiscopos et episcopos, incipit series
liegumenorum, quarum prima haec est. : Θεοδώρου,
ποῦ πανοσίου ἡγουμένου τοῦ Στουδίου, αἰωνία ἣ μνήμη,
Ἰσαακίου τοῦ θαυματουργοῦ χαὶ Ἰωαννικίου τοῦ προφητι-
χωτάτου αἰωνία ἢ μνήμη. Theodori, sanctissimi hegu-
meni Studii, aeterna memoria. Isaaci thaumaturgi,
et Ioaxxiau prophetico spiritu plenissimi, aeterna
memoria (10). Hanc epistulam, quae non reperitur
inter acta concilii Nicaeni, vulgavit Montfaucon ex
codice Coisliniano num. XXXIV, fol. 35».
A4. Tandem miraculum subicimus quod a
S. Ioannicio patratum fuisse narrat auctor anony-
mus Vitae S. Constantini δα ludaeis. Haec Vita
nondum edita. in. bibliotheca Laurentiana Floren-
(7) Annal. eccl., tom. IX, anno 842, n. 13.— (8) Regel, op. cit.,
p.31,32. — (9) Montfaucon, Biblioth. Coislin., pp. 96-102.
Gfr. Hefele, Π σέ, des Conciles, tom. 1V, p. 386. — (10) Mont-
faucon, ibid., p. 100.
tiae
AUCTORE
J. V. D. G.
S. Ioannicius
laudatur in
synodo
Nicaena.
Eiusdem
miraculum
ost mortem
VITA
* cod.
δοξάσαντι
* cod.
δίδουσι
εἰ
apophtegma
de
paenitentia
prolatum.
332
tiae latet in plutei LX codicis XIV fol.335- (1), sed
eius apographum habemus olim «a Daniele Pape-
brochio exaratum, quod nunc in bibliothecae regiae
Πότε γὰρ παρὰ τὴν μεγάλην ταύτην ἐπ᾽ εὐσεβείᾳ
τε xal χράτει ἐφοίτα πόλιν. καὶ ἐπειδὴ, ἀγχοῦ ποὺ τῶν
ὁρίων ἐγένετο ἔνθα τῶν μοναττῶν ὁ ἀστὴρ Ἰωαννίκιος
ἐχεῖνος τούς τε ἀσχητιχοὺς χατεβάλετο ἀγῶνας al
τὸ μαχάριον ἀπόκειται σῶμα, πίστει, τῇ πρὸς ἐκεῖνον
τὸν ἄνδρα πολλοῖς δοξάσαντα ἢ Παύμασ! Θεὸν ὥσπερ
ζῶντι καὶ ἐπὶ γῆς τῷ ἐν Θεῷ ζῶντι διαλεγόμενος τοῦ
αὐτοῦ χάριτος ἐδέετο τυχεῖν ὡς ἂν μὴ τῇ προσβολῇ
τῶν δαιμόνων πειραζόμενος ὀχλάτο. τοῦ λοιποῦ περὶ
τὸν ἀσκητικὸν ἀγῶνα, Ταῦτα μὲν ἡ πρὸς Θεὸν αὐτοῦ
δέησις εἶχε, μεσίτην προβαλλομένη τὸν μέγαν ἐκεῖνον
τῆς ἀσκήσεως ἥλιον. Ὁ δὲ Περμὸς ὑπήχοος τῶν
ἐπικαλουμένων αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ οὐκ ἀναβάλλεται τὸ
δῶρον Θεός, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ αὐτοῦ τοῦ λόγου θᾶττον
τὴν αἰτουμένην δίδωσι " “χάριν χαὶ τὸ σύμβολον τῆς
δωρεᾶς ἐμφανῶς τῷ μαχαρίῳ παραδείχνυσιν. Ὁρᾷ
γὰρ ἀστέρα λαμπρὸν τοῦ μὲν ἱεροῦ ἐχείνου χώρου
xal ὃν τὸ τοῦ ἀοιδίμον πατρὸς ἔχειτο σχῆνος ἐχπε-
φοιτηχότα, παρ᾽ αὐτὸν ὃὲ γενόμενον χατά τε τὸ
στέρνον ἐμπαγῆναι: xal παρ᾽ αὐτήν ποὺ τὴν χαρδίαν
ἀνεγχαταδύναι.
45. Haec e variis de S. Ioannicio analecta. con-
cludimus, ne quicquam quod. ad. ipsum pertineat
silentio premamus, allato illo quod exstat in. codice
Vindobonensi num. L VIIIapophtegmate de paeni-
tentia ipsi attributum (4). Τοῦ μεγάλου πατρὸς Ἰωαν-
wwlou* Μαχάριος ὁ φθάσας χἂν μίαν ὥραν μετανοῆσαι "
δύναται γὰρ xxi μιᾶς ὥρας μετάνοια πολλῶν ἁμαρτιῶν
(1) Bandinius, Catal. cod. mss. bibl. Med. Laur., tom. I,
p.412. — (2) Prusam nempe, Bithyniae urbem. — (3) In
monasterio Antidii. Vid. infra in. Vita prima, num. 54. —
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
Bruaellensis codice signato num. 18864-74 reperi- D
tur. Jam vero fol. 293" ibi haec leguntur de. S.
Constantino.
Quondam enim apud magnam istam tum pie-
tate, tum potestate versabatur urbem(2), cumque
appropinquasset finibus in quibus monachorum
astrum Ioannicius iste asceticos exercuerat ago-
nes el. beatum eius requiescit corpus (3), fide
motus in istum virum qui Deum multis glorifica-
verat miraculis ae. si viveret, qui in terra Deo
vixerat, supplex ab eo gratiam imploravit impe-
irandam ne iam impetu daemonum tentatus
falisceret amplius in ascetico certamine. Haec
vero eius apud Deum petitio obtinuit, tamquam
mediatorem praemittendo magnum illum asceseos
solem. Fervens auditor invocantium eum in veri-
tate non recusat donum Deus, sed ipsius verbo
citius petitam concedit gratiam, signumque dona-
tionis luculenter beato manifestat. Videt enim
astrum splendidum quod ascendebat ex sacro illo
loco iuxta quem venerandi patris iacebat corpus,
et prope ipsum factum pectori suo inhaerere at-
que in ipsum cor penetrare.
ἄφεσιν χαρίσασθαι. Magni patris loannieii. Beatus
qui festinaverit vel per unam horam paenitentiam
agere. Valet enim el unius horae paenitentia mul-
torum peccatorum remissionem conciliare. Quan-
tum. huic doctrinae congrua. fuerit. agendi ratio
S. Ioannicii percipiet sane quisquis eius Acta, quae
iam cum lectore communicamus, pervolverit.
(4) Nessel, Catal. bibl. Caes. Vindob. mss. graec. et. ling.
orient. codd. theolog., part. 1, p. 136.
VAT SOTOANNICTI
AUCTORE SABA MONACHO
Edita ex codicibus :
1. Parisino bibl. nat. nwm. 1519, saeculi XI. — 9. Vindobonensi bibl.
Caesar. Aug. num. 5, saeculi X1. — 3. Romano bibl. Vaticanae num. 807, saeculi XII. —
4. Romano bibl. Vaticanae num. 1256, chartaceo saeculi XV. Cfr. Comment. praev. num. 8-10. Taciti
menda plurima, praesertim. in. scribendi forma et apicibus correvimus. Has tantum variantes
lectiones, praesertim ex codicibus Romanis, tradidimus quae mutatum. verbum. proferunt, plures
omisimus quae ad scribendi diversum modum. pertinent.
PROLOGUS.
Ἐπίγραμμα ἤτοι"
c 3
βίος xal πολιτεία
xal θαύματα !
τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν
χαὶ ϑαυματουργοῦ" "Ioavytxiou, συγγρα-
Η * SU - ͵
φεὶς παρὰ Σάβα μοναχοῦ.
ἌΝ ὩΣ ua γρο δ ἐστος ἡ ὴ
᾿ 1. Τὰ ψυχωφελῇ καὶ θεάρεστα τῶν ἁγίων πατέρων
ἀνδραγαθήματα τοὺς εἰδότας * λόγῳ καὶ γραφῇ ἄξιόν
᾿ * D DL z
AE PE ue PU La Ue
ἐστιν ἐνσημαίνειν μετὰ τὸ ζηλοῦν τοῖς ἀγνοοῦσι»,
ὅπως μὴ τῶν συνεχόντων ὅ ac
των, 7, θησαυρὸν χατορυττό
UR B. i :
ν, ἢ“ πηγὴν φραττόν-
τῶν ὁ ὑποδίχους ξαυτοὺς
Vue MI AUS RR ΚΕ τὰν ΠΣ d
τοῦ χρίματος ὑποδείξωσιν ὅ, ξαυτοῖς δ ὃὲ μᾶλλον τοῦ
ζήλου τῆς τῶν πολλῶν ὠφελείας τὰ τοιάδε λέγοντες
R E^ Meca :
τὸν μισηὸν προξενίσωσιν. Et γὰρ σίτου καὶ πηγῆς
χαὶ χρυσοῦ φειδωλία, τῶν σαρχὸς μεταληπτῶν,
λέγω,
mit “Ξ-Ξ- ? (καὶ θαυμ.) om. 1 (xai πολ. x. 0.) om. 3, 4. —?*(
1. — ! εἰδιῶτας 3, ἰδιώτας 4. — ? τόν add. 3, 4. —? xal4
δ ἑαυτούς 1, 2, 3.
Inscriptio quidem : Vita et conversatio et
miracula saneti patris nostri et thauma-
turgi Ioannicii, conscripta & Saba ἃ mona-
cho.
1. Ulilia animabus ae Deo placentia sanctorum
Patrum fortia facta, eos qui norunt, dignum est,
postquam sermone vel scripto aemulati fuerint,
significare ignorantibus b, ne retenti crimini fru-
menti aut fontis obstrueti aut. thesauri infossi
obnoxios seipsos praebeant, sed ut sibi potius
studii pro mullorum utilitate, talia dicentes, prae-
mium procurent, Etenim,si frumenti aut fontis aut
auri avaritia, carnalium scilicet inquam, rerum,
improbos
x. ϑαυματουργ.) om. 3, 4.
» — * (ἢ ns. χατορ.) om. 3. — ὅ ἀποδείξωσιν 4. —
Sanctorum
res gestas
seripto
mandare
decet.
b
L]
-— TOT WM X No OQ£I—ÁÉÁÉÁA EMEN gp".
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 333
A λέγω, πονηροὺς τοὺς συνέχοντας δείχνυσ! κολάσεώς
* Omnes
codices :
αὐτῶν.
τε ἀξίους αἰωνίου χαὶ καταδίκης, πόσων χαὶ ὁποίων
εἰρόνων ἀξιωϑήσεται ὁ τὰ πρὸς Ψψυχιχὴν ἐφήσυ-
χάζων ὠφέλειαν xa τ λήθῃ παραδοὺς τῶν τοιούτων
τὴν μνήμτιν ἢ βασχήνας ἢ ἀμελήσας. Τοῦτον ἐγώγε
ὑποπτήξας τὸν φόβον, καὶ 8 ὑπὸ τῆς τοῦ πατρὸς
Ἰωσὴφ ἀγάπης πολλάκις εἰς τοῦτο προτετραμμένος,
ὁ ἄλογος, μόλις ὡρμήθην 9 εἶξαι τῇ παραινέσει,
μειζόνων ὑμῖν ὁ εὐτελής ἐνάρξασῆα!. τὴν διήγησιν,
χαὶ πνευματιχῶν ἀγωνισμάτων 10 ὁσίου πατρὸς χαὶ 1!
ἀνδρὺς Ἰωαννιχίου πονήσασϑαι τὴν ἀνάρρησιν.
improbos eos qui haec retinent, ostendit eastiga-
tione dignos aeterna et ultione, quanto magis
punietur ille qui ea quae ad spiritualem profe-
ctum conferunt. praetermittit oblivionique tradit.
talium rerum memoriam, sive invidia, sive negle-
gentia. Equidem tali correptus limore et. patris
Ioseph c dilectione saepius ad hoc excitatus, licet
non disertus, aegre me aecinxi qui obtemperarem
consilio, magnarum rerum ut vobis, humilis ego
nimis, aggrederer narrationem, deque spiritua-
libus certaminibus venerabilis patris et viri loan-
nicii d miscerem sermonem.
ANNOTATA.
a. De Saba monacho, vide Commentarii praevii num. 10.
b Huius primae sententiae servavimus versionem
ribus Ecclesiae antiquis, tom. 11, p. 176.
traditam αὖ Qudino in Commentario de scripto-
c Pater Ioseph videtur. fuisse abbas monachi Sabae, in. aliquo. er. Olympi monasteriis. Nullam
tamen alibi de eo datum est reperire mentionem.
ἃ In epistulis Theodori Studitae, libri II 116
et. 166, in. eiusdem. operum editione Sirmondiana,
tom. V, pp. 444, 518, legimus nomen sancto nostro proprie fuisse Iohannem, TIoannieium vero diminutive
dictum. a pueritia; qui usus inde continuo. perseveravit. Quod iam monuit Baronius in. Annalibus
B qd annum 825.
CAPUT PRIMUM.
Ortus et primi anni S. loannicii, grassante haeresi
ieonomaehorum.
9. Ὃς χώρας μὲν ἔφυ Βιθυνῶν ἐπαρχίας, χώμης
ὃς τῶν Μιαρυχάτου ^, πρὸς τῷ βορείῳ μέρει τῆς
᾿Ἀπολλωνιάδος λίμνης παραχειμένης. Ὁ τούτου δὲ
πατὴρ ἐχέχλητο Νυριτζικὸς * xai ἢ μητὴρ ᾿Ἀναττασώ,
ὡς οἶμαι, οὐκ ἀπεικότως ὃ" ἔμελλον γάρ, ὡς ἐν ἀσε-
βείας * ἀκάνθῃ xai ὀσμῇ Πανατοποιῷ αὐτοὶ ἐχείνοι
συζῶντες xal συστρεφόμενοι, ῥόδον εὐθαλὲς χαὶ
μυρίπνοον ἀναβλαστάνει» τὸν δίχαιον &x ζωῆς εἰς
ζωὴν, τῇ τῆς εὐσεβείας ὀσμῇ, ἀποστολιχῶς εἰπεῖν,
ποὺς θέλοντας προσχαλούμενον χαὶ ἐκ πτώσεως ἁμαρ-
πιῶν εἰς ἀνάστασιν τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ
ἐφελχόμενον. Γεννῶσι δὲ τοῦτον τὸν περιφανή χαὶ
μεγαλαμπτῆρα τῆς Χριστοῦ ἐχχλησίας Ιωαννίκιον τῷ
τεσσαρεσχα!δεχάτῳ ἔτει τῆς τοῦ ᾿Ισαύρου Λέοντος 5
ἘΝ 4 M Nar ; Ξ ^
( παιδός, Νεστοριανου Κωνσταντίνου, δυσσεβοὺς
τυραννίδος. Τοῖς αἰσθητοῖς αὐτὸν ἢ τρέφοντες μόνον
xall ἡλικίαν σωματικῶς ἀναγόμενον, χαὶ οὐ τοῖς
ϑείοις λόγοις χαὶ γράμμασιν Tony ψυχὴν αὐτοῦ * πρὸς
πᾶν ὁτιοῦν ἐνάρετον χαὶ ἔνθεον ἐχπαιδεύοντες, ἀλλ᾽
αὑτός, ὡς διδαχτὸς Θεοῦ καὶ Πνεύματι ϑείῳ τὴν
καρδίαν ἐγγεγραμμένος, πρὸς τῷ ἁπλῷ τοῦ ἤθους
συναχμάζουσαν εἶχε τῇ ἡλικίᾳ ἢ τὴν τελειοποιὸν
πίστιν xai ἀρχὴν 19 xa δίζαν τῶν ἀγαθῶν «καὶ τοῦτο
σαφῶς ἐκ μέρους τοῖς μὴ εἰδόσι προσδείξομεν. E»
τῇ πρώτῃ γὰρ ὧν ὑρυκίᾳ, ἤγουν ἑπταετίᾳ, ὃ ὅσιος
τοῦ βόσχειν χοίρους παρὰ τῶν γεννητόρων προτρέ-
CERES
αὐτοὺς ἐξελαύνων συνήθως ἐπὶ
t
πεται. Ὃς ἑχάστοτε
νομὴν χαὶ τόπον τὸν πρέποντα, τῷ ζωοποιῷ
σταυροῦ ἐκείνους 11 σῃμειούμενος τύπῳ. χαταλιμπά-
νων ὑπεχώρει ὅπου ἐβούλετο 12 δι᾿ ὅλης τῆς ἡμέρας
περιερχόμενος χαὶ διέμενος. Καὶ διέμενον αὐτοὶ
νεμόμενο. ἀδιάσπαστοι 14. ἀβλαβεῖς τε καὶ ἄσυλοι.
ἀπό τε χλεπτῶν xxi θηρῶν αἱμοβόρων διαρπαγῆς,
ἕως
2. Iste oriundus fuit e Bithynorum provincia d,
vieo Marycato ὁ, ad septentrionalem partem
Apolloniadis lacus sito c. Cuius pater vocabatur
Myrizieus et mater Anastaso, non immerito d, ut
arbitror; futurum enim erat ut qui inter impieta-
tis spinas et in fetore mortifero ipsi vivebant et
versabantur, rosam floridam et fragrantem gene-
rarent, iustum e vita in vitam, pietatis odore, ut.
cum Apostolo loquar e, volentes hortaturum et
de ruina peccatorum ad resurrectionem agnitio-
nis Domini lesu tracturum. Pariunt autem hune
illustrem, magnum lumen Christi Ecclesiae,
Ioannieium, anno deeimo quarto impiae tyranni-
dis Nestoriani Constantini f, filii Leonis Isauri g.
Sensibilibus// tantum cibis enutriverunt filium
iuxta aetatem. eorpore progressum, minime vero
divinis sermonibus et litteris animam eius in
omne id quod ad virtutem et Dei cultum spectat
instruxerunt. Ipse nihilominus, utpote docibilis
Deo et Spiritui divino corde adscitus, praeter sim-
plicitatem morum, florentem eum aetate tenuit
fidem quae perficit et. principium radixque est
bonorum : quod quidem singillatim illis qui igno-
rant demonstrabimus. In prima namque eum
esset aetate, septem scilicet annorum, beatus ad
pascendos porcos à parentibus destinatur. Quos
cotidie pro more agebat ad pascua et ad locum.
aptum ; vivifico signatis illis crucis signo, exinde-
que relictis, recedebal quo vellet, per totam diem
cireumiens et abiens. Sed remanebant pascentes
non dispersi, nihilque nocebatur ipsis, nec diripie-
bantur sive per furum ferarumve voracium violen-
tiam, donec veniens ad vesperam reduceret illos.
Quae
ULYTRENMU EEUU UE e tese ὡρμήσθην 2. — 10 ἁγιασμάτων 4. In codice Parisino, avulso folio, deest magnum
historiae fragmentum a verbo ἀγωνιπμάτων usque a
2. — ! Βαρυκάτου 3. — * Μυριτ x E
τ καὶ γράμμ.) ἐπιγράμμασιν 2, — 8 αὐτοῦ add. 3. —
ὀτῷ 9
λεύετο ἅ. — 18 αὐτῷ 2. — 1" ἀδιάπαυστοι ἫΝ
ἃ verbum [Σατ]άν exeunte num. 2. — 11 (πατρὸς καὶ) om. 3, 4.
χικίος 3, 4. — 9 ἀπεικῶς 2. — 4 ἀληθῶς add. 4. — ὃ ζῶντες 3. — 9 om. 3. —
om; 3, 4, — lU ἀρετῶν 2. — M ἐχεινοίς 4. — 15 ἐβου-
VITA
De
S. Ioannicii
iuventute,
«
b
[4
d
h
DE SANCTO JOANNICIO MONACHO.
: i idem palrata sunt pro ipso et effecta D
ü ὼ ἐ ἰσήλασεν 15 αὐτούς. Καὶ Quae quide t
zs aps ia E Um ὑπὸ τῆς üeiaug!" divina gralia per lotam eius alleram aetatem,
TRUE A i πα ἧς δεύτερας ἡλικιώσεως, manifeste quia subiecturuserat eupidilates, eosque
Lose is CABE ias τὰ πάθη !* καὶ qui illis delectantur, inimicos nempe vitae nostrae
pom iiie a Pie ἐν ἢ, οὺὑς τῆς ζωῆς ἡμῶν daemones, lamquam feras et fures fogaturus εἰ
Πρ οαῈ Fra declinaturus. In principio vero eius tertiae aetatis,
ὃ n i χλεπτάς, ἐλαύνειν xai ἀπο- Ι : DE A
ἘΝ E E ES em τῆς 19 Reeo- seilicet sedecim annorum, trigesimo primo anno
- : p τῆς τρίτης τ
σεως, ἤγουν ἑξκαιδεχαετίας. τριακοστῷ δὲ xal πρώτῳ regni nicer ies Ee ica vcram k, ü
ἔτει τῆς ἀρχῆς τοῦ κρατοῦντος, ἐνιαυτῷ τε πρώτῳ Christi amantisst : VP TEN cH eoni ἢ.
τῆς νυμφευβείσης Χαζάρω Λέοντι τῷ πούτου υἱῷ ὀ Chazaro, filio impera at 15 " p wd plenam 1
φιλοχρίστου Εἰρήνης, διεπλάττετο ὅλως xal ἡλικίαν adolescentiae Format praes nexo Ko im ipse
ὑπερφερῆ χαὶ μορφὴν αὐτὸς ὡραιοτάτην xa εὐπρεπῆ. decoram valde et € s e d P nono
"QUzy τῷ ἐννεαχαϊδεχάτῳ αὐτοῦ χρόνῳ τῆς ἡλικίας anno aetatis suae min excubitorum » mi itia etin m
turma. decima octava iuxta delectum exaetum ab n
εἰς τὴν τῶν ἐξσχουβιτόρων στρατίαν καὶ ἐν βάνδῳ ὀχτο-
; 3 SC M S ὦ, ἂν
χαιδεκάτῳ xa. ἐχλογὴν ἀκριβῆ ὑπὸ τοῦ τυράννου
" ἢ ; E DN Ag
ἐντάττεται, τοῖς ὁμοτάγεσιν ἀεί, ὡς ἀλλος τις ἀστὴρ
πυρσολαμπής, ἐνορώμενος. Οὐ μόνον γὰρ σώματος
; Ν᾿ ; Mns au col
ῥώμῃ xoi xAXher χαὶ μεγέθει ἅπαντας Uncpnpev
; Ξ EL RAN CÓ,
ἐχείνους, ἀλλά γε καὶ πᾶσ! φυσικχοὶς 31 ἀγαθοῖς πλεο-
νεχτήμασιν ἐχέχτητο 35 τοὺς συστρατιώτας, ταπεινο-
φρόνως ὑπηρετῶν χαὶ ἐν πολέμοις δυνάμει Χριστοῦ
imperatore admittitur, semper contubernalibus
auis visus lamquam novum quoddam astrum con-
tinuo splendens. Etenim non corporis solummodo
vigore, pulchritudine et magnitudine illis omnibus
praecellebat, sed quolibet naturali bono habitu
lucratus est sibi commilitones, humiliter serviens
el in bellis, per potentiam Christi, illis qui indige-
τοῖς χρήζουσ! βοηθείας ἐπαμυνόμενος χαὶ τῶν bant auxilio opem ferens et ab hostibus eripiens
ἐχθρῶν ἐχλυτρούμενος, τῇ δὲ εἰχονομάχῳ αἱρέσει, eos. Iconomachorum tamen haeresi, Dei et lesu
B θεοῦ καὶ τῆς Ἰησοῦ Χριστοῦ οἰκονομίας ἐχθρᾷ, σὺν — Chrisli oeconomiae inimicae, cum suis parentibus E
«oig αὐτοῦ γεννήτορσιν ἐνεχόμενος, τῆς τοιαύτης implicitus, quoniam haec pestis lune grassabatur
λύμης ἐνσχηψάσης τῇ ἐχχλησίᾳ ἐκ πατρικῆς "δῆλον — in Ecclesia, ex paterna inventione 0 sane impera- 0
ἐφευρέσεως τοῦ χρατοῦντος τὸ σχῆπτρον Κωνσταν- toris Constantini, vel, ut verius loquar, ex Sata-
τίνου, ἢ ἀληθῶς εἰπεῖν ἐκ τῆς “δ τοῦ πρώτου εἰχονο- — nae, primaevi iconomachi et patris eorum, con-
μάχον Σατὰν wal πατρὸς αὐτῶν συμβουλίας 36 χαὶ silio et cooperatione.
συνεργείας *". Es ᾿
8. 'Ex γὰρ τῆς τῶν ἀποστόλων Χριστοῦ μυστικῆς 3. Nam per apostolorum Christi mystieam de deque haeresi
- εἰς ἡμᾶς εἰκονικῆς διαδόσεως xol μέχρις αὐτῶν, τῷ imaginibus traditionem ad nos usque ἃ tempore conoce
ἀνθρωπίνῳ ! Χριστοῦ χρωματιχῷ σχήματι τῶν illorum, per humanam Christi in vivido colore — "^
πιστῶν ἢ ἐχχλησία ἐστόλιστο εἰς θρίαμβον μὲν repraesentationem, fidelium Ecclesia expedita
εὐχλέα τῆς ἀνθρωπίνης ϑέσεως *, εἰς αἰσχύνην Ot eral ad gloriosum triumphum humani status,
τοῦ εἰς Θεὸν τραπῆναι le)dsavsos xoi μὴ, ἰσχύσαντος — Cum pudore diaboli qui voluit eontra Deum se
δαίμονος, xai εἰς ἀποτροπὴν τε xai ἔλεγγον τῶν — verlere, sed impar fuit, eum clade et opprobrio
αὐτοῦ Σατὰν ὑπασπιστῶν σἱρεσιώτων περὶ τοῦ — haereticorum qui, ipsius Satanae satellites, male
Χριστοῦ xai τοῦ σωματικοῦ αὐτοῦ εἴδους διαφόρως sentiebant de Christo et corporali eius specie. Alii
ρονηκότων ?. Οἱ μὲν γὰρ ἀπειρία τινι σώματος enim inexpertem quodammodo corporis p inintel- p
γοήτως τοῖς ἐν γῇ τὸν Κύριον ἔλεγον ὁραθῆναι, οἱὀ ligibili modo illis, qui in terra degebant, Dominum
üt ὄριν τινα δυσσεβῶς Χριστὸν ἐσέβοντο δογματί- apparuisse dicebant; alii vero quendam serpen-
g.
7
ζοντες, οἱ δὲ φάσματι χαὶ σχιᾷ γενέσθαι τὴν πρὸς ἰδ) esse impie docentes Christum veneraban- q
ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ Λόγου ἐδόξαζον συγχατάβασιν. δι’ lur, alii autem in imagine et umbra descendisse
ἃς ἀδπηβῶς ὀλεθρίους χενοτομίας, τὸ χριστοφόρον ad nos Dei Verbum arbitrabantur r. Propter r
ἴνδαλμα σχηματίζεσθαι ὑπὸ τῶν τοῦ * Χριστοῦ has vere perniciosas falsitates, ut Christi spe-
μαθητῶν μυστηριωδῶς τοῖς πιστοῖς παρεδόθη. Καὶ cies repraesentaretur a discipulis Christi fideli-
Q τοῦτο δηλοῖ ὁ θεῖος ὄντως φάσχων ἀπόστολος" « Ὅς — bus mystice commendatum est s. Quod sic osten- 5
ἐν μο ρφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν dit ille revera divus Apostolus loquens : Qui
hyeaso so 5 εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ξαυτὸν cum informa Dei essel,non rapinam arbitratus est
ἐχένωσε μορφὴν δούλου λαβών, ἐν ὅὁμοιώματι 886 86 aequalem. Deo, sed semetipsum exinanivit,
BRUT U y γενόμενος », προσθεὶς τὸ « xal* formam servi accipiens, in similitudinem hominum
ἐν σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἀνίρωπος ν, μετὰ fachus; addens etiam illud et Jiabitu inventus ut
τὴν ἀχραιφνῆ καὶ 9 ἀσύγχυτον οἱονεὶ δυάδα τῶν — homot.Scilicet simul non mixtam neque confusam t
ἐνωθεισῶν φύσεων, xxl τὸ χαϑ' ἡμᾶς συμβεβηκὸς quasi dualitalem naturarum unitarum et etiam
Ron ia j Us illud quod apud nos consequitur naturam con-
τῶν δυσσεβειῶν (aiu rii Καὶ δῆλον ὡς οὐχ à» ira assumptionem istarum impielatlum oppo-
icy ἀσχημαῖ ——— ἀνθρώπου Ἢ ἀπερι-. nit. Etenim liquet corpus Christi non fuisse
DM ur Ue quomm nr i Qu
: Eres dn E "νηρώσησὰν Οὕτως aut intraetabile, sieut; coaevi tunc Apostolis
οὖν λοιπόν, ὡς ἔφην, ἐκ τῶν τοῦ “Αδου πυλῶν xzi haeretici de Christo nugabantur «w. lta igitur u
γένους Ἰσαύρων προελθούσης τῆς εἰκονομάχου αἱρέ- tandem, αἱ dixi, ex portis inferi et REGIS Tus
σεως, χαὶ ἐν λοιποῖς ! πεντήχοντα xal ἑπτὰ ἔτεσιν τῆς rorum prodiit. MOSS uper quae
: BIOS E: :
παραχολούθημα τῆς φύσεως ἐπ᾽ ἀναιρέσει τούτων
στον
E Eq. Dang Bhnaesqpivig τὸ ullimis hisee quinquaginta et seplem annis v υ
dU ed τε ψείων ναῶν xoi ἱερῶν χειμηλίων oeconomiam Christi blasphemia dedecoravit,
αὐτό, insignia
16 εἰσήλαυνεν 3. — ἰδ om, 3, 4. — V πάντα 3 18 Ü
" " . — 18 αὐτοῦ add. 3, — 19 i
p cec Rd 3 PT τῷ : fva; om. 3, 4. — 30 τυραννούντος ὃ. —
m cen unio 3, 4. om. 4. — 96 λοίμης add. 4, — 95 op, 3, ---- 86 ὐμβούλης 4. —
8. — ! «àv ἀνθρωπίνων 3, 4. — ? (cic θριάμβ..-. Ρ
ESAE deer d. — Tom, €. bens Ein Hs A a ὃ περιφρονηκότων 4. —"x05'om. 1, 2, 4. —
10 τὸ add. 3. — τἱ ὅλοις 3, 4,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
A αὐτό, ὡς μύσος καὶ ψεῦδος, ἀποξεούσης xai σὺν
τῷ τοῦ σταυροῦ τύπῳ τῷ πυρὶ ἀθέως παραδιδούσης.
A, Tip δευτέρῳ ἔτει τῆς χρ'στοφόρου αὐτοχρατο-
pues βασιλείας Εἰρήνης, δωδεχάτῳ δὲ τῆς ἕως τότε
ἀρχῆς αὐτῆς, εἰκοστῷ δὲ ὀγδόῳ τῆς τοῦ πατρὸς
Ἰωαννικίου ἡλικιώσεως, ὁ πρὸς Χριστὸν ἑχάστοτε
διὰ τῆς εἰκόνος αὐτοῦ πόλεμος διαβαίνων, xal n
πρὸς αὐτὸν “τὸν 1 gie πατέρα. διὰ τῆς τοῦ Υἱοῦ
αὐτοῦ κατευδοχίαν " ae uan ἐν γραφῇ ὁμοιώσεως
φθάνουσα μάχη, f| τε πρὸς τοὺς τὴν drm ταύτην
ἀντιποιουμένους πίστιν μαρτυριχὴ προσγινομένη
ἀναίρεσις τέλος λαμβάνε. wol πέρας ἔσχεν θεοβρα-
βεύτως, ὡς ἔγνωσται ὅ, καὶ τὸν στολισμὸν τὸν ξαυτῆς
ἀποστολιχῶς ἢ ἐκχλησία πάλιν στολίζεται, καὶ
τιμᾶται Χριστὸς εἰκονίσματί “τε καὶ σχήματι, ὁ πρὸς
τῇ goce ἡμῶν χαὶ τὸ σχῆμα ἀψευδῶς ἐνδυσάμενος.
Τοῦτο δὲ γενέσθα.. συμβέβηκεν διὰ γυναιχὸς εἰς
αἰσχύνην, οἶμαι, τῶν προχρατησάντων αἱρετικῶν
ἀνδραρίων τὴν βασιλείαν, δόξαν δὲ μεγίστην ποῦ τὴ»
ἀδοξίαν τῷ γένει. συνεισενέγχαντος θήλεος χαὶ τῆς
Ἰησοῦ Χριστοῦ δυνάμεως ἔνδειξιν τῆς ἐν ἀσθενείᾳ *
ἐχούσης, ὡς αὐτὸς ἔφη πρὸς Παῦλον, παντὸς ἀγαθοῦ
τὴν τελείωσιν. ἘΞ οὔ On πρὸς Θεὸν εἰρηνικῶς τὰ
τῆς εἰρήνης ἀνθοώποις Ov εὐσεβείας καὶ ἀρετῆς
ἐπολιτεύετο τρόπαια xai fj εὐμενὴς ποῦ Θεοῦ πρὸς
ἀνθρώπους xa. φιλάνθρωπος ἀνοχὴ ὃ: εἰρήνης πλου-
σίως ἐπρυτανεύετο. ΔΛοιμῶν, σεισμῶν, σχηπτῶν,
φθορᾶς τε xai πανολέθρου θνήσεως τοῖς maa
ἀσεβοῦτι θεοχρίτως ἐπελήουσῶν, ὅθεν εἰρήνη qst
ἐν πόλεσιν, εἰρήνη ἐπὶ χώμαις ἐχώμα, εἰρήνη ἐν
ὁδοιπόροις, εἰρήνη ἐν πλέουσιν, εἰρήνη ψυχαῖς,
εἰρήνη σώμασι " Χριστὸς γὰρ ὑπάρχων εἰρήνη Ἡμῶν
τὸν τοῦ γένους πολέμιον εὐκονομάον διάβολον
λέοντα xai τὸν τούτου συνώνυμόν τε xxi ἔχδιχον
τύραννον Λέοντα σὺν τοῖς ἐξ αὐτοῦ xal τὰς $ αὐτῶν
βλασφήμους ἐφευρέσεις χαταβαλών, ὃ. δἰρήνης
εἰρήνην τοῖς ποθοῦσιν εἰρηνοδώρως παρέσχετο.
Τούτων οὖν τῶν ἀγαθῶν V εὐσέβειαν τοῖς ἐν γῇ
βραβευθέντων, πλεῖστοι. τῆς " man μυσαρᾶς εἰχο-
νομάχου αἱρέσεως ἀνέχπλυτον ἀκμὴν τὴν συνείδησι)
εἶχον, ὡς xai ὁ θεῖος οὗτος καὶ μέγας ᾿Ιωαννίχιος.
Ἀλλ᾽ ἢ ὑπερπλήρης τῶν ἀγαθῶν καὶ παρεχτιχὴ τῶν
χοαλῶν τοῦ Θεοῦ δυναστεία, ἣ μὴ ἕως πέλους παρο-
ρῶσα τῶν οὐρανίων ποὺς ἐραστὰς εὖσι ν
ἐστερημένους μένειν, xal ἐν πούτῳ αἱ
HJ
τῷ θεράποντι τοιούτῳ αἰτίῳ, τὴν ὠσὶν αὐτοῦ
d
ἐχείνην τῆς δυσσεβείας ἐλλάμψασα.
335
insignia ex divinis delubris et sacris thesauris,
tamquam horrendum quid et mendacium, abra-
dens et eum imagine crucis igni impie tradens.
VITA
4. Anno altero imperii ehristicolae Irenes, duo- ab Irene
decimo vero ipsius usque ad hoc tempus guber- regina
nationis ιν, vigesimo autem octavo aelatis patris — "7, Pise
nostri loannicii, illud. quod contra Christum s ;
undique propler imaginem ipsius bellum proce-
debat, atque certamen quod contra ipsum Christi
Patrem, quia placet ipsi Filii sui corporalis in
pietura repraesentatio, perseverabat, atque ista
quae contra veram profitentes fidem saevierat
persecutio martyrum facta finem sumpsit et ter-
minum habuitz, divino arbitrio, ut agnitum est, et z
apparatum suum, juxta Apostolum. Ecclesia ite-
rum recipit et honoratur Christus in imagine et in
specie,qui praeternaturam nostram etiam speciem
eius non ficte induit. Illud fieri contigit per mulie-
rem, ad pudorem, arbitror, regnant ium haeretico-
rum homuneulorum, regale decus maximum sane
pro infamia generi suo conferente sexu femineo,et
per lesu Christi potentiam documentum afferen-
tem quia infirma, ut ipse profitetur apud Pau-
lum y, omne bonum complere valent. Deinde y
sane propter Deum pacifice pacis trophaea homi-
nibus per pietatem et virtutem ministrata sunt, et
benevola Dei erra homines et benigna patientia b
per pacem loeupletanter regnavit. Fames, terrae
motus, fulgura, calamitas et funesta mortalitas ᾿
impiis antiquis, Deo ulciscente, superveniebantz, Ζ
sed exinde pax habitavit in urbibus, pax in vicis
sedit, pax viatoribus, pax navigantibus, pax ani-
mabus, pax corporibus. Christus etenim, qui est
pax nostra, generis humani hostem iconomachum,
diabolum leonem deiecit eiusque synonymum et
iniquum. tyrannum Leonem eum asseclis suis,
atque blasphemicas adinventiones delurbans per :
Irenem pacem cupientibus pacifice contulit. Qui-
bus ergo bonis per pietatem illis qui in terra de-
gebant adiudicatis, plerique prioris abominandae
iconomachorum haereseos indelebilem remorsum
conscientiae subito experti sunt. Ita etiam divinus
iste et magnus Ioannicius. Sed plena bonorum et
effusiva beneficiorum Dei potentia, nolens ad ᾿
finem usque caelestium rerum amatores pietatis
lumine orbatos manere, etiam in isto se manifes-
tavit servo eidem culpae obnoxio, indigentiam
eius, quae erat ex impietate, illuminando. F
E T
ANNOTATA.
a Saeculo. VIIT, provincia seu eparchia Bithyniensium se porrigebat a flumine Bhyndaco, quo
separabatur « Mysia, usque ad flumen. Parthenium, quo dividebatur a. Paphlagonia. Eadem denomi-
natio Βιθυνῶν ἐπαρχία in alio. eiusdem tempor!
s documento legitur, in. quo scilicet. nominatur quidam
Jaustratius, qui subscripsit epistulae S. Germani Constantinopolitani. P. G., tom. XC VII, p. 212.
b Vicus ille, ignobilis sane, citatur eliam in. Vita S. Pauli Latrensis (cfr. Comm. praev. num. 27),
el a. Cedreno, P. Εἰς, tom. CX XLI, p. 983. iv τῷ λεγομένῳ χωρίῳ τῶν Maguxavoo. Situs erat haud procul ab
urbe quae hodie vocatur Muhalitch, olim. Miletopolis. A Metaphraste adhibetur numero. singulari κώμη
Magoxázo», ab auctore Viae Pauli Latrensis (Anal. Bolland., tom. XI, p. 21) et « Cedreno numero i
plurali, τοῖς ποῦ Μαρυκάτον, τῶν Μαρυκάτου.
c Lacus Apolloniadis, hodie Aboullonia,
situs est inter. Propontidem οἱ septentrionales. tractus
montis Olympi, et distat quindecim chiliomelris a. mare. Accurate descriptus est apud. T'exier, L' Asie
mineure, pp. 138-141. Narratur in altera. Vita. S. Theodori Studitae conscripta «
Michaele monacho
eum aliquandiu degisse in arce quae adiacebat Apolloniadi lacui et cul nomen erat Metopa. Vide Nov.
Patr. Bibl. tom. VI, p. 333.
d Ludit Sabas in falso etymo verbi Μιυριτζικὸς, quem putat derivatum e verbo μύρον, quod. significat
unguentum, et in vero etymo verbi λναστατὼ quod. pertinet ad. verbum. ἀνίστημ: resurgere. Dicetur. infra
capite VII, n. 26 de alio consanguineo. S. Ioannicii. Ex Actis vero S. Pauli Latrensis comperimus
(
τὰς)
ποὺς ἐξ 4. — ἴ {πλεῖστοι τῆς) π'
— 9 χατευδοκίας 4. --- 9 ἔγνώστα 3. -
λείστοις τοῖς 2.
4 {εἰκονίσματι) ἐν εἰκονίσμασι 3, ἐν εἰχονίσματι 4. —
matrem
:
u
|
á
᾿
4
;
|
L4
"
q
-
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
matrem eius Eudociam fuisse S. Toannicio genere coniunctam : ἐπεὶ χαὶ λόγος διαπεφοίτηκεν οὐ μαχρὰν εἶναι y
γένους αὐτὴν Ἰωαννικίῳ. Cfr. Anal. Bolland., tom. XI, p. 31.
Cor., IT, 16. à :
f cocinas Nestorianus est. Constantinus V, diclus tum. Copronymus, tum Caballinus. Epitheton
Nestoriani non invenimus alibi. Is regnare coepit anno 741; proin, ut. ostensum est in. Commentarii
praevii num. 25, natus est S. Ioannieius anno 754.
TI, imperator ab anno 716 vel 717. Male intellexit hanc sententiam. compilator
2)
Leo Isaurus L ! [ í nid
Mytaphirastiche referendo S. loannicium natum anno decimo quarto vegnt Leonis Isauri. Vide Com-
mentarii praevii num. 26.
h Verbum graecum aic0 cid
i Annus trigesimus primus regni. Constantini Cop
matus erat annos decem et septem. - : ed .
k Irenes quae nupsit Leoni Chazaro, filio Constantini Copronymi, ex Graecia oriunda erat.
Dicta est a scriptore nostro φιλόχριστος, Same quia tumultum iconomachorum, quantum. potuit, sedavit.
Ofr. Theophanis Chronographiam, P. G., tom. CVIII, pp. 921-925. à ᾿ !
1 Leo, Chazarus dictus ratione prosapiae quam traliebat a matre sua Irene, filia Chagani Chazariae,
ut habet "Theophanes, P. G., tom. CVILI, p. 858. Celebrata sunt euis sponsalia cum. rene die
3 septembris. 769, nuptiae vero die 17 decembris eiusdem annt, prout. vefert Theophanus, IBAIGO
tom. CVIII, p. 898. Non igitur omnino ad apicem concordant haec duo momenta chronologica a Saba
indicata, scilicet annus trigesimus primus Constantini, qui est annus 771, et. annus post matrimonium
Leonis cum Irene qui est 770. Sed sufficit sane Taec concordantia. ad. scopum scriptoris, qui ic non
adeo stricle tempus definire intendit, sed indicare tantum principium alterius aetatis S. Ioannicii.
m Scilicet anno Christi 773.
n Excubitores milites erant cohortium. praetorianarum, qui ad. palatium imperatoris stationem g
agebant. S. Toannicius militiae nomen dedit, forsan eadem coactus causa. qua novimus 8. Euthymium
Thessalonicensem arma sumpsisse, nempe ad obsecundandum legibus imperii. De Euthiymio cfr. Comm.
graev. num. 30. Proin nec S. Ioannicio, nec S. Euthymio exprobrandum, quod de pluribus monachis
istius temporis asserit. cl. v. Sehlumberger, Nicéphore Phocas, p. 389, nempe eos vitam monasticam
ampleratos esse ut militiam. devitarent. Ad. formum verbi ἐξσχουβιτόρων quod attinet, videsis quae
disputavit de Boor, Nicephori archiep. Constantin. opuscula historica, p. XXVIII.
ig o Ut notum est, invecta fuit. haeresis iconomachorum per Leonem. Isaurum, qui anno 726 edictum
contra sacras imagines promulgavit.
p Designantur nimirum variae sectae Docetarum seu Phantasiastarum, quorum capita recensentur in
Actis S. Stephani iunioris, P. G., tom. C, p. 1110. Cfr. Petavii Dogmata theologica, tom. IV, lib. 1,
De Incarnatione, cap. IV.
q Nempe Ophitae, de quibus lege Cotelerium in Eccles. Graec. Monumentis, tom. I, p. 709, qui varia
eorum nomina et doctrinas exponit.
r Jd diclum videtur de haeresi Manichaeorum. Cfr. Epiphan. Adv. Haer., P. G., tom. XLII, p. 654.
s Hanc apostolicam. traditionem. de imaginibus exponit etiam auctor. Vitae S. Stephani iunioris,
cuius opinionem refert Baronius, in Annalium tom. IX, p. 67. Ofr. P. G., tom. C, p. 1086. De eadem
primaeva. traditione legendus. est eliam. Georgius. Hamartolus in Chronico Brevi, P. G., tom. CX,
qp. 990-994.
t Philipp., 11, 16. Notandum est. eti«m codices a. nobis adhibitos discrepantiam. lectionum. arguere
quae in codicibus bibliorum notata est, siquidem inter ἡγήσατο ef εἶναι codices Vindobonensis et Romani
$ inserant τὸ, quod. omisit. Parisiensis.
u Jam tempore apostolorum grassati sunt Gnosticorum — errores. His enim. Samariae occurrit
S. Petrus, in Asia. S. Paulus, et notum est S. Iohannem contra eos imprimis direzisse sua scripta.
v Siquidem anno 726 orla est haeresis imaginiperdorum, auctor notat hic annum 783.
w lrene imperium suscepit cum filio Constantino, mortuo Leone Chazaro, anno 780. Proin annus
L secundus eius regni est. annus 782, qui dici etiam potest duodecimus ipsius suae ad hoc tempus guberna-
tionis, si quidem nupsit cum. Leone anno 769. Simul, et recte quidem, asserit auctor. hoc anno 781
S. Ioannicium versari in vigesimo octavo anno aetatis suae.
x Haeresis iconomachorum per. Irenem iam anno 780, statim ac regnare. coepit, finem habuit.
Syllogen praecipuorum Actorum eius videsis accurate descriptam apud. cardin. Hergenroether Photius, :
Patriarch. von Constantinopel, tom. I, pp. 245-247. á
y 1 Cor. 1, 27.
z Scriptor varias calamitates intendit quibus imperium, regnante Constantino Copronymo, afflictum
est, quasque alii etiam, wt Nicephorus chronographus et. Theodorus Studita, referunt tamquam divinas
castigationes impio. Constantino immissas. Cfr. Theophanis Chronographiam; "III
pp. 851, 866, 874; T'heodorum Studitam in Vita S. Platonis, P. G. Bis "XI x 1: un ipse
» ou 2m 4
miis subobscurum elucidavit auctor. Metaphrasticus dicendo αἰαθητοῖς βρῶμασι.
ronymi est annus Christi 771, quo Ioannieius
CAPUT
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
CAPUT SECUNDUM.
S. loannieius eonvertitur ex
haeresi ieonomachorum. Eius
in bello eontra Bulgaros praeclare gesta.
D. T 1 τριακοστῷ γὰρ * καὶ Exsip ? χρόνῳ * τοῦ
ὁσίου τῆς Ἡλικίας, ἐν τοῖς ἕῴοις μέρεσι γενομένου
φοσσάτου χἀκεῖθεν ἐπαναστρέφοντος διὰ τῶν Ὅλυμ-
πιαχῶν καὶ μεγίστων ὀρέων, γέρων τις χατὰ συγχυ-
ρίαν πνευματοφόρος ἐκ τοῦ παρὰ τὴν δὸὸν ἄλσους
προχύψας " Ὦ τέκνον, ἔφη, ᾿Ιωαννίκιε, ἕως πότε ὃ
τῇ πλάνῃ ἐζοφώσαι τῆς αἱρέσεως; Εἰ χριστιανὸς
εἶ, προσχύνει σχετικῶς Χριστοῦ γράμμασι καὶ μορφῇ
πὴν οἰχονομίαν, ζῶν ἐναρέτως. Εἰ δὲ μὴ γε, εἰς
μάτην περιφέρεις τὸ ὄνομα τοῦ “χριστιανοῦ, σαρχὸς ud
Χριστοῦ τὸν τύπον, ὡς ὥςφθη, yh σεβαζόμενος.
Ἐκχπλαγεὶς οὖν ὃ μέγας Χριστοῦ θεράπων Ἰωαννίκιος,
ἐπὶ τῇ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ ἀγνωρίστῳ προσχλήσει,
xa ὅτι πάντα αὐτοῦ ἐξείπε σὺν τῇ δυσσεβείᾳ διορα-
πιχωτάτως τὰ πεπραγμένα, πίπτει αὐτοῦ πρὸς τοὺς
πόδας συγγνώμην αἰτούμενος περὶ τῆς πάλαι. αὐτοῦ
δυσσεβοῦς ἐν ἀγνοίᾳ ἀγνωμοσύνης χαὶ Qvae Baton ca
εἰς ἔτι Χριστοῦ τὴν εἰκόνα πίστει σχετικῶς χατασπά-
ζεσθαι καὶ τῆς τεχούσης αὐτὸν παρθένου κόρης,
ἀποστόλων τε μαρτύρων xal ὁπίων xal τῆς πρὸς
σωτηρίαν ἀγούσης τρίβον ἀπαρεγκλήτως ἀντέ-
εσθαι. Διὸ ἐξ ἐκείνης ὄντως τῆς ὥρας σὺν τῆς
εὐσεβείας xa τῆς ἀγαθοεργίας ἀντείχετο ὁ ἀοίδιμος,
νηστείαις, χαμευνίαις, προσευχαῖς χαὶ δάχρυσιν
ἀσχολούμενος χαὶ τοὺς τῶν ἁγίων εὐχτηρίους ναοὺς
ὡς Θεοῦ σκηνώματα λογιζόμενος συχνῶς ἐν αὐτοῖς
εἰσήει, ἐχ πίστεως προσευξόμενος, φυλάττων τε
συνήθως μετὰ τῶν συστρατιωτῶν εἰς τὰ τῶν βασιλέων
προαύλια. Οὐχ ἐν ὑψηλῇ στρωμνῇ καὶ χλίνῃ ads
ἡπαλυμένῃ ἀνέπιπτεν, ἀλλ᾿ ὡς ᾿Ιαχὼβ ἕαυτὸν
λανθανόντως ἐπὶ μόνου τοῦ ἐδάφους ἀνέχλινεν,
Ἰσραὴλ ἄλλος ἡμῖν καὶ αὐτὸς βεωρητικώτατος
γνωρισθείς 7. Καὶ βρωμάτων δὲ μετει)λήφε! ὁμοίως
ὅσον μόνον ὃ τοὺς συνεστιωμένους κρύπτειν αὐτοῦ
uU
τὴν
ἐγχράτειαν, καὶ μὴ βαρεῖσθα. ὑπνῷ τῷ φόρτῳ τῆς
γαστρὸς ἐνεχόμενον, ἀλλὰ OV ὅχης αὐτὸν τῆς νυχτὸς
διαρχεῖν προσευχόμενον.
6. Οὕτως νεανικῶς ἐν χρόνοις ! ἕξ τῷ μακαρίτῃ
πυχτεύοντι, ἑβδόμην ἄγοντι ἤδη τὴν ἡλικίαν, ἥπερ
δὴ ἔτος τρίτον xal τεσσαραχο! τὸν ἀριθμεῖται, ἕχτῳ
ἔτει τῆς αὐτοχρατορικῆς βασιλείας Κωνσταντίνου
τοῦ νεωτέρου, υἱοῦ Λέοντος, ἐχγόνου ? Κωνσταντίνου,
ἀπεχγόνου Λέοντος ποῦ ἐξ Ἰσαύρων, τὸ τῶν Βουλ--
γάρων ἔθνος πρὸς τὴν Θραχῶν χώραν ἐξώρμησε
ληϊζόμενον. Kal οὗ ἀντιπαρατάξασθαι ἐξιόντος σὺν
πολλοῖς στρατεύυασ' ποῦ κρατοῦντος, συμβολῆς
γενομένου πολέμου ἐν τῇ Μαοχέλλᾳ *, καὶ χοπῆς
ἰσχυρᾶς. οἴμοι. τοῦ χριπτωνύμου φύλου ἀνιωμένου P.
cix Δαύιὸ ἀλλόσπερ ὃ δίχαιος χατατέμνων τοὺς
ἀλλοφύλους, χεφαλὰς δυναστῶν αὐτῶν ὃ
διακόπτων σὺν μυριάσι, καὶ πλείστους ὑνόμενος ov
ὁμοφύλων, ὡς χαὶ ἕνα τότε τῶν μεγιστάνων ὑπὸ
μηχανῆς τινος ἱμαντώδους κατασχεθέντα χαὶ μιχροῦ
δεῖν χερτὶν ἐθνῶν ἀνόμων ζῶντα παραδιδόμενον.
δυνάμει Χριστοῦ ἐλυτρώσατο, μαχαίρᾳ ταχὺ δια-
χόψας τὴν μηχανὴν αὐτῶν. Ὅθεν δὴ τότε θαυμάσας
b βασιλεὺς τὸ ἀνδρεῖον τοῦ στρατιώτου " ᾧ παῖ καλέ,
φησί, ποίας χώρας xai στρατίας εἶ σύ, καὶ τί σου
Ἷ
ὑπάρχε:.
εὐσθενῶς
5. Trigesimo namque sexto anno huius sancti
aetatis a, in orientalibus partibus cum exercitus
versaretur b, indeque reverteretur per ingentes
montes Olympicos c, forte senex quidam, Spiritu
actus, ex luco secus viam progressus : Ὁ fili, in-
quit, Joannici, quousque tandem in caligine erra-
veris haereseos ? Si christianus es, adora libenter
Christum. repraesentatum. in. picturis. et formis,
vivens sancte; sim autem, in vanum praefers
nomen christiani, carnis Christi typum, qualis
visus est, non honorans. Permotus igitur magnus
ille Christi servus loannicius ista nominis sui
improvisa invocatione, et quoniam iste omnia
opera eius indicaverat evidentissime impie pa-
trata, ipsius ad pedes provolutus veniam petit de
pristina sua impia et ignorata iniquitate, firma-
turque ad deinceps Christi imaginem eum fide
benigne amplectendam,nec non Virginis quae eum
peperit, apostolorum, martyrum et sanctorum,
atque etiam ad tenendam indefieienter rationem
agendi quae ducit ad salutem. Quare, ex hac re-
vera hora, pietati et bonis operibus vacavit cele-
ber ille, ieiuniis, chameuniis, orationibus et lacri-
mis se dedens; sanctorum precatoria delubra,
tamquam Dei tabernacula considerans frequenter
ingrediebatur cum fide oraturus, excubias agens
pro more cum commilitonibus ante regum atria.
Non in alta euleita aut cubili molli reclinabat
sese, sed ut Iacob secreto in nudo solo eubabat,
alter Israel nobis et ipse per contemplationem
bene notus. Ciborum eapiebat similiter tantum
quantum satis erat ut celaret commensales
suam moderationem. neque gravaretur somno
detentus onere ventris, et quantum ad orandum
per totam noctem sufficeret.
6. Cum ita iuveniliter annos sex beatus ille cer-
lasset et iam septimam ageret aetatem, quae nu-
meratur annus tertius et quadragesimus, sexto
anno d regni imperatoris Constantini iunioris e,
filii Leonis, nepotis Constantini et abnepotis Leonis
Isauri, Bulgarorum gens f in Thracum regionem g
irrupit ad depraedandum. Contra quos ut se
opponeret, exiit eum magno exercitu imperator.
Conflictus bellieus fit in Marcella ἡ, et clades va-
lida,heu mihi,in christianam gentem saevit. Sicut
alter David noster iustus, caedendo alienigena
capita ipsorum ducum fortiter absecat ad plura
milia, plurimos autem liberans de popularibus
suis, adeo ut unum tunc principum suorum,
qui machina. quadam ex loris eontexta. captus
in eo erat ut vivus incideret in manus gen-
tium iniquarum, virtute Christi liberaret, gladio
confestim dissecta earum machina. Inde vero
tunc admiratus imperator fortitudinem militis :
Ὁ care. fili, inquit, e». quanam regione et militia
es, et quodnam (tibi est, dic, nomen ? Qui vero eum
dixisset
B. — ! om. 1. — ? χρόνω add. 3. — 8 dx 4. — 4 om. 9. — 5 «voc 3, 4. — € om. 4. — 7 γνωρισθῇ 3. ---
5 μᾶλλον 3.
6. — ! (ἐν χρόν.) om. 3. —
— δ om. 3.
Novembris Tomus 1H.
3 ποῦ add. 3. — ὃ ἀπογόνου 3. — * (ἐν τ. M.) om. 3. —
5 ἀνυομένου 2, ἀνιώμενος 3.
43
S. Ioannicius
ex haeresi
conrersus,
[7
b
c
E
cum in bello
contra
Bulgaros se
praeclare
gessisset,
d
€
Ϊ
yg
h
338
ὑπάρχει, λέγε *, τὸ ὄνομα; Ὁ δὲ εἰρηκῶς ὡς χαρᾶς
μέν ἐστι Βιθυνῶν ἐπαρχίας, κώμτις δὲ τῶν m ὦ
xai γένους τῶν Βοιϊλαδῶν, τήν τε κλῆσιν πέλει
ωαννίκιος, xai τὴν στρατείαν ἐξσχουβίτωρ, ἐν
τύπῳ ταῦτα εὐθὺς πρὸς μνήμην διὰ pagos χειρὺς
ὁ βασιλεὺς ἐνέβαλεν ὅ, προσφιλη" αὐτὸν" καὶ οἰχεῖον
ἀεὶ 1" βουληθεὶς ἔχειν. Ὅθεν καὶ δώροις αὐτόν τίσιν,
οἱονεὶ εὐχαριστηρίοις, προαμειβόμενος, βραχιολίοις
χρυσοῖς αὐτοῦ τὰς γεῖρας χκατεκαλλώπισε. Τοῦ δὲ
χριστιανιχοῦ μαχέλλου ἔτι ἐνεργουμένου, ἀλγῶν τὴν
Ψυχὴν ὃ στερρώτατος τῆς παρὰ βασιλέως τιμῆς xa
δώρων xal συλλαλίας ἀλγῶν 13, τῷ μείζονι: τάχα τῆς
ἀδελφικῆς συμφορᾶς βαπτιζόμενος, παρ αὐτῷ, ὥσπερ
μὴ συναισῃόμενος, ἵστατο εἴς γάρ τις ἀλαζὼν χαὶ
ὑπέροφρυς ἕωρᾶτο τῶν ἐναντίων ἐπὶ μιᾶς στενῆς
ἱστάμενος διαβάσεως ἀφειδῶς ἐχχεντῶν τοὺς Ῥω-
μαίους. ᾿Αλλὰ καὶ τούτου προβὰς ἐχεῖθεν ἐν ἔχστασει
διαχόπτει τὴν χεφαλὴν ὃ ἀξιάγαστος 18. σωτηρίαν
χαὶ δίοδον ζωῆς τοῖς χριστιανοῖς παρασχόμενος.
ἡ. Εἶτα τῆς πολεμίου ἐχείνης xam ὀλίγον διαστὰς
μάχης ὃ δίκαιος, λαβὼν κατὰ νοῦν τοῦ πλήθους τῶν
ὁμοφύλων τὸν θάνατον, xal εὐδὼς ὡς οὐκ ἔνδοζός τις
ἢ ἄδοξος μόλις ἀπέδρα τῆς μαχαίρας τὸ στόμα,
ὀλίγων δίχα ἐννοήσας xe! πῶς αὐτόθεν ἐχεῖνος αὐτὸς"
map ἐλπίδας ἐρρύσθη, πορευόμενος ἐπορεύετο, χαὶ
ἔκλαιε βάλλων ἐν τῇ τῆς καρδίας αὐτοῦ γῇ, δαυϊτικῶς
εἰπεῖν, οἴκτου xai ἀγαβοεργείας τὰ σπέρματα. Ὅτε
χαὶ χαταβὰς ἀπὸ τοῦ ἵππου ὡς τάχιστα, ἵστατο τῷ
Θεῷ καθ᾽ ἑαυτὸν προσευχόμενος xai λέγων" Εὐχα-
ριστῶ σοι, Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, υἱὲ τοῦ Θεοῦ, b
Θεὸς ? ἡμῶν, ὁ εὐδοχίᾳ Πατρὸς xai συνεργείᾳ τοῦ
παναγίου Πνεύματος, ἐν ἐσχάτοις χαιροῖς διὰ
σωτηρίαν ἡμῶν ἐξ ἁγίας παρθένου ἐνανθρωπήσας, ὃ
τῷ τιμίῳ χαὶ ζωοποιῷ σου θανάτῳ τὸν τὸ χράτος
ἔχοντα τοῦ θανάτου χαταπαλαίσας διάβολον, ὃ
N
τὴν
παιδεύων ἡμᾶς ἁμαρτάνοντας χαὶ ἐλεῶν μετανοοῦν-
τας, ὁ νόσῳ σαρχὸς χαὶ θανάτῳ τὸν ἐκ παραβάσεως
ἐντολῶν προσγινόμενον θάνατον ψυχῆς ἀφανίζων
τῶν εἰς σὲ πιστευόντων, ὑμνῶ σε, εὐλογῶ σε, προσ-
χυνῷῶ xal δοξάζω εἰς τοὺς αἰῶνας, dw οὗ τῆς
προσδοχίας χαὶ χειρὸς τῶν ἐναντίων ἐρρύσω με. Καὶ
προσάγω σοι, δέσποτα. ὑπεράγαβε, ὥσπερ τι. ξένον
δῶρον τῆς ἐμῆς σωτηρίας ἀντίλυτρον, οὐ χρυσόν,
οὐχ ἄργυρον, οὐκ ἄλλο τι τῶν γηΐνων χαὶ προσχαί-
quw xal φθειρομένων, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἑαυτὸν μάλιστα,
ὅλον τὸ τιωιώτατόν σοι χτῆμα xal οἰκειότατον.
Ταῦτα οὖν εἰπὼν χαὶ βλέψας μαχρόθεν £x δεξιῶν
αὐτοῦ τὸ ὑπερχείμενον ὄρος τῆς Βιθυνίας, ὅπερ παρ᾿
ἡμῖν προσηγόρευται Ὅλυμπος, ζῆλον Üetov 5 συλλα-
βὼν ἐν διανοίᾳ ὠδίνησεν Ἰ]λίου τοῦ μεγάλου xal
Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ τὸ ἥσυχον χαὶ φιλέρημον,
τοῦ ἐν αὐτῷ χατ᾽ ἐκείνους διαβιῶναι: ἀσχητιχῶς. Καὶ
δὴ εἰσελθὼν ἐν τῇ βασιλευούσῃ τῶν πόλεων καὶ τοὺς
ἐν αὐτῇ τῶν ἁγίων E εὐχτηρίους ναοὺς συνταχτιχῶς
ἀσπασάμενος, μὴ φροντίσας ὅλως τῆς * βασιλέως
τιμῆς 7, δόξης T, ὑποσχέσεως, πρὸς τὴν ἑαυτοῦ
πατρίδα " ἐξώρμησε τὰς τῶν γεννητόρων αὐτοῦ εὐχὰς
χαρπωσόμενος. Καὶ ταύτας λαβών, ὡς ἐβούλετο,
πρὸς τὴν ξαυτοῦ 9 δῆθεν ἐπίγειον στρατείαν ἀνθυπέ-
τρεφε πάλιν τὸ δὲ ἀληθὲς πρὸς τὴν χαλὴν στρατείαν
τοῦ βασιλέως Χριστοῦ. a
DE SANCTO IOANNICIÓ MONACHO.
dixisset se esse ex Bithynia provincia, ex vico D.
Maryeato οἱ genere Boiladum i, appellatione vero
Ioannicium et in militia exeubitoris agere partes,
haec statim, recordationis causa, scriplioni man-
davit imperator, quippe qui eum carissimum sibi
et familiarem semper vellet habere : deinde dona
ei quaedam in grati animi signum rependens, mo-
nilibus aureis eius manus ornavit. Cum tamen
christianorum caedes non cessarel οἱ doleret
animo fortissimus noster propter honorem et
dona ab imperatore aecepla et conversationem
cum eo, maxime vero propter fratrum suorum
casum aflligeretur, apud ipsum stetit nec opinatus
unus quidem insultans οἱ qui despiciebat oculis
inimicos, visus in via angusta, sine intermissione
iacula eoniciens in Romanos. Sed contra ipsum
proruens inde valido impelu amputat caput vir
ille admirandus, salutem et viam vitae christianis
procurans.
7. Deinde ex illo bellico post pusillum disce-
dens certamine, iustus noster, recolligens animo
multitudinis suorum concivium mortem, videns-
que neque illustrem, neque obscurum effugere
gladii aciem, paulisper recogilans quomodo inde
ipse praeter spem fuisset servatus, profectus est &
et flevit iniciens in terram cordis sui, ut Davidico
utamursermone,misericordiae et bonorum operum
germina. Quare descendens ex equo quam cilis-
sime, coram Deo se sistit orans et dicens : Gratias
ago tibi, Domine Iesu Christe, fili Dei, Deus noster,
qui amore Patris et. cooperatione Spiritus sanctis-
simi, in novissimis diebus propter salutem nostram
er sancla. Virgine homo factus, qui honoranda et
vivifica tua morte devicisti: diabolum qui mortis
gotentiam tenebat, qui erudisti nos. peccatores et
misertus es paenitentium, qui passione carnis et
morle delevisti: credentibus in. te mortem. animae
quae profluvit ex transgressione mandatorum,
hymnum. dico tibi, benedico tibi, adoro et glorifico
te in saecula, quia ex exspectatione et manu inimico-
rum servasti me, et offero tibi,o Domine peroptime,
sicut. zenia quaedam, salutis meae vedemptiva,
non aurum, non argentum, non quicquam ter-
restre aut transitorium. aut. periturum, sed. potius
meipsum, solam, quae te digne honoret et maxime
deceat, oblationem. His igitur dictis, cum aspexis-
set procul a dextris suis / assurgentem sibi mon-
lem Bithyniae, qui apud nos vocatur Olympus,
zelum divinum eoneipiens, doluit recordatus magni
Eliae et Iohannis Baptistae vitam placidam in
solitudine peractam et cupivit ipse in illa eorum
instar ascelice vivere. Cum venisset in urbem
regiam m et in ipsa precatoria templa sanctorum
valedicens veneratus essel, non iam curans ullo
modo regium honorem, aut gloriam, aut pro-
missionem, in suam patriam reversus est, paren-
tum suorum benedictiones relaturus, et cum eas
sieuli cupiebat impetrasset militiam suam sane
terrestrem commutavit reapse eum pulehra mi-
litia regis Christi.
ANNOTATA.
a Nimirum anno 790. Ut monuimus i ii
5 us in. Commentar. "üevii P "oni "avi
Pdorimád ud tnu, ula d" farii pr aevi num. 23, Baronius. erravit haec
ΘΟ ΤΩ ΗΜ ^ h pip existimabat S. loannicium natum anno 729 sub Leone Isaurico.
& ; s ἢ :
partes, ἑῷα μέρη, id. est. Asia. occidentalis. Legimus apud. Theophanem, hoc anno 790
T (ὑπάρχ. λέγε) λέγεται 3. —
8 πανάγαστος 2, 3.
7. — ! (ἱννοήσ. xe) ἐννοήσατε 4. — ? om. 3 3
m . . 9. ὁ Θεό, Ade A
— "sei add. 3. — ὃ (πατρίδα ἔξωρμ. -πρὸς τὴν ξαυτοῦ) 2 3: Spec BE
8 ἀνέβαλεν 3. — ? προσφιλεῖ 3. — 19 ἀεί add, 3. — 11 om, 3, — 12 ἀλγεῖ 3. —
— 9 τῶν ἁγ. om. 3.
versatum
militiae
renuntiat et
monachicam-
vitam
aggressurusg
proficiscitur.
ad montem
Olympum.
k
m
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 339
A. versatum fuisse exercitum. Romanorum in Orientalium themate apud. locum cui nomen. Copidnadus.
P. G., tom. ΟΥ̓], p. 931. Male igitur vertit Surius xax τὴν “Εῴαν ad occidentem. Senis apparitionem
contigisse putat Baronius, in eodem errore perseverans, anno 782, cum rediret exercitus cum Stauracio
triumphum agente ob. devictos. Sclavos. Proinde corrigenda. est etiam. ποία quae ex eodem fonte
desumpta. legitur in. opere nostro, tom. II Martii, p. 220 nota 3, ubi asseritur conversio S. Ioannicii
I anno 782 evenisse.
c Olympus mons, vel, ut melius dicit auctor noster, Olympici montes vergunt in partem septentrio-
; nalem Mysiae οἱ Bithyniae, prope urbem. Prusam. Cfr. Tezier, L' Asie mineure, pp. 130-135.
ἃ Ostensum. est. in Commentarii praevii num. 25 quomodo sibi invicem. cohaereant aptissime haec
: varia momenta. chronologica. tam. sedulo a scriptore nostro. indicata. Nimirum annus sextus Con-
stantini. VI est annus 795, qui est annus sextus a. quo conversum vidimus anno 790 S. Ioannicium ez
errore iconomachorum; et revera versabatur tunc ipse in quadragesimo tertio vitae suae anno, utpote
qui natus erat. anno 753 vel 754.
e Constantinus, dictus iunior, est Constantinus VI, qui obtinuit sceptrum Byzantinum, prius cum
matre sua ab. anno 780-790, dein solus usque ad. annum. 796. Ut. memorat. Sabas, Constantinus VI
erat filius Leonis IV Chazari, nepos Constantini V Copronymi et abnepos Leonis ΠῚ Jsauri.
t Saeculo VILI, Bulgari imperium Byzantinum saepius verarunt, et non. raro in summum peri-
culum adduxerunt. Cfr. Theophanis Chronographiam, P. G., tom. CVIII, pp. 775, 871, 902, 903, 939.
g Bulgarorum gentes tunc temporis conabantur sedem. suam stabilire in Thracia Europaea, prae-
sertim. circa. Anchialum et. Mesembriam. "Thracia, primum ex. occidentalibus imperii. thematibus, se
extendit a. mari usque ad. montem Haemum. Vide Const. Porphyrog., De administrando imperio,
P. G., tom. CXII, pp. 110, 111.
h. Hic locus ex Theophane notus est, qui narrat ibidem Constantinum V I erezisse castellum τὸ κάστρον
Β Μαρχέλλων (. G., tom. CVIII, p. 939). Cfr. eundem. ibid., pp. 946, 984. Iam notaverat Combefisius
formam verbi nutare inter. Μαρκέλλα: el Μαρκέλλοι (ibid., p. 984, nota 45). Hic terlia occurrit. nempe
Ναρχέλλα. Cuius loci situm. non magis definire nobis licuit quam. Nicephoro haec scribenti : φρούριον δὲ
τοῦτο πλησιαίτατα Βουλγάρων κείμενον, quod castellum prope Bulgarorum fines positum est. DG
tom. C, p. 975. Pugna quae hic narratur, quantum. ex. chronotazi conici licet, conserta. esse videtur,
tempore. belli facti contra Cardamum anno 795, sexto. scilicet imperii. Constantini ; eandem memorat
"Theophanes in Ghronographia, P. G., tom. CVIII, p. 946. Muralt haec alligat anno 786 mense maio,
Baronius vero anno 795.
i Genus Boiladum apud. Bulgaros designat duces et optimates. Cfr. Theophan., P. G., tom. CVI,
p. 878. At quomodo S. Ioannicio, Awmili loco nato, haec appellatio conveniat non liquet. Forsan
À
᾿
-
| familiam quandam designare voluerit Sabas.
εις“ CB
k Reversus, ut patet ex sequentibus, in regionem montis Olympi.
l Actum est de hoc loco in Commentarii praevii num. 27 et ostensum quomodo recensio Metaphrastica
sensum. perperam. mutaverit εἰ ansam dederit errori circa situm montis Olympi e dubitationi utrum
in Bithynia an in. Mysia iaceret. Sed forsan in Surium. magis vel in illum & quo accepit versionem
latinam refundenda. est. culpa, siquidem. in graeco textu legitur καὶ τὸ ὑπερκείμενον ἐν δεξιᾷ τῆς Βιθυνίας
ὄρος ὃ παρ᾽ ἡμῖν "Ὄλυμπος χαλεῖται, in qua. sententia verba ἐν δεξιᾷ non necessario intellegenda sunt de
Bithynia ad. quam. potius refertur. verbum. ὄρος.
m Urbs regia, id. est Constantinopolis.
CAPUT TERTIUM.
cS. loannieius monastieam vitam profitetur in montis Olympi
coenobiis, prius in Agaurino, dein in Antidiano. Solitarius degit
in Cunduriae montibus.
8. Κατὰ τὴν πάλαι ἔνθεον ἐπιθυμίαν αὐτοῦ τοὺς 8. luxta desiderium iam pridem ipsi a Deo im-
πόδας ἐπῆρε, καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ ᾿Ολύμπιον ὄρος missum, pedes movit et respexit ad ipsum mon-
ἀπέβλεψεν ', εἴχοσι τεσσάρας χρονοὺς διαπρέψας ἐν tem Olympum, postquam viginti εἰ quattuor
τῇ στρατείᾳ. "sy πορευόμενος χατὰ πάροδον χαὶ annos praeclare se gesserat in vita militari a. Inde
χατὰ τὴν Προῦσαν 3. γενόμενος, παραβάλλε: τῇ in iter profectus et transiens per Prusam ὁ, accedit
αὐτόθι μονῇ τῶν ᾿Αγαύρων 8. χαὶ ὑπὸ τῶν ἐκεῖσε ad monasterium Agaurorum, et a Dei amicis
δεξιοῦτα: θεοφιλῶν b φιλάρετος, τῷ αὐτῆς πατρὶ qui ibi degebant excipitur ipse virtutis amator.
l'enyoplo τὰ τῆς ἐνθέου βουλῆς αὐτοῦ ἀναθέμενος. Monasterii patri Gregorio c suum divinum consi-
Ὁ δὲ τὸν ζῆλον αὐτοῦ θεασάμενος θεαρέστως αὐτῷ lium aperit; ille vero zelum eius admiratus, eum
καὶ ψυχοφελῶς συμβουλεύεται, φήσας " 'H μὲν προ- quo melius Deo placeat el animae prosit, docet
ῃεσίς σου, τέκνον, καλή, ἣ δὲ πρὸς τὴν ἀϊλχητικὴν — dicens : Propositum sane tuum, fili, pulchrum ; sed
παλαίστραν * ἐπιθυμία μόνοις πρέπουσα τοῖς προ- athletici certaminis desiderium illis tantum convenit
παιδευθεῖσι 9 τὰ θεῖα χαὶ ἐν ἄσκησε! χρονίσασιν. Δεῖ qui divina sunt edocti et in. exercitatione diu sunt
γάρ σε ἐν χοινοβίῳ μοναχῶν πρότερον εἰσελθόντα — versati. Oportet igitur te prius coenobium monacho-
τὴν τῆς πρὸς Θεὸν ὑμνωδίας γνῶσιν λαβεῖν, μαθεῖν rum d ingressum divinae hymnologiae scientiam e
τε καιοὸν xai τάξιν προσευχῶν χαὶ πολέμους δαιμό- — tractare, discere tempus et ordinem. orationum et
V
νων, εἰθ᾽ οὕτως ἡσυχαστιχῶς καὶ ἐμπείρως εἰς τὴν — bella contra daemones, et postea placide sic et perite
à in
xav
8. —1 ἐπέβλεψεν DIR παροῦσαν pu Αὐγάρων hic et alibi 4. — * μονίαν 9. 3,4. -- δ παιδευθεῖσι 3.
«À din L ados d
VITA
Prius in
monasterio
Agaurorum,
a
b
e
VITA
340
;
κατὰ τῶν ἐχθρῶν πάλην χωρῆσαι, μήπως del
εἰς τὴν xav ἐκείνων παράταξιν A Hi
τοῦ βαλεῖν βληθείης χαὶ ἀντὶ τοῦ ἥττῆσαι ἐ ces
zac ἡττηθῇς. Τοιαύτην βουλὴν παρὰ τοῦ τ BA
ποιμένος l'enyopiou b ὅσιος Ἰϑάννυπος PE cd
μένος, λαβὼν τὰς εὐχὰς αὐτοῦ, εἴχετο τῆς Fs
ρίας καὶ χαταλύει πρὸς ἑσπέραν ἐν ΩΡ ut 2:
πρὸς Ατρώαν Καστούλω * καλουμένῃ : & ges
εἰσδέχεταί τινος βεοφίλους προσφιλοῦς αὐτοῦ. ς
xal ἐγνωχὼς τὰ μελετώμενα ὑπ αὐτοῦ, λίαν mpo*
τῇ ἐπαύριον ἐν μονῇ τῶν ἐκεῖσε Ὑελάου TE
φευομένῃ ἤγαγεν αὐτὸν, εἰ ἄρα τ: eMe oe
ὀφθείη τοῦ αὐτόθ, προσδιατρίψαι. E» 1 E x
φιλοφρόνως ὑποδεχθεὶς ὁ ἀοίδιμος ἐπί τινας ἡμέρας
τὴν τῶν γραμμάτων μόνην * εἰσαγωγὴν μανθάνει.
Καὶ 19 ἰδὼν τὴν μονὴν ἐκείνην θορυβουμένην, ὡς τισι
χώμαις ἐγγίζουσαν, πρὸς τὴν ὑπερκειμένην ἐχείνης
xal πρὸς αὐτῷ τῷ ὄρει. οὖσαν μονὴν ᾿Αντιδίου χαλου-
μένην ἀνέρχεται. 4 s
9. Ὃν xal χαταλαβόντα ὁ πατὴρ τῆς μονῆς
ἐκείνης, ᾿Ιωάννης προσαγορευόμενος͵ χατὰ συγχυρίαν
ἐξιὼν πρὸς τὴν πύλην ὑπήντησε * Ilófev τε εἰ, καὶ
τίνος χάριν ἐνταῦθα, ἀδελφέ, παραγέγονας; ἠρωτᾶ.
Ὁ δὲ τῆς καλλίστης αὐτοῦ ὁρμῆς αὐτῷ ἀπογυμνὼ-
σας τὸ ἔνθεον, δεξιοῦτα! περιχαρῶς ὑπ᾽ αὐτοῦ χαὶ
εἰσδέχεται, χαὶ τὴν τῶν θείων ἀγώνων πυχτὴν !
ἐνεργητικῶς ἐχδιδάσχεται, xai τοῦ καθαιρεῖν λογι-
σμούς, καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως
τοῦ Θεοῦ ἐχπαιδεύεται, φροντίζων ἀεὶ τοῦ μέλλοντος
τὰ ἐφόδια, τοῦ 8E παρόντος κόσμου ὑπερορῶν τὴν
προσπάθειαν. Ἐν Ei χρόνους δύο διαπεράνας, χαὶ
χατὰ πάσης ἀνδρισάμενος χαχοβουλίας δαιμονιχῆς,
χαὶ ἕως τῶν τριάχοντα ψαλμῶν ἐχμαβών, οἷάπερ
ἔλαφος θεοχατάρτιστος εὔδρομος μετὰ τὴν τῶν ἰοβό-
λων παθῶν xai νοητῶν θηρίων ἀναίρεσιν τὴν
ἢεοποιὸν ἡσυχίαν διψῶσα, πρὸς τὸ ὑπεράνωθεν τῆς
μονῆς ὄρος, Κόραχος προσαγορευόμενον Κεφαλὴν,
τὸ ἔνθειον στρουθίον μεταναστεύει, ἐπὶ ἑπτὰ ἡμέρας
ὅλως βρώσεως ἢ πόσεως μὴ, μεταλαβών, εὐχαῖς τε
καὶ δάκρυσιν ἐξήτει τὸν Θεὸν πρὸς τὸ τῆς ἡσυχίας
στάδιον εὑρεῖν τινα τὸν ἀλείψοντα αὐτὸν ἐρημιχκόν
πε xal φιλόθεον ἀνδρα. Ἔν δὲ τῇ ἑβδόμῃ xal xaza-
παυσίμῳ ἡμέρᾳ τῆς ἐξαιτήσεως, ὁ xal ἡμᾶς
Μωυτσὴς φωνῆς ἄνωθεν ἐνεχθείσης ἀχούει" Ἔτι
μικρόν, λεγούσης, πρὸς τῇ χορυφῇ τοῦδε τοῦ ὄρους,
ὦ Ἰωαννίχιε, προσανάβηθι, χαὶ ὧν ἐπεθυμήσας
ἐπιτεύξῃ. Ταύτης ἀχουστὴς γενόμενος τῆς φωνῆς,
ὡς ὑπόπτερος ἀετός, λίαν εὐψύχως ὃ ἑπταήμερος
νήστης πρὸς τὴν τῆς ἀποχαλύψεως τελείωσιν μετ᾽
ἐλπίδος πεζοπορῶν πάντοθεν αὐτοῦ τοὺς ὀφθαλμοὺς
περιέφερε ἡ, Πηρᾶσαι χαλῶς γλιχόμενος τὸ ποβούμε-
vov. Καὶ δὴ προσανιὼν ὁ βεοφόρος πατὴρ ἡμῶν
Ἰωαννίχιος, ὡς προστέταχτο͵ δύο εὑρίσχε. αὐτοῦ
μοναχοὺς περὶ τὰ τεσσαράχοντα ἔτη ἡσυχάζοντας
ἐν σπηλαίῳ χαὶ μηδενὶ ἑαυτούς 8 ποτε ὁραθέντας
ἀνθρώπων “, ἱματίοις τριχίνοις χεχαλυμμένους, x
βοτάνων τὴν τροφὴν ἐλαχίστων ποριζομένους, χαὶ
ἀγγελικῶς εἰπεῖν ἐν T5 μετὰ σώματος ζῶντας, Οἷς
χαὶ προσπεσὼν ὁ δίχαιος μετὰ πίστεως τῶν συμφε-
βόντων αὐτῷ παρεχάλει μαθεῖν χαὶ συνετισῇῆναι
τὴν γνῶσιν, Οἱ δὲ μετὰ τὴν συνήθη εὐχὴν συγχαθί-
σαντες: πάντα αὐτῷ τὰ πεπραγμένα χαὶ τὰ μέλλοντα
BUT ome συμφέροντα xar εἰδος ἐξεῖπον Πεοφορού-
μενοι xal. Ὅτι μέλλει ἀντιδοξάζειν σε Κύ τος
ἐνταῦῃά τε xal μετ᾽ ἔπειτα ὡς δοξασθεὶς ἐν τῷ βίῳ
σου xal πολλῶν σωτηριώδη, προσαγωγὴν ψυχῶν
ὁεξάμενος παραινέσει σου, χαὶ ὅτι μετὰ τὸ πεντη-
χοστὸν
5 Κουστούλω 2, 3, 4, — τ χαλουμέ
ἰδὼν- καθ᾽ ἡμᾶς Μουσής num. 9) om. 3.
9. — ! πυχτηκήν 4, — 5 ὑπερέφερε 4, — 8
γὴν 1, 2. — 8 ἐπί adq, 3, 9
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
in certamen adversus hostes prodire, ne, indoctus
contra eorum ordines progressus, feriaris nedum
ferias. et miserabiliter. supereris nedum. superes,
Tale consilium eum accepisset sanetus Ioannieius
a bono pastore Gregorio, suscepta eius benedi-
ctione, resumpsit iter, et vespere advenit in vicum
quendam eorum qui sunt prope Alroam Castulo
vocatum f, excipiturque in domum cuiusdam Dei
amici, amici sui. Qui cum audisset quae moliretur,
valde mane, sole oriente, in monasterium ab
incolis vocatum Telai g duxit eum, si forte pla-
ceret ipsi ibi vitam degere. Hue ascendens et
benigne exceptus, celebris noster sanctus per ali-
quot dies litterarum tantum elementa. addiscit.
Sed cum vidisset hoc monasterium esse turbu-
lentum nimis propler propinquos vicos quos-
dam, ad alind quod isli supereminet et iacet sub
ipso monte, Antidium dictum /, divertit.
9. Cui advenienli pater huius monasterii,
Iohannes vocatus, qui forte exierat, prope ianuam
oceurrit : Unde es fu et cuius rei gratia huc,
frater, advenisti ? percontatus est. Ipse vero cum
pulchrae expeditionis divinam inspirationem illi
aperuisset, excipitur et introducitur; divinorum
certaminum palaestram acriter addiscit, et. doce-
tur cogitationes expurgare omnemque superbiam,
quae extollitur adversus Dei cognitionem, respi-
ciendo semper futurae vitae viatica, praesentis
vero despiciendo affectionem. Ita duos annos ;
lransegit et roboratus contra omnem diabolicam
malignitatem et triginta psalmos edoctus, sicut
cervus a Deo instructus, ad cursum agilis, post
venenosarum libidinum et spiritualium animalium
destructionem sitiensdivinam quietem, ad montem
monasterio imminentem et Corvi Caput & deno-
minatum migrat passer ille a Deo inspiratus. Per
septem ibi dies nullo cibo aut potu usus, precibus
et laerimis quaerebat a Deo ut in quietis stadio
inveniret virum quendam eremitam et Deo carum
qui ipsum ungeret /. Septimo vero et ultimo die
suae petitionis, aller Moses noster audit vocem
desuper delatam dicentem : Propius adhuc ad
verticem huiusce montis, o Ioannici, ascende et quod
cupis invenies. Cuius vocis auditor factus, quasi
aligera aquila, valde animatus, ieiunator septem
dierum ad revelationis adimpletionem cum spe
pedes procedens, undique oculos cireumferebat
aucupari ardenter cupiens optatum. Et sane
ascendens divus pater noster loannicius, sicut
iussus fuerat, duos ibi invenit monachos a quadra-
ginta circiter annis solitarii viventes in spelunca,
el, quippe quia nulli visi fuerant hominum um-
quam, vestibus ex pilis confectis tegebantur, ex
herbis paucis vietum comparabant et, ut ita dicam,
angelicam in corpore degebant vitam. Ad quo-
rum pedes sese proiciens iustus noster, cum
fiducia petebat ut disceret quid sibi prodesset et
edoceretur scientiam. Illi vero, post consuetam
orationem, sedentes ipsi omnia. quae fecerat quae-
que futura erant et ipsi utilia iuxta visionem nar-
raverunt a Deo inspirati : Glorificaturus est te
Dominus nunc et postea, utpote glorificatus in vita
fua, et multarum salutarem directionem animarum
€um susceperis exhortationibus tuis, post quinqua-
gesimum exercitationis annum m, versus. ipsius
vitae tuae finem, tentamen ingens fiet contra te ab
invidis
(μόνην-μανθ.) μάθησιν ἀσχολῶν 3. — 9 (καὶ
αὐτοῖς 3, — 4 ἀνθρώπῳ 3. — 9 om. 1, 3.
D
lj
uj
h
dein in
Antidii coe-
nobio, in
Corvi capite,
E
i
k
l
F
m
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
A χοστὸν τῆς ἀσκήσεως ἕτος xai πρὸς αὐτὸ τῆς ζωῆς
σου τὸ τέλος πειρασμός aot μέγας παρὰ φβονερῶν ?
ἀνθρώπων συμβήσεται ", ἀλλ᾽ ὡς βέλος προσπεσὸν
ἰσχυρὸν ἐπ᾽ αὐτοὺς ἐκείνους τὸ βλάβος ἐπανελεύσεται.
Ταῦτα εἰπόντες αὐτῷ καὶ ἐπευξάμενοι οἱ θεόφρονες
ἐπέδωχαν αὐτῷ, εὐλογίας χάριν, αἰτήσαντι μικρὸν
λεβητωνάριον τριχοσύνθετον καὶ ἀπέλυσαν. Ὅπερ
xai εἶχεν ὁ μαχάριος, ὡς ἔλεγε, κατὰ παντὸς τόπου
δαιμόνων πεπληρωμένου xai κατὰ πάσης ἐπιβουλῆς
θηρίων καθάπερ ὅπλον χραταιὸν xal ἀήττητον " σὺν
τῷ τυπῷ τοῦ σταυροῦ ἐπιπέμπων 9 ἐχείνοις, xo ὡσεὶ
χαπνὸν ἠφάνιζεν αὐτοὺς xal κόνιν διὰ τῆς χάριτος.
Μετὰ οὖν τὴν ἑπταήμερον ἐχείνην νηστείαν, ὡς ἔφην,
xai τῶν αἰτηθέντων ἀπόληψιν, ὡς ἄλλος Mosis, ὁ
δίχαιος κατήει 10 ἀπὸ τοῦ ὄρους δεδοξαμένος τὸ
πρόσωπον, ἀντὶ δύο πλαχῶν !! λιθίνων γράμμασιν
ἐντετυπωμένων τὰς θείας παραινέσεις τῶν δύο
“ριστοφόρων 18 ἀγδρῶν ἐκείνων ἐν πλαξὶ τῆς καρδίας
αὐτοῦ λογικῶς ἡμῖν καὶ πραχτιχῶς ἐγγεγραμμένας,
ἐπιφερόμενος 14;
10. Ὅθεν, μετὰ τῆς τοῦ πατρὸς Ἰωάννου εὐχῆς,
ἀπάρας ἐχεῖϑεν πρὸς τὸ τῆς ᾿Αγαύρων μονῆς ὄρος
χαταλαμβάνει, ὃ δὴ Τριχάλιξ προσαγορεύεται, αἴθριος
ἐν αὐτῷ xad ἄσχηνος τ διαιτώμενος. Ὃ μεμαθηχὼς ὁ
τίμιος ποιμὴν ἐχεῖνος τότε Γρηγόριος δρομαῖος »
ἄνεισι πρὸς αὐτόν, χαὶ χατασχευάζε. αὐτῷ χελλίον
σμικρότατον. Ὁ δὲ μέγας πατὴρ ἡμῶν ᾿Ἰωαννίκιος
γνωσθείς τισιν xai ὑπ᾽ αὐτῶν ἐνοχλούμενος ἠνιᾶτο
τῷ πνεύματι ? λίαν * διὸ φυγὰς αὐτόθεν καὶ μετανά-
acne γενόμενος ἐν ὄρει τινι χατάλσῳ xal δυσβάτῳ
χώμης Ἰϑλλησπόντου ὀνομαζομένης εἰσέρχεται ὑπὸ *
τὴν ἐνορίαν τοῦ Πανδήμου διαχειμένης, * i ὀρύξας
ὀπὴν στενὴν ὑπὸ γῆν ἑαυτὸν ἐν αὐτῇ ἀπρόϊτον
χαβείρξε, παρ᾽ ἑνός τινος αἰπόλου ᾿Ανθινοῦ 9 χαλουμέ-
νου ἐν μικρῷ ἄρτῳ xai ὕδατι κατὰ μῆνα διακονού-
μενος, ᾧ μόνῳ τὸ ζῆν, ὡς ἔμπνους νεχρός, τῷ
,
σώματι προαιρούμενος. Ἐν ᾧ τριετήσας οὑτωσὶ ὃ
ἀσχητικῶς πιεζόμενος ποῦ τριημερεύσαντος ἐν
νεχροῖς πόθῳ Ἴησοῦ Χριστοῦ τῆς ζωῆς ὑμῶν, οὐδενὶ
ἐνωχλήθη Ἰπνεύματι πονηρῷ τὸ παράπαν, ὡς ἔλεγεν,
ἀλλ᾽ αὐτοῦ τὸ χάρισμα τῆς χατανύξεως ἔλαβεν.
οῖς τριάχοντα γὰρ ψαλμοῖς 97 ὅλου ὑμνῶν τὸ θεῖον
ἑνὶ μικρῷ τροπαρίῳ θεολογιχωτάτῳ ἠρχεῖτο ἔχοντι
οὕτως " Ἢ ἐλπίς μου b Θεός ?, χαταφυγή μου
Χριστός ", σχέπη μου τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Τοῦτο δὲ
λέγων οὐ τῷ Θεῷ xoi Πατρὶ τὴν ἐλπίδα μόνῳ ἀπέ-
νεμεν, οὐδὲ τῷ Χριστῷ ἀφώριζεν αὐτοῦ τὴν χατα-
φυγήν, οὐδὲ τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ δισιρετῶς τὴν
σχέπην, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς τρισὶ τῆς θεότητος χαραχτῆρσι
τὴν ἐλπίδα χοινῶς χαὶ καταφυγὴν xai σχέπην
ἐδόξαζεν, ὡς ἐν τῇ τρισαγίῳ θεολογίᾳ τὴν ῃεότητα
καὶ ἰσχὺν καὶ ἀθανασίαν τῆς μιᾶς ἔλεγεν εἶνα! φύσεως
ἀμερίστως, ταῦτα χατὰ τὰς ὑποστάσεις μερίζων, τὰ
αὐτὰ εἰδὼς φυσιχῶς ἐν ἀλλήλαις περιχωροῦντα,
πλὴν τῆς ἀγεννησίας, γεννήσεως xal ἐχπορεύσεως '
τὸ μὲν γὰρ ἀγεννητὸν τοῦ Πατρός ἐστιν, τὸ δὲ γεν-
γητὸν τοῦ ΥἹοῦ, τὸ δὲ ἐκπορευτὸν τὸ τοῦ Πνεύματος.
Οὕτως ἐκεῖσε διαζῶν ἰσαγγελῶς ὁ μακαρίτης, ὡς
γέγραπται, μετὰ τὴν τριετίαν, χοινωνίας χάριν,
ἀπελθὼν ἐν τῇ ἐχχλησίᾳ τῆς αὐτῆς κώμης ὑπὸ
συστρατιώτου 39 ἀνεγνωρίσθη" μεθ᾽ οὔ καὶ πνευμα-
τικῶς ἀγαλλιασθεὶς πρὸς ὄρη δύσβατα λίαν τῆς
Κουνδουρίας ἀπέβλεψε θηροτρόφα ὄντως καὶ πολυή-
συχα πέλοντα πρὸς δύσιν Λυχίας xai πρὸς ἀνατολὴν
διαχείμενα τῆς ᾿Ασίας, πλησίον Μύρων.
541
invidis hominibus; sed, sicut iaculum validum, in
ipsos revertetur detrimentum. Quae cum dixissent
et ipsi iterum fausta precali essent. Dei servi,
dederunt illi petenti eulogiae instar parvum
lebetonarium 7» ex pilis contextum, et dimise-
runt eum. Quod et habuit beatus noster, ut
dicebat, in omni loco daemonibus referto et contra.
omnes insidias ferarum, sieut arma fortissima et
invincibilia cum signo crucis hanc nempe vestem
in illos iaciebat sieque eos sieut. fumum evanes-
cere cogebat et pulverem per Dei gratiam. Post
igitur hoe. septem dierum ieiunium, ut dixi, et
petitionum adimpletionem, tamquam alius Moses,
iustus noster descendit de monte, gloriosa facie,
in vicem eius tabularum lapidearum litteris
inseriptarum, divinas laudes duorum christopho-
rorum virorum istorum in tabula cordis sui, verbo
et facto, nobis inseriptas referens.
10. Deinde,cum benedictione patris lohannis o,
hine profectus, prope Agaurorum monasterium
montem petit qui Trichalix p dicitur, sub dio in
illo neque sub ullo tecto degens. Quod cum resci-
visset venerabilis pastor iste tune Gregorius con-
festim eum arcessit ad seipsum et parat ipsi cellam
valde exiguam. Magnus autem pater noster Ioan-
nieius, iam aliquibus notus et ab illis turbatus,
valde contristatus est animo. Quare cum inde
fugisset et iterum viam resumpsissel, vadit in
quendam monten) nemorosum adituque diffici-
lem, qui est vici cuiusdam Hellesponti g nominati
et siti ad limites Pandemi; et fodiens foramen
quoddam angustum sub terra seipsum in illo
nemini accessibilem coercuit, aliquo caprarum
pastore nomine Anthino parvum panem etaquam
singulis mensibus ministrante, quo tantum vitam,
paene iam mortuus vix respirans, corpori procu-
raret. Ibi per tres annos r ita ascetice seipsum
vexans pro amore lesu Christi, vitae nostrae, qui
per tres dies inter mortuos fuit, a nullo turbatus
est omnino malo spiritu, ut dicebat, sed ibi
charisma compunetionis accepit. Triginta psal-
mis enim semper celebrans in hymnis divinitatem
uno parvo tropario s valde theologico contentus
erat quod ita sonabat : Spes mea Deus, refugium
meum. Christus, prolectio mea. Spiritus. sanctus.
Haec dicens non in solo Deo Patre spem repone-
bat,neque Christo limitabat refugium suum, neque
etiam separatim Spiritui sancto protectionem, sed
in triplici illo divinitatis charaetere spem commu-
niter et refugium et protectionem glorificabat,
sicut in ter sancto divino dictamine et divinitatem
et fortitudinem et immortalitatem unius dicebat
esse naturaeindivisibiliter, illa seeundum hyposta-
ses dividendo, eadem sciens physice ad invicem
circuminsedere, exceptis τὸ non generari, gene-
rari et procedere : ingenitum esse pertinet enim
ad Patrem, generatio ad Filium et processio ad
Spiritum. Ita ibi degens, angelo similis, beatus
noster, sieut scriptum est, post tres annos / com-
munionis gratia ingressus in ecclesiam huius vici
a commilitone quodam fuit agnitus; quocum spiri-
lualiter gavisus ad montes maxime impervios
Cunduriae respexit, feris repletos et valde quietos,
sitos ad occidentem Lyciae et ad orientem Asiae,
prope Myras τι.
5 πονερῶν (sic) 3. — * συνγενήσεται 8. — 8 ἀνιττητον 4. — P αὐτοῖς add. 3. — V κατίει 2, 4. — 1" καί add. 3.
— 19 θείων 3. — 18 θεοφόρων 2, δύο add. 3. — '* mp! ἐρόμενος 3.
10. ἐξα ἄσχιος 3. S RUE 9. — 9 τὸ πνεῦμα gat 4 διά 4. — δ ᾿Ανθείνου 3, Αὐθήνου 4. --- " οὕτως καὶ 4.
τ ἐνωχληθείς 3. -ο δ add. 3. — 9 ἡ add. 3. —
ὃ ΤΟ.
1ὸ στρατιώτου 1.
ANNOTATA.
VITA
n
et in monte H
Trichalice
vitam
solitariam
agit.
0
D»
4
ὦ ἀλλ
342 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
VITA
ANNOTATA.
imo, S. Ioannicius amuÓó aetatis suae decimo nono sew. anno Christi 773
eue roit it anno aelatis sue quadragesimo. tertio, seu
adscriptus est militiae; proin. vitam. monasticam Suscep:
anno 796. I
b Prusa ad. Olympum, urbs praecipua Vi pipa
ipti ier, L''Asie mineure, pp. 115-159. "o
descriptionem apud. Tezier, L'As | pp secto οἱ de Gregorio eius tunc tempore hegu-
c De hoc monasterio in tractu Olympico prope Prusam e
meno videsis Act. SS., Jan. tom. I, p. 599; Mart. tom. II, p. 220, not. 9. Illud mazime notandum est
patrem Gregorium subscripsisse epistulae 8. Germani, μὴ ἀπ ταν ον τ d
episcopum Claudiopoleos, his verbis Γρηγόριος "yer Aya ἘΣ aie μέρος ; 7 τῶ ᾿ ^ ,
p. 218. Hae subscriptiones appositae sunt huic epistulae anno ΤΩΙ T5 a Es s " septimae
synodi. Nicaeae celebratae, in actione quarta. Cfr. Labbeum, tom. Ve, pp sgg. Fosvem umisenoe-
nobii hei s fuit S. Eustratius, de quo actum est in Act. SS. Ian., tom. 1, p. 598. Forsan iste
'qumenus fuit S. Eustratws, q um : Td. ^
Gregorius est praepositus ad quem direxit Theodorus Studila epistulam CIII libri II. Vide P. G.,
tom. XCIX, p. 1359 et quem nominat in aliis, nimirum n epistula XLI libri I, ibid., p. 1059, et
XLVII, ibid., p. 1071. at ;
d Idem legitur. consilium datum a S. Theoctisto, hegumeno Symbolorum, S. Platoni item. vitam
monasticam aggredienti. Cfr. Act. SS., Aprilis tom. I, p. 368. Scilicet antequam concederetur monacho
ut solus. degerel, tirocinium ipsi erat peragendum in aliquo monasterio, cuius tirocini exercitia enume-
rantur in Vita supradicti S. Platonis, Act. SS., loc. cil. ν
B e Hymnologiam graecam vide descriptam in opere nostro, Iunii tom. LL. ᾿ éd B
f Definitur. situs. istius loci dicti Castuli im. Atroa er sequenti. animadversione Leonis diaconi :
χατὰ τὴν τῷ ᾿Ολύμπῳ παραχειμένην τῆς 'Ατρῴας πεδιάδα, in Atroae campum Olympo subiectum. P. G., tom.
CXVII, pp. 923, 924. Cfr. Comment. praev. num. 34.
g Illud coenobium Telai vocatur Utotelas apud. Metaphrastem. P. G., tom. CX VI, p. 43. Ut dicemus
infra, videtur idem cum coenobio cognominato Saneti Zachariae.
Ἢ Monasterium Antidii videtur fuisse ex celeberrimis montis Olympi coenobiis. Saepius nominabitur
in decursu. istorum Actorum. Erectum. fuit sub. invocatione SS. Cosmae et Damiani. Citatur hic
nomen abbatis qui praeerat anno 796, nempe Iohannis.
i Scilicet per annum 796 et 797.
k Palam est hic designari partem aliquam montis Olympici.
1 Ut notum est, in suscipiendo habitu monastico et tonsura, simul unctio quaedam fiebat. Videbimus
infra quibusnam in adiunctis et a quonam S. Ioannicius fuerit inter monachos receptus et consecratus.
m Proinde haec eventura erant anno. Christi 845 et. reapse in fine vitae S. loannicii, qui obiit
anno 846. Cfr. infra in. Vita cap. XII, num. 54.
n. Verbum λεβητωνάριον, etiam scriptum λεβιτωνάριον (Cfr. Sophocles, Greek Lexicon of the Roman
and Byzantine Periods), occurrit in regulis S. Pachomii, P. G., tom. XL, p. 952, ubi traditur sub forma
λευιτωνάριον, forsan. ex. inaccurata lectione. Tam verbum. interpretatus est Cangius quod decerpserat ez
eodem hoc codice Parisinon. 1591. Non male explicat sensum huius vocis, minus recte tamen etymon, auctor
Melaphrasticus scribens χιτῶνα [λεβητωνάριον αὐτὸν οἶδεν ἡ ἐγχώριος γλῶττα καλεῖν) tunicam (eam lebetona-
rium vocat lingua illius regionis). P. G., tom. CX VI, pp. 45, 46. Exstat etiam voz primaeva unde haec
est derivata, scilicet λεβήτων, quae designat vestem monachicam ex lino aut etiam ex pilis contextam. Cfr.
Cotelerius, Ecclesiae Graecae Monumenta, tom. JI, p. 809.
o Scilicet hegumenus Antidii de quo supra.
€ p Trichaliz, ut Corvi Caput, regio quaedam tractus Olympici. F
q Hellespontus vocabatur non tantum mare inter Europam et Asiam Minorem, sed et regio ipsa quae
in. Mysia. alluitur. aquis istius maris. Vide Tezier, L'Asie mineure, p. 159; Ramsay, The Historical
Geography of Asia minor, pp. 153-64.
r Seu per annos 797-799.
s Illius termini τροπάριον non unus est sensus pro variis temporibus, ut notat em. card. Pitra in
opere suo Hymnographie de l'Église grecque, pp. 29, 41, 47. Hic videtur potius designare troparium
brevius seu ὑπακοὴ quod recitabatur post psalmos. Celebre valde et notissimum debuit. esse illud. tropa-
rium S. Ioannicii, siquidem in Synazarii elogio compendiario relatum fuit.
t. Scilicet anno 800.
Puis dh "e ks ipt Ecce DU occidentalis. Lyciae et orientalis Asiae, el
quae apud. veteres Ἐπ νὰ ΠΣ ina , hodie M red is Mo Em TN
' mineure, pp. 27-29. Attamen rectius dixisset au P. s Ten edge ΟΜ αὐ μα Cfr. Terier, L'Asie
est quanta ilinera. susceperit s Iununidum : Mo TS Ae xalphsdm. τῆς ᾿Ασίας. Notandum
: . Modo enim versabatur in regione. Olympica ad. oram
Propontidis, nunc iam degit in or iti. ;
h δ git in ora maritima adversa, nempe maris interiori moz mi
ries erioris. Ind. n eum.
Ephesum videbimus. 2 eom tmigranter
hodie Brousse. Videsis huius urbis accuratam.
CAPUT
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
CAPUT QUARTUM.
Priora S. loannieii miraeula et potestas in dracones.
11. Πρὸς ἃ xal πορευόμενος χατὰ πάροδον ἐν
εὐχτηρίῳ οἴκῳ χαταλύει, προσπαραχειμένῳ τῷ ὄρει.
Κατὰ συνήθειαν δὲ ! εἰσελθὸν θεοσεβὲς ἀνδρογύναιον *
τοῦ λυχναπτῆσαι, ἰδὸν αὐτὸν ὃ ἐν * ἔχπληξει. ὅλον
χατεσχέθη μεγίστῃ, καὶ πνεῦμα αὐτὸν εἶναι ὑπονοῆ-
σαν ἔχραξεν. Ἣν γὰρ ὃ ἀνὴρ ἀληθῶς * εὐμεγέθης,
ἀγγελοβέατος, εὔοπτος xxi εὐόμματος, ῥαχχοδύτης
xal ἀνυπόδετος ", βαθύῃριξ καὶ πολυβόστριχος, ὡς
χώννυσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς ἑαυτοῦ πλοχάμοις τῷ
πλήβε. 9, xai συγχαλύπτεσθαι πρὸς αὐτό τε αὐτοὺς
τὸ ἔδαφος ἐπισύρεσθαι. Καὶ φησὶ πρὸς αὐτοὺς ὃ
θεόληπτος " Νὴ φοβεῖσθε ὑμεῖς, ὦ τέχνα, κἀγὼ γὰρ
ἄνθρωπός εἰμι ὁμοιοπαθὴς ὑμῶν ? xot οὐχ, ὡς ὑπο-
λαμβάνετε, φάντασμα. Οἱ δὲ εἰς ἑαυτοὺς γενόμενοι
xod, θαυμάσαντες προσέπεσον τοῖς ποσὶν αὐτοῦ, xol
dg ὧν εἶχον, ἐδεξιώσαντο αὐτὸν χρειωδῶς. Ἑρωτη-
ῃέντες δὲ map αὐτοῦ τὰ περὶ τῆς εὐθύτητος τῆς
ὁδοῦ, ἀπεχρίθησαν " Ὅτι ποταμός ἐστιν ἐνταῦθα
δυσδιάβατος, πατέρ" τοῖς πεπειραμένοις αὐτοῦ,
μόλις χαὶ ἐν ἡμέρᾳ περώμενος, xai μάλιστα ἐν τῷ
νῦν χαιρῷ τῶν ἀλλεπαλλήλων ! νιφάδων xa ἐπιχλύ-
σεων. Ὁ δὲ νυχτὸς ἀναστὰς xal τὴν ὁδὸν αὐτοῦ
ἀνύων, τὸν ποταμὸν ἐκεῖνον χαταλαμβάνει χαὶ τῷ
Κυρίῳ εὐξάμενος διῆλθεν εἰς τὸ πέραν 1ι ἀβρόχως.
12. Κἀκεῖθεν εἰς τὸν τοῦ θεολόγου Ἰωάννου 1 ναὸν
χαταντήσας τὸν ἐν Ἐφέσῳ, παραδόξως εἴσεισιν ἐν
αὐτῷ * ἀωρίᾳ, ἀνοιγεισῶν αὐτῷ τῶν πυλῶν καὶ εὐξά-
μένος ἔξεισι χλεισθεισῶν πάλιν. Τὴν πρὸς Κουνδου-
(ay ὃ ὁδὸν βαδίζων, ὡς ποοσεξώρμητο, ἐν T, xal δύο
po , f [0 Ti
τινας συναντᾷ μοναζούσας, σὺν μητρί, λέγω, γραΐ
θυγατέρα νεάνιν, τὴν μὲν ἐκ τῆς τῶν σαρχιχῶν
πολέμων βίας ἀποχαμοῦσαν *, χαὶ εἰς τὸν χοσμὸν
χατερχομένην, τὴν δὲ ταύτην συνεπομένην νουθε-
ποῦσαν, παραχαλοῦσαν τοῦ ἐπιστρέψαι, xal θρηνω-
δῶς χλαυθμυρίζουσαν. Ἥτις γραὺς θεασαμένη τότε
τὸν ἅγιον προσέδραμεν αὐτοῦ πιστῶς τοῖς ἴχνεσι χαὶ
προσέπεσε, xal τὰ τῇ παιδὶ αὐτῆς πνεύματα πορνιχὰ
ἐπανιστάμενα ἐθριάμβευσεν. Ὁ δὲ τὴν παῖδα προσ-
χαλεσάμενος συμπαθῶς" Ἐπιθές, ἔφη αὐτῇ, τὴν
χεῖρά σου τῷ αὐχένι μου, πέχνον. Τοῦτο δὲ αὐτῆς
τελεσάσης, φησὶν αὐτῇ τρίτον οὕτως ὁ γέρων * Ἐπ
ἐμέ, ὦ παῖ, μεταβήτω ὃ πόλεμός σου δυνάμει!
Χριστοῦ, τῆς χατὰ σοῦ προσβολῆς ἀπεληλαμένος
εἰς ἔτι. Ἡ δὲ δ σὺν τῷ λόγῳ αὐτοῦ εὐθὺς * χουφι-
σθεῖσα τοῦ πάθους σὺν τῇ μητρὶ αὐτῆς πρὸς τὴν
μονὴν ἀνέστρεψεν, ὅθεν ἐξῆλθε δοξάζουσα τὸν
Θεόν, καὶ τὸν αὐτοῦ μέγαν θεράποντα ἸἸωαννίχιον
μακαρίζουσα. Ὡς δὲ ἔφθασε, διαστὰς τῆς Κουνδουρίας
«oie ὀρεσιν ὁ μιμητὴς τοῦ προδρόμου Ἰωάννου χαὶ
τῶν αὐτοῦ χαρισμάτων ἄξιος 1 Ἰωαννίκιος 5, οἵα
βέλεσι πυρός, τοῖς πορνιχοῖς ἤρξατο χατατοξεύεσθαι
λογισμοῖς. Οὖς αἰσθόμενος αὐτῷ ἐπιτιθεμένους σφο-
δρότερον ? ἐν σπηλαίῳ δράχοντα εὑρηκὼς ἑαυτὸν
ἐχείνῳ χατάβρωμα ἐπιδίδωσι, σπαράττων αὐτὸν
χερσὶ καὶ ἀναγκάζων 1? un βουλόμενον αὐτοῦ ἅψασθα!:
ὁλῶς, σωματικῶς θανεῖν, οὐχὶ 1 Ψψυχιχῶς, προαιρού-
μενος, καὶ θανάτῳ τὸ θνητὸν παραδοῦναι προχρίνων,
7, τὸ ἀθάνατον ἁμαρτόντα νεχροποιῆσαι. ᾿λλ᾽ οὖν
χαὶ τούτου τοῦ θηρὸς αἰδεσθέντος, ὡς τὸν Ber
πάλαι
11. Ad quae progressus, in itinere quiescit in
precatorio templo quod monti propinquum erat.
Cum iuxta morem ingressi essent pius quidam vir
eiusque femina ad accendendum lumen et vidis-
sent eum, magno terrore sunt perculsi et phan-
tasma putantes esse, exclamaverunt. Revera erat
vir noster magnae staturae, angelica facie, puleher
specie et oculis, sed. pannis indutus et nudis
incedens pedibus, longiori erine eoque tam fre-
quentiut totus indueretur capillorum amplitudine
et velaretur, quippe qui solum verrerent. Et dicit
ad eos Deo dicatus vir: Ne timete vos, pueri; equidem
homo sum similis vobis, neque, ut. putatis, phan-
tasma. Qui vero ad seipsos reversi et. mirati ad
pedes eius ceciderunt, et ex jis quae habebant
obtulerunt ad utilitatem eius. Ab ipso vero
interrogati rectam viae directionem, responderunt
esse fluvium ibi non facilem transitu, ab illis
qui volunt transgredi vix una die traici hunc
posse, praesertim praesenti tempore quo nives
οἱ fluentia congesta sunt. Ille autem nocte pro-
fectus et viam suam agnoscens ad flumen istud a
pervenit, eL. cum Deo gratias egisset traiecit ad
ripam alteram non madefactus.
12. Inde cum ad theologi Iohannis templum b
venisset, quod est Ephesi, incredibile dictu, hora
inopportuna ingreditur illud apertis ipsi portis,
et cum orasset egreditur, portis postea. denuo
clausis. In Cunduriam iter pergens, dum progre-
ditur occurrit, duabus feminis religiosis, matri
cuidam inquam, iam vetulae et filiae adolescenti:
haec vero propter carnalia bella viribus fracta in
mundum redire volebat; illa quidem cohortans
sequebatur et admonens ut reverteretur et lamen-
tabili voce gemens. Quae vetula cum tune vidisset
sanctum, inhaesit fideliter vestigiis eius et cecidit
ad pedes eius ut. filiae suae cogitationes libidino-
sas insurgentes devinceret. Ioannicius cum affectu
filiam advocans : Jmpone, ait ipsi, manum tuam
collo ineo, o filia. Quod. cum ipsa praestitisset,
senex ter ipsi dicit ita : /n me, o filia, convertatur,
ger virtutem Christi bellum quod. usque nunc. ag-
gressione te vexabat. Illa vero, verbo ipsius slatim
allevata a libidine, cum matre sua ad monasterium
reversura, hinc abiit glorificans Deum et magnum
eius servum Ioannicium beatificans. Cum autem
pergeret et praeteriisset iam Cunduriae montes
imitator praecursoris Iohannis eiusque charisma-
tibus dignus, loannieius, quasi iaculis igneis, libi-
dinosis coepit sagittari cogitationibus. Quas sen-
tiens sibiinieclas, ingentem inspelunca serpentem
cum invenisset seipsum isti in cibum tradit, con-
stringens eum manibus et eogens nolentem ullate-
nusipsum tangere, corporaliter mori, non vero spi-
ritualiter, praeferens, el morti mortale tradendum
esse diiudieans potius quam immortale peccando
occidendum. Sed et illum fera reverila est, uL
olim Baptistam aspides draconesque limebant et
cerastae. Quare in ipso habitaculo draconis, ad
Deum
4i. — 12, 3, 4. — ? ἀνδρόγυνον 2, 4, —:9. om. 3. — * om. 4. — VELUED A 2 δι ἂν PM
7 kyondüexxoc 4, 2, 4. — ὃ τῷ πλήθει om. 3. — 9 ὑμῖν 3. — 19 ἐπὶ ἀλλήλων 3. — ! πέρας ds
12. — ! om. 3. — ? (ἐν αὖτ.) εἰς uid cep Κοβυδουρίαν 3,4,—* ἀποχάμνουσαν 3. — Ginaeeh 2,4.—
89m.1. — Tom, 4. — 5 àg fic add. 3, ἐφίσος add. 2, ἐφ᾽ ἴσως 4. — 9 σφοδροτέρους 3.— (χερ.-ἀναγχ.)
om. 4. — M οὐ 2, 3, 4.
Flumen non
madefactus
tentationibus
habitat cum
traicit,
a
sanctimo-
nialem a
liberat et
dracone
illaesus.
[7
344
πάλαι ἀσπίδες καὶ δράχοντες ἔπτηξαν χαὶ χεράσται.
"Qey 19 &y αὐτῷ τῷ οἰκητηρίῳ “τοῦ δράκοντος πρὸς
Θεὸν αὐτοῦ ἐχπετάσας τὰς χεῖρας, τοὺς πολεμίους
τῆς ζωῆς ἡμῶν δαίμονας χαὶ τῶν παθῶν in συνεργοὺς
κατὰ χράτος ἐτρέψατο, χαὶ τὸν δράκοντα σὺν αὐτοῖς
ἀπενέχρωσεν, ἔχτοτε τῆς χατὰ πάντων θηρῶν ὁρατῶν
τε xoi ἀοράτων δυνάμεως παρὰ Xia ᾿ὄγτως ΕἾ
δωρεὰν εἰληφώς, ὡς δευχθήσεται. Ἔν αὐτῷ yàp"
τῷ ὄρει περιερχόμενος ἐν μιᾷ καὶ τοὺς δαυϊτικοὺς
ἀποστηθίζων ψαλμοὺς ὁρᾷ σωρείαν λίθων pecca
μένην ἐκ τῶν χάτω τε πρὸς τὰ ἄνω Ἐπ i ΟΣ '
xal δράκοντα παμμεγέθη ἀναβαλλόμενον ἐξ em
οὔ xai Θεοῦ βοιθείας χαβωπλισμένος ἐπιβὰς τῇ
χεφαλῇ δ᾽ μακάριος σὺν τῇ ἐν χερσὶν αὐτοῦ σαῦρος
τύπῳ σιδήρᾳ βαχτηρίᾳ, ἀνεῖλεν αὐτὸν καὶ ἀπωλείᾳ
παρέδωχεν. Ἄλλοτε δὲ ἐχεῖσε χειμῶνος ὥρᾳ εἰσελθὼν
ἐν σπηλαίῳ μέστῳ σχοτίας M ἔνοιχον, ἔχοντι
δράκοντα, οὔ ἧσαν ὡς πῦρ οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ **
ἀπαστράπτοντες, ξύλα συλλέξας, ὥσπερ, ἐν πυρὶ
ἀγνοῶν τοῖς αὐτοῦ ὀφθαλμοῖς ἐπετίθει. Τοῦ à ἀπο-
τιναξαμένου τὰ ἐντεθβέντα, γνοὺς b πατὴρ ἐν μέρει
γέγονε τοῦ σπηλαίου, καὶ, ὡς ὁ χειμὼν παρῆλθεν,
ἀβλαβῶς ἅμα συνδιαιτᾶτο τῷ δράχοντι. -—
13. EU οὕτως χατωτέρω πρὸς τὰ τῆς Κιλικίας
ὄρη ἀπήει χρόνους ἑπτὰ διατρίψας αὐτόθι, τῷ οὖν
πέμπτῳ ἔτει τῆς εὐσεβοῦς βασιλείας Νικηφόρου καὶ
Σταυρακίου, δωδεκάτῳ δὲ τῆς ἐρημιχῆς διαγωγῆς τοῦ
πατρὸς ἡμῶν Ἰωαννικίου ' καὶ πεντηκοστῷ τετάρτῳ
τῆς πόσης ζωῆς αὐτοῦ, ἐν τοῖς τῆς Κιλικίας ἔτι
διαιτώμενος ὄρεσιν ἀποχαλύπτεται Ex Θεοῦ ἐπὶ τὴν
z 1 3 1-9 i o-iB
τοῦ ΠΠανδήμου μονὴν "Epureny χαλουμένην ἀναζεύξαι
3
20
ἐχεῖθεν, μιᾶς οὔσης τῶν ἐν Βιθυνίᾳ ἀσκητηρίων
μεγίστης χαὶ τιμίας, ποιμένα ἐχούσης χατὰ τὸν ?
χαιρὸν Στέφανόν τινα πάσῃ ἀρετῇ ἀδηθῶς ἐστεμμέ-
w^» χαὶ ᾿Αναστάσιον οἰχονόμον ὡσαύτως, κἀκεῖ τὸ
τῶν μοναχῶν ἐπενδύσασθαι σχῆμα. Ὃς καταλαβὼν
τὴν μονὴν Ἐρίιστῆς, ὡς προστέταχτο, ἡμέραις
θέρους, τὰ τῆς ἀποκαλύψεως αὐτοῦ χρησμωδήματα
Στεφάνῳ τῷ ἡγουμένῳ ἀπήγγειλεν. Ὁ δὲ τῇ ἐπαύ-
ριον, μὴ μελλὴ
σας, εἰσελθὼν ἐν τῇ ἐχχλησίᾳ, εἰσα-
γαγὼν δὲ καὶ
οὔ Θεοῦ * θεράποντα τῷ ἀποτα-
χτιχῷ τῶν μοναχῶν ἄρματι σχηματίζει ἀμεταχλήτως
ἸἸωαννίχιον, τοῦ τῆς μονῆς οἰκονόμου ᾿Αναστασίου
τὴν ἀπαρχὴν αὐτοῦ τῶν τριχῶν δεξαμένου. "Ag! οὔ
ἐξ ἀγώνων εἰς ἀγῶνας ἐμβιβαζόμενος ὁ πανόσιος,
xal ἐχ Ἶ πόνων εἰς πόνους θεομιμήτως ἀποδυόμενος
ἐπὶ τὰ Μητάτα χαλούμενα κατελθὼν xal πρὸς τὸν
ἐχεῖσε ὄντα ποταμὸν Ἰ᾿οργύτην, σπήλαιον εὑρηχὼς
£y? τόπῳ ὀνομοζομένῳ τὰ Kelzaua " ἑαυτὸν ἐν αὐτῷ
ἀχαβθείρχτως χαβείρξεν, ἔξ ὀργυιῶν ὀλύσει περιδε-
σμήσας χαὶ ἀρετῇ ἁπάσῃ ἐνδιαπρέψας.
14. Μετὰ δὲ τὸν ἐχεῖσε τριετῇ χρόνον, ἐπὶ τὰ
- ^r - " ^ es - -
τῆς Λυδίας τοῦ ἄλσους ὄξη xal ἐν χάστρῳ τῷ Mai
παραχειμένῳ τόπῳ, Χελιδόνα χαλουμένῳ, xol πρὸς
τὸν ἐν αὐτῷ ἀγωνιζόμενον ἀπάρας γέροντα μέγαν
Ε Re Dor goug : ϑ Ass
Γεώργιον, τὴ πο RAIN διαπερῶν ποταμὸν ἤδη
δράκοντα φοβερὸν ἐν αὐτῳ νηχόμενον περιέτυχεν ὡς
í ΕΖ ὡς ἔτος Ἢ j Aum
ἀναγαιτίζειν αὐτοῦ τὸ ῥεῦμα τῷ μεγέβε! τοῦ σώμα-
τὸς “τῇ περιγραφῇ !. Ὃν καὶ ἀποκτείνας χάριτι
u - " Li Ψ
Χριστοῦ, ἀπήε: πρὸς τὸν ποθούμενον, μεθ᾽ οὔ xoi
Y Re E
τρία ἔτη προτδιατρίψας, xa map αὐτοῦ ἅπαν ? τότε
τ 2 ; E
ἐκμαθὼν τὸ ψαλτήριον, πρὸς τὸν τῆς ᾿Αντιδίου μονῆς
qe M n *
ποιμένα Ἰωάννην σὺν ὑπουργῷ Παχωμίῳ dylluzo-
Ve B :
στρέψας, ἀνέρχεται εὐχῆς αὐτοῦ χάριν xal ἐπισχέ-
ψέωςξ, “χαὶ “πρὸς τοὺς ἐχεῖσε ἀγωνιστὰς γέροντας
ὄντας
I^ om, 3, 4; — V τὸ οἰκητήριον 3. — 15 τοῦ παθους 3, 4. —
18 σχοπείας 4. — 19 ἔχοντα τόν 3.— 99 oy, 3.
18..— ! om.-3. — 9 (λσκητηρ.-ποιμένα) om. 4, — 9 om, 3, —
—. * (ἐκ πον. -ἀποδυόμενος) om. 4. — 8 τῷ add. 3.
14. — ! τῆς περιγραφῆς 3. — ? ἅμα 3.
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
Deumsuasextendensmanus,inimieos vitaenostrae Ὁ
daemones et libidinum complices per virtutem in
fugam vertit οἱ draconem cum ipsis enecuit.
Exinde contra omnes bestias visibiles et invisibiles
potentiae a Deo revera donum accepit, ut osten-
delur. In. ipso enim monte cireumvadens qua-
dam die et davidicos ingeminans psalmos videt
acervum lapidum exstructum susque deque agi-
tatum et draconem ingentem protinus delapsum
ex illo. Cum hue Dei auxilio armatus ascendisset,
caput eius beatus cum ferreo baeulo quem mani-
bus gerebat signum crucis exhibente feriit et
pessumdedit. Alias ibidem, tempestatis tempore,
ingressus speluneam caliginosam quam incolebat
serpens, eui ignis instar oculi fulgebant, con-
gesta ligna, inseius quasi in ignem oculis istius
imponit. Cum ille exeussisset quod imponebatur,
comperit pater quid rei esset; in quandam igitur
partem secessit speluneae, et, donec tempestas se-
data est, illaesus simul ibidem eum dracone degit.
13. Cum vero altius ad Ciliciae montes c per-
venisset, septemque annos perseverasset d. tan-
dem quinto anno piissimi regni Nicephorie et
Stauraciif, duodecimo autem eremitieae vitae
patris nostri loannieiig et anno quinquagesimo
quarto totius vitae eius ἡ, dum in montibus Cili-
ciae degebat ipsi revelatur a Deo ut in Pandemi
monasterium Eriste vocatum recedat, quod erat
omnium quae in Bithynia sunt coenobiorum ma-
ximum et venerabile admodum, pastoremque
habebat tune temporis Stephanum quendam,
omni virtute revera coronatum, et. Anastasium
oeconomum, ut ibi monachorum indueret habi-
tum. Cum peliisset monasterium Eristes, sicut
jussus fuerat, tempore aestivo, revelationis sibi
factae oracula Stephano hegumeno renuntiavit.
Qui, summo mane, nihil moratus, ingressus eccle-
siam, ducens secum et Dei servum, religiosa mo-
nachorum armatura / instruit irrevocabilem in
modum Ioannicium, dum monasterii oeconomus
Anastasius primitias capillorum eius accipiebat.
Ex illo tempore a certaminibus ad certamina
procedens beatus plane et a laboribus in labores,
Dei aemulatione indutus ad loca dicta Metata /
eum descendisset et prope flumen Gorgytem o
quod ibi praeterfluebat, spelunca inventa in loco
cui nomen Critama z, seipsum in illa arte inclusit,
sex ulnarum catena alligatus omnique virtutum
genere praecellens.
14. Post. terlium ibidem transactum annum Ὁ,
ad Lydiae silvarum montes p et in eastrum prope
Lisum q situm, in loco Chelidone Κα vocato, ad ibi-
dem certantem magnum abbatem Georgium s
abiturus, eum Gorgytem traieeisset fluvium, iam
draconem horridum in illo natantem nactus est,
qui cohibebat fluentum ingentis corporis sui eir-
cumseriptione. Quo oceiso virtute Christi, abit ad
optatum patrem, quocum tres annos versatus ἦν
cum ab eo totum didicisset psalterium, ad Antidii
monasterii pastorem Iohannem eum discipulo
Pachomio reversus, redit preces eius suscepturus
eumque visitaturus et illos etiam qui ibi cum ipso
ascetice cerlabant senes, Inde ad Agaurorum ca-
thegumenum
160m, 4, — Y (ἐκ τῶν χάτω-ἀνυψουμένην) om. 3. —
* ἡγεμόνῳ 4, — 5 (δὲ καὶ) om. 3. — ὃ Κυρίου 3.
— ? Κρίματα 1, παχρίταμα 3.
Tonsuram
aceipit in
monasterio:
Eristes,
ὃ
n
dein
solitarius
degit in
Chelidone.
0
p
— TS ὍΝ
A
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 345
ὄντας. Κἀκεῖθεν πρὸς τὸν τῆς ᾿Αγαύρων χαθηγεμόνα
Γρηγόριον ἔρχεται xal πρὸς τὰ τοῦ Τριχάλιχος B
δύσβατα ὄρη. Ὃς xal γνοὺς τὴν ἔλευσιν αὐτοῦ σὺν
τρισὶν ἄνεισιν εὐθὺς ἀδελφοῖς Εὐστρατίῳ, φημί, τῷ
πατρὶ ᾿Ιωαννικίῳ λίαν ἠγαπημένῳ, Σάβᾳ τε καὶ
Θεοφυλάχτῳ. ΟἹ xal χελλίον αὐτῷ τεχταίνοντες
εὐτέχνως, συμπαρόντος χαὶ τοῦ ὁσίου, αἰγάγρων
βλέπουσιν ἐκεῖ νεμομένην ἀγέδην, τὸν δὲ τοῦ αἰπο-
λίου ἐκείνου τράγον ἡγούμενον 4 χατὰ τὸ Σολομῶντος
ῥητόν, πάντων ἐχείνων ὑπερφερέστατον πέλοντα.
Ὅθεν xxi εἰς ξαυτοὺς διελογίζοντο ἐννοοῦντες ὡς εἰ
ἄρα γε οὗτος κατεσχέθη δ ὑπό τινος εἰς ἀσχὸν αὐτοῦ
μέγιστον ἂν προχωρήσῃ τὸ ἔνδυμα. Ὁ δὲ ὅσιος τὰς
ἐνθυμήσεις αὐτῶν διὰ τοῦ ἐνοιχοῦντος * αὐτῷ θείου
Πνεύματος ἐπιγνοὺς τοῦ τὰ Gain τοῦ Θεοῦ ἐρευνῶντος
τῷ ἑνὶ αὐτῶν ἀδελφῷ Σάβᾳ ἐπέτρεψεν τοῦ ἀπελθόντα
χατασγεῖν τὸν τράγον ἐχεῖνον, xa) ἀγαγεῖν " αὐτόν.
Ὁ δὲ ἀπελθὼν μετ᾽ εὐχῆς χαὶ χρατήσας ἤνεγχεν
αὐτὸν εὐπρόθυμον τῷ προστάξαντι. Ὃς τῇ χερὶ
ἀλίσας αὐτὸν xoi τῷ βαυχαλίῳ ὕδωρ ποτίσας,
ἔφησεν αὐτοῖς ἐχπληττομένοις τὸ ὅραμα" "Mox γε
“χρήσιμος ἔσται οὔτος, ὦ ἀδελφοί, ὡς ἐλογίσασθε,
εἰς ἀσχὸν χάλλιστον τῷ μεγέθει: ; Tov δὲ εἰρηκότων"
Καὶ μάλα δή, ὅσιε πάτερ, τῷ Σάβᾳ 8 αὖθις ἐπιτρέπει!
κατασχόντα τὸ ζῶον ἕως τίνος ἀπαγάγοντα αὐτὸ "
ἄφετον ἀπολῦσαι. Ὃ πεπλήρωκεν ὡς 10 προστετα-
γμένος τὸν τραγὸν τότε ποιήσας ἀποπομπαῖον.
thegumenum Gregorium vadit et ad Trichalices
impervios montes. Qui cum novisset adventum
eius, cum tribus statim descendit fratribus, Eu-
stratio /, inquam, patri Toannicio valde dilecto,
Sabaque v et Theophylacto. Qui dum cellam illi
aedificarent v perite, ipso praesente sancto, capra-
rum vident ibi pascentem gregem, et gregis istius
hireum rectorem, seeundum Salomonis dictum «v,
omnium illarum praestantissimum. Quare in
seipsis cogitabant, arbitrati. si ille teneretur ab
aliquo, ad utrem conficiendum valde collaturam
eius amplissimam pellem. Sed sanctus, cogitatio-
nibus eorum per divinum Spiritum sibi inhabi-
tantem perceptis, qui profunda Dei scrutatur, uni
illorum fratri Sabae iniunxit ut abiret et teneret
hune hireum atque adduceret. Qui cum abisset,
benedictione accepta, et tenuisset, adduxit illum
non repugnantem ad palrem qui mandaverat.
Qui eum manu palpasset illum et e patera aquam
propinasset, ait. illis hoc spectaculo attonitis :
Nonne utilis esset. iste, ὁ fratres, ut putabatis, ad
utrem. pulcherrimum prae magnitudine sua? Qui
cum respondissent : Sune, beate pater, Sabae ite-
rum iniungit ut teneret animal, quoad alicubi
deductum liberum illud dimitteret. Quod iussum
iste implevit, hireum dimittendo.
ANNOTATA.
a Non facile definieris de quonam flumine agatu.
r. Videtur tamen indicari flumen quod Myras inter
et Ephesum praeterfluat. Iam vero duo fluvii, Xanthus nempe et Meandrus, hanc regionem alluunt.
b. Notissimum est istud templum S. Iohannis Theologi in urbe Epheso, eiusdemque saepius mentio fit
apud scriptores byzantinos. Ofr. v. g. P. G., tom. CV, p. 1143 ;tom. C VIII, p. 946. Non in ambitu civitatis
erectum erat templum istud; Procopius enim, de Aedificiis, lib. V, cap. 1,docet illud fuisse exstructum in
colle ex adversa urbis parte, qui collis hodie vocatur Aiasalouk. (Cfr. Tevier, L'Asie mineure, p. 323).
Tustinianus, cum reparandum fuit parvum quoddam sacellum antiquitus ab. incolis aedificatum, aliud
templum erexit adeo magnum et. splendens ut conferri. posset cum ecclesia quam paulo ante Constanti-
nopoli duodecim Apostolis dicaverat.
c. Illi Ciliciae montes intellegendi videntur Taurus οἱ Anti- Taurus, qui porriguntur ab Antiochia ad
Caesaream. Cappadociae et. celeberrimi sunt facti,
anachoretis. Quod testantur. etiam hodie spelunc
Cfr. Texier, L' Asie mineure, pp. 525-537.
ἃ Nimirum ab anno 800 ad. 806.
cum saeculo quarto perfugium exstiterunt. multis
ae οἱ cavernae quae ibidem effossae inveniuntur.
e Annus quintus Nicephori est annus Christi 806, siquidem anno 802 deturbavit Irenem. Quod. auctor
noster vocarit imperium Nicephori εὐσεβῆ βασιλείαν, id non in rigore verbi, sed ad. consuetae tritaeque locu-
tionis normam accipiendum. Animadvertit enim. Theophanes τούτου τῆς ἀρχῆς χριστιανοὶ βαρυτέραν οὐδενὶ
“πρόνῳ ἠτύχησαν ^ πάντας ἃρ ἐν πλεονεξίαις καὶ ἀχολασίαις καὶ βαρβαρικαῖς ὠμότησιν ὑπερηχόντισεν τοὺς πὶ ὁ αὐτοῦ
ΧΡ VA Tee ppp uen pn P
βασιλεύσαντας. Nullum certe tempus ehristianis cal
crudelissimos quosque antecessores suos avaritia,
amitosius hoe Nicephori imperio exstitit, adeo ut
libidine et barbarica prorsus saevitia superarit.
P. G., tom. CV.ILI, pp. 987, 988. Cfr. ibid., tom. XCV, p. 366, n. 16.
f Stauracius, Nicephori filius, non nisi anno 803, mense decembri, patri suo consociatus est in solio
et imperator coronatus. Cfr. Theophanis Chronographiam, P. G., tom. C VILI, p. 966.
g Nempe ab anno 795 ad 806, quippe qui duos annos transegerat in tirocinio Antidiano, tres annos in
Lyciae montibus et septem in. Ciliciae speluncis.
h Potius dixerim. anno quinquagesimo tertio, sallem. si. momentis. chronologicis ab ipso Saba pro-
positis habenda est fides. Nam Yoannicium natum anno 754 ostendimus.
i Jam occurrit superius idem nomen Pandemi, in quo dicebatur situs vicus Hellesponti nomine. Sane
est haec pars. Bithyniae. Eristes. autem monasterii, etsi illud celeberrimam. lauram. Olympi nun-
cupat Sabas, non datum est alibi mentionem. reperire, nisi idem est cum dioecesi Eristes de cuius
episcopo loquitur Photius in epistula 70 libri II, P. G., tom. CII, p. 882, et de quo etiam. consuli
potest Le Quien, Oriens christianus, tom. J, pp. 638-630 οἱ Ramsay, The Historical Geography of Asia
minor, pp. 181, 183, 196. Nec magis Stephanum abbatem. et Anastasium oeconomum licuit agnoscere,
ni forsan Stephanus praepositus ille est. quem refert. Theodorus Studita monasterio suo exactum cun
quinquaginta fratribus suis. P. G., tom. XCIX, p. 1071.
k Ad. litteram ἀποταχτικὸν ἄρμα est monastica armatura. Occurrunt eadem verba in regula. Pachomii
σχῆμα τὸ ἀποτακτιχόν habitus religiosus, P. G., tom. XL, p. 949 et in Vita S. Nili iunioris ὑπὸ τῶν ἰδίων
n
συμποδισθεὶς ἁρμάτων, suis ipse praepeditus armis, Vide P. G., tom. CXX, p. 34, cum nota 13 ibidem,
quae est nostri Iohannis Clei.
3 Τριχάλκιδνος 3. — * τραγοηγούμενον 3. — ὃ χατασχεθείη 3, 4. — ὃ ἐν add. 1. — Ἶ ἀπαγαγεῖν 2. — 8 δή add. 2.
— 9 (Ama. abr.) ἀπαγαγότα αὐτόν 3. — 10 ὁ add. 1, 3, 4.
Novembris Tomus 1I.
A4 — I] Proprie
το
1 Proprie μητάτον seu. μετάτον significat “
gnandas villas quasdam seu praedia a mon
Benedictinorum prioratus, in quibus pauci frat
VITA
Studitae, in. P. G., tom. CV, p. 908.
n Gritama, locus hucusque ignotus.
o Videlicet ab anno 806 ad annum 808.
occidentali montis Olympi.
4 Lisus et Chelido, ignoti loci.
s Jam annos nimirum 808-810.
praesentis diei tractationem remittens.
Talem usum in Olympica regione viqui.
B rettulit Vulgata per unum verbum : aries.
15. Τῷ οὖν ἐννάτῳ ἔτε! Νικηφόρου τοῦ βασιλέως",
οἱ τὸν Λίβα 3 οἰκοῦντες βάρβαροι Οὖννοι 9 στρατοπε-
δεύσαντες καθ᾿ ἡμῶν καὶ τὴν Θρᾳκῶν γῆν ἐξελθόντες
λεηλατῆσαι:, τοῦ βασιλέως αὐτοῦ σὺν πολλοῖς στρα-
τεύμασιν ἀντιπαραταξαμένου χαὶ χατὰ χράτος ἡττή-
αὐτοὺς * τὰ βασίλεια αὐτῶν
εἰσελάσαντος χαὶ συγχόψαντος, κἀκεῖσε ἀβουλήτως
προσδιατρίψαντος, ἐπισυστήσαντες ἑαυτοὺς P οἱ κατά-
σαντος, πρὸς αὐτά τε
λοιποι χαὶ τὰ ὅμορα μισθωσάμενοι ἔῆνη͵ ἀνθήττησαν
τοῦτον ἐπ᾽ αὐτοῦ τοῦ τόπου, τοσοῦτον ὡς αὐτὸν δὴ
τὸν βασιλέα Νικηφόρον" στόματι μαχαίρας πανστρατὶ
καὶ αἰχμαλωσίᾳ περιπεσεῖν. Ὃ διορατιχωτάτως
εἰδὼς ὁ ὄντως Θεοῦ προφήτης ᾿Ιωαννίχιος, ὑπὸ τῶν
τοῦ βασιλέως συγγενῶν δυσωπούμενος αὐτοῦ παρόν-
τῶν τοὺς βασιλέας τοῦ εὔχεσθαι - Ὑπὲρ μὲν τῶν
βασιλέων ἤδη, φησὶ διαφόρως, ηὐξάμην, ὁ ὅσιος,
ὑπὲρ ὃὲ τοῦ βασιλέως εὔξομαι νῦν. Οἱ δὲ τὸ ἀπόρ-
ρήτον τοῦ λόγου ἁπλῶς αὐτοῖς δηλῶσαι παραχαλέ-
σαντες dxoUoUs. φανερώτατα ὡς ὅτι ὁ βασιλεύς,
Θεοῦ συγχωρήσαντος, ἐν τῷ πολέμῳ νῦν πέπτωχε
τραυματίας, ὁ δὲ αὐτοῦ υἱὸς πρὸς τὴν αὐτοῦ βασι-
λείαν ἐπανέρχεται τετρωμένος. Ταῦτα ἀχηχούτες xal
θαμβηθέντες σὺν τάχει xal φόβῳ πολλῷ τὴν βασι-
λεύουσαν τῶν πόλεων χατειλήφασι τὸν ὅσιον συντα-
ξάμενοι. Ὧδὲ τὰ προρρηθέντα πάντα ὑπὸ τοῦ
πατρὸς ἐνεργῶς μεθ᾽ ἡμέρας ἐβεβαιώθησαν, τῆς ἐν
αὐτῷ οὔσης θείας χάριτος τὸ χοσμοπερίβλεπτον
ἐθαύμασαν χαὶ ἀλάθητον. Τοῦ δὲ Σταυρακίου τὰς
πρώσεις ἀλγοῦντος ἔτι καὶ τὴν βασιλείαν περιχρα-
τοῦντος, αὐτοὶ πάλιν οἱ τῆς τοῦ ὁσίου προφητικῆς
ἰσχύος πεῖραν λαβόντες πενθεροὶ αὐτοῦ, xai περὶ
τούτου μαθεῖν γλιυχόμενο. τελεώτατον * εἰ ἄρα ἐπὶ
χρόνους ἐπιχρατὴς 9 ἔσται τοῦ σχήπτρου χαὶ πρὸς
: τὸν τοῦ Θεοῦ δοῦλον ᾿Ἰωαννίχιον διά τινος τοῦτο
, βουλόμενο. πυβθέσῇα!: * τὸν πολλάκις ἀναγραφέντα
τίμιον
16. — ! τῆς βασιλείας 4. — ? Λίμα 4, —
Nu.) om. 3, 4. —
Iam citantur. huiusmodi. loci in Actis VI synodi.
m Joc flumen Τοράντην vocat Metaphrastes, P. G., tom.
p Montes Silvarum Lydiae forsan licet. assimilare cum m
t De S. Eustratio actum est. Act. SS. Tun. tom. 1
S. Eustratii maxime desumenda sunt ex Vita S. Ioannicii.
93"0Buvot 4. — 4 αὐτοῦ 3. —
7 τελεώτατα 2, — 8 περιχρατής 2, 4; (Enix. ἔσται)
p A ῶὼ-- -—
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
domum, mansionem y. Usitatissimum nomen est ad desi- D
asteriis dependentia, ut. erant. olim Carthusianorum et
ves ertra commune coenobium degebant ac quieti vacabant,
Οἵ». Combefisii notam. 30 ad. Vitam S. Nicolai
CXVI, p.52; forsan propter malam lectionem.
onte Temno, qui coniungitur cum tractu
r Deabbate Georgio nullam alibi mentionem invenimus.
1, p. 598. Ut iam notavit. Bollandus, Acta
Pauca tantum tradidit Bollandus, plura ad
τὶ Coniecerim hunc Sabam, qui subinde recurrit, non esse alium nisi ipsum auctorem Vitae 5. Ioannicii.
4 v. Verbum τεκταίνοντες quo ulitur auctor, insinuare videtur hanc cellam fuisse integre e ligno confectam.
sse et eliam nostris diebus perseverare confirmant. recentiorum
viatorum investigationes. Cfr. Perrol, Exploration archéologique de la Galatie et de la Bithynie, p. 136,
et. Texier, L' Asie mineure, planche X, XI. Cfr. etiam Johannem Theophilum in opere Νινημεῖα ἁγιολογικά.
w Prov. XXX, 31. Adeundus est textus graecus xa τράγος ἡγούμενος αἰπολίον, quem compendiose nimis
CAPUT QUINTUM.
S. loannieius praedieit mortem. Nicephori et Stauracii impera-
torum. Perseceutio Leonis Armeni,
15. Nono igitur anno Nicephori a imperatoris,
eum barbari Hunni ὁ qui Liba c incolebant, exer-
citu contra nos moto, in Thracum regionem
egressi essent ad praedandum, imperator ipse
cum validis copiis ex adverso progressus eos vi
oppressos usque ad regiam eorum urbem perse-
cutus est cladeque affecit. Ibidem tamen illum in-
consulto moratum, sese colligentes qui supererant
vieinasque conducentes gentes, vice sua debella-
runt in ipso hoc loco, adeo ut ipse rex Nice-
phorus in os gladii incideret et captivus abduce-
relur cum omni exercitu d. Quod eum prophetice
novisset verus Dei propheta Ioannicius, ab impe-
raloris cognatis, qui ibi aderant, rogatus ut pro
imperatoribus precaretur : Pro imperatoribus e
equidem, ait, discrimine facto, beatus, jam oravi ;
pro imperatore oro nunc. Qui eum secretum huius
sermonis aperte sibi indicaretur petiissent, com-
pererunt manifestissime imperatorem, Deo per-
mittente, in bello tune cecidisse vulneratum,
fillumque eius ad imperium accessisse f sau-
ciatum. Quo audito, trementes, cum summa dili-
gentia et timore multo regiam urbem g petierunt,
sancto oboedientes, Cum autem praedicta omnia
a patre reapse post aliquot dies essent confirmata,
virtutem Dei quae in eo erat ad mundana praevi-
denda et ignota mirati sunt. Stauracio etiamtum a.
vulnere accepto laborante ἦι et imperio potito, ipsi
nepotes eius denuo sancti prophetieae potestatis
experimentum facturi atque ab illo scire cupientes
integre, scilicet utrum ad plures annos sceptro
Iruiturus esset, et Dei servum Ioannicium per ali-
quem illud volentes percontari, cum saepius me-
morato venerando viro Eustratio, propter quod-
dam necessitatis officium a pastore suo Gregorio
ibidem
5 ἐπισυστήσαντος ἑαυτοῖς 9. — ὃ (τὸν Bac.
περιχρατήσεται 3. — 9 πείθεσθαι 3, 4.
Toannicius
praedicit
mortem
Nicephori
d
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
Α τίμιον ἄνδρα Εὐστράτιον διά τινα ἀναγκαίαν χρείαν
παρὰ τοῦ ποιμένος αὐτοῦ Γρηγορίου αὐτοῦσε τότε
ἰδόντες ἀπεσταλμένον δι᾿ αὐτοῦ τὸν ὅσιον πατέρα
χαθικετεύουσι δηλοποιῆσαι αὐτοῖς τῶν ζητουμένων
χαὶ ἀπορουμένων τὴν γνῶσιν. Ὁ δὲ θεόφρων ὄντως
Εὐστράτιος τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀποπλεύσας,
χαὶ τὴν ἑαυτοῦ μονὴν καταλαβών, ὡς ἐβούλετο, τὰς
τοῦ πατρὸς αὐτοῦ Γρηγορίου εὐχὰς λαβὼν πρὸς τὸν
μέγαν τοῦ Θεοῦ θεράποντα ᾿Ιωαννίχιον ἄνεισι xal τὰ
παρὰ τῶν πενθερῶν τοῦ βασιλέως ἐνταλθέντα αὐτῷ
προσειπεῖν μετὰ τὴν συνήθη εὐχὴν προσφέρει. Ὁ
δὲ" Ὦ τέκνον, ἔφη, Εὐστράτιε, ἐπὶ καιροῦ h ὠδὶς
χαὶ ὡς ἐπὶ ξυροῦ τάχα ἣ ἐναλλαγὴ τοῦ κατέχοντος.
Ἥτις δὴ, καὶ παρ᾽ αὐτὰ ἔλαβεν πέρας, ὡς λέλεχται.
Εὐθὺς γὰρ πότε τελευτήσαντος Σταυραχίου μετα-
βαίνει τὸ σχήπτρον εἰς Mya) τὸν γαμβρὸν αὐτοῦ.
16. Ὃς καὶ εὐσεβῶς διέπων τὴν βασιλείαν,
τῷ δευτέρῳ αὐτοῦ τῆς ἀρχῆς χρόνῳ, παμπληθεὶ
μέλλων ἐξιέναι κατὰ τῶν Οὔννων Λέοντα τὸν
᾿Αμαληχίτην στρατηγὸν τῶν ᾿Ανατολικῶν προχε!:-
ρίζεται. Οὐ ἀδελφιδὸς πέλων τις συγχλητικός,
Βρυένης ὀνομαζόμενος, εὐχῆς χάριν, πρὸς τὸν ὅσιον
ἤλθεν, ὃν χαὶ μετὰ τὴν συνήθη εὐχὴν ἠρώτα᾽ "Nox
ἐπίσταται, λέγων, προβάτων ἐπιστατεῖν ὁ ἀδελφιδός
σου Λέων, ἑταῖρε, ποιμαίνειν μέλλων μετὰ μικρὸν
ποίμνην προβάτων. Ὁ δὲ μὴ νοήσας ὅτι μυστιχώ-
τερόν ἐστι τὸ λεχθέν - Καὶ πῶς δυνατόν, πάτερ,
ἔφη, στρατηγὸν αὐτὸν ὄντα πρὸς ποιμαντικὴν
ἐπιστήμην ἀτίμως μεταχωρῆσαι; Ὁ δὲ πατὴρ μὴ
ἐπιλύσας αὐτῷ τῆς χατὰ Μιχαὺν. ποῦ πιστοῦ βασι-
λέως σατανικῆς μελλούσης γενέσθα. τυραννίδος ὑπὸ
ποῦ Λέοντος, μετ᾽ εἰρήνης αὐτὸν ἐχπέμπει. Ὡς δὲ
ἡτοίμαστο ὃ χατέχων τὰ σχήπτρα θεοσεβέστατος
Μιχαὴλ πρὸς τὴν Θρᾳχῶν χώραν χατὰ τῶν Οὔννων
ἐξώρμησεν. Παρεμβολῆς δὲ μεγίστης τῶν μερῶν
ἀμφοτέρων 1 γενομένης εἰς δείξιν, ὁ τοῦ διαβόλου
υἱὸς χαὶ ὁμώνυμος Λέων καὶ τῆς ᾿Αντιχρίστου ὄντως
ἀντιθεΐας ἀντίμιμος τῷ βασιλεῖ My an). ἐπὶ τῶν
θείων συμβόλων μὴ τυραννῆσαι ὁμωμοχὼς ταύτην
ὠδίνων τὴν νόσον b παραβάτης χατὰ διάνοιαν νῶτα
δίδωσιν. Εὐθὺς μετὰ συμβολὴν πολέμου τοῖς ἐναν-
τίοις ἐθέλοντι ἰσχὺν μὲν ἐχείνοις παρέχων ἐν
τούτῳ, τοῖς δὲ Ῥωμαίοις ἧτταν xai ἑαυτῷ στολὴν
τυραννικὴν πολυσύμφορον χριστιανιχοῖς αἵμασι
βεβαμμένην ὑφαίνων. Τότε γὰρ τότε ὀλίγων τινῶν
τῶν μὴ συμφρονησάντων ἐχείνου τῇ ἀνταρσίᾳ σὺν
τῷ βασιλεῖ Μιχαὴλ πρὸς τὴν βασιλεύουσαν πόλιν
διασωθέντων, τῶν
μαχαίρᾳ καὶ αἰχμαλωσίᾳ περιπεσόντων, χρεμὼν
αὐτὸς χατὰ πόδας τοῦ τυραννῆσαι, τὴν βασιλείαν
παραγενόμενος, μεθίστησι τῆς βασιλείας τὸν ἀγγε-
λώνυμον, σύζυγον xal τέχνα τῇ μοναδικῇ παραδοὺς
πολιτείᾳ, διχάσας αὐτοὺς ἀπ᾿ ἀλλήλων ἀπανθρω-
πίᾳ, καὶ μηδὲ ὁρᾷν «v ὺς ὅλως ἑαυτοὺς συγχὼ-
λοιπῶν πάντων χριστιανῶν
σας.
17. ᾿Αλλ᾽ ὁ μὲν τοῦδε τοῦ Λέοντος πατήρ, λέων
χαὶ πρῶτος εἰχονομάχος διάβολος, μὴ δυνηθεὶς
χατὰ Θεοῦ, κατὰ τῆς εἰκόνος χωρήσας πρῶτον τὴν
Ψυχὴν θανατώσας τῇ παραβάσει τῆς ἐντολῆς τὸν
σωματικὸν ἡμῖν προεξένισε βάνατον. Ὁ ὃὲ τούτου
ὁμώνυμος χαὶ δεύτερος εἰχονομᾶχος, τύραννος
Λέων, μαθητής τε xal ἔχγονος xal χρ'στομάχος τὸ
γένος ἡμῶν διὰ τὴν βασιλείαν τυραννιχῶς τυραννῶν
τὸ ἀνάπαλιν θανάτῳ πρῶτον σωματικῷ καὶ μαχαίρᾳ
χαθυποβάλλει, e! οὕτως νέχρωσιν ψυχῆς ἀπογεννᾶ
τοῖς πειθομένοις τῇ δυσσεβεῖ " αὐτοῦ αἱρέσει. , ὡς
ἐξ ἀντιβέου ὃ βλαστήτας ὅλος ᾿Αντίχριστος. Καὶ ὁ
μὲν κατὰ τῆς -οὔ ἀκτίστου Θεοῦ λυττήσας κτιστῆς
εἰκόνος
16. — ! ἄμφω 2.
17. — ! δυσσεβείᾳ (sic) 1. —
3 προαιρέσει 2. — 8 ἀντίθεον 4.
347
ibidem tune misso, oceurrissent, per eum sanctum
patrem supplices rogant ut manifestet illis quod
quaerebant et ignorabant. Dei vere vir Eustratius
cum Constantinopoli vela. fecisset et ad mona-
sterium. suum fuisset reversus, sieut volebat,
accepta patris sui Gregorii benedictione, vadit ad
magnum Dei servum Ioannicium et quae a nepo-
libus regis commendata fuerant ipsi ut. diceret,
post consuetam orationem i infert. Hle vero :
Ὁ fili, inquit, Eustrati, instat partus dolor et quasi
in summo discrimine est brevi mutatio. regentis.
Quae iam terminum adepta sunt, ut est dictum.
Etenim mox tunc mortuo Stauracio, transit
sceptrum ad Michaelem k eius levirum.
16. Qui vero cum pie / teneret. imperium,
altero sui regni anno, cum exercitu multo exiturus
adversus Hunnos 5, Leonem Amalecitam,ducem
Orientalium, copiis o praeficit. Cuius erat nepos
quidam, vir senatorius, Bryenes nomine, qui
benedictionis accipiendae gratia apud sanetum
venit. Qui quidem post consuetam orationem in-
terrogavit eum : ANovitne, inquiens, ores pascere
nepos tuus Leo, «mice, qui in eo est ut post tempus
breve pascat gregem ovium ? Iste autem non intel-
legens illud mystice dici : ΕῈ quomodo fieri potest,
pater, ait, duc ipse cum sit, ut ad pastoralem artem
cum dedecore transeat? Sed pater, non manifestata.
ipsi, quae contra Michaelem, fidelem impera-
torem, futura esset, satanica Lyrannide ex parte
Leonis, in pace dimisit eum. Cum paratus fuit qui
sceplra tenebat piissimus Michael, in 'Phraeum
regionem adversus Hunnos profectus est. Impetu
valido partium ambarum facto ad ostensionem,
diaboli filius et homonymus Leo, et re vera
Antichristi impietatis aemulus, qui imperatori
Michaeli se contra divina vexilla iuraverat p non
rebellaturum esse, periurii tamen morbo labo-
rans, transgressor factus, sua sponte terga dedit q.
Statim, incepto bello, hostibus sciens volensque
vires addidit, Romanis autem cladem procuravit,
sibique stolam regiam calamitosam. christiano
sanguine intinelam, contexuit. Tune etenim eum
pauci quidam eorum qui non consentiebant eius
rebellioni, cum. imperatore Michaele in urbem
regiam confugissent, reliqui vero inter omnes
christianos gladio aut captivitati traditi essent,
ipse sperans se regnaturum, palatium ingressus
eicit ex ipso Michaelem angelici nominis in
exsilium, uxorem et filios eius monasticae tradit
disciplinae, eos inhumaniter separando neque
ullo modo ut se invicem viderent concedendo r.
477. Sed istius Leonis pater diabolus, ipseleo s et
primus ieonomachus, cum nil praevaluisset ad-
versus Deum, imaginem eius aggressus, primum
anima propria occisa per transgressionem man-
dati, corporalem nobis procuraverat mortem.
Istius autem homonymus alterque iconomachus,
tyrannus Leo, eius discipulus et abnepos Chri-
stique adversarius, genys nostrum, per imperium
tyrannice habitum, iterum morti prius corporali
et gladio subicit, deinde ita occisionem animae
prozignit iis qui impiae suae haeresi consense-
rant, tamquam ex adversario Dei generatus om-
nino Antichristus. Alter sane contra inereati Dei
furens
VITA
-
p "Ens sn
εἰ persecutio-
nem Leonis
Armeni
i
m
n
0
in sacrarum
imaginum
cultores.
8
"»ω
348 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
εἰκόνος ἀντιθείας * βουλῇ δελεάσας τοὺς mpuso-
πλάστους ἠχρείωσεν, ὁ δὲ κατὰ τῆς BILE
Χριστοῦ μηνιάσας olxovopias, xai τῆς αὐτοῦ ἐν
γραφῇ εἰκονιχῇς ὁμοιώσεως ᾿Αντιχρίστου το κατα
τοῖς ἐξ Ap. παραδέδωχεν, τοὺς εὐσεβεῖς ὄντως μὴ
ζηλώσας τῶν βασιλέων, ἀλλὰ τοῖς ἀσεβέσιν ἐξο-
μοιούμενος. 'O γὰρ πρῶτος ἐν βασιλεῦσι. χρίστια-
νῶν, Κωνσταντῖνος ὃ μέγας, τῆς τῶν Ῥωμαίων
βασιλείας ὑπὸ Θεοῦ ἐμπιστευθεὶς τὰ σκῆπτρα ἂ
τοῖς αὐτοῦ νομίσμασι τοῦ παμβασιλέως SUY
Χριστοῦ τὴν εἰκόνα δ, τῆς σαρχὸς τὸ ὁμοίωμα
σὺν τῷ τῆς βασιλείας αὐτοῦ σταυρικῷ σχήπτρῳ
ἑαυτὸν ἐν μέρει δουλικῶς συνυπέγραφεν. Ex τῶν
χατ᾽ αὐτὸν ἡμῖν ὅλον δεικνὺς " τὸ τῆς Χριστοῦ
οἰχονομίας ἀφαντασιαστὸν χαὶ τὸ τῆς θείας φύσεως
ἐν αὐτῇ ἀπερίγραπτόν τε xai ἄφυρτον χαὶ ἀσύγχυ-
τον, ὡς γὰρ ἐχεῖνος γραφόμενος σαρχὶ καὶ νομί-
σμασιν ἐκτυπούμενος οὐ περιεγράφετο τῇ ψυχῇ, ἀλλ
ἀχέραιᾳ 9 τῶν ἐν αὐτῷ φύσεων ἀτελῶν, ψυχῆς λέγω
xai σώματος, τὰ ἰδιώματα ἔσωζεν, οὐ διαιρού--
μενος, οὐ τρεπόμενος, οὐ συγχύσει ὑποβαλλόμενος.
Οὕτω χαὶ τὸν Χριστὸν ὑπάρχειν διὰ τοῦ συνειχο-
νίζειν ἐκήρυττεν ἅπασι συντομώτερόν τε χαὶ ἐχδη-
λότερον ἔν τε σαρχώσε! 9 ἀσυνουσίαστον xal ἐν τῇ
γραφῇ ἀπερίγραπτον. XX οἱ τούτῳ τῷ εὐσεβεῖ
Κωνσταντίνῳ um isi picpafeav ets τύραννον εἰς αὐτὰ
τὰ καίρια τῆς εὐσεβείας δυσφημήσαντες διαφόρως,
χαὶ τὴν τοῦ βασιλέως Χριστοῦ εἰκόνα σὺν τούτῳ
τῷ δυσωνύμῳ Λέοντ' τῆς ἐχχλησίας ἐξέωσαν, τῷ
βασιλεῖ αὐτῶν ᾿Αντιχρίστῳ τάχα τῆς βασιλείας τὰ
σχήπτρα προετοιμάζοντες, οὗ xal τὸ χάραγμα
προσμένοντες δέξασθα. οἱ παράφρονες τὸν ὄντως
βασιλέα Χριστὸν διὰ τὸ μὴ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ 10
βασιλικῶς 11 ὡς βασιλέα τιμᾶν ἀπαρνούμενοι xal
διὰ τοῦ μέρους τοῦ ὅλου μυστηρίου ἀλλοτριούμενοι:
χαὶ ὑπ᾽ ἐκείνῳ ἐλεεινῶς τῷ ἀντιθέῳ ταττόμενοι εἰς
ἀπωλείας βόθυνον ἀπύθμαντον καταφέρονται. Τότε
γὰρ τότε b ἐξ ἀντιβθέου φύς, καθάπερ ἔφθην, Ἀντί-
ρίστος͵ καὶ τοῦ μέλλοντος ᾿Αντυχρίστου προοδοποιός
τε xal πρόδρομος, τύραννος Λέων, ὡς ἔχις πιχρά,
τὸν ἰὸν αὐτοῦ τῆς ἀρνησιθεΐας τοῖς ὠσὶ τῶν ἀφε-
λεστέρων ἐγχρίψας, xai εἴδωλον Χριστοῦ τὴν
εἰκόνα ἀποχαλέσας, ix τῆς ἐχχλησίας τε τὸν ταύτης
ἅγιον ἄγγελον καὶ χριστόφρονα Νικηρρόρον ἐξεώσας 1",
ἀντεισάξας ὃὲ αὐτῇ τὸν μοιχὸν xai opto. Θεόδοτον
τὸν Νελισσηνὸν ἐκ Ναχωλείας ὁρμώμενον, ἑξῆς
ὁμογνώμων αὐτοῦ ἰουδαιόφρων εἰχονομάχος xal
ἐπάρατος ᾿Επιφανίδης ἐβλάστησε, διωγμὸν μέγαν
κατὰ τῆς ἐχχλησίας ἐχίνησεν, ἀρχιερεῖς, ποιμένας
xai ἱερεῖς xai τοῦ λαϊκοῦ τάγματος τῶν πιστῶν
τοὺς μὴ ὑποχύπτοντας αὐτοῦ τῷ ἀντιχρίστῳ βου-
λήματι διαφόροις αἰκίαις, καὶ θανάτοις, ἐξορίαις τε
χαὶ δημεύσεσιν ὑποβαλὼν ἀπανήρώπως. Μετὰ δὲ τὸ
πάσας χώμας xal πόλεις χαὶ χωμοπόλεις 18 τῆς ὃυσ-
σεβοῦς αὐτοῦ ἐμπλῆσαι ἀκαθαρσίας, ὁ τύραννος καὶ
τοὺς ἐν ἐρημίαις χαὶ ὄρεσι χαὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς
ὀπαῖς τῆς γῆς χρυπτομένους ἐξερευνήσων ἀπέστειλεν.
furens creatam imaginem, impietatis consilio alli- D
ciendo primos parentes deceperat; alter autem,
contra incarnati Christi debaechatus oecono-
miam et in pieturis repraesentatam similitudi-
nem, Antichristi dogmata. filiis Adam protulit,
vere pios non iam aemulatus imperatores, sed
impiis assimilatus. Primus enim imperatorum
christianorum, Constantinus magnus, eum Roma-
norum imperii ἃ Deo essent ipsi tradita sceptra,
in nummis suis! regis universalis Chrisli descri-
bens imaginem, carnisque similitudinem eum
regni sui crucifero sceptro, seipsum in servorum
parlibus adscripsit; ita. per seipsum nobis plane
ostendit Christi oeconomiam minime esse phan-
tasticum aliquid, neque divinam in seipsa natu-
ram descriptibilem aut coalescentem aut mixtam,
quoniam iste descriptus lieet carne nummisque
insculptus, non tamen cireumseribebatur anima,
sed non mixtis in ipso naturis incompletis, anima,
inquam, et eorpore, proprietates earum servavit,
non separando, non convertendo, nulli confusioni
subiciendo. Ita. Christum exsistere per imaginum
repraesentationem proclamavit omnibus, brevius
quidem et manifeste magis, per incarnationem
incomparabilem et repraesentatione incompre-
hensibilem. Sed qui pio Constantino non con-
senserunt tyranni, ipsa pietatis fundamenta di-
versimode calumniati, regis Christi imaginem per
ilum impiissimi nominis Leonem ex ecclesia
eiecerunt, regi suo Antichristo regni sceptra cito
parantes, cuius et signaculum perseverantes acci-
pere isti vesani,contemnentes autem verum regem
Christum, propterea quod eius imaginem regaliter
lamquam regis venerari renuebant et ex hac
parte totum mysterium immutabant, miserabili-
ler isti Dei adversario subiecti in perditionis
abyssum feruntur. Tune etenim ex inimico Dei
natus, sieut iam dixi, iste Antichristus et venturi
Antichristi praecessor et praeeursor tyrannus Leo,
tamquam anguis acerba, venenum suae contra
Deum renuntiationis auribus simplieiorum instil-
lans, et idolum Christi imaginem vocitando, ex
ecclesia sanetum eius angelum et Christi sensus
gerentem Niecephorum w eum expulisset, eiusque
loco introduxisset adulterum et perditissimum
"TTheodotum Melissenum v ex Nacolia τὺ oriundum,
statim iste iconomachus et sceleratus Epipha-
nides z qui consentiebat cum ipso Iudaei et men-
tem gerebat vires sumpsit et commovit persecu-
lionem validam contra ecclesiam, patriarchas,
pastores sacerdotesque et ex laici ordinis fidelibus
eos qui sese non subiciebant eius adversanti
Christo voluntati variis suppliciis, mortis generi-
bus, exsilio bonorumque publicatione damnabat
inhumaniter j. Repletis ergo omnibus vicis, urbi-
bus et maioribus vicis sua iniquitate, tyrannus ad
illos qui in solitudinibus, montibus, speluncis et
foraminibus terrae latebant inquirendos misit.
ANNOTATA.
a Jd est anno. Christi 811, quem tamen vectius denominasset Sabas annum. Nicephori regnantis
decimum quam nonum. Cfr. Baronii Annales, tom. IX, pp. 686-688.
b Hunni seu. Bulgari, duce eorum Crummo.
Cfr. Vitam S. Nicolai Studitae, P. G.,tom. CV,
Non varo scriptores Byzantini haec nomina. miscent.
» p. 877, cum nota 10 Combefisii.
e [stud verbum A bis legitur in Vita S. Nicolai Studitae, P. G., tom. CV, pp. 877, 910. In quo
interpretando iam. insudarunt. tum. Combefis,
Henschenius noster (Act. SS., Febr. tom.
* (ἀντιθείας) ἀντιθέῳ 3, ἀντιθέᾳ 4. — 5 (τὴν elx.) om. 3, 4. — ὃ T
2, 4. — ἢ σαρχός 1. — 19 om. 3, 4. — T edi 1 M. BST
iws (Auctarium. novum, fom. II, ποία 10 et. 32), tum
1, pp. 543, 549), αἱ infelici exitu. Certe erravit. Henschenius
(τῶν-δεικνύς) om. 2. — ὃ. ἀκαίρεᾳ
xai wp.) om. 3.
cum
LU
w
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 349
A. cum locum nostro similem. καὶ τῶν Οὔνων ἤδη κατὰ τὸν Λίβα ληϊζομένων intellegit. de Constantinopoleos
suburbio. Nec Combefisio consentiendum fatenti quid illud Liba, haud satis intellego... Cum enim ea
vox nihil aliud sonet. quam guttam, stillationem, fontem, nihil vetat, ut ne multa loca fontibus a€
aquis irrigua. id ipsum nominis sortita sint. Jam vero χατὰ τὸν Λίβα idem esse atque ad. austrum, ad
meridiem recte notavit Iacobus Loppin in. Vita S. Stephani iunioris (P. G., tom. C, p. 1102, nota 4),
ubi locos Scripturae sacrae (v. g. Exod. XXVII, 9; Num. XXXI V, 3,5, etc.) affert, qui eundem sensum
qraebent. Cfr. Stephani Glossarium sub v* Aty.
d Singula hic enuntiata. apprime concordant cum aliorum. Byzantinorum scriptis. Cfr. Theophanis
Chronographiam, P. G., tom. CVIII, pp. 983-986.
e Pro imperatoribus, intellege Nicephorum. et Stauracium; pro imperatore autem Stauracium
tantum, siquidem S. Ioannicius Nicephori mortem praenuntiat. Cfr. in. Vita S. Nicolai Studitae aliam
visionem istius cladis, P. G., tom. CV, pp. 894 sqq.
f Haec a "TTheophane diserlius enarrantur : παρώσχεται δὲ καὶ Σταυράχιος παΐς αὑτοῦ χα!ιρίως χατὰ τοῦ
σπονδύλου τὸ δεξιὸν μέρος .... Στέφανος δὲ πατρίκιος.... ἀνηγόρευσεν Σταυράκιον αὐτοχράτορα. Ad spondylorum
autem dextram partem letale vulnus accepit filius Nicephori Stauracius... Stephanus patricius...
Stauracium imperatorem declaravit. Cfr. P. G., tom. CVILI, pp. 987, 988.
g Facile nec longum est iter a regione Olympica et civitate Prusa Constantinopolim versus. Etenim
Prusa distat viginti. chiliometris ab urbe hodie vocata. Moudania, olim Myrlea. εἰ Apamea, portu
aplissimo unde naves semper praesto transfretantibus. citissime. iter Constantinopolim. absolvebant.
Cfr. TTevier, V Asie mineure, p. 114; Ramsay, The Historical Geography of Asia Minor, p. 180.
h Cfr. Theophanem, P. G., tom. CVIII, p. 988 : à δὲ Σταυράκιος ἀνιάτως ἑαυτὸν ὁρῶν διαχείμενον, Stau-
racius vero aegritudine remediis omnibus superiore cum se iactatum cerneret.
i Mos erat monachis cum sive sibi invicem, sive aliis ad colloquendum occurrebant brevem praemittere
orationem.
k Stauracius, propter vulnus in bello acceptum, prorsus impar regendo imperio, solio se abdicavit anno
811 (Cfr. P. G., tom. CLVLI, p. 738), et imperator factus est Michael Curopalates, maritus Procopiae,
sororis Stauracii. Ideo dici potuit in textu graeco τὸν γαμβρὸν αὐτοῦ, quia apud Byzantinos verbum istud
eliam designat maritum sororis. Auctor tamen noster non omnino accurate narrat. Michaelem impe-
rium assumpsisse, mortuo Stauracio; siquidem ille coronatus est 2 octobris 811, hic vero defunctus
est 11 ianuarii 812.
1 Legesis Baronium, qui ez. Theophane, Theodoro. Studita, Michaele Studita hausit, quanta praesti-
terit. Michael ut pacem. Ecclesiae restitueret. Cfr. Annales, tom. IX, pp. 690-704.
m Annus alter Michaelis regni est annus 813. Revera, hoc anno, ut. etiam refert. Theophanes, P. G.,
tom. CV11I, p. 1003, ἐκ πάντων τῶν θεμάτων στρατολογήσας, πρὸ τοῦ ἔαρος εἰς τὴν Θράκην περαιοῦσθαι ἐχέλευσεν,
exercitum ex thematibus cunctis collectum in Thraciam traicere jussit.
n Illud epitheton, propter crudelitatem suam, apud varios scriptores nactus est Leo Armenus. lta
primum suum librum regum inscribit Genesiws περὶ τοῦ ἐξ ᾿Αμαλὴκ Λέοντος, P. G., tom. CIX, p. 992, et
in Vita S. Nicolai Studitae, item legimus ὁ νέος ᾿Αμαληχίτης. P. G., tom. CY, p. 884.
o Leo erat praefectus lhemalis Anatolici, de quo. consule Constantinum. Porphyrogenetum, De
Thematibus, P. G., tom. CXIII, p. 66 sqq. Ipsi delatum est imperium supremum in expeditione contra
Bulgaros, ut testantur omnes scriptores Byzantini; illi nempe mazime fidebat Michael.
p Michael Curopalates prius recusaverat imperium. sibi a. senatu populoque delatum, imparem se
tantae rerum moli tractandae causans, ideoque Leoni illud concedere volebat. Sed renuit Leo, et quia
indignum se im qeratorio solio diceret, εἰ quia illud ad Michaelem pertineret. Quem proin cohortatus est
ad. suscipiendam rerum gubernationem, ac promissis gravissinisque iuramentis sanciens, famulum se
ipsius per totam vitam fidelissimumque et alacerrimum. administrum fore. Haec a. Cedreno narrata
videsis P. G., tom. CXXI, p. 927, qui omnino cum auctore nostro consentit.
q Hic iterum redit quaestio saepius iam a scriptoribus historicis ventilata de Leone Armeno proditore
in pugna. anno 813 cum. Bulgaris commissa. Quoniam nuper cl. vir Hirsch, rerum. Byzantinarum
nostro tempore apprime studiosus, prorsus negavit hanc Leonis Armeni proditionem (Byzantinische
Studien, p. 126) non. erit abs re paucis controversiam resumere, eo vel magis quod, si excipiatur
Theophanis Ghronographia, documentum. novum quod nunc afferunt. Acta S. Ioannieii, nisi
posterioribus interpolationibus sit adulteratum, quarum tamen nullum. apparet. indicium, omnibus
quae hucusque praesto erant videlur. antiquitate praecellere. Verum est non nisi recentiores scriptores
Byzantinos diserte affirmare. Leonem terga. dedisse, nimirum. Theophanis continuatorem (PG
tom. CIX, p. 27), Genesium (ibid., tom. CIX, pp. 993, 994), Cedrenum (ibid., tom. CXXI, p. 930),
Zonaram (ibid., tom. CXXXIV, p. 1366). Verum gravissimum est testimonium, utpote scriptoris fere
supparis, Ignatii diaconi qui in Vita S. Nicephori narrat, adversus Hunnos suscepta expeditione,
primum in ea cladis auctorem Leonem universo exercitui fugae arripiendae causam dedisse (Act. SS.,
Martii tom. II, p. 301). His certis. testimoniis opponuntur Theophanes, qui cladem, nullo duce
incusato, adscribit ignaviae christianorum, Leonem vero laudibus afficit (P. G., tom. CVIII, p. 1006),
auctor incertus Vitae Leonis Armeni qui Anatolicos hoc crimine gravat, ducis nomine non pronuntiato
(P. G., tom. CIX, p. 1014), Symeon magister, Georgius monachus et Georgius Hamartolus totam rem
silentio prementes, sicut et. auctores Vitarum SS. Theodori εἰ Nicolai Studitae qui referunt Leonem
quidem. sollicitasse, non autem. fugisse (P. G., tom. CV, p. 879, tom. XCIX, p. 170; Patrum
nova Bibliotheca, /om. VI, p. 322) Si vero inspicimus auctores qui his documentis usi sunt,
longe maiorem partem eorum deprehendimus Leonem. Armenum incusare, nimirum Lebeau (Histoire
du Bas-Empire, ed. Saint- Martin, tom. XIL, pp. 10, sqq.), Schlosser (Geschichte der bildstürmenden
Kaisern, pp. 400 sqq); Muralt (Georgii monachi, dicti Hamartoli, Chronicon, p. 409), Hopf (Geschichte
Griechenlands, p. 98), Herzberg (Geschichte Griechenlands, p. 46), Jirechek (Geschichte der Bulgaren,
p. 146). Iam olim. tamen Jacobus Goar, interpres Theophanis, acerrime defendendam memoriam
Leonis susceperat. (P. G., tom. CVIII, p. 1006, nota 65), motus praecipue silentio huius auctoris; sed
recte
Bb. du AP
VITA
B p. 947,
τὸν σεβάσμιον καὶ θεανδρικὸν Χριστοῦ χαραχτῆρα ἐν αὐτῷ μετὰ τοῦ ἰδίου ἀνετυπώσατο.
350
recte monuit Combefisius argumentum ill
ipso Leone Armeno vivente, totam rem aperi
scriptores omnino comevos. Hirsch. vesumit
scriptorum | ecclesiasticorum testimonium. conatur. infringere, x
os nimis redderet. scriptores orthodozos ad. memoriam
dit parum vero videri simile Leonem fuisse Bulgaris
fuerit a. Michaele praefectus exercitui et, imperator renuntiatus,
opinionis laborent, talis nimirum quae pron
Leonis iconomachi gravandam. Praeterea. ad
patrocinatum, qui statim post praelium
adversus eos acerrime bellum gesserit. Pace eruditi
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
μα nihil evincere(P. G.,tom. C VILI, p. 1014); etenim Theophani, D
ire molestum nimis cecidisse, neque aegre intellegitur tacuisse
il argumenta Goari; praeterea Ijnatii diaconi. aliorumque
utpote. qui suspicione praeiudicata e
viri. dizerim. rationes quas. affert. nequaquam
intentum efficere. Fieri enim. potuit ut primo momento imperatorem latuerit. Leonis proditio. Nonne
politicae rei variae rationes sufficiunt ad. explican
dum cur Leo tunc faverit Bulgaris, eosdem postea
impugnaverit? Tandem, esto scriptores orthodozi aegre dispositi fuerint in Leonem, non ideo tamen
est gratuito supponendum illos tanti crimin
is reum pronuntiasse Leonem, si prorsus innocens fuisset.
r Filii Michaelis tunc superstites, mortuo scilicet. Stauracio, erant. Theophylactus qui factus
monachus vocatus est. Eustratius, et. Nicetas,
qui postmodum evectus est in solium. patriarchale.
Theophano, eliam religiosam vitam professae sunt. Cfr.
eliam. in monasterium. trusus sub nomine Ignatii;
Ambae filiae Michaelis Rangabe, Georgo et
Vitam S. Ignatii, Act. SS., Octobris tom. X,
p. 168 ; Genesium, P. G., tom. CIX, pp. 996,997, Theophanis continuatorem, ibid., tom. CIX, p. 34;
Cedrenum, P. G., tom. CX XI, p. 934.
s Ille nempe leo qui * circuit rugiens, quaerens quem devoret. ,
{ Νόμισμα est, proprio sensu, solidus aureus, Imago Christi sero tantum descripta apparet in nummis
byzantinis, minime vero, ut. insinuare videlur auctor, tempore Constantini magni, quo tempore non
repraesentatur nisi labarum. Cfr. I. Sabatier, Description générale des monnaies byzantines, fom. I,
p. 29. Forsan auctor noster. opinionem suam desumpsit ex S. Iohanne
num. 3), qui haec de nummis Constantini scribit. in epistula ad. Theophilum. imperatorem. :
Damasceno (P. G., tom. XCV,
Quod iam pridem in
dubium revocavit Cangius. Cfr. Glossar. med. et infim. latiu., e. Favre, tom. X, Dissert. de nummis,
pp. 135, 156.
u Nicephorus, patriarcha Constantinopoleos ex ordine quinquagesimus quartus, in exsilium actus e st
anno 815. De quo fuse disseruerunt tum Henschenius, Acl. SS., Mart. tom. II, pp. 293 sqq., tum Cup e-
rus, Act. SS., August. tom. I, in Historia chronologica patriarcharum Gonstantinop., p. *103.
v De TTheodoto, qui cognomento duplici dictus est. Melissenus et. Cassiteras, consule. Cuperum in
Act. SS., August. tom. I, Hist. chron. patr. Gonstan., p. 5103; Le Quien, Oriens christianus, tom. I,
p. 242, el varios scriptores byzantinos in P. G., tom. CVILI, p. 1034; tom. CIX, pp. 85, 1001, 1002,
ubi notanda. Genesii animadversio πρὸς γένους Νελισσηνοῦ.
w Nacolia,urbs Phrygiae, quae secundum Hammer apud. Pape (W ;rterbuch der griechischen Eigen-
namen, /on. II, p. 972), est hodie Seid el Ghazi. Cfr. Ramsay, The Historical Geography of Asia Minor,
q- 144. Post repertam inscriptionem quandam, aliquibus visum est Seid el Ghaei esse veterem civitatem
Prymnessum. Ita D' Barth in opere suo Reise von Trapezunt nach Scutari, pp. 89, 97, et Franz, Fünt
Inschriften und fünf Stüdte in Kleinasien, p. 5. Nihilominus refert. Tezier, L'Asie mineure, p. 412,
nomen Nacolia quater velectum esse in. inscriptionibus repertis in pago Seid el Ghazi. [nter varias
formas graecas quas prae se fert istius civitalis nomen, nempe NaxoMa, Ναχωλεία et Νακόλεια, fre-
quentior et polior est Νακωλεία, quam etiam. exhibet codex Vindobonensis. Cfr. Socratis Hist. eccl.,
lib. IV, cap. V, P. G., tom. LXVII, p. 470; ibid., tom. CV, p. 1143 et card. Mai, Nova Bibliotheca
Patrum,tom. V, p. 144. In Metaphrastica recensione, P. G., tom. CXV I, p. 55, male lectum est Νατωλεία ;
de qua lectione alibi etiam usitata legatur nota 34 Combefisii in Vita S. Nicolai Studitae, P. G., tom. CV,
p. 912.
£e
ep. 73, lib. IT, in P. G., tom. XCIX, p. 1305.
x Epiphanides, nempe Leo Armenus, qui, ut aller Antiochus Epiphanes, sanctos persecutus est. Aliae
alibi occurrunt assimilationes cum Iuliano Apostata, Achab et Pharaone. Cfr. S. "Theodori Studitae ,
y Compendiose, sed. accurate, describit hanc persecutionem, praesertim ez epistulis Theodori Studitae
cardinalis Hergenroether in opere suo Photius, Patriareh von Constantinopel, pp. 250-283. Cfr. Tou-
gard, La Persécution des iconoclastes, d'aprés les lettres de Théodore Studite, in REvuE nEs QUEsT.
uHisTOR., 1892.
CAPUT SEXTUM.
S. loannieius erigit templa in honorem $S. Eustathii, B. M. Vir-
ginis et. apostolorum. Varia ab ipso patrata miraeula.
—
: : CM Ξ
18. Ὅθεν χαὶ ὁ μέγας οὗτος Ἰωαννίχιος ἀπὸ τοῦ
Προυσαέων ὄρους Τριχάλιχος ἐπὶ τὸ πρὸς Λυδίαν
ἄλσος χαλούμενον, οὐ φυγὰς ἀπήει, 4X εὐσεβείας
αὐταπόστολος κήρυξ. ᾿Εν ᾧ ὑπάρχων Γουρίας τις,
φθορεὺς xoi μάγος, χρηστὴν ἔχων ὑπόνηψιν ὁ
λαοπλάνος παρά τινων, τῇ τοῦ φωστῆρος ἐχεῖσε
ἐλεγχθεὶς παρουσίᾳ, ὃς σχότος ὧν καὶ εἰς ἄγγελον
φωτὸς μετασχηματιζόμενος χατὰ τὸν πατέρα αὐτοῦ
τὸν
18. Exinde cum magnus isle Ioannicius ex
monte Trichalice, qui est prope Prusam, abisset a,
in silvam vocatam Ad Lydiam pervenit ὁ, non de-
sertor, sed ipse pielatis apostolicus praeco. Ibi
degebat Gurias quidam, seductor et magus, qui,
licet populorum deceptor, bona fruebatur fame
apud quosdam. Luminis quod ibi aderat aegre
ferens praesentiam, quippe qui erat caligo, et in
angelum
F
Sanatus α
S. Eustathio,
Ioannicius
a
b
|
|
|
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 351
Α τὸν διάβολον φθόνον πιχρὸν κατὰ τοῦ πατρὸς ὠδι-
νήσας ἐν διανοίᾳ ὑποχρίσει τούτῳ μαβητευθῆναι
ἱκέτευεν, ἢ φάσμασιν αὐτὸν οἰόμενος δαιμονιώδεσι
θροῆσαι xal 1 αὐτόθεν μεταστῆσαι ?, ἢ δηλητηρίοις
τισὶν ἐν βρώσει xal πόσει καταμιγεῖσι χαχῶς τοῦ
ζῆν αὐτὸν στερῆσαι: !, καὶ, ὡς μονερημίτης, μόνος
αὐτὸς θηρᾶν ἐχεῖσε τὴν παρ᾽ ἀνθρώπων δόξαν. ᾿Αλλ᾽
ἔψευσθη τῆς ἔλπίδος xaT ἄμφω ὃ δολιώτατος.
Μαθητοῦ γὰρ οὗτος, ὡς Σίμων ὁ μάγος, ἐχεῖνος
ὑποδὺς προσωπεῖον τοὺς περὶ αὐτὸν δαίμονας συνα-
θροίσας εἰς ἱππέων τινῶν καὶ σιδηροθωράχων ὅπλι-
τῶν ξιφγφόρων πολυμόρφων τε Πηρῶν μεταβαλλο-
μένους εἰδέας xal χατ᾽ αὐτοῦ ὁρμωμένους φούερῶς
δείξας, ἥττηται χατὰ χράτος ἀφανισμῷ τῶν θροούν-
τῶν πάντων ἐκείνων τῇ εὐχῇ τοῦ δικαίου. Ὅθεν ὃ
καὶ τῶν θροήσεων ὑποβληθεισῶν *, eil οὕτως αὐτῷ
ἐν πόσει χιρνᾷ θανάσιμον 5 δηλητήριον, ὅπερ τῇ ἐν
Χριστῷ σφραγίδι. σημειωσάμενος xat πιὼν ὁ πατὴρ
τὸ φάρμακον μὲν εὐθὺς σὺν πλείστῳ alga. ἐξεμεῖ,
τὰ ἔνδον αὐτοῦ οὐ μικρῶς ἀλγούμενος $. Ὁρᾷ δέ
τινα φοβερὸν ἀφυπνώσας στρατιωτικὴν περιβεβλη-
μένον ἐσθῆτα, xa ξύλον μικρὸν ἐπὶ χεῖρα Ἰχρατοῦντα,
ὃν xai ἠρῶτα " Πόθεν xai τίς εἶ, χαὶ τίνος χάριν
πάρει, καὶ τί τὸ ἐν χερσί σου ὑπάρχει ξύλον ; Ὁ δὲ
στρατηλάτης λέγει" Ἐγώ εἰμι Ἑύστάθιος εἰς συμ-
μαχίαν νῦν παρὰ Θεοῦ ἀποσταλεὶς χαὶ βοήθειαν,
ὅπως φαγὼν τούτου ποῦ ξύλου ἐχμειώσῃς ἐχεῖνο
τοῦ μαγομάντου Τουρία τὸ δηλητήριον. Ὃ δὴ χαὶ
λαβὼν χατέφαγε᾽ φαγὼν" δὲ καὶ αἰσθόμενος γλυχύ-
τητα ἄφατον διυπνίσθη, οὐδένα βλέπων ἔτι τὸν
συλλαλοῦντα, τὴν δὲ ὑγείαν αὐτοῦ τὴν προτέραν
ἀπολαβών.
συναναστροφῆς 1 πε xol συνοικήσεως, τῷ ὀφθέντι
αὐτῷ ὐσταθίῳ τῷ στρατηλάτῃ ἐπὶ τοῦ τόπου
εὐχτήριον " οἶκον ἐγείρει! χαὶ αὐτοῦ συνιστᾷ μοναστή-
ριον. Καὶ ἐν ἡσυχίᾳ αὐτοῦ ὃ διαζῶν xai ἐν ἀπο-
χλειστικωτέροις * τόποις προσδιατρίβων βλέπει καθ᾽
ὕπνους ὁ θεοπύρσευτος πηγὴν χαβαρὰν 9 καὶ διη-
δεστάτην ἐπί τινος τόπου 9 τῶν αὐτόθι πρὸς ἀνα-
πολὰς ^ ἀναβλύζουσαν, χαὶ πλῆθος προβάτων
ἀπομμάτων χαὶ ἀφωτίστων προσερχομένων ἐν αὐτῇ,
χαὶ πινόντων καὶ τοῦ φωτὸς τὴν ἐνέργειαν ἀπολαμ-
βανόντων. "Q δὴ ὁρῶντος xai θαμβουμένου τὸ
ὅραμα φησί τις αὐτῷ λευχείμων 8 xal ὡραιότατος *
Ἥνπερ βλέπεις πηγήν, ὦ dysp, τὰ φωτὸς ἐστερη-
μένα χαταφωτίζουσαν πρόβατα, Μαρίας τῆς θεομή-
τορός ἐστιν οἰκητήριον. Ὁ δὲ τοῦ ὕπνου διαναστὰς
καὶ πρὸς τὸν ὑποδευχθέντα τόπον σπουδῇ ὁρμήσας,
πηγὴν μὲν αἰσθητὴν ὅλως οὐχ εὗρε τόπον D
τερπνὸν xal λίαν ἐπίπεδον εὑρών ?, ναὸν ἐν αὐτῷ
τῆς Θεοτόχου οἰχοδομεῖ, χαὶ τοῦτον περιποιεῖται
εἰς μοναστήριον, τὰ φωτὸς θείου ἀληθῶς !* ἀμέτοχα
λογικὰ πέλοντα πρόβατα, σχότει ἀσεβείας καὶ 1"
ἁμαρτίας προσμένοντα 15. τοῖς τῆς εὐσεβείας, sn ἀεὶ
νάμασι ποὺς προσιόντας φωτίζειν χαὶ τοῖς τῆς
χατανύξεως δάχρυσιν ἀποσμήχειν.
20. Τοῦ οὖν ναοῦ χτιζομένου τῆς Θεοτόχου, ὡς
ΑΙ τ Á à
γέγραπται, συνέβη ῥαγδαῖον δετὸν γενέσθαι καὶ H
συνεχῆ περὶ τὸν τόπον, ὡς τοῦ ἔργου ἐχχοπῆναι
τῆς οἰκοδομῆς τοὺς τεχνίτας, καὶ μηδὲ ὥραν ἐχ
τούτου αὐτοὺς εὑρίσκειν τοῦ φαγεῖν ἄρτον, ἀστέγους
ὄντας χαὶ περιλυπουμένους εἰς τέλος ἢ. Ὅπερ δὴ
angelum lucis conversus sieut pater eius diabolus,
invidia amara contra patrem nostrum laborans
mente, fingit se discipulum eius fieri velle. Quod
etiam supplex petit, sive qui apparitionibus arbi-
traretur diabolieis se perturbaturum indeque
eiecturum esse eum, sive ut, nocivis quibusdam
in cibo vel potu commixtis, male vita privaret,
et, utpote solus eremita, solus ipse venaretur
ibidem gloriam ab hominibus. Sed fefellit in
utroque proposito spes istum dolosum. Discipuli
namque iste, sicut Simon magus, cum induisset
personam et daemones qui cireumerant congre-
gasset, conversosque in formas equitum quorun-
dam et ferreis thoracibus indutorum hoplitarum
ferentium gladios, nec non diversimodarum
ferarum in sanctum formidolose irruentium
ostendisset, devineitur potenter, cum oratione
sancli ommes isti perturbatores evanuissent. At,
hisce tumultibus superatis, dein ipsi in potu
miscet mortale venenum, quod signo Christi
signatum eum ebibisset pater, venenum statim
cum multo sanguine evomit, dum intestinis non
parum doleret ipse. Sed in somnum incidens
videt quendam virum terribilem, militari indu-
tum habitu lignumque parvum manu gerentem.
Quem interrogavit : Unde et quis es? Cur venis,
et quare illud in manibus adest lignum ? Dux ait :
Equidem. sum Eustathius c, in auzilium nunc
a Deo missus et adiutorium, ut cum ederis ex. hoc
ligno deleas istud magi Guriae nocivum. loannicius
vero sumit et edit; eum manducassetdulcedinem-
que guslasset indicibilem. evigilavit, neminem
tamen vidit secum colloquentem, sed in sanita-
tem suam pristinam restitutus est.
19. Inde cum expulisset magum ex sua conver-
salione et. cohabitatione, illi qui sibi apparuerat
Eustathio duci in hoc ipso loco oratorium excitat,
ibique constituit monasterium. Et plaeide ibi
degens et in angustissimis recessibus versatus,
videt in somnis a Deo illuminatus vir fontem
purum ae suavissimum in quodam eorum loco-
rum ad orientem scaturientem, et multitudinem
ovium caecarum ad illum accurrentium. Quae
cum bibissent, luminis efficaciam reeuperabant.
Quod cum contemplaretur spectaculum perterri-
tus, ait illi. quidam veste alba indutus, speciosus
valde aspectu : /]le quem vides fons, o homo,
lumine privatas illuminans oves, Mariae Deiparae
est oratorium. Expergefactus vero cum ad osten-
sum loeum studiose festinasset, fontem visibilem
nullatenus invenit. Sed animadvertens locum
iucundum esse valde et planum, templum ibidem
Dei Genetricis aedificat, cui adiungit monasterium,
ut luminis divini vere expertes rationabiles oves,
quae tenebris impietatis el peccati erant detentae,
ad pietatis fluenta accedentes illuminarentur, et
compunetionis lacrimis detergerentur.
20. Dum hoc igitur exstruebatur templum Dei
Genetricis, ut narratum est, contigit validam plu-
viam cadere οἱ continuam in hoc loco, ita ut ab
opere aedificationis cessare cogerentur artifices,
qui simul nullam amplius nanciscebantur op-
portunilatem panem edendi, insuper sine tecto
ἑωραχὼς erant
18. — ! (καὶ-στερῆσαι) om. 4. — 3 μεταναστῆσαι 3. — ? om. 3. — 5 ὑποχληθεισῶν 4. — ὅ om. 3, 4. —
ὃ ἀλγυνόμενος 2, 3, 4. — " χεῖρας 3. -
19. Er 1 ἀναστροφῆς 3. ΖΝ P add. 4. — 9 (καὶ -αὐτοῦ) καθ᾽ ἡσυχίαν αὐτός 3. — 4 ἀπαραχλητικωτέροις 3. —
5 τότε add. 3, ὅτε add. 4. — 9 (τιν. τόπ.) τινα τόπον 2. — 7 ἀνατολήν 2. — 9 λευσχείμων 3. — ἀνευρών 3, 4. —
10 ογι. 2, — 1! (καὶ ἁμαρτ. -εὐσεβείας) om. 2, — 13 προσμύοντα (sic) 1.
20. — ! (xai-xónov) om. 4. — 3 τέλους 1.
VITA
templum in
eius et
B. M. Virgi-
nis honorem
exstruit,
Varia mira-
cula patrat,
Di
902 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
ξωραχὼς b πανάγαπστος χαβθιχετεύε! τότε τὸν ύριον
χαὶ συννέφους ἤδη καθορωμένου τοῦ à οὐρανοῦ,
ἐξαπίνης ἔστη ἡ τῶν ὑδάτων ἐπίρροια, καὶ ἄνεφος b
allo κατὰ συγχυρίαν ὡράθη. Toy τεχνίτων ἐχο-
μένων τοῦ ἔργου, ὅθεν συνεργῆσαι αὐτοῖς οἰκείαις
χερσὶ τοῦ ὁσίου προαιρουμένου τ χαὶ συλλέγοντος
λίθους, ἔχις αὐτὸν ἐχ τῆς σωρείας τῶν λίθων
χαβαψαμένη τῆς “χειρὸς 4 ἑωρᾶτο χρεμαμένη", ἥνπερ
εἰς γῆν ἀπορρίψας xul ἐδαφίσας ἀβλαβὴς διεφυ-
λάχθη δ ὁ δίχαιος. Οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ xai ἕνα
ὡσαύτως τῶν τεχνίτων ἔχ'ς δακοῦσα ἰοῦ θανασίμου
μεστὸν ἐν αὐτῷ ἐπηρμένον χατειργάσατο τραῦμα,
xai πολυώδυνον. Ὃ ἴ ὁ πατὴρ τῇ σφραγιὸι τοῦ
σταυροῦ ῥήξας καθάπερ ξίφει, καὶ τὸ λυποῦν ἰοβόλον
ὑγρὸν χενώσας, τὴν ὑγίειαν τῷ δεδηγμένῳ παρέ-
σχετο. Καὶ ἕτερον δὲ ναὸν πρὸς τούτοις τῶν ἁγίων
ἀποστόλων οἰκοδομήσας, καὶ αὐτὸν εἰς θεῖον ἀφιεροῖ ὃ
μοναστήριον ἐν ἑνὶ αὐτὸς ἐχεῖ πλησιάζοντι σπη-
λαίῳ, Μαρσαλινῷ προσαγορευομένῳ, ἡσυχάσας, ἐν
ᾧ xai δράχοντα εὑρηχὼς OU εὐχῆς ὃ θεόληπτος
ἀποχτείνει. "Ev μιᾷ δὲ τούτων ποτὲ τῶν μονῶν
αὐτοῦ Ex τῆς ἡσυχίας χαταλαβών, βροντῶν συνε-
γῶν καὶ ἀστραπῶν χεραυνοβολουσῶν, ἐπὶ τὸν ἐκεῖ
εὐκτήριον οἶκον ὄντα τὸ πῦρ ὡς ξώραχεν χατασχῆψαν
ἦρεν αὐτοῦ εὐβὺς ὁ πατὴρ πρὸς οὐρανὸν τὰς χεῖρας,
xai διέστη ἐκεῖθεν d, χαυστιχὴ ἐνέργεια τοῦ πυρὸς
ἐχχωρήσασα, τῆς quia tuns δυνάμεως τούτῳ
ἐπαφεθείσης ?. Ἑξῆς xai ὡς ἄλλος πύρινος στύλος
ἐπί τι διάστημα ὥρας ὃ ναὸς τοῖς τυχοῦσιν ἑωρᾶτο eu
τῆς χαυστιχῆς βλάβης ἄμοιρος διαμένων.
91. Τοῦ οὖν διωγμοῦ ὑπὸ τοῦ χρατοτυράννου
Λέοντος ἔτι ἐνεργουμένου, καὶ τῶν Χριστοῦ προσχυ-
νητῶν ἄλλοθι ἀλλαχοῦ καταχρυπτομένων ", συνέβη
χαὶ τὸν πολλάχις μνημονευθέντα τίμιον ἄνδρα
Εὐστράτιον ἀπὸ τῆς ᾿Αγαύρων μονῆς τῆς ἐν
ΠΙρούσῃ σχυλέντα πρὸς τὸν πατέρα τοῦτον εἰς τὸν
ἴσον ἔτι διάγοντα κατελθεῖν, αὐτῷ τε συνδιατρίψαι
χαὶ συναγωνίσασῇαι μέχρι πολλοῦ. “Ὅθεν ἐν μι,
χάριν εὐχῆς, xal ἑαυτὸν ἰδιάσαντος τοῦ ἁγίου, τῇ
τε προσοχῇ τῆς θεωρίας ἐπὶ πολὺ ἡδίστως ἐν-
ατενίζοντος καὶ βραδύνοντος, ἀπιὼν μαθεῖν τὸ αἴτιον
τῆς βραδυτῆτος αὐτοῦ, ὁ Εὐστράτιος βλέπε. αὐτὸν
μακρόθεν ἐχτεταμμένον εἰς προσευχήν, χαὶ ὥσπερ
τισὶν ἀοράτοις ἱμάσιν ἢ πτέρυξιν ἄχρι δύο πηχῶν
ἀπὸ τῆς γῆς εἰς τὸν αἰθέρα χρεμαμένον, καὶ ἥσυ-
ηάσας τεθαμβημένος ὅλος ἀνέστρεψεν, τῆς θείας
ἐχείνης χαὶ θεωρητιχωτάτης αὐτὸν προσευχῆς μὴ
ἀποσχολήσας *. Ὃς καὶ παραγενόμενος μετὰ τοῦτο
ὥσπερ λυπούμενος πρὸς τὸν Εὐστράτιον ἔλεγεν "
Οὐ δεῖ ποτε, ἀδελφέ, τὸν εὐχόμενον xafi ἑαυτὸν
ὑπό τινος ἐξ ἐπιτηδεύσεως χατοπτεύεσβα!, ὅπως μὴ
τῷ τῆς χενοδοξίας δαίμον. κχλαπῇ ὃ ὁ προσευχό-
μενος, ἢ 6 τοῦτο ποιῶν τῆς εἰς τοῦτο * τῶν δαι-
μόνων χαθυπουργίας λήψεται κρίμα, ἑαυτῷ τε
χἀχείνῳ αἴτιος βλάβης ἀποφανθείς. Ὃ δὲ τοῦ ῥητοῦ
τὴν ἔννοιαν P γνοὺς OU αὐτὸν γινομένην, οὐ κατα-
σχοπήσεως χάρ'ν αὐτοῦ πρὸς ἐχεῖνον γενέσῇχ. ἀπε-
λογεῖτο, τῆς βραδυτῆτος μᾶλλον Ob τὴν αὐτίαν τοῦ
γνῶναι. Ὁ δέ: Κἀγώ, φησί, τοῦτο γινώσχω, ἀλλ᾽
ὅλως οὐ δεῖ τὰ μὴ δέοντα πράττειν.
22. Οἱ οὖν ἐχθροὶ τῆς ζωῆς ἡμῶν δαίμονες καὶ
τὴν ἀπώλειαν ὄντως ! τοῦ γένους ἡμῶν ἐθέλοντες,
παιδί τιν: χώμης μιᾶς τῶν τῷ ὄρε. ἐχείνῳ παρα-
χειμένων
? προθυμουμένου 3, 4. — 4 αὐτοῦ add. 3, 4. — 5 ἐγκεχρυμμένη 3, —
— ? ἐπαφθείσης 3. — 1? ὁρᾶτο omnes cod.
21. — ! χαταχρυπτομένου 2, — ? ἀσχολήσας 1. — ὃ χλαπείη 2, κλαπίει 4 -—
22. — ! om. 4.
erant et afflicti valde. Quod. videns venerandus
pater, supplex orat Dominum; et obnubilato
etiam apparente eaelo, subito desiit aquarum
inundalio et serenus aer ilico visus est. Cum
opifices oecuparentur in labore, ipseque sanctus
propriis manibus allaboraret illis, eligendo et con-
gregando lapides, vipera ex acervo lapidum
manum eius attingens visa est suspensa, quam
cum in terram proiecisset et solo aequasset,
illaesus servatus est iustus. Non hoc tantum, sed
et alium. quendam similiter ex opificibus cum
momordisset anguis, veneno morlifero iam re-
pletum, ipsi tumidum inflixit vulnus et dolo-
rosum valde. Quod vulnus cum pater signo
cerueis rupisset tamquam gladio superfluumque
veneniferum humorem evacuasset, sanitatem illi
qui morsus fuerat restituit. Aliud insuper tem-
plum sanetis apostolis aedificavit atque illud in
sanctum monasterium consecravit; ipse vero
ibidem in vicina spelunea Marsalina vocata, soli-
tarius vixit; in qua cum draconi occurrisset, per
orationem occidit illum divus ille vir. In unum
autem quoddam istorum monasteriorum cum
ipse se ex solitudine recepisset,tonitru continuato
et fülguribus fulminantibus, super oratorium quod
eratibi ignem eum conspexisset irruentem, levavit
statim pater suas manus in caelum et extemplo
evanuit inde perieulum incendii, viribus ignis
nocivis deperditis, illuminandi tantum relieta
facultate, et tamquam altera columna ignea per
horae spatium templum praetereuntibus visum
est, ab omni conflagrationis perieulo prorsus
expers. :
21. Persecutione ex parte tyrannici regentis
Leonis nihilominus saeviente d et Christi eultori-
bus se huc illuc abscondentibus, contigit ut veni-
ret iam saepius memoratus venerandus vir
Eustratius ex Agaurorum monasterio, quod est
Prusae, et ad patrem suum in Liso semper
degentem descenderet, ut cum ipso conversatus
diu permaneret in asceticis exercitiis. Inde, qua-
dam die, eum orationis gratia solus reman-
sisse. sanclus, oceupatusque contemplationis
suavitate diutius detineretur et remoraretur,
abiens ut seiret eausam morae eius Eustratius
videt eum procul intentum orationi, et quibusdam
quasi invisibilibus loris vel alis duobus cubitis
ἃ terra in aethere suspensum. Quietus tamen
remansit Eustratius et commotus valde reversus
est, non ausus visionem hane et contemplativam
hane orationem perturbare. Sanetus autem eum
supervenisset, afflictus quasi, Eustratio dixit :
Non oportet umquam, frater, ut qui privatim orat
ab aliquo curiose inspiciatur, ne a vanae gloriae
daemone surripiatur qui oral, neque qui illud
fecerit in hoc. sit obnoxius crimini complicitalis
cum daemonibus, siquidem. sibimelipsi et alteri
causa culpae erstiterit, Eustratius vero intentio-
nem a patre signifieatam intellegens, se non ad
inspieiendum affuisse exeusavit, sed polius ad
morae causam requirendam. Cui respondit :
Equidem. hoc novi, sed nequaquam. oportet facere
ea quae non sunt necessaria.
22. Inimici vitae nostrae daemones, qui revera.
perditionem generis nostri intendunt, eum oceur-
rissent puero ex vico quodam illi monti subiacenti
a parentibus
* διετηρήθη 3. — 7 5 4, 2, 4, — 8 ἀφιερεῖ 3.
* τούτων 2, — 5 εὐνοίαν 4,
D
et oras in
altum
rapitur,
d
"i
Puerum a
daemonum
vexatione
liberat.
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 353
Α κειμένων " ὑπὸ τῶν γεννητόρων αὐτοῦ προσταχβῇέντι
ὑδροφορῆσαι, ὑδρευσαμένῳ καὶ ἀναστρέψαντι ὅσυναν-
πήσαντες, τῷ ζόφῳ αὐτῶν 4 τῆς χαχίας, ὥσπερ ἐφ᾽
ὕδατος ὁ ἰχθύς, συγχωρήσει Θεοῦ, τὰ ὄμματα
αὐτοῦ παραμβλύναντες P καὶ πλανᾶσθα: αὐτῷ εὐθυπο-
ροῦντι προσδείξαντες - Πεπλάνησαι, ἔφησαν αὐτῷ ὅ,
τὴν ὁδόν, ὦ παιδίον" ἀλλὰ πρὸς ἡμᾶς ἀριστερᾷ
ἔχχλινον ὧδε, καὶ εἰς τὰ οἰχεῖά σε ὁδηγήσομεν. To)
δὲ παιδὸς ὑπαχούσαντος αὐτοῖς xal πεπλανημένως ἦ
ἐχχλίναντος πρὸς 9 ἐκεῖνο τὸ ὄρος ἤγον, ἐπὶ μίαν -
τῶν φαράγγων καταχρημνίσα!, βουλόμενοι. Ὡς δὲ
πλησίον παραγεγόνασι τοῦ χρημνοῦ, ἐφάνη ἐκεῖ ὑπὸ
Θεοῦ 15 περιερχόμενος ὃ μαχάριος τοὺς δαυϊτικοὺς
ἀποστιβθίζων ψαλμούς. Καὶ ὡς εἶδεν αὐτὸν ἣ τῶν
δαιμόνων πληθύς, ἀπέπτη εὐθὺς τοῦ παιδὸς ἐκείνου,
ἀλαλάζουσα γοερῶς, φωτὸς γὰρ φανέντος, ὑποχωρεῖ
τὸ σχότος τὰ ἐνεδρευόμενα, αὐτὴ χατὰ τοῦ παιδὸς
χαὶ ἀχοντὶ ἀναχράζουσα. Ὁ δὲ ὅσιος τὸν παῖδα
εὑρὼν ἱστάμενον ἐπὶ ποῦ χρημνοῦ, δοὺς χεῖρα χαὶ
ὁδηγήσας πρὸς τοὺς γονεῖς, ἐξαπέστειλεν, τοὺς
ἀκαθάρτους ἐπιτιμήσας καὶ ἐπαρασάμενος 11 δαίμο-
νας. Ὅτι ὃὲ ὁράσει μόνῃ τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν
Ἰωαννικίου οἱ δαίμονες ἠφανίζοντο καὶ ἀφ᾽ 12 ἑτέρου
τοῦτο ὁ διστάζων πιστώθητι. Γυνή τις λογισμοῖς
πορνιχοῖς 18 ἐναλοῦσα 1* xal 15 τούτοις ἀδολεσχοῦσα,
οἷά 19 τε πυρὶ τῇ συγκαταθέσει περιφλεχθεῖσα, χαὶ
μανίᾳ ἐκ τούτου περιπεσοῦσα τὴν 11 φρένα ἐβλάβη,
xa ἐλεεινῶς ἠφρενεύσατο 18, χιτῶνα τὸν ἑαυτῆς διαρ-
ρήσσουσα, πλοχάμους τε τῆς κεφαλῆς χατατίλλουσα,
καὶ ἕτερα ἄσεμνα πρὸς τούτοις ἐργαζομένη. Ὡς
ἄγριος ὗς περιεπλανᾶτο ἐν ταῖς ἐρήμοις, οὐχ
ὀρθίῳ σχήματι βαδίζουσα ἀνθρωποπρεπῶς, οὐ τρο-
gi» τινα ὅλως ποριζομένη, ἀλλ᾽ 7" τῶν ἰδίων
ἁπτομένη σαρχῶν ὡς ἀλλοτρίων, xal κρουνοῖς
αἱμάτων τὴν ἐπιβάσιμον γῆν χαταχραίνουσα, οὐ
μορφὴν σώφρονα τοῖς ὁρῶσι καὶ ἰλαρὰν προσδει-
χνύουσα. Τότε ὄμμα φοβερὸν xal κατάπληκτον 2
ὑποβλέπουσα, καὶ τοὺς ὀδόντας τρίζουσα, xal
τὰ σπλάγχνα αὐτῆς 30 ταῖς ῥαγδαίαις πυγμαῖς τῶν
χειρῶν χατατείνουσα, ὡς ὄφις τε συρίζουσα xai
πολυσήμους φωνὰς ἀναχράζουσα, τῶν ἐν αὐτῇ διὰ
τοῦ τῆς φιληδονίας ἐρωτιχοῦ δαΐμονος πονηρῶν
πνευμάτων εἰσοικισθέντων, ὡς OU ὀργάνου, τὴν
οἰκεῖαν ἑκάστου δι᾿ αὐτῆς παραδειχνύντος ἐνέργειαν.
'"AXX ἐπί τινας αὐτὴν ἡμέρας οὑτωσὶ χαταπονου-
μένην ἀπὸ ?! ὄρους τε εἰς ὄρος διερχομένην xai
μανιχῶς περιπλανωμένην ἢ τῶν ἀγαθῶν παρεχτιχὴ
αἰτία καὶ τῶν καλῶν χορηγὸς τοῦ Θεοῦ δυναστεία
μὴ παριδοῦσα ἐπὶ τὸ τῆς Χελιδόνος ἤγαγεν ὄρος,
χαὶ ἐν ᾧ τόπῳ ἦν ὃ μέγας πατὴρ ἡμῶν ᾿Ιωαννίχιος
ἐπεβίβασεν, καὶ πρὸς αὐτὸν ἐκεῖνον ἐλθεῖν αὐτὴν
παρεσχεύασεν. Ὃν xal θεασάμενα τὰ παρ᾽ αὐτὴν
ὄντα τῶν δαιμόνων ἄσεμνα πλήθη, ὡς κηρὸς ἐχ
πυρὸς xal χαπνὸς ὄντως ἀφανισθέντα, τῆς μα!νο-
μένης ?* ἀπέπτησαν xai αὐτῆς τῆς ἐνεργείας αὐτῶν
ἐξοστρακισθείσης, ὡς δηλωθήσεται. Τὸν χατὰ φύσιν
γὰρ λογισμὸν εὐθὺς ἡ γυνὴ τῇ θέᾳ μόνῃ τοῦ διχαίου,
ὡς πρόεφην, ἀντιλαβοῦσα καὶ εἰς ἑαυτὴν γενομένη
ὑπὲρ ἐλπίδας τὸν Χριστοῦ δοῦλον Ἰωαννίκιον πρὸ
προσώπου αὐτῆς ἱστάμενον ἰδοῦσα πίπτε. αὐτοῦ
πρὸς τοὺς πόδας τότε ὀδυνηρῶς θρηνοῦσα, χαὶ τὰ
xal! ἑαυτὴν πάντα μεταμελητιχῶς ἐχχαλύπτουσα.
Ὁ δὲ εἰδῶς αὐτῆς τὰ μέλη πληγαῖς χατεστιγμένα
τῇ μανικῇ ἀπονοίᾳ καὶ διερρωγότα τὰ ἄμφια κατε-
λεήσας, φησὶν αὐτῇ Τὸ φῶς τὸ ἀχηθινὸν ὁ Χριστὸς
xxi “8 Θεός μου "" ἀπὸ τοῦ νῦν ἰᾶταί σε μετανοήσα-
σαν,
8 παρακειμένῳ 4. — ? ἀναστρέφοντι 3, 4. — 4 αὐτόν 1.
a parentibus suis iusso aquam haurire, cum iam
hausisset et rediret, obviaverunt ei, caligine mali-
liae suae, sicut in aqua piscis, Deo permittente,
eius oculos obseurantes, eum qui reelarn viam
tenebat in errorem. abducere conati : Alberrasti,
inquierunt ipsi, a via, o puer ; sed ad. nos sinistror-
sum versus declina huc, et ad propria te reducemus.
Cum puer ipsis obsecundasset et in errorem decli-
naret, in hunc montem deduxerunt eum, in unam
ex abyssis praecipitem dare volentes. Iam appro-
pinquabant praecipitio, cum apparuit ibi a Deo
missus beatus noster, davidicos ingeminans psal-
mos. Quo viso, daemonum turba reliquit statim
hune puerum ululando flebiliter, (surgente enim
lumine, recedit caligo a sedibus suis), ipsa contra
puerum vel invita clamans. Beatus vero cum
puerum invenisset stantem prope praecipilium,
manu illi porrecta, reductum ad parentes dimi-
sit, impuris illis minatus daemonibus eosque exse-
cratus. Solo aspectu beati patris nostri Ioannicii
daemones evanescere, etiam ex altero quodam
facto, qui dubitat, credat. Mulier quaedam eogita-
tionibus immundis vexata, et eas verbo garriens,
quasi igne consumpta in conscientia, incidens in
vesaniam, mente capta. est et miserabiliter insa-
nivit. Vestem suam dilacerare, crines a capite
evellere, pluraque alia incongrua praeterea pera-
gere; tamquam sus silvester errare in solitudini-
bus, non erecta facie, more hominum, incedere,
neque vietum ullo modo sibi procurare, sed pro-
prias devorare carnes quasi alienas, et rivis
sanguinis solum faedare, non iam formam entis
rationalis videntibus et iueundam, sed horren-
dam praebere; insuper oculo terribili et torvo in-
spicere, dentibusque infremere et intestina sua
validis ictibus manuum lacerare, ut serpens sibi-
lare aut inconditas voces edere. Illi namque mali
spiritus, qui in ea per voluptatis amatorium dae-
monem habitabant, tamquam per instrumentum,
propriam cuiusque suam in ea manifestabant ope-
rationem. Cum per aliquot dies ista ita passa esset,
de monte in montem progressa et insana errans,
bonorum effusiva causa et. beneficiorum princi-
pium potentia Dei providens ipsi ad Chelidonis e
montem adduxit eam, ad locum in quo erat ma-
gnus pater noster Ioannicius ambulare faciens
eam, et ut ad ipsum iret disponens. Quem cum
vidissent quae in ea inerant daemonum incondi-
tae turbae, ut cera in igne et fumus evanescentes
ex illa vesana evolarunt, ipsa. efficientia eorum
abalienata, ut ostendetur. Naturalem rationem
mulier solo iusti aspectu, sicut antea dixi, statim
resumens et sui ipsius corpos faeta praeter spem,
Christi servum loannieium ante faciem suam
stantem videns, cadit ante pedes illius miserabi-
liter flendo et quae sibi acciderant omnia dili-
genter revelando. Sanetus vero intuitus membra
eius plagis signata furoris vesani et laceratas
vestes, miseratus eam, dixit: Vera lux Christus
el. Deus iam nunc te sanat resipiscentem, o mulier,
et α malis liberat. spiritibus; in me enim transibit
bellum. Exinde iam confide, intenta saluti tuae.
Cum postea in verbo patris ad propria sanata
rediisset, qui ex ea. eiecti fuerant daemones im-
mundi, sanctum impudenter invaserunt.
23. Chrisli
— 5 παραλαμβάνοντες 4. — 9 om. 2, 4. — 7 πεπλανη-
pa^au.
μένω 3, πεπλανημένος 4. — 8 {πρὸς- ἦγον) om. 4. — ? μιᾶς 2, αὐτὸ add. 3, αὐτῷ add. 4. — 1? (ὑπὸ 0.) om. 4. —
1 (καὶ ἐπαρ.) om. 3. — eg 2.— 18 πονηροῖς 4.— 5 ἐναγοῦσα 3. — 15 (χαὶ-ἀδολ.) om. 3. — !^ (οἵα πε-περιφλεχθεϊσα)
om. 4. — V τὸν 3, 4. — 19 ἠφρονεύσατο 3. — 19 ἀχατάπληχτον 3. — “Ὁ ἑαυτῆς 2. — 21 (ἀπὸ- διερχομένην) om. 4.—
92 μαινομένης-αὐτῆς τῆς om. 3. — 38 à add. 2. — ** om. 1.
Novembris Tomus 1I.
45
VITA
354
σαν, ὦ γύναι, καὶ τῶν πονηρῶν ** ἀπαλλάττει
πνευμάτων, ἐπ᾽ ἐμὲ αὑτὸν διαβαίνοντος τοῦ πολέμου"
ὅθεν τοῦ λοιποῦ ἢάρσει, ἐχομένη τῆς σωτηρίας σου.
Τῆσδε παρ᾽ αὐτὰ τῷ λόγῳ τοῦ πατρὸς εἰς τὰ ἰδια
ὑγιῶς 86 ἀπελθούσης, οἱ ἐξ αὐτῆς ἀπελασθέντες δαί-
μόνες πορνιχοὶ τούτῳ ἀπερυθριασμένως προσέβαλλον.
48 Ὁ δὲ τοῦ Χριστοῦ γενναῖος στρατιώτης τὴν
xa αὐτοῦ αἰσθόμενος προσβολὴν αὐτῶν, προσευχαῖς
αὐτοῖς ἀνθωπλίσατο xai νηστείαις, ὡς ἄλλην πόλιν
ἐχθρῶν τὴν σάρχα ἑαυτοῦ φόβῳ Θεοῦ περυχαραχώσας,
xai λιμώξαι παρασχευάσας οἰχέτας αὐτοῦ, ἐκείνους
τοὺς νόμῳ τῶν μελῶν αὐτῆς τῷ τοῦ νοὸς αὐτοῦ
ἀντιστρατευόμενος 1 νόμῳ, xa δραπέτας ἐναπειργά-
σατο, τῆς ἀντιπαρατάξεως αὐτοῦ τὴν βίαν μὴ
ὑποφέροντας, ἀλλὰ μεγάλῃ τῇ φωνῇ ἀναχράζοντας *
Ὦ τῆς ἀπὸ σοῦ φλογώσεως ἡμῶν, ἐρημοπολίτα
ωαννίχ'ε * ἐχκαίεις ἡμᾶς εὐχαῖς ἐπὶ πολὺ βασα-
νίζων xxi ἀπολλύων ?, ἔασον ἡμᾶς ὑποχωρῆσαί σου
μὴ ἀντισχεῖν ἐξισχύοντας, μηδὲ ὑποφέροντας xallo-
gay τὴν ἐνοικοῦσάν σοι δόξαν. Ὁ δὲ ἅγιος λέγει 8:
Τί ὅτι σπεύδετε, ὦ μιαροί “, τοῦ διαλῦσαι τὸ στάδιον,
ἐπιμείνατε χἂν μέχρις ἡμερῶν ἑβδομάδος ἀντιπα-
ραταττόμενοί μοι, ὅπως γνῶτε δ τὴν διὰ τῆς ἐμῆς
ἀσθενείας δύναμιν Χριστοῦ ἐχνιχῶσαν δ᾽ xal οὕτως
μου τότε ἀπαλλάσσεσθε μετ᾽ αἰσχύνης. Οἱ δὲ τῆς
πρώτης ἤδη τοῦ πολέμου παρελθούσης * ἡμέρας χαὶ
ἐπιλαβομένης νυχτὸς μικρὸν τῷ πατρὶ ἀπὸ τῶν
χόπων ὑπνώσαντι " ἄρχῳ ἐοικυῖα παμμεγέθε. xad
βρυχομένῃ, θρασέως αὐτῷ συνεμπίπτουσι.. Toons
τοῦ ὕπνου διαναστάντος χαὶ τῇ πρὸς Θεὸν εὐχῇ τὰς
γεῖρας διαπετάσαντος, ἣ δαιμόνιος φάλαγξ ἐκείνη
μαστιζομένη ὠλόλυξε δραπετεύσασα͵ xai τοῦ πατρὸς
εἰς τέλος ἡττημένη ὑποχωρήσασα.
YITA
a Circiter annum 816.
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
23. Christi vero generosus miles cum in se S. loanniciu,
sensisset faclum ab illis impetum, orationibus "petitur a
armavit sese contra illos atque ieiuniis, tamquam — "lis
aliam urbem inimieam, carnem suam timore spiritibus,
Dei eireumeingens fameque reducere disponens
incolas eius, illos nempe qui lege membrorum
vivunt, lege spiritus impugnavit et in fugam
dedit: qui oppositum ab eo impetum non tule-
runt, sed magna voce clamarunt : O quanta
est ex te nobis conflagratio, eremi eivis Joannici.
Incendis nos precibus mullum. vexans et pessum-
dans; sine nos abire a te, resistere impares, neque
ferentes videre illam, quae inhabitat in te, gloriam.
Sanctus ait: Quare festinatis,0 scelesti, desereresta-
dium? Remanete, saltem per dierum hebdomadam
oppositi mihi, ut cognoscatis per meam infirmitatem
Christi potentiam viclricem, et sic me tunc velin-
quetis cum pudore. Cum prima belli dies iam prae-
leriisset, nocte insecuta, in patrem paululum a
laboribus quiescentem in ursae speciem, ingentis
magnitudinis et. rugientis, incidunt" daemones
audacter. Sancto autem viro e somno excitato et
in oratione ad Deum manus elevante, verberata
ista daemoniaca phalanx ululans aufugit et tan-
dem vieta patrem reliquit.
ANNOTAT A.
b Jam antea degerat S. loannicius in hoc loco. Vide supra cap. IV, nota p.
ς S. Eustathius colitur die 20 septembris. Cfr. Act. SS., Septembr. tom. VI, pp. 106-122.
d Numquam remisi quicquam. Leo Armenus de persecutione, sed. quoad. vixit, perseveravit in
iniqua agendi ratione. Igitur inter annos 817 et 820 collocanda videntur facta quae hic narrantur.
e De monte Chelidonis dictum est supra, p. 346. Notandum S. loannicium iam bis transisse a. Silva
ad Lydiam ad. Chelidonis montem.
Studita aliisque
94. Τοιούτοις σημείοις ἐχεῖσε ὁ πατὴρ δια-
λάμπων χαὶ οὐ τὴν τυχοῦσαν ὑπὸ τῶν πολλῶν
ὄχλησιν ὑπομένων, πρὸς τὸ τοῦ Τριχάλικος χαὶ
κατὰ Προῦσαν ᾿Ολυμπιακὸν ὄρος μεταναστεύει. Ὅτε
xal) ὁδὸν ἐπί τινα χώμην αὐτοῦ διερχομένου, οἱ
αὐτῆς ἐξελθόντες οἰκήτορες τοὺς πόδας αὐτοῦ
ἐφάπτονται, xal παρακαλοῦσι" Δράχων, λέγοντες
αὐτῷ, φοβερὸς ἐφ᾽ ἑνὶ τῶν ἐνταῦθα οἰκῶν σπηλαίῳ
ἀνθρώπους πολλοὺς xal χτήνη ἡμῶν ἐλυμήνατο, καὶ
βοήθησον ἡμῖν, εἴ τι δύνασαι. Ταῦτα μετὰ δαχρύων
δυσωπούντων αὐτῶν ἢ ἐπιχαμφθεὶς ὁ μαχάριος 5
Κηρύξατε, λέγει αὐτοῖς λοιπόν, ἀδελφοί, νηστείαν
καὶ εὐχὴν ἑπταήμερον πᾶσιν, ὅπως Θεὸς δυσωπη-
θεὶς ὁ φιλάνθρωπος τὸ αἴτημα ὑμῖν ἀποδῷ. Tz δὲ
ἑϑδόμῃ
35 πορνιχῶν 2, 3, 4. — 36 ὑγιοῦς 3.
24. — ! αὐτόν 2.
Varia miraeula et praedietiones,
28. — ἰ ἀντιστρατευομενους 3, 4. — 3 (καὶ &xoA.) om. 3. —
4 5 γνῶσαι 4, --- ὃ ὑμᾶς add. 3, 4. — " μετελθούσης 2. — 9 Omn
—— V"——P.-—
CAPUT SEPTIMUM.
F
Congressus eum S. "Theodoro
sanetis patribus.
24. Tl'alibus signis ibi pater splendens, illam — Mortem
tamen, quae sibi superveniebat a multis, perturba- re
rm
tionem non ferens, ad Trichalicis « et Prusae pro-
pinquum montem Olympiaeum emigrat. Cum in c
via per aliquem vieum transiret, incolae egressi
et pedes eius amplexi petunt : Draco, ita dicebant
ipsi, ferribilis in una. quae ibi sunt cavernarum
habitans homines plures et. greges nostros pessum-
dedil. Adiuva nos, si quo possis modo. Quae
cum lacrimis supplices peterent, flectitur beatus :
Nuntiate, ait illis tandem, fratres, ieiunium et ora-
lionem septem dierum omnibus, ut Deus exoratus
benignus petita. vobis concedat. Septima vero die,
cum omni turba pater ad speluncam profectus
draconis,
ἢ πρὸς αὐτοὺς ἀπεκρίνατο 3. — 4 λέγει add. 4. —
es codices ὅμνώσαντι.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
A εβδόμῃ ἃ ἡμέρᾳ παμπληθεὶ ὁ πατὴρ πρὸς τὸ σπήλαιον
ὁρμήσας τοῦ δράκοντος. ὡς ἡτοίμαστο, τό 9 * Ὁ
χατοιχῶν ἐν βουβείᾳ τοῦ ὑψίστου, δαυϊτικὸν ἄσμα
ψάλλων καὶ λέγων, προσφωνεῖ τῷ θηρίῳ * τοῦ
ἐξελθεῖν μεγάλῃ τῇ φωνῇ. "O ἐξελθὸν καὶ πλησίον
ποῦ ἁγίου γενόμενον, διήνοιξεν αὐτοῦ τὸ στόμα,
πάντων ὁρώντων, καταπιεῖν αὐτόν. Ὁ δὲ ἅγιος * τὸν
ζωοποιὸν τύπον τοῦ σταυροῦ τρίτον, ὥσπερ τρίστο-
μὸν αὐτῷ ἐπιπέμψας ῥομφαῖαν, τῇ πῆς ἁγίας Τριά-
Dog ἀπενέχρωσεν ἐπιχλήσει, τὸν τόπον ἐχεῖνον χαὶ
πὸν ὄχλον τῆς λοίμης αὐτοῦ λυτρωσάμενος. Τοῦ δὲ
ὁσίου πατρὸς ἡμῶν ἸΙωαννικίου ἐπὶ τὸ ὃ Τριχάλικος,
ὡς ἔφην, χαταλαβόντος ὄρος χαὶ ἐν αὐτῷ ἡσυχάζον-
τος, ἑβδόμῳ χαὶ ἥμισυ ἕτει τῆς τυραννίδος τοῦ μισο-
χρίστου χρατοτυράννου θυμολέοντος, τὴν ἔλευσιν
αὐτοῦ αἰσθόμενος ὃ τίμιος Εὐστράτιος ἐκ τῆς
᾿Αγαύρων μονῆς διὰ τὸν τῶν εὐσεβῶν ἐπικείμενον
διωγμὸν ὡς περιλυπούμενος ἄνεισ. πρὸς αὐτὸν ἐν
τῷ ὄρει ", καὶ ετὰ τὴν ἐξ ἔθους εὐχὴν τὰ περὶ τὸν
τύραννον συμβησόμενα χαὶ τοῦ τέλους δ αὐτοῦ ἠρώτα"
μαθεῖν. Ὁ os ὅσιος πατὴρ ἡμῶν Ιωαννίκιος λέγει 19-
Οὐχ εἰς τέλος 1: Κύριος τῆς κληρονομίας αὐτοῦ, ὦ
ἀδελφὲ Εύστράτιε 12 ἐπιλήσεται, ἀλλὰ ταχίστην
ἡμῖν παρέξε'. τὴν ἀπολύτρωσιν. Ὁ γὰρ σχολιιόβουλος
xal πολύμορφος ὄφις 18 οὔτος ᾿Αμαληκίτης, τύραννος
Λέων, ὁ σὺν τῇ βασιλείᾳ τυραννήσας τὴν ἐχχλησίαν
χαὶ τὴν ἐν αὐτῇ Χριστοῦ εἰκόνα ἐνυβρίσας xai ἀπα-
λείψας ἐν αὐτῇ ἤδη, ξίφει διαιρεῖται τῆς βασιλείας,
xai ὡς ἐν πόλει. Κυρίου ἀντεξουδένωτα! τὴν εἰκόνα,
ἀλλὰ xal ἐξουδενωθήσεται τελεώτερον 14. Ὁ δὲ ὅσιος
Εὐστράτιος !5 χατελθὼν ἐκεῖθεν μετά τινας ἡμέρας
παρὰ τῶν εἰδότων μανθάνει τὰ τῆς προφητείας τοῦ
πατρὸς βεβαιούμενος ὅτι. Λέοντος το τυράννου μαχαίρᾳ
ἐν ναῷ Κυρίου κατασφαγέντος. Mya ἀντ᾽ αὐτοῦ
Αμορραῖος τῷ γένε! τὰ σκῆπτρα τῆς ἀρχῆς ἐγκεχεί-
ρισται, τοῦ μὲν διωγμοῦ χαταστείλας τὴν θραῦσιν,
τοῖς GE αἱρετικοῖς τὴν τῆς ἐχχλησίας παραχωρήσας
χατασχεσιν .
95. Ὅθεν Νικήταν τινὰ λαϊκὸν θεοσεβῆ τότε
συμπαραλαβὼν ὁ Ευύστράτιος ἀνέρχεται πρὸς τὸν
ὅσιον αὖθις ἀναγγέλλων αὐτῷ τὴν τῶν προρρηθέντων
ἀποπεραίωσιν. Μετὰ ὃὲ ταῦτα, ψυχωφελοῦς ὁμιλίας
συνεμπεσούσης, xai τῆς ὥρας παρεχταβθείσης or
ἀγάπην, λοιπὸν συνέρχοντα. πρὸς ἑστίασιν. Ἤλίου
τινὸς ἀσκητοῦ πλησίον τοῦ πατρὸς ἡσυχάζοντος τὴν
δοχὴν αὐτοῖς τελοῦντος τῆς ἑστιάσεως, xai ἐσθιόν-
τῶν αὐτῶν, φησὶν ὁ πατὴρ τῷ Ἠλίᾳ ἀποκαλυφθεὶς
αὐτοῦ τὸν τόπον xal τὸν τρόπον ) xal τὴν ταχύτητα
ποῦ τέλους - Θαλάσσῃ ἔοιχεν, ὦ πάτερ Ἠλία, ὃ
παρὼν βίος, πλοιαρίων δίχην ἡμῶν ἐπ᾽ αὐτὸν 2
νγηχομένων, xal τὸ ποῦ xal πότε xoi πῶς ὡς χαται-
Tis ἑχάστου ἡμῶν προσεγγίσε; ὁ τέλος ὃ μὴ
γινωσχόντων, Ὅθεν προσήκε. ἐν πάσῃ νήψει xai
νουνεχεῖ χαταστάσει διαπορθμεύειν ἡμῶν καὶ διαχυ-
βερνᾶν τὴν ζωήν, μήπως ἐν τῷ τοῦ χόσμου εὑρεθῶ-
μεν πελάγει περιφερόμενοι, ἀλλ᾿ ἐν τῇ ἡσυχίᾳ μᾶλ-
λον ὡς ἐν ἀκυμάντῳ λιμέν!: χαταλειφθῶμεν, χαὶ ἐν
αὐτῇ τῷ Κυρίῳ ἀποδῶμεν τὴν παραθήκην. Διὸ ὅρα
μὴ ἐν χοσμιχῷ αὐτὸς χωρίῳ πρὸς τὰ τελευταῖα
καταληφθείς, οὐ μικρῶς στενάξῃς περιλυπούμενος.
Ὁ δὲ Ἠλίας λέγει" Τοσούτοις ἔτεσι, χάριτι. Χριστοῦ
διὰ τῶν εὐχῶν σου, τίμιε πάτερ, ἐν τῇ μονίᾳ μου
διαρχῶν οὐ προσέψαυσα κώμῃ, καὶ νῦν φοβῇ με 4 ἐν
ἐκείνοις P τεθνάναι! " οὐκ οἶμαι τοῦτο γενέσθαι “. Ὁ δὲ
ὅσιος τὰ αὐτὰ πάλιν εἰπὼν αὐτῷ καὶ τῇ δευτερώσε!
ἐπισφραγίσας
? ὀγδόῃ 4. —
355
draconis, ut paratus erat, illum davidieum can-
tum b : Qui habitat in adiutorio Altissimi, psallens
et dicens iubet. magna voce ferae ut exeat. Quae
cum exisset et prope sanclum faeta esset, aperuit
os suum, videntibus omnibus, ad eum absorben-
dum. Sanctus vero vivifieum signum crucis ter,
ac si triplicem in eum immisisset gladium, invo-
catione sanctae Trinitatis necavit eum, locum
istum et populum a pernicie ista liberavit. Cum
beatus paler noster Ioannicius in "Trichalicem, ut
dixi, se recepisset montem et in eo solitariam
ageret vitam, septimo et dimidio anno tyrannidis
istius. tyranni, Christi osoris leoninoque furore
repleti e, adventu cognito, venerandus Eustratius
ex Agaurorum monasterio, propter piis viris impo-
sitam persecutionem dolens ascendit ad sanctum
in monte et, post solitam orationem, de tyranno
et de fine eius interrogabat ut sciret. Sanctus
vero pater nosler loannicius ait. : Non in. finem
Dominus hereditatis suae, o frater Eustrati,
obliviscelur, sed citissimam nobis concedet libera-
tionem. Insidiator enim. et versipellis serpens, iste
Amalecita, tyrannus Leo, qui imperium simul
atque ecclesiam tyrannice regit et quae in ipsa est
imaginem Christi iniuria. affecit et contempsit, iam
in eo est ut gladio discindatur ab imperio et sicut
in urbe. nihili fecit imaginem. Domini, ita. et ipse
contemnetur planius. Beatus autem Eustratius cum
inde descendisset, post aliquot dies ab aliis qui
noverant comperit, de prophetia patris confirma-
tus, Leonem tyrannum gladio in templo Domini
peremptum d, Michaelem vero, Amorrhaeum
genere, sceptris imperii eius loco potitum esse e,
persecutionis reparaturum ruinam, sed haereticis
relicturum ecclesiae possessionem f.
25. Inde Niceetam g quendam laicum pium
secum assumens Eustratius ascendit ad sanctum,
iterum nuntiaturus ipsi earum rerum, quas dixi-
mus, adimpletionem. Postea vero, eum in spiri-
tuale colloquium incidissent, hora protracta pro-
pter caritatis exhibitionem, tandem conveniunt ad
manducandum. Heliae cuidam, ascetae haud
proeul a patre nostro solitariam vitam degenti,
qui ad convivium exceperat eos, dum manduca-
rent, ait pater revelando ipsius locum, modum et
celeritatem finis : Mari similis est, o pater Helia,
praesens vita, cum cymbarum instar in illo navige-
mus atque locum, tempus, modum quibus rates
cuiusque nostrum appulsura sit ad finem, ignore-
mus. Quare expedit in omni sobrietate et continen-
tiae dispositione nos transmeare et nostram dirigere
vitam, ne inveniamur in mundano mari iactati, sed
qotius in solitudine, quasi in tranquillo portu
maneamus, ut in ipso depositum Domino redda-
mus. Quapropter prospice, ne in mundano ipse loco
ultimum efflaturus. spiritum deprehendaris, ac
proin non parum ingemiscas contristatus. Helias
dixit : 4 tot annis, per gratiam Christi, precibus
tuis, venerande pater, in monasterio meo me conti-
nens non appropinquavi ad. vicum et nunc times ne
ibidem moriar! Non puto illud factum iri. Cum
beatus eadem denuo dixisset ipsi et iterato ser-
mone,
3 (ἥτοιμ. τό) ἡτήσατο 4. — 4 τὸ θερίον 3. — 9 om. 4. — δ om, 1. — ἴ {πρὸς abz. ἐν τ. ὄρει)
om. 3, 4. — 9 «à τέλος 3. — (συμβητόμενα-ἠρωτα) om. 4, — ὸ (δσιος-λέγει) om. 3, 4. — !! λέγει add. 3. 4. —
12 (ὦ ἀδ. Εὐστρ.) om. 4. — 18. om, 3,4
— 16 τοῦ add. 3.
25. — ! (τόπ. x. v. τρόπ.) τρόπον καὶ τὸν τόπον 2, —
5 om. 4. — ὃ (οὐχ οἴμαι τοῦτο γενέσϑαι) om. 2.
,— M τελεωτέρων 1, 2; τε λεώντερων 3. — 15 (ὁς-Εὐστρ.) orn. 3, 1.
αὐτῶν 3. — ὃ ἡμῶν add. 3. — * (φοβῇ ps) φοβήσει apes
VITA
d
vt Heliae
monachi
praedicit.
g
356 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
i Ὁ τὴ j Ἰ τὸ e confirmassel suam prophetiam, conticuit, D
VITA ἐπισφραγισας αὐτοῦ τὴν viria bai ori , e m tarum convivam Nicelam dimittens. ad ne
Bem w^ SAT Ru US UN jr ix pria. Cum autem remansisset reverendus Eustra-
τὰ οἰκεῖα. Τοῦ εὐλαβοῦς τρρθτυκα i AA A tiusatque per aliquantulum tempus conversaretur
T bo bs jua fc METUS εἰς cum patre, Helias iste, E die post prophe-
Mv τοῦ πατρὸς ἀνάρρησιν ", ἕωθεν ἀναστὰς εὐχὴν licum de ipso sermonem pa ris, cum mane valde
PSU t RUD ui "ais ᾷ ὁσον surrexisset venit benedielionem petiturus ut pro-
y 2p amie TE . pter morbum quendam, in quem inciderat, bal-
προσχαταβῆνα!: ἐν τοῖς θερμοῖς. Ὁ δὲ ὅσιος λέγει Ρ 1. adire liceret. Cui ΠΥ ΕΑ ΠΕ zoom. tbi ἢ
Οὐ συμφέρει σοι, κύρι "Dia. Ὡς δὲ ἐνιστάμενον πο ἡ ἃ ir ὃς vies " ved qe
ἴδε πρὸς τοῦτο, ἀπέλυσεν αὐτὸν ! Os ἀθέλησεν. Τότε grodest, domne Held. um iilum videret huie rei
T buc E " bos αἰτήσας εὐγὴν xai αὐτὸς ποῦ valde insistentem dimisit eum sicut volebat. T'unc
] “ "iso den, Mie BE dos Ἰωαννικίου ?9, abbas i Eustratius, pee vn Tp vesti-
βαδίζων ἠπείγετο, ἐνταλθεὶς ἤδη πρὸ τῆς ἑσπέρας giis Heliae, cum pus p E ΤΠ ΤῊΣ inhae-
χαταλαβεῖν αὐτόν. Ὁ γὰρ Ἡλίας ἅμα τῷ προσ- sit, iussus ut iei CR Tue d ac
πελάσαι ἐν τοῖς θερμοῖς xxi μόνους 14 τοὺς πόδας Moss vIX it i MENS et solos pedes
τούτοις ἐμβάψαι λιποθυμήσας, ὑπὸ τῶν εὑρεθέντων, immerserat eum animi Ce ipud passus a qui-
ἐκεῖ οἰκητόρων busdam qui forte aderant, quasi mortuus releva-
tus est et in una loci huius incolarum vicina domo
depositus miserabiliter doluit et ingemuit. Quem
cum repperisset venerandus Eustratius, ut iussus
τὰ τοῦ πατρὸς ῥήματα. Ὁ δέ φησιν " Ναὶ μὴν οἶδα ᾽5, fuerat, detento in. doloribus revocat in mentem
ἀλλ᾽ ἀνάλαβέ !" με ἐντεῦθεν διὰ τὸν Κύριον, μὴ patris verba. Qui respondit : Utique seio, sed
ἧς ἡσυχίας assume me inde, per Dominum, ne praeveniar et
-
ὡς νεχρὸς ἤρθη, καὶ ἐν ἑνὶ τῶν c
πλησιάζοντι οἴκῳ χαταχλιθεὶς πολυωδύνως uc
xai ἔστενεν. Ὅν καταλαβὼν ὃ τίμιος 15 Ejszpaztoc,
4 ὡς προσετέτακτο, συνεχόμενον πόνοις ἀναμιμνήσχει
φθασθεὶς ὧδε ἀπολέσω 5 τὸν χόπον τ i 1 nop E
B μου 19 Ἐν à γὰρ "εὕρω σε 51 τόπῳ "ἢ, φησὶν ὁ Θεὸς perdam fructum. vitae meae solitariae. In quo
διὰ τοῦ προφήτου "ὃ, ἐν αὐτῷ καὶ ?* χρινῶ σε. “Ὅθεν enim invenero te loco, ait Deus per prophetam,
διαβασταχθεὶς καὶ εἰς ἕν τῶν ᾿Αγαυρινῶν μετοχίων in illo et iudicabo te k. Inde transportatus et in u
τοῦ ἁγίου προσαγορευόμενον ᾿Αγαπίου, ὁ Ἠλίας ἀνα- ὑπὸ ex Agaurorum metochiis dieto ad Saneti
χλιθεὶς περὶ ἔχτην ὥραν τῆς νυχτὸς ἐτελεύτησεν, καὶ Agapii l repositus circiter hora sexta noctis mor- 1
tuus est, et in monasterium vocatum Gellarum o m
εἰς τὴν χαλουμένην μονὴν τῶν Κελλίων ἀνεκομίσθη.
Ἐν ἢ καὶ ὁ μέγας *^ θεοφόρος Ἰωαννίχιος χατελθών,
μετὰ τὴν ἐξ ἔθους τελευταίαν ὑμνολογίαν, τὸ λείψα-
νον αὐτοῦ ἀσπασάμενος πρὸς τὴν ἑαυτοῦ ὥρμησεν
delatus. Ubi eum descendisset abbas theophorus
Ioannieius, post funebrem de more hymnologiam,
amplexus corpus defuneti, reversus est in suam
solitudinem.
ἡσυχίαν.
: 96. Ποτὲ * διὰ δυσβάτων τόπων διερχομένου xal 26. Cum quadam die per impervia loca iter Plura mira-
J χρημνωδῶν, ἀποπίπτει αὐτοῦ τῆς “χειρὸς ἥνπερ faceret et praecipilia, excidit e manu eius baculus cula in suam
κατεῦχεν σταυρότυπον ἀεὶ σιδηρὰν βαχτηρίαν. "Hg ille ferreus et cruciger, quem semper tenebat
manu. Ad quod inveniendum et resumendum tunc
4 σιν, ἵστησιν ἑαυτὸν εἰς προσευχὴν ἐχτενῇ ὁ μαχά- impar, stetit. beatus orationi intentus, et rediit,
ρίος, xai ἦλθε φερόμενον ἀέριον ἐν χερσὶν αὐτοῦ τὸ sursum delatus, in manus eius baeulus qui exci-
ἀποπεπτωχός, 0v εὐχῶν αὐτοῦ. Ὃ Qn λαβὼν x«i derat, per preces eius. Quo accepto et Deo glorifi-
δοξάσας τὸν Θεόν, πρὸς τὴν αὐτοῦ ἡσυχίαν δίῆλθεν. cato, ad suam solitudinem reversus est. Dein
Εἶτα χἀκεῖσε καταλαβὼν ὁ ἀοίδιμος πλησίον αὐτοῦ ibidem cum se recepisset venerandus vir prope
σπηλαίῳ παρακειμένῳ δαιμόνων μεστῷ, ἀφ᾽ οὗ speluncam quae ibi iacebat daemonibus refertam,
πολλάχις ἐξιόντες τοὺς παροδεύοντας ἔβλαπτον, inde saepius exeuntes praetergredientibus noce-
οἰχῆσαι προεθυμήθη, ἐν αὐτῷ 5. “Ὃν καὶ ἰδόντα πάσῃ bant, in hae caverna praeelegit habitare. Quam
ἀρετῇ xoi πίστει χαθωπλισμένον wav αὐτῶν mpos- videntes omni virtute οἱ fide armatum contra
ορμῶντα τὰ δαιμόνια πλήθη ἐκεῖνα xui? εὐθλαρσῶς ipsos procedere daemonicae turbae istae, in illum
€ ἐπερχόμενον ἔκραζον, ἔβρυχον, ὕβριζον αὐτόν, αὐτὸ qui audacter eos invadebat clamaverunt, rugie-
τὸ σπήλαιον διετάρασσον wal κατασχάπτειν ἐβού- runt, iniurias emiserunt, ipsumque specu deturba-
λοντο. Οὐκήσαντι δὲ αὐτῷ * ἐν αὐτῷ δίκην χοράχων runt et funditus eruere voluerunt. Sed postquam
οἱ ζοφεροὶ πολλοῖς ἐχεῖθεν δραπετεύοντες ὥφθησαν, incoluit hoe. antrum, ἃ multis visi sunt tenebrosi
: τοῖς τε οἰκοῦσιν αὐτοῦ, τοῖς τε παροδεύουσιν ἔκτοτε isli spiritus sub specie corvorum inde fugere,
χάριτι Θεοῦ καὶ εὐχῇ τοῦ δικαίου προσβάλλειν oj neque iam ab hoc tempore, aut in habitantes ibi-
πρὸς τὴν ἀνεύρεσιν τότε ἀμηχανήσας χαὶ ἀναχόμι-
συγχωρούμενοι. dem, aut in praetereuntes, per gratiam Dei οἱ ora-
E EC : tionem saneti, impetum facere concessum est illis.
9]. Συγκλητικοῦ δὲ θυγάτριον παραλελυμένον τὸ 27.Senatoris filiolam solutam membris, allatam — etaliorum
μέλη διαβασταζόμενον, ἀνακομισῆεν xai ὥσπερ sibi, quam portatam, ut vas quoddam inutile, ante gratiam edit.
Lagi ἀχρεῖον παρὰ τοὺς πόδας τοῦ ὁσίου τεθὲν τῷ — pedes beati proiecerant, vivifico crucis signo cum
ζωοποιῷ τοῦ σταυροῦ τύπῳ σφραγίσας τρίτον, καὶ - ler signasset dicens : Im nomine Domini lesu
E» ὀνόματι Κυρίου Ἴησου Χριστοῦ, εἰπών, ἔσω ἀπὸ — Christi, esto iam nunc sana, puella, integritati eam
τοῦ νῦν ὑγιῆς, ὦ παιδίον, τὴν ὁλοχληρίαν παρέσχετο, reslituit, dimittens eam iam suis usam pedibus
αὐτοβαδὲς ! αὐτὸ ἀποστείλας πρὸς τὰ οἰκεῖα. Ἐχὼν — ad propria. Erat beato isti sororis maritus, icono-
δὲ γαμβρὸν ὁ μακάριος οὗτος εἰχονομάχον χαὶ βλά- —machus et blasphemator, qui nec rationibus con-
pov, οὐ ES πειθόμενον, οὐ δόγμασιν vincebatur, neque dogmatibus relinebatur, sed
ἐνηχούμενον ἢ, ἀλλὰ Üeopoyov, καὶ μονομάχον, καὶ — Deo, imaginibusatque etiam sanctis adversabatur.
ἁγιομάγον 1511
ΓΝ bu irf Pare - d b — ?* συναίρεσιν 4, — V omi, 4, — 11 ὁ ὅσιος add, 3, 4 1? om, 4. —
!5 om. 4. — νος 3. — 15 (ὁ τίμ.) om. 4. — 9 (ῥήματα-οἵο ; (à i-o uoc ipi
eec 3. — 18 ἀπολέση 3. — 19 σου 3. — 30 ps CM MA iieri d idi ke dx is ice r4
— 38 (διὰ τ. poo.) om. 4. — ?* om. 4. — "δ om. 4. dida badRiE oe
26. — ὅτε 2, 4, — ? ἐν αὐτ. om. 4. — ὃ om. 2. — * αὖ
27.—! αὐτοβαδίσαι 3. — ὶ (οὐ δόγμ. ἐνηχ.) om. 4. Pide
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 357
A ἁγιομάχον * ὄντα. Τοιούτοι. γὰρ ὄντως οἱ βδελυροὶ
χαὶ χατάπτυστοι τῆς Χριστοῦ εἰκόνος, ὡς ἐπὶ τὸ
πλεῖστον, χαὶ τῶν ἁγίων ἀντίπαλοι πρὸς ταὶς
τιμίαις εἰκόσι τὰ θεοχατοίκητα λείψανα τῶν ἁγίων,
xai τὰς πρεσβείας αὐτῶν βδελυχτῶς xa μισοθέως
χαχίζοντες *, καὶ τὸν τῶν μοναχῶν ἰσάγγελον βίον
xa τὸ ἔνδυμα διαλοιδοροῦσι. Τέλος φησιν αὐτῷ b
ὅσιος Εἰ λόγῳ δογματικῷ οὐ πείθῃ, εἰ 5 νουθεσίαις
οὐχ ἐπιχάμπτῃ, ἑταῖρε, ἔργῳ παιδεύθητι τὴν
ἀλήθειαν. Προσευξώμεθα δὴ ἀμφότεροι πρὸς τὸν
Κύριον ἵνα ὑποτερός ἐστιν ἡμῶν φωτὸς νοεροῦ “ἐστε-
ρημένος τῆς πίστεως, χαὶ τοῦ αἰσθητοῦ αὐτοῦ φωτὸς 2
στερηθῇ τὴν ἐνέργειαν τοῦ xac ἄμφω τυφλώττειν.
Καὶ ἅμα εὐθὺς σὺν τῷ λόγῳ τοῦ μαχαρίου, ἀχλὺς 1
βαθεῖα ἐχείνου ἐπιπίπτει ταῖς κόραις, χαὶ μένε.
τυφλός. Ὁ δὲ ὅσιος αὐτῷ ?* Ἄρα, φησί͵ πληροφορῇ
ὅτι ὁ Θεὸς τῇ εὐσεβείᾳ ἡμῶν ἐπιτέρπεται, τὴν χεῖρα
ἡμῖν, ἀποστολιχῶς, ἐχτείνων πρὸς ἴασιν, σημεῖά
τε xal τέρατα διὰ τῶν τῆς Χριττοῦ αὐτοῦ εἰχόνος
προσχυνητῶν ἐνεργεῖ ; Γνῶθι σαυτὸν «oi ? φέρῃ
λοιπὸν 19 xol ἐπιστρέψας φωτίσθητι. Ὁ δὲ ἐθελοχω-
φῶν, δίκην ἀσπίδος, τὸ σκότος μᾶλλον εἶπερ τὸ φῶς
ἐπεπόθησε καὶ ταῖς ζοφεραῖς χαχοδιδασχαλίαις τῶν
ἸἸσαύρων χριστομάχων ἐνέμεινε συσχότει δυσσεβείας
χαὶ ἀπομματώσει, μετ᾽ ὀλίγον παραπεμφθεὶς τῷ
αἰωνίῳ σκότει xai ἀτελευτήτῳ πυρί !, ὥσπερ
ἐπόθησεν.
98. Μέλλοντος ὃὲ πλήθους εὐσεβῶν ἀνδρῶν,
χάριν εὐχῆς, ἐν μιᾷ ἀνέρχεσθαι! πρὸς τὸν ὅσιον, χαὶ
ἐπὶ ἕν τῶν ᾿Αγαυρινῶν μετοχίων ἐν ναῷ τοῦ ἁγίου
προφήτου Ἠλίου συνελθόντων, ἐν οἷς ἣν Toxvvns 1,
Χαλκηδόνος μητροπολίτης, ὁ "ἐπίκλην Καμουλιανός,
Πέτρος Νικαίας, Θεόδωρος ἡγούμενος τῶν Στουδίου,
xai Κλέμης, νοτάριος αὐτοῦ, Ἰωσήφ, ὁ 8 οἰκονόμος
τῆς ἐκκλησίας σὺν ἀδελφῷ αὐτοῦ, χαὶ πολλοὶ ἄλλο!
τῶν ἡγουμένων, ὑποταχτιχῶν τε καὶ λαϊκῶν, δι᾽
Εὐστρατίου τοῦτο ἀχηχοὼς ὁ ἀοίδιμος, τὴν συντρι-
βὴν αὐτῶν λογισάμενος χαὶ τοῦ τόπου ἐχείνου τὸ
δυσανάβατον ἐννοῶν προχρίνει, ἀποστολιχῶς, μᾶ)-
λον αὐτοῖς ἑαυτὸν ἐπιδοῦναι καὶ χατιέναι πρὸς
αὐτοὺς *. Ὦ καὶ χατελῇόντι μαχρόθεν οἱ πάντες
προσυπαντήσαντες, xal μετ᾽ εὐλαβείας ἐπὶ τὴν γῆν
προσχυνήσαντες, εὐχῆς τε γενομένης, χαὶ συγχαθί-
σαντες περὶ διαφορὰς ἀρετῶν ἐπεζητήσαντο ποῖα
πασῶν χρεΐττων ὑπάρχει: καὶ ὑπερέχουσα. Ἄλλων
οὖν πολλῶν περὶ ἄλλων εἰπόντων, τὴν ταπείνωσιν
ἔφησεν ὁ πατὴρ προτερεύειν χαὶ ὑπερανίστασθαι,
ὡς λεχθήσεται. Ταύτην γάρ, λέγει, map ἑαυτῷ ὁ
πρὶν ἑωσφόρος μὴ θησαυρίσας ζεζόφωται, ταύτης
αὖ πάλιν ὁ πρῶτος ἄνθρωπος μὴ δραξάμενος τῆς
παραδείσου τρυφῆς ἐλεεινῶς ἀποικίζεται, δι αὐτῆς
ὃ Θεὸς Λόγος ἐν ὑστέροις καιροῖς ᾿Αδαμιαῖος γενό-
μένος τὴν ἀρχαίαν εἰκόνα xal παραδείσου διαγωγὴν
ἡμῖν δίδωσιν 2
,
αὐτῆς παρέχει: τὴν ἀπολύτρωσιν. Τούτων οὕτως
καὶ τῶν ἁμαρτιῶν καθ᾽ ἑκάστην δι᾿
, xal τ gaps τὴ
λεχθέντων, xai τῇ χατανεύσε. πάντων ὡς σφραγίδι
βεβαιωβέντων, τῆς ὥρας τοῦ ἀρίστου χαταλαβούσης,
συνεστιαθῆναι τούτοις χαταναγχάζεται. Ὅτε καὶ
ἐσθιόντων αὐτῶν, ἀνοίξας τὸ τίμιον 5 στόμα ὁ θεοφόρος
πρὸς ᾿Ιωσὴφ εἶπεν τὸν οἰχονόμον ἔμπροσθεν πάν-
zoy: Γνῶθι, ἀδελφέ, ὅτι σου τὸ τέλος τῆς ζωῆς
ἐπὶ θύραις, xal τοῦ θανάτου cov" ἤδη τὸ δρέπανον
περιπέταται. Διὸ ἑτοιμάζου πρὸς τὴν ἔξοδον εὖσε-
βῶς διοικήσας τὰ κατὰ σέ. Ταῦτά τινες τῶν συνε-
στιωμένων ἀχούσαντες, ἰδιωτικῶς καὶ ἐμφθόνως
ἐν ξαυτοῖς ἐλογίζοντο" Τί οὔτος 9 λαλεῖ; καὶ ἢ τίς
γινώσχει ἀνθρώπων τὸν τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ θάνατον;
Θάνατος
Isti enim abominabiles contemptores Christi ima-
ginis, plerumque etiam sanctorum adversarii, non
tantum venerandas imagines, sed et in quibus
Deus habitavit reliquias sanctorum eorumque in-
tercessiones abominabiliter et impie depravantes,
monachorum vitam angelicam et habitum affi-
ciunt iniuria. Tandem ait ipsi beatus : Quoniam
rationibus dogmaticis non credis, neque ratiociniis
flecteris, amice, factis edocetor veritatem. Supplices
rogemus ambo Dominum ut qui utercumque super-
naturali privatus est lumine fidei, isetiam sensibilis
luminis amittat efficaciem et sic in utroque caecus
fiat. Vix locutus erat sanetus, cum caligo profunda
istius incidit pupillis eL remansit caecus. Cui bea-
tus : Persuasusne, ait, es "Deum mostra pietate
delectari, qui manus nobis, ut cum Apostolo loquarn,
extendit ad. sanitatem, et. signa. prodigiaque per
illos, qui Christi sui imaginem adorant, operatur ?
Scito ergo. quo postea feraris, εἰ conversus illumi-
nare. At ille, voluntarie caecus, instar aspidis,
caliginem prae lumine eligens, in tenebris perver-
sae doctrinae Isaurorum Christo adversantium
perseveravit, in obscuritate impietatis el caecitate,
non paulo post dimissus in aeternam caliginem et
aeternum ignem, uti voluerat o.
28. Cum in eo esset multitudo piorum virorum,
ut benedictionis accipiendae gratia, quadam die-
rum p adiret sanctum, et. in quodam Agaurorum
coenobio, in templo sancli prophetae Heliae q,
congregati essent, quos inter erant Iohannes, Chal-
cedonis metropolitanus r, cognomine Camulianus,
Petrus Nicaenus s, Theodorus, hegumenus Studiit,
cum Clemente notario suo v, Iosephus, oeconomus
ecclesiaev, cum fratre suo, multique alii hegumeni,
monachi et laici, statim ut ab Eustratio illud au-
divit sanclus, cum illis conversari cupiens, sed
simul loci istius asperitatem recogitans, maluit,
iuxta Apostolum, ipsis seipsum tradere et ad
ipsos descendere w. Ipsi descendenti procul omnes
occurrere, eum reverenter proni salutare et, ora-
tione facta, considentes, de variis virtutibus inqui-
rere quaenam omnibus praestet alque prae-
valeat. Aliis alia asserentibus, humilitatem dixit
pater primum tenere locum et superiorem esse,
ut dicetur. Illam etenim, sic ait, cum sibi antiquus
Lucifer non comparasset, in tenebras proiectus est ;
eandem quoque quoniam non acquisivit sibi pri-
mus homo, e paradiso deliciarum miserabiliter
exsul est. eiectus; per illam autem Deus Verbum,
in novissimis temporibus Adamiticam naturam
assumens, priorem imaginem et garadisi ingressum
restituit nobis, et. cottidie peccatorum per eandem
procurat. redemptionem. Quibus ita dictis, et
assensu omnium quasi signaculo firmatis, hora
prandii facta, eum illis ad mensam assidere coa-
ctus est. Dum autem manducarent, aperiens vene-
randum os suum theophorus noster, dixit Iosepho
oeconomo coram omnibus : Scito, frater, finem
vitae tuae instare, et mortis tibi iam falcem immi-
nere. Quare, dispone te ad exitum, pie omnibus
quae ad te pertinent administratis. Quae audientes
convivarum quidam, privatim et invidiose inseipsis
cogitaverunt : Quid iste loquitur? Ecquis homi-
num novit fratris sui mortem ? Mors enim homini
requies esse scribitur x, cuius via est ipsi abscon-
dita,
3 (x, μον. x. &y.) om. 3. — 4 βακίζοντες 4. — 5 95 4. — 9 (νοεροῦτφωτός) om. 4. — T dye 1, 2, 4. — 8 πρὸς
αὐτόν 9. — 9 ποῦ 1. — 19 (nol φέρῃ λοιπόν) ποίῳ φέρῃ ὀλέθρῳ 3. — 11 (καὶ-πυρί) om. 3, 4.
28.— ! ὁ add. ῷ, ---3ῷ 1,3, 4: τό 3. --
- τ σου 3. — δοὕτως 1, 3. — " om. 4.
3 om, 9, — * (npàc abs.) om.
4. — 5 ἀποδίδωσιν 2, 4. — * om. 4.
n
Congressus
cum
S. Theodoro
Studita
aliisque
sanctis viris
pP
4
358 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
dita; hanc etenim. Deus. tenebris. circumdedit. Τὴ
Si quod proprium est, nemo novit, alienum quanto
magis! Nihilominus non recte isti illius scripturae
veram interpretationem intellexerunt. Sane, qua-
tenus homo est, ignorat quisque tum. suam, tum
fratris sui mortis horam, sed in quantum habet in
se spiritum Dei qui, ut cum Apostolo loquar, etiam
profunda Dei scrutatur, secundum hune valet
intellegere οἱ videre plura et varia; non omnia
sane, sed plurima, nec ea quae voluerit, sed quae
revelata fuerint per Spiritum sanctum. Deinde,
postquam a mensa surrexerant, unumquemque
privatim advocans pater, KW cogitationibus
; y l cole τοιούτους 18 ὺ is xprobratis, valde commovit eos in
λεσάμενος b πατὴρ χαὶ τοὺς Rod JOE Reus p is m ihe eau NU S re
ἢριαμβεύσας, καὶ ἐξελέγξας ἐξέπληξεν αὐτοὺς ἐν hoc, E usn ἫΝ
τούτῳ xal μετ᾽ εὐχῆς ἐξαπέστειλεν. Ὁ δὲ Ἰωσὴφ autem, cum benedictionem pe x ipse ulti-
αἰτήσας εὐχὴν χαὶ αὐτὸς χαὶ τελευταῖον συνταξά- mum conversatus cum patre, Hesunnm it cum reli-
μενος τῷ πατρὶ συγχατιὼν τοῖς λοιποῖς μετὰ ὀκτω- — quis οἱ post decem et octo dies ad. Dominum
vm Θάνατος γὰρ ἀνδρὶ ἀνάπαυσις γέγραπται, οὗ ἢ ὁδὸς
ἀπεκρύβη ἀπ᾽ αὐτοῦ * συνέχλεισε vào ὁ Θεὸς χατ'
αὐτοῦ. Εἰ δὲ τὸν ἴδιον οὐδεὶς ἐπίσταται, τὸν ἀλλότριον
πόσον. 'AXX οὖν οὐχ ὀρθῶς ἐκείνοι τῆς γραφῆς
ταύτης ὄντως τὴν ἑρμηνείαν ἐνόησαν" xa ὃ γὰρ
ἄνθρωπος τίς ἐστιν ἀγνοεῖ τὸν ἑαυτοῦ χαὶ τὸν 1^ τοῦ
ἀδελφοῦ αὐτοῦ θάνατον, xal ὁ OE πνεῦμα Θεοῦ ἔχει
ἐν ἑαυτῷ, τὸ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ ἀποστολικὼς
ἐρευνόν !, χατὰ τοῦτο δύναται νοεῖν χαὶ ὁρᾶν
πάμπολλα καὶ ποικίλα, οὐ τὰ πάντων, ἀλλὰ τὰ
πλείστων καὶ οὐχ ὧν βούλεται, ἀλλ᾿ ὧν dmoxa-
λυφθείη διὰ τοῦ ἁγίου 1? Πνεύματος. Ὅθεν, μετὰ τὴν
ἀπὸ τῆς συνεστιάσεως ἔγερσιν, ἕκαστον ἰδίᾳ προσχα-
χαιδεχάτην ἡμέραν πρὸς Κύριον ἐξεδήμησεν. migravit.
ANNOTATA.
B ἃ Hic aperte determinatur situs montis Trichalicis. Est nempe pars montium Olympicorum, haud. g
procul ab urbe Prusa.
b Ps. XC.
c. Septimus et dimidius annus Leonis Armeni incidit in annum 820. Etenim Leo 11] imperator factus
est die 11 iulii 813. Igitur rediit S. loannicius in montem. Trichalicem mense circiter octobri anni 820.
d In nocte nataliciorum Christi 24-95 decembris 820, occisus est Leo in ecclesia Phari. Cfr. Theo-
phanis continuat., P. G., tom. CIX, p. 51-54.
e Michael Amorrhaeus erat excubitorum praefectus. Dictus est "Αμορραῖος, vel ὁ ἐξ ᾿Αμορίου, quod ita
explicat continuator T'leophanis : ἤνεγχε μὲν οὖν αὐτὸν ἡ χατὰ τὴν ἄνω Φρυγίαν πόλις ᾿Αμόριον οὕτω καλουμένη.
Tulit hune Phrygiae superioris civitas dicta Amorium. P. G., tom. CIX, p. 56.
f Quomodo se gesserit. Michael Amorrhaeus erga orthodozos recte definitur in. Leonis grammatici
Chronographia, P. G., tom. CVILI, p. 1041. "Oc μικρόν τι τῆς προχατεχούσης αὐτὸν κακίας ὑπενδούς, ὅσον τοὺς
ἐν εἱρκταῖς, καὶ ποιναῖς, καὶ ἐξορίαις, ἐλευθερίαν τε xal ἄνεσιν ὀνειρώδη φαντάζεσθαι, τὸ τοῦ προηγηταμένου δυσσεδοῦς
ὑπέθαλπεν θεοστυγὲς φρόνημα : ὁμοίως γὰρ τῷ αὐτῷ περιεπάρη δεινῆς αἱρέσεως ἀγκίστρῳ ἐξ ἀχροτάτης ἀλογίας καὶ
ἀπαιδευσίας. Hie nonnihil de malitia, quae animam eius pridem occuparat, remittens, quantum videlicet
in ergastulis, poenis et exsilio constitutis libertatem relaxationemque fietam somniare lieuit, impii
praecessoris sui infestam Deo fovebat mentem : pari namque gravis haereseos detinebatur unco ex
animi stupiditate οἱ ignorantia.
g Hecensentur plures laici pii qui eodem tempore hoc nomen gerebant. Sic "Theodorus Studita
scribit tum ad. Nicetam patricium, P. G., tom. XCIX, pp. 994, 995, tum ad. Nicetam spatharium, P. G.,
tom. XCIX, pp. 1502, 1571. Ofr. Hergenroether, Photius, Patriarch von Constantinopel, fom. I, p. 280,
et Vitam S. Theodori Studitae, Nova Patrum Bibl., tom. VI, p. 333.
τι Ut notum est, in tota regione Olympi prope Prusam scaturiebant fontes aquarum calidarum. Prope
Prusam etiamnum. saliunt. septem fontes, quattuor. in. planitie ad. radicem Olympi et tres in. declivo
α monte. Praesertim celebres erant thermae pagi Pythiae. Cfr. Tevier, L' Asie mineure, pp. 116, 123-126.
i Graece μέγας; quae voz secundum Cangium et Sophoclem (Greek Lexicon), ubi adhibetur de monachis,
vel abbatem, vel maiorem natu designat, aut etiam aliquando est synonyma verbi χῦρις, domnus. Proin
non inde concludere licet iam fuisse Eustratium hoc tempore hegumenum. Agaurorum, qui patri
Gregorio successit. Postea enim videbimus, num. 36, id serius tantum contigisse.
k Est iterum celeberrimus ille locus multoties adductus a scriptoribus ecclesiasticis quotquot exstitere
a Tustino martyre usque ad Gennadium, tum a graecis, tum a latinis, οἱ desumptus vel ex apocrypho quo-
dam, aut ex Ezechiele VII, 3,8; XVIIT, 30; XXI, 30; XXIV, 14; XXII, 20. De quo textu legenda
est. eruditissima dissertatio cl. viri Alfredi Resch, Agrapha. Aussercanonische Evangelienfragmente.
Lipsiae, 1889, pp. 112-114, 227-29, 290-1. d
l Inde patet monasterium Agaurorum
seu coenobia pendebant.
m Hegumenus Leo alicuius monasterii Cellarum subscripsit anno 787 epistulae S. Germani : Λέων
ἡγούμενος τοῦ ἁγίου Γεωργίου τῶν Κελλίων. P. G., tom. XCVIII, p. 215. Sed quoniam eidem epistulae sub-
scripsit. Hilarion monachus τῆς ἁγίας Θεοτόχου τῶν Κελλίων, P. G., tom. XC VIL, p. 219. definiri nequit
* * 5 - 2
de quonam Cellarum coenobio hic agatur, Sanctine Georgii an beatae Dei iparae, Ut primum statuamus,
ralio est quia notum est in eodem. tractu coenobium. Sancti Georgii, ut. videre est. in periodici graeci
Ἐχαλησιαστιχὴ ᾿Αλήθεια, num. 4 octobris 1889, p. 390. In epistula. sua 77, Michael Psellus memorat illud.
Gellarum monasterium. Cfr. ephemerides graecas Σωτήρ, anno 1889 p.157
n Act. IV, 30, ἐν τῷ τὴν γεῖρά σου ἐκτείνειν σε εἰς ἴχσιν, xad σημεῖα xai cp ΙΝ
o Hoc dupler S. loannieii miraculum, nempe sanationem filiae senatoris et casti ationem iconomachi
affinis laudavit Baronius, Annales, ad ann. 821, num. LI, LII. :
p Indicavimus in Commentarii praevii num. 35 quonam anno probabilius evenerit hic sanctissimorum
fuisse capitaneum. monasterium, siquidem ab ipso metochia
I) om, 2, — 11 ἐρευνᾶν 2, ἐρευνων 4. — lom, 3, 4, — 18 τοιούτοις (sic) 4, — 1 ἐλέγξας 9.
virorum
A
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
virorum congressus, nimirum anno 824; minus recle id anno 823 contigisse refert. Baronius, et falso
grorsus asserit Le Quien iam morti tunc proximum
q En et alterum metochium monasterii capitanei Agaurorum,
359
fuisse S. loannicium.
nempe Sancti Heliae, praeter illud
Sancti Agapii supra indicatum. Iam innotuit ex edita. Vita S. Petri Latrensis (Anal. Boll., tom. XI,
p. 35). Videtur illud coenobium
Cfr.
r De
codicis Coisliniani signati num.
datur etiam. cuidam. Davidi, qui Constantino
Sancti Heliae idem atque monasterium. Trigliense τοῦ Βαθέος 'Póxzoc.
᾿Εχχλησιαστιχὴ ᾿Αλήθεια, mum. 4 octobris 1889, p. 389.
Iohanne metropolitano. Chalcedonensi cfr.
et Theodori Studitae epist. CXL lib. 11 (P. G., tom.
Le Quien in Oriente christiano, tom. I, p. 604,
XCIX, p. 1499) et inter epistulas hucusque ineditas
94, epist. 276, 437, 492. Cognomen Camuliani, non omnino insolitum,
Porphyrogeneto. insidias struzit, P. G., tom.
CIX,
p. 414, Demetrio. Camuliano, de quo. Georgius monachus, P. G., tom. CIX, p. 856, et Theodoro
Camuliano, P. G., tom. CVIII, p. 934. Camulianus est quidem. civis urbis Camulianae in Cappa-
docia, sedis episcopi. Cfr.
s Peirus, archiepiscopus. Nicaenus,
scriptae α T heodoro Studila epistulae. Cfr.
ab haereticis irrctitus,
Gams, Series episcop., p. 440; Tezier, L' Asie mineure, p. 376.
est huius temporis praesul. notissimus. Plures exstant ad. eum
P. G., tom. XCIX,
dein. fidei confessor egregius. fuil. Consule etium. Le Quien, Oriens christianus,
pp. 1191, 1203, 1355, 1410, 1611. Prius
tom. I, p. 645, 646 ; Act. SS., Aprilis tom. I, in Vita S. Nicetae, num. 34, p. 262.
τ Theodorus, hegumenus Studii, est celeberrimus S
tudita, acerrimus defensor veritatis contra impera-
tores iconoclastas. De eo agendum erit ad. diem. 11 novembris; interea cfr. P. G., tom. XCIX. In eius
Vita conscripta a. Michaele monacho memoratur haec visitatio ad monachos. Olympicos, P. G., tom.
XCIX, p. 219, item. in altera Vita vulgata in Nova. Patrum Bibliotheca, tom. VI, p. 394. Attamen
ibi non nominatur S.Yoannicius ; sed in epistula 116, libri 11, P. G.,tom. XCIX, p. 1386, S. Theodorus
Studita. verbis luculentissimis aperit quantum gaudium ex congressu cum sancto nostro ceperit. Cfr.
Comment. praev. mum. 39.
u De Clemente notario haec habet. S. Theodorus Studita in epistula
ὁ ἀγαπητὸς ἡμῶν υἱὸς Κλέμης ὁ εὐλαβέστατος ἡγούμενος,
p- 1342, ὁ γραμματηφόρος,
noster Clemens, religiosissimus praepositus.
90 libri LI, P. G., tom. XCIX,
tabellarius dilectus filius
v Utrum hic designetur famosus nimis Iosephus presbyter, oeconomus, qui adulterinis cum Theodota
Corstantini. nuptiis benedixit et postea forsan v
quicquam etiam dicendum de fratre eius.
w lob. 111,
esipwuit, mon
habemus unde defimiamus, nec proin
23. Inspiciendus textus graecus a quo discrepat satis interpretatio latina ; iam vero sic
sonat in Vaticano Θάνατος ἀνδρὶ ἀνάπαυμα, συνέκλεισε γὰρ ὁ Θεὸς xax αὐτοῦ. Sed. Sabas secutus est recensionem
Alexandrinam, quae post θάνατος addit γάρ, pro ἀνάπαυμα habet. ἀνάπαυσις el. ante. σονέκλεισε interponit
οὗ ἡ ὁδὸς ἀπεκρύβη.
x 1 Cor. 11, 10.
CAPUT OCTAVUM.
S.
loannieius eripit captivos
Bulgarorum, visitat tumulum
S. Theophanis Sigriani, varias praedictiones et miracula edit.
99. Τῷ οὖν πέμπτῳ ἔτε. τῆς βασιλείας Μιυχαὺλ
xai Θεοφίλου υἱοῦ αὐτοῦ, τεσσαρεσχαιδεχάτῳ BE
ἀπὸ τῆς ἐπὶ Νικηφόρου εἰς Βουλγαρίαν γενομένης
πτώσεως χαὶ αἰχμαλωσίας, οἴκτῳ καμφθεὶς ὁ χαθ᾽
ἡμᾶς Νωσὴς ϑεοφόρος 1 Ἰωαννίχιος διὰ Κύριον,
μετὰ τὸ εἰς ὕψος ἀρετῶν ὡς ἐν Σινᾶ ἀνεληιλυθῆναι,
xai ἀντὶ λιθίνων πλαχῶν τὸ πνεῦμα πεπλουτηχέναι,
πλουτήσαι τε * πολλοὺς 3 τοῖς * θεοσημείοις P xal
πέρασιν, χαὶ τοὺς ἐν εἱρκταῖς χαὶ ἀλύσεσι δὶς ἑπτὰ
τῶν Βουλγάρων χατεχομένους χριστια-
γνοὺς ἀπήει, ἐπισχεψόμενος χαὶ παραδόξως τούτους
ῥυσόμενος 5. Καὶ γὰρ ἀχεῖσε χαταλαβών, ὡς ἐβούλετο,
ἀπέναντι στὰς μιᾶς παμπληβοῦς φρουρᾶς, τῶν
προεστηκότων χαὶ ἀσφαλῶς αὐτῶν
τηρούντων, ὑπ᾽ αὐτῶν ὅλως, κατὰ τὸν μέγαν προ-
φήτην Ἐλισσαῖον, οὐ χαθορώμενος, ὡς μόνον
εὐξάμενος, τῷ τοῦ σταυροῦ τύπῳ τὴν φρουρὰν χαὶ
τοὺς φρουραίας 7 ἐσημειώσατο. Ot μὲν σχοτομηνίας
εὐθὺς βαθείας καὶ ἀχλύος 8 ἀνεπληρώθησαν, $ δὲ
αὐτομάτη αὐτῷ ἠνοίγη, καὶ τῶν δεσμωτῶν τὰ δεσμὰ
χρόνοις ὑπὸ
φρουραίων
ἐλύθη ?. Καὶ αὐτοῖς εἰσιὼν συνεξήει ἀορασίᾳ
προπορευόμενος, ἕως εἰς 19 αὐτὰ τῶν χριστιανῶν τὰ
ὁροθέσια αὐτοὺς ἤγαγεν ἐχπληττομένους xax χαί-
eus egre rone ΡΝ
ρόντας. Ὅτε xal ὑπ᾽ αὐτῶν τὸ" Τίς ἂν εἴης, θαυ-
μάσις
29. — 1 ὁ add. 1- — 3 {πλουτήσαι τε)
5 ῥυσάμενος 4. ---ἴ φρουραίους 4. —
πλουτήσεται 4. --
8 ὀχλύος Mr 8. c
29. Anno igitur quinto regni Michaelis et
"Theophili filii eius d, decimo autem quarto a quo
N icephorus in Bulgaria devictus captusque fuerat?
ad miserandum pronus ille qui nobis apparuit
theophorus Moses Ioannicius per Dominum, post-
quam ad eulmen virtutum, quasi in Sina, pervenis-
set, non quidem lapideas gerens tabulas, sed ani-
mum dilans et suum et multorum divinis signis et
prodigiis, ad illos christianos abiit, qui in carceri-
bus et vinculis bis septem annos ἃ Bulgaris
retenti fuerant, illos visitaturus et praeter spem
servaturus c. Quo cum pervenisset d, ut volebat,
et stetisset ante carcerem quendam captivisrefer-
tum, quem custodes huie praefecti servabant se-
dle, illis tamen invisibilis prorsus, sieut magnus
propheta Elisaeus e, factus per solam orationem,
crucis signo carcerem et custodes signavit. Hi
vero mentis caligine statim profunda et tenebris
repleti sunt; ille autem sponte ipsi apertus est et
captivis vincula soluta. Sanctus apud illos ingres-
sus reduxit eos, invisibilis progrediens, usque
dum ad christianorum fines illos esset comitatus
mirantes et gaudentes. Tunc ab illis interrogatus :
Quis es tu, homo mirabilis? ait : Ioannicius ego sum,
humilis
S. πολλοῖς 1..--ἰ A τῆς 4e θεοσημείαις 2. —
9 διελύθη 2, 3. — 1 om. 1.
VITA
8. Ioannicius
eripit
captivos
Bulgarorum,
α
b
800
μάσιε ἄνθρωπε, ἐρωτώμενος λέγει" Ἰωαννίκιος εἰμί,
b ταπεινὸς xal ἁμαρτωλός, ἀλλὰ προσέχετε ξαυ-
τοῖς 1", ἀδελφοί 1*, ὡς ἐξ "Mou καὶ θανάτου Ἰβδιασω-
θέντες, μὴ τοῖς ἐγκοσμίοις 14 ἔτι καὶ βλάπτουσι, τοῖς
πρὸς σωτηρίαν δὲ χαὶ ζωὴν alóvioy ἀγουσύ ροῦν.
ἀνέχειν, xat μὴ τῷ ἐλαχίστῳ ἐμοὶ P ταύτην ὑμῶν τὴν
ἀνάσωσιν, ἀλλὰ τῷ 15 ϑαυμαστῷ ἐν δόξαις ἐπιγράφειν
Θεῷ. Ταῦτα δὲ παρ᾽ ἑνὸς τῶν τότε διασωθέντων, καὶ
πρὸς τῷ τῆς Βιθυνίας κόλπῳ μονάσαντος, Εὐσταθίου
χαλουμένου !*, ὑπεράνω τε Πραινέτου εἰς χώμην
Ἰχούλλου !* προσαγορευομένην ἐν ἐγχλείστῳ 18 πᾷσαν
αὐτοῦ τὴν ζωὴν διανύσαντος ἀκηκοότες 19, εἰς δόξαν
Θεοῦ xal τῶν ἐντυγχανόντων ὠφέλειαν γεγραφήχα-
εν.
80. Ὑποστρέψαντι δὲ τῷ πατρὶ ἐκεῖθεν χαὶ πρὸς
τοῦ Τριχάλικος πάλιν ἡσυχάζοντι ὄρος σύνεβη, τόν
ποτε ἡγούμενον τῶν Ἐλαιοβώμων * Ἀντώνιον σὺν
Βασιλείῳ τῷ οἰχονόμῳ αὐτοῦ, χάριν εὐχῆς, πρὸς τὸν
ὅσιον ἀνελθεῖν. Οὗς δεξάμενος καὶ εὐλογήσας μετὰ
πλείστην συνομιλίαν πνευματικὴν λέγει τῷ Βασι-
λείῳ" Βούλομαί σε, ὦ ἀδελφέ, πρὸς τὸν μετροπο-
Men) Νικαίας ἀπελθόντα, τὸν Ἴγγερ 3. εὐπεῖν αὐτῷ
ὅτι ἐν τῇ ὑποστολῇ σου, τοῦ Κυρίου μὴ εὐδοκοῦντος
χαὶ ἐν τῇ πρὸς τὴν εἰκονομάχον αἴρεσιν συγχαταβάσει
ἀσχάλλοντος ? μὴ ἔμμενε εἰς τέλος τῇ καταπτώσει
σου, ἀλλὰ μετανοήσας ἀνάνευσον. Ὁ “χαιρὸς γὰρ τοῦ
τέλους σου ἤγγικεν, xai ὅρα λοιπὸν μὴ; ἀπολέσῃς
τοὺς χόπους σου. Ταῦτα πρὸς αὐτὸν. Meczk τὴν
χάθοδον τοῦ Βασιλείου, καὶ ἀπελθόντος xai λέξαντος
xai οὐδὲν τὸ παράπαν ὀνησάντος, μεθ᾽ ἡμέρας 9 τινὰς
νόσῳ πιχροτάτῃ ὁ Ἴγγερ χατασχεϑεὶς ἐλεεινῶς αὐτοῦ
τὴν ψυχὴν ἀποδίδωσιν. Ὃ διὰ τοῦ ἁγίου 5 Πνεύματος
τότε b διορατικώτατος πατὴρ ἡμῶν Ἰωαννίχιος γνοὺς
ἔφησε τοῖς παροῦσιν * "Q^ τῆς πονηρᾶς μεστῆς
σαγήνης τοῦ διαβόλου͵ πῶς τοὺς " «o9 Θεοῦ συλῶν τῇ
τῆς φιλαρχίας νόσῳ περιδεσμεῖ, καὶ πρὸς ἀπώλειαν
τὴν ἡτοιμασμένην αὐτῷ θηρεύει, ὡς καὶ τὸν ἄξιον
ἐλέους Ἴγγερ πολλοῖς ἀγαθοῖς κομῶντα πάλαι πλεον-
εκτήμασι τῇ τῆς προεδρίας ἐπιθυμίᾳ πρὸς τὴν
εἰχονομάχον αἵρεσιν σαγηνεύσας ἀμετανόητον σήμε-
gov ἔπεισε τελευτῆσαι; Ταῦτα οὖν οἱ παρόντες ὃ
ἀχούσαντες xai ἀκριβῶς ἐρευνήσαντες εὗρον αὐτὸν
xav αὐτὴν ἐχείνην ἐξοδεύσαντα τὴν ἡμέραν, ἐν ἢ
διορατιχῶς αὐτοῖς ταύτην ὁ πατὴρ ἐξεφώνησεν.
91. Ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις τοῦ μεγάλου !
πατρὸς ᾿Ιωαννικίου πρὸς τὴν * Σιγριανὴν μονὴν τοῦ
ἁγίου Θεοφάνους, τὴν ἐπονομαζομένην ᾿Αγρὸν, κατε-
Χηλυθότος ὃ ἐκείνου * τὸ τίμιον καὶ P πνευματέμφορον
χατασπάσασθαι σκῆνος xai θαυματόβρυτον, ἀσπασα-
μένου ἤδη xai ἀναστρέφοντος χαὶ πρὸς τὴν χατὰ
βορρὰν τῆς ᾿Απολλωνιάδος λίμνης χειμένην μονὴν *
xai νῆσον ὀνομαζομένην Θάσιον προσορμήσαντος,
ἔξεισι πρὸς ὑπαντὴν αὐτοῦ ὁ ταύτης ποιμὴν Δανιὴλ
σὺν πάσῃ τῇ ἀδελφότητι, χαὶ πίπτει αὐτοῦ πρὸς τοὺς
πόδας εὐχὴν ἐξαιτούμενος θεόκχλητον τάχα τὴν
αὐτόχλητον αὐτοῦ ἔλευσιν λογισάμενος γεγενῆσθαι
διὰ τὸν ἐπιχείμενον αὐτοῖς πειρασμὸν ὑπὸ τοῦ οἰκοῦν-
τος ἐχεῖ δράκοντος καὶ ὄφεων, wal ἀφανίσαι αὐτὸν
ταῦτα χαθιχκετεύει. Οἷς πλοιαρίῳ συνεισελθὼν ὃ
θαυμάσιος P, τοῖς μὲν ἀδελφοῖς σὺν τῷ πατρὶ αὐτῶν
Δανιὴλ ἐν τῷ αὐτόθ: εὐχτηρίῳ ναῷ τῇ εὐχῇ διανυχτε-
βεύειν χελεύσας͵ πρὸς τὸ σπήλαιον αὐτὸς τοῦ δράχον-
τος ἔρχεται͵ xal ἐν αὐτῷ xav αὐτοῦ τοῖς τῆς προσευ-
γῆς αὐτοῦ βέλεσιν ἀνθοπλίζεται ". Ὥνπερ μὴ φέρων
*
τὸν
Ω
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
humilis et peccator ; sed providete vobis, fratres, ne. D.
ex. inferno et. morte servati, mundanis amplius et
nocivis studeatis rebus,sed ut illas quae ad salutem
vitamque aeternam conferunt sectemini ; neque mihi
minimo hanc vestram liberationem, sed mirabili in
gloria sua adscribatis Deo. Et haec eum ab uno ex
iis qui tune servati fuerant et qui apud Bithy-
niae sinum f solitariam agit vitam, Eustathius f
nomine 4, citra Praenetum ἢ ad vicum Tzullum J
cognominatum ἦν in elaustro integram suam h
vitam peregit, audivissemus, ad gloriam Dei i
et illorum qui in haec incident utilitatem seripsi-
mus.
30. Cum redisset pater inde ut iterum ad mortem me-
'l'richalicem montem solitarius viveret, contigit tropolitano
illum, qui olim hegumenus fuerat Eliae Altarium &, ^ M
Antonium, cum Basilio oeconomo suo, benedictio- Pro
nis accipiendae gratia, ad sanctum. ascendere, k
Quos cum excepisset, iisque bene esset appreca-
tus, post longam spiritalem conversationem, ait
Basilio oeconomo : Velim te, o frater, ad metro-
politanum. Nicaeae Inger abire l, eique dicere : In l
dissimulatione tua, quae Domino valde displicet,
cui etiam indigna videtur tua. propensio in icono-
machorum haeresim, ne permane in finem usque ad.
morlem tuam; sed paenitentiae indulge. Hora enim
mortis tuae appropinquavit, et prospice tandem ne
perdas fructum laborum tuorum. Haec illi dices.
Profectus Basilius oeconomus adiit virum, et om-
nia enarravit ipsi. Sed cum nihil profecisset, post
aliquot dies, morbo acerbissimo Inger captus
misere suam animam tradit. Quod per sanctum
Spirilum tune pater noster, prophetieus valde,
Ioannieius eum cognovisset, dixit astantibus :
O malignitatis plenam diaboli sagenam ! Quomodo
servos Dei exspolians, ambitionis morbo captivos
tenet et. ad. perditionem sibi paratam venatur, ut
miserandum istum. Inger, bonis multis ornatum
quondam, cupiditate praesessionis iconomachorum
haeresi irretitum, impaenitentem hodie mori per-
suasit? Haec igitur astantes cum audivissent et
sedulo inquisivissent, compertum habuerunt istum
demigrasse e vita hac ipsa die, qua. prophetice
ipsis hoc pater enuntiaverat.
31. Hisce autem diebus »;, magnus pater
loannieius ad Sigrianum monasterium » Sancti
"Theophanis o cognominatum Agrum p advenit,
ut huius venerandum, spiritu plenum et miraculis
tumulum
S. Theopha
nis visitat.
m
scaluriens, amplecteretur tabernaculum. Post am- n
plexum vero, cum iam revertens ad monasterium 9
situm ad partem borealem Apolloniadis lacus p
et insulam quae vocatur Thasius appulisset q, exit J]
occurrens ei illius pastor Daniel eum omni fraterni-
tate, qui provolvitur ad pedes eius, benedictionem
eius pelens dicensque a Deo fuisse inspiratum
eius spontaneum adventum, propter ingruentem
sibi vexationem aliquorum ibidem incolentium
draconis et serpentium. Igitur ut fugarel istos,
ipsum supplex rogavit. Cum illis navigium ascen-
dens mirabilis vir, eum fratres simul et patrem
eorum Danielem in illo, quod ibi erat oratorio, in
precibus pernoctare iussisset, ad speluncam ipse
draconis vadit et in illa contra istum orationis
suae iaculis armavit sese. Quorum non ferens
ustionem,
11 ἑαυτούς 2. — 13 οἱ add. 1, 3, 4. — 13 λυθρωθέντες: «zt add,
a Ü 545,3,.4. ἐντες . 3. - Κα ς.4. --- j 7
16 Εὐσταθίῳ χαλουμένῳ 1. — 11 Ὑζούλου 2, 3. ὡς 18 ἐγκλείστρῳ 1, a vas Ps νά το AMA
30. — V'Elavoxópoy 4. — ? (τὸν ᾿Ἰγγερ) orn. 2. — ὃ ἀσχολοῦντος 3. — * om, 4, — 35 dd. 3 5 4
— " om, 4. — 8 συμπαρόντες 2, 3, 4. T dis qr Mera Ue
81. — ! τούτου add. 2, 4. — κατά add. 2. — 9 τοῦ αὐτοῦ add. 3, 4. — 4 ἐκεῖνο 2
$ HK
4. — " om. 3. — * τῶν add. 3. — ὃ μακάριος 2. — ? (8X. ἀνθ.) μέλεσιν ἀνθοπλίζετο 4. ou le Ue
A τὸν ἐμπρησμὸν ὁ θὴρ εἰς τέλος ἑλιγμοῖς βιαίοις καὶ
πλείστοις ἑαυτὸν συντρεψάμενος 19, καὶ συρίγμασιν
ἀσήμοις περιθροούμενος, λίαν πρωΐ, πάντων ὁρώντων,
ἔβαλεν ἑαυτὸν ἐν τῇ λίμνῃ καὶ πλοίου δίκην νηχόμε-
νος. σὺν πλήθει τῶν ἄλλων ὄφεων πρὸς τῇ κατὰ
νότον χειμένῃ ξηρᾷ, καὶ τοῖς παρακειμένοις ταύτῃ
ὄρεσιν ἐξιὼν ἠφαντώθη. Τὸν δὲ τοῦ ποιμένος c00-
του Δανιὴλ ἀδελφὸν Εὐθύμιον εἰρηχὼς ὁ πατήρ ᾿
Γνώρισον, κύρ: Εὐθύμιε, ὅτι ὁ βασιλεὺς ζητήσει !!
σε. xal ἑτοιμάζου, μετὰ πέμπτην ἡμέραν κεκοί-
μηται.
82. ἘΠππανερχομένου * δὲ αὐτοῦ πρὸς τὴν ἡσυχίαν
ἐχεῖθεν ἢ μετὰ τοῦ μνημονευθέντος Δανιὴλ διὰ τῶν
ἀνωτάτων ὀρέων, τόπον τε ἀντρώδη πάνυ ? καταλα-
βόντος καὶ ἥσυχον, ἔφεσις αὐτῷ ἔνθεος ἐπεισῆλθεν
τοῦ ἐπί τινας ἡμέρας αὐτόϑι ἡσυχαστιχῶς διατρίψαι.
Ὅθεν ἐφ᾽ ἑνὶ τῶν ἐχεῖ σπηλαίων, τῷ παρὰ τῶν
προσοικούντων ὀνομαζομένῳ Τοπάρχῃ, διὰ τὸ
πλήθους αὐτὸ πεπληρῶσθαι δαιμόνων καὶ τοὺς
παροδεύοντας βλάπτειν, ἐπὶ τεσσαράκοντα ἡσυχάσας
ἡμέρας, ἐφ᾽ ἑτέρῳ πλησίον * χωρίῳ τῷ Δανιὴλ δια-
πρίβοντι ὥφϑη παυυεγέθης, μέλας. δυσείδης P, ὁ
τῶν πονηρῶν πνευμάτων ἔξαρχος δαίμων ἀναιδῶς τῷ
B. Ax ἐπερχόμενος. OU καὶ προσεγγίσαντος λίαν
κατασχὼν τοὺς πόδας, ὡς ἔλεγε, xai" Ἁγία Θεοτόκε,
βοήθει μοι 9, μέγα Ἰβοήσας πίπτει πρὸς γῆν ὁ πολέ-
μιος μέγιστον Ψόφον ὄντως καὶ πάταγον ἐργασάμε-
νος, χαὶ τὴν τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Ἰωαννικίου
πλευρὰν ὃ οὑτωσὶ πλήξας ὡς ἄλγος χαὶ ἀφωνίαν αὐτῷ
ἑπταήμερον ἐμποιῆσαι, ἀλλὰ χάριτι τοῦ Χριστοῦ
ἀναρρωσθεὶς à μαχάριος εἰς τὴν χατὰ τὸν Τριχάλιχα
μονίαν αὐτοῦ τῷ 9 Δανιὴλ συναπέρχεται. Καθεζομένου
GE αὐτοῦ " ἐκεῖσε xol ἣσυχάζοντος εἰς τὸ τῶν
᾿Αγαύρων μετόχιον τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ χαλούμενον
χάμπη ἐπιπεσοῦσα τὴν λαχανηρὰν ἐργασίαν τῶν
μοναζόντων διέφθειρεν. Οἵ διὰ τοῦ τιμίου Εὐστρατίου
τὸν ὅσιον ἐδυσώπησαν ἀφανίσαι. αὐτὴν ἐχεῖῆεν. Ὁ
δέ- Ἄγωμεν, φησίν, αὐτὸς ἐγὼ τὸν χῆπον 10 ἴδω, Καὶ
λίαν πρωΐ ἀπελθόντος αὐτοῦ καὶ στάντος μέσον,
ἑωρᾶτο εὐθὺς θείᾳ δυνάμει ἀγεληδὸν ἣ χάμπη ἐν
ἀποδιδράσχουσα καὶ ἔξωθεν τῶν φραγμῶν τοῦ χήπου
περιπολεύουσα, μὴ εἰσερχομένη ἔνδον ἔτι ἢ λυμαινο-
μένη τὰ λάχανα. Θέλοντος δὲ τοῦ ἡγουμένου τῶν
᾿Αγαύρων Γρηγορίου διά τινα χρείαν πρὸς τὴν
βασιλεύουσαν εἰσελθεῖν πόλιν καὶ τῷ ὁσίῳ τοῦτο
δηλοποιήσαντος, χατῆλθεν εὐλογῆσαι αὐτὸν 1" xai
εὔξασθα! ὁ ταπεινόνους καὶ ἔνθεος, xal λέγει αὐτῷ *
C Θέρους ὥρα ἐπέστη, πάτερ, λευχὸν εἰς ἄκρον τὸ
λήϊον, καὶ ὁ βασιλεὺς ἕνα ἐξ ἡμῶν προσχαλεῖτα!.
συντόμως. Ὁ δὲ ἡγούμενος τὸ λεχθὲν μὴ νοήσας
πρὸς τὴν πόλιν ἀπῆρε, μετὰ ἔνδεχα τελευτήσας
ἡμέρας τῆς ποιμνιαρχίας εἰς τὸν ἀνεψιὸν αὐτοῦ !?
μεταβάσης, εἰθ οὕτως χατόπιν εἰς τὸν τίμιον 14
Εὐστράτιον.
33. Ἰσαάκιος δέ τις χουράτωρ προαστείων ἑνὸς
τῶν περὶ τὴν βασιλεύουσαν πόλιν περιβοήτων
γυναικείου σεμνίου, χαλουμένου Κλουβίου !, δυσὶν
᾿Αγαυρινοῖς μοναχοῖς ἀνιοῦσιν Δοσιθέῳ xat Εὐστρα-
zip ? συνανελθὼν πρὸς τὸν ὅσιον, μετὰ εὐχὴν καὶ
ὁμιλίαν τότε ψυχωφελῆ παρὰ τοῦ πατρὸς ἀκούει *
Οὐ καλῶς ποιεῖς, κύρ. Ἰσαάχ!ε, εἰπόντος, συνταξά-
μενος τῷ Κυρίῳ μονάτα! xa). ἐμμένων ἦ φροντίσι"
EV EEUNC yx WEE TEE
χαλὸν γὰρ μὴ εὔξασθαι 7, εὔξασθαι: xa μὴ ἀποδοῦ-
γαι. Τοῦδε τὴν βίαν χαὶ χατοχὴν τῆς κυρίας αὐτοῦ
row ἢ ; ; i
xal δεσποίνης προβαλλομένου, φησὶν ὁ πατήρ Διά
τινὰ χρείαν ἀναγχαίαν Δοσιθέου xai Εὐστρατίου *
^ EX
τωνὸξε
10 συντριψάμενος 1. --- ?! ζητῇ 2.
8 om. 2, 3. — * om. 3. --- ὃ om. 4. —
3, 4, — 18 om. 4. — 13 om. 3.
89. — ! Κλουχίου 4. — 5 Δοσιθέου, Εὐστρατίου 0
Novembris Tomus II.
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 361
82. — ἶ ἐπερχόμενον 4. — 3 ἐχεῖσε 9, — 9 om. 3, 4. —
9 (xip-abzo9) om. 4. — 10 τόπον 4. — !! χάμπων 3, χαμπή 4. — ᾿5 αὐτῷ
ussionem, fera tandem orbibus violentis multisque VITA
seipsam contorquens et sibilis horrendis circum-
perterrens omnes, summo mane, cernentibus
omnibus, proiecit se in lacum el, navigii instar,
natans eum reliqua serpentium multitudine, in
terram ad austrum sitam x et in vicinos ibi montes r
abiens disparuit. Istius pastoris Danielis fratrem
Euthymium allocutus. pater : Seifo, domne Eu-
thymi, quia rez te quaesiturus est; esto. paratus.
Post autem quintam diem defunctus est.
32. Cum inde rediret ad solitudinem eum me- δ. Danielem
morato Daniele per excelsissimos montes, locum ke σεως,
cavernis refertum et solitarium prorsus nactus, in- 3 T
erat,
spiratio ipsi divina supervenit ut per aliquot dies
ibidem eremiticam vitam degeret. Quare in uno ex
specubus qui hie erant, ab incolis cognominato
"Toparcha, propter multitudinem daemonum qui
illum replebant et nocebant praetereuntibus, per
quadraginta ibi eum demoratus esset dies, Danieli,
qui in alio proximo loco versabatur apparuit
ingentis magnitudinis, niger, aspectu horridus,
malorum spirituum princeps daemon, impuden-
terque in eum progressus est. Quem, cum prope B
factus esset, valide pedibus Lleneret et isle dixis-
sel : Sancta Dei Genetriz, succurre mihi, cum
magno clamore cadit in terram inimicus iste, vali-
dissimum revera sonitum et fragorem emittendo,
at simul sancti patris nostri Ioannicii ita feriendo
latus ut dolorem ipsi et vocis ablationem per
septem dies infligeret ; sed gratia Christi sanatus
beatus ad suum apud Trichalicem monasterium
cum Daniele proficiscitur. Cum resideret ibi et
solitarius degeret, in Agaurorum coenobium Saneti
Cosmae eruca incidens holera a monachis exculta
devastabat ; qui per venerandum Eustratium san-
ctum rogaverunt supplices αἱ eam inde fugaret.
Ille autem : Eamus, inquit, ut ipse hortum vi-
deam. Et summo mane cum abisset et in medio
stetisset, visa est statim, divina potestate, turma-
tim eruca fugere et extra claustra horti exagilata
non iam ingressa ad holera intus vastanda. Volens
hegumenus Agaurorum Gregorius propter ali-
quam necessitatem ad regiam urbem ire, cum
illud sancto manifestasset, descendit qui ipsi bene
apprecaretur et benediceret humilis οἱ divinae
mentis vir aitque illi : 4estatis hora instat, pater,
iam albescit messis et rex unum e nobis vocabit cito.
Hegumenus dicto non attendens urbem petiit, sed
cum post undecim dies mortuus esset pastorale
munus transit ad eius consobrinum et deinde ad
venerandum Eustratium s.
[1
33. Isaacius quidam, curator unius inter sub- plurimorum
urbii cirea urbem regiam celebria monasteria, "'6ríem
monialium domus vocatae Clubii, eum. duobus Erden
Agaurinis monachis, Dositheo οἱ Eustratio, pro-
fectus ad sanctum, post orationem et colloquium
spirituale haec a. patre audit dicente : Non recte
agis, domne Isaaci, utpote qui cum constitueris
Domino monasticam agere. vitam, permanes in
cogitationetantum. Melius est enim non vovere,quam
vovere et non reddere. lllo sibi vim fieri et se retineri
a domina sua obiciente, ait pater : Cum opus sit
Dositheum εἰ Eustratium istos monachos Constan-
tinopolim
4 πλησίῳ 4. — ὃ δυσερδής, correctum ex δυσώδης 1. —
mnes codd; — 9 ἐμμενόν 3. — * (Διὰ-Εὐστρατίου) om. 4.
362
τῶνδε τῶν μοναχῶν πρὸς τὴν , d
συνεισιόντων σοι, δηλώσω σου τῇ δεσποίνῃ χαὶ
ἀπολύει σε, πρὶν ἢ σε xaxa dio. ἣ τὸ τέλος. Ὅθεν
χατηχήσας αὐτόν, σφραγίσας τε καὶ εὐξάμενος σὺν
τοῖς προγεγραμμένοις μοναχοῖς ἐξαπέστειλεν. Τῶν
οὖν μοναχῶν σὺν Ἰσαακίῳ τὴν πόλιν καταλαβόντων,
xai τῇ χυρίᾳ αὐτοῦ κατὰ τὴν χέλευσιν “ τοῦ πατρὸς
προσειπόντων, λίαν ἐκείνη διεταράχθη τῷ πνεύματι"
ἦν γὰρ εὔχρηστος αὐτῇ ὃ ἄνθρωπος πρὸς τὴν τῶν
πραγμάτων οἰχονομίαν χαὶ διεγηγερμένην διοίκησιν.
Εἰρηκότων ὃὲ αὐτῇ μετὰ ταῦτα ὡς xxi τοῦ πέλους
αὐτοῦ τὸν χα!ρὸν ἐγγίζειν b πατὴρ προεφήτευσε,
πρὸς τὴν αἴτητιν παρευθὺ ἐπεχάμφθη. Yzb δείνων
δὲ xal φθορέων 8 ἀγδρῶν ὕστερον παροδηγηθεῖσα
ὧν ἁγίων τόν τινος θάνατον
τοῦ Ἰτααχίου
10
Κωνσταντινούπολιν
ἀγνοεῖν τινα ὅλως χαὶ c
ἢ τὸν οἰκεῖον φησάντων πρὸς τὴν
πάλιν ἀναχαιτίζει ἀπόλυσιν xxi ἐπὶ * ἕν αὐτὸν
ἀποστέλλει τῶν προαστείων. Ἔν ᾧ νοσήσας ὃ Ioaz-
χιος ὑπὸ μοναχοῦ τινος εἰς ἐπίσχεψιν αὐτοῦ οἰἶχονο-
μικῶς ἐλθόντος ἀποχαρεὶς τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ μεθίστα-
ται τοῦδε τοῦ βίου 1) χατὰ τὴν πρόρρησιν τοῦ
σεβασμίου !* πατρὸς χαὶ τῆς παρούσης ζωῆς ἀπολύε-
ται. Mezk δὲ ταῦτα τῆς αὐτῆς εὐλαβοὺς ἡγουμένης
τοῦ Κλουβίου !? σὺν θυγατρὶ μοναζούσῃ πρὸς τὸν
ὅσιον ἀνελθούσης xoi ὑπ᾽ αὐτοῦ εὐλογηβείσης,
ἀποχαλυφβεὶς ὃ πατὴρ διὰ Πνεύματος θείου τὴν
ταχινὴν τῆς γραὸς τελευτὴν χαὶ τὴν ἡγεμονίαν τῆς
θυγατρός, λαβὼν ῥάβδον ποιμνιαρχίας ὡς σύμ-
βολον τῇ θυγατρὶ δίδωσι παρελθὼν τὴν μητέρα. M
δὲ δηχθεῖσα στερρῶς χαὶ τῇ λύπῃ χαταβληθεῖσα *
Ἔδει, πάτερ, φησίν, fpe τῇ ἀδυνάτῳ vest μᾶλλον
εἰς ὑποστήριξιν ῥάβδον δοθῆναι 7, τῇ νέᾳ ϑυγατρί
μου xai ἀκμαζούσῃ. 'Q δὲ ὅσιός φησιν αὐτῇ Ls
Καλῶς λέγεις, ὦ μήτερ, ἀλλ᾽, ὡς ὁ Κύριος ἠθέλησε,
ἔγονε xà d ἡτοίμαστο δέδοται. ΠΕερίλυπος δὲ
χατελθοῦσα ἐκεῖθεν
θείον Εὐστράτιον ἐχμειλίσσετα! 19 ἐρωτῶσα " Τίνος
οὐ τοῖς τυχοῦσιν ὅρχοις τὸν
D
χάριν, εἰπέ μοι, πάτερ, τῇ μὲν θυγατρί μου δέδωκεν
b ὅσιος ῥάβδον, ἐμὲ δὲ παρελογίσατο; Ὁ δὲ λέγε!
αὐτῇ * Τοῦ τέλους σου ἰσῶς, χυρία, ταχείαν τὴν
ἐπιστασίαν αἰσθόμενος 19 xai τὴν μετὰ σὲ πρὸς τὴν
θυγατέρα σου τῆς ποιμνιαρχίας 1* μετάβασιν προ-
δεικνύων cox. ὃ δίχαιος πέπραχεν τοῦτο. Ἡ δὲ τοῦτο
ἀκούσασα σύμφοβος γενομένη καὶ σύντρομος μετ᾽
ὀλίγας ἡμέρας γοσήσασα. χαὶ πρὸς τὸν Θεόν, χατὰ
τὴν προόρασιν τοῦ πατρύς, ἐχδημήσασα τὴν αὐτῆς
θυγατέρα τιμίαν διάδοχον τῆς ἡγεμονίας αὐτῆς
ἀξίως χαταλέλοιπε.
34. Γνώριμος οὖν ἐχεῖσε πολλοῖς καὶ ἐν παντὶ
ταῖς ϑεοσημείαις ὁ ὅσιος γενόμενος περιβόητος τῇ
ἐπιρροίᾳ τῶν ὄχλων πάνυ ἐπλίβετο τραχυνόμενος.
Ὅβεν βουλεύεται αὐτόθεν ὑποχωρῆσαι, χαὶ πρὸς
τὴν κατὰ Κόραχος Κεφαλὴν ἐρημίαν χωρῆσαι δυσ-
ανάβατον οὖσαν χαὶ ὑψηλήν, ἔνθα τὴν παρὰ τῶν
ἁγίων πάλαι δύο γερόντων ὑπεδέξατο χρησμωδίαν.
Διὸ παραλαβὼν τὸν Εὐστράτιον ὀρειβατῶν ὥδευεν ὁ
θεόληπτος. Ὡς δὲ πλησίον Μεριλουχώμεως γέγονεν,
λέγει - Μέλλομεν καταλαμβάνειν, Εὐστράτιε, μετ᾽
ὀλίγον vepopévny ποίμνην προβάτων, χύνας φοβε-
ροὺς ἐπισυρομένην, xai ὅρα μὴ πτοηθῇς τῇ ὁρμῇ
αὐτῶν. Προβάντες δὲ ἐκεῖθεν μικρὸν τὸ τῶν προβά-
τῶν ποίμνιον νεμόμενον χκατειλήφασιν, τούς τε
χύνας ἐκείνους κυχλοτερῶς αὐτοῦ ! περιθέοντας *. Ot
xal (δόντες μακρόθεν ἠλάλαζον κατατρέχοντες, ἀλλ᾽
ὡς πλησίον ἤδη τοῦ πατρὸς γεγόνασιν ἡσυχάσαν-
τες, ὥσπερ λογικῆς οὐκ ἀμοιροῦντες αἰσθήσεως,
τοῖς ποσὶν αὐτοῦ προσέπιπτον ὑποσαίνοντες ?, dg
DE SANCTO IOANNICIÓ MONACHO.
tinopolim abire tecum, significabo dominae tuae ut. D
dimiltat te antequam abripiaris morte. Deinde
instructum illum, signatum signo crucis et bene-
dictione donatum cum dietis monachis remittit.
Cum monachi simul cum Isaacio urbem petiissent
et eius dominae, iuxta mandatum Patris, omnia
renuntiassent, valde turbata est haee mente. Erat
quippe ulilis illi vir iste ad res eius dirigendas et
expedite administrandas. Sed. adicientibus illis
postea patrem prophetasse mortis eius instare
tempus, tandem ad petitionem inclinata est.
Allamen a malis et perditis viris postea seduela,
utpote qui minime quemquam, eliam sanetum,
cuiusquam morlem, neque etiam suam propriam
scire dicerent, iterum ab Isaacio dimit tendo destitit
eumque in unum ex suburbiis mittit. In quo eum
aegrotassel Isaacius, ἃ quodam monacho qui ad
eum invisendum, rei administrandae causa, vene-
rat tonsuram accipiens, tertia die migrat ex hac
vita, secundum praedictionem venerandi patris,
οἱ ex praesenti vita dimittitur. Postea, cum ipsa
reverenda hegumena Clubii eum filia sua item
moniali ad sanetum venisset et ab ipso benedielio-
nem accepisset, revelata patri per Spiritum divi-
num instanti vetulae morte et. filiae praefectura,
sumens baeulum pastoralem tamquam symbolum
iradit filiae, matre neglecta. Quae vero ralde
compuncta et maerore perculsa : Oportebat, ait,
pater, mihi imbecilli velulae in adiutorium baculum
dari potius quam iuveni meae filiae aetate florenti.
Sanctus autem ait illi : Hecfe dicis, mater ; sed,
prout Deus vult, factum est et cui paratum est,
datum est. "Tristis valde cum inde abisset, instan-
tibus adiurationibus divum Eustratium demulcet
interrogans: Quare, die mihi, pater, filiae. meae
tradidit sanctus baculum, me autem aspernatus
est? Qui respondit ipsi : Mortis tuae forsitan,
domina, promplam instantiam cum noverit et filiae
libi succedentis praefecturae mutationem ut prae-
monstraret tibi iustus ita egit. Ista haec audiens,
timida prorsus el tremens facta, post aliquo! dies
in morbum incidens οἱ ad Deum, secundum
patris praevisionem demigrans, suam filiam vene-
randam dignam quae in munere succederet
reliquit.
F
[eros canes
mansuefacil.
34. Notus ergo exinde plurimis et ubique his
prodigiis sanetus factus celebris, concursu turba-
rum valde pressus retardabatur. Inde consilium
init hine discedere et in solitudinem dictam ad
Corvi Caput abire, imperviam prorsus et excelsam,
ubi iam olim a duobus sanctis senibus oraculum
acceperat f. Igitur assumpto seeum Eustratio, per t
montes incedens iler fecit Dei servus. Cum prope
Merilucomos venit, ait : Occurremus moz, Eustrati,
gregi pascenti ovium quae canes formidolosos secum
lrahit; vide ne lerrearis eorum impetu. Inde pro-
gressi paululum ovium gregem pascentem offen-
dunt, eanesque islos in circulo currentes. Qui
videntes a longe ulularunt aeeurrentes ; at cum
prope palrem faeli sunt tranquillos se habent,
quasi ralionali sensu non carerent, et ad pedes
eius procidunt. mulcentes eum, et ex quo sancta
vestigia senserunt usque in finem mansueti valde
remanserunt. Tunc vero pater : Voca, inquit,
ἧς pastores,
5 χαταλάβη 4. — " ἔλευσιν 4. — ἴ (δείνων δὲ καὶ E
sr ᾿αταλάβη 4. à ὲ xal) om. 3, 4. — δέ add. 4. — " om. 2. — V αὐτῶν 2, 3, 4. —
Ἢ ime τοῦ Syros 4. — " om, 3. — 18 Κουβουχλίου 1. — 1" (ὅσιός φησιν αὐτῇ) 3, 4 15 59i Ea 4. m
a cT ME e mm d m T) 9, 4. — “" ἐκλίσσεται «t.
84. — ' αὐτούς 3. — ? περιθέντας 2, - 8 σαίνοντες 2.
BOUM LED 2 C
DIES QUARTA. NOVEMBRIS. 363
Α ἧς τῶν ἁγίων ᾿χρώτων περιοσφρανθέντες εἰς τελείαν
ὄντως χατέληξαν ἡμερότητα. Ὁ οὖν πατήρ *
Κάλεσον, λέγει, τοὺς ποιμένας, Εὐστράτιε, ὅπως ἡμῖν
τὴν ἐπὶ Τράπεζαν ὁδὸν ἀπάγουσαν 4 ὑποδείξωσιν.
Ὁ δέ φησι" Καὶ πῶς αὐτούς, πάτερ, ἀνωνύμως
χαλέσω ; Καὶ εἶπεν ὁ πατήρ ** Θεοφύλαχτον χάλεσον
πρῶτον, εἰθ᾽ οὕτως Χριστοφόρον τὸν σὺν αὐτῷ.
Φωνήσαντος δὲ " ὅ τε Θεοφύλαχτος xat Χριστοφόρος
συμφώνως ἀποχριθέντες ἴπαραγεγόνασι πρὸς αὐτούς.
Εἰρηκότος δὲ αὐτοῖς τοῦ δικαίου" Τὴν ἐπὶ Τράπεζαν
ὁδὸν ἡμῖν δείξατε, ὦ Χριστοφόρε χαὶ Θεοφύλαχτε,
λέγουσι " Δύο ὄντων ἡμῶν, τίμιε πάτερ, τοῦ μὲν
ποιμαίνοντος 8 τὴν ποίμνην, τοῦ δὲ πρὸς τὴν ἑνὸς
προβάτου ἀπολωλότος πορευσομένου " ἀνεύρεσιν,
πῶς γενήσεται. τοῦτο; Ὁ δὲ ὅσιος τῷ ἑνὶ αὐτῶν
ἔφη " Ἔλθὲ μόνον, τέκνον, ἐπὶ μικρὸν ὁδήγησον
ἡμᾶς, καὶ ἐν ταύτῳ τὸ ἀπολωλὸς εὑρήσας σεσω-
σμένον !? ἐπαναστρέψεις. Ὁ δὲ πληροφορηβεὶς &y !!
τοῖς ῥήμασι τοῦ πατρὸς ὡς συνοδοιπορῶν αὐτοῖς τὴν
ὁδὸν ὑπεδείκνυεν, τὸ πρόβατον ἐκεῖνο σὺν τῷ ἀρνίῳ
χατείλχηφεν, εὐχῆς xol χαρᾶς πλήρης πρὸς τὸν
συννομέα ἐπανακάμψας. ἸΙροβαινόντων E αὐτῶν τῇ
ὁδῷ 1" xa ὀλίγον, φησὶ τῷ Εὐστρατίῳ 5 ἔνθεος *
Ὁδοιπόροι! τινές, ἀδελφέ, πρὸ προσώπου συναντᾶν
ἡμῖν μέλλουσιν οἷς οὐ βούλομα.. ὅλως ὀφθῆναι, διό
μοι προπορεύου συνεπομένῳ. Ὡς δὲ ἤδη συνήντησαν
ἀλλήλοις καὶ τὸ « Ἑὐλόγησον, πάτερ », πρὸς τὸν
Εὐστράτιον ἔφησαν, xoi « Ποίας εἶ μονῆς »
ἐπηρώτησαν, λέγουσι * Πῶς ἐν ἀβάτοις ὡς ἐπὶ τὸ
πολὺ καὶ ἀδιεξοδεύτοις ὄρεσι διοδεύεις, θηρῶν ἢ
ληστῶν οὐχ ὑφορώμενος ἐπανάστασιν ; Ὁ δὲ
Ἑὐστράτιός φησιν" Ὁ τὸν Θεὸν ἔχων μόνος οὐχ ὧν
πάντων βλαπτόντων ὑπερανίσταται, ἐν παντὶ δια-
μένων ἀπτόητος. Ταῦτα συνομιλούντων αὐτῶν,
πλησίον τοῦ Εὐστρατίου ὁ πατὴρ ἵστατο !9 μηδ᾽
ὅλως καβορώμενος ὑπ᾽ αὐτῶν. Διακριθέντων OE ἀπ᾽
ἀλλήλων, τὸν τῆς οἰκήσεως ὄγκον περιαίρων εὐθὺς
πρὸς τὸν Εὐστράτιον ἔφησεν " Ἡ εὖ yh σου σκηνῆς
δίκην, ἀδελφέ, γενομένη περὶ ἐμὲ ἀπέχρυψέ με,
ὥσπερ ἐπόθουν, τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν.
pastores, Eustrati, ut nobis viam quae Trapezam
ducit ostendant, Qui ait: Quomodo illos, Pater,
nomina ignorans, vocabo? Dixit Pater : Theophy-
lactum voca primo, deinde Christophorum qui cum
c0. est. Cum. autem clamasset, Theophylactus et
Christophorus una voce respondentes advene-
runt. Dicente autem saneto : Viam quae Trape-
zam ducit, nobis ostendite, o Christophore et Theo-
phylacte, responderunt : Duo cum simus tantum
nos, venerande pater, altero pascente gregem, alte-
roque ad. unam ovem. deperditam profecturo. inve-
niendam, quomodo fiel. istud.? Sanctus vero alteri
eorum ait: Vade tamen, fili, et pusillum duc nos in
via, et in hoc ipso perditam invenies salvamque et
incolumem reduces. Qui vero persuasus verbis pa-
tris, dum cum illis iter faciens viam ostendit, ovem
illum eum agno invenit οἱ gratus laetusque ad
socium rediit pastorem. Progressis illis aliquentu-
lum in itinere, ait Eustratio divus vir : Viatores
quidam, frater, in faciem nobis occursuri sunt, a
quibus nullo modo videri volo. Propterea praecede
one subsequentem. Cum vero sibi invicem occurris-
sent et Eustratio : Benedic, pater, dixissent, et
cuius es monasterii? interrogassent, dixerunt :
Quomodo in imperviis ut plurimum et impenetra-
bilibus montibus viam agis, ferarum furiumve non
timens incursionem? Eustratius vero ait : Qui
Deum habet secum, solus mon est, nec ab ullo
nocente superatur, sed in omnibus impavidus rema-
nel. Haec illis conversantibus prope Eustratium
constitit pater, prorsus istis invisibilis. Cum ab
invicem separassent se, velaminis speciem statim
auferens, Eustratio ait : Oratio tua, tabernaculi
instar, frater, facta circa. me, celavit me, ut cupie-
bam, oculis eorum.
ANNOTATA.
a Suscepit imperium Michael anno 820 ad finem vergente, et eodem tempore Theophilum filium, quem
ex Euphrosina habuerat, augustali corona donavit. in magna. ecclesia, ut. refert Cedrenus, P. G.,
tom. CIX, p. 682 : imi τούτοις στέφει Μιχαὴλ Θεόφιλον τὸν ἐξ Εὐφροσύνης υἱὸν αὐτοῦ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐχχλησίᾳ.
Proin annus quintus istorum imperatorum est annus Christi 825.
b Strages exercitus Nicephori a Bulgaris devicti accidit, ut supra vidimus p. 346, anno Christi 811.
Proin in eundem annum 825 recidunt annus quintus Michaelis Amoriensis regnantis et annus decimus
quartus a clade Nicephori.
c Hoc Yoannicii praeclare gestum. memorat Baronius, Annalium, fom. LX, p. 909, ad annum 825.
d In Thraciam ergo profectus est S. Ioannicius. Proin, non tantum agitur de Thracesiorum themate,
quod erat in Asia minori, sed de Thracia Europaea, ubi iam tunc temporis pedem figerant Bulgari.
e Ofr. IV Reg., VI, 18.
[ Βιθυνίας κολπός est angustissimus sinus in Propontide apud Nicomediam; vocatur etiam. sinus
Nicomedicus.
g Quis fuerit ille Eustathius monachus reclusus,
mus ez Michaele, auctore Vitae S. Nicolai Studitae,
ex nullo documento coaevo com perire est. Sed. novi-
fuisse revera hoc tempore quo scribebat Sabas et quo
florebat Nicolaus Studita, id. est versus annum 858, καταγώγιον 86! μήτατον, scilicet villam pertinentem ad
monasterium. Studii et in. quo monachi quieti vacabant. Cfr. notam 30 Combefisii ad. Vitam S. Nicolai
Studitae in P. G.; tom. CV, p. 907. Notus est quidam. Isaias reclusus, Nicomediae hisce temporibus
degens, ex Orat. hist. in festum restitutionis imaginum quam edidit. Combefisius, Auct. Bibl. Patr.
tom. I, p. 743. Cfr. supra, p. 330. Tam aetum est in opere nostro, Iulii tom. I, p. 289-90, de alio quodam
ex captivis Bulgarorum, nempe Petro patricio. Quem vefert Basilii menologium. ereptum a S. lohanne
tlieologo, posteaque monachum factum. apud. S. Ioannicium im monte Olympo. Unde potest exoriri
dubitatio utrum. Petrus. patricius. et Eustathius ἡ
nonachus non eiusdem miraculosae. liberationis
participes fuerint effecti, quam, propter nominum similitudinem, menologium S. Iohanni, Sabas vero
monachus S. Yoannicio adseripsit.
5 εἰπάγουσαν 4. — P (ὁ πατ.) om. 4. — 5 uo» add. 3. — * ἀποκχριϑέντος 4. — ποιμανοῦντος 3, 4. — ? πορευο-
μένου 1, πορευσομένους 8. — 1? xal add. 3. —
χαθορώμενος ἴστατο 3, 4.
11 ἐπί 3. — 15 τὴν ὁδόν 3. —
18. ([ἱστατο-ὑπ᾽ αὐτῶν) ὑπ᾽ αὐτῶν μὴ
h Πραινέτος,
VITA
364 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
ἢ Πραινέτος, etiam. Πρένετος, vel Πρόνετος ef in t í : ; i
ἘΣ ipit Byzantinum. Huius loci situm optime definit Socrates, Hist. ecclesiast., ἐν. VI, cap. XYI,
P. G., lom. LX V H, p. 714, cum vocat illum ἐμπόριον δὲ τοῦτο καταντιχρὺ τῆς Νικομηδείας χείμενον, emporium
. G., lom. D.
ex adverso Nicomediae situm. Celebris est locus quja huc diverterunt B8. Johannes Chrysostomus et
i ] VII, P. G., tom. LXVII, p. 1563 et
i ita. Cfr. Sozomenum, Hist. eccl., lib. VII, cap. X P jt / Ἐ
des iiio, P δ, tom. C V, p. 907. Eodem appulisse ferunt Constantinum Porphyrogenetum
monachos Olympicos visifaturum, cuius iler ita describit Theophanis continuator ut referat imperatorem e
Bithynorum finibus profectum inde Nicaeam applicuisse. P. 6. lom. CIN, p. 482. Cf. Ramsay, The
Hist. Geogr. of Asia Minor, p. 188. Tomaschek, Zur historischen Topographie von Kleinasien in
Mittelalter, p. 9. x $
i i i non recurrit alibi mentio. à em
ἰροαὲ,υϑῖς, αν a βωρμ Heliae efr. Comment. praev. p. ecd Huius monasteri situm clave
describit titulus typici quod loc. cit. divimus asservari in bibliotheca : iiri ΤΩΝ τῆς πρῶ μονῆς
τῆς ὑπεραγίας Θεοτόχου τῶν “Ἡλίου Βωμῶν, ἤτοι τῶν Ἐλεγμῶν, τῆς δια κει μα νης μὲν SE : peat di dg ἧς, ἐν
τῷ θέματι Ὀψικίου, ὑπὸ τὴν ἐνορίαν τοῦ Καταβολίου, x. τ. Ais Sakhelion, ise d ιοθηχή, p. 136. Auctor
noster, sicut οἱ Petrus num. 37, pro τῶν Ἡλίου βωμῶν scribit ᾿Ελαιοβωμῶν ; recensio autem Metaphrastica
recte scribit τῶν τοῦ Ἠλίου βωμῶν, P. G., tom. CXVI, p. 69, num. XXXI y. j ; δι
1 Non videtur. aliunde notus iste metropolitanus Nicaeae, certe Hie Quien ex solis Actis S. Ioannicii
eiusdem. notitiam hausit. Cfr. Oriens christianus, tom. 1, ». 645. Non diu obtinuit sedem, quoniam
vidimus Petrum anno 824 hanc ecclesiam regentem, et hic anno circiter 827 mortuus denuntiatur. Addit
Le Quien se non posse, nec id. clare significabat. auctor Vitae apud Surium vulgatae, statuere utrum
Inger tandem haeresim. deposuerit. Revera id paulo obscurius narrat. Metaphrasticus scriptor, sed
Sabas explicite docet eum non paruisse monitis S. Ioannicii. j
m Hisce autem diebus, id est, quantum ez chronotaxi conicere licel, anno 826 vel 827.
n Sigriana est regio montuosa prope Cyzieum in Asia Minori ad Propontidis littora ab Olympena
Rhyndaco flumine divisa. Jta maiores nostri in Act. SS., Martii tom. I, p. 213. Cfr. Ramsay, op. cit.,
p. 162; TTomaschek, op. cit., p. 14. ' ! ἊΜ
o De S. Theophane, chronographo, qui obiit circa. annum 8.30. εἰ colitur die XII martii, cfr.
Act. SS., Martii tom. IT, pp. 213 sqq.
p Jn Sigriana erant non pauca monasteria, scilicet Polychronium, Parvus Ager, et Magnus Ager, cui
praeerat. "Theophanes, quodque. etiam vocatur Ager nomine pristino quo vocabatur. locus cum in eo
monasterium suum evstruvit Theophanes.
r Haec insula mon est insula Thasos, quae iacet in mari Aegeo prope Samothraciam, sed
quaedam insula sita in ipso lacu Apolloniadis. Re quidem vera. novit. Ricardus Pockocke (Voyages,
tom. V, p. 292) parvam insulam ad. partem borealem lacus, quam vocat. Abellionte. De monasterio
ibidem. aedificato εἰ eius. hegumeno Daniele. est. etiam. mentio. facta. in. menaeis, quae huius
sancti viri memoriam agunt die XII septembris. Neque antecessores nostri (Act. SS., Sept., tom. IV,
gp. 2), nec cl. v. Iohannes Martinovius (Ann. eccl. gr.-slav., p. 222) aliud quid de S. Daniele in Thasio
praeter solum. nomen tradiderant. Personam et locum quo vixit, atque tempus quo floruit elucidant,
aliquatenus saltem, pretiosa inde iterum magis magisque Acta nostra S. loannicii.
s Consobrinus Gregorii non. videtur. diu rexisse monasterium. Agaurorum ; nam infra num 36
dicetur. sub. "Theophilo imperatore (829-842) Antonius quidam deturbasse Eustratium hegumenum. Iam
vero in loco praesenti series vitae S. Ioannicii deducta videtur ad annum 828.
τ Cfr. supra cap. III, num. 9, p. 340.
CAPUT NONUM.
Continuatur narratio miraculorum et praedictionum S. loannicii.
35. Ὡς δὲ τῆς ἢ ᾿Ἀντιδίου ὀνομαζομένης μονῆς κατέ- 35. Cum Antidii monasterii montes petiisset, in
λαβεν ὄρεσιν, ἐν τόποις τραχυτέροις χελλίον μιχρὸν — locis angustioribus cella parva aedificata, solita-
οἰκοδομήσας, ἡσύχασεν, λαθεῖν αὐτόθι ? τοὺς
πολλοὺς λογισάμενος. Ἀλλ᾽ οὐ χρύπτεται εἰς τέλος,
κατὰ τὸν τοῦ Χριστοῦ λόγον, ἣ θεοχατοίκητος πόλις
ἐπάνω ὄρους τῶν ἀρετῶν χειμένη. Γυνὴ γάρ τις τοῦ
πατρικίου καὶ μαγίστρου Στεφάνου ἐκ περιεργίας
τῶν θεραπαινίδων αὐτῆς φαρμαχβθεῖσα xal τὰς
φρένας βλαβεῖσα τοῦ πλούτου τὸ πλεῖστον εἰς
ἰατροὺς ἀνωφελῶς ἀναλώσασα πρὸς τοῦτον χαταλαμ-
βάνει. τὸν δίκαιον, ὑπὸ τῶν συγγενῶν αὐτῆς ἀγομένη
xal τῶν ἰδίων. Ἥνπερ θεασάμενος ὁ πατὴρ οἰχτει-
ρήσας xal ἐπευξάμενος xal τῷ τοῦ σταυροῦ τύπῳ
σφραγίσας͵ ὑγιῆ ἀπέστειλεν εἰς τὰ ἔδια, παραγγείλας
μὴ, ποιήσασθαι αὐτὴν ζήτησιν τῶν βλαψάντων, ἀλλ᾽
ἀφεῖναι χριστομιμήτως τοῖς φονευταῖς χατὰ πρόθε-
σιν. Στέφανος δὲ μοναχὸς πάνυ εὐλαβὴς καὶ ἐνάρε-
τος,
86. — ἰ τοῖς 4. — ? αὐτόθεν 1.
rius vixit, se latere ibidem plerosque sperans. Sed
non absconditur in finem, secundum Christi ver-
bum a, illa quam Deum inhabitat civitas, supra
montem virtutum posita. Uxor enim patricii et
magistri Stephani ὁ per malignitatem famularum
suarum veneno infecta et vesana facta, cum divi-
liarum maximam partem medicis inutiliter impen-
disset, illum adit iustum a parentibus suis addueta
et amicis, Illam intuitus pater, misericordia mo-
tus, ,cum orasset pro ea et signo crucis signasset,
remisit sanalam ad propria, commendans ipsi ne
jam. inquireret in illos qui nocuerant ipsi, sed
dimitteret, Christum imitata, illis qui voluerant
ipsam occidere.Stephanus monachus, pientissimus
et virtutibus plenus, dueis Olbiani c notarius
factus,
abula. Peutingeriana Pronetios, quin et Πρόνεκτος apud. D
S. Ioannicius
plures sanat
aegrotos,
εὐὐϑ TE
Α τὸς, τοῦ στρατηγοῦ ᾿Ὀλβιάνου νοτάριος γεγονώς,
συχνῶς πρὸς τὸν πατέρα ἀνήρχετο τὰς χατ᾿ αὐτὸν
ἐξαγορεύσεις ποιούμενος, xai ? αὐτοῦ τοῖς χανόσι
χανονιζόμενος. "Q xal ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν b πατὴρ
λέγει - Γρηγορεῖν ὀφείλομεν ἀεί, τέχνον Στέφανε,
ὅτι ἢ ὥρᾳ οὐκ οἴδαμεν ὁ Κύριος ἡμῶν ἔρχεται, χαὶ
ἄλλος ἄλλου προχαταλαμβάνει προσλαμβανόμενος.
Διὸ εὐτρεπὴςς ἔσο καὶ ἔτοιμος b γὰρ βασιλεὺς καὶ
Θεὸς προσχαλεῖταί σε, xui μεταναστεύσει σε * ἀπὸ
τοῦ σώματος τάχιον. Ὁ δὲ εὐχὴν χομισάμενος χαὶ
ἀπολυθείς, μεθ᾽ ἡμέραν ὀγδόην ἐχδημεῖ "ἀπὸ χόσμου,
xoi ἐνδημεῖ πρὸς Κύριον, ἰάσεις πολλῶν * ἐνεργῶν
ὁσήμεραι: τῇ ἁφῇ τῶν λειψάνων. Καὶ ἕτερος μοναχὸς
Θωμᾶς καλούμενος, μετὰ Εὐθυμίου ἡγουμένου, υἱοῦ
γενομένου πατρικίου τε χαὶ μαγίστρου, εὐχῆς
χάριν, αὐτῷ πρὸς τὸν πατέρα συνελθὼν μετὰ πλεί-
στὴν ψυχωφελῆ διάλεξιν χαὶ τοῦ θανάτου μνήμην
ἀχούει, τοῦ πατρὸς πρὸς αὐτὸν ἐπιστραφέντος χαὶ
λέγοντος * Ὁ βίος βραχὺς τῆς ζωῆς ἡμῶν, ἀδελφὲ
Θωμᾶ, ὡς ὄναρ παριππεύων ἧ. Τὸ φορτίον ὃὲ τῶν
χαχιῶν ἡμῶν ἢ τῶν ἀρετῶν xafl ἑκάστην περι-
δεσμούμενον αὔξεται χαὶ πρόσεχε σεαυτῷ ὅτι χαὶ ὃ
συντόμως μεθίστασαι 9 Ταῦτα ἀχούσας xal τὰ
τῆς ψυχῆς αὐτοῦ b Θωμᾶς φροντίσας ἐπιμελέστερον,
μετὰ πεντεχαιδεχάτην ἡμέραν τὸν πρὸς ζωὴν
ὑπνώσας ὕπνον ἐν εἰρήνῃ κοιμᾶται.
86. Τῆς οὖν αἱρέσεως ἔτ: ! ἐπικρατούσης χαὶ -
διωγμῶν ἐπ᾿ ἀλλήλων ἐνεργουμένων τοῖς τοῦ ὃ
Χριστοῦ εἰκόνος προσχυνηταῖς ὑπὸ Θεοφίλου τοῦ
βασιλέως τοὺς πλείστους τῶν ἀρχιερέων xai ἥγου-
μένων τῆς αἱρετιχτς τότε λύμης ἀποδιδράσχοντας
τῶν οἰκείων ἀπανίστασθαι θρόνων καὶ ξένους χαὶ
πένητας καὶ ὀρει βάτους * ἀποχαβίστασθαι, συνέβη
xai τὸν τῆς ᾿Αγαύρων μονῆς ποιμένα Εὐστράτιον
ἐξελθόντα ἀπὸ τόπου εἰς τόπον διὰ Χριστὸν περιά-
γεσθαι, ᾿Ἀντώνιον δέ τινα τῆς αὐτῆς μονῆς τοῖς
αἱρετικοῖς συμφρονήσαντα ὑπὸ τῶν τῆς αἱρέσεως
ἐξάρχων τὴν τῆς μονῆς ἐχείνης ἡγεμονίαν xa
ἐπικράτειαν πιστευθῆναι. Ὃς * διαφόρως δηλωθεὶς
χαὶ νουθετηθεὶς xai τρίτον χανονισ!εὶς ὑπὸ τοῦ
πατρός, τῆς αἱρετικῆς οὐ διΐστατο λύμης. Μετὰ δὲ
ταῦτα καὶ τέταρτον ἀνήει. χανονισθῆναι τῷ ἔτι
παρακαλῶν χαὶ διόρθωσιν τὴν ὄντως ἐπαγγελλό-
μενος, Ὁ δὲ πατὴρ * φησιν᾽ Ἐπειδὴ πολλάκις σε, ὦ
᾿Αντώνιε, ἐλθόντα τὸ κατὰ δύναμιν ἐβοήθησα, χεῖρα
δοὺς καὶ συναγωνισάμενος σοι, αὐτὸς δὲ πρὸς τὴν
ἀλήθειαν ἀστατεῖς "50 τέλος σου γνῶθι πέφθακεν χαὶ
τεσσαραχοντήμερον μόνον χρόνον ὀφείλεις ἐν σχνηρᾷ
παιδείᾳ μέλλων διέρχεσθαι καὶ αὐτόν, ἀλλ᾽ ὑπενεγ-
χὼν μετὰ χαρᾶς τοῦτον ἢ σωθήσῃ. Ὁ δέ" AU εὐχῶν
σου τιμίων, εἰρηκώς, ὑπομένω, τίμιε πάτερ, τὸ
ἥμισυ μέρος εὐθὺς τοῦ σώματος μετὰ ἄλγους
πληγεὶς 9 ὑπὸ τῶν εὑρεθέντων ὡς νεχρὸς ἤρθη, χαὶ
μετὰ τεσσαραχοστὴν ἡμέραν κεχοίμηται.
37. ᾿Ανὴρ δέ τις εὐσεβὴς, τῇ ἀξίᾳ ὑπατιχός,
Κωνσταντῖνος τῇ χλήσει, πιστῶς καὶ συχνῶς
ἀνήρχετο πρὸς τὸν ὅσιον. Ὅστις ἐν μιᾷ τὴν πρὸς
ἐχεῖνον ὁδὸν ποιούμενος, τοῦ χτήνους αὐτοῦ πρὸς
ποταμὸν ὀλισθήσαντος, τῶν ἐφοδίων βραχέντων,
χατὰ κεφαλῆς ἔτυψεν τὸν τὴν διαχονίαν ἐκείνου
ἐγκεχειρισμένον ἄνθρωπον. Ὃν καὶ καταλαβόντα
μετὰ τὸ τῆς εὐχῆς τέλος φησιν ὃ πατήρ᾽ Ὄντως,
χύρι ὕπατε, οὐ χαλῶς ἐποίησας ὅτι, τοῦ χτήνους ἐν
τῷ ποταμῷ δλισθήσαντος, κατὰ κεφαλῆς ἔτυψάς σου
τὸν ὑπηρέτην" ὅταν 1 πρὸς ταπεινοὺς xal ἁμαρτωλοὺς
ἔρχῃ» μὴ τύπτε τοὺς συνδούλους. Τούτων " ἀχούσας
ἐξέστη
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
365
factus, frequenter ad patrem veniebat ut con-
scientiam suam manifestaret et consiliis eius
dirigeretur. Cui quadam die pater ait: Vigilare
debemus. semper, fili Stephane, quia qua hora
nescimus Dominus noster venturus est, et. alius
alium praecedit raptus. Quare paratus esto el
dispositus : rex enim. et Deus. noster vocabit te et
migrare moz te faciet. e corpore. Ille autem, bene-
dielione accepta, dimissus post dies octo exit e
mundo et migrat ad Dominum, sanaliones multas
operatus quotidie per tactum reliquiarum d. Alius
quoque monachus, Thomas nomine, cum Euthy-
mio hegumeno, qui filius erat patricii atque ma-
gistri, cum ad. patrem convenisset, benedictionis
accipiendae gratia, post longam spiritualem con-
versationem eliam mortis mentionem audivit a
patre inipsum converso οἱ dicente : Vita brevis est
in cursu nostro, frater Thoma, sicul somnium per-
transiens. Verum sarcina malorum nostrorum sive
virtutum quotidie colligata augetur : attende tibi
quia cito mulaberis. His auditis et quae ad ani-
mam pertinebant eum "Thomas recogitasset. dili-
genius, post diem quintam decimam ultimum
vitae dormit somnum et quiescit in pace.
36. Cum etiamlum praevaleret haeresis et
vexationes aliae post alias furerent contra Christi
imaginis adoratores ex parte Theophili impera-
loris e, plurimi ex episcopis et hegumenis haere-
ticam pestem fugerunt et sedibusrelietis, hospites
et pauperes et in montibus errantes deturbati
sunt. Accidit ut el praesul Agaurini monasterii
Eustratius eiectus de loco in locum propter Chri-
stum cireumferretur, et ut. Antonio f cuidam ex
eodem monasterio haeretieis consentienti ab
haereseos fautoribusistius monasterii praefectura
et dominium concrederetur. Qui vero saepius ma-
nifestatus et monitus atque ter a patre vitupera-
tus, ab haerelica pesle non destitit. Postea et
quartum ascendit ad eum exprobrandum, ipsum
denuo adhortatus rectamque viam denuntians.
Ait enim pater : Quoniam pluries te, o Antoni,
venientem prout poteram adiuvi, manu praestita et
disputans tecum, ipse autem. adversus veritatem
reniteris, finem tuum scito appropinquasse et. qua-
draginta. dierum tempus remanere tibi in dura
disciplina transigendum ; hoc autem si cum gaudio
tuleris, salvaberis. Qui cum dixisset : Per preces
fuas pretiosas, tolerabo, venerande pater, in
dimidia subito parte corporis dolore percussus,
ab illis qui invenerunt eum tamquam mortuus
sublatus est et post quadragesimum diem defun-
ctus est.
37. Vir quidam pius ex ordine consulari, Con-
stantinus nomine, fideliter et. frequenter adibat
sanctum. Qui quodam die cum iter ad eum face-
ret, et iumentum eius in flumen delapsum esset,
madefactis impedimentis, in capite verberavit
virum, eui commissum erat eius regendi officium.
Quem pater cum excepisset, oratione peracta,
ait : Revera, domne consul, mon recte egisti,
cum, iumento in fluvio delapso, in capite plezisti
famulum tuum ; quando ad. humiles et. peccatores
venis, noli ferire conservos tuos. Quae cum au-
divisset, statim miratus consul cogitatione perspi-
cacitatem
8 (καὶ-κανονιζόμενος) om. 4. — ὁ (καὶ μετ. σε) om. 3. — 5 ἀδημεῖ 3. — δ πολλάς 2, 8, 4. — " παριππεύον 2. —
80m, 3. — ? μεθίσταται 1, 3, 4.
88. — Lom. 9. — * om. 8. — * aic 2, 3. — * dpiázac 2, ἐρειβάτας 3. — 5 ὡς 2. — 8 om. 3, 4. —
τ ἀναστατεῖς 3, ἀνστατεῖς 4. — 5 τούτων 2. — " (εὐθὺς-π'
37. — ! & add. 3. — ? τοῦτο 3, 4.
ληγεὶς) τοῦ σώματος εὐθὺς πληγεὶς μετὰ ἄλγους 3.
VITA
Antonium,
Agaurinum
legumenum,
convertit,
£e
balbo rectum
usum
linguae
restituit,
T
366
ἐξέστη, παραχρῆμα ὁ ὕπατος τῇ διανοίᾳ, hv διό-
ρασιν τοῦ πατρὸς ἐκθαμβούμενος καὶ i Due m
γοιαν συγχώρησιν ἐξῃτήσατο. Ἄλλοτε ad à
αὐτὸς διά τινα χρείαν οἰχονομιχὼς ἐκκοπεὶς τοῦ
μὴ ἀνελθεῖν 4 ὡς ἔθος εἶχε, πρὸς τὸν μακάριον τὸν
υἱὸν αὐτοῦ Νικηφόρον ἀντ᾽ αὐτοῦ ἀποττέλλει σὺν
εὐλογίαις τισὶν αἷς εὐπορεῖτο. Ὃν δεξάμενος καὶ
εὐλογήσας ὁ ὅσιος, τὰ περὶ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ ἠρῶτα.
Ὁ ὃε ψελλίζων ἐτραύλιζεν ἄκρως, ὥσπερ παιδίον.
Ὃ καὶ αἰσθόμενος ὁ ἀοίδιμος λέγε. αὐτῷ : Ῥέλειος ^
ὑπάρχων τῇ ἡλικίᾳ ἔτ τὴν γλώτταν PEN περιφέ-
βρεῖς * οὐχ εὐδοχῶ τοῦτο ὑπάρχειν ἐν σοί, οὐδὲ
βούλομαι. * εἰπὲ ἄρφα. Ὁ δὲ φησιν᾽ ἄλφα, Δευτεροῖ
τὸ αὐτὸ καὶ πάλιν φησιν ἄλφα, καὶ λέγει" Πρότει-
υόν σου τὴν γλῶσσαν, ἔξω " θεάσομαι αὐτήν. Τοῦδε
τὸ τάχος, ὡς προσετάγη, προτείναντός E φησιν b
πατήρ, ἀποβλέψας τῇ γλώσσῃ" Χριστὸς Ἰησοῦς, d
Θεὸς ai δημιουργός * σου, ὃ τὰ μογιλάλων ? χαὶ
κωφῶν διαρρήξας δεσμὰ χαὶ λάλον 10 γλώσσαν τοῖς
χατὰ οὖσιν λογικοῖς ἀποδόμενος ! ! πάλαι", ἐντέλλεταί
σοι 19, χαὶ νῦν Ov ἐμοῦ τοῦ ταπεινοῦ καὶ ἁμαρτωλου
λαλεῖν τὸ δῶ μὴ Ψελλίζουσαν ἔτι, καὶ φησὶν τῷ
ἀνθρώπῳ" Εἰπὲ ἄρφα, καὶ εὐθὺς εἶπεν ἄρφα. Ὡς p
ὀρθολέχτησεν τὸ ῥῶ τρανολογῶν ὁ νεώτερος, ἐξαίσιον
θάμβος ἐπί τε αὐτὸν ἐχεῖνον xal τοὺς παρόντας
ἐπέπεσεν ἐπὶ τῷ τῆς παραδοξοποΐας ταύτης προβλή-
ματι, Ὅθεν εὐχαριστῶν τῷ Κυρίῳ καὶ τῷ ἁγίῳ ὁ
, ἄνήρωπος εἰς τὰ ἴδια αὐτοῦ ἐπορεύετο χαίρων.
38. Κατὰ τὸν χαιρὸν δὲ τοῦτον, χτιζομένου τοῦ
j ναοῦ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ προφήτου, προδρόμου
» xal βαπτιστοῦ ᾽, τοῦ ἐν τῇ Αντιδίου μονῇ, χατελβὼν
| ἀπὸ τῆς ἡσυχίας ὃ δίκαιος τοῦτο ἔργον περισχοπῆ-
σαι, εἰ ἄρα γε, ὡς διετάξατο, κχτίζεται ἀκριβο-
λογούμενος αὐτὸ περιήρχετο. Ἰωαννοῦ δὲ μοναχοῦ
τῆς αὐτῆς μονῆς ἐξελθόντος πρὸς τὸν πυλῶνα xxi
χάριν εὐχῆς τοῦ ἁγίου εὑρόντος τινὰς χαταλαβόντας,
χαχεῖσε αὐτὸν παρεῖναι παρά τινων μεμαθηκότας
καὶ περὶ αὐτῶν αὐτὸν ὑπομνῆσα. δυσωπηθέντας B.
Μαχροθυμήσατε, λέγει αὐτοῖς, μικρόν, ἀδελφοί, καὶ
ὃν ἄν ἴδητε ἐξερχόμενον σὺν ἐμοὶ ἐχεῖνός ἐστι,
προσέλθετε αὐτῷ, ὥσπερ βούλεσθε. Τοῦ οὖν πατρὸς
τότε περινοστήσαντος τὴν οἰχοδομήν, xai ἅμα τῷ
Ἰωάννῃ πρὸ προσώπου τῶν ζητούντων αὐτὸν B
διελθόντος xal μὴ ὁραθέντος, ἀλλὰ πρὸς αὐτὸ τὸ
ὅρος γωρήσαντος, ὑποστρέψαντι μόνῳ τῷ Ἰωάννῃ
οἱ ἔλθόντες θεάσασθαι. τὸν μακάριόν φησιν αὐτῷ *
Πότε, πάτερ, ὁ ἅγιος, ὡς εἴρηκας, ἐξελεύσεται ; Ὁ
δέ φησιν αὐτοῖς - Ἤδη σὺν ἐμοὶ ἐξῆλθε, xai δι᾽
ὑμῶν διῆλθε, καὶ πρὸς τὴν ἡσυχίαν αὐτοῦ εἰσέδυ,
Οἴδε οὐδένα ἕτερον διερχόμενον σὺν αὐτῷ, ὡς ἐπὶ
Κυρίου ἰδόντες ἐβεβαιώσαντο, xol ἐλυποῦντο λίαν
ἀστοχήσαντες αὐτῶν 4 τῆς ἐφέσεως. Ὁ ὃὲ Ἰωάννης
ἀνελθὼν " αὖθις xal τῷ πατρὶ ἀναγγείλας τὰ xa
αὐτοὺς ἐπιτρέπεται αὐτοῖς προσειπεῖν ὅτι - Εἰ
θέλημα ἣν Θεοῦ, ἀδελφοί, δι᾿ ὑμῶν ἐλθόντα με
ἐθεάσασθε ἄν, τὰ νῦν ὃὲ χεχοπωμένῳ μοι ὄντι
συμπαβήσαντες, ὡς ἰδόντες με, ἀλύπως ὑποχω-
ρήσατε, παρὰ Θεοῦ τοῦ κόπου ὑμῶν τὸν μισθὸν
ἐκδεχόμενοι, χἀγῶ ὑμῖν ὁ ταπεινὸς ὡς εὐπειβθέσιν
ὑπερεύξομαι. Οἴδε τοιαῦτα ὑπ᾽ αὐτοῦ δηλωθέντες
μετὸ χαρᾶς ἀνεχώρησαν.
39. Θεόδωρος δέ τις μοναχὸς χαὶ ἡγούμενος,
γνώριμος τῷ τιμίῳ τούτῳ πατρί, τὰ αὐτοῦ χατορ-
θώματα καὶ θαύματα ! ἐπιστάμενος xal ἐπὶ ὠφελείᾳ
τινῶν ἐν μιᾷ ταῦτα κηρύττων, εἴς τις τῶν ἀχουόντων
φησιν * * Θαυμαστὰ ὑμῖν λέγεις περὶ τοῦ ἀνδρὸς xal
παράδοξα
5 ἐλθών 2,
89. — ! (ai θαύμ.) om. 3, 4. — ? om. 3, 4.
8 ἐχκοπιείς 2, — * ἀπελθεῖν 3, — 9 τελείως 4. — ὅ ἵνα add. 4. —
Θεός 2. — ? μογγιλάλων 1, 2. — 19 λάλων 4, — 11 ἐντειλάμενος 3, 4, — 18 σε 3 4
38. — ! (προδρόμ. x. βαπτ.) om. 3. — ὃ δυσωπηθέντος 1, 3; δυσωπηθέντες 2, — ὃ
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
cacilatlem palris et, paenitentia faeta, veniam D
petiit. Alias autem idem, propler quandam ad-
ministralionis necessitatem impeditus ne ascen -
deret ad beatum, sicut solebat, filium suum
Nicephorum loco sui mittit cum eulogiis quibus -
dam quibus abundabat. Quem cum excepisset
eique benedixisset sanctus, interrogat eum de
patre eius. Iste balbutiens titubabat. vehemen -
ter in dicendo, ut puer. Quod animadvertens vir
inclitus, ai illi : Perfecta. cum sis aetate, adhuc
linguam imperfectam geris ; non probo hoc esse in
le neque volo. Dic arpha. Qui ait: Alpha. Repetit
idem, sed denuo dicit : a? pha. Tune dieit : Ertende
linguam tuam, exterius inspiciam eam. Qui cum
cito, ut iubebatur, protulisset, dicit pater, inspeela
lingua : Christus Jesus, Deus et Creator. tuus, qui
haerentium lingua et multorum rupisti vincula, et
linguam loquentem illis qui natura sunt rationales
dedisti, iubel tibi nunc per me humilem et peccato-
rem loqui rho non balbutiendo. Igitur ait. viro :
Dic arpha, et statim ail arpha. Ut reete pronun-
tiavit rho perspieue locutus iuvenis, terribilis
tremor super ipsum el. super adstantes incidit,
obiecto sibi hoe mirabili faeto. Inde gratias agens
Domino et saneto, vir ad propria rediit gaudens.
38. Eodem aulem tempore, dum aedifiearetur
lemplum saneti Iohannis prophetae, praecursoris
et baptistae, in Antidii monasterio, descendens e
solitudine iustus ut hoc opus inspiceret, utrum qui-
dem, sieut. iusserat, fundaretur, diligenter inqui-
rendo perambulabat. lohannes autem monachus,
ex eodem monasterio exiens ad propylaeum
cum invenisset quosdam, saneti benedictionis ac-
cipiendae causa, hue appulsos, qui ab aliquibus
audiverant eum ibi adesse, simul petentes αἱ
memor esset eorum : Ezspeetate, inquit illis, pau-
lulum, fratres, et quem videritis eceuntem mecum,
iste est; adite ipsum, ut. vullis. ''une eum pater
redisset ab aedifieio el simul eum Iohanne ante
faciem quaerentium illum, non tamen visus,trans -
iret et in montem recederet, redeunti soli lohanni
qui venerant ad videndum beatum aiunt ipsi :
Quandonam pater, sanctus, ut dixisti, egredietur ?
Qui respondit illis : Jam mecum ezvivit et transiit
in medio vestrum et ad solitudinem suam ingressus
est. {ΠῚ autem senullum alterum transeuntem eum
ipso vidisse, in nomine Domini affirmarunt, et
lristati sunt valde, decepti in sua petitione. Cum
lohannes ascendisset iterum et. patri nuntiasset
quae isti vellent, monetur dicat illis quia: Si volun-
tas fuisset Dei, fratres, in. medio vestrum tran-
seuntem. ine. vidisselis. Nunc autem defesso mihi
indulgete, ac si me aspexisselis non tristantes rece-
dite, «Deo laboris vestri. praemium | recepturi.
Equidem pro vobis miser precibus benignis orabo. .
tii autem, his ab ipso sibi manifestatis, cum gau-
dio recesserunt.
39. Theodorus quidam, monachus et hegume-
nus g, qui notus erat venerando isti patri eiusque
virtutes et miracula noverat, eum quadam die ea
ad profectum spiritualem quorundam enuntiaret,
unus audientium ail : Mira. nobis dieis de hoc viro
et
7 ποιήσαντος 2.
— " (Θεὸς x. δημ.) δημ. x.
3 αὐτοῦ 2, — 4 αὐτῷ 3, 4. —
transeun-
tibus
invisibilem
se facit,
ursum reddit
mitem,
y
A
2
h
Ü
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
παράδοξα διηγῇ, πάτερ, ἀλλά, παραχαλῶ σε, λαβών
pes μετὰ σοῦ πρὸς αὐτὸν συνανάγαγε, ὁπῶς αὐτὸς
i» ἰδὼν πιστῶ Θεῷ. Συνανελῇὼν ὃὲ τῷ ἡγουμένῳ
Θεοδώρῳ πρὸς τὸν πατέρα ὁ ἄνθρωπος, ὡς ἱκέτευσε,
λαβών τε εὐχὴν xal συνεστιάσεως τούτου χατηξιώθη.
Ἐσθιόντων ὃὲ αὐτῶν, ἄρχος παμμεγέθης ἐκ τοῦ
πλισίον ἄλσους προχύψασα μεγάλως ποὺς συνεστιά-
τορας ἐξεφόβησε. Πρὸς οὕς φησιν ὃ μαχάριος * Ὁ
τὸν Θεὸν φοβούμενος οὐ πτοεῖται θηρία᾽ ὡς θεῖαν γὰρ
Θεοῦ εἰκόνα ταῦτα ὑποσαίνει αὐτὸν xai ὑποπτήσσει.
Καί φησι προσταχτιχῶς ὃ πατὴρ τῷ θηρίῳ" "EXE
πρὸς Ἱμᾶς. Ἐλθούσῃ δὲ αὐτῇ, xal πρὸς τοὺς πόδας
αὐτοῦ μετὰ τρόμου πλιησιασάσῃ αὐτοῖς ἐχείΐνοις
οἰκείαις “χερσὶ ψωμίζειν ἐπέτρεπεν αὐτὴν οἱ καὶ
ψωμίζοντες ἐξεπλήττοντο. Ὁ 06 πατὴρ δ λέγει αὐτῇ "
Πορεύου ὅθεν xa προῆλθϑες. Ἡ δὲ pez αἰδοῦς τὴν
χεφαλὴιν αὐτῆς χλίνασα χαὶ οἰονεὶ προσχυνήσασα
αὐτῷ * πρὸς τὸ ὄρος εἰσέδυ. Ὁ δὲ ἅγιος τοὺς προμε-
λετηθέντας τε χαὶ μελετωμένους λογισμοὺς ἐχφαυ-
λίζων τῶν ἐσθιόντων λέγει" Τοῖς θηρίοις τὴν τοῦ
Θεοῦ εἰκόνα ἤγουν ἦ τὸν ἄνθρωπον μὴ φοβεῖσϑα!: χαὶ
τρέμειν ἐπιτέτραπται δημιουργιθεῖσιν, ἀλλ᾽ ἐπεὶ τὴν
ἐντολὴν οὐκ ἐφυλάξαμεν χαὶ νῦν δὲ τῶν τοιούτων
χαθ᾽ ἑχάστην ταῖς παραβάσεσιν ἁλισχόμεϑα, τρέμο-
μὲν ἡμεῖς τὸ ἀνάπαλιν τὰ θηρία. Et OE τῶν τοῦ
Χριστοῦ ἐντολῶν ἀχαταίσχυντοι εὑρεθῶμεν ἐρασταί,
ἐπὶ ἀσπίδας xol βασιλίσκους, λέοντάς τε xal ὃρά-
χοντας αἰσθητῶς xai νοερῶς ἐπιβῆναι δυνάμεθα, χαὶ
μή τις ἀπιστείτω τὴν χάριν ταύτην τοῦ κατ᾽ εἰκόνα
δηλοῦσαν τὸ ἀπαράγραπτον. Ταῦτα ἀκηχούτες οἱ
πρότερον ἀμφιβάλλοντες τοῦ πατρὸς αὐτοψεὶ βεβαιω-
θέντες τὸ ἔνθεον, λαβόντες αὐτοῦ τὰς εὐχὰς ἀπε-
λύθησαν.
AQ. Πτωχοῖς ἄλλοτε παραχαλοῦσι xai ἔλεημο-
σύνην αἰτοῦσι μὴ ἔχων χρυσὸν ὁ πατὴρ μήτε
ἄργυρον ὅλως ἐπιτρέπει Θεοδούλῳ τῷ ὑπουργῷ
αὐτοῦ" "Avt ἐνταῦθα, εἰπών, τὸ πλήρες ἄγγος
ἐλαίου, καὶ δὸς τοῖς ἀδελφοῖς ἡμῶν τοῖς πτωχοῖς,
ἀλλὰ καὶ χενὸν ἀγγεῖον ἔλαίου συνεπικόμιζε. Ὁ δὲ
λέγει * Τοῦ μεστοῦ, πάτερ, φερομένου ἐνταῦθα
ἄγγους, τίς ἣ χρεία τοῦ χενωμένου τῆς παρουσίας ;
Ὁ δὲ πατήρ᾽ Εὐλογίαν ἔχεις, φησίν, ὡς εἶπον σοι
Θεόδουλος ἀπιὼν τὸ προστε-
ταγμένον πληρῶσαι χαὶ ὑποστρέφων ὄλισθήσας
συνεποδίσίη, καὶ τρηθέντος τοῦ πλήρους εἰς τὸ χενὸν
μετάγει τὸ ἔλαιον. Τότε ὁ ἀδελφὸς Θεόδουλος
συναισθόμενος τὴν πρὸς ὀλίγον αὐτοῦ γενομένην
πρὸς τὸν πατέρα ἀνηχοΐαν, ἐθρήνησεν, χαὶ ἐλθὼν
τούτῳ σὺν μετανοίᾳ ἀπελογήσατο, τὴν προφητικὴν
αὐτοῦ ἀποθαυμάσας διόρασιν.
A1. Τῷ οὖν πολλάχις μνημονευθέντι ! ὁσίῳ Εὐ-
στρατίῳ, ἡγουμένῳ ᾿Αγαύρων, συνέβη πλείστην αἵμα-
τος ῥύσιν γενέσθαι ἐκ τῶν ἐγχάτων 3. ὡς ἄφωνον
χεῖσθα: xai μόλις δυνηθῆναι μοναχῷ τινὶ Νιχολάῳ
προσφθέγξασθαι τοῦ ἀνελθόντα εἰπεῖν τῷ ὁσίῳ τὰ
xaT αὐτόν. Ὡς δὲ ἀπελθὼν τῷ πατρὶ ἀπήγγειλε
τὰ κατὰ Εὐστράτιον Νιχολάος - Meivov ὀλίγον n
πέχνον, φησὶν αὐτῷ ὃ ῃαυμάσιος, xal διαστὰς ἀπ᾽
αὐτοῦ μιχρόν, ὡς διά τινα χρείαν, àv
ὄντως ἐχτενῆ, ὡς οὐκ ἔλαθεν, ὑποστρέψας δηλοποιεῖ
τῷ αὐτήσαντι ὡς" Οὐκ ἀποθάνῃ τῷ νῦν, εἰπών *, ὦ
Εὐστράτιε. ὀψόμεθα γὰρ πάλιν ἀλλήλους ἐν σαρχί,
μὴ ἀθυμεῖ 5. Ὁ δὲ μοναχὸς 9 Νικόλαος τοῦ ὄρους 1
χαταβὰς τὰ τοῦ ὁσίου ἀπήγγειλε τῷ Ἑυύστρατίῳ, ἐρρὼ-
^ ᾽
μένον χαταλαβὼν αὐτόν᾽ xai πότε ἀνερρώσθη μαθών,
“ , DS
οὕτως ποιῆσον. 0 δὲ
εὐχὴν δὲ
367
οἱ incredibilia narras, pater ; sed, precor te, sumens
me tecum ad ipsum duce, ut ipse ego videns credam
Deo. Cum igitur comitatus esset hegumenum
"Theodorum ad patrem vir iste, ut petierat, benedi-
ctione accepta, ad convivium eius admissus est.
Dum comederent, nrsus mirae magnitudinis e
proxima silva proruit et convivas valide turbavit.
Quibus ait beatus : Qui Deum timet, feras. mon
reformidat; eum enim velut Dei imaginem lingunt
et rererentur. Ait etiam pater iubens ferae :
Veni ad. nos. Cum venisset ista et ad pedes eius
cum tremore appropinquasset propriis manibus
ut mulcerent eam hortatus est eos. Qui eum pal-
passent manu timentes valde, ait illi pater : 445i
unde venisti. Quae reverenter caput inclinans et
quasi adorans eum in montem ingressa est. San-
ctus vero illas quas versaverant et adhue versa-
bant cogitationes convivae, vituperans dixit : Ne
ferae. Dei imagini, scilicet homini, timorem aut
fremoren. inicerent. statutum fuit quando creatae
sunt, sed quoniam mandatum sumus transgressi et
nunc etiam talibus cotidie transgressionibus. deci-
gimur, timemus nos iterum feras. Si autem Christi
mandatorum impigerrimi inveniremur amatores,
super aspides et basiliscos, leones οἱ draconesh, sen-
sibiliter et visibiliter ambulare valeremus; neque
quisquam negare praesumat hanc gratiam, quae
manifestat quod est in imagine indescriptibile. Quae
cum audivissent qui prius calumniabantur, patris
aspectu confirmati de divina in eo inspiratione,
eius benedictione accepta, dimissi sunt.
40. Alias mendicis supplicantibus et elee-
mosynam petentibus, aurum non habens pater
neque argentum prorsus, mandat Theodulo mi-
nistro suo : Addue hue, dicens, vas oleo plenum
et da fratribus nostris mendicis; sed et vacuum vas
olei affer tecum. Qi ait : Plenum, pater, si attulero
huc vas, quid opus est ut adsit vacuum ? Cui. pater :
Eulogiam habes, ait, ut dizi tibi, ita facito. 'Theo-
dulus abiens ut iussa impleret et reversus, cum
lapsus esset, perforato vase pleno, in vacuum
transtulit oleum.Tunc frater Theodulusintellegens
suam quam paulo ante erga patrem ostenderat
inoboedientiam, lacrimatus est, et cum rediisset,
veniam petiit cum paenitentia, prophelieam eius
miratus perspicacitatem.
41. Saepius memorato beato Eustratio, hegu-
meno Agaurorum accidit ut mullum sanguinem
evomeret ex intestinis. Sine voce jacebat ita ut
vix posset monachum quendam Nicolaum alloqui
ut abiret ad sanctum renuntiaretque statum eius.
Profectus autem. Nicolaus eum patri aperuisset
quae de Eustratio erant : ftemane aliquantulum fili,
ait ei mirabilis vir, el recedens paululum ab eo,
quasipropler aliquam necessitatem,re autem vera
oraturus impense, quoniam nihil ignorabat, rever-
sus manifestat roganti : Non morierisnunc, dicens,
o Eustrati, videbimus etenim iterum nos invicem in
carne; ne deiciare animo. Monachus Nicolaus eum
" de monte descendisset, verba sancti nuntiavit
Eustratio, quem sanatum invenit, cumque didicis-
εὗρεν ἀχριβολογήσας ὡς xav αὐτὴν τὴν ὥραν, ἣν ὁ set quandonam fuisset sanatus, inquirendo rescivit
πατὴρ ὑπὲρ αὐτοῦ, μετὰ τὸ iB μαθεῖν, τοῦ Θεοῦ ἐδεήθη, eadem hac hora qua pater pro ipso, postquam
σωθεὶς * ἐπλούτησε 10 τὴν ἀνάρρωσιν. Μηδέπω !* audiverat, Deum oraverat, fuisse donatum valetu-
δὲ dine.
3 om. 2. — ὁ πιστωθῶ 4. — 5 om. 3, 4. — ? (προσχ. αὐτῷ) om. 3. ἘΞ ἴ ez" οὖν 2, 3, 4.
41. — ὁσίου 3, 4. — " xaladd. 3. — ὃ αὐτῷ λέγων 3. — β λοιπόν 4. — ὃ ἀθύμεια 4. — δ om. 3, 4, —
8499 4. — " σωσθείς 1. — τὸ ἐπλάτησε 4. — ! μήπω 2,3:
τ τοῦ dp.) om. 3, 4. —
h
"Theodulo
monacho res
futuras,
Ε
Eustratii
hequmeni
sanationem,
368 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
δὲ αὐτοῦ τὸ σῶμα ἀναλχηψαμένου ἀπὸ τῆς νόσου,
ὑπὸ τῶν ἐν τῷ μετοχίῳ αὐτοῦ καλουμένῳ Λευχάδων
ὄντων ἀδελφῶν δυσωπεῖται παραγενέσϑαι πρὸς
αὐτοὺς ὃ. ὠφέλειαν xui συνομιλίαν πνευματικήν.
Ὃς φιλοσυμπαβέστατος πέλων καὶ μὴ θέλων τινὰ
λυπῆσαι, ὑπακούσας ἀπήει. Ὅθεν χεχοπιαχὼς ἐκ τῆς
ὁδοιπορίας xal !* ὑποστρέψας σφοδρότερον ἐν νόσῳ,
λάβρῳ πυρέτῳ κατεσχέθη. Ἐπὶ τέσσαρας ἡμέρας
ἐχεῖσε ἄφωνος διαμείνας 18 χαὶ ἄσιτος, χυχλοτερῶς,
περι σταμένων χαὶ θρηνωδούντων τῶν BUS.
ὅτε δὲ ἑαυτοῦ τὴν ἰσχὺν συνεκλείπουσαν αἰσθόμενος
εἶδεν, τὸν ὅσιον μετ᾽ εὐχῆς xaX διάνοιαν παραχα-
Ae ὁ Εύστράτιος, καὶ εὐθέως εἰς ὕπνον τραπεὶς
συ)αλοῦντα αὐτῷ ὁρᾷ τὸν ἅγιον πατέρα xa
ἐνισχύοντα. Καὶ διυπνισθεὶς μετὰ ταῦτα !*, εὐθὺς
ἀνενεγχῶν ἀπὸ τῆς νόσου ἦλθεν ὑγιαίνων εἰς τὴν
μονὴν αὐτοῦ, δοξάζων τὸν Κύριον καὶ τὸν ὅτιον
αὐτοῦ !*.
A49. Τοῦ οὖν χακίστου χαὶ δεινοῦ Θεοφίλου τοὺς
εὐσεβοῦντας ἐλαύνοντος καὶ τὸ ὑπήχοον διὰ γραφέων ?
xaz ἐκεῖνον τὸν χαιρὸν πλεονεχτοῦντος ἀσυμπαθῶς,
εἴς τις ἐξ αὐτῶν τοῦ Ὀψικίου πρωτονοτάριος ἀνα-
γραφεὺς χαὶ σπαθάριος Δρόσος, χάριν εὐχῆς.
ἔρχεται πρὸς τὸν ὅσιον. "Q συγχαθεσθεὶς καὶ
πλεῖστα ψυχωφελῇ προσεθεγξάμενος ὁ πάτηρ λέγει"
Ἑυὐτρέπισον σεαυτόν, σπαθάριε, xai τοὺς χάρτας
σου " ὁ γὰρ βασιλεὺς συντόμως μετακαλεῖταί σε
ἀποδοῦνα. εὐθύνας τῶν πεπραγμένων. Ὁ δὲ μὴ
νοήσας ὅτι ἀλληγοριχόν ἐστι τὸ ῥηθέν. ἕτοιμον αὐτὸν
ἔφη εἶναι, εἰ καὶ κατ᾽ αὐτὴν ζητηθείη τὴν ὥραν. Ὁ
BE πατὴρ λέγει αὐτῷ ** Οὐ περὶ τοῦ ἐπὶ γῆς βασι-
λέως σοι εἶπον * 7, χαρτῶν ἀδικίας, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἐν
οὐρανοῖς κατοιχοῦντος χαὶ τὰ χρυπτὰ ὁρῶντος τῶν
χαρδιῶν ἡμῶν, τοῦ μέλλοντος ἀπαιτεῖν τῶν ἔργων
καὶ λόγων xal ἐννοιῶν ἡμῶν, ἁπάσης νυχτὸς καὶ
ἡμέρας τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ πέρας, 7, αὐτῷ διὰ τῆς
τῶν ἐντολῶν φυλαχῆς, ἢ τῷ ἐχθρῷ τουναντίον διὰ
τῶν παραβάσεων ἐδουλώθημεν. Ὁ καιοὸς γάρ σου
τῆς ἀναλύσεως ἤγγιχεν * διὸ ἀνάπτυξόν σου τοὺς
χάρτας τῶν ἐπταισμένων ἢ χατὰ διάνοιαν ὕδασι
δακρύων καὶ σπόγγῳ ἐλεημοσύνης ἀπαλείφων
αὐτους, ὁπὼς μη εὑρεθεῖεν εν τῇ τῆς χρίσεως
ἡμέρᾳ κατηγοροῦντές σου. Ταῦτα αὐτῷ εἰρηχὼς xai
εὐξάμενος, ἀπολύει. Ὁ δὲ τῶν ῥημάτων τοῦ ἁγίου
πατρὸς μὴ φροντίσας ἀλλ᾽ ἔτι εἰς τὴν ἄδικον
ἐκείνην χαταγραφὴν διερχόμενος. ὡς ἤδη ἔφθασε
περὶ τὰ μητάτα Λυδίας, ἀποϑνήσχε. συντόμως.
48. Πέτρος δὲ μοναχὸς εὐλαβὴς xol ἐνάρετος
πάνυ συνήθως x«i συνεχῶς ἐρχόμενος πρὸς τὸν
ὅσιον ἀνελθὼν, ἐν μιᾷ σὺν πλησιοχώρῳ αὐτοῦ
ἡσυχαστῇ Πλάτων. καλουμένῳ, καὶ εὐλογηθεὶς
συγχαβημένου αὐτοῖς τοῦ πατρὸς xal συνομιλοῦντος
θεοχαρίτωτα, φησὶν ὁ Πλάτων τότε " Ἀπὸ ψυχῆς
xui πίστεως ἐχδυσωποῦμέν σε, πάτερ ἅγιε, ἅπαξ
τοῦ ἔτους ἡμῖν χαρίζεσϑαι τὴν τιμίαν συνομιλίαν
καὶ θέαν σου, πίστιν ἐχ τούτων xai γνῶσιν μετα-
λαμβάνουσι. διὰ Πνεύματος, ὡς ἐξ ἡλίου ὄντως
φῶς xai θερμότητα. Ὁ δέ" Γινώσχειν oc! βούλομαι,
dóelek ? Πλάτων, ὡς οὐ προπβήσῃ θεάσασϑαί με
σωματικῶς ἔτι ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ βουλόμενος ?. Ὅθεν
δοὺς αὐτοῖς ἄρτου ξηροῦ ἀνὰ μερίδων δώδεκα εἰς
εὐλογίαν, ἐξέπεμψε μετ’ εἰρήνης ?. Τῷ οὖν ἐπιόντι
ἐνιαυτῷ συναπελθὼν τῷ Πλάτων: ὁ ἀββᾶς Πέτεος
πρὸς ἕτερον μοναχὸν μήκοβεν ἡσυχάζοντα, καὶ
αὐτὸν Πέτρον χαλούμενον, ἐκ τοῦ χατὰ Βιθυνίαν
μοναστηρίου Ἡράχλην ὀνομαζόμενου ὁρμώμενον,
τὸν
à , πὶ
1ϑ συ. 2, 4, — 18 διακείμενος 2, — 1. χυχλοτερῶν 4, — 15 συνχισθήμενος 3, 4, - 16 (
YT (δοξάζ. -αὐτ.) om. 3, 4.
42. — ! (za». καὶ δεινοῦ) om. 3, 4. — Β΄
αὐτῷ add. 3, 4. — ὃ ἐμπταισμένων 4.
43. — ἰλέγει add. 4. — ? (ἀδελφὲ- βουλόμενο
dine. Attamen, cum nondum omnino eius corpus
recreatum esset ἃ morbo, a fratribus qui in
coenobio suo vocato Leucadum 7 erant, roga-
tur ut conveniat ad eos, utilitatis et. conversa-
tionis spiritualis causa. Qui vero benignus valde
neque quemquam aflligere volens, obsecutus pro-
ficiscitur. Inde defessus itinere ei ilico in morbum
relapsus febri violenta k correptus est. Cum per
quattuor diesibidem sine voce remansisset et sine
cibo, in cireuitu stantibus et lamentantibus mona-
chis, cum vires sibimetipsi deficere sensit, beatum
in oratione mentali invocavit Eustratius et statim
somno raptus videt sanetum patrem eonversan-
tem secum et se roborantem. Expergefaetus postea
statim translatus de morbo rediit sanatus ad mo-
nasterium. suum laudans Dominum et sanctum
eius.
42. Pessimo autem et terribili 'Pheophilo pios
viros persequente et oboedientiam per edieta hoc
lempore exigente crudeliter, quidam ex illis
Opsieii / protonotarius, seriba m et spatharius »,
Drosus, benedictionis aecipiendae gratia venit ad
sanctum. Cui eumassideret et plurima ad animam
conferenlia loeutus esset pater, ait illi : Dispone
teipsum, spathari, chartasque tuas; rez enim cito
vocabit te ut reddas rationem de iis quae feceris.
Qui autem non intellegens allegorice hoc esse
dietum, paratum se esse respondit, si hac ipsa
hora examinaretur. Cui ait pater : Nee de rege
terrestri, nec de chartis iniquitatis dixi tibi, sed de
illo qui in caelis habitat et abscondita videt cor-
dium nostrorum, qui inquisiturus est operum et ser-
monum et cogitationum nocturnarumdiurnarumque
principium et finem, utrum ipsi per mandatorum
custodiam, an contra inimico per trangressio-
nem servierimus. Tempus namque dissolutionis
tuae instat. Quare replica chartas tuas culparum
spiritualibus lacrimis et spongia eleemosynae delens
eas, ne inveniantur in iudicii die accusantes te.
Quae eum ipsi dixisset. beneque fuisset appreca-
tus, dimisit eum. Ille autem de verbis saneti patris
nihilsollicitus, sed magis in iniqua ista inscriptione
perseverans, eum pervenit ad fines Lydiae, mo-
ritur cito.
43. Cum Petrus o, monachus reverendus et
virtuti plane addictus, qui familiariter valde et
frequenter conveniebat ad sanctum, advenisset
quadam die cum alio solitario vieino suo Platone
vocato, benedielione aecepta, et. sedente cum
illis patre et eonversante eum maxima in Deo
caritate, ait tune Plato : Ez tota anima et fide,
supplices te rogamus, pater sancte, semel in anno
nobis concedas tuam. pretiosam. conversationem et
conspectum tuum, qui fidem ex iis οἱ doctrinam
carpimus per Spiritum, sicut ex sole vere lumen οἱ
calorem. Ille autem : Sire te volo, frater Plato,
tibi non datum iri videre me in corpore deinceps ab
isto tempore, elsi volueris. Inde, datis ipsis panis
sicci partibus duodecim in eulogiam, dimisit eos in
pace. Procedente autem anno, eum ivisset cum
Platone abbas Petrus ad alium monachum proeul
solitarie degentem ipsumque vocatum Petrum,
qui ex quodam in Bithynia. monasterio, Heraclis p
nominato,
3m. yz, cav.) om. 4. —
διὰ γραφ,) δ᾽ ἀναγραφέων 3, 4, — 8 (λέγ. abe.) om. 8, 4. — 4 λέγει
9) om. — ὃ (μετ᾽ εἴρην.) om. 3, 4.
Spathario
Droso
mn
et monacho
Platoni
mortem
praedicit,
0
Pp
DIES QUARTA NOVEMBBRIS. 369
A τὸν καὶ μικρὸν ὕστερον, Θεοῦ χάριτι γενομένης
ὀρθοδοξίας, μητροπολίτην Συλλαίου γενόμενον,
ἐπισχέψεως ἕνεκα καὶ εὐχῆς, μετὰ ἀσπασμὸν xal
συνομιλίαν πνευματικήν, φησὶν ὁ Πέτρος πρὸς ὃν
παραγέγονε Πέτρον * Ἔφεσιν ὄντως οὐ μιχρὰν
ἔχω, πάτερ, τὸν ἅγιον ᾿Ιωαννίκιον. ἰδεῖν καὶ * τὰ
τίμια αὐτοῦ ἴχνη χατασπάσασϑαι *, ἀλλὰ ἀδυνατῶ
τοῦ πεζοπορῆσαι xal χτήνους ἀπορῶ xai μισθώμα-
τος. Ὁ δὲ Πέτρος πρὸς Πέτρον ἔφη - Συνανελεύσῃ
μοι, ἀδελφέ, βουλομένῳ, ἐφ᾽ ἑνί μου τῶν χτηνῶν
ἐπιβαίνων. Τὸν Πλάτωνα αὐτῷ συναναχομίσα! μὴ
εὐδοχήσας, ὁ οὖν Πλάτων λοιπὸν ἀπορήσας ἐχεῖθεν
xai ἀλλαχοῦ ἐρευνήσας, κτῆνος 5 οὐχ εὗρεν ἵνα μὴ
ὁ τοῦ Θεοῦ θεράπων ᾿Ιωαννίκιος ψεύστης ἀποδειχθῇ,
μὴ, ὄψεσθαι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐν σαρχὶ ἔτι τῷ
Πλάτων. εἰρηκώς. ᾿Ανελθόντων OE τούτων καὶ
ἀπαίρειν μελλόντων δ ἕχαστος αὐτῶν εἰσιὼν μυστι-
χῶς ἐπευλογεῖτο τῷ πατρί, ἀνατιβέμενος τὰ καθ᾽
ἑαυτόν, δώδεκα δὲ μερίδας ἄρτου ξηροῦ εἰς εὐλογίας
χάριν ἀπήρχοντο χομιζόμενος ἕχαστος. Μετὰ δὲ τὸ
πάντας εἰσελθεῖν xai εὐλογηθῆναι, καὶ ὁ τοῦ Πλά-
πωνος συναγωνιστὴς χαὶ συνήσυχος Πετρὸς εἰσήει.
Ὦ καὶ δοὺς ὃ πατὴρ δώδεχα εὐλογίας, ὥσπερ τοῖς
ἄλλοις, xol λόγῳ τοῦ Πλάτωνος αὐτῷ δέδωχε
λέξας: Εὐπὲ Πλάτωνι, ὦ τέκνον Πέτρε" μὴ λυποῦ,
ὅτι ἄχων τῆς ταπεινῆς μου θέας ἀπελείφθης.
Ἐδέξατό σου τὴν πρόθεσιν Κύριος xal ὡς ἴ χοπιά-
σαντι τὸν μισθὸν ἀποδώσει. Τοῦ δὲ Πέτρου ταῦτα
ἀκούοντος παρὰ τοῦ πατρὸς χαὶ χατὰ διάνοιαν
λέγοντος " Εἴθε xai τῇ ἐμῇ μητρὶ καὶ ταῖς ἀδελφαῖς
ὁ πατὴρ ἔπεμψεν εὐλογίας ", δίδωσιν 9 αὐτῷ πρὸς
ποῦτο ἀδολεσχοῦντι ἑτέρας εὐλογίας " τριάκοντα
8E εἰπών" Δὸς ἀνὰ ἕξ τῇ τε μητρί σου χαὶ ταῖς πέντε
σου ἀδελφαῖς, ὦ τέχνον Πέτρε, χαὶ συμπορεύου
χαίρων τοῖς ἀδελφοῖς σου. "Qfey ὁ Πέτρος ἐπὶ τῇ
διοράσει ἐχστὰς τοῦ πατρός, θάμβους xai ὠφελείας
χαὶ εὐλογίας πλήρης, κατέρχεται.
nominato, oriundus erat et paulo post, Dei gratia,
restituta orthodoxia, metropolitanus Syllaei factus
est q, ad eum invisendum eiusque benedictionem
accipiendam, post amplexum et colloquium spiri-
tuale, ait Petrus Petro, apud quem convenerat :
Desiderium vere non parvum habeo, pater, sanctum
Ioannicium videndi et veneranda eius vestigia am-
plezandi;sed nequeo pedes ire et iumento careo atque
vialico. Pelrus autem Petro respondit : Comita-
beris me,frater, volentem tecum ire, uni ex iumentis
meis insidens. Cum Platonem quidem secum
assumere noluisset, ipse Plato qui etiam iumento
carebat, cum ibi et ubique inquisivisset, non
tamen invenit, ne Dei servus Ioannicius mendax
manifestaretur, qui Platoni dixerat eum in carne
non iam visurum faciem suam. Cum autem isti
ascendissent et profecturi essent, ingresso eorum
unicuique privatim benedictum est a. patre ; dein,
manifestata conscientia, duodecim fragmenta
panis sicei eulogiam accipientes abibant. Post-
quam omnes ingressi sunt iisque benedictum fuit,
ingressus est et socius et collega Platonis Petrus.
Qui cum etiam dedisset pater duodecim eulogias,
sieul ceteris, insuper pro Platone ipsi dedit,
dicens : Dic Platoni, o fili Petre: ^ ne tristeris, quod.
invitus misero mei conspectu orbatus fuisti. Accepit
tuam bonam voluntatem Dominus et, ac si labo-
rasses, praemium vependet. ,, Cum Petrus haec au-
diret a patre et in mente diceret : Utinam et meae
malri sororibusque pater mitteret eulogias, dedit
illi; dum haec cogitaret, alias eulogias triginta
sex, dicens : Senas da lum matri tuae tum
quinque sororibus tuis, o fili Petre, et vade laetus
cum fratribus tuis. Exinde Petrus praescientiam
patris miratus, commotus, repletusque consiliis
spiritualibus et benedictione, proficiscitur.
ANNOTATA.
ἃ Matth., V, 14.
b. Inter epistulas S. Theodori Studitae libro 11 occurrit epistula LXX V1 inscripta Στεφάνῳ μαγίστρῳ,
Stephano magistro. P. G., tom. XCIX, p. 1314.
c Etiam notus est dux seu patricius Olbianus ex epistula ad ipsum directa a Theodoro Studita.
P. G., tom. XCIX, p. 1626.
d Quisnam fuerit ille Stephanus monachus, notarius Olbiani patricii, qui videtur, si indiciis in hoc
loco prolatis credendum est, cullum ecclesiasticum obtinuisse inter Graecos, non facile est reperire. Theo-
dorus Studita bis scripsit ad. Stephanum quendam a secretis, qui titulus satis convenit cum notarii
munere. Cfr. P. G., tom. XCIX, pp. 924, 1310.
e Theophilus, filius Michaelis 11, solium Byzantinum tenuit ab anno 829-842. Persecutio, quam hic
qaucis adumbrat auctor, iterum saeviit acerbissim
S. Methodium, Theophanem et. Theophilum dictos
praesertim in monachos, ut in Lazarum pictorem,
Graptos propter versus in fronte eorum candentibus
ferris inscriptos, Josephum hymnographum, Michaelem Syncellum, aliosque plures. Cfr. Hergenroether,
Photius, Patriarch von Constantinopel, tom. 1, p. 292, qui haec ommia eruditissime ex fontibus
primaevis desumpta in compendium redegit.
£. De eodem Antonio, qui male sentiebat de sacris imaginibus et a quo seductus videtur iste Theoctistus,
de quo im Commentario praevio, num. 35, p.
397, agit. probabiliter S. Theodorus Studita in
libri ILepistula CLXVI; P. G., tom. XCIX, p. 1527. Duces monasterii Agaurorum aliquandiu fuisse
infectos iconomachorum haeresi testatur etiam Vita
S. Antonii iunioris, quae exstat in codice Vindobo-
nensi historico X X X1 in recensione Nesseliana, part. V, p. 57. 5 Li
g Forsan Theodorus Studita ; secus tamen si haec miracula recto ordine chronologico se excipiunt.
Nam versamur iam in regno Theophili (829-842), T'heodorus vero anno 826 obiit.
h Ps. ΧΟ, 13.
i Illud. metochium monasterii capitanei Antidii
ab alio τῶν Καθάρων, ut conicere licel ea itinere Theod.
Λιβιανά" ἔπειτα εἰς Λεύκας. 1». 8, lib. 1; P. G., tom.
non multum aberat a monasterio τῶν Κελλίων neque
ori Studitae: αὗται δὲ αἱ xaxapoval: ἀπὸ τὰ Καθαρὰ εἰς
XCIX, p. 916. Haec non recte intellexisse videtur
Vitae Metaphrasticae auctor; ait enim : εἰς τὴν τῶν Λευκάδων χαταγωγὴν ὃ Μετόχιον καλεῖν σύνηθες. P. G., tom.
CA VI, p. 81.
4 (καϊ-κατασπάσ.) om. 3, 4. — 5 χτήνους 1, 2, 4. —
εὐλογ.) om. 4.
Novembris Tomus II.
ΡΥ θυ ὙΕΥ
9 μελετώντων 3. --- * óc 1. — 8 εὐλογίαις 2. KS 9 (δίδωσ.-
Δ kin
"m
VITA
YHA
[»*]
* omn. cod,
θεασάμενος
370 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
k In textu graeco legitur λάβρῳ πυρετῷ, apud Metaphrastem (P. G., E VI, p. 81) Hob id λαῦρος.
Praestare docet. Stephanus (v? λάβρος) formam λάβρος, licet. cum Eustathio non PS m d for-
mam λαῦρος, cum scriptura » pro B. Sed. hanc τοῖς ἀκριβεστέροις placere dicit, quoniam λαῦρος videtur ori-
ginem duzisse culpa librariorum, nisi tamen exceptos velimus, ut addit, apice: is Ri
] "Oybo est quartum. imperii Byzantini thema orientale; de quo videsis Constantinum Porphyroge-
netum. P. G., tom. CXIII, p. 83.
m Ut notat Codinus, protonolarius ipse suo nomine innotescit ; est enim primus notariorum seu scriba-
rum. P. G.,tom. CLVLI, pp. 59, 223.
n Spatharius a voce spatha, σπάθη, ensis, sed. for.
mae latioris. Unde spatharius est satelles, ensifer,
spatha seu gladio armatus. Hanc vocem in idioma byzantinum, propter pru ic cn cum
Gothis, e fonte germanico intrusam insinuant Gretserus. el vg D. ras Seid p. 3n.
Revera in linguis germanicis occurrimus verbis Spada, Spado, Spade, Qe - eges es e ice
invenitur spada, mavult. Kluge, Etymologisches Worterbuch der deutsche Sprache, p. 922, fontem
primigenium horum omnium verborum esse graecum.
Utrum recte dubitare licet.
ὁ Petrus iste est auctor alterius. Vitae S. Toannicii, quam modo trademus, Quod patet er ipso Petro
narrante hanc suam cum. Platone monacho visitationem ad S. loannicium. Cfr. alterius Vita num. 67.
p Jllud monasterium Heraclis, seu Heraclii, seu Heraclei, notum est ex 1 heophanis Chronographia.
P. G., tom. ΟΧ ΠῚ, p. 863, cuius situm ita definil κατῆλθεν ἐν τῇ Küp τῆς Βιθυνίας εἰς τὴν μονὴν τοῦ Ἡρακλείου,
Kios, /atine Cius, hodie Ghio, portus erat Nicaeam inter e Prusam ad mare, haud procul a monte
Olympo; cfr. Texier, L'Asie Mineure, p. 112. Inter subscriptores septimae synodi iam saepius msmo-
ratae legitur nomen losephi, hegumeni et archimandritae Heraclii. Cfr. Pp. G., tom. Xx C VIII, p. 215;
de quo eliam mentionem inicit Theodorus Studita in libri 1 11 epist. ] P. G., tom. XCIX, p. 1139.
q De Petro metropolitano Syllaei videsis Le Quien, Oriens christianus, fom. I, p. 1019. Ut recte vult
auctor, ordinatus est, restituta orthodoria sub Michaele III εἰ "Theodora, cum, auctore Methodio,
patriarcha. Constantinopolitano, ecclesiae ab iniquis pastoribus purgatae sunt. Cfr. Hergenroether,
Photius, om. I, p. 352. Est autem. Syllaeum urbs Pamphyliae, haud. procul ab urbe Perge, quae
erat provinciae metropolis, ut. testantur tum. Acta. concilii Chalcedonensis, tum scholiastes Callimachi
Hym. in Dian. v. 187, tum. Ezech. Spanhemius, Dissert. 9. de V. et P. nummis, p. 561, quos affert
Wesselingius in suo ad Heroclis Synecdemum Commentario, in P. G., tom. CXIII, p. 1238. Sed, quod
etiam confirmat praesens textus, in quo Petrus mon
achus denominatur. Συλλαίου μητροπολίτης, dignitatem
metropolitanam Perge amisit, et ea Syllaeum insignitum est. De variis formis sub quibus prodit istud ver-
bum Σύλλαιον, Σύλαιον, Σύλεον, Συλείον, Σύλλιον, Σύλλειον, imo. Σύλουον, Σίλυον et. Σίλλιον, cfr. Wesselingium,
loco iam citato. Ut notabimus suo tempore, textus Petri monachi praefert Σύλαιον.
CAPUT DECIMUM.
S. loannieius admonet imperatorem Theophilum et seribit ad
S. Methodium patriareham, ut eum roboret contra detra-
etores eius.
A4. To) 3E μακαριωτάτου χαὶ θαυματουργοῦ
Πέτρου, ἡγουμένου γεγονότος τῆς ! μονῆς τοῦ ἁγίου d
Δαχαρίου, ὑπὸ πόδας τοῦ ἐκεῖσε Ολυμπιακοῦ ὃ ὄρους
χαὶ σύνεγγυς Καλουχώμης χειμένης, ἐν τῷ ὑπεράνω
τῆς μονῆς βασιλείου * ναῷ τοῦ ἁγίου "Νικολάου τότε
χατασχηνοῦντος, ἐν (p xai τοῦ σώματος ὁ ἀοίδιμος
ἀπανέστη, χατὰ τὸν μέγαν ᾿Αντώνιον τὰ τοῦ
Νιτριώτου ᾿Αμοῦν ἐξοδεύσαντος θεοπρεπῆ θεασά-
μενον", ὃ κατ᾽ ἐκεῖνον οὗτος ἐρημιχὸς xoi φιλχήσυχος
καὶ μέγας Ἰωαννίκιος τὰ τῆς ἐνδόξου ἀπὸ γῆς πρὸς
οὐρανὸν μεταθέσεως τοῦ πατρὸς Πέτρου ἀποχα-
λύπτεται φοβερά. Ὅ πρὸς ἐμὲ τὸν ἐλάχιστον οἰκείῳ
; b í Mo s z
στόματι εἴρηχεν ὅτι" Ἔν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ χαὶ ὥρᾳ τῶν
ξωθινῶν ὕμνων, ἐν ἢ τετελείωτο ὃ πατὴρ Πέτρος,
πέχνον Σάβα, προσευχομένου μου, γεγονὼς ἐν
ἐχστάσει εἶδον ὡς ἐν τῷ τοῦ ἁγίου 5 ἱεράρχου Νικο-
λάου ναῷ σὺν τῷ τρισοσίῳ πατρὶ Πέτρῳ παρήμην,
xal ἰδού, φησίν, ὄρος περικαλλὲς καὶ τερπνότατον ὅ,
οὔ ἣ χορυφὴ τὰς οὐρανίους ὑπερῆρεν ἀψίδας. Ὑπὸ
πόδας OE τούτου ἄμφω ἡμῶν ἱσταμένων xal συλ-
λαλούντων, δύο τινὲς ἡμῖν ἀνὸρες ἀστραπηφόροι
ἄνωθεν ἐπιστάντες χεῖρα αὐτοῦ κατασχόντες πρὸς
ἑκατέραν σὺν αὐτῷ ἀνέβαινον ὅθεν χατῆλθον. “Ὅσον
δὲ μου αὐτὸς τῇ ἀναβάσει διίΐστατο, τοσοῦτον
λοιπὸν τῇ θείᾳ δόξῃ χατηγλαΐζετο, xul ὅσον τοῖς
ἐμοῖς
44. Cum beatissimus et thaumaturgus Petrus «
hegumenus faetus monasterii Sancti Zachariae 5,
sili ad radices islius ibidem Olympiei montis et
prope Calucome, in templo saneti Nicolai quod
supereminet regio ὁ monasterio tunc moraretur,
in quo celebris ille vir e corpore migravit, sicut
magnus Antonius d. Nitriotae Ammonis migra-
lionem mirabilem vidit, ita etiam iste sanctus
eremita et solitarius, magnus Toannicius, illius
patris Petri de terra ad caelum illustrem transi-
tum mirabiliter per revelationem cognovit. Qui
mihi minimo proprio ore ait : /n ipsa die et hora
matutinorum hymnorum, qua mortuus est. pater
Petrus, fili Saba, dum orabam, factus in exstasi
vidi me quasi in sancti episcopi Nicolai templo cum
ter sancto patre Petro adesse, et ecce, ait, mons erat
pulcherrimus et. iucundissimus, cuius cacumen
caelestes superabat absides. Ad cuius radices cum
staremus ambo colloquentes, duo quidam nobis
viri fulgide splendentes adstant, qui manum illius
utrinque. arripientes cum ipso ascenderunt illuc
unde descenderant. Sed. quanto magis a me in
ascensione distabat, tanto magis divina gloria
refulgebat,et quanto magis meis corporalibus oculis
abscondebatur, tanto magis ipse resplendebat. Quo
viso,
44. — om. 2. — * (Ζαχαρίου-ἀγίον) om. 4. — 3 Ὀλυμπικοῦ 2. — 4 βαλαίου (sic) 3. — 5 om. 3, 4. —
9 τερπνόν 3.
D
S. loannicius
videt in
spiritu mor-
tem S. Petri
Atroensis.
a
b
c
d
x
[
αὐτὸς xa μᾶλλον κατελαμπρύνετο. Τοῦτο ἑωραχὼς
ἕνα τῶν ὑπηρετῶν μου ἀποστείλας, εὑρίσχω ὡς παρ᾽
αὐτὰ κεχοίμητο ὁ θαυματουργὸς καὶ μαχάριος Πέτρος
χαὶ τὸ πνεῦμά μου παχϑείη μετὰ τοῦ πνεύματος
αὐτοῦ. Ταῦτα " οὖν παρὰ τοῦ πατρὸς ᾿Ιωαννιχίου
ὡς ἐπὶ Κυρίου. παραλαβών, ἐνταῦθα μὲν &x μέρους,
ἐν δὲ τῷ τ πατρὸς Πέτρου βίῳ προεξεθέμην
πλατύτερον ἧ.
A5. Ὁ οὖν βασιλεὺς Θεόφιλος ἔτι τοὺς τῆς
Χριστοῦ εἰχόνος προσχυνητὰς διώχων, ἀποστέλλει
πρὸς τοῦτον τὸν προφητιχώτατον ἄνδρα wai μέγαν
Ἰωαννίχιον δύο τινὰς τῶν οἰκείων αὐτοῦ χαὶ
μεγιστάνων χατὰ χαιρούς, φημὶ On τὸν πρωτοβεστιά-
ριον καὶ τὸν χουράτωρα τὸν μέγαν, πειραστιχῶς
ἐρωτήσοντας εἰ δεῖ τοῦ Χριστοῦ προσχυνεῖν τὴν
εἰχόνα. Ὧν ἀνελθόντων, δεχθέντων τε xal συνομι-
λούντων τῷ μακαρίτῃ, νεύει ὁ ἕτερος αὐτῶν πρὸς τὸν
ἕτερον ἀπογυμνῶσα! τῷ πατρὶ τό, περὶ ὃ παρα-
γεγόνασιν, ἐπερώτημα. Πρὸ τοῦ δὲ αὐτοὺς προτείναι᾽
ὃ πατὴρ λέγει ^ Τί οὖν ἐστιν, ὦ ἄνδρες, ὅπερ
ἀλλήλοις ἐννεύετε ; Μὴ περὶ τῆς 3 Χριστοῦ εἰκόνος
ἐστάλητε ἐρωτῆσαί με εἰ δεῖ προσχυνεῖσθαι αὐτήν;
Γνῷτε οὖν, καὶ τῷ ἀποστείλαντι ὑμᾶς ἀπαγγείλατε
ὅτι ἡ μὲν ἱερὰ ὄντως xal θεία Γραφὴ πολλαῖς
μαρτυρίαις ἀποδεικνύει τὴν τῆς Χριστοῦ εἰκόνος
τιμὴν καὶ τῆς Θεοτόχου xai τῶν ἁγίων. Ἐμοὶ ὃὲ τῷ
ἐλαχίστῳ καὶ ταπεινῷ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔδειξεν ?
ὅτι εἰ καὶ βίον ἔχει τις χῤῥηστῆς ὑπολήψεως πλή-
ens, τὴν ὃὲ τοῦ Χριστοῦ εἰκόνα καὶ * μορφὴν οὐ τιμᾷ
χαὶ ἀσπάζεται, τῆς διὰ Χριστοῦ προσγενομένης
σωτηρίας οὐ τεύξεται καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ
χωρισθήσεται. Ὡς οἱ τὴν σὴν μορφὴν, βασιλεῦ,
ἀτιμάζοντες, ἑτέρῳ δῆλον τὴν ἀρχὴν σου προσνέ-
μοντες, τὸ χράτος τῆς ἐξουσίας ὅ χαριζόμενοι, τῇ
πρὸς σὲ γὰρ αὐτῶν ἀκατα)λιλάχτῳ χατεχόμενοι ἔχθρᾳ
εἰς τὴν εἰκόνα σου παροινοῦσι xai Ov αὐτῆς ἀθέσμως
σε ἐνυβρίζουσιν, ὅθεν εἰ μὴ τὴν Ἰησοῦ Χριστοῦ
εἰκόνα, ὡς ἔφην 9, τιμῶντες xal προσπτυσσόμενοι,
ἀνῆρωπον αὐτὸν 7 χατὰ σὲ οὐ πιστεύουσι γεγενήσϑαι
xai βασιλεύεσθαι. ὑπ᾽ αὐτοῦ οὐκ ανέχονται, εἰς τὸ
αἰώνιον καὶ ἀτελεύτητον ὃ πῦρ μετὰ τοῦ πρώτου
εἰχονομάγου Σατὰν χαὶ τῶν ἐχείνου ἀγγέλων χατα-
ταττόμενοι. Ταῦτα οἱ τοῦ Θεοφίλου φορολόγοι πρὸ
τοῦ ἐξειπεῖν ἀκούσαντες παρὰ τοῦ πατρὸς μετ᾽
ἐχτελνήξεως ἄκρας χατίεσαν xai τῷ ἀποστείλαντι
αὐτοὺς τὰ τῆς ἀποχρίσεως προσανήγγειλαν 9. ᾿Αλλ᾽
οὐχ ἐβελτιώθη χατειλημμένος τῇ ἀσεβείᾳ καὶ ὑπὸ
Ἰωάννου ἠπατημένος τοῦ δυσσεβοῦς, ἀλλ᾽ ἔμενεν ἐν
τῇ αἱρέσει.
46. Ὅθεν μετά τινας ἡμέρας τοῦ τιμίου ἀνδρὸς
Εὐστρατίου, ἡγουμένου ᾿Αγαύρων, πρὸς τὸν ὅσιον
ἀνελθόντος, ὡς ἔθος εἶχε, καὶ τὴν πρὸς τοὺς εὐσεβεῖς
τῶν διωχτῶν στιβαρότητα αὐτῷ ἀπαγγείλαντος χαὶ
περιλυπουμένου, φησὶν ὃ πατήρ '* Ἔτι 3 μιχρόν,
ὦ Εὐστράτιε, xai τὸ τοῦ ἀποστάτου ὃδράχοντος
ἀφομοίωμα χεφαλῇ xal οὐρᾷ σὺν τοῖς μέσοις,
δυνάμει Χριστοῦ, νεκρωθήσεται xai 5 ὑπηρέτης
αὐτοῦ τῶν θελημάτων ἀποθανεῖται Θεόφιλος χαὶ
ὀρθοδοξία xafio) ach προσγενήσεται. Ὅθεν θαρρήσας
& Εὐστράτιος λέγει Ψούτου τοῦ ἀγαθοῦ δι᾽ εὐχῶν
σου τελειουμένου, μαχάριε, τίς ἄρα ἔσται ὁ τῆς
πατριαρχίας ἄξιος, ἐμπιστευθησόμενος τὰς ἡνίας
ποῦ ἔξω τῆς αἱρετικῆς λύμης χαὶ πάσης βλάβης τὴν
ἐχχλησίαν Χριστοῦ διεξάξαι καὶ διϊθύναι ; Ὁ δέ
φησιν * Ὁ ἀφωρισμένος ὑπὸ Θεοῦ εἰς τοῦτο, κατὰ
»
τὸν μέγαν ὃ Παῦλον, ἀπὸ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ,
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 371
Α ἐμοῖς σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς ἀπεχρύπτετο, μᾶλλον
viso, uno ex servis meis misso, comperio ilico de-
functum esse thaumaturgum et beatum Petrum, et
solum spiritum meum cum eius spiritu simul con-
iunctum fuisse. Quae cum a patre Ioannicio, tam-
quam a Domino, acceperim, ea hie summatim
tantum, in Vita autem patris Petri rettuli pro-
lixius e.
45. Imperator "Theophilus, eum pergeret in
persequendis imaginis Christi adoratoribus, mittit f
ad prophelieum virum et magnum loannicium
duos quosdam ex familiaribus suis el principibus,
qui tunc temporis erant, seilicet. protovestia-
rium j et magnum curatorem ], ut tentantes inter-
rogarent utrum oporteret Christi adorare imagi-
nem. Cum illi igitur ascendissent, exceplique
fuissent et simul cum beato conversarentur, si-
gnum facit alter eorum alteri ut patefaeiat patri
quaestionem de qua ad interrogandum eum
convenerant. Sed antequam proponerent isti, ait
pater: Quid est quod. invicem innuitis, viri? Nonne
ideo missi estis, ut ane interrogaretis utrum imagi-
nem Christi oporteat adorare? Scitote ergo, et illi
qui vos misit renuntiate, sacram revera et divinam
Scripturam multis testimon iisdemonstrare honorem
debitum imagini Christi, atque Dei Genetricis. et
sanctorum. Mihi autem minimo et humili Spiritus
sanctus significavit illum etiam, qui vitam degit bo-
nam et aestimatione gaudet, Christi vero imaginem
et formam non veneratur neque amplectitur ,non fore
participem. salutis, quae per Christum procurata
est, et e regno eius exsulaturum. Sicut. qui tuam
formam, rez, contemnunt, alteri. scilicet imperium
tuum attribuentes et potentiam imperii tui referen-
tes, immutabili in te incitati odio imaginem tuam
dedecorant el in ea teipsum impia iniuria lae-
dunt, ita. qui Iesu Christi imaginem, ut. dixi, non
colunt, ipsam immo conspuunt, hominem ipsum
pro te. mon credunt. factum, per ipsum regnare
renuunt, atque in aeternum. et inexstinguibilem
ignem, cum primo iconomacho Satana et angelis
eius, proicientur. Haec cum Theophili oratores,
antequam ipsi locuti essent, audivissent a patre,
cum timore vehementi abierunt, et illi qui miserat
eos hoc responsum renuntiaverunt. Nihilominus
non se emendavit iste impietate captus, utpote ab
impio Iohanne i deceptus, sed in haeresi sua
permansit.
46. Inde, post aliquot dies k venerando viro
Eustratio, hegumeno Agaurorum, qui venerat
ad sanctum, sicut mos erat ipsi, et persecutorum
in pios viros crudelitatem renuntiaverat, pro-
pterea afllicto, ait. pater : Adhuc modicum, ὁ
Eustrati, et apostatae. serpentis simulacrum, in
capite et. cauda, nec non in medio corpore, virtute
Christi, necabitur, et servus eius voluntatum Theo-
philus morietur, renasceturque orthodoxia. catho-
lica. 'Tune gavisus Eustratius dicit : Hoc beneficio
per preces tuas impetrato, o beate, quis erit cui sedis
patriarchalis digne committantur habenae ad diri-
gendam extra haereticam pestem et omne damnum
ecclesiam Christi et gubernandam eam? Qui respon-
dit : Jste qui est a Deo ad illud segregatus, sicut
magnus Paulus l ex utero matris suae, et. qui
opere, scientia et spiritus paupertate splendet, Me-
πράξει thodius
* (ταῦτα-πλατύτερον) om. 2. 1 €!
Ps — lay ΠΝ L. 9 «o9 add. 3. — ὃ ἐδίδαξεν 3. — 4 (εἰκόνα xal) om. 4. — 5 σου add. 2. — 5 (εἰκ. ὡς
ἐφ.) ὡς ἔφην, εἶκ. 2. — 7 32x07, 3. — ὃ (καὶ &xe.) om. 3, 4. — 9 προανήγγειλαν 2.
46. — 1 (à πατήρ) om. 3. — * ὅτι 3. — ὃ μέγαν 3, 4.
puce Ve
VITA
Admonet
imperatorem
Theophilum,
f
restitutum
iri
orthodoxiam
praedicit,
k
372
πράξει τε καὶ γνώσει καὶ πνευματικῇ πτωχείᾳ
λελαμπρυσμένος, Μεβόδιος, ὁ κόσμου φυγὰς xal
πλούτου ἀπὸ νεότητος, ὁ διαπρέψας ἀσκήσε: χα!
ἁγνείᾳ σὺν προθυμίᾳ “, xoi ὑπὲρ τῆς εἰς Χριστὸν
εὐσεβείας διωγμοὺς πολλοὺς καὶ ἀποδημίας ἐγεγκᾶς,
ὃ πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἐκ Ῥώμης ἐλθὼν καὶ ὑπὸ τῶν
δυσσεβῶν ἐπὶ ἐννέα χρόνους ἐν μνημείῳ κατα-
χλεισθεὶς διὰ Χριστὸν καὶ καρτερήσας, ὁ μετὰ
ταῦτα, κατὰ τὸν Δαύιδ καὶ Σαμψών, ὡς λέοντι
xall ἑχάστην τῷ τυραννοῦντι μαχόμενος. Ὅπερ m
γέγονεν μετὰ γὰρ ἕξ ἥμισυ ἔτη τῆς δυσσεβείας iE
Λέοντος, xal ὀχτὼ πρὸς ἐννέα μησὶ em Moya
χλιαρότητος, δώδεχά P τε καὶ μησὶ τρισὶ τοῦ υἱοῦ
αὐτοῦ Θεοφίλου πρὸς τὴν εὐσεβείαν ἀσεβοῦς στιβα-
ρότητος καὶ ἐνιαυτὸν ἕνα * τῆς τούτου quyatxs
Θεοδώρας καὶ Moyen. τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ τῶν εὐσεβῶν
ἀναθρώξεως 7. Τῷ δευτέρῳ ἔτει τῆς ἐνθέου xal φιλο-
χρίστου αὐτῶν βασιλείας τὸν ἰδιον χῦσμον ὅν
ἀποστολιχκαῖς χερσὶν ἢ ἐχχλησία ἐστόλιστο, τῶν
δυσσεβῶν δὲ παλάμαις γεγύμνωτο, χάριτι Χριστοῦ
ἀμφιασαμένη, ἀρχιερέα ἔνθεον, τὸν ὑπὸ τοῦ πατρὸς
ποοοραθέντα Μεθόδιον, προσεδέξατο, τοῦ δυσσεβοῦς
χαὶ βλασφήμου Ἰωάννου καθαιρεθέντος.
AT. 'AXX ὁ τούτου πατὴρ xai διδάσκαλος
εἰκονομάγχος διάβολος ἐκ μέσου τῆς ἐχχλησίας, ὡς
σχότος ὑπὸ τοῦ φωτὸς τῆς εὐσεβείας ἀπελασϑείς,
xal σὺν πᾶσιν αὐτοῦ τοῖς ὁμόφροσ΄ προχαβαιρεθείς,
τῆς εἰρήνης ἐχθρὸς ὑπάρχων, ἀπὸ αἱρέσεως εὐθὺς
εἰς σχίσματα προεχώρησεν χαὶ τὴν ἐχχλησίαν
Χριστοῦ ἐλεεινῶς χατεμέρισεν, οὐ τῶν αἱρετιζόντων
τῷ χωρισμῷ, οὐδεμία γὰρ χοινωνία φωτὶ πρὸς
σκότος, ἀλλὰ τῶν ὀρθοδοξούντων τ τῷ διχασμῷ. Ot
εἴτε 3 φιλοθείας 9 κατειλημμένοι τῷ ἔρωτι, εἴτε *
προλήψεως ἀφορμῇ 5 τὸν μέγαν χαὶ πρῶτον ἐν τῇ
xal) ἡμᾶς γενεᾷ ὀρθόδοξον πατριάρχην διελοιδόρουν
Μεβόδιον τὸν ἰσάγγελον, αὐτοῦ περιεργαζόμενοι χαὶ
χαχίζοντες βίον, οὐ κανόνων ἀχριβείᾳ, ἀλλ᾽ ἰδιορυ-
θμίᾳ περιφερόμενοι. Καὶ οἱ μὲν ἀξίους εἶναι τοὺς
εἰκονοχλάστας xxi τοὺς ὑπ᾽ αὐτῶν χειροτονηθέντας
ἱεροθυτεῖν ἐθέσπιζον ἀμαθαίνοντες, οἵ δὲ χαλῶς πρὸς
τοῦτο αὐτὸ ἀνεχαίτιζον, xal τὴν τῆς ἱερωσύνης
δοχὴν αὐτῶν ἀπηνήναντο. Συγχύσεως οὖν οὔσης
διὰ ταῦτα οὐ τῆς τυχούσης, ἐπιστέλλει τότε
τῷ πατριάρχῃ παραμυθητιχὸν πνευματόφθεγχτον
γράμμα ὁ ὅσιος ἡμῶν 8 πατὴρ ᾿Ἰωαννίκιος οὕτως
ἔχον * Θείας πάσης χαὶ ἀνθρωπίνης πεπληρωμένος
γνώσεως xai συνέσεως, ἀρχ'εράρχα πάτερ Μεθόδιε,
διὰ τῆς ἐνοικούσης co τοῦ παναγίου [Πνεύματος
δωρεᾶς τε xal χάριτος, χαὶ ἐννοῶν τὸν τῆς εἰρήνης
πολέμιον xal τῆς Χριστοῦ ἐχχλησίας ἀντίπαλον ἴ,
εἰκονομάγον διάβολον, τὸν ἐξ αὐτῆς ἀπελασβέντα σὺν
τοῖς αὐτοῦ, αὐτὸν ὄντα αἴτιον τῶν σχισμάτων, πρὸς
τὸν τοῦ παντὸς οἰχοδεσπότην ἀποβλέπων Χριστόν,
εἴς χαὶ αὐτος τῶν οἰκειαχῶν αὐτοῦ πέλων͵ ταῖς χατὰ
σοῦ λοιδορίαις μὴ ἄσχαλλε, ἀλλὰ χαῖρε. Καὶ γὰρ
Πνεύματι Θεοῦ τὰ δαιμόνια αὐτὸς ἐκβάλλων, ἐν τῷ
Βεελζεβοὺλ αὐτὰ ἐχβάλλειν ὑπὸ τῶν ἀσεβούντων
χατηγορεῖτο, xal πλάνος ἐκωμωδεῖτο, φάγος τε καὶ
οἰνοπότης, φίλος τελωνῶν χαὶ ἁμαρτωλῶν ἐχαλεῖτο.
Καὶ οἱ οἰχειαχοὶ αὐτοῦ ὡσαύτως κατηγορίαις
πλείτταις καὶ οὐ ταῖς τυχούσαις καβυπεβλήϑησαν,
μεθ᾽ ὧν καὶ αὐτὸς ξαυτὸν ἐν τούτῳ χαταριθμούμενον
qiwosxe. Καὶ τῶν μὲν σχιζομένων τῆς ἐχχλησίας,
ὡς μελῶν οἰκείων, ἄλγει χαὶ περιλυποῦ τὴν διαί-
ρεσιν, τῶν διαβολῶν DE μὴ μέλε: σοι, ὦ φερέπονε.
Οὐ τὰ ξαυτοῦ γάρ, εὖ οἶδα , ζητεῖς, ἀλλὰ τὰ τῶν
πολλῶν, ἀποστολικῶς, ἵνα σωθῶσιν χαὶ ἐξ ἀπεβείας
εἰς
πρώτῳ 4. — ἶ ἀναθρέξεως 3.
DE SANCTO IOANNICIÓ MONACHO.
thodius m, desertor mundi et divitiarum a iuventute
sua, qui eminet ascelicis exercitiis e puro zelo, εἰ
qui pro christiana pietate persecutiones multas. et
exsilia passus est, qui ante paucos annos Roma
rediens ab impiis per novem annos n in. sepulcro
inclusus propter Christum. perseveravit, et. post.
haec, sicut. David et Samson, quasi leonem cottidie
tyrannum impugnavit. Quod reapse factum est o
post annos sex et dimidium Leonis impietatis, post.
octo annos el novem menses Michaelis tepiditatis,
post duodecim vero cum tribus mensibus filii
eius Theophili crudelitatis impiae adversus fide-
les, et post annum unum quidem istius uxoris
TTheodorae et Michaelis, eius filii, piorum regum
instauralionis p. Secundo aulem anno q a Deo in-
ditae et Christo dilectae gubernationis ipsorum,
proprio suo decore, quo apostolieis manibus
Ecclesia fuerat ornata, impiorum vero manibus
denudata fuerat, gratia. Christi iterum induta, pa-
triarcham divum illum, quem pater praeviderat,
Methodium excepit, impio et blasphemo Iohanne
sublato.
47. Attamen istius pater et magister iconoma-
chus diabolus e medio ecclesiae, sicut. caligo
lumine pietatis, fugatus et cum omnibus, qui eum
eo consentiebant, sublatus, inimieus eum sit pacis,
ab haeresi statim ad schismata se convertit et
ecclesiam Christi miserabiliter divisit,non quidem
haereticorum dissensione, quoniam non est com-
munio lucis eum tenebris, sed orthodoxorum sepa-
ralione. Alii enim, sive zeli divini correpti studio,
sive pietatis impelu, magnum et primum in nostra
generatione orthodoxum patriarcham ealumniati
sunt. Methodium r, angelis similem eius insimu-
lantes et exprobrantes vitam, non quidem secun-
dum canonum euram, sed proprio lubitu inducti.
Et alii vero iconoclastas et viros ab illis electos
dignos esse qui sacra facerent opinabantur, sed
ignoranter; alii autem recte contra id ipsum re-
caleitrabant ipsisque sacri ministerii susceptionem
denegabant. Cum igitur de his confusio esset haud
parva, mittit tune ad patriarcham, ut eum confir-
met, a Spiritu inspiratum seriptum beatus pater
noster Ioannicius huius tenoris : Divina omni et
humana. replete doctrina. et prudentia, archipa-
triarcha pater Methodi, per haec quae in te inhabi-
tant. sanctissimi Spiritus dona. et gratia, conside-
rans pacis adversarium et Christi ecclesiae inimi-
cum iconomachum diabolum, qui ex ea fugatus
est. cum suis, ipsum. esse divisionum auctorem, ad
totius domus nostrae magistrum respiciens Chri-
stum, ego qui sum unus eius servorum, hortor ne
turberis propter iniurias quae contra. te prodeunt,
sed gaudeas. Ipse enim qui in spiritu Dei daemonia
eiciebat,ab impiis est accusatus quod haec in nomine
Beelzebub eiceret et ut seductor derisus est, vorator-
que et vini potator, amicus publicanorum et peccato-
rum vocatuss. Ita servi eius similiter accusationibus
plurimis et gravibus obiecti sunt, quibus ipse teme-
tipsum nunc annumeratum agnosce. Uliquesepara-
torum ab ecclesia, tamquam propriorum membro-
rum, dole et luge ablationem; calumniarum autem
né sit tibi cura,o athleta. Non quae tua sunt, optime
novi, quaeris, sed quae multorum, secundum Aposto-
lumt, ut salventur et ex impietate ad pietatem con-
vertantur et ab ecclesiastico corporenon divellantur.
Sed
4 AAT D nci
συμπροθυμίᾳ 2, 3, 4. — 5 (δώδεκά τεὶ δωδεκάτῳ ἔτη 3. — 9 (ἐνιχυτὸν lis) buabup πράτ» 4, 5, 33 bilaüvp τῷ
47. — ! ὀρθοδόξειν οἰομένων 3. — ? om. 3. — ὃ φιλοδοξί ^ , * N
μονιώδους πεπληρωμένοι οἰήσεως add. 3. — δ (ἡμ. m. ἜΞΘΕΣ Ἢ ἢ Ἶ3 τ πος ἐθελοσοφίας ὄγκῳ ἤ. — 5 ἢ δαι-
2. — 8 ὅτι αὐὰ. 2.
et epistulam
ad S. Metho-
dium dirigit,
F
m
n
p
εἰ
ὧν
DIES QUARTA
Α εἰς εὐσέβειαν ῥυθμισηῶσιν καὶ τοῦ ἐχχλησιαστιχοῦ
σώματος μὴ; ἀπαλλαγῶσιν. Ἀλλ᾽ ἴσθι καὶ τοῦτο, ὦ ὃ
θεόσοφε, ὅπερ οἶδας, ἡμῶν οὐχ ἧττον ὡς ἐν αἱρέσει
οὐ γίνεται σχίσματα. Ὁ γὰρ ἀνήμερος θὴρ καὶ
λυμαιὼν τῆς ζωῆς ἡμῶν ὄντως διάβολος μέσῳ τῆς
τῶν αἱρετικῶν συνεδρίας περιπολεύων ἐνὶ ἀπωλείας
ζόφῳ τοὺς αὐτῷ πειθομένους περιδεσμεῖ, ἐν δὲ τῇ
ὀρθοδόξων φαεινῇ ἐχχλησίᾳ χώραν μὴ ἔχων, ὡς
σχότος ὦν, οἷα κύων ἔξωθεν λαθροδήχτης περινοστῶν
ὁ τῆς ἀγάπης ἐχϑρὸς, ἀκριβολογίας προφάσει χαὶ
χανόνων διερευνήσει, διαιρεῖ τὰ μέλη τῶν μελῶν
ἀφειδῶς, χαὶ τοὺς ἀγλώττους πόδας χαὶ ἄνοας,
dnos εἰπεῖν, τῆς χεφαλῆς ! ^ ἀντανίστησιν, xal μὴ
διοικεῖσθαι ταῦτα τοῖς νοεροῖς αὐτῆς βουλήμασι χαὶ
χινήμασι. πείθει, σύγχυσιν καὶ ἀταξίαν, ἀλλεπάλλη-
λον τούτοις ἐνεργαζόμενος. Καὶ ταῦτα μὲν οὕτως.
Τῶν δὲ εἰχονομάχων ἐπισκόπων xal ἱερέων πρὸς
ἱερωσύνην ὄντως τὴν δοχὴν ἀπαναίνου. ToU γὰρ
μεγάλου πατριάρχου Ταρασίου, τοῦ ἐν ἅγιοις, τὴν
ἱερωσύντν αὐτῶν ἅπαξ οἰχονομιχῶς δεξαμένου,
λιβέλλους ἐπιδιδόντων ἐνόρχους σὺν ἀναθέματι μὴ
ὑποστρέψαι ἐν τῇ αἱρέσει ᾿", γενομένης πάλιν ἐπὶ
Λέοντος τῆς αὐτῆς δυσσεβείας, οἱ τὰ (voy et pn.
αὐτῶν συγχαταβατικῶς πατήσαντες xal ἑαυτοὺς
ἀναθεματίσαντες, χειρί τε τὴν εἰκόνα Χριστοῦ
προσχαθελόντες, ἐμπτύσαντες, ἐνυβρίσαντες, ἢ οἱ 15
ὑπὸ τοιούτων ἱερωθέντες πῶς ἱερουργοὶ παρὰ χρι-
τιανοῖς λογισθήσονται, τὸν ἱερουργούμενον ἀθετή-
σαντες; Οἱ γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ
ὡς ψευδὲς 18. xal εἰδωλον ἀπαλείφοντες, καὶ αὐτὸ τὸ
σῶμα, εἰ δοθείη αὐτοῖς τόπος ἱερουργίας, ὡς
ἐχθροῦ ἂν χαταμερίσωσιν ἐχθρωδῶς '*. Ὅθεν τὸ
μὲν βάπτισμα αὐτῶν, διὰ τὸ εἰς Πατέρα καὶ
Yi) xa ἅγιον Πνεῦμα βαπτίσαι, ἔστω δεκτὸν
οἰχονομιχῶς, τῆς δὲ ἱερωσύνης, χατὰ τὸν πρῶτον
εἰκονομάχον διάβολον xal τοὺς σὺν αὐτῷ, ὡς dm
οὐρανῶν ἐπὶ γῆς xal ἀπὸ γῆς ὑπὸ γῆν, οἱ ἔσχατοι
εἰκονομάχοι ἀποπεσέτωσαν. Ὡς xai Κυρίλλῳ τῷ
᾿Αλεξανδρείας δοχεῖ τὴν παλαίαν ἑρμηνεύοντι χαὶ
τὴν ἐν πνεύματι λατρείαν διευθετοῦντι χαὶ
λέγοντι" Οἷς δὲ ἀδελφὰ τὰ νοήματα xal ὁμότροπα
τὰ 19 τολμήματα χαὶ ὁμοειδὲς τὸ θράσος, τούτοις ἂν
εἴη πρέπον καὶ ταῖς ἰσορρόποις ἐναλῶνα: δίκαις.
Καὶ εἰκότως " οἱ γὰρ ἐξ ἀλλῶν αἱρέσεων, τὴν Ῥριάδα
μὲν ὁμολογοῦντες, τὴν οἰκονομίαν δὲ Χριστοῦ
στόματι βλασφημοῦντες, εἰς τὴν ἐχκχλησίαν ἐρχό-
pevot αὐτοστοματὶ τὴν οἰκεῖαν ἀναϑεματίζοντες
αἵρεσιν χαὶ τοὺς τῆς αἱρέσεως αὐτῶν ἐξάρχους παρὰ
τῶν ἱερῶν χανόνων καὶ τῶν πατέρων εἰσδέχονται.
Οὕτοι δὲ Τοιάδα, οὐχ οἷδ᾽ ὅπως εἰπεῖν, ὁμολογοῦντες
οὐκ ἀλχηθῶς εἰς ἅπαν Χριστοῦ τὴν οἰκονομίαν
ἀρνοῦνται, δ: ἧς ὁ Πατὴρ ἡμῖν πεφανέρωται χαὶ τὸ
Πνεῦμα, ὡς αὐτός φησιν" Πάτερ, ἐφανέρωσά σου
τὸ ὄνομα τοῖς ἀνθρώποις xa ἄλλον παράκλητον
πέμψω ὑμῖν τὸ Πνεῦμα τῆς ἀχηθείας ὃ παρὰ τοῦ
Πατρὸς ἐκπορεύεται, χεῖρας ἑαυτῶν ἀναξίους ποιή-
σαντες ἅγια μυστήρια ἱεροθυτεῖν. Et γὰρ ὁ ἐν
χείλεσι μιανθεὶς ἱερατικῶς χατὰ τὸν κανόνα ἐπέχεται,
ἄλλως τε χρίνεται παρὰ Θεῷ xal παρ ἡμῶν ἔργον
xai λόγος; Καὶ εἰ δ 19 σάρχα μιάνας τῆς ἱερωσύνης iT
ἀλλοτριοῦται, οἱ στόμα αὐτὸ toig κατὰ Χριστοῦ
ἐμπτυσμοῖς, ὕβρεσί 18 ce xad ᾿ϑ χεῖρας αὐτὰς ψευδέσιν
ὑπογραφαῖς xal καβαιρέσεσι τῶν ἱερῶν εἰκόνων
χαταρυπώσαντες, ἢ οἱ ὑπὸ τοιούτων ἱερωβέντες πῶς
ἂν ἱερῶν ἅψωνται κειμηλίων ἢ ἱεροθυτῆσαι τολμή-
σωσιν; Οὐ μονὸν δέ, ἀλλὰ καὶ ἐμοὶ τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον ἔδειξε τοὺς θέᾳ μόνῃ ἰουδαϊκῶς τοῦ Χριστοῦ
βαρουμένους, ἐπιχλήσει τε αὐτοῦ χριστωνύμως
ταραττομένους
9 20 ($3 i L1 Ee add. 2, 3, 4. — * om. 2. — 18 «c add. 2. — "αὶ ἐχθρῶς 4.
om. 2. {πὶ χεφ.) τὴν χεφαλήν 8. το 18 βλασφημίαις μολοῦνται add, 4. — ? καὶ βλασφημίαις
—15 0m. 2. —
μολύναντες add. 3.
(εἰ ὁ) ὡς 3. — Y (τῆς ἱερωσ.) om. 3.—
NOVEMBRIS. 313
Sed illud etiam scito, o rerum divinarum perite, quod.
non ignoras,nobisnon minus nocere schismata quam
haeresim. Crudelis enim. bestia quae perdit vitam
nostram cum sit diabolus vere, in. medio haeretico-
rum conventu circuiens in perditionis tenebris, illos
qui ipsi confidunt vinculis alligat, sed. cum in
orthodoxorum. splendenti coetu locum non obtineat,
quippe qui est. caligo, sicut canis secreto mordens
foris undique ercurrit iste charitatis inimicus, sub
accuralioris sermonis et. canonum | observationis
praetextu, membra a membris divellit sine intermis-
sione, mutos pedes el vesanos,ut. vere dicam,a capite
avellit,cuius sapientibus decretis et motibus membra
non recte administrari persuadet ; sicque conf usio-
nem. οἱ inordinationem ad. invicem. operatur. Et
haec quidem ita. Tconomachis episcopis et sacerdoti-
bus ministerii sacri revera. susceptionem denega.
Etenim cum. magnus patriarcha. Tarasius u, qui
nunc esb inter. sanctos, ministerium eorum semel
iuridice approbasset, ipsique form ulam tradidissent
iuramenti cum anathemate ne redirent ad haere-
sim v, eadem impietate recrudescente sub Leone, isti
proprias manuum scripliones cum praevaricatione
pedibus calcantes et seipsos anathematizantes, ma-
nuque sua. imaginem Christi dedecorantes et. con-
temnentes, quomodo tali modo consecrati ministri
sacri a. christianis habebuntur, qui sacris renun-
tiaverunt 2 Illi enim imaginem. corporis Christi,
tamquam mendacium et idolum w. deleverunt ; sed
ipsum eius corpus, si daretur ipsis venia sacri cele-
brandi,tamquam corpus inimici dilacerarent hosti-
liter. Quare baptismus quidem eorum, quia in
nomine Patris et Filii et Spiritus sancti confertur,
sit acceptabilis iuridice, sed. a ministerio sacro,
sicut et primus iconomachus diabolus, ita qui cum
ipso quasi a. caelis in terram et a. terra. sub ter-
ram, ita ultimi iconomachi decidant. Quod et Cy-
villo Alerandrino visum est, veterem Scripturam
interpretanti. et, cum Adorationem in spiritu x
exponit, dicenti : " Quibus consentaneae cogitationes
et analoga facta, et similis audacia, illos deceret.et
aequalibus involvere paenis. , Et recte quidem. Qui
enim ex aliis haeresibus, Trinitatem sane confiten-
tes,sed incarnationem Christi ore blasphemantes, ad
ecclesiam. veniunt, et qui proprio ore suam anathe-
matizant haeresim et haereseos suae duces, illi
iuxta sacros canones et sanctos patres excipi pos-
sunt. Hi autem qui Trinitatem, ut ita dicam, non
vere confessi, omnino vero Christi incarnationem
negant, per quam Pater nobis manifestatus est et
Spiritus, sicut ipse ail: * Pater, manifestavi nomen
tuum. hominibus y, et alium Paraclitum mittam
vobis Spiritum veritatis qui ex Patre procedit z ,, isti
manus suas indignas effecere, quae sacra m ysteria
celebrent. Si enim qui labiis immundus est a sacris
iuxta canonem arcetuv, iudicabiturne aliter a Deo
et a nobis eius opus ac verbum 9 ΕἸ si illequi carnem
polluit a. sacerdotio alienatur, qui suum 0s per
contemptibiles in. Christum iniurias et blasphemias
polluerunt et manus suas fraudulentis subscriptio-
nibus et destructis sacris imaginibus foedarunt, vel
qui ab ipsis sunt consecrati, quomodo sacra altaria
tangent vel sacra. facere audebunt? Quin. et. mihi
Spiritus sanctus declaravit illos, iudaico more aa,
solo aspectu Christi gravatos, invocatione autem elus
perturbatos, eiusque speciem et descriptionem, sicut
irrationales pardi, cum furore lacerantes, christo-
machos, iconomachos et omnes qui fuerunt. ab illis
consecrati
VITA
u
το
[No
(a
374 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
consecrati inimicis et immundis manibus non debere D
frangere. eius pretiosum et. incorruptibile corpus,
cum nos illud cum fide et tremore suerificemus, qui
accessum. habemus. ad. illum. quem. immolamus
apertum,nempe eius in repraesentatione similitudi-
nem bb ; siquidem nobis sacrificulis per. ipsam est m
in caelestem et regium thronum prospectus, et immo-
latum ipsum in apparenti corpore sedentem. quasi
in throno. videmus. ibi, indeque ad divinae immo-
lationis orationem adducentes Spiritum sanctum,
omnibus. participantibus divinae naturae commu-
nionem tribuimus. Cuius ipse repletus divinis fulgo-
εὐχὴν ὅδ χκαταγόντων τὸ θεῖον Πνεῦμα xai τοὺς ribus quamque volentibus communicas, istis semper
μεταλαμβάνοντας αὐτῆς θείας φύσεως χοινωνοὺς favens eosque i aera ice dnt pro nostra
ἀπεργαζομένων ?*, Ἧς αὐτὸς πληρούμενος ταῖς humili persona, o patriarcharum sanctissime,
φωτοχυσίαις xoi μεταδιδοὺς αὐτῆς τοῖς ἐθέλουσι,
τοιούτοις ἀεὶ περιφρουρούμενος xai τούτοις ἐπόμε-
νος, ἔρρωσο, ὑπερευχόμενος ἡμῶν τῆς εὐτελείας,
ἀρχιεραρχῶν *9 πανοσιώτατε e
VITA ταραττομένους χαὶ αὐτὸ τὸ σχῆμα καὶ γράμμα χατὰ
τὰς ἀλόγους παρδάλεις δυσμενείᾳ διασπαράσσοντας
χριστομάχους, εἰκονομάχους xal τοὺς ὑπ᾽ αὐτῶν 2rd
ροτονηθέντας ἐχϑραῖς χερσὶ καὶ ῥυπώσαις μὴ με
ζειν αὐτοῦ τὸ τίμιον καὶ ἄχραντον *? σῶμα, ἡμῶν
πιστῶς αὐτὸ xal ἐντρόμως ἱεροθυτούντων xal πύλην
ἐχόντων πρὸς τὸν θυόμενον εὐδιάβατον τὴν αὐτου
ἐν γραφῇ ἀφομοίωσιν ὡς δι᾿ αὐτῆς εἰς τὸν ἐποῦθας
νίον αὐτὸν χαὶ βασίλειον θρόνον τῶν θυηπόλων ἢ
ἡμῶν παραχυπτόντων χαὶ τὸν μελιζόμενον αὐτὸν
ἐν σχηματισμένῳ σώματι ἐντεθρονισμένον ἐκεῖσε
χατοπτεύοντων χἀχεῖθεν πρὸς τὴν Πεοθυσίαν αὐτὴν
ANNOTATA.
E E
ἃ De Petro Atroensi, hegumeno Sancti Zachariae, cfr. Comm. praev. num. 32-34, p. 325-6.
b De monasterio Sancti Zachariae actum est in Comm. praev.num.34. Ex iis quae dicta sunt constat
sufficienter illud prope Prusam fuisse situm inter coenobium Agaurorum et coenobium Antidii, iuxta.
monasterium Telai, de quo actum est supra num. 8. Vici Calucome et Atroa erant etiam proximi.
e Haud procul etiam aberat monasterium Sancti Nicolai, de quo nuper disseruit cl. vir Manuel
Johannes Gedeon in periodico graeco Ἐκκλησιαστικὴ ᾿Αλήθεια, edito Constantinopoli, ad diem 4 octobris
1889, p.389; cfr. eiusdem opus "Ἔγγραφοι λίθοι xat κεράμια, p. 27-8. Existimat eruditus auctor istud coeno-
bium situm inter monasterium Chenolaci, quod erat iuxta civitatem olim dictam Myrleam,hodie Mace-
doniam, et monasterium Patrum, quod. erat in. Pythiis prope Prusam. Monasterium Sancti .Nicolai,
vocatur regium, βασιλείον, quae denominatio occurrit etiam apud. Theophanis continuatorem, P. G.,
tom. CIX,p. 123, qui monasterium ad Chrysopolim vocat βασιλικὸν μοναστήριον. Imperatoria mona-
ὯΝ steria illa dicebantur quae soli imperatori suberant. Videsis Cangium, Glossar. med. οἱ infim. graecit.,
v^ μοναστήριον.
d Alluditur ad. visionem S. Antonii magni, monachi Aegyptiaci, qui animam monachi Ammonis in
caelum ab angelis translatam aspezit. Cfr. Hist. Laus., in P. G., tom. X XXIV, p. 1024; Socratis Hist.
P. G., tom. LXVII, p. 57, nota i; Sozomeni Hisl., P. G., tom. LXVII, p. 902; Niceph. Callisti Hist.,
- P. G., tom. CXLVI, p. 159. In codicibus nostris, Parisino et Vindobonensi, nomen monachi scribitur
᾿Αμοῦν; alibi vero ᾿Αμμοῦν.
e Erstitit igitur Vita S. Petri Atroensis conscripta a Saba monacho. Non datum est nobis reperire
in cuiusnam bibliothecae tenebris hucusque lateat. Quod sane. dolendum, siquidem inde etiam sperari
possit locuples notitia de rebus et personis saeculi IX. Fazit Deus ut, si non periit inter. tot tantasque
vices miseras, quas pertulit litteraria Graecorum supellex, aliquando in lucem prodeat.
f Haec legatio Theophili prorsus consentanea est animi sui curiosi indoli quam testantur omnes scri-
Ὁ ptores byzantini. Praesertim in fine vitae suae praedictionum undequaque ezcipiendarum studiosum valde F
se praebuilt. Cfr. Theophanem continuatum, P. G., tom. C1X, p. 135, et Genesium, ibid., p. 1887.
g Protovestiarius seu protovestiarites, quae tamen nomina prorsus distingui vult Goar, P. G., tom.
OL VII, p. 205, est, teste Georgio Codino De officiis Constantinopolitanis, P. G., tom. CLVII, p. 5,
minister circumstationis. Prius enim. quam imperator ex suo conclavi exeat, iste iam in triclinio versa-
tur. Et postquam imperator prodit et in triclinio constitit, egreditur protovestiarites, vocatque ad
circumstationem honoratiores ex proceribus..... cum autem imperator in solio suum stemma vel. aliud
gestamen gestaturus est, protovestiarius ex ruchario acceptum imperatori ex officio suo id offert. Ibid.
p. 67; efr. etiam p. 70, 75. Tempore Theophili novimus ex Leone grammatico, P. G., tom. CVIII, pp.
1046, 1050, Symeone magistro P. G., tom. CIX, p. 694 et Georgio monacho, iid p. 851, proto-
vestiarii dignitate ornatum fuisse Leonem Chamaedracontem. : ἔξ ᾿
h De magni curatoris officio non una est eruditorum sententia. Verbum enim pluribus applicatur, ut
notat Fabrotus in Glossario, P. G., tom. CXXII, p. 1378; designat curatorem dominicae domus, curato-
rem principis, qui εἰ postea. Logotheta dictus est, teste Constantino Harmenopulo Breviarii lib VI, de
dignitatibus, tit. 1, $5, et curatorem adulescentis minoris. Hic agi videtur de curatore princi, Dii Non
tamen in documentis coaetaneis reperire potuimus quis sub Theophilo esset magnus es -
i Johannes iste est haereticus patriarcha Constantinopolitanus, de quo adiri potest panas noster, in
Historia chronologica patr. Constantinop., p. *106, num. 618 in Act. SS., August. tom. I, et Le Quim;
Oriens christianus, tom. I, p. 243. Cfr. Manuel. Gedeon, Πα- ὶ
k Seu anno Christi 842, PESPISIU SO UNS uA,
1 Galat., I, 15.
m. Panchus sollic. Metlodita, pairiaroha Constantinopolitanus, de quo actum est in opere nostro, tom
, lom.
?9 (cui. x. Zyp.) om. 3. — ?! (τὸ τι E sf
É . 9. τὸ τιμ. -ἡμῶν) στῶμα 4. — 32 " ΝΟ 5 "
5. — * ἀρχιεράρχα 2, 4. — 3 pido pM y UNA d. ccce εὐχή 2. — ?* ἀπεργαζόμενος
11 Iunii,
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 375
A. II Iunii, p. 960, sqq., et in Cuperi Historia. chronologica patr. Const., p. *107 sqq. Baronius hanc prae-
dictionem S. loannicii citat in Annal. ecclesiast., tom. LX, p. 1022.
n De hac Methodii captivitate in sepulcro cum latrone, efr. eius encomium in. Act. SS., [unii tom. ΤΙ
p. 963, num. ὅ. Ibi etiam asseritur S. Methodius per novem annos inclusus ;. sed "in Annalibus
hane captivitatem ad. septem. annos reducit Symeon magister; P. G., tom. CIX, p. 706. Secundum
Terier, L'Asie mineure, p. 82, nostris etiam diebus exstant ruinae huius cisternae aut sepuleri in. quo
coercitus fuit S. Methodius.
o Verbum istud. est in. textu graeco ἀναθρώξεως, quod. quidem ab omnibus lericis exsulat. Cl. v. Her-
mannus Usener, philologiae professor in. Universitate Bonnensi, a nobis de origine istius vocabuli inter-
rogatus, haec respondit : Dubitari nequit. quin ἀνάθρωξις, “ ascensio ad. imperium , (avenement) dicatur,
P declinatum ab eo quod. est. ἀναϑρώσχειν, unde ἀνέθρωξα posteriores. Graeculi aoristum effecerunt, obliti
veteris formae ἀνέϑορον.
p Ad amussim. notavit. Sabas. durationem regni Leonis Armeni, Michaelis. εἰ Theophili, simul
significans, et quidem rectissime, impietatem. primi, secundi tepiditatem. et. negligentiam, tertii vero
crudelitatem. Ostendimus in Comment, praev. num. 30, quomodo intellegendus auctor sit cum loquitur de
ser annis et dimidio quibus Leo impie regnavit. Vivit autem Michael in. imperio annos octo et novem
menses, ut refert etiam Genesius, P. G., tom. CIX, p. 1054, ab anno 820 ad. finem. vergente ad annum
829, kalendis octobris. Quoniam Theophilus defunctus est 920 ianuarii 842, revera regnavit per annos
duodecim mensesque tres.
q Dirimus de ammo quo consecratus est Methodius in Commentario praevio, num. 17-2, p. 319-20.
deo in superiori sententia quod graece referebatur ad fidem quattuor codicum, quibus usi sumus, ἐνιαυτῷ i
πρώτῳ corrigendum duzinus ἐνιαυτὸν ἕνα. [d ut praestaremus benigne nos monuit. cl. vir Usener ; ita
enim grammaticae melius consulitur, siquidem ἐνιαυτὸν ἕνα requirit. praepositio μετὰ omnibus istius sen-
tentiae numeris praeposita. Favet et integer contextus; legimus enim statim postea scriptum τῷ δευτέρῳ ἕτει, P
atque in tota narratione agitur de S. Methodii electione, quam proin Sabas apertissime anno 843 alligat.
r Hanc gravissimam in ecclesia Constantinopolitana. ortam controversiam, quam veticent. chronistae
Byzantini, etiam refert auctor Vitae S. Methodii, Act. SS., Iunii tom. LI, p. 960, num. 15, 16. Quam
uaestionem retractans card. Hergenroether in opere suo, Photius, Patriarch von Constantinopel, tom. I,
pp. 352,353, etiam nititur testimonio quod proferunt. S. Ioannicii Acta.
5. Si verba πρῶτον ἐν τῇ καθ᾽ ἡμᾶς γενεᾷ ὀρθόδοξον πατριάρχην ad litteram intellegi possunt, inde eruere licet
Sabam, auctorem istius Vitae, natum esse post annum 815. Etenim ab. anno 815, post mortuum Tara-
sium usque ad. Methodium, omnes patriarchae Constantinopolitani adhaeserunt haeresi iconoclastarum.
Quoniam. de Saba recurrit sermo, ad ea quae dirimus de ipso in. Comm. praevii num. 10, p. 315,
addere forsan licet eum pertinuisse ad monachos Antidianos. Dicit enim. num. 1, p. 333 sese ad
scribendum accinaisse ὑπὸ τῆς τοῦ πατρὸς Ἰωσὴρ ἀγάπης πολλάχις εἰς τοῦτο προτετραμμένον, et infra
num. 54, edocet nos hune patrem Joseph fuisse hegumenum monasterii Antidii.
t Luc., XI, 15.
ἃ Alluditur ad. I Cor. X, 33 : μὴ ζητῶν τὸ ἐμαυτοῦ συμφέρον, ἀλλὰ τὸ τῶν πολλῶν lux. aS iot.
v De S. Tarasio actum est in. Act. SS., Febr. tom. III, pp. 972 sqq.
w Cfr. Vitam S. Tarasii in. Act. SS., loc. cit., num. 22, ubi describitur tota ugendi ratio S. Tarasii
erga vesipiscentes, ad, quos hic alludit auctor Vitae S. oannicii, atque Acta synodi Nicaenae II, apud
Labbeum Concil., tom. VI, edit. Paris., pp. 670-680. Certo enim certius hanc synodum intendit Sabas,
cum adducit libellos et chirographos quibus subscripserant iconoclastae, postea tamen abnegarunt. Ita
etiam patriarcha Nicephorus in suo Apologetico pro sanctis imaginibus, »um. 6 in Patrum novà
Bibliotheca, tom. V, p. 154.
x Eadem opinio enuntiatur in Vita S. Methodii, num. 18: τῷ ὄντι γὰρ παράνομοι οἱ ποιούτοι, ἐψευσμένου
σώματος ἀντίτυπον σῶμα ψευδῶς εἰς ϑυσίαν παραλαμβάνοντες. Ad. quae notat recte Henschenius noster : Cum
C enim corpus Christi, ut. in Missa offertur, figura sit sui ipsius ut in cruce oblati, non potest ibi verius F
corpus, quam hie offerri; adeoque nullum, qui sic erant, veri nominis sacrificium Deo offerunt. Videsis
Acta SS., Junii tom. LI, pp. 968, 969.
y Est titulus cuiusdam operis S. Cyrilli Alexandrini, P. G., tom. LX VIII. Percurrimus totum opus ;
in ipsa haec verba, quae reltulit Sabas, non incidimus, sed in. haec quae saltem eandem. sententiam
enuntiant : μόνον δὲ οὐχὶ καὶ ἀδελφὰ νοσοῦντες ἐγχλήματα, τὴν ὁμοφυᾶ δικαίως ὑποστήσονται δίκην. P. G., loc. cit.,
p. 804.
z lohann., XVII, 6.
aa lohann., AIV, 16. ; Β
bb Cfr. Iohan., X, 24. Tdem notat Nicephorus in Antirrhetieo II adversus Constantinum. Coprony-
mum, apud. Mai, Patr. nov. Bibl., tom. V, pp- 68, 69.
CAPUT
-
am
376
A8. Τοῦτο τὸ τίμιον xai θεόπνευστον Ἰγράμμα ὃ
πατριάρχης δεξάμενος xal τοῖς βασιλεύουσιν ἐπι-
δείξας τὰ ἐν αὐτῷ θεόκριτα λογισάμενος, pou εἰχο-
νομάχους ἅπαντας χαθαίρει xal ποὺς σχίζοντας
ξαυτοὺς διαιρεῖ καὶ εὐρήνην βαθεῖαν τῇ ἐκκλησίᾳ
“χαρίζεται, οἰακίζων ἐν ταύτῃ ? θεοχαρίτωτα. Ἐξ οὗ
9r, τῶν χαθαιρεθέντων οἱ πλείους κατὰ τοῦ σεβασμίου ὃ
πατρὸς Ἰωαννικίου εἰς γλωσσαλγίαν ἐτράπησαν,
ὡς ἀντίθεός ἐστι ταῦτα φρονῶν καὶ ἀντίνομος,
φάσχοντες. Ὅπερ οὐχ ἀγνοῶν ὃ ὄντως ὧν προφη-
τικῆς χάριτος πύρινος στύλος, παρόντος πλήθους ἐν
μιᾷ πρὸς αὐτὸν ἀνδρῶν εὐσεβῶν, ἐπισχόπων, λέγω,
ἱερέων χαὶ μοναχῶν, Πνεύματος ἁγίου πλησθεὶς
πρὸς αὐτοὺς εἶπεν ** "Eme τινες, ἀδελφοὶ καὶ
πατέρες, ἰδιώτην ὄντα με 5 τὸν ταπεινὸν φθόνῳ
νυττόμενοι μὴ ὀρῇῶς πιστεύειν θρυλλοῦσι xai
Β ὑποπτεύουσιν, εἰς ὑπήχοον * ὑμῶν πάντων ἀναχη-
ρύξω τὴν δόξαν μου τὴν περὶ Θεόν. Θεὸς ἴ οὖν
ἐστιν ὑπερούσιος οὐσία xai ἄχτιστος, ὡς πασῶν
οὐσιῶν αἰτία τε xai προαγωγὸς διῃρημένη ἀδιαι-
ρέτως καὶ συνημμένη διηρημένως, τρισήλιος,
τρισυπόστατος ἐν μιᾷ βασιλείᾳ καὶ δόξῃ xal
χυρίοτητι ὑπὸ τῆς ἀγγελικῆς φύσεως ἀκαταπαύστως
ἀνυμνουμένη. Οὐ γὰρ ἅπαξ λέγει τὰ Σεραφὶμ
« ἅγιος », ἵνα μὴ ἰουδαϊχὸν ἡ τὸ φρόνημα, οὐδὲ
πάλιν * « ἅγιος, ἅγιος», ἵνα μὴ τὴν τῶν Ἀρειανῶν
ἢ Μαχεδονιανῶν ἐπεισαγάγῃ ἀσέβειαν, ἀλλὰ τρί-
τον ** « ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος, Κύριος », οὐ χύριοι,
ἀλλὰ Κύριος, ἐπειδὴ μία κχυριότης. Διό, ὡς
πιστεύει τὰ Σεραφίμ, πιστεύω τρισὶν ἐνυποστάτοις
ἁγιασμοῖς, μίαν κυριότητα προσχυνῶ ? καὶ θεότητα,
Θεὸν τὸν Πατέρα, Θεὸν τὸν Υἱὸν, Θεὸν τὸ Πνεῦμα
τὸ ἅγιον, Θεὸν ἕκαστον τούτων xaf ἑαυτὸν !"
νοούμενον xal λεγόμενον, διὰ τὴν τρισυπόστατον
ὁμοουσιότητα xai τὸ ἁπλοῦν τῆς θείας φύσεως xai
ἀσύνθετον " καὶ οὐ τρεῖς θεούς, εἷς γὰρ τὰ τρία Θεὸς
σὺν ἀλλήλοις νοούμενά τε καὶ ἀριθμούμενα, οὐ
συντιθέμενα, οὐ 1" συναλειφόμενα διὰ τὸ ταὐτὸν τῆς
χινήσεως χαὶ τὴν ἐν ἀλλήλαις τῶν ὑποστάσεων
ἀσύγχυτον περιχώρησιν χαὶ τὴν ἀδιαίρετον τῆς
€ τρισυποστάτου θεότητος μοναρχίαν, τοῦ νοῦ χωρί-
ζοντος τὰ ἀχώριστα παράδοξον ἔχοντα xai τὴν
διαίρεσιν καὶ τὴν ἕνωσιν. Πατὴρ γὰρ "5" ὁ πατὴρ !?
xa 1* ἄναρχος, ἀγέννητος, ἄχτιστος, οὐ γὰρ ἔχ
τινος. Λόγος καὶ Υἱός " 6 Υἱὸς πρὸ αἰώνων ἀρρεύστως
xa ἀπαθῶς ὡς ἐχ γοῦ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ γεννηθείς,
οὐ χτισθεὶς καὶ αὐτὸν ἔχων !9 ἀρχὴν ἄναργον, οὗ !^
καὶ ὑπάρχει συνάναρχος. Πνεῦμα δέ" Πνεῦμα τὸ ἅγιον
xai συνάναρχον, οὐ γεννητῶς κατὰ τὸν Υἱόν, οὐ
χτιστῶς, ἀλλ᾽ ἐχπορευτῶς ἐκ 17 Πατρὸς προερχό-
μενον xai διὰ Υἱοῦ τῷ χοσμῷ φανερωθέν Ts
Ὁμολογῶ δὲ τὸν ἕνα τῆς Τριάδος ΥἹὸν τοῦ Θεοῦ xi
θεὸν Λόγον δι᾿ ἡμᾶς 1", ὑπὲρ *9 ἡμᾶς, xol) ἡμᾶς,
καὶ
Vita saneti Patris nostri Ioannicii, Sermo doctrinalis ad
Hunc tectum etiam contulimus cum nostro, variantesq
E des m (τιμ. ἘΡΥΟΤ ἢ ὅτ. 3, 4, — ? (ἐν «adc. ἐνταῦθα 3. — 8 om. 3, 4. ---
ὄντα με) με ὄντα 2, — ἥχοον 2. — * Integra haec professio fidei S. Ioannicii "i im d
codice Parisinae bibliothecae signato num. 1084, fol. ΠΩΣ Τὰ hoc iuto ἢ πεν Rei πε γῶν
τοῦτο ix τοῦ βίου τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Ἰωαννιχίου. ᾿Εχφώνησις διδασχαλιχὴ
ἐνώπιον εὐσεβῶν ἀνδρῶν χαὶ ἐπισχόπων περὶ τῆς πίστεως τῆς ἁγίας,
οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ Λόγου, xai τῆς ἁγίας αὐτοῦ μητρός,
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
CAPUT UNDECIMUM.
S. loannieii professio fidei; male habetur a perverso monacho,
48. Cum illud pretiosum et a Deo inspiratum
seriptum patriarcha accepisset et. imperatoribus
ostendisset, atque ea quae in hoe seeundum Dei
iudieium dicebantur meditatus esset, iconoma-
chos omnes tollit et qui schisma efficiebant sepa-
ral; itaque pacem profundam ecclesiae procurat,
administrans eam: per Dei gratiam a. Tune vero
ex sublatis plures contra venerandum patrem
Ioannicium in calumniam se verterunt, dicentes
scilicet impium et iniquum esse qui talia cogita-
ret. Quod non ignorans iste, vere propheticae
graliae columna ignea, cum quodam die multi-
tudo virorum piorum ad ipsum advenisset, epi-
seoporum nempe, presbyterorum el monacho-
rum, Spiritu sancto repletus, ait illis : Quoniam
quidem, fratres et patres, me idiolam et humilem,
invidiacompuncti quidam non recte credere garriunt
el. suspicantur, vobis. omnibus ut eam audiatis
profitebor. sententiam meam. de Deo. Deus igitur
est. supersubstantialis essentia. et increata, quippe
omnium essentiarum causa et productor, distincta
indistinctim. et. coniuncta. distinctim. b, tergemi-
num solare lumen, tripler hypostasi in wna
regia potestate, gloria et dominio ab angelica na-
tura incessanter celebrata. Non enim semel dicunt
Seraphim : " Sanctus , ne. iudaica sit opinio ;
neque iterum : * Sanctus, Sanctus ,, ne Arianorum
Macedonianorumque inducatur impietas; sed. ter :
* Sanctus, Sanctus, Sanctus, Dominus ,, non do-
mini, sed. dominus, quoniam unum. dominium.
Quare, sicul. credunt. Seraphim, ita et eredo.. In
tres hypostaticos fulgores unum dominium adoro
et. deitatem, Deum Patrem, Deum Filium, Deum
Spiritum. sanctum, Deum. unumquemque in. 8e
cogitatum. et. dictum. propter. consubstantialitatem
in tribus hypostasibus et. simplicitatem | divinae
naturae et. inconiunctionem; mon autem tres deos.
Unus enim Deus sunt hi tres ad invicem cogitati et
numerati, non quidem coniuncti aut contracti, pro-
pter identitatem motionis et non miztam hypostaseon
ad. invicem. circuminsessionem, et. indivisam dei-
tatis monarchiam in triplici hypostasi; mens autem
separat quae inseparabilia. sunt, et quae modo
incredibili habent tum distinctionem, tum unitatem.
Pater. igilur : Pater est sine. principio, ingene-
ratus, non creatus, ex nullo enim est. Verbum et
Filius : Filius ante saecula. sine. defluxione. et
passione, utpote ex mente Patris sui generatus, non
factus et ipsum habens tamquam. principium sine
principio, ex quo est eliam sine initio. Spiritus
autem : Spiritus sanctus ipse sine principio, non
per generationem,sicut Filius,neque per creationem,
sed per processionem e Patre progressus et per
Filium
4 (πρὸς abt. cim.) om. 3. —
Παρεξεβλήθη xai xà κεφαλαίον
πρὸς τὸν λαόν, ἣν αὐτὸς ἐξεφώνησεν
καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, καὶ περὶ τῆς ἐνσάρχου
περιέχον οὕτως, Scilicet : Adiectum est et caput istud. ex
d de populum quem ipse pronuntiavit SS Cr s
,; pis de fide sancta, et consubstantiali Trinitati et oeconomia Dei Verbi ti ἡ ene MA
carnati, et saneta eius Matre, huius tenoris.
TecHones eius signavi; ; yes
joie slt rae yel its alitur Mec iones eius signavimus num. 5. — 9 λέγει add. 5.
5, χρόνῳ add, 5. — 19 ἔτι αὐτὸς add. 3, αἰτιατῶς add, 5.— 10 ᾧ 5. —
υἱῷ ἀναπαυόμενον συμφυῶς 3, 5. — 19 ὑμᾶς 1. — 50 (ὑπὲρ) ἢ περὶ 1.
3, 9. — 18 αἰτίως add. 3, αἰτίῳ add. 5. — 1" χρόνῳ
V «oj add, 5. — 18 (διὰ υἱοῦ-φανερωθὲν) ἐν
S.loannicij
professio
fidei,
Α καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐξ ἁγίας παρϑένου
Μαρίας ἐπ᾽ ἐσχάτων τῶν ἡμέρων σαρχωβέντα
ἀτρέπτως, ἀσυγχύτως, ἀναλλοιώτως, οὐκ οὐράνιον
λέγων αὐτοῦ 31 τὴν σάρκα, ὡς ἐξ οὐρανοῦ κατελθοῦ-
σαν, χατὰ ᾿Ἀπολινάριον xai Οὐάλεντα τοὺς μεμιση-
μένους, οὐχ ix τῶν χοσμιχῶν στοιχείων αὖ πάλιν
γυναικὸς ἄνευ συνδραμοῦσαν καὶ ξνωθεῖσαν αὐτῷ
χατὰ ᾿Απελλὴν τὸν ἄθεον *? χαὶ βλάσφημον, ἀλλ᾽
ἐκ παρθένου μᾶλλον, οὐ προδιαπλασβέντι “ἢ
ἀνθρώπῳ ἐνῳχηχότα, κἂν ὡς ἐν ῥιπῇ, κατὰ τὸν
ἀνθρωπολάτρην Νεστώριον. Ἅμα γὰρ τῷ ἀσπασμῷ
ποῦ Γαβριὴλ πρὸς τὴν παρθένον γυμνὸς καὶ ἁπλοῦς
εἰσπηδήσας ὁ Λόγος, Πατρὸς εὐδοχήσαντος καὶ
Πνεύματος συνεργήσαντος, τέλειος ᾿Αδὰμ. πρωτοδεύ-
τερος ἐν αὐτῇ γεγέννηται ὅ ἀθρόον, xa οὐ ταῖς
χατὰ μικρὸν τῶν μελῶν διαπλάσεσι, χατὰ τὴν
συνήθειαν τὴν τῆς φύσεως, καὶ προέρχεται Θεὸς
σαρχὸς προσλήψε! ἐμψυχωμένης καὶ νοερᾶς, υἱὸς
Θεοῦ χατ᾽ αὐτὸ χαὶ υἱὸς γνωριζόμενος τῆς παρθένου.
ἀμήτωρ ἄνω ἐκ μόνου Πατρός, ἀπάτωρ κάτω ἐκ
μόνης μητρός, ὃ φύσει θεότητος τὰ πάντα πληρῶν.
Διὰ τοῦτο γὰρ χαὶ Λόγος προσαγορεύεται χαθ᾽ ἡμᾶς
ὁ ἐκ νοῦ 39 τοῦ Πατρός, χαθ᾽ ὃ ἔφην, πρὸ αἰώνων
γεννηθεὶς ἐνυπόστατος ἀπαθῶς χαὶ ἀρρεύστως, τοῦ
γεγεννηκότος κατὰ τὴν φύσιν οὐ διεστῶς, εἰ χα!
ὡς ἐντόμῳ παρθενιχκῇ vnb). ὕστερον ἐγγραφείς, εἶτ᾽
οὖν συντεθείς, κατὰ τὸν Ἡσαΐαν, ἐσωματώβη 6
ἄσλος xai ὡράθη ὃ ἀόρατος χαὶ ἐσπαργανώθη ὃ
ἀπερίνηπτος xal ἔπαθεν ὁ ἀπαθὴς χαὶ νενέχρωται * ^
ἡ ζωὴ καὶ ἀνέστη ὃ μὴ πεσὼν καὶ ἀνελήφθη ὁ **
πάντα πληρῶν. Ὅθεν χυρίως καὶ ἀλχηθῶς Θεοτόχον
τὴν αὐτὸν τεχοῦσαν ἀναχηρύττω 38. τὰς αὐτῆς
πρὸς τὸν υἱὸν αὐτῆς πρεσβείας, ἀγγέλων τε 359 xai
πάντων ἁγίων ἐπιχαλούμενος χαὶ τὰ αὐτῶν πιστῶς
τίμια λείψανα ἀσπαζόμενος πρὸς τούτοις χαὶ τὴν ἐν
γραφῇ Χριστοῦ μορφὴν προσπτυσσόμενος χατὰ τὴ»
τῶν ἀποστόλων παράδοσιν χαὶ τοῦ πρώτου ἐν βασι-
λεῦσι χριστιανῶν Κωνσταντίνου σὺν τῷ τύπῳ τοῦ
σταυροῦ ἀναστήλωσιν xol τῆς τοιαύτης παραδόσεως
ἐπιχύρωσιν πᾶσαν ἐχτρέπομαι αἵρεσιν κατ᾽ ἐχεῖνον.
Διὰ γὰρ τῆς εἰκονικῆς ὕλης, χρυσοῦ, φημί,
ἀργύρων ἢ χρωμάτων ὕλην ἀτρέπτως γενέσβα!:
πᾶσιν ἐπιδεικνύει τὸν ἀύλον τοὺς φαντασιαστὰς
ἀπωθούμενος, διὰ δὲ τοῦ μικροπρεποῦς τῆς γραφῆς
εἴδους διὰ πάσης ἐλθεῖν ἡλικίας τὸν σαρχωθέντα
Λόγον χαὶ πρὸς αὐτῷ τῆς οἰκονομίας τῷ πέλε:. τρί-
πηχὺν καθ᾿ ἡμᾶς δραθέντα τε xal ἀναληφθέντα καὶ
ἐπὶ τοῦ θρόνου τοῦ πατριχοῦ θασιλικῶς 99 ἐνιδρυ-
θέντα κηρύττει τοὺς ᾿Ιουδαιόφρονας καὶ λήρους
Ὀσταίους, Σαμψαίους, Ἐλκεσαίους xal τοὺς βδελυ-
ρίτους 31 ᾽θροίτας ἀποτρεπόμενος. 0t μὲν. γὰρ
Χριστόν τινα ὑπερμεγεϑῆ τῇ ἡλικίᾳ ἐτερατεύοντο,
ἤγουν μιλίων ἐνενήκοντα ἕξ ὄντα τὸ ὕψος καὶ εἴκοσι:
τεσσάρων τὸ π άτος xai τὴν λοιπὴν ἔχοντα δια-
γραφὴν τῶν μελῶν ὑπεράνθρωπον. 0t δὲ Χριστὸν
τὸν ὄφιν ἐχάλουν χαὶ ὀφιοειδῆ τὸν Χριστὸν ὑπελάμ-
βανον. Διὰ δὲ τοῦ ἑαυτὸν συνεγγράφειν xat συνειχο-
νίζειν ἐν τοῖς 9? νομίσμασι τὸν Χριστὸν 35, βασιλέα
αὐτὸν βασιλευόντων καὶ χύριον χυρίων δηλοῖ, καὶ
παρ᾽ αὐτοῦ λαβεῖν τὴν ἐπὶ γῆς βασιλείαν ὁμο-
λογεῖν 84. τοποτηρητήν τε αὐτῷ ταύτην ὕπερ
εὐσεβείας καὶ θείων ἐντολῶν ἐχδικίας μηνύει, πᾶσαν
σύγχυσιν ἐν ταὐτῷ τῶν αἱρετιζόντων xa τὶν
διαίρεσιν ἐχμειῶν. Ὡς γὰρ αὐτὸς ὃ μέγας ἄναξ
Κωνσταντῖνος χαὶ πρῶτος ἐν τῷ εἰκονίζεσθαι σωμα-
πικῶς, ὡς ἔφην, ἐν τοῖς νομίσμασι σὺν BD Χριστῷ
οὐ 99 περιεγράφετο, οὐ διῃρεῖτο χατὰ ψυχὴν 7
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 371
"ilium. mundo. manifestatus.. Confiteor. unicum
Trinitatis Filium Dei et Deum. Verbum propter
nos et pro nobis et inter nos et. propter nostram
salutem ez sancta. Virgine Maria in ulLimis diebus
incarnatum sine conversione, confusione aut aliena-
tione divinitatis, non caelestem vocans eius carnem
tamquam e caelo delapsam, ut. odiosi. isti Apolli-
naris c et Valens d ; non ex mundanis elementis sine
mulieris. concursu. concurrentem. et. unitam ipsi,
secundum. impium et blasphemum. Apellem e, sed
ex Virgine potius; minime in antea formato homine
inhabitantem quasi in momento, secundum homini-
colam Nestorium f. Simul enim. cum salutatione
Gabrielis in Virginem nudum et simplex insiliens
Verbum, Patre approbante et. cooperante. Spiritu,
perfectus Adam alter. in ipsa generatum est totum,
minime vero paulatim per membrorum disposi-
tionem, iuxta. consuetudinem naturae, et. progres-
sus est Deus in carnis asswmptione animatae
εἰ sensibilis, Filius Dei similiter et. Filius notus
Virginis, sine matre sursum, utpote ex solo patre,
sine patre deorsum, utpote ex sola matre, natura
deitatis suae replens omnia. Quapropter et. Verbum
dicitur apud. nos, quia. ex mente. Patris, ut dizi,
ante saecula generatum. hypostatiee. sine passione
aut fluxione generantis, natura non. differens, esi
in insecto. virginali sinu. tandem. inscriptum esf,
dein compactum, et, secundum. Isaiam g, incor-
poratus est. immaterialis, et. visus. invisibilis, et
pannis involutus incomprehensibils, εἰς passus
est impassibilis, et. mortem. subiit. vita, et. sur-
rexit qui mon ceciderat, et assumptus est qui
omnia replet. Inde principaliter et vere Deiparam
quae ipsum. peperit profiteor, suas apud Filium
suum. intercessiones, atque angelorum et omnium
sanctorum invocans eorumque fideliter pretiosas
relliquias venerando. Insuper. in repraesentatione
Christi formam amplezus, iurta. Apostolorum tra-
ditionem et institutionem primi inter reges christianos
Constantini cum signo crucis, atque iuxta talis tra-
ditionis sanctiónem detestor omnem. haeresim quae
est contra. ipsum. Etenim per imaginis materiam,
aurum, dico, argentumve aut colores, materiam
inconvertibiliter factum fuisse qui erat immateria-
lis omnibus manifestat, Phantasiastash refellens.
Per humilitatem | vero repraesentatae — speciei
ger omnem aetatem progressum fuisse incarnatum
Verbum et in ipsa oeconomiae consummatione tri-
bus cubitis elatum inter nos apparuisse et assum-
ptum atque in throno paterno vegaliter constitutum
fuisse proclamat, respuens illos qui iudaice sapie-
bant, cum. stultis Ossaeis i, Sampsaeis k, — Elce-
saeis] et impudentibus Ophitis m. Alii namque
Christum. quoddam immanis magnitudinis mon-
strum efficiebant, quod. nonaginta ser. milliarium
constabat altitudine, latitudine autem viginti quat-
tuor et reliquam. mensuram membrorum. habens
supra humanam n. Alii vero Christum serpentem
vocabant,quippe quem serpentinae formaeopinaban-
tur. esse. Sed quoniam seipsum inscripsit Constan-
tinus et repraesentavit in nummis suis Christum 0,
regem ipsum. esse regum et dominum dominantium
ostendit et ab ipso se accepisse terrenum. regnum
profitetur, et tamquam vicarium eius pro religione
et divinorum mandatorum defensione se significat,
omnem perturbationem haereticorum per idipsum et
dissensionem. ezstinguens. Cum igitur iste magnus
γενέχρωτο. princeps
31 [λέγων αὐτοῦ) αὐτοῦ λέγων 2, 5. — 92 τε add, 3. — 38 διαπλασθέντι 1, 2. — ?* γεγέννηται ὅ. — "δ (ὁ ἐκ νοῦ)
ὡς £x κοινοῦ 3. — ?" ἐνέχρωτο 3, νενέχρωτο 5. — 81 τὰ add. 2. — 38 χηρύττω 1. — 39 Exinde codea 807 est
mutilus, uti adnotatur etiam in ima page
— 9! βδελυροὺς 2. —— 32 (ἐν τοῖς) αὐτοῖς ὅ — 88 τῷ Χριστῷ, 1, ὅ. — 84 ὁμολογεῖ 1, 2. — 9* om. 2. — ὅδ om. 5.
Novembris Tomus 1I.
lla ἐντεῦθεν λείπει.
Sequitur acephala Vita S** Matronae. — 9? βαβασικῶς 1.
48
i
k
i
n
VITA
378
γενέκρωτο, ἀλλ᾿ ἐν τῇ ἰδίᾳ εἰκόνι ὁρώμενος ὡς
βασιλεὺς xoi τιμώμενος xai τὴν φύσιν διέμεινεν
ἀναλλοίωτος τὴν οἰκείαν, ἀδιαιρέτος 31 χαὶ ἀπερι-
ράπτος 79, καὶ Χριστὸν ὡσαύτως αὐτῷ τῷ ἔργῳ
προσβεβαιοῖ ἀπεριγράπτως γραφόμενον xat ἀσχὴς
ματίστως σχηματιζόμενον, ἐλέγχων ἐν τούτῳ ἀρ
χριστιανοχατηγόρους ἀντιχρίστους εἰχονομάχους É
ὑπὸ τοῦ παμβασιλέως Χριστοῦ οὐκ ἀνέχομένους τοῦ
βασιλεύεσθαι, ἀλλὰ τῷ ἀντιχρίστῳ ὑποχειμένους
ὡς βασιλεῖ αὐτῷ ““, καὶ αὐτῷ τὴν βασιλείαν
προετοιμάζοντας 41 Οὗ καὶ τὴν σφραγίδα bà
ποθοῦντες προσδέξασθαϊ 48 τε xal ἐλπίζοντες, τὸν
αραχτῆρα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἴησοῦ Χριστοῦ οὐ
προσδέχονται, οὐδὲ τὸν συναναστειλωθέντα αὐτῷ
σταυρὸν ὡς σχῆπτρον βασιλικὸν προσπτύσσονται,
x&y οὐ λέγωσιν **, ἀλλ᾽ ὡς ἀναιρέτην Χριστοῦ οἱ
ἐχθροὶ 46 Χριστοῦ περιχαρῶς χατασπάζονται. Ὧν
τῆς ἐπαράτου μερίδος ἐγώ τε χαὶ ὑμεῖς λυτρωθείη-
μεν καὶ πᾶς ὃ εἰς Χριστὸν ** ἐλπίζων θεόδημος **.
Ταῦτα ἀκηχοότες οἱ πρὸς αὐτὸν dyeknullóveg τὴν
θεοσοφίαν αὐτοῦ θαυμάσαντες xal διόρασιν, πίπτου-
σιν αὐτοῦ πιστῶς πρὸς τοὺς πόδας xai λέγουσιν"
Ἐστήριξας ἡμῶν τὰς ψυχάς, πάτερ, ἐν εὐσεβείᾳ,
ἐφανέρωσας ἡμῶν τῶν 5 περὶ σοῦ λογισμῶν £9
χρυπτομένων τὰ ἄρρητα, λοιπὸν 9" ἐφοδίασον ἡμᾶς
εὐχαῖς σου τῆς πρὸς ζωὴν χαὶ σωτηρίαν ἀγούσης
ὁδοῦ μὴ ἐκτρέπεσθα!, Ὁ δὲ πατὴρ εὐξάμενος αὐτοὺς
χαταπεπληγμένους ἀπέστειλεν εἰς τὰ ἴδια.
49. Γενομένης οὖν τότε Θεοῦ χάριτι τῆς ὀρθο-
δοξίας, ὡς προδεδήλωται, τὰς ἐν τῷ Meg χτισβείσας
ὑπ᾽ αὐτοῦ ἐχχλησίας ἐπὶ τοῦ Λέοντος ὃ πατὴρ
ἐπιτρέπει ἐγκαινισϑῆναι xol τὰ πρὸς ἀπαρτισμὸν
τοῦ ἐγχαινισμοῦ ἀποστέλλει. Τῶν δὲ θεοχαρι-
τώτων ἐγχαινίων ἤδη ἐχεῖσε τῶν ἱερῶν εὐκτηρίων
ἐχτελουμένων, ol ἐκ πνευμάτων τότε ἐνεργούμενοι
ἀκαθάρτων παραγενέσθαι αὐτοῦ πνευματιχῶς τὸν
ἅγιον ᾿ἸἸωαννίκιον xai μαστίζειν αὐτοὺς ὠλοφύροντο.
Ὅθεν μετὰ ταῦτα οἱ τῶν ἐγχαινισθέντων ἦ εὐχτηρίων
χαὶ μοναστηρίων ἡγούμενοι τοῦ ἁγίου Εὐσταθίου
φημὶ xal τῆς Θεοτόχου, ἄμφω ὀνομαζόμενο:
Μάχαρες, πρὸς τὸν ὅσιον ἐλθόντες ἀκούουσι παρ᾽
αὐτου πὰ ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἐγχαινισμοῦ συμβάντα
ἀπαραλείπτως, τὴν τῶν πραγμάτων, λέγω, διοί-
χησιν, τὴν τῆς ἐλεημοσύνης μετάδοσιν, τὴν τῶν
ἐνεργουμένων πυρπόλησιν. Καὶ θάμβους πληροῦνται
ἐξαισίου, ὑπομνησθέντες τὴν τῆς πνευματιχῆς
παρουσίας ὑπὸ τῶν ἐνεργουμένων τοῦ πατρὸς
C ἀνακήρυξιν. Ὧν ἔτι τῷ πατρὶ συγχαθεζομένων, ὁ
εἴς αὐτῶν τοῖαυτα ὁρῶν κατ᾽ ἰδίαν ἀνέστρεφεν.
Ὡσεὶ xai ἄκρᾳ ἀσκήσει ἐν βαθεῖ γήρᾳ πιέζει αὐτοῦ
& πατὴρ τὸ σαρχίον, νόσος ὃὲ αὐτὸν πολυήμερος
περιέσχεν xxi βαρεῖα, ὥσπερ ἠκούομεν ", ἀλλ᾽ ἔτι
αὐτοῦ πολύσαρχον τὸ σῶμα £x τῆς ἐπάρσεως τῶν
χνημῶν ὑποπτεύεται. καὶ λογιζομένῳ ταῦτά
φησιν εὐθὺς ὁ μαχάριος - Οὐχ, ὡς σὺ νομίζεις,
ἄδελφε Μάχαρ, σαρχῶν ἐστι πλῆθος ὅπερ ὁρᾷς τὸ
τῶν χνημῶν ? μου ἔπαρμα xal ἀνεύρυσμα, ἀλλ᾽ ἐκ
πνεύματος στομάχου χαχοσιτίας. “Ὅθεν ἀχούσας ὁ
Máxao τὰ κατὰ διάνοιαν αὐτῷ μελετώμενα θριαμ-
βευόμενα ἔπτηξε xal μετάνοιαν βαλὼν τὴν τῶν
λογισβέντων ἥτει συγχώρησιν.
90. Πολέμου ὃὲ κατ΄ ἐκείνῳ χαιρῷ ᾿ τῶν χρι-
στιαγῶν πρὸς τοὺς ᾿ἸΙσμαηλίτας συγχροτηθέντος,
παρελήφθησαν αὐτοῖς οὐχ ὀλίγο. τῶν Ῥωμαίων.
"Oze xxi ἑνός τινος συμπαραληφθέντος ἐχείνοις ἐχ
χώμης ὁρμωμένου τοῦ ἕλους, οἱ ἴδιοι θρηνωδοῦντες
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
princeps Constantinus et primus in repraesentando. D
se corporaliter, ut dixi, eum Christo in nummis
non circumscribebat sese neque. dividebat. iuxta
animam aut occidebat, sed in propria imagine visus
tamquam rez et honoratus, iuxta naturam manebat
immutabiliter propriam indivisim et indescriptibi-
liter, pariter. Christum ipso facto affirmabat. incir-
cumscriptive describi el infigurate. figuratum q,
convincens in. hoc ipso. christianocategoros r, anti-
ehristos iconomachos, qui ab universorum. rege
Christo non ferunt se regi, sed qui Antichristo sub-
iecti tamquam. suo regi. ipsi regnum. praeparan-
tes. Cuius. signaculum. cupientes accipere et simul
sperantes, characterem. Domini nostri Iesu Christi
non accipiunt,neque elevatam ipsi crucem tamquam
sceptrum. regium. venerantur, elsi id mon. dicunt,
sed tamquam destructivam Christi, inimici Christi
cum gaudio amplectuntur. A quorum. sceleratis
partibus equidem et vos liberemur et universus, qui
in Christum. sperat. Dei populus. Cum haec audi-
vissent qui ad ipsum ascenderant, divinam sa-
pientiam eius admirati et perspicaciam ceciderunt
fideliter ad pedes et dieunt : Confirmasti nostras
animas, pater, in pietate; manifestasti nobis myste- E
ria tuarum. absconditarum. cogitationum, ceterum
duc nos precibus tuis ne. declinemus a via quae
ducit ad vitam et salutem. Cum pater illis benedi-
xissel, stupentes eos ad propria remisit.
49. Resliluta igitur tunc temporis, Dei gratia,
orthodoxia, ut superius indieatum est, illas quas
in Liso fundaverat paler ecclesias sub Leones
curat consecrandas, el quaecumque idonea
erant ad consecrationem mittit. Cum iam ibi Deo
gratissima perfecta essent encoenia, qui a spiriti-
bus tune vexabantur impuris adesse ibi spirituali-
ler sanetum Ioannicium qui verberaret eos deplo-
rabant. Inde postea consecratorum templorum et
monasteriorum hegumeni, sancti Eustathii, aio, et
Deiparae, ambo vocati Macares, cum ad sanctum
venissent audiunt accurate ab ipso quae in festo
consecrationis contigerint, scilicet rerum admini-
strationem, eleemosynae distributionem et ener-
gumenorum furorem. Et stupore ingenti repleti
sunt, recordati spiritualem patris praesentiam
fuisse ab energumenis renuntiatam. Cum isti
adhue versarentur eum patre, alter eorum talia
videns domum reversus est. Cum autem et in
S.
summa ascelica vita et alta senectute vexaret F
pater carnem suam, morbusque eum teneret per
plures dies gravis, ut audivimus, attamen eius
corpus adhuc sat erassum esse ex crurium tu-
more suspieabatur visitator. Cui haec cogitanti
ait statim sanctus : Non, sicut tu. putas, frater
Macar, carnium est abundantia. quem vides cru-
rium mearum tumorem et dilatationem, sed ex flatu
stomachi male digerentis cibum. Inde audiens
Macar quae ipse in cogitatione versabatur mani-
festata timuit, et poenitentem se exhibens cogita-
tionum suarum veniam petiit.
50. Cum temporibus istis bellum gereretur chri-
stianorum eontra Ismaelitas ὁ capti sunt. ab ipsis
non pauci ex Romanis. Tune etiam uno capto ab
illis oriundo ex vico Elaeo, cognati eius eum laeri-
mis ascendunt ad sanctum et audientes patrieium
ἀγέρχονται et
3T ἀδιαιρέτως 1, 9. — 98 ἀπεριγράπτως 1, 9. — 99 (ἀντι i i
: T χρ- εἰκονομ.) εἰχονομάχους ἀντιχρίστους 9. — 40 αὐτῷ D.
— "! προετοιμάζοντες 1, 2, — 5? φραγίδα 5. — 48 (ofloüvee à δέ τ JSt "
, : : ς προσ, τες ὅ €
45 τοῦ add. 5. — 46 αὐτὸν 5. — Εἴ om, 5, — 18 n 2. — 49 WE pad D cea Axa i AK
49. — ! ἐγκαινισιξέντων 2, — ? ἀκούομεν 9. — ὃ χριμμῶν 4. E
d ῦ
50. χαιροῦ 1.
-
x
Secreta cor-
dium revelat
Saracenorun
loannicius,
8
captivum
liberat,
t
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 379
A ἀνέρχονται πρὸς τὸν ὅσιον χαὶ μάλιστα ἀκηχούτες
"τὸν πατρίκιον xal σακελλάριον Λέοντα μέλλοντα
χαὶ αὐτόν, χάριν εὐχῆς. ἀνίεναι πρὸς τοῦτον παρα-
χαλέσαι δοῦναι αὐτοῖς Σαραχηνὸν ἀντ᾽ αὐχμάλωτον,
ὅπως ἀντικαταλλάξαντες αὐτὸν τὸν ἴδιον τῆς
αὐχμαλωσίας ἀπολυτρώσωνται. ToU OE πατριχίου
ἀνεκηλυῇότος xal μετ᾽ εὐχὴν τῷ πατρὶ συγχαθίσαν-
τος, τοῦ δεομένου ἱσταμένου ἀπέναντι αὐτῶν,
ψυχωφέλεσι λόγοις πρὸς αὐτὸν μᾶλλον ? ἐσχόλασεν,
τὰ περὶ τοῦ αἰχμαλώτου ἐκουσίως ἀμνημογήσας.
Εἶτα ἐκεῖθεν τοῦ σακελλαρίου ? ἀπολυθέντος, ὃ
ἱκέτης καὶ συγγενὴς τοῦ αἰχμαλωτισθέντος περιλυ-
πούμενος χατὰ γοῦν ἐκαχηγόρει τὸν ἅγιον “ μὴ
νωρίσαντα τὴν παράχλησιν αὐτοῦ τῷ σαχελλαρίῳ.
Ὃ ὁ πατὴρ διὰ τοῦ θείου Πνεύματος ἐπιγνοὺς
πραείᾳ φωνῇ τούτῳ ἐμβλέψας εἶπεν" Mi, λυποῦ,
ἄδελφε, κατ᾽ ἐμοῦ τῷ μὴ ἀνάθεσῃαί με τὴν αἰτησίν
σου ἀνῃρώπῳ " ἐπὶ Θεὸν μᾶλλον ἢ ἐπ᾽ ἄνθρωπον
yn τὴν πεποίθησιν ἔχειν. Τίς γὰρ ἤλπισεν ἐπὶ
αὐτὸν καὶ ἠσχύνθη; Ἔλπιζε οὖν xai θάρσει λοιπὸν
χαὶ τῆς αἰτήσεώς σου ἐκ Θεοῦ ἐπιτεύξῃ. Τοιούτοις
λόγοις mpaüvas αὐτοῦ τὸν νοῦν xai τὴν λύπην
χκαταχοιμήσας, τῇ νυκτὶ ἐχείνῃ ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ
xai τοῖς δεσμοις οἷς κατείχετο ὃ αὐχμάλωτος ἐπιφα-
ydg ὃ μαχάριος ἑνὶ τῶν γνωρίμων αὐτοῦ xai
συνανχμαλώτων ἔφη" 'Ἀναστάς, ὦ σύ, ἐπιλαβόμε-
νος τὸν συνανχμαλωτόν σου xal γνώριμόν μοι
Εὐάνδριον ὅ, ἀκολουθεῖτέ μοι προπορευομένῳ. Et
ὃὲ ἐρωτήσειεν τίς ὁ ὀφθείς ot, ἸΙωαννίκιος, ἐρεῖς
αὐτῷ, ὃ ταπεινὸς χαὶ ταλαίπωρος. Τοῦ 8E παρ᾽ αὐτὰ
τὰ τῆς ὁπτασίας εἰρηκότος τῷ Εὐανὸρίῳ συνὸε-
σμουμένῳ, τὸ βεόληπτον αὐτὸς οὐκ ἀγνοῶν, τοῦ
τρισοσίου θαρρήσας τῇ ὁπτασίᾳ, τῷ πνεύματι
πιστεύσας ἀνεξωπύρησεν. Ὧν ἀναστάντων ἔπεσον ἀπὸ
τῶν χειρῶν xai ποδῶν αὐτῶν " πᾶσαι αἱ ἁλύσεις
xai τὰ δεσμά, χαὶ ἠνοίγησαν τοῦ δεσμωτηρίου αἱ
πύλαι, τοῦ ἁγίου αὐτοῖς δῆλον ὅτι, προπορευομένου
χαβορωμένου, τοὺς φύλαχας νεχροῦντος χαὶ ἐχ ποδῶν
ποιοῦντος πάντα τὰ σχάνδαλο. xad. ποτὲ μὲν βλεπο-
μένου, ποτὲ δὲ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν ἀποχρυπτο-
μένου. Ὅθεν κατὰ πάροδον προβαίνοντες εὑρίσχουσι
ποιμένας Σαραχηνῶν ποιμαίνοντας ἔν τιν: τόπω,
συνεπισυρομένους ? φοβεροὺς χύνας. Οἱ ? xai. ἰδόντες
αὐτοὺς θρασέως ἠλάλαζον κατατρέχοντες, ἀλλ᾽
ἐπιφανεὶς ὃ μαχάριος τότε τοὺς μὲν χύνας ? εὐθὺς
χαταδικάζει σιγῇ. τοὺς ποιμένας δὲ περιβάλλει
dy τοῦ μὴ ἰδεῖν αὐτούς, κἀκείνους ἀφόβως
büsüew παραβαρσύνει., αὖθις τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν
ἀποπτάς. Ελθόντες δὲ χατὰ μιχρὸν εἰς τὰ ἴδια
πρὸς τὸν ἅγιον θεράποντα Χριστοῦ ἀνῆλθον loav-
ylxtov, εὐχαριστοῦντες αὐτῷ ὡς σωτηρίας αἰτίῳ καὶ
τῆς ἀπολυτρώσεως αὐτῶν 10 παραδοξοποιὸν M μετὰ
Κύριον καὶ πᾶσιν αὐτὸν μεγαλοφώνως ἀναχηρύττοντες.
51. Τῷ πεντηκοστῷ δὲ αὐτοῦ τῆς ἀσκήσεως
“χρόνῳ xal ἐνενηκοστῷ δευτέρῳ τῆς ἕως τότε ζωῆς
αὐτοῦ, ὡς ὑπὸ τῶν ἁγίων δύο γερόντων ἐν Κόραχος
Κεφαλῇ xaT ἀρχὰς ὃ πατὴρ ἐχρισμῳδοτήθη,. ἐν
μεγίστῳ πειρασμῷ περιέπεσεν. Ἐιπιφάνιος γάρ Eris
ὀνομαζόμενος μοναχὸς ὑπεράνω τῆς μονῆς Βαλεοῦ,
ἐν τόπῳ προσαγορευομένῳ Κοχλία καθεζόμενος ἐν
χελλίῳ, φθόνον πικρὸν ὠδινήσας ἐν διανοίᾳ, ἐζηλο-
τύπει τὸν ὅσιον καχηγορῶν αὐτὸν χαὶ σχώπτων.
Ἑῶρα γὰρ πολλοὺς καθ᾽ ἑκάστην σωματικῆς χάριν
ἰάσεως και ψυχικῆς ὠφελείας πρὸς τούτῳ πιστῶς
ἀνατρέχοντας. “Ὅστις εἰς τόκον τὴν πικρὰν 3 ὠδῖνα
ἄγειν σπουδάζων, ἀθροίζει τινὰς εἰς συνεργείαν
αὐτοῦ καχοδαίμονας, Οἱ καὶ παράνομον συμβουλίαν
ποιησάμενοι,
et sacellarium « Leonem venturum et ipsum, bene-
dictionis accipiendae gratia, petunt. a sancto ut
hortetur illum dari sibi Saracenum pro captivo,
ut, mutato ipso, parentem e captivitate liberent.
Cum patricius advenisset οἱ post orationem apud
patrem sederet, simul ante illos stante petitore,
spiritualibus polius sermonibus cum ipso vacavit,
quae ad captivum pertinebant ultro oblitus. Po-
stea, eum inde dimissus fuisset sacellarius, depre-
cator et consanguineus illius qui captivus detine-
batur afflictus in mente sua. aceusabat sanctum
quod non manifestasset suam commendationem
sacellario. Quod pater per Dei spiritum sciens,
miti voce, illum intuitus, ait : Ne tristare, frater,
contra me, quod mom exposui petitionem. tuam
homini; in Deo potius quam in homine oportet
fiduciam. habere, Quis enim. speravit in. illum et
erubuit? Spera igitur et macte animo deinceps, et
petitionem tuam a. Deo nancisceris. Talibus sermo-
nibus cum allevasset mentem eius et tristitiam
sedasset, eadem nocte in carcere et vinculis qui-
bus detinebatur captivus apparens beatus, uni
ex nolis eius et coneaptivis ait : Surgens, tw et
sumens tecum concaptivum. tuum el. motum. mihi
Evandrium, sequimini me praeeuntem. Si inter-
roget aliquis quis visus tibi, Ioannicius, respon-
debis ipsi, humilis et miser. Cum iste post haec
visionem narrasset Evandrio cum illo vinculis
onerato, Dei voluntatem ipse agnoscens, ter
sancti confortatus apparitione, spiritui confidens
inflammatus est. Surgentibus illis ceciderunt ex
manibus et pedibus omnes catenae et vincula,
et apertae sunt carceris ianuae. Manifestum erat
sanctum visum esse illos praecedere et morte fe-
riisse custodes et e pedibus removere omnia
obstacula; nune ab illis conspectus eral, nunc
autem absconditus. Inde in via progressi, inve-
niunt pastores Saracenorum pascentes in quo-
dam loco et trahentes secum formidolosos canes.
Qui eum vidissent eos valide ulularunt accurren-
tes, sed cum apparuisset beatus canes statim
silere iubet, pastoribus autem inicit caliginem ne
videant illos, quos sine timore ad iter pergendum
animum movet, iterum ab oculis eorum evane-
seens. Cum paulo postad propria rediissent, ad
sanctum Christi servum ascenderunt Ioannicium
gratias ipsi aeturi tamquam salvationis suae cau-
sae, liberationis suae prodigiosum cooperatorem
cum Domino eoram omnibus eum magna voce
professi.
51. Quinquagesimo anno eius asceticae vitae
et nonagesimo seeundo vitae suae usque ad hoc
tempus v, sieut a duobus sanetis senibus in Corvi
Capite: ab initio fuerat per oraculum edoctus,
pater in maximum periculum incidit. Epiphanius
quidam nomine, monachus supra monasterio
Baleiz, inloco vocato Cochlia y considens in cella,
invidia acerba eum aflligeretur, mente invidebat
sanelo, calumnians ipsum eique irridens. Vide-
bat enim plurimos cotidie, corporalis gratia sana-
tionis et spiritualis utilitatis ad ipsum fiducialiter
accurrentes, Qui vero ad opus acerbam invidiam
suam deducere studens, congregat quosdam ad
cooperandum eum ipso nefando spiritu ductos.
Tlli,
? χαὶ ὁμιλίας add. 4. — 8 (Exe. τ. σακελ.) τοῦ σακελλαρίου ἐκεῖϑεν 2, σχελλαρίου 4, — * ὅσιον 4. — ? ἐπιλαβοῦ 2, 4.
— 9 xai add. 2. — ^ (καὶ mob. αὐτ.) αὖτ. x. m. 4. — ὃ συνεπιφερομένους 4. — 5 [0 χύνας) om. 4. — Y αὐτῷ 3. —
n παραδοξοποιῷ Ὡς
51. ---1 δέ 4. -- ? πονηρὰν 2.
VITA
male habetur
a perverso
monacho,
v
τ
T
y
p
880 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
ποιησάμενοι, τὴν θύραν τῆς χέλλης αὐτοῦ mposüs-
σμήσαντες τὸ πλησιάζον ἄλσος ἐνέπρησαν, ὅπως
αὐτὸν τὸ πῦρ ἐλθὸν * ἔνδον χαταχαύσῃ χαὶ ἀφανίσῃ.
"IO ἡ τοῦ φιλανῃρώπου 4 Θεοῦ χάρις διαναστήσασα
καὶ γευρώσασα τοῦτον, ἀποχαλύπτει τῆς χέλλης
ὑπεξελθεῖν. Ὃς εὑρηχὼς τὴν χέλλαν δ προσδεδε-
μένην, εὐχῇ καὶ χειρὶ τὸν δεσμὸν διαρρήξας πρὸς
τοὺς ἐπιβουλεύοντας ἔξεισιν. Ὡς δὲ ἡστόχησαν
αὐτῶν τῆς χαχοβουλίας ἐχείνης οἱ δείλαιοι ὕβρεσιν
αὐτὸν 9 xad χαχολογίαις οὐ ταῖς τυχούσαις 8 ὑπέβαλ-
λον. Ὁ δέ, ὡς πρόβατον ἄκαχον τῆς ἀγέν 1s Χριστοῦ
τοῦ πράου ὄντως ἦ χαὶ ταπεινοῦ ὑπάρχον ἩΠπησ ὡς
αὐτοῖς ὡμίλει xal συνελάλει. Πλᾶνος γὰρ * καὶ
ἀμετανόητος xoi πάσης χαχίας ἐργάτης ὀνομαζόμε-
νος ὑπ᾽ αὐτῶν, ἔφη αὐτοῖς 1^ * ᾿Αδελφοί genua
πατέρες, ἀληθῶς ἁμαρτωλός εἰμι, ὡς φατέ "δ, χαὶ
ταλαίπωρος 1*5, ἀλλ᾽ ἐστιν μετάνοια. Οἱ δὲ λέγουσιν"
Ναὶ μετάνοια ἐστιν, ἀλλ᾽ αὐτὸς ὅλως 9 τελεῖς
ἀδιόρθωτος. Καὶ εὐθὺς σὺν τῷ λόγῳ ὁ ᾿δπιφάνιος
ἥνπερ χατεῖχε ῥάβδον ξυλίνην πρὸς τὸ τέλος αὐτῆς
ὀξὺ σίδηρον ἔχουσαν εἰς τὴν τοῦ πατρὸς χοιλίαν
ἐπέστησεν, εἰ xai οὐ συνήργησεν αὐτῷ πρὸς
ἀναίρεσιν. Ὁ δὲ πατήρ, χατὰ τὸν τοῦ Χριστοῦ
λόγον, εἰς ἄχραν παιδιοπρεπῇ ἀκαχίας αὐξήσας !*,
ὡς μηδὲν πεπονθώς, τῷ ἑνὶ αὐτῶν ἀμνησιχάχως
λέγε: " Εἴσελθε, ἀββᾶ Μάχαρ, ἐν τῷ χελλίῳ, xal
ὅπερ ἂν εὕρῃς βρῶμα 7, πόμα ἐξάγαγε, ὅπως λάβω-
μὲν ἀγάπην σὺν τοῖς πατράσι. Πρὸς τούτῳ δὲ
ζέοντας αὐτοὺς τῷ θυμῷ xal μὴ εἴξαντας * Δεῦτε,
λέγει, x» ἑαυτοὺς xal ἀλλήλους κατασπασώμεβα.
Καὶ οἱ μὲν λοιποὶ ἀσπασάμενοι αὐτὸν ὑπεχώρησαν,
ὁ δὲ Ἐπιφάνιος ἐπέμενεν ἀχατάλλαχτος,
59. Εἰς βαθὺ ὃὲ γῆρας ἐλάσας, καὶ ἀδυναμίᾳ
ἄχρᾳ κατασχεθείς, ὁ μαχάριος πρὸς τὴν Ἀντιδίου
μονὴν συγχαταβαίνε! χαὶ ἐν αὐτῇ χατασχευᾶσας
χελλίον ἐτησυχάζει. “Ὅθεν ἐν μιὰ ἐξελθὼν ἐκεῖθεν
κυρτοβατῶν xai στιχολογῶν, ἀνθυποστρέκων ἤδη,
τοῦ ὑπουργοῦ αὐτοῦ Θεορίλου συνεπομένου, ὁρᾷ
τινας ἀδελφοὺς xai πλείστους πτωχοὺς πρὸς αὐτὸν
ἀνελδνηλυθότας, χαὶ εὐξάμενος Ov αὐτῶν διῆλθεν οὐ
καθβορώμενος. Οὺς καὶ οἰχτείρας " ἀπέστειλε χατὰ τὸ
δυνατὸν εὐλογίαν. Οἱ δὲ * λέγουσι τῷ Θεοφίλῳ *
Εἴθε ἦμεν “ ἀξιοι τοῦ τιμίου πατρὸς τὸν χαραχτῆρα
θεάσασθαι. Καὶ ὁ Θεόφιλος ἔφη "Ὃν ξωράχατε σὺν
ἐμοί, ἀδελφοί 5, πρὸ μικροῦ ἐνώπιον ὑμῶν διερχόμε-
νον, ἐκεῖνος ἐστίν, ὅνπερ ἐπιζητεῖτε ἢεάσασθαι. Οἱ δὲ
ὅρχοις αὐτὸν ἐπληροφόρουν μόνον αὐτὸν τότε ὑδεῖν
καὶ οὐχ ἕτερον.
Illi, eum. eo nefario consilio faeto, ianuam cellae
eius alligantes, propinquum lueum incenderunt,
ut ignis ingressus intra comburerel ipsum et de
medio tolleret. Sed benigni Dei gralia eum excei-
tasse eum et confirmasset, revelat ipsi ut e cella.
exeat. Qui, inventa cella clausa, oratione et
manu vinculo effraeto, ad insidiantes sibi egredi-
tur. Cum decepti fuissent istius perversi consilii
auctores, iniuriis eum et calumniis inauditis alfe-
cerunt. Qui vero, tamquam ovis innocua gregis
Christi mitis vere et humilis, miti voce eos adhor-
tatus et cum eis conversatus est. Seduetor enim
et vesanus atque omnis malitiae operator vocatus
ab ipsis, ait illis : Fratres meli et patres, vere pec-
cator sum, ut dicitis, el. aniser, sed. est paenitentia.
Qui respondent : Sane, paenitentia. est. At ipse
prorsus peragis eam. sinistro modo. Et statim
his dietis, Epiphanius, quem. tenebat baeulum
ligneum aeuto. praemunitum ferro in patris ven-
trem direxit, quin tamen ei res successerit. Paler
autem, iuxta Christi verbum z, ad supremum
excrescens ingenuae bonitatis gradum, quasi nihil
passus esset, uni eorum, iniuriarum oblitus, ait :
Ingredere, abba Macar, in cellam et. quicquid. inve-
neris, cibi potusve, affer, ut sumamus agapiam
cum patribus. Insuper aestuantes illos ira el non
cedentes alloquitur — ia, invicem. amplectamur.
Geteri vero cum amplexi essent eum, cesserunt ;
Epiphanius autem remansit implacabilis.
52. Ad altum senium cum pervenissel, impo-
lentia summa detentus beatus Antidii monaste-
rium petit; in eoque in parata sibi cella, quievit.
Inde eum quadam die exisset curvalus et psal-
lens, rediret jamque servo suo Theophilo subse-
quente, videl fratres quosdam οἱ plurimos pau-
peres ad ipsum convenientes et orans transiit in
medio eorum non visus. Quorum misertus misit
quantum poterat eulogiae. Qui dicunt Theophilo :
Utinam digni. essemus qui venerandi patris aspe-
ctum contemplaremur ! Theophilus vero ait : Quem
vidistis mecum, fratres, paulo ante coram vos trans-
euntem ipse est. quem quaeritis aspicere. lli autem
cum iuramento asseverarunt se tantum ipsum
vidisse, neque alterum.
ANNOTATA.
ἃ Haec ommia gessisse Methodiwm | inspirante S. loannicio testantur David Nicetas. in Vita
S. Ignatii, Constantinopoleos patriarchae, cap. LI, num. 2, Act. SS, Octobris tom. X, p. 172 et
Methodius in opusculo De vitando schismate, quod edidit card. Mai, Script. vel. nova collectio, tom. 111,
tom. 256. De his etiam legi potest epistula scripta ab ipso S. Methodio ad Hierosolymorum patriarcham,
in qua exponit quomodo egerit in deponendis apostatis sacerdotibus. P. G., tom. C, p. 1291. Cfr. etiam
card. Hergenroether, op. et loc. cit.
b Locus desumplus est ez Gregorio Nazianzeno. P. G., tom. XXXV. I, p. 346.
c Haeresiarcha,cuius praesertim discipuli in varios errores circa Incarnationem abierunt. Cfr. librum
De Haeresibus editum α Cotelerio in. Ecclesiae graecae monumentis, fom. I, p. 301; et praesertim
eruditissimam dissertationem quam de huius viri nomine, persona et. doctrina congeripsit Petavius in
libri I cap. VI, De Incarnatione.
d Ut notavit. Cotelerius in modo citato opere p. 766, dictus reperitur. vel Οὐαλεντῖνος 1
αλενεῖνος, vel Οὐαλέντιος et Οὐάλης. Christum. arbitrabatur e caelo carnem de
corpus transisse tamquam per fistulam.
e Hoc Apellis inane figmentum clare e.
Tertulliani libro De Praescriptione,
descenderet, ipso descensu siderean
"εἰ Οὐαλεντινιανὸς,
lulisse ac. per. Mariae
ponit Petavius De Incarnatione, libr. 1, num. XIV, ex
cap. 31, Christum seilicet in. eo quod e superioribus partibus
1 sibi carnem et aerem contexuisse : hunc in resurrectione
5 ελθὼν (rio 2. — * om. 4. — 5 θύραν 2, 4, — ὁ (αὐτ, -τυγούσ,) om. 4, —
?om. 4.— V ἀληθῶς ααὰ. 4.— 11 (καὶ-ἀλτιθῶς) om. 4, — 1 (ὡς φατὲ) om, 2.—
52. — ' αὐτῷ 2. — 5 οἰκτηρήσαι 4, --- ὃ ἦμεν ἄξιοι add. 4.
px.) ἔφη, πρὸ qux, ἀδελῳ. 4.
E Tom. 4, — 8 ὑπάρχων (sic) 1. -
does 16 als Myszas add. 2. — V αὐξήσεως 1.
— * (210..3ip.) om. 4. — 5 om. 4. — 5 (ἀδελφ. πρὸ
^ngulis
D
et invisibilis.
transit. inter
fratres,
A singulis quibusque elementis,
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 381
quae in descensu suo mutuata fuissent, in ascensu reddidisse, et sic
dispersis quibusque corporis sui partibus, in caelo spiritum tantum reddidisse.
£(. De Nestoriana haeresi satis nola consuli potest Pelavius De Incarnatione, libr. 1, cap. IX. Dicitur
hominicola quia negat. Deum per se illum esse
qui in. Virginis utero formatus est, affirmat tamen
hominem illum, quod. cum Deo coniunctus sit, eiusdem cum ipso honoris esse participem.
g Ad quemnam Isaiae locum alludat Sabas non. potuimus reperire. Sed valde suspicor hanc Sabae
senlentiam. derivare ex S. Nicephori Antirrhetico II adversus Constantinum. Copronymum in
Patr. nov. Bibl., /om. V, p. 83, qui adducit S. Gregorii Nazianzeni in oratione XX XVIII, P. G.,
tom. XXXVI, p. 314, verba prorsus similia, nimirum : à λόγος παχύνεται, ὁ ἀόρατος ὁρᾶται, ὁ ἀναφὴς
ψηλαφᾶται, ὁ ἄναρχος ἄρχεται elc. Iam vero hic Gregorius interpretatur Isaiam, IX, 6.
h. De Phantasiastis seu Docetis consule Petaviwm. De Incarnatione, libr. 1, caput IV. Iconomachos
viam. sternere Phantasiastis iam. indicaverat. Nicephorus in Antirrhetico I adversus Constantinum
Copronymum. Cfr. Patrum nov. Bibl., tom. V, p. 32 et praesertim notam 1.
i. Ossaei citantur a. Pseudo-Clemente Romano, P. G., tom. I, p. 1457, eL in libro De Haeresibus apud
Cotelerium, Eccl. gr. monum., p. 284, ubi vocantur Ὃσσήνοι. In utroque loco eodem epitheto signantur :
ἱταμώτατοι impudentissimi. Dicuntur eliam ᾿ Ἑσσαῖοι, ut monet. Cotelerius, op. cit., p. 762. Historiam
eorum et doctrinam lege apud. Epiphanium Adversus Haereses, P. G., tom. XLI, p. 259 sqq.
k Sampsaei falsis dogmatibus provimi valde et affines Ossaeis,de quibus modo actum, et Elcesaeis, de
quibus statim. Ceteroqui omnia quae ad. ipsos pertinent. invenies apud Epiphanium Adversus Haeres.,
loc. cit., pp. 848, 961.
1 Varia nomina quibus appellatur haec secta i
p. 775. Inania eorum commenta. exponit Epiphan
valde similia.
udaica recenset Cotelerius, Eccl. gr. monum., tom. I,
ius, p. 848, 960, nugis Ossaeorum et. Sampsaeoruni
m Ophitas seu Anguineos late confutat Epiphanius, pp. 642 sqq.
n Ut docemur ez Epiphanio, pp. 266, 961, illa mensurata vis Christi iuxta adductos numeros unum
erat ex praecipuis Ossaeorum et Sampsaeorum com mentis.
o De nummis Constantini iam. divimus supra,
S. Nicephorum, aeque ac Sabam, hoc argumento u
li contra iconomachos desumpto ex nummi
nempe cap. V,nota t, p. 350. Hic iuvat memorare
s Constan-
tini, scilicet in. Antirrhetico III adversus Constantinum Copronymum edito in Pat. nov. Bibl., tom. V,
p. 138. Iterum notanda huius documenti cum nostro iam pluries deprehensa similitudo.
p J'orsan eos Constantini nummos designat Sabas, in quibus imperator in habitu orantis cudi se
iusserat et qui toto orbe romano diffusi sunt, ut refert Eusebius in. Vita Constantini, lib. LV, 15.
q Quod. εἰκονίζεσθαι, repraesentare in imagine, non sif περιγράφειν cireumscribere, w volebant
iconomachi, qui hunc errorem christianis expro
Antirrhetico III, pp. 76, 83.
brant, saepius. ostendit. Nicephorus in. allato iam
r Christianocategori, χριστιανοχατήγοροι, sunt iconoclastae, sic dicti, ut definit S. Nicephorus in
Antirrhetico ΠῚ adversus Constantinum Copronymum, Nov. Pat. Bibl, tom. V, p. 146, quia
christianos uni veroque Deo, qui in Trinitate ad:
venerandas Domini nostri Iesu Christi, et immaeu
oratur, cultum deferentes, ealumniati sunt, quasi
latae dominae nostrae Deiparae sanctissimae, nec
non sanctorum hominum imagines, tamquam deos, ethnicorum more, latreutica observantia colant.
s Nimirum templa Deiparae et S. Eustathii, ut dictum supra, cap. VI,n. 18-20, sub. Leone, id est
Armeno.
t Sub. fine regni Theophili et in. initio regni. Michadlis, frequentissime bellatum est. cum Saracenis,
diclis etiam Agarenis et [emaelitis, ut legere est apud. scriptores byzantinos. Actum est in opere nostro,
tom. I Martii, p. 457 sqq.de pluribus martyribus qui tempore horum bellorum occisi sunt.
ἃ Sacellarii, id est pecuniarum custodis, aerario praepositi, munus est praecipuum monasteriorum
administratio, de quo, si plura velis, adeunda est. Gretserii et. Goari dissertatio adiecta Codini libro De
officiis, quae reperitur in P. G., tom. CLVII, p. 134 sqq.
v Id est anno Christi 844.
w Vide supra capit. 111, n. 9, p. 340.
x Demonasterio Balei nihil invenimus apud. scriptores byzantinos.
y Sanelocus quidam in regione Olympica.
z Videtur sphalmate memoriae hic adductum istud Christi verbum.
CAPUT DUODECIMUM.
S. Ioannieius visitatur ἃ S. Methodio. Eius obitus.
53. Τῷ οὔκ πέμπτῳ ἔτει τῆς εὐσεβοῦς βασιλείας
Μιχαὴλ xai Θεοῦωρας, τετάρτῳ δὲ τῆς ὀρθοδοξίας,
ἐνενηχοστῷ às τετάρτῳ τῆς τοῦ πατρὸς ἡμῶν
Ἰωαννιχίου C975, πεντηχοστῷ δὲ" δευτέρῳ τῆς EX
ποῦ χόσμου ἀναχωρήσεως χαὶ ἐξαχισχιλιοστῷ τριαχο-
σιοστῷ ! πεντηχοστῷ πέμπτῳ ἀπο χτίσεως χόσμου,
δεχάτῃ ἐνδικτιῶνι καὶ μηνὶ νοεμβρίῳ πρώτῃ, ὁ ὄντως
θεοφόρος ἐν ἱεράρχαις Μεθόδιος τὴν ἐκ τοῦ σώματος
ἀνάλυσιν τοῦ ἁγίου προθεωρήσας τῷ πνεύματι 5
ἔξεισι
53. Quinto igitur anni pii regni Michaelis el S. loannicius
'Theodorae, quarto restitutae orthodoxiae, nona-
gesimo quarto vitae patris nostri Ioannicii, quin-
quagesimo secundo ab eius recessu e mundo a, et
sexlo millesimo | trecentesimo quinquagesimo
quinto ἃ creatione mundi, decima indictione, et
prima die mensis novembris, vere theophorus in
pontifieibus Methodius, cum corporis dissolutio-
nem saneti praevidisset in spiritu, exivit ad ipsum
et
53. — "(δὲ δευτέρῳ-τριακοσιοστῷ) om. 4. — 2 τῷ πνεύματι om, 2.
visitatur a
S. Methodio,
a
382
ἔξεισι πρὸς αὐτόν, καὶ εἰς τὴν Ἀντιδίου ἀνατρέχει
μονήν. ἐν ἢ ὑπῆρχε τὸ τηνικαῦτα ἐνδιαιτώμενος ὃ
ὅσιος ὃ. "Q προσυπαντήσας xai φιλήματι ἁγίῳ b
μακαρίτης πατὴρ ἡμῶν Ἰωαννίχιος ἢ χατασπασάμενος
ἔφησε τῷ πατριάρχῃ δ. To) πρώτου δεσπότου xai
μεγάλου ἀρχιερέως Χριστοῦ ὡς τύπος xal εἰκὼν
: ἀπαράγραπτος ἐν τοῖς λοιποῖς ἀγαθοῖς πέλων χαὶ
hs τῇ παπεινώσει σου ἔδειξας πᾶσι τῆς συγχαταβάσεως
τὴν ἀκρότητα πρὸς ἡμᾶς τοὺς εὐτελεῖς xal ἐλαχί-
στους παραγενόμενος τῇ ἀγγελοειδεῖ καὶ ἁγιοπρε-
πεῖ παρουσίᾳ σου, τὴν ἐκ τοῦδε τοῦ δυστήνου
σαρχίου τῆς ταπεινῆς μου ψυχῆς ἐχχώρησιν ἐνιξά-
μένος, ὥς μοι * δεδήλωται. ᾿Αλλ᾽ ἐπεί τινες τῶν
αἱρετιχῶν καὶ * σχισματικῶν εἰς οὐρανὸν τὸ 8 στόμα
αὐτῶν " ἄραντες, xarà τοῦ Κυρίου τὴν γλῶσσαν εἰς
τὴν χατὰ σοῦ τοῦ χριστοῦ αὐτοῦ ἐξηχόνισαν δια-
λοιδορίαν, ταράσσοντες πολλούς, σχανδαλίζοντες
xai ἢολοῦντες τοὺς ἀστηρίχτους καὶ χρίματι ἀπω-
λείας εὐαγγελικῶς ἑαυτοὺς ἐχδιδόντες, τὰ δοχοῦντά
μοι καὶ ὑπὸ τοῦ Κυρίου ἐνηχηβέντα τοῖς περὶ σὲ
οὖσιν, εἰ χελεύεις, xal τοῖς προστυχοῦσι λαλήσω.
Δεῦρο δή, ἀρχιερέων, ἱερέων, ἡγουμένων, μονα-
ζόντων xal πιστῶν λαϊκῶν ὦ θεοσύλλεχτος δῆμος,
τὸ πανίερον σύστημα, τὸ τῆς Χοιστοῦ ἀγέλης
ἐξαίρετον χαύχημα καὶ χαλλόπισμα ", ἀκούσατέ μου
τοὺς λόγους ποῦ ταπεινοῦ xai ἐν πυξίῳ χαρδίας
ὑμῶν ἀνεξαλείπτους τούτους ἐγγράψατε, ὅπως μὴ
χενολογίαις φβορέων ἀνδρῶν ἐξ ἀγνοίας περιφερό-
μένοι 10 τοῦ πρὸς τὴν ἀλήθειαν στηριγμοῦ ἀποπέ-
σητε, χαὶ τῆς αἰωνίου ζωῆς ἀστοχήσητε. "Aey
xai ῥίζα τῇ καῇ ἡμᾶς γενεᾷ καὶ θεμέλιος τῆς
ὀρθοδόξου πίστεως οὗτος ἐδείχθη ὁ μέγας ἐν
πατριάρχαις Νεθόδιος καὶ θεοφόρος macto ἡμῶν τὰς
μεθοδίας πάσας ἀπελάσας τῆς πλάνης xal τὴν
εἰχονομάχον αἵρεσιν θείοις δόγμασιν ἀμαυρώσας
χαὶ ἀποδείξεσιν, ὅν τινες τὰ νῦν ἀθυροστομοῦντες
vITA.
λοιδοροῦσι τοῖς αἱρετικοῖς χαριζόμενοι καὶ τὸ τοῦ
Χριστοῦ σῶμα τὴν ἐχχλησίαν χαταμερίζοντες. Εἰ
γὰρ τοῖς αἱρετικοῖς οὐ συμφρονοῦσιν, ὡς λέγουσι,
τοῖς Ot ὀρθοδόξοις ἀναιδῶς ἀντιπίπτουσιν, ἀλλ᾽
ὅτι βδέλυγμα πάντως οὐ δόγμα κατὰ διάνοιαν
ἔχουσι καὶ σκοτεινῶς ἀνελίττουσι, χαιρὸν συνεργὸν
εἰς τὴν αὐτοῦ φανέρωσιν ἀναμένοντες, ἢ τῇ τῶν
Κεντουχλάδων ἀσυστάτῳ ἀγνοίᾳ χεχράτηνται. ᾿Αλλὰ
τῶν δυσωνύμων χριστομάχων εἰχονομάχων ὑμεῖς
εὐσεβῶς διιστάμενοι χαὶ τῶν σχισματιχῶν, ὡς
ἄλλων Σχυθῶν τῶν τὰ Χριστοῦ xai τῆς ἐχχλησίας
C αὐτοῦ μέλη εἰς πλεῖστα μέρη ἀφειδῶς κατατεμνόν-
των, χωρίζεσβε. Et τις γὰρ κοινωνεῖ 11 τοῖς εὐκονο-
μάχοις, οὐκ ἔχει κοινωνίαν μετὰ Χριστοῦ " εἴ τις
ὃὲ τὸν πατριάρχην Μεθόδιον σχίζει 1? καὶ χακολογεῖ,
διχοτομηθήσεται, καί εἴ τις αὐτὸν 1? μετὰ Γερμανοῦ,
Ταρασίου καὶ Νικηφόρον, τῶν ἀοιδίμων πατριάρ-
χων, xal xa ἐκείνους οὐχ ἀποδέχεται, τῆς αὐτῶν
πρεσβείας χεχώρισται. Καὶ πρὸς τὸν πατριάρχην
ἐπιστραφεὶς ὁ μακάριος λέγει" Οἱ 18 χατὰ σοῦλαβεϊν 1*
τολμῶντες, δέσποτα ἅγιε, ἀγωνίζοντα: χατὰ Θεοῦ
; μᾶλλον, καὶ τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας ὁπλίζονται, Διὸ
γενναίως φέρε τὰ σκώμματα. ᾿Εμοῦ γὰρ ἤδη
παρερχομένου τοῦδε τοῦ βίου, θεόσοφε, οὐ μετὰ
πολὺν χρόνον xal αὐτὸς καταλήψῃ με. Ὃ καὶ
τετέλεσται * μετὰ γὰρ ὄγδοον μῆνα τῆς κοιμήσεως
τοῦ πατρὸς ἡμῶν ᾿ἸΙωαννικίου, ἤγουν ἰουνίου τεσ-
σαρεσχαιδεχάτῃ, ὃ πατριάρχης 15 χεχοίμηται. Ταῦτα
τοίνυν καὶ τοιαῦτα χρεσμῳδοτηβεὶς παρὰ τοῦ
πατρὸς ὃ ἔνθεος ἀρχιεράρχης !5 Μεβόδιος, μετὰ
ἀσπασμὸν τελευταῖον xal εὐχὴν αὐτοῦ θεοπαράθε-
τον, χάτεισιν ἐν τῷ οἰκείῳ χαὶ εὐλαβεῖ σεμνείῳ 15.
54.
αὐτῶν) om. 4. — 8 om, 2. — ? [καύ
αὐτόν) om. 4. — 19 οὐ 4, — V λεγεῖν 2.
9 (ὁ ὅσ.) om. 4. — 4 (nas. ἐμ. Ἰωανν.) om. 4. — δ
Y. καλλόπ.) om. 4. — 10 mzouosodgy
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
et accurrit ad. Antidii monasterium, in quo tune. D
versabatur sanctus. Cui cum obviam ivisset,
eumque in oseulo saneto beatus pater noster
Ioannicius amplexatus fuisset, ait patriarchae :
Primi magistri et summi sacerdotis Christi quasi
typus et imago inimitabilis cunctis bonis cum sis,et
humilitate tua ostenderis omnibus benignitatis alti-
tudinem, ad nos viles et minimos veniens in angelica
et sancta praesentia tua, hane er ista infelici carne
humilis animae meae migrationem perspectam ha-
bens, ut mihi ostensum. est. Sed, quoniam quidam
haereticorum οἱ schismaticorum. contra caelum os
suum. levantes, adversus Dominum b, linguam ad
convitium contra te unctum eius exacuerunt, per-
turbantes. mullos, scandalizantes et obscurantes
infirmos et periculo perditionis, ut eum. Evangelio
loquar c, seipsos tradentes, quae mihi videntur et a
Domino inspirata. sunt comitibus tuis, si iubes, et
forte adstantibus eloquar. Nunc ergo, 0 episcopo-
rum, presbyterorum, hegumenorum, monachorum
et fidelium laicorum a. Deo electe popule, sanctis-
sima congregatio, Christi pecoris egregium decus
el ornamentum, audite meos humiles sermones
οἱ in imo. corde vestro non iam deserendos illos
inscribite, ne vaniloguio perditorum hominum ex
ignorantia. decepti. decidalis a veritatis confirma-
lione et ab aeterna. vita. exsuletis. Principium et
radiz, nostra aetate, et fundamentum orthodoxae
fidei iste ostensus est magnus in patriarchis Metho-
dius et theophorus paler noster, qui metho los
omnes fugavit. erroris et iconomachorum haeresim
divinis doctrinis devicit et argumentis, quem qui-
dam nunc calumniati iniuriis afficiunt qui haere-
ticis favent οἱ Christi corpus ecclesiam dividunt. Si
enim. haereticis non. consentiunt, ut. aiunt, ortho-
doris autem impudenter adversantur, aliam quan-
dam insaniam prorsus, non. quidem dogma, in
mente habent, et. in tenebris serpunt, tempus propi-
tium. ut. se aperte manifestent. exspectantes ut. per
incompositam. Centucladum ἃ ignorantiam. domi-
nentur. Vos autem a mali nominis contra. Christum
pugnantibus iconomachis religiose separati et a
schismaticis quasi ab aliis Scythis, qui. Christi et
ecclesiae eius membra in plures partes inhumaniter
discerpunt, discedite. Si quis enim. communionem
habet cum iconomachis, communionem cum Christo
non habet. Si quis patriarcham. Methodium dila-
cerat. et. calumniatur, ipse separabitur, el. si quis
ipsum cum Germano, Tarasio, et. Nicephoro e,
celebribus patriarchis, et. ut. illorum successores
non accipit, ipse decidit. ab eorum. intercessione,
Et ad patriarcham conversus beatus ait : Qui
contra te insurgere audent, domine sancte, pugnant
contra Deum potius et contra propriam salutem
arma capiunt. Quapropter generose suffer iniurias.
Mea iam praeteriit vita, o divina qui sapis, sed non
post multum temporis ipse me sequeris. Quod et
impletum est. Etenim oetavo mense post dormi-
lionem patris nostri Ioannicii, scilicet. decima
quarta iunii, patriarcha defunctus est f. Haec igi-
tar et alia similia oracula cum audivisset ex patre
divus archiepiscopus Methodius, post supremum
amplexum et benedictionem eius sanctam, de-
scendit ille in proprium et venerandum suum
monasterium.
54.
(τῷ πατρ.} om. 4, — 9 uot om. 1. — " καὶ σχισμιτστομ.
A τ γυ 2, — 11 χανογεῖ 2, — 12 (σχίζει-
— T^ (κεκοίμηται-ἀρχιεραργ.) om. 4, — 19 (ἐν T-stuv, | om. 4.
€
! .
^ *
n we
d
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 383
A 854. Ὁ δὲ τίμιος ! οὗτος καὶ θειότατος * πατὴρ
ἡμῶν ᾿Ιωαννίχιος καὶ τῆς ἐρήμου φωστὴρ τρεῖς ἡμέρας
ἐπιβιοῦς, ἐξάρας αὐτοῦ σεμνοπρεπῶς τοὺς πόδας,
χατὰ τὸν πάλαι Ἰσραήλ, νοεμβρίῳ τρίτῃ, ἡμέρᾳ
τετάρτῃ πρὸς Κύριον ἐξεδήμησεν. Ὃν εὐλαβῶς
πότε μετὰ ψαλμῶν καὶ λαμπάδων καὶ εὐωδίας ὁ
πατὴρ τῆς μονῆς ᾿Ιωσὴφ σὺν τοῖς μοναγοῖς χαὶ
ποῖς προστυχοῦπ. κηδεύσας ἐν γλωσσοχόμῳ χατέ-
θετο, καὶ ἐκ τῆς ἡσυχαστικῆς αὐτοῦ χέλλιης ὑμνῶν
εἰς τὴν ἐχχλησίαν ἀπέφερε. Τότε ἀνήρ τις ἐπὶ
χρόνοις ἑπτὰ παραλελυμένος, τὰ μέλη αὐτοῦ τε ?
προσδιατρίβων xad δίκην ἀτελοῦς παιδίου συρό-
μένος, ὡς μόνον ἥψατο τοῦ γλωσσοχόμου, dplio-
βαδὴς εἰσήει χάριτι Θεοῦ, σὺν αὐτοῖς εἰς τὴν
ἐχκλησίαν αἰνῶν τὸν Θεὸν καὶ δοξολογῶν τὸν αὐτοῦ
θεράποντα. ᾿Ιωαννίχιον. Γυνὴ δέ τις πνεῦμα ἀχάβαρ-
τον ἔχουσα xad. ἐλεγχθεῖσα σὺν τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς εἰς
πὰ ἴδια ὑπέστρεψεν ὑγιαίνουσα xal ἕτερός τις,
Πανθήριος προσαγορευόμενος, xai dx τῆς Ατρῴας *
ὑρμώμενος ὑπὸ πνεύματος ἐνεργούμενος ἀκαθάρτου
ὑγιασθεὶς χαὶ αὐτὸς διὰ τοῦ ἁγίου εἰς τὰ οἰκεῖα
“χμαίρων ὑπέστρεψεν. Οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ χαὶ οἱ ἐν
τῷ ὄρει ὄντες τῷ Ἄλλσει ἀδελφοὶ χαὶ πατέρες τὴν
πρὸς Θεὸν δόξαν ἀπεχαλύφθησαν τοῦ πατρός.
Ἴδοσαν γὰρ ἐκεῖθεν ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ χαὶ ὥρᾳ
αὐτοῦ τῆς χοιμήσεως, ὡς x«z αὐτὸ τὸ ᾿λύμπιον
ὄρος xai τὴν ὑψηλὴν τῆς ἡσυχίας τοῦ μαχαρίου
περιοχὴν πύρινον στύλον ἀπὸ τῆς γῆς ἀνυψούμενον
χαὶ ἐπαιρόμενον δ χαβάπερ ὑπόπτερον εἰς τὸ ὕψος καὶ P
αὐτῶν τῶν οὐρανίων ἀψίδων ἁπτόμενον. Οἱ ἀχρι-
βωσάμενο. τὴν ἡμέραν xal ὥραν, εὗρον Ares
ὅτι τοῦ πατρὸς ἣν ἣ ἀπὸ γῆς πρὸς τὰ οὐράνια
ἄνοδος καὶ πρὸς τὸν Θεὸν ὃν ὁ ἐπόθησεν εἴσοδος.
Οὗ ταῖς εὐχαῖς wal δδηγίαις χαὶ ἡμεῖς ἐν εὐσεβείᾳ
xal πάσῃ ἀρετῇ τὸν ἅπαντα χρόνον διατηρούμενοι
τῆς Ἶ ζωῆς ἡμῶν πάσης ὑλώδους σχοτομηνίας πόρρω
γενοίμεθα, τὰ πρὸς ζωὴν αἰώνιον ἄγοντα ἐργαζό-
μενοι, xai" τῆς οὐρανίου βασιλείας ἀξιωθείημεν
Πατρὶ χα! Ὑιῷ χαὶ ἁγίῳ Πνεύματι ἀναπέμποντες
δόξαν σὺν ἀγγέλοις xal πᾶσι τοῖς ἁγίοις εἰς τοὺς
αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ap».
54. Venerabilis autem iste et divus pater noster
et obit die
Ioannicius, eremi lumen, tres adhuc dies cum vixis- 4 novembris
set, colligens magnifice suos pedes, sicut olim iste
Israel 4, novembris die tertia, quarla vero ad
Dominum migravit. Quem religiose tunc. cum
psalmis et lampadibus et incenso pater monasterii
Ioseph eum monachis et omnibus qni aderant cum
sepelisset, in glossocomo reposuit et. ex solitaria
eius cella, hymnos cantando, ad ecclesiam transtu-
lit. Tune vir quidam a septem annis paralytieus,
membris suis attritus et ad instar parvi pueri pro-
tractus, ut tetigit glossocomum rectus incessit
virtute Dei et eum aliis ecclesiam ingressus est,
laudans Deum et glorificans eius servum Ioanni-
cium. Mulier quaedam spiritum immundum ha-
bens et ab illo conviciis affecta, eum viro suo ad
propria rediit sanata. Et alius quidem, Panthe-
rius nominatus et ex Atroa/ oriundus a spiritu
impuro vexatus, sanatus et ipse per sanctum lae-
tus domum reversus est. Quin etiam qui in monte
Also versabantur fratres et patres per revelatio-
nem noverunt eius apud Deum gloriam. Viderunt
enim inde, ipsa die et hora eius dormitionis quasi
per ipsum Olympum montem et in alto cireuitu
solitudinis quam incoluerat beatus, igneam co-
lumnam a terra elevatam et assurgentem in
altum et ad ipsum caelum pertingentem. Qui cum
sedulo inquisivissent de die et de hora, comper-
tum habuerunt fuisse patris a terra ad caelum
transitum et ad Deum quem cupiebat ingres-
sum. Cuius precibus et exemplis nos quoque
in pietate et omni virtute per totum lempus
custoditi vitae nostrae a cunctis errorum tenebris
elongemur, quae ad vitam aeternam conducunt
operati regno caelesti digni habeamur, Patri
Filioque et sancto Spiritui emittentes laudem eum
angelis et omnibus sanetis in saecula saeculorum.
Amen.
ANNOTATA.
a De hac chronologia late disseruimus in Commentario praevio. A tempore quo e prelo. exiit
commentarius praevius, mecum communicare dignatus est vir. cl. P. Rabbov, in. universitate Bon-
nensi philologiae studiosus, quae ipse de S. Toannicii Vitae chronotazi, dum codicem. Vindobonensem
pervolvebat, invenit notatu dignissima, et ex quibus errores quosdam, in quos lapsus sum, corri-
gere licet. Scripsi enim. comment, praevii num. 16, p. 318, apud. Sabam legi S. Ioannicium defun-
clum esse nonagesimo lertio anno lotius vitae suae, dum in textu aperte legilur. : ἐνενηχοστῷ δὲ
τετάρτῳ, nonagesimo quarto. Proin, ut die novembris quarta, annos nalus nonaginta tres obierit
S. loannicius, diem eius natalem fuisse oportet inter 3 novembris et 31 decembris anni 752, aut
inter 1 ianuarii et 3 novembris 753. Sed alibi monemur (Vitae num. 4, p. 335) Ioannieium natum esse
annos viginti septem cum Irene altero iam anno imperium teneret. Iam vero regnavit Irene cum filio
Constantino inde ab. 8 septembris 780, ergo secundus regni annus est a 8 septembris 781 usque ad
8 septembris 782. Quod intervallum. temporis magis contrahitur cum Sabas addat tunc. agi simul
annum duodecimum vegni eiusdem, scilicet a tempore quo Leoni Chazaro nupsit. Nupsit. 18 decembris
769 : ergo annus duodecim us regni Irenes est a. die 18 decembris 780 ad 18 decembris 1781. Unde
sequitur S. Ioannicium annos esse natum viginti septem et secundo anno regni et duodecimo matrimonii
Trenes, scilicet inter 8. septembris. et 17 decembris 781. Si autem matus esset. inter 3 novembris et
31 decembris 752, duodetricesimus vilae annus esset a 3 novembris — 31 decembris 779 usque ad
3 novembris — 31 decembris anni 780. Quod cum eo termino, quem cetera deciderant, nempe 8 septembris
— 18 decembris 781, minime convenit. Proin alterum relinquitur : natus est. inter 1 ianuarii et
3d octobris 753. At quoniam res illae, quae evenerant inter 8 septembris et 18 decembris, tribuuntur, ut
diximus, duodetricesimo anno sancti, restat ut hunc natum dicamus inter 9 septembris et 3 novembris
anni 753. Corrigat ergo benevolus lector quod supra divimus comment. praev. num. 24, p. 321, S. Ioan-
nieium zatum esse anno 754. In hunc errorem deducti sumus quia. Constantinum Caballinum iuxta
receptam chronologiam, anno 741, 18 iunii (cfr. Theophanem, P. G., tom. CVIII, p. 831) imperium
suscepisse putabamus. Sed. monet nos idem vir cl. P. Rabbov corrigendam esse vulgatam chronotacim,
eo. vel magis quod secum ipse pugnet Theophanes. Etenim anno mundi 6248 iuxta computum Roma-
B4. — ! εἰδότατος 4. — 3 (καὶ θειότ.) om. 4. — 3 [αὐτοῦ τε) αὐτοῦσε 9. — 4 ἸΑτρωίας 1. — ὃ (ἐπαιρ.-ὕψος καὶ
om. 4. — ὃ ὄνπερ 2. — * (ζωῆς-χαῦ om. 4.
norum
846.
g
* cod
στοιχέων.
* cod. θαυ-
μαστέντων.
* cod..
διεχαράζε.
984
norum et indictione nona. 18
6248 vergit a 1 septembris 739
Uter ex his annis recte se habet
σαρεσναιδεκάτῳ ἔτει: τῆς τοῦ... Κωνσταντι
3 novembris 753, proin. si
regnavit a 18 iunii 754 usque
(num. 2, p. 334) Toannicium pe
ἀργῆς τοῦ χρατοῦντος, ἐνιχυτῷ τε πρώτῳ τῇ
17 decembris 769, primus ergo ?
inde a. 18 iunii 741 regnasset, annus regni
quod cum altero temporis termino, nempe matr
removeatur addit Sabas eodem tempore,
Trenes matrimonio iunctae,
Yoannieius natus inde a 9 septem
bris 769. Omnia igitur concordant ut creda
conscendisse, ab eodem autem recedamus cum
Quaecumque. hie disputavimus,
ostendunt quanti sit faciendum
accuratissimum et veritatis studiosissimum se
comment. praevii num. 26 exstruzimus, 0m
tarum quorundam coetum qui se a. Met
vocis id tantum licet affirmare, qu
derivatam esse ab eo quod est κέντουκλον vel feminino genera xe
et formatam esse similiter atque γεννάδας aliasque.
valde usitatae Hatzidakis, Einleitung in die neugriech.
fuerit, Κεντουκλάδες dicerentur quasi πιλοφόροι, id est qui pilleo munit
et, ut nomen proprium Δωναρᾶς.
iunii Constantinum m
scilicet ann
versari iam
ex schedis human
b Ps. LXIIT, 4.
e. Ofr. potius 2 Petr. I1, 2, 3.
ἃ Istorum schismaticorum nomen in textu graeco
e Praedecessores orthodozi S.
ALTERA VITA
AUCTORE PETRO MONACHO
Edita ex codice bibliothecae nationalis Parisiensis Coisliniano. mum. 303, fol. 3047-353". Cfr.
Comment. praev., num. 11, p. 315.
PROLOGUS.
- D
Βίος τοῦ μαχαριωτάτου χαὶ ὁσίου πατρὸς
A racc ραν
ἡμῶν Ἰωαννιχίου, συγγραφεὶς παρὰ
Πέτρον μοναχοῦ. Εὐλόγησον, πάτερ.
1. Τῆς x«$' ἡμᾶς ἅπαντας βροτοὺς 3 σύστασις
ἐκ ψυχῆς τε μὴν xa νοερᾶς οὐτίας χαὶ τῆς τῶν
στοιχείων * συνδρομῆς, b ἔστι σάρξ, παρὰ τοῦ
πανσόφως δεδημιουργηκότος ἔλαχεν εἶναι - τῆς OE
xa ἀρετὴν ἐντελοῦς πολιτείας, εὐσεβοῦς τε πίστεως
xal τῆς τῶν θείων ἐντολῶν τηρήσεως τὸ κάλλος
κρατύνεται. Οὔτε γὰρ σῶμα ψυχῆς ἔρημον ζωῆς
χαβίσταται, οὔτε μὴν ἐντολῶν τήρησις ὀρθοδοξίας
ἀπηλλαγμένη παντελῶς ὀνήσεται τὸν ἄνθρωπον "
ὥσπερ γὰρ Ψυχὴ σώματι, τοῦτο ὀρθοδοξία πνεύματι.
Γοιγαροῦν ταύτης τῆς ἀχραιφνοῦς τηρήσεως τῶν
ἐντολῶν χαὶ τῆς ἀμωμήτου xxi ὀρθοδόξου πίστεως
εἰσγέγονεν ἀκριβὴς φύλαξ xal πληρωτὴς διὰ τῆς
εὐσεβοῦς βιώτεως xxi ὁ νῦν παρ᾽ ἡμῖν εὐφημούμε-
νος. Τῶν τε προωδευχότων xai ἐπ᾽ ἀρεταῖς θαυμα-
σθέντων * καὶ ἀνακηρυττομένων μαχαρίων πατέρων
ἡμῶν τοὺς βίους καὶ τρόπους, olx τις ἄριστος καὶ
ἀκριβὴς ζωγράφος, ἐχμιμησάμενος χρυσογραφιχαῖς
ἐννοίαις ἐν πλαξὶ χαρδίας αὐτοῦ διεχάραξε S xai τῶν
μὲν βραχύτατα ἀπολειφθείς, τῶν δὲ θερμότατα
συναμιλληβεὶς xal παριππεύσας. Ἔστι δὲ ὅτε καὶ
ὑπερεχέστερον
DE SANCTO ἸΟΑΝΝΙΟΙΟ MONACHO.
ortuo Leoni successisse narrat. Sed annus mundi D
ad. 1 septembris 740, indictionis vero nonae dies 18 iunii est anno 741.
? Respondent. Acta S. loann
τίνου δυσσεβοῦς τυραννίδος. Se
Constantinus 18. iunii 741 imperium
ad. 18 iunii 752. Atque idei
rfectam formam et aetatem a
ς νυμφευθείσης Χαζάρῳ
natrimonii annus. fuit usqu
j tricesimus primus d
imonio Irenes, non conc
o tricesimo primo Constantini regnantis et. primo
Toannieium ἐν ἀρχῇ δὲ τῆς τρίτ
bris ad 8 novembris 753, ὃ
nus Theophani asserenti. Constantinum anno. 740 solium
lune eventum anno 741, nempe indictioni nonae,
issime αὐ mos missis a cl. viro P. Rabbov, iterum
Sabae testimonium, qui etiam
nobis praebet.
inibus numeris τι
sub forma. Κεντουκλάδων prodit. Hoc verbo Studi-
hodio abdicarunt designari coniciam.
.0niam nescio utrum alibi rec
Dirit de hoc genere declinationis graecis neotericis
Melhodii in solio Constantinopolitano.
f Vide Commentarii praevii numm. 18-21, p. 319 sqq.
g Locutio biblica, Gen. XLIX, 32, qua significatur decubitus.
h. De Atroa, qui locus est in Olympo monte, supra disseruimus, p. 326.
icii, num. 2, p. 333: γεννῶσι δὲ τοῦτον τῷ τεσ-
d natum ostendimus sanctum 9 septembris-
suscepit, annum decimum quartum
n alio. Actorum loco evincitur. Dicit Sabas
deptum fuisse τριακοστῷ δὲ xat πρώτιρ ἔτει τῆς
Adows.... Εἰρήνης. At Irene nupsit. Leoni
ὁ ad 18 decembris 770. Sed si Constantinus
18 iunii 771 ad 18 iunii 772 pertineret,
urrit. Et ut omnis dubitandi ansa
e site m hen ;
ne ἡλικιώσεως ἤγουν ἐξκαιδεχαετίας, AT
ξχαιδεχαετής erat α 9 septembris ad 3 novem-
illiga vit.
in. minutissimis chronologiae momentis
Ew dictis corrigenda. est. tabella quam
sque ad. annum 825 uno anno adempto.
De sensu. et. declinatione
urrat. apud istius aevi scriptores, hanc
eveodia, latine centuneulus, centunclum,
Grammatik, p. 385 sqq. Quod si recte statutum
i sunt. Cfr. γαλατᾶς, xo apis, φωναλᾶς,
S. IOANNICII
Vita beatissimi et sancti patris mostri
Ioannicii, conseripta ἃ Petro monacho d. ü
Benedic, pater ^. b
S. Ioannicius
1. In nobis omnibus morlalibus compositum
humanum ex anima quidem, hoc est spirituali ganoctorun
substantia, et ex elementorum concursu, scilicet Lr
ὴ aemulator,
carne, ab illo qui omnia sapientissime creavit con-
slitutum est. Sed perfectae conversationis in vir-
lute, piaeque fidei et mandatorum divinorum
observationis pulchritudo eonfirmari valet. Sieut
enim nee corpus orbatum anima in vita positum
esl, ita nee mandatorum observatio a recta fide
deficiens ullo modo proderit homini. Quod anima
corpori, idem est orthodoxia spiritui. Quare, tum
istius. intemeratae adimpletionis mandatorum,
lum integrae rectaeque fidei factus est. sedulus
custos et seclator per piam vivendi rationem.
ille etiam qui nune a nobis laudatur. Eorum
namque, qui praecesserant eum etl virtutibus
mirabiles erant effecti et celebrati, beatorum
patrum nostrorum vitam et rationem, tamquam
optimus et studiosus pictor, imitatus aureis linea-
mentis in tabulis cordis sui exsculpsi!; ab aliis
vero cilissime derelictus, aliis quidem ferventis-
sime
*
A
* cod.
περιδώητος.
Β
* cod.
χατώψοιτο.
᾽
cod.
ἀχρωρίας.
"cod δεδειώς.
" cod. μυχίνω.
ὑπερεχέστερον ἔληλαχώς, εἰ μὴ τολμηρὸν εἰπεῖν
ἢ φησι ἣ θεολόγος φωνή, χαβάπερ τις ἀειλαμπὴς
ἥλιος ταῖς τῶν ἀρετῶν αἰγνηφόροις, τῇ xal ἡμᾶς
γενεᾷ, τῷ χαθαρῷ βίῳ, ὡς ἐξ ἄλλου τινὸς στε-
ρεώματος φρυχτωρῶν ἀναδέδειχται. Οὐχοῦν, ἐπειδὴ)
τὰ προπύλαια τῆς ὑψηλῆς πολιτείας τοιαῦτα σεμνὰ
xal ὑπέρογχα ἀκηκοότες, ἔρωτι θείῳ πυρπολούμενοι,
ἐπισπεύδετε καὶ τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἀξιέραστον καὶ παν-
θαύμαστον πολιτείαν χαὶ τὴν προσηγορίαν ἐχφανθῆνα!:
ὑμῖν. ᾿Αλλὰ μὴν χαὶ τῶν ἀσχητιχῶν αὐτοῦ παλαι-
σμάτων, χαὶ ἀνδραγαϑημάτων, πρὸς πούτοις τε χαὶ
τὴν ἐξ ἀρχῆς βίωσιν, xa τὸ συμπέρασμα τῆς αὐτοῦ
πελειώσεως εἰ ἐπιποθεῖτε ἐνωτίσασθαι, εἴπομεν
πρῶτον τὴν τοῦ ὀνόματος χλῆσιν, εἰθ' οὕτως
διδόντος τοῖς ταπεινοῖς ἡμῖν λόγον xal τὰ xo
ἕχαστον, ὡς ἣ δύναμις, διασαφήσομεν.
Φ. Ἰωαννίκχιος οὗτος, ὃ πολὺς ἐν ἀσχητικοῖς ἀγῶσι
xal περιβόητος * ὁ πιστὸς τοῦ Θεοῦ θεράπων, b
οὐράνιος ἄνθρωπος xal ἐπίγειος ἄγγελος χαὶ τοῦ
Χριστοῦ τερπνὸν ἐργαστήριον. Ἰωαννίχιος οὗτός
ἐστιν, ὁ ἐπὶ τὴν ἄσειστον πέτραν, ἥτις ἔστιν ὁ
Χριστός, χαλῶς τοὺς πόδας τῆς διανοίας προσ-
ἐρείσας, xai πρὸς οὐρανὸν ἀνυψωθῆναι σπεύσας, (v
αὐγοειδεστέρως τοῦτον χατόψοιτο *. Τεθέατο γάρ,
χατὰ τὸν ἀἄδοντα Δαὐύιδ, χαθ᾽ ἑχάστην ἐχ δεξιῶν
αὐτοῦ τὸν Κύριον xci πεφρούρητο πρὸς τὸ μὴ
σαλευθῆναι ταῖς προσβολαῖς τῶν τυραννούντων αὐτῷ
ἑκατέρωθε πνευμάτων, ἀλλ᾿ ἤδη xai τελεώτερον διὰ
τῶν τελουμένων ἀγώνων ἐπεχτείνετο, ὦνπερ δὴ, καὶ
τυχεῖν οὐχ ἀπέτυχεν. Οὗτός ἐστιν ᾿Ἰωαννίχιος, ὃ
τὸν γνόφον τῖς θεῖας ὑπεισδὺς χάριτος xai χαθάπερ
Moss ἐν ὄρει οὐ χερσίν, ἀλλὰ τῇ διανοίᾳ, δαχτύλῳ
τοῦ πνεύματος, πλάκας δεξάμενος xol ποὺς λαοὺς
δι ἔργων νομοθετῶν xui τοῦ σχοτασμοῦ τοῦ βίου,
ἤγουν τῆς χοσμικῆς θαλάσσης, διεξάγων καὶ εἰς γῆν
χληροδοσίας, οἱάπερ Ἰησοὺς τοῦ Ναυή. εἰσάγων καὶ
διασώζων περιδέξια. Οὗτός ἐστιν ᾿Ιωαννίχιος, ὃ
Χριστὸν σεσαρχωμένον ἐξεικονίζεσθαι, ἐξ ἀκρωρείας"
τοῦ ᾿Ολυμπίου ὄρους, ὡς ἐν μέσῳ λαοῦ καὶ τυραν-
νούντων βασιλέων, μεγάλα χεχραγὼς xal κηρύττων
χαὶ μηδαμῶς δεδιὼς “ἢ αἰσχυνόμενος. Οὗτός ἐστιν
Ἰωαννίχιος, ὁ τῶν ἀοράτων πολεμίων τρέψας τὰς
φάλαγγας, χρυμοῖς τε πολλοῖς καὶ χαύμασι γενναίως
ἐγκαρτερήσας χαὶ ὑπομείνας τὸν Κύριον. Οὗτός
ἐστιν ᾿Ιωαννίχιος, ὃ ταῖς τῶν χατορθωμάτων αὐτοῦ
λαμπρότησιν, ὡραῖος χάλλει παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν
ἀνθρώπων, χρηματίσας ἐπάξια. Οὗτός ἐστιν "Ioav-
νίκιος, ὁ τὰ τερπνὰ τοῦ κόσμου χαταπτύσας xxi ὡς
σχύβαλα ἡγησάμενος χαὶ τῆς ἐπιγείου στρατείας
ἀποπτὰς καὶ τῆς ἀμείνονος περιλαβὼν χαὶ Χριστῷ
ἀκολουθήσας καὶ δουλεύσας χαὶ ὑπ᾽ αὐτοῦ ἐρασθεὶς
xal εἰς ἀπλανῆ νυμφῶνα τῆς αὐτοῦ δόξης χαλῶς
σαββατίσας χαὶ χορεύων αἰώνια. Οὗτός ἐστιν ᾿Ιωαν-
νίχιος, ὃ προφητικὸν ζήσας βίον καὶ τὰ πόρρωθεν ὡς
ἔγγιστα βλέψας xai προφητιχῆς ἀναρρήσεως, iy
εἴπω, καὶ ἀποστολικῶν χαρισμάτων xal ἰαμάτων,
ὡς οὐχ οἷδ᾽ ὅστις ἄλλος, ἀξιωθεὶς καὶ πηγὴ τῆς
χάριτος xai δοχεῖον γεγονὼς τοῦ παναγίου Πνεύ-
ατος.
3. Καὶ ἵνα μὴ ἐπὶ πολὺ μηκύνῳ * τὸν λόγον, οὐ
γὰρ ἱκανός εἰμι τὰς τοῦ πανοσίου ἀρετὰς εὐφημῆσαι,
ὀχνῶ γὰρ εἰπεῖν, εἰ καὶ τῶν τὰ τελεώτερα μεμνη-
ἕἔνων τίς ἐξισχύσει τὸν ἔπαινον ἀναπλέξασϑαι ;
xal! ὅσον ὃὲ δυνάμεως λόγου μετείληφα, ἐπὶ τὴν
προρρηθεῖσαν ὑπόχρεων πραγματείαν μέτειμι. Et
γὰρ χαὶ ἀνάξιός εἰμι τοῦ χαρίσματος τοῦ λόγου χαὶ
πένης ὦν, τολμηρὸς πλουσίοις, ἄδικα ἐπεχτείνομαι.
Ἀλλ᾽ οὖν, εἰ καὶ ἀποδέοντος, ὅμως δ᾽ οὖν εἰρήσεται,
ἐπεὶ καὶ φίλα πατράσι τὰ πῶν νηπίων ψελλίσματα t
xai φίλον Θεῷ τὸ κατὰ δύναμιν. Προσῇήσω δὲ καὶ
τοῦτο μή τις ψευδὲς ἢ ἐπίπλαστον γράφειν με
Novembris Tomus 1I. ὑπονοήσοιτο "
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 385
sime aemulantibus, sed ipse praecurrens. Quin
eliam ulterius progressus, nisi audacius loquor
quam theologica. vox €, quasi quidam sol semper
splendens virtutum luciferis fulminibus, nostra
aetate in pura vita quasi ex. allero quodam fir-
mamento illucescens, apparuit. Igitur, quae veluti
propylaea sunt excellentissimae conversationis,
haec sollemnia et portentosa audientes, desiderio
divino incensi exoptatis ut iam ipsius viri amore
digna et omnino mirabilis ratio agendi et nomen
manifesta fiant vobis. Ast asceticorum eius certa-
minum et facinorum, insuper et a prineipio vitam
et experientiam eius perfeetionis si cupitis auscul-
lare, dicemus prius nominis appellationem. Ita
cum nobis miseris dederit loquendi facultatem,
quaecumque singillatim, pro viribus, deinceps
aperiemus.
2. Ioannicius est iste, qui plurimum in asceticis
praeliis versatus in iisque famosus, fidelis Dei ser-
vus, homo caelestis et terrenus angelus et Christi
iucunda. officina. Ioannicius iste est, qui eum in
immobili petra, quae Christus est, firmiter mentis
pedes figisset, in caelum ascendere festinavit, ut
luculentius ipsum intueretur. Providebat enim,
secundum psallentem David d, semper a dextris
suis Dominum, et eustoditus est ne commoveretur
impetibus dominantium ipsi utrinque spirituum ;
sed etiam perfectius ad perfecta certamina per-
rexit, quae conserere non refugit. loannicius est
iste, umbra divinae vestitus gratiae, qui, sicut
Moses in monte, non manibus. sed cogitatione.
digito spiritus, tabulas accepit, et populos operi-
bus rexit, atque per tenebras vitae, nempe huiusce
mundani maris, deducens in terram promissionis,
sicut Iosue, filius Naue, introduxit et servavit
sollerter. Iste est Ioannicius, qui Christum incar-
natum effigie repraesentandum, ex vertice Olympi
montis, quasi in medio populo et inter iyrannicos
reges, magna voce clamavit et professus est. nul-
Jatenus timens, neque erubescens. loannieius est
iste, qui invisibilium inimicorum fugans phalanges,
frigoribus multis et caloribus generose induratus
sustinuit Dominum. loannicius est iste, qui faci-
norum suorum splendore, speciosus forma prae
filiishominum e, operatus est decora. Ioannicius est
iste, qui voluptates mundi spernens et tamquam
stercora arbitratus et, terrena milit ia quam abre-
nuntiarat meliorem amplexus, Ghristum secutus
eique serviens et ab eo dilectus, in immobili tha-
lamo eius gloriae laetum agit sabbatum et choros
ducit aeternos. Ioannicius est iste, qui propheti-
cam vixit vitam et ea quae procul erant tam-
quam proxima vidit et prophetia dictione, ut
ita dicam, et apostolicis charismatibus et sana-
tionum dono tantum insignitus quantum haud
scio an ullus alius, factus fons gratiae receptacu-
lumque sanctissimi Spiritus.
3. Sed ne diutius protraham sermonem, impar
sum nimis sancti viri virtutibus laudandis et
haereo dicere, et quis ex iis tam perfectis, quae
commemorata sunt valeret, encomium conserere ?
pro mea tamen loquendi facultate, ad praedictum,
quod in me suscepi, opus procedam. Licet enim
indignus exstem charismatis verbi et pauper, erga
divites impudens, immerito prodibo. Nihilominus
dicetur ab eo qui inferior est oneri, quoniam
iucunda sunt patribus quae infantes balbutiunt et
gratum Deo quod pro viribus facimus. Illud quoque
addam; nemo me mendacii aut fieli quicquam
49 scribere
Encomium
S. loannicii,
E
d
e
EF
cui imparem
se profitetur
auctor.
ha
* cod.
ἀνοίχιόν.
* cod.
πισθέντα.
Β
* eod. πισθεὶς.
* cod. χατα-
χρηστιχῶς.
C
888
πόδας τοὺς ἁγίους πεσὼν τοῦ μεγάλου ἐκείνου σὺν
δάκρυσι τοῦτον ἐδυσώπει ὑποδειχθῆνα!, αὐτῷ ἡσύ-
χιὸν τόπον, ἐν ᾧ ἀπερισπάστως τῷ Θεῷ λατρεύσει.
Θεασάμενος οὖν ὁ πατὴρ τὴν ἀγαθὴν. πρόθεσιν,
εἰδὼς ὃὲ ὅτι xal ἀνοίκειόν * ἐστι μὴ πρότερον
καταρτισθέντα τοῖς ἀσκητικοῖς diens. wie μὴ
πρὸς πᾶσαν ἀρετὴν ποιωθέντα, ἐξ αὐτῆς ἤδη τῆς
ἀρχῆς τῇ ὑψηλοτάτῃ ἡσυχίᾳ προσπελάσαι, βου-
λεύεται μὲν αὐτῷ βουλὴν ἀγαθὴν καὶ λίαν ἐπαινετήν,
καὶ προτρέπεται αὐτὸν ἔν τινι τῶν χοινοβίων
ἀφικόμενον παπεινόφρονα ἐγγυμνασθῆναι, εἴ οὕτως
πρὸς τὸ ἀθλητιχὸν στάδιον τῆς ἡσυχίας ἑαυτὸν
ἐπιδοῦναι. Ὡς δ᾽ οὖν πεισθέντα * ταῖς παραινέσεσι
τοῦτον ὁ πατὴρ ἐθεάσατο, εὐλογήσας αὐτὸν καὶ τὴν
πρὸς τὴν ᾿Ατρώαν ἀναφέρουσαν ὁδὸν ὑποδείξας,
χελεύει ἐπιπορευόμενον χαταλαβεῖν τὴν μονὴν τὴν
ἐπονομαζομένην ᾿Αντίδιον, χἀκεῖσε αὐτὸν δουλοπρε-
πῶς χατατάξαντα πάνυ ὠφεληθῆναι.
9. Κομισάμενος οὖν τὰς τοῦ πατρὸς εὐχάς, xal
τὸ τῆς ὁδοῦ μῆχος ἐγχόπως διοδεύσας, πρὸς τὴν
δηβεῖσαν μονὴν ἀφίκετο. Ἐγένετο δὲ τὸν τῆς μονῆς
προεστῶτα xaT οἰχονομίαν Θεοῦ τούτῳ προσ-
ὑπαντῆσαι" χαὶ δὴ ἐρωτᾶν ἤρξατο τίς τε εἴη, καὶ
πόθεν ἥχει, καὶ τίνος χάριν πρὸς τὴν μονὴν παρε-
fuero; Ὁ δὲ ἐκλελεγμένος καὶ προωρισμένος τῷ
Θεῷ ᾿Ιωαννίκιος ἀπεχρίθη, " Τοῦ "yov πάρειμι, Dj
πάτερ, xal πᾶσι τοῖς ἐγχοσμίοις χαὶ περιχοσμίοις
τοῦδε τοῦ βίου πράγμασιν ἀποτάξασϑαι, ἵνα τῶν
ὑπερχοσμίων xai αἰωνίων ἀγαθῶν μὴ ἐχπέσω.
Τούτων ἀκούσας ὁ χαλὸς ποιμὴν δέχεται τοῦτον ἐν
πῷ μοναστηρίῳ, ἐχπαιδεύων αὐτὸν τοῖς ἱεροῖς γράμ-
μασιν" οὐδέπω γὰρ ἣν μεμαθηκώς. Πρὸς πᾶσάν τε
διακονίαν χαὶ μοναχικὴν χατάστασιν χαλῶς συμβι-
βάσας δόκιμον ἐργάτην τῷ Θεῷ ἀναδείκνυσι.
Τελέσας οὖν ἐκεῖ διετῆ χρόνον xal, ὡς φέρε εἰπεῖν,
χρυσέοις κέντροις τὴν χαρδίαν ὑπὸ τοῦ ζήλου τῆς
μαχαρίας ἡσυχίας ὑπονυττόμενος, βιάζεται μὲν
τὸν ποιμένα ἀπολυθῆναι. Καὶ ὁ μὲν κατεῖχεν, ὁ δὲ
σφόδρα παρεχάλει. Τέλος πεισθεὶς " ὁ πάνσοτος ταῖς
τούτου παραχλήσεσι προσχαλεῖται αὐτὸν πρὸς
ἑαυτόν, καὶ ταῖς χερσὶν ἐναγχαλισάμενος χαὶ τὸν
μαχάριον ἐκεῖνον τράχηλον χαταφιλῶν, καὶ τοῖς
δάχρυσ, χαταχριστικῶς * λούων, καὶ εἰς χεῖρας
Θεοῦ τοῦτον παραθέμενος, πλεῖστά τε ἄλλα
ἐπευξάμενος ἀπέλυσεν.
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
ad huius magni viri sanctos pedes prostratus eum
lacrimis supplicat ei ut indicet sibi solitarium
locum, in quo assidue Deo deserviat. Videns ergo
pater i bonum propositum, sciens autem incon-
gruum esse illum qui non prius adhaesit asceticis
pugnis necdum omni virtutum genere imbutus
est, iam a. principio altissimam. solitudinem am-
plecti, consilium dat. ipsi optimum et valde lauda-
bile, hortaturque ut eat. in aliquod coenobiorum
ad se humiliter exercitandum et postea tantum
athletico studio solitudinis se dedat. Quando ergo
persuasum adhortationibus illum pater vidit,
benedicens ipsi οἱ quae ad Atroam ducit 2 indi-
cata via, iubet. ut progressus petat monasterium
cognominatum Antidium o, ibique in humili
subiectione plane se perficiat.
9. Asportans igitur palris benedictiones et
longum iter cum defatigatione emensus, ad
dietum coenobium pervenit. Factum est autem ut
monasterii praepositus p, Deo providente, ipsi
occurreret. Coepit quidem interrogare quis esset,
unde veniret et euius rei gratia monasterium
adisset. Electus et ἃ Deo proteectus Ioannicius
respondit : Huiusce rei causa. adsum, 0 pater, ut
omnibus mundanis et terrenis illius. vitae rebus
abrenuntiem, ne supernaturalia et aeterna. bona
amittam. Quibus verbis auditis, bonus pastor eum
suscipit in. monasterio eruditque sacris litteris;
nondum enim erat quiequam edoctus. In omni
officio et monastica disciplina recte ambulans
praestantem operarium Deo se praebet. Cum
consummasset ergo ibi biennium q et, ut ita
dicam, aureis stimulis ex desiderio beatae solitu-
dinis corde compunctus, vim facit apud pasto-
rem ut solvatur; illo autem renitente vehe-
menter ipse instabat. Tandem persuasus sapien-
lissimus vir eius invitalionibus,advocat eum apud
se el. manibus complexus beatumque ho collum
osculatus atque lacrimis inungendo abluens et
manibus Dei illum tradens multaque alia obse-
cratus, dimisit.
ANNOTATA.
a De Bithynorum provincia ἐπαρχία, cfr. notam a, p. 335, capitis I prioris Vitae.
Ὁ Notato supra huius vici situ, hic tantum ad formam. vocis graecae. attendimus. Petrus ac. Sabas
concordes sunt in. scribendo τὰ Mapoxáxou,
c De munere proprio excubitorum diclum est supra, p. 336, nota n cap. I in altera Vita. Dum Sabas.
vel librarii codicum, qui praesto nobis fuere scribebant ἐξσκουβίτωρ, Petrus habel ἐχσχουβίτος, Diversa eit
enim scribendi forma. Praeter has invenire est ἐξχουβίτος, verbi gratia apud. Nicelam Paphlagonem, P. G
tom. CV, p. 493, nec non ἐκχκουβίτος apud Symeonem magistrum, P. G., tom. C1X, p. 672. : á
d Temporibus istis, scilicet anno 795, ut ostendimus in prioris Vilae cap. 11, nola h, p. 339.
e Emplicite asserit auctor Hunnos esse unum eundemque populum atque Bulgaros. Hevera hoc tem-
pore non raro unius nomen pro altero usurpari commonet Combefisius in Vila S. Nicolai Studitae, P.G.,
tom. CV, p. 877.
f Constantinus VI iunior, filius Leonis Chazari et Irenes,
g De loco dicto Μαρκέλλα: egimus in cap. 11, nota h, ad alteram Vitam. In codice scribitur Μαρκέλαις,
quod ex: alibi ubique recepta scribendi ratione corrigendum ducimus in Μαρκέλλαις.
h Cfr. Ps. XVII, 35, 43; XCII, 1.
i De monte Olympo vide Commentarii praevii num. 27, p. 322.
k Indicavimus supra, p. 349, in capitis V nota g alterius Vitae,
Olympico versus Constantinopolim.
valde expeditum esse iter a monte
| Vide notam c capitis III in praecedenti Vita, p. 342.
m Jocet nos Sabas hegumenum Agaurorum fuisse tunc lemporis Gregorium, num. 10.
n Apud. Sabam dictus est locus iste ᾿Δτρώα Καστούλῳ, num. :
Pelrus monachus,
praevio num. 32-35, p. 325.
cum. Atroam inter Agaurorum et. Antidii monasterium ponit. Ibi videtur
exstructum monasterium Sancli Zachariae, cui praefuit Petrus Atroensis, d λυ ων
, p. 341.
B, p. 340. Cui loco eundem situm definit
fuisse
de quo supra in Commentario
o De
D
et Antidiang, —
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
A 0 De monasterio Antidii dictum in alterius Vitae capite 111, nota h, p. 342.
389
VITA
p Nomen istius praepositi tradit Sabas cap. ILI, num. 9, p. 342. Erat quippe pater. ille Iohannes
quidam nomine.
q Per annos nimirum 799, 796. Idem tempus remansisse S. Ioannicium in coenobio Antidianio refert
Sabas; videsis supra, p. 340, num. 9.
Ἐν 42».
10. Ὁ δὲ τῇ πίστει καὶ τῇ εὐχῇ θωραχ!:σθεὶς
χαὶ ὥσπερ βέλη τὰς ποῦ πανοσίου εὐχὰς ἐν χειρὶ
χατείχων ἀνδρείως πρὸς τὸν τῶν ἀοράτων ἐχθρῶν
πόλεμον ἔξεισι, xai ἀνελθὼν ἐπὶ τὰς χεφαλὰς τῶν
ὀρέων καὶ δι’ αὐτῶν ἐμπεριπατήσας πρὸς τὸ "Ayau-
ινὸν ὄρος ἔγγιστα τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ παραγίνεται.
Αὖθις οὖν μηνύσας τὴν παρουσίαν αὐτοῦ τῷ
προεστῶτι τῶν ᾿Αγαύρων, ἐχδυσωπεῖ τοῦτον θεάσα-
σῆαι. Ὁ ὃὲ ἀκούσας εὐθέως ἄνεισι! χαὶ γεναμένης
εὐχῆς ἐπηρώτα ὃ: ἣν αἰτίαν ἐνταῦϑα παραγέγονε ;
Μεμαθηχὼς οὖν χάριν ἡσυχίας τοῦτον προσπελάσαι,
B ἐδαχτυλοδείκτε. τὸ ἄντρον οὗτος ὃ μαχάριος ἸἸωαννί-
χιος, χαὶ χαθικετεύοντος σχέπην σμιχροτάτην ἐν
τούτῳ αὐτῷ ποιῆσαι, εὐθέως ὃ ἡγιασμένος ἐχεῖνος
ἀνὴρ προστάττει! δυσὶ τῶν ἀδελφῶν, Εὐστρατίῳ τε
xai, Θεοφυλάχτῳ, τὰ τῆς ἐφέσεως αὐτοῦ ἐχπληρῶ-
σα." wai τούτου γενομένου χαὶ τοῖς ἀδελφοῖς συν-
ταξάμενος, ὃ μαχάριος οὗτος ἐπὶ τὸν νοητὸν γνόφον
εἰσέδυ. Κἀχεῖσε τὸν Θεὸν ἐν προσευχαῖς χαὶ
γηστείαις δεηθεὶς xai ἀνολιγώρως ἐπὶ τρισχαίδεχα
χρόνους διαπεράνας, δέχεται χαὶ αὐτός, ὡς ὁ
πάλαι Μωύσής, νόμον θεῖον xai οὐράνια xal mpo-
φητιχὰ χαρίσματα xal προφητεύει τὰ μέλλοντα ὡς
παρόντα καὶ πολλοὺς ἐξ Αἰγύπτου, ἤγουν τοῦ
φθαρτικοῦ χαὶ σχοτεινοῦ βίου, διεξάξας πρὸς τὴν
φωτοειδῇ χαὶ οὐράνιον χατοιχίαν xal ἀμείνονα ζωὴν
διαπορθμεύε". Πανταχόσε τοίνυν αὐτοῦ περιβοήτου ἢ
πολλῶν πρὸς αὐτὸν δίκην σμήνους *
μὴ φέρων ὁ ἡσύχιος νοῦς
βραχὺ ἠλαττωμένος παρ᾽
τῶν ἀνθρώπων
* σοί.
περιβωήτου. γεναμένου χαὶ
"οα σμίνους. μελισσῶν ἀφικομένων,
ἐχεῖνος χαὶ μιχρόν τι
ἀγγέλους ἐνασχολεῖσθα. ὑπὸ τῆς
συγχύσεως, 4X ἀύλως καὶ χαθαρῶς καὶ ἀπερι-
σπάστως συζῆν βουλόμενος xal xal! ἑαυτὸν μόνῳ
προσλαλεῖν τῷ Θεῷ, κρύπτειν μὲν ξαυτὸν εἰς ἅπαν
τοῖς ἀνθρώποις συνδιασχέπτεται xal συμπαραλαβὼν
C μεθ᾽ ξαυτοῦ Πέτρον xal Σάβαν xai ᾿Αντώνιον, τοὺς
ἱεροὺς καὶ ἡσυχίους ἀνὸρας, συμβολικῶς φέροντας
τὸν τύπον τῆς ὑμοουσίου Τριάδος, ἐπὶ τὰ μέρη τῶν
Θραχησίων μεταναστεύει.
11. Κἀκεῖ μετ᾽ αὐτῶν ἐπί τινα χρόνον συνῦδια-
τρίψας, ἀκηδίας, ὡς οἶμαι, ἀνθρωπίνης τοῖς πνευ-
ματικοῖς ἀνδράσι παρεμπεσούσης, εἰς τὰ ὀπίσω
πούτους ἀνθυποστρέψαι πεποίηχεν. Ὁ δὲ γενναιότα-
τος ἐχεῖνος μόνος χαταλειφθείς, χαὶ ἐπὶ τὰ πρόσω
τῆς ἐρήμου πέλεον ἀποχρύψαι ἑαυτὸν διαλογιζόμε-
νος, χαὶ τὸν Θεὸν ἐκτενέστατα λιτανέυων ἐπὶ τὸ
συμφέρον τοῦτον ποδηγῆσαι, συγχάμπτεται μὲν ἐξ
ἀτονίας εἰς ὕπνου τινὰ ἔμφασιν. Χρηματίζεται E
xav ὄναρ Um ἀγγέλου, χαθάπερ ἐχεῖνος ὃ χλεινὸς
Ἰωσήφ, οὐχ ἅπαξ, ἀλλὰ καὶ δίς, καὶ ἀνακάμπτειν
προστάττεται ἐν ἐκείνῳ τῷ ὄρει ἐξ οὔ ἀπέδρα ὡς οὐ
κρυβησόμενον αὐτόν, τοῦ Θεοῦ τοῦτο οἰκονομήσαν-
τος ἕνεχεν τῆς τῶν πολλῶν σωτηρίας χαὶ ὠφελείας.
Ὁ δὲ τραχηλιᾶν χατὰ Θεοῦ μὴ εἰδώς, ἀλλὰ καὶ
λίαν τοῖς αὐτοῦ προστάγμασιν ὑπείκειν, πείθεται
μὲν τῇ γενομένῃ θεόθεν ἀγγελοειδεῖ χρησμοδοσίᾳ,
παλινοστεῖ τε αὖθις, οὐχὶ πρὸς τὸ ἄντρον ἐν ᾧ
ᾧκει, ἀλλ᾽ ἐν ἄλλοις σχληροτάτοις χρημνοειδέσι.
χαὶ φαραγγοειδέσι, τόποις τοῦ Τριχάλικος οὕτω
καλουμένοις. Κἀντεῦθεν λανθάνειν πάντας οἰόμενος,
ἐπεὶ
CAPUT SECUNDUM.
S. loannicii fama late diffunditur. Eius primum miraculum.
10. Ille vero fide et oratione loricatus et. tam- Vitam solita-
quam iacula preces sancti patris sui preces rnanu ες agit
relinens, viriliter ad bellum contra invisibiles e
9; 5 5 in
hostes egreditur; ascendensque in verticem — 45,55,
montium et per illos deambulans ad montem
Agaurinum, prope coenobium Sancti Cosmae a α
pervenit. Iterum ergo, significata praesentia sua
praeposito Agaurorum, petit ut illum videre
possit. Quo ille audito, statim adest et, oratione
peracta, interrogat quam ob causam illuc adve-
nerit. Cum comperisset ergo solitudinis gratia
ipsum aecessisse, indigitat antrum beatus ille E
Ioannicius pelitque ut sibi exigua cella construa-
tur in illo loco. Statim admirabilis ille vir mandat
duobus fratribus, Eustratio ὁ et Theophylacto ὁ, b
ut impleatur eius desiderium. Quo facto, fratribus c
consociatus beatus ille ingreditur spirituales
latebras. Ibi Deum in precationibus et ieiuniis
exorans et sedulo tredecim annos d perseverans, d
accipit et ipse, ut olim Moses, legern divinam et
caelestia propheticaque charismata, praedicit fu-
tura tamquam praesentia et multos ex Aegypto,
id est corruptibili et tenebrosa vita, adduetos ad
lucidam et caelestem habitationem, ad meliorem
vitam traicit. Ubique iam celebris factus, cum
multi ad eum, apum examinis instar, conveni-
rent, aegre ferens solitaria eius mens, paulo
inferior angelis, disturbari propter hominum com-
mercium, sed immaterialiter, pure et non distra-
cle vivere volens et solum cum solo Deo loqui,
abscondere sese omnino ab hominibus consulit, et
assumptis secum Petro e, Saba f, atque Antonio j, e
sanctis et solitariis viris, qui symbolicam refere- h
bant imaginem consubstantialis Trinitatis, in 4
partes Thracesiorum ἢ emigrat. h
et in monte
11. Ubi postquam aliquantulum eum illis man-
Trichalice.
serat, acedia,ut opinor, humana spiritualibus viris
illapsa, mandavit eis ut ad pristinum locum re-
verterentur. Ille autem generosus vir solus reli-
etus, el ut in intimis desertis perfecte se abderet
consilium agitans οἱ Deum ferventissime orans ut
ad hoc propositum eum deduceret, defatigatione
vielus est et incidit in somnii speciem. Alloqui-
tur eum in somnio angelus, sieut famosum illum
Ioseph, nec semel sed bis, et redire iubet in illum
montem unde effugerat, non quidem se abscon-
surum, sed Deo ita disponente propter multorum
salutem et utilitatem. Ille autem resistere Deo
nescius, sed libenter mandatis eius oboediens
persuasus est illo, quod ex Deo veniebat, ange-
lico oraculo et revertitur, non quidem ad antrum
in quo habitaverat, sed in alia teterrima abys-
sorum et. barathrorum loca, cui "Trichalicis ? no- i
men est. Cum ibi omnes latere se existimaret, quo-
niam, secundum dominicam vocem A, »on potest k
civitas abscondi supra montem posita, neque accen-
dunt
VITA
* cod.
χελλείον.
cod.
ὅπῆξαι.
390
ἐπεὶ δέ, κατὰ τὴν χυριόλεχτον φωνήν, οὐ δύναται
πόλις κρυβῆναι ἐπάνω ὄρους χειμένη, οὐδε καίουσι
λύχνον καὶ τιθέασιν ὑπὸ τὸν μόδιον, ἀλλ᾽ ἐπὶ τὴν
λυχνίαν καὶ λάμπει πᾶσι τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ, οὕτω
xai οὗτος ταῖς ἀγαθαῖς πράξεσιν ἐχλάμψας ἀριδη-
λότατος μάλλον γέγονεν τότε 7, πρότερον. αὐὼν
γὰρ αὐτοῦ τὴν ἔλευσιν ὁ πολλάχις μνημονευθεὶς
ἁγιώτατος ἡγούμενος, ἀναστὰς προθυμότατα πρὸς
αὐτὸν παρεγένετο. Εὐλογήσας δὲ τοῦτον, μᾶλλον
δέ, τὸ ἀληθὲς εἰπεῖν, αὐτὸς ὑπ᾽ αὐτοῦ εὐλογυηβείς,
ἀμφότεροι τῷ Θεῷ ηὐχαρίστησαν, χελλίον * τε
αὖθις προστάττει ποῖς ὑποτεταγμένοις δυσὶν ἀνδρά-
sv), Εὐστρατίῳ xai Θεοφυλάχτῳ, τῷ ὁσίῳ οἰχοδο-
μῆσαι χαὶ ἐλ πᾶτι τοῖς ὑποτεταγμένοις δουλοπρε-
πέστατα ὑπείξαι *, xxi ὁ μὲν ταῦτα εἰπὼν ὠχεῖο.
19. Ὁ δὲ θεόπνευστος ᾿Ιωαννίχιος πάνυ προσ-
ἔκειτο xal ἠγάπα τὸν εὐλαβέστατον Εὐστράτιον
εἴπερ τινὰ ἄλλον " xal τοῦτο οὐχ ἀπειχῶς, ἤρει γὰρ
τοῦτον εἰς ὕστερον τῆς ἀρχικῆς ἀξίας τοὺς οἴχχας
ἐμπιστευθησόμενον xai πατέρα πολλῶν προβάτων
λογικῶν ἀναδειχθησόμενον. Καὶ εἴ ποτε μυστιχόν
τι ἢ ἀναγχαῖον αὐτῷ παρενέπιπτεν, πάντα ἣ ἁγία
ἐχείνη ψυχὴ τῷ θαυμασίῳ Ἑύστρατίῳ ἀνετίθη. Καὶ
γὰρ καὶ ἡμεῖς οὐκ ἄλλοθεν, ἀλλ᾽ éx τοῦ θείου
ἀνδρὸς τούτου. χεχινήμεθα ταὐτὴν χαβυποτάξαι
τὴν ἱερὰν xal ἐπωφελήι πραγματείαν, καὶ δεδιότες *
τὸν τῆς mapaxons χίνδυνον, ἀναξίως, lv εἴπω, xal
ἀμαθῶς, τὸ δ᾽ ἀληθὲς φράσαι, πατρικαῖς προστα-
γαῖς νικηθέντες ἐχτατιχώτερον πόδα χεχινήχαμεν
xai ὑπερβάθμια, εἰπεῖν, πεπηδηκότες σὺν δέει. πολλῷ
τὴν ἐπιταγὴν πεπληρώχαμεν. Ὅτα τε map αὐτου
ἠχούσαμεν, ταῦτα πάντα χαὶ ἀναγγελοῦμεν ὑμῖν.
Ἤστε ὃὲ τὸν ἀνὸρα ἅπαντες, ὅπως τε ἐξ ἀρχῆς
xxi μέχρι τέλους παρηχολούθηχε τῷ ἁγίῳ, ὅπως
E: ἔργῳ χαὶ λόγῳ χαταχεχόσμηται, ὡς, σχεδὸν
εἰπεῖν, πᾶσαν τὴν Βιθυνῶν χώραν ἀγγελομιμήτως
ὑπ᾽ αὐτοῦ χαταλάμπεσῆα. xa ταῖς φωτοειδέσιν
ἐντολαῖς ὑφειμένως διεξάγεσθαι χαὶ διαπορθμεύεσθαι.
Ἂλλ᾽ οὖν περὶ τὴν νύσσαν τοῦ λόγου ἐπανιτέον
18. Τῆς οὖν χέλλης, ὡς εἴρηται, χτιζομένης,
ἄφνω τοὺς ὀφθαλμοὺς ἄραντες οἱ πρὸς τὸ ἔργον
ἐσχολαχότες θεωροῦσιν ἀγέλην τράγων ἀνημέρων
γεμομένην xal ἕνα τινὰ εὐμεγέθη, χαλόν τε καὶ
πίονα, χωρισθέντα πλησίον αὐτῶν τοῦτον γενέσθαι.
Τῶν δὲ διαλογιζομένων εἶδε δυνατὸν ἦν χρατηθέντα
εἰς κάλλιστον ἄσχον προχωρῆσαι, γνοὺς δὲ ὁ μέγας
χαὶ προβλεπτικώτατος Ἰωαννίκιός φησιν ἑνὶ τῶν
ἀδελφῶν, Σᾶβα τούνομα Ἄπιθι, ὦ ἄδελφε, καὶ τὸ
ζῶον κρατήσας πρὸς pas φέρε. Αὐτίχα γοῦν
πληροῖ ὁ ἀδελφὸς τὸ προσταχθὲν xol ἄγει τὸ ζῶον
οὐ βίᾳ, ἀλλ᾽ ἐθελοντί, πρὸς τὸν ὅσιον, xai ἵστησιν
ἐνώπιον αὐτοῦ οὐ χρατούμενον, ἀλλ᾽ ἀπολυτὸν
πάντη. Ὁ δὲ ἁλὸς πλήσας τὴν χεῖρα τῷ ζώῳ
προσφέρει" τὸ δὲ ἁλίζεται χαριέστατα. Ὁμοίως καὶ
τὸ βαυχάλιον πλήρη Ov ἡδεστάτου ὕδατος μεστὸν
προσάγει" τὸ δέ, καθάπερ ὡς ἐκ πηγῆς καλῆς, ἢ
ἔχ τινος ἀκροτόμου πέτρας ναούσης νάματα προθύ-
pog ταῦτα ἀπαῤῥύεται. Τῶν δὲ ἀδελφῶν ἐστηκότων
xa ἀποθαυμαζόντων, μέτρια μειδιῶν ὃ ἅγιος φησιν"
"Ap& γε, o ἀδελφοί, προχωρεῖ οὗτος εἰς ἀσχόν ;
Τῶν δὲ φησάντων " Καὶ πάνυ, εἶπεν ὁ ὅσιος " ἐπειδὴ
τὸ ἔργον “χάριτι Χριστοῦ τετελείωται, ἀπολυθήτω
οὗτος ἀβλαβής. Καὶ χελεύει πάλιν τὸν εἰρημένον
Σάβαν χρατήσαντα τὸ ζῶον τῶν χεράτων ἕως τινος
τόπου ἀπαγάγαι καὶ τοῦτο ἀπολύσαι. Τοῦτο ἤδη
πρῶτον σημεῖον γέγονε τοῦ προφήτου ἐχείνου xai
ἰσαγγέλου ἀνδρός.
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
dunt lucernam. et. ponunt eam. sub medio, sed su-
ger candelabrum, ut luceat omnibus. qui in domo
sunt, sic el isle bonis operibus splendens, illustris
magis effectus est quam antea. Cum audivisset
eius adventum ille iam pluries commemoratus
sanctissimus hegumenus I, surgens velociter illum
adit. Cum ipsi benedixisset, vel, ut verius dicam,
fuisset illi ab isto benedictum, uterque Deo gra-
tias egit. Mandat ilerum duobus sibi subiectis
viris, Eustratio et Theophylacto, ut cellam sancto
aedificent et in omnibus quae iuberet fidelissime
obsecundarent, et haec dicens abiit.
12. Ioannicius quidem a Deo inspiratus pror-
sus adhiaerebat reverendissimo Eustratio eumque
prae aliis diligebat, et quidem non immerito;
sciebat enim isti postea praefecturae dignitatis
gubernaeulum commissum iri eundemque patrem
multarum ovium spiritualium renuntiatum iri a.
Et si forte mysterii quid aut necessitatis incideret,
omnia haec sancta anima mirando Eustratio
referebat. Nos quidem non aliunde, sed ab ipso
divino isto homine incitati fuimus ad digerendum
hoc sanctum et utile opus, et veriti inoboedientiae
perieulum, indigni, fatemur, et ignari, ut. verum
dicamus, paternis mandatis vieli, securiorem
pedem movimus a, et limen, ut ita dicam, transi-
lientes eum timore magno iussionem explevimus.
Quaecumque audivimus ab ipso, haec omnia nun-
tiabimus vobis. Novistis hune virum omnes quo-
modo a principio usque ad finem secutus sit
sanetum, quomodo tum verbo, tum opere, cla-
ruerit ita ut, paene dicam, tota Bithynorum regio,
ab ipso lamquam ab angelorum aemulo sit quasi
illuminata, lucidisque mandatis humiliter rexerit
eam et ad portum duxerit o. Sed iam ad metam
sermonis veniendum.
18. Conslituta igitur, ut dietum est, cella,
subito levantes oculos monachi qui operi vaca-
bant conspiciunt gregem hircorum. silvestrium
pascentem el unum quendam insignis magnitu-
dinis, pulehrum, erassumque seorsim ab aliis, qui
ad eos appropinquabat. Cum animo versarent
ulrum ex ipso capto possent comparare pul-
cherrimum utrem, id pereipiens magnus et valde
perspieuus Ioannicius, dicit uni ex fratribus, cui
nomen erat Sabas : Vade, frater, et. bestiam
captam nobis adduc. Statim. ergo implet frater
mandatum et adducit animal, nulla vi adhibita,
sed ultro secutum, ad. sanctum collocatque ante
ipsum non retentum, at solutum plane. Qui vero
sale repletam manum hirco porrigit, ille quidem
sal cum voluptate sorbet. Similiter el. pateram
plenam suavissimae aquae profert, quam quidem,
sicut ex pulehro fonte aut ex viva petra fluentes
latices, avide lambit. Adstantibus fratribus et
mirantibus, modice subridens sanctus ait : Nonne
igitur, fratres, iste praeberet utrem ? Cum illi. res-
pondissent : Macimwm, dixit sanctus, quoniam
hoc opus gratia. Christi consummatum est, dimilta-
tur. iste hircus incolumis. Et iubet iterum. praedi-
ctum Sabam cornibus bestiam tenere et ad certum
quendam loeum abductam dimittere. Hoc pri-
mum signum, quod factum est a propheta isto et
angelico viro p.
ANNOTATA.
a Utsupra legimus, p. 361, num. 32, monasterium Agaurorum sancto Cosmae dicatum erat.
b S. Eustratius, de quo vide in Vita auctore Saba, capite IV, nota t, p. 946.
€ Sabas
D
Auctor a
S. Eustratio
audivit
D
miracula
quae narrat,
A
DIES QUARTA NOVEMBBIS.
391
c Sabas huius monachi mentionem iniecit in capite IV, n. 14.
d Per idem spatium, non. prope Agaurorum coenobium, sed. in variis locis latitantem S. Yoannicium
refert Sabas.
e Petrus iste est forsan S. Petrus Atroensis.
f£ Sabam, allerum hagiographum S. Yoannicii, conicere licel.
g Num hic sit Antonius, de quo Sabas in capite IX, n. 36, p. 365, qui postea. iconomachis adhaesit,
paenitens demum factus, definire non valemus.
h Partes Thracesiorum, id est tertium. imperii thema. complectens praesertim. Lydiam, Cariam,
loniam. Cfr. P. G., tom. CXIII, p. 79.
i Saepius in Actis a. Baba conscriptis occurrit locus iste a S. Ioannicio sanctificatus. Cfr. Vitae prae-
cedentis numm. 10, 18, 24, 32.
k Matth., V, 14, 15.
] Nempe Gregorius, hegumenus Agaurorum.
m S. Eustratius fuit postea hegumenus Agaurorum. Cfr. supra numm. 32,36, pp. 361, 365.
n Inde non immerito colliges auctorem nostrum Petrum inter Agaurini coenobii monachos vizisse.
o Istud S. Eustratii encomium notasse iuvat, utpote quod. ieiunam nimis a Bollando notitiam de
S. Eustratio in Actis SS., Ian. tom. I, p. 598, traditam feliciter compleat.
p Jdem miraculum a S. Toannieio patratum refert
Sabas capite IV, num. 14, p. 344.
CAPUT TERTIUM.
S. loannicii prophetiae de imperatoribus Nieephoro, Stauracio,
Miehaele et Leone Armeno.
14. Τὸ δὲ δεύτερον ὁποῖόν ἐστι μαθήσεσθε. "Ev
τοῖς καιροῖς ἐκείνοις χεχίνηται! πάλιν, ὡς ἀνώτερω
εἴρηται, πρὸς πόλεμον τὸ τῶν Βουλγάρων ἔθνος *
E ES τ SS a Γῆ ct Ie CO
στρατοποιεῖται δὲ χατ' αὐτῶν xai ὁ τότε τὰ σκῆπτρα
τῆς βασιλείας περιέπων εὐσεβέστατος βασιλεύς,
Νικηφόρος τούνομα. Καὶ τούτου γενομένου, ἄδειαν
λαβόντες οἱ λεγόμενο!: συμπένθεροι τοῦ βασιλέως
πρὸς τὸν ὅσιον παρεγένοντο, ἔχοντες μετ᾽ αὐτῶν
χαὶ τὸν ἀοίδιμον Εὐστράτιον, τὸν τοῦ ὁσίου
προσφιλέστατον. Θεασάμενο! οὖν αὐτὸν xai ὑπ᾽
αὐτοῦ εὐλογηθέντες, ἐζήτουν καὶ ὑπὲρ τῶν βασιλέων
ἐμμελέστατα εὔχεσθα:. 'Q δὲ καθαρώτατος νοῦς
ἐκεῖνος γνοὺς τὸ μέλλον γενήσασθαί, φησιν * Ἐγὼ
μέν, ὦ τέχνα, ὑπὲρ τῶν βασιλέων ἤδη ηὐξάμην "
ὑπὲρ OE τοῦ βασιλέως τὰ νῦν προσεύξομαι. Tov δὲ
δηχθέντων * μὲν, ἀναύδων δὲ ἐπὶ τῇ ἀσαφείᾳ
; Ni : x j
μεινάντων, οὐ γὰρ ἔγνωσαν τὸ λαληθὲν πλὴν μόνου
Εὐστρατίου, xoi γὰρ ἦν ὃ ἀνὴρ ἀγχίνους, προσ-
βλέπει. μὲν πρὸς αὐτὸν ὃ ἅγιος xal σιγᾶν ἐπινεύσας
πρὸς αὐτοὺς πάλιν ἐπιστραφεὶς xal πούτους εὐὖλο-
γήσας ἀπέστειλεν. Τῶν δὲ ἐκ τοῦ ὄρους χατιόντων,
ἀχριβέστατα μαθεῖν ἐπηρώτων παρὰ ποῦ εὐλαβε-
τάτου Εὐστρατίου τί ἂν εἴη τὸ λαληθέν. Ὁ δέ
φησιν * "lv ἰδῆτε ὅτι, τοῦ Θεοῦ παραχωρήσαντος,
ἢ - eM
ὃ μὲν βασιλεὺς ἐν τῷ πολέμῳ πέπτωχε χαὶ διὰ
μὲν | ᾧ πολέμῳ
Exo s ier as SEA Que RES
τοῦτο εἶπεν ὑμῖν ὅτι περὶ μὲν τῶν βασιλέων ἤδη
ηὐξάμην, περὶ μὲν τοῦ μέλλοντος ἀναδείανυσθαι
ΝΣ; ΩΣ OL Bs-dyBoug Alan
βασιλέως τὰ νῦν προσεύξομα:.. ὃὲ ἄνδρες λίαν
χαταπλαγέντες, δειλίᾳ τε χαὶ φόβῳ συσχεβέντες,
^ , d * ^N u
τοὺς ἵππους πλήξαντες τάχιστα τὴν ὁδὸν διήνυον.
᾿ ^ , - “ἦν » , ^
Ὡς δὲ πλησίον τῶν πυλῶν ἔφθασαν, ἀκούουσι. τὴν
ἔλεεινὴην ἐκείνην φωνὴν xal χατηφείας πεπληρωμέ-
yn» τὴν τοῦ βασιλέως, ὡς εἴρηται, πτῶσιν παρὰ
πάντων ἐπιβοωμένην, χαὶ τὸ λοιπὸν τῆς ὁδοῦ σὺν
δέε. καὶ θρήνοις χαταπλεύσαντες πρὸς τὴν βασι-
λεύουσαν πόλιν προσωρμίσθησαν.
15. Ἵνα δὲ τὰ τῆς προφητείας λεχθέντα πλη-
ρωβῇ, διαδέχεται τὴν βασιλείαν Σταυράκιος, ὃ
υἱὸς Νικηφόρου, xai τούτου τὴν βασιλείαν διιθύνον-
τος, πάλιν ἀσχέτῳ ἐπιθυμίᾳ οἱ ῥηθέντες πενθεροὶ
τοῦ βατιλέως κατείχοντο τοῦ ὀπτανθῆναι τῷ ὁσίῳ
καὶ μάλιστα τοῦ διερωτήσαι xal μαθεῖν περὶ τοῦ
γαμβροῦ αὐτῶν, εἰ ἐπὶ πλέον βασιλεύσει ἢ καὶ eH
V
14. Alterum miraculum quodnam fuerit co-
gnoscetis. Temporibus istis « concitatur iterum,
ut superius dictum, ad bellum Bulgarorum natio.
Castra metatur adversus illos qui tune sceptra
imperii regebat, piissimus imperator b, Nicephorus
nomine. Quo facto et facultate suscepta, conso-
ceri regis ad sanctum Toannicium se conferunt,
seeum habentes venerandum Eustratium, sancto
amicissimum. Cum ergo eum vidissent eiusque
benedictionem accepissent, quaesiverunt ut pro
regibus enixe oraret. Purissimus ille. spiritus,
sciens quid accidisset, ait : KEquidem, filii, pro ve-
gibus iam oravi, sed pro rege qui nunc est. preca-
bor c. Cum illi pungerentur et propterea quod non
intellegebant silerent, non enim illis, sed soli
Eustratio, qui erat perspicuo ingenio, dictum
innotuerat, intuetur hune sanctus et cum ipsi
tacendi signum dedisset, ad illos rursus conversus,
ipsis benedicit et abire mandat. Descendunt vero
ex monte et accurate scire cupientes interrogant
reverendissimum Eustratium quid esset quod
fuerat dictum. Qui ait : Ut sciatis quia, Deo volente,
vez in bello cecidit, propterea dizit vobis : iam pro
regibus oravi, nunc vero pro eo qui renuntiandus
est. rez, precabor. Isti viri valde commoti, timore
el terrore repleti, equis concitatis, velocissime
iter prosecuti sunt. Cumque appropinquarent
portis d, audiunt miserum hoc nuntium et tristi-
tiae plenum regiae, ut dietum est, cladis ab omni-
bus proclamatum, et. reliquum iter eum tremore
et lacrimis emensi, ad regiam urbem appulerunt.
15. Ut autem propheliae dieta implerentur,
imperium accepit Stauracius, filius Nicephori. Quo
regnante, iterum valido desiderio dieti consoceri
regis tenebantur invisendi sanetum, sed praeser-
tim interrogandi et audiendi de propinquo suo
utrum diu necne regnaret. Haec mente ver-
santes nec opportunitatem nacti desiderii cordis
eorum
VITA
8. Ioannicius
Nicephori,
eladem,
(t
b
Stauracii
mortem,
" * cod.
ἐγχείρισιν.
* eod.
ἀνοίχιον.
G
* cod , συνόντι.
392
"Ev τούτοις τοῖς λογισμοῖς διακείμενοι καὶ εὐκαιρίαν
μὴν εὑρίσκοντες τὴν ἐπιθυμίαν τῆς καρδίας αὐτῶν
ἐχπληρῶσαι, ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν ἀπερχομένων
αὐτῶν ὡς πρὸς τὰ βασιλεία, συναντῶσιν ἐν τῇ ὁδῷ
τῷ πανευλαβεστάτῳ Εὐστρατίῳ, ἦν γὰρ ἐπί τινι
διακονίᾳ πρὸς τὴν βασιλεύουσαν πόλιν παρὰ τοῦ
χαβηγουμένου ἀποσταλείς, xal ὡς τοῦτον ἤδη
ἀνεγνώρισαν, ηνησιώτατα ἀσπασάμενοι καὶ ἄμφω
τὼ χεῖρε ἐναγκαλισάμενοι, ἅμα αὐτῷ οἴκαδε πάλιν
δρομήσαντες ἐπορεύθησαν, χηροῖς τε xoi θυμιάμασι
xai ἄλλοις τισὶ δώροις τοῦτον ἐφοδιάσαντες χαὶ
χαθιχετεύσαντες, ἀχριβέστατα τὰ περὶ τοῦ γαμβροῦ
αὐτῶν παρὰ τῷ ἁγίῳ μαθεῖν καὶ δῆλα αὐτοῖς
ποιῆσαι ἐξαπέστειλαν. Ὁ δὲ ἐξελθὼν ἀπολογεῖται
μὲν ἐν πρώτοις τῷ ἁρίστω ἐχείνῳ ποιμέν!: ὑπὲρ ἧς
πεπίστευται διαχονίας, αὖθις δὲ εὐχὴν χομισάμενος
πρὸς τὸν ὅσιον ἀνέρχεται xal τούτῳ ἐμφαν!σθεὶς
xxi ὑπ᾽ αὐτοῦ εὐλογυθείς, δοὺς τὰ δῶρα, ἐξήτει
μαβεῖν καὶ τὰ συμβησόμενα τῷ βασιλεῖ. Ὁ δὲ
ὑψηλόνους xad οὐράνιος ἄνθρωπος ἐπὶ πολὺ ἐχβιαζό-
μενος xod. μὴ θέλων προσπλῆξαι ἐν τινι τὸν ἀνδρα,
μόλις ποτε ἀνοίξας τὸ στόμα xol τοῖς δάχρυσι τὰς
παρειὰς χαταβρέχων, ὑποδειγματικῶς ἀπεχρίθη "
Ὦ λίαν ἠγαπημένε Εὐστράτιε, γνωστὸν ἔστω σοι
ὅτι ὃν τρόπον ὄρνις ἐπί τινος ἀμφιλάφους χλάδου
ἔρνους καθεζομένη χαὶ ἡδὺ χελάδουσα, ἄφνω
ἱέραχος χαταστάντος, τάχιστα ταύτην ἀφαρπάζει "
οὕτω συντομωτέρως ἡ τούτου βασιλεία ἀφαρπαγή-
σεται. Ὅπερ xol γέγονε, χαὶ γὰρ οὐχ ἄγνωστος,
ἀλλὰ wai λίαν εὐγνωστος πᾶσι χαβθέστηχεν ὃ
βραχύτατος “χρόνος τὴς βασιλείας αὐτοῦ, Διαδέχετα!:
8E τὴν βασιλείαν Μιχαήλ, ὁ καὶ τῷ μοναδιχῷ
διαπρέψας ἀξιώματι - ὅπως τε οὗτος τετυράννητα!
ὑπὸ τοῦ θηριωνύμου xai θηριοτρόπου Λέοντος χαὶ
τὴν βασιλείαν ἀφαρπάζεται ἐντεῦθεν ἴσεσθε.
10. Ἔθος 7» τῷ υἱῷ τοῦ Ῥούρχου, τούνομα
Βρυένης, συχνῶς πρὸς τὸν ἅγιον ἀπίεναι χαὶ τούτου
τὰς εὐχὰς χομίζεσθαι. Καὶ Om ὡς πολλάχις
ἀπελθόντος αὐτοῦ, φησὶ πρὸς αὐτὸν ὁ θεόπνευστος "
"Ap γε, χῦρι Βρυένη, ἐπίσταται ὃ σὸς ἐξάδελφος
πρόβατα ποιμᾶναι; Ὁ ὃὲ ἀχθεσθεὶς ἐπὶ τῷ λόγῳ
φησί" Καὶ πῶς ἐνδέχεται, ὦ πάτερ, τοῦτον ἐπιστάτην
προβάτων γενέσθαι, στρατηγικὴν ἐγχείρησιν " ἐμπε-
πιστευμένον ; Πάντη γὰρ ἄτοπον τοῦτο χαὶ ἀνοι-
χείον “. Εἰρήχει δὲ τοῦτο ὁ πανάγαστος, ἐπειδὴ
προέβλεψεν τοῦτον εἰς ὕστερον βασιλεύσοντα, χαὶ
ἀντὶ ποιμένος λύκον γενέσθαι, χαὶ διασπαράξαι τὸ
τοῦ Χριστοῦ ποίμνιον χαὶ τὸν θεούφαντον χιτώνα
τῆς τοῦ Θεοῦ ἐχκλησίας. Ὅμως ἐφησυχάσας ὁ
μακάριος xal τῷ ἀνδρὶ ἐπευξάμενος, ἀπέλυσε.
Μετὰ δέ τινα χρόνον πρὸς πόλεμον πάλιν ἐπαναστὰν
χατὰ τῶν χριστιανῶν τὸ τῶν Βουλγάρων ἔθνος,
ἐγένετο καὶ τὸν παμμίαρον οἷά τε στρατηγοῦντα
τῷ τῶν ᾿Ανατολιχῶν θέματι, ἅμα τοῦ μακαριωτάτου
xai εὐσεβοῦς xal ὀρθοδόξου βασιλέως τοῦ χύρου
Μιχαὴλ πρὸς ἀντιπαράταξιν αὐτῶν ἐξίεναι. Κἀκεῖθεν
παραχωρήσει Θεοῦ τὸν φιλόχριστον ἄνδρα τῆς
βασιλείας, ἀποικήσας, ἁρπάζει αὐτός͵ ὡς εἴρηται,
τυραννιχῶς τὸ διάδημα τῆς βασίλειας.
17. Ὁ δὲ ῥηθεὶς Βρυένης μνημονεύσας τῶν
ὑπὸ τοῦ ἁγίου λεχθέντων, μάλιστα δὲ xal τὰ τῆς
προφητικῆις ἐκείνης ἀναρρήσεως περατωθέντα προσ-
βλέψας, δῆλα πάντα τῷ τυράννῳ χαβίστησιν. Ὁ δέ
φησιν "Ev τάχει ἀπελθὼν ἀκριβῶς ἐξετάσαι θέλησον
χαὶ τὸ ποσὸν τοῦ χρόνου τῆς βασιλείας ἡμῶν, xal
ἐλθὼν ἀπάγγειλόν μοι * εἰ γὰρ τὰ πρὸ τῆς ἀρχῆς
χαλῶς διεσχέψατο, πόσῳ μᾶλλον γνωρίσει καὶ τὰ
μέλλοντα. Τοῦ δὲ Bguévous τὰ χελευσθέντα ἐχπλη-
ροῦντος, xal ἤδη τῇ τοῦ ἁγίου χκέλλῃ πλησιάζειν
μέλλοντος, γνοὺς ὁ ὅσιος τὴν τούτου ἔλευσιν φησι
πρὸς τὸν πανάριστον Εὐστράτιον συνόντα * αὐτῷ
ἐχεῖ τότε - Γινώσχειν σε βούλομαι, ὦ φίλτατε
Ἑύστράτιε,
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
eorum explendi, quadam die, cum ad palatium
irent, occurrunt in via reverendissimo Eustratio,
qui, alicuius officii gratia, in regiam urbem a
cathegumeno missus fuerat. Agnitum eum ami-
cissime oseulantes οἱ utraque manu amplexi,
simul cum ipso domum reversuri profecti sunt ;
ceris quidem, turibus aliisque donis illum eumu-
lantes supplicantesque ut diligentissime de pro-
pinquo suo apud sanctum inquiral sibique mani-
festent, eum remittunt. Qui vero egressus aperit
imprimis optimo isti pastori ea. quae pertinebant
ad officium sibi commissum et dein, benedictione
accepta, ad sanetum nostrum vadit. Cum ipsi se
ostendisset fuisselque sibi benedietum, dona
tradit et petit ut discat quae eventura essent regi.
Iste allae mentis et caelestis. homo, multa vi
coactus, nolens ulla in re socium offendere, aegre
tandem os aperuit et laerimis genas perfundens
per hane parabolam respondit : O dilectissime
Eustrati, notum sit tibi quia quo modo avis cuidam
patulae frondis ramo insidens et suaviter canens,
subito a superveniente accipitre rapitur, eo. inodo
eius. imperium. brevius. surripiehtr. Quod. acci-
dit ; nemini enim ignotum, sed omnibus notissi-
mum est fuisse regni illius exiguum valde interval-
lum e. Accipit regimen Michael, qui et monastica
dignitate claruit f; quomodo vero devietus ab
illo qui nomen et mores ferina. gereret, Leone, et
solio deturbatus fuerit, exinde scietis.
16. Solitum erat filio cuiusdam Turci, nomine
Bryenno, frequenter adire sanctum eiusque bene-
dictionem suscipere. Cum iam saepius rediisset,
dicit illi a Deo inspiratus vir: Quid ergo, domne
Bryenne, novitne tuus consobrinus. oves pascere?
Qui hoe verbum aegre ferens, ait: Et quomodo
acciperet ipse, o pater, fieri custos. ovium, qui se
militari muneri dederit? Omnino enim. indecens
illud foret el. incongruum. Dixerat. illud vir mira-
bilis, quoniam praeviderat eum regnum susceptu-
rum esse et pro pastore lupum fore et dilaceratu-
rum Christi gregem et ἃ Deo textam vestem
sanctae Ecclesiae. Attamen tacens beatus et viro
valedicens dimisit eum. Post aliquod. tempus in
bellum denuo consurgit contra christianos Bul-
earorum gens 5, et contigit ut scelestissimus prae-
fectus Anatolicorum thematis /, simul eum bea-
lissimo, pio et orthodoxo Michaele, ad illos
depellendos exiret. Deinde, Deo permittente, cum
Ghristi servum a solio deturbasset, rapit ipse, ut
dietum est, tyrannice diadema imperii 7.
17. Dictus Bryennus memor sancti sermonum,
eL praesertim attendens ad ea quae ulterius
prolata erant in hae prophetia, omnia tyranno
patefacit. Qui vero ail : Statim profectus diligenter
inquirere velis quantum temporis duraturum sil
regnum nostrum et γον venuntia mihi. Si enim
principium recte. providit, eo melius. cognoscet
futura. Cum. Bryennus iussa explevisset et. iam
cellae saneti appropinquaret, sciens sanctus eius
adventum ait ad optimum Eustratium, qui cum
eo tune ibi aderat : Novisse fe volo, o dilectissime
JEustrati, tyrannum. | chamaeleontem. k, propter
peccata nostra factum imperatorem, validam perse-
cutionem
D
E
[]
Leonis
Arment
regnum
E
4
h
et impietatem
praedicit.
A Εὐστράτιε, ὅτι ὁ τύραννος χαμαιλέων, b κατὰ τὰς
ἁμαρτίας ἡμῶν γεγονὼς βασιλεύς, σφοδρὸν διωγμὸν
ἐπεγείρει τῇ τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίᾳ, ἀλλὰ μὴν καὶ τὸν
ἡνωριμώτατον ἡμῖν Βρυένην μαθεῖν mao ἡμῶν τὰ
xac αὐτὸν ἐξαπέστειλεν " ἀλλ᾽ ἀνάστηθι xal πορεύου
εἰς ὑπάντησιν αὐτοῦ, καὶ τοῦτον ἀποστύφων τοῖς
ἐχέφροσ. λόγοις ἔα πρὸς ἡμᾶς ἔρχεσθαι. Tou δὲ
εὐλαβεστάτου Εὐστρατίου ὡσεὶ τόξου βολὴν ἤδη
ἐξελθόντος, ἐγένετο προσυπαντῆσα! τῷ ἀνδρὶ xai,
ὡς ἔθος ἐστι, χαιρετίζειν προσποιησάμενος ἐπύθετο
εἰ ἀκήχοέν τι παρὰ τοῦ ἁγίου περὶ τοῦ τυράννου.
Ὅδε φησιν ὅτι: Ἐχθρὸς τοῦ Θεοῦ μέγας γενήσεται
χαὶ σφοδρῶς παράξει τὴν τοῦ Θεοῦ ἐχχλησίαν " πλὴν
οὖν πορεύου καὶ τρανέστατα παρὰ τοῦ δικαίου
μάνθανε. Τοῦδε τῷ ἁγίῳ ἐμφανισῆέντος χαὶ ἄμφω
τὸ γόνυ πρὸς γῆν χλίναντος, εὐλογεῖται μὲν ὑπὸ τοῦ
ἁγίου xai ἀναστὰς μαθεῖν ἐξελιπάρει χαὶ τὰ περὶ
τοῦ ἀλάστορος. 'Q à& ὅσιος ἐμβριθεστέραις ταῖς
διαλέξεσ. χρώμενος πᾶσαν τὴν xxxix) αὐτοῦ ἐν
βραχυλογίαις διεσάφησε. Προσποιουμένου οὖν ἐχεί-
νου xai ἀπολογουμένου μὴν οὕτως ἔχειν, πάλιν ὃ
ὅσιος ἀπεκρίθη" Ὃν πρόπον ἤχουσας, οὕτως ἔσται
xal ὡς ἤκουσας, οὕτω λαλήσεις. "08s τῷ ἁγίῳ
συνταγεὶς χαὶ πρὸς τὸν βασιλέα ἀφικόμενος ἀναγ-
γέλλει: * πάντα τὰ λαληθέντα. Ὁ ὃὲ τύραννος λίαν
χαταπλαγεὶς xal μάλιστα θαυμάσας περὶ τοῦ
διωγμοῦ ὅτ. οὐ διέλαβεν, φησὶ πρὸς τὸν ἀποστα-
λέντα- Περὶ δὲ τῶν χρόνων τῆς βασιλείας ἡμῶν
τί ἔμαθες; Ὅδε - Πολλὰ οὖν βιασθεὶς ὑφ᾽ ἡμῶν,
οὐδὲν ἄλλο ἡμῖν ἔλεξεν πλὴν ὧν ἤχουσας, Καί γε
ταῦτα εἰδὼς ὃ τύραννος ἔφη" Οὐδὲ ἐκεῖνο αὐτὸν
οἶμαι ἀγνοεῖν, ἀλλ᾿ ἐν ταχυτῆτι σπεύσας καὶ
διερευνησάμενος μάλα σαφήνισον na. Ὁ δὲ
ἀνὴρ ἐν σπουδῇ πορευθεὶς χαὶ μηδένπερ ἕτερον *
ὦνπερ ἤχουσε μαθών, ἄπραχτος πρὸς τὸν βασιλέα
πάλιν ὑπέστρεψεν.
18. Ὁ δὲ τῇ φερωνυμίᾳ ἀνήμερος Λέων
τύραννος ἐν πρώτοις μὲν χαλύπτειν ἐμηχανᾶτο τὸ
δολερὸν τοῦ φρονήματος, χαβάπερ περαπετάσματι,
τῇ ὑπουλότητι xa τῇ ψευδεπιπλάστῳ εὐσεβείᾳ χαὶ
πίστει. χρώμενος, ἀπατᾶν χκάντευθεν, ὡς οἶμαι,
οἰόμενος τὸ πλεῖστον μέρος τῶν ἁπλουστέρων. Ὥς
οὖν δένδρον πονηρὸν ὑπάρχον * xal καρποὺς ἀγαθοὺς
φέρειν μὴ δυνάμενον, πᾶσι χατάδηλος ἐχ τῶν
πονηρῶν αὐτοῦ καρπῶν γέγονε. Γνοὺς οὖν ὅτι οὐ
διέλαθεν ἀνακαλύπτει: τὸ βέβηλον φρόνημα, προτί-
θησι δὲ ἀναφανδὸν τὴν ἀσέβειαν, καὶ τὰ τοῦ
Μάνεντος χρατύνας πᾶσαν τε ἐπωφελή xai εἰχο-
γουργιχὴν θέαν τοῦ θεανδριχοῦ ἐπιφανέντος Χριστοῦ
τοῦ Θεοῦ ἡμῶν καὶ τῆς αὐτοῦ ὑπερδόξου μητρὸς
χαὶ πάντων τῶν ἁγίων ἐξάραι ὃ δύστηνος χατετόλ-
unsev. Ὑπερορήσας 8E τὸν θεῖον ἀρχιερέα xai
αἰσχρὸν καὶ βέβηλον ἀντεισαγαγών, δεσμεύει μὲν
ὅσον ἔγχριτον, ἱερατικὸν xad μοναχικόν, ly! εἴπω,
χαὶ λαϊκῶν εὐσεβῶν σύστημα " χαὶ τοὺς μὲν ἀόρως
ποντοφορήτους παραδίδωσι, τοὺς δὲ ἀνειλεῶς σφάτ-
τει, xal οὺς μὲν ποιναῖς xal μάστιξι xol στρεβλοτη-
piov. δεσμότησι. χαβυποβάλλει, οὺς δὲ σιδηροδε-
σμίους πρὸς τὰ φρούρια παραπέμπει, xxi τοῖς μὲν
ἠπίως καὶ προσηνῶς προσέρχεται, ποὺς δὲ λιμῷ
χαὶ δίψει ὑποπιέζει. Ἔστι δ᾽ ὅτε xal ὑποκχλέπτει
τοὺς ἁπλουστέρους καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἕλκει, πῇ μὲν
τῷ φόβῳ τῶν βασάνων ἀποχαμόντας, πῇ δὲ τῇ
δόξῃ τοῦ φθαρτικοῦ καὶ ῥέοντος βίου κλαπέντας.
Ἐν τούτοις μὴ χορεσθεὶς ὃ τύραννος xal τοὺς ἐν
ταῖς ἐρημίαις xal ὄρεσι xal σπηλαίοις καὶ ταῖς
ὀπαῖς τῆς γῆς διὰ Κύριον οἰκοῦντας σχυλεύειν
ἀπήρξατο xad. πανταχοῦ ἐχπέμψας ἄρχοντας πλήρεις
ἀσεβείας, ἐγχειρίζει αὐτοῖς πρόσταγμα τοίονδε *
Ὅπως εἰ εὕρωσ: τινὰς ἀσπαζομένους τὴν τοῦ Χριστοῦ
εἰκόνα, πεισθέντας μὲν καὶ ἀρνησαμένους τὴν
ταύτης προσχύνησιν φειδοῦς ἀξιωθῆναι, εἰ δὲ μή,
Novembris Tomus II. παντοίαις
H
6
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
393
culionem suscilaturum esse contra Dei Ecclesiam, et
notissimum nobis Bryennum, qui discat a. mobis
quae ad ipsum pertineant, misisse. Sed surge et vade
obviam illi, eumque stringens prudenti sermone
sine ad. nos venire. Cum exisset. reverendissimus
Eustratius, contigit ut circiter quantus est teli
iactus viro occurreret et,ut mos est, salutare se eum
fingens, interrogavit utrum a sancto audivisset
aliquid de tyranno. Qui respondit fore eum inimi-
eum Deo insignem et vehementer turbaturum
Dei Ecclesiam : Nihilominus procede et clarissime a.
iusto addisce. Qui cum ante sanetum comparuis-
set, utroque genu se humi prosternit, benedictio-
nem accipit a sancto δὲ surgens cupit audire de
scelesto imperatore. Sanctus autem gravissimis
usus sermonibus totam nequitiam eius compendio
manifestam fecit. Reclamante igitur et excusante
illo minime se rem ita habere, rursus respon-
dit sanetus : Quemadmodum. audivisti, ita. erit et
quemadmodum. audivisti, ita renuntiabis. Qui
dimissus a sancto οἱ apud regem redux enuntiat
quaecumque dieta fuerant. Valde commotus
tyrannus et praecipue miratus non latere perse-
cutionem, dicit illi quem miserat : De tempore
imperii nostri quid didicisti ? Qui vero : Multa. vi
coactus a. nobis, nihil aliud. dixit nobis praeter ea
quae audivisti. Quibus rebus perceptis, tyrannus
ait: Neque istud. illum puto ignorare, sed cum
festinatione profectus. et. scrutatus multum aperi
nobis. Vir autem statim reversus est, sed nihil
aliud praeter ea quae audierat edoctus, re
infecía, ad regem rediit.
18. Ille autem iuxla nomen suum crudelis Leo
prius celare studuit dolum cogitationis, tamquam
velo, falsitate et Ποία pietate fideque usus, deci-
pere inde, ut puto, arbitratus maiorem partem
simplicium. Sed quoniam arbor mala bonos fru-
ctus. ferre nequit /, ita iste omnibus innotuit ex
malis fructibus suis. Cum ergo novisset se non la-
tere, revelavitnefariam cogitationem, publicamque
fecit impietatem et vestigiis Manetis » inhaerens
omnem tam utilem in imaginibus repraesentatio-
nem Dei et hominis, qui apparuit nobis, Christi
Dei nostri, et eiusgloriosissimae Matris omniumque
sanctorum tollere iste miser ausus est. Despecto
divo patriarcha 7, et probroso nefarioque indu-
cto o, in vineula conicit p totam probatam sacer-
dotalem, monasticam et piorum laicorum congre-
gationem, ut ita loquar. Alios quidem ut secreto
in mare mergantur tradit, alios crudeliter obtrun-
cat; hos quidem poenis etietibus et suppliciis
subicit, illos autem ferreis catenis vinctos in custo-
diam mittit; alios benigne et dulciter aggreditur;
alios fama et siti cogit. Attamen fallit simplieiores
et ad se trahit, cum timore tormentorum deflexos,
tum gloria transitoriae et labentis vitae deceptos.
Quin etiam ita non satiatus tyrannus illos qui in
solitudinibus et montibus et speluncis et in antris
terrae propter Deum habitabant, arripere incepit
et ubique mittens duces impietate plenos prae-
scribit illis mandatum huiusmodi: ut si invenerint
quosdam amplexos Christi imaginem, persuasos
quidem et renuntiantes huie adorationi largissime
honorarent ; sin autem, omni genere suppliciorum
diversimode illos perderent. Qui si possent et
sanetum capere et vinctum ad se miltere, honores
non qualescumque et dignitates varias lucraturos.
Terror igitur et timor omnes occupabat, clamori-
50 . bus
E
Persecutio
Leonis
Armeni.
m
n
Β
394
παντοίαις εἰδῶν χολάσεσι πολυτρόπως τούτους
ἀπολέσθαι. Εἰ δὲ δυνηθῶσι καὶ τὸν ὅσιον κατασχεῖν
xai δέσμιον πρὸς αὐτὸν ἐξαποστείλαι, τιμὰς οὐ τὰς
τυχούσας xai ἀξιωμάτων διαφορὰς λήψεσθαι. Κλόνος
οὖν xal δειλία πάντας κατεῖχε xai βοῆς πάντα xut
θρήνου μεστά. Πατὴρ γὰρ ἐδίδου πέχνον εἰς θάνατον,
xal τέχνα πατέρας, xai ἀδελφοὶ ἀδελφούς, καὶ φίλοι
φίλους, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, μεγάλη λύπη τὴν
σύμπασαν γὴν κατεῖχεν.
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
bus gemitibusque replebantur omnia. Pater enim D
iradebat filium ad. mortem, et filii patres, et fra-
tres fralres, et. amici amicos et, ut uno verbo
dicam, magnus luctus universum orbem tenebat.
ANNOTATA.
a Anno scilicet 806.
b Dirimus ad capitis IV not. e, p.
nequissimo imperatori applicata.
345, alterius. Vitae quomodo intellegenda. haec formula, licet
c Declaravimus hanc S. loannicii responsionem ambiguam, quam etiam. Sabas refert, in nota. e
capitis V, p. 349.
d Forsan urbis Prusae.
e Re quidem vera, mortuo Nicephoro anno 811 in pugna contra Bulgaros, Stauracius eodem anno se
abdicavit imperio.
f. Scilicet cum anno 813 deturbatus a Leone Armeno,
cum Procopia et liberis in oratorium, quod
ad forum est, confugiens, capillis detonsis, una cum suis monasticum habitum induit. Haec Theo-
phanes in Chronographia, P. G., tom. ΟΥ̓ ΤΠ, p. 1007.
g Anno 813.
h Hic est Leo Armenus.
i Pelrus non. ezplicite affirmat, insinuare tantum videtur, Leonem. Armenum a. Nicephori partibus
defecisse in bello contra Bulgaros.
k Jta nomen istud. Χαμαιλέων explicat
Ofr. supra, p. 349.
Symeo Magister in Annalibus, P. G., tom. CIX, p. 664 : ἣν δὲ
τὴν ἡλικίαν κοντὸς (διὸ καὶ χαμαιλέων προσηγόρευται), Homo statura pusillus (quo etiam nomine Chamaeleon
appellatus est).
1 Luc., VI, 43.
m Apologetae saepius innuunt. quid doctrinae simile sit Manichaeis atque iconomachis, verbi gratia
Nicephorus in Antirrhetico I adversus Constantinum Copronymum, Nov. Pat. Bibl., tom. V, p. 61,
versionis latinae,
nec non Orat. hist. in festum restitutionis imaginum, edita a Combefisio, Auct. Bibl.
Patr., tom. II, p. 717. Ad quem locum notat Combefisius, p.
743, auctorem istius orationis non male
reducere iconoclastarum ad. Manichaeorum. haeresim, siquidem non secus atque isti. negant. veritatem
oeconomiae Christi nec veris proinde eam imaginibus exprimi posse asserunt.
n Nempe S. Nicephorus.
o Cfr. colloquium 5. Nicephori cum. Leone Armeno in eius Vita. vulgata. in Act. SS., Martii
tom. IT, p. 304 sqq.
p Ut rectius dicatur, mittitur in exsilium. Cfr. Vitam Nicephori, loc. cit., n. 72, p. 312.
CAPUT QUARTUM.
Qua occasione erexerit S. loannieius templa et coenobia in
honorem B. M. Virginis, SS. Petri et Pauli et S, Eustathii.
19. Ὁ δὲ ὅσιος γνοὺς ὅτι xai περὶ αὐτοῦ ἔρευναν
ποιεῖσθαι μέλλουσιν, ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ χαλούμενον
ἼἜλλσος μεταναστεύει" χἀχεῖσε μετὰ παρρησίας τὸν
λόγον τῆς ἀληθείας χηρύττων, ἀνεγείρει xoi
σεβασμίους ναοὺς ἐπ᾽ ὀνόματι τῆς δεσποίνης ἡμῶν
τῆς Θεοτόχου χαὶ τῶν ἁγίων χαὶ χορυφαίων τῶν
ἀποστόλων Πέτρου xai Παύλου καὶ τοῦ στρατηλάτου
μάρτυρος Ἐὐσταθίου. ᾿Αλλὰ μηδεὶς ἀχούων τὸν
ὅσιον πατέρα ἡμῶν ἀποδράσαντα, ὑπολάβοι αὐτὸν
δειλιάσαι τὸν τύραννον ἢ τὸν ἢάνατον : ὁ γὰρ τοῦ
χόσμου μετανάστης γενόμενος xoi πάντα τὰ τερπνὰ
αὐτοῦ ἀπαρνησάμενος, ἔτι τε χαὶ πατέρα χαὶ μητέρα
xai ἀδελφὰς ἐάσας διὰ τὸν Κύριον, θάνατον οὐχ
ἐπτοεῖτο οὐδὲ θυμὸν τυράννου, ἀλλ᾽ ἀχούσας τοῦ
᾿Αποστόλου εἰρηκότος" Δότε τόπον τῇ ὀργῇ, xol
πάλιν τοῦ Κυρίου ἐν τοῖς θείοις εὐαγγελίοις mapay-
γέλλοντος: Ὁτ᾽ ἂν διώχωσιν ὑμᾶς £x τῆς πόλεως
ταύτης, φεύγετε εἰς τὴν ἄλλην, διὰ τοῦτο ἐξέφυγεν
ὁμοῦ καὶ τὴν θρασύτητα συγκλείων, Ὁ δὲ φυλάττων
Κύριος τὰς ψυχὰς τῶν ὁσίων αὐτοῦ χαὶ ἐκ χειρὸς
ἁμαρτωλοῦ ῥυόμενος χαὶ τοῦτον ἐρρύσατο ὑπὸ τῆς
θείας αὐτοῦ χάριτος xui διέσωσεν εἰς πολλῶν
σωτηρίαν
19. Sanctus autem sciens eos inquisituros S. Toannicius,
esse ipsum, in montem denominatum Alsum ἃ d
demigrat; ibique libere verbum veritatis praedi-
cans aedificat saneta templa in nomine Dominae
nostrae Matris Dei et sanctorum principum Apo-
stolorum Petri et Pauli et militis martyris Eusta-
thiió. Nemo tamen audiens sanctum patrem
nostrum effugisse, suspicetur illum timuisse tyran-
num aut mortem. Qui enim mundi transfuga
factus erat et omnibus eius voluptatibus nuntium
miserat, etiam patrem, matrem atque fratres reli-
querat propter Dominum, is mortem non vereba-
tur aut furorem tyranni, sed oboediens Apostolo
dicenti e : Date locum irae, et iterum Domino in
Evangeliis praecipienti d : Cum autem ezpulerint
vos er civitate ista, fugite in aliam, ideo fugit, simul
fortitudine refrenata. Dominus vero qui custo-
dit animas sanctorum suorum et de manu pecca-
toris eripit, hune etiam eripuit propter divinam
suam caritatem οἱ servavit ad multorum salutem
et utilitatem servatorum. Sed quoniam sancta et
veneranda templa memoravimus, dicemus, prout
nobis
um in monte
Also degit,
a
|
|
A σωτηρίαν καὶ ὠφέλειαν τῶν σωζομένων. Ἐπεὶ δὲ
* cod.
χαταξίαν.
* cod,
δειγματήσας ᾿
* cod.
θανατιφύροις.
* cod,
πήσεται.
* cod..
ἀνοίχιον.
τῶν ἱερῶν καὶ σεβασμίων ναῶν ἀνεμνήσθημεν,
λέξομεν κατὰ τὸ ἡμῖν ἐφικτὸν χαὶ τὸ αἴτιον τῆς
τούτων ἀνεγέρσεως.
90. Γουρίας τις ὀνόματι, πάνυ χαχεντρεχὴςς Xa
δεινός, λαοπλάνος τε χαὶ μαγομάντις ὑπάρχων,
χαὶ, ἀποστολιχῶς φάναι, σχεῦος εἰς ὀργὴν ἀπω-
λείας, τῷ διαβόλῳ χατηρτισμένος xai. χρηματίζων,
ἐρημικόν τε βίον οὐχ ἀχηθῶς, ἀλλὰ ψευδῶς xal
ἐπιπλάστως ἐπανηρημένος καὶ μόρφωσιν εὐσεβείας
συσχηματιζόμενος ἔχειν, τὴν δὲ δύναμιν αὐτῆς
πάντη ἠρνημένος, οὗτος ὁ παμμίαρος ἀδομένην ὑπὸ
πάντων xal xav ἀξίαν " εὐφημουμένην τὴν τοῦ ἁγίου
ὀνόματος ἀνάρρησιν ποῦ θειοτάτου πατρὸς ἡμῶν μὴ
φέρων ἐνηχεῖσθαι, φθονερῷ πάθει, ὁ βάσκανος καὶ
δύστηνος ἁλοὺς δολίως, ὡς ἄλλος τις ὄφις, θανα-
τώσων τὸν ὅσιον ὁ μισάνθρωπος παρεγένετο. Καὶ
δὴ τὸν ἰὸν τῆς ὑπουλότητος ταπεινώσει συγχεράσας
θρηνητικαῖς ψευδολογίαις, ὡς δῆθεν μαθητεύσων
τὸν μέγαν ποῦ Θεοῦ ἄνθρωπον, ὃ τοῦ ψεύδους
ἐραστὴς χαβιχέτευε συνδιασχεψάμενος, χαὶ
λίαν εἰκαίως καὶ ματαίως, ὅτιπερ εἰ μόνον τῆς
παραχλήσεως τύχοι τοῦ συνεῖναι τῷ ἁγίῳ διχῶς
τοῦτον ἀπολέσει, ἢ γὰρ τῇ ἐπηρείᾳ χαὶ ἐχφοβήσε!
τῶν συνυπουργούντων αὐτῷ ταῖς μαγείαις ἀποστα-
τιχῶν δυνάμεων δειγματίσας 5. ἤτοι ἐχφοβήσας
τοῦτον ἐχδιώξει, ἢ ταύτῃ ἡττώμενος ἐπὶ τὴν ἕτέ-
pa» τέχνην τῆς μαγικῆς χαταφυγὼν θανατηφόροις τ
δόσεων χεράσμασιν ἐν βρώσε: ἢ ἐν πόσε. συσμίγων
xal λελνηθότος προσάγων ἀθρόον τοῦτον τῆς ζωῆς
στερήσοι, χἀχεῖνος μονώτατος τῆς ὑψηλοτάτης
φήμης τὴν δόξαν, ὡς μονερημίτης, παρὰ τῶν
ἀνθρώπων θηράσοιτο, μὴ λαβὼν ὁ ἀσύνετος εἰς τὸν
ἐσχοτισμένον αὐτοῦ νοῦν ἀνίκητον ὑπάρχειν τὴν
δύναμιν τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ προφητιχῶς εἰπεῖν, ὡς
ἀσπὶς βυοῦσα, τὰ ὦτα κυφωβεὶς καὶ τῆς θεολέχτου
φωνῆς μὴ ὑπαχούσας τῆς πρὸς τοὺς ἀποστόλους χαὶ
τῷ μετὰ ποὺς ἀποστόλους ἁγίῳ πατρὶ ἡμῶν φανερώ-
τατα βοώσης ^ Ὅτι ἐθεώρουν τὸν Σατανᾶν ὡς
ἀστραπὴν &x τοῦ οὐρανοῦ πεσόντα. ᾿Ιδοὺ δίδωμι:
ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν τοῦ πατεῖν ἐπάνω ὄφεων xal
σχορπίων xui ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ,
xal τὸ: Ἐὰν θανάσιμόν τι πίωσιν, οὐ μὴ αὐτοὺς
βλάψῃ. Ταῦτας οὖν τὰς θεολέκτους φωνὰς ὁ ἐν
σχότει πορευόμενος μὴ συνιείς, ἀλλ᾽ ἑτέραις δειναῖς
xaxoyolats πληρωθεὶς τὴν καρδίαν ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ
πρὸς τὸν ἅγιον, ὡς εἴρηται, πρόσεισιν. Ὁ οὖν
θεσπέσιος πατὴρ ἡμῶν μηδ ὅλως ἀγνοήσας τὴν
αὐτοῦ πανοῦργον δολιότητα, ἀλλά γε μᾶλλον χαὶ
ἐλέγξαι τοῦτον, ὡς οἶμαι, θέλων χαὶ τὸ πεφυσιωμένον
ἐχεῖνο ταῖς μαγείαις φρόνημα σαθρὸν xal ἀνίσχυρον
ἀποδεῖξαι, καὶ ὡς οὐδὲν πείσεται * τῇ τοῦ Θεοῦ
χάριτι τῇ μεταλήψει τῶν μαγιχῶν ἐχπομάτων, ἀλλά
γε χαὶ τὸν ἄρχοντα τοῦ σχότους xal τὰ πνευματιχὰ
τῆς πονηρίας ὑπὸ τῆς ἄνωθεν προμηθείας φρουρού-
μενος τροπώσεται, xxi ἀσθενῆ ἀποδείξει, δέχεται
αὐτὸν δῆθεν ὡς εἰς μαθητείαν χαὶ τὴν τοῦ ὑπουργοῦ
τάξιν ἐγχειρίζει αὐτῷ.
941. Ὁ δὲ τοῦ διαβόλου υἱὸς περιχαρῶς εἰσοιχ!-
σθεὶς ἐπειρᾶτο καὶ τῶν μαγικῶν ἐργῶν ἤδη, ἀπάρξα-
σθαι. Καὶ δὴ ἐν μιᾷ, γυχτὸς βαθείας οὔσης, ἀωρὶ τῆς
χέλλης ἐξελθὼν καὶ πρός τινα τόπον ἀνοίκειον ᾿ γενό-
μένος τὰς συνυπουργούσας αὐτῷ δαιμονικὰς φάλαγ-
γας ὁπλοφόρους παρεστάναι αὐτῷ ἐπεχαλεῖτο. Τῶν-
δε εἰς πλῆθος ἱππέων χαὶ πεζῶν ἐν σχήματι σιδη-
ροθωράχων μεταβληβεισῶν, τόξα τε χαὶ βέλη καὶ
φαρέτρας φανταστικῶς χκατεχουσῶν, χυχλικῷ παρα-
γενάμεναι ἐπέστησαν αὐτῷ. Ὁ δὲ βδελυχτὸς ἐκεῖνος
μάγος τούτους θεασάμενος, μάλα θαρρήσας, πρὸς
πόλεμον κατὰ ποῦ ὁσίου ἀπιέναι προέτρεπεν. Αὐτῶν
τε παραχρῆμα τῇ προστάξει ἐπιπορευομένων τὰ
βέλη ἐν ταῖς βελοθήκαις τῶν βασταζόντων ἥχον
μέγαν
τοῦτο
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
395
nobis perlatum est, quaenam fuerit eorum ere-
ctionis occasio.
20. Gurias quidam erat nomine,improbus valde
et malevolus, populi deceptor magiaeque addictus,
et nt loquar eum Apostolo e, vas in iram perditio-
nis, diabolo inserviens et cooperans, quique ere-
milieam vitam non vere, sed false οἱ ficte susce-
perat, atque formam pietatis se fingens habere,
efficaciam vero omnino abiecerat. Scelestissimus
isle celebratam ab omnibus et laudibus elatam
sancti nominis invocationem divi patris nostri
non ferens resonare, invidiae affectu, malevolus et
miser, captus, ut alius quidam. serpens, clanculo
occisurus sanctum advenit iste hominum osor.
Sane venenum malitiae suae sub specie humilitatis
miscens lamentabilibus mendaciis, ut discipulus
fieret magni Dei viri, iste mendacii amator supplex
orabat. Praevidebat nempe, at temere quidem et
frustra, se si modo petitioni satisfieret opportuni-
lalem nacturum esse accedendi propius ad san-
ctum, et duplici rationeillum pessumdaturum, sive
malignitatem et terrorem potentiarum adversa-
rum, quas artibus magicis sibi subiciebat osten-
tando ita perterritum sanctum expelleret, sive in
hoc victus ad aliam magicam machinationem re-
currendo letiferas mixtiones cibo vel potui iniceret
atque ita claneulo progressus illum subito vita
orbaret, ipse vero solus altissimae famae gloriam,
utpote solitarius, apud homines obtineret. Non
intellegebat vesanus obscurata mente invincibi-
lem esse virtutem Christi, sed secundum verbum
propheticum, tamquam aspis surda obturans
aures suas, et divinam vocem non audiens ad
apostolos et post apostolos ad sanctum patrem
nostrum clarissime clamantem : Videbam Sata-
nam sicut fulgur de caelo cadentem. Ecce dedi vobis
potestatem calcandi supra serpentes et scorpiones
et super omnem virtutem inimici, et illam : Si mor-
tiferum quid biberint, non eis nocebit f. Illas igitur
divinas voces iste, qui in tenebris ambulabat, non
intellexit, sed aliis pravis cogitationibus repletus
corde per Satanam, adversus sanctum, sieut
dictum est, progreditur. Igitur divus pater noster
nullo modo ignorans eius malam fraudem, sed
maioris criminis, ut opinor, eum volens insimu-
lare et magia inflatam illam mentem imbellem et
impotentem demonstrare, siquidem nihil passu-
rus erat per Dei gratiam ex susceplis magicis
potionibus, sed potius et ducem tenebrarum et
spiritus nequitiae g, superna providentia custo-
ditus, fugaturus et imbeciliitatis convieturus,
accipit illum. quidem quasi ad diseiplinam et
adiutoris sui officium committit ipsi.
21. Diaboli autem filius cum gaudio domum in-
troductus statim tentavit magica opera adoriri.
Cum nox esset obscura valde, praemature cella
egressus et in quendam locum desertum veniens,
ut sociae sibi daemoniorum phalanges armatae
adsint invocat. Quae vero in multis equitibus et
peditibus in specie militum ferreis thoraeibus
indutorum conveniunt ; arcus, iacula et pharetras
phantastice tenentes in circulo congregatae ad-
stant ipsi. Nefarius iste magus illas intuitus et
valde confortatus, ad. bellum adversus sanctum
profieisei adhortatur. Quae statim. mandatum
exsecutae abeunt, iaculis in thecis a militibus por-
tatis sonitum magnum edentibus. Cum autem ad
quoddam
YITA
impetitur a
malo
monacho,
€
qui magicis
artibus eum
interficere
conatur ;
396
μέγαν ἀπετέλουν.
χέλλης γενόμεναι map
χαὶ πυχνῶς χατὰ τοῦ ἁγίου
δὲ ἁγιώτατος πατὴρ ἡμῶν, γραφικῶ,
πεποιθὼς καὶ μηδ᾽ ὅλως δηλανθείς
νὸν ἄρας τὰς ἱερὰς παλάμας, τὸν φοβερὸ) z
xai κραταιὸν Küptov εἰς βοήθειαν αὐτοῦ ἐπεκαλεῖτο,
xai ψάλλων οὕτως ἔλεγεν" Κύριος φωτισμός μου, xat
σωτήρ μου, τίνα φοβηθήσομαι; Κύριος ὑπερασπι-
στὴς τῆς ζωῆς μου, ἀπὸ τίνος δειλιάσω ; ᾿Εὰν παρα-
τάξηται ἐπ᾽ ἐμὲ παρεμβολή, οὐ φοβηθήσεται h καρδία
μου, καὶ ἐὰν ἐπαναστῇ ἐπ᾽ ἐμὲ πόλεμος, ἐν ταύτῃ ἐγὼ
ἐλπίζω. Τῇ τε χειρὶ τὸ σταυριχὸν σημεῖον τετρα-
μερῶς ὑπαέριον διατυπώσας παραχρῆμα πᾶσαν
ἐχείνην τὴν δαιμονιχὴιν πληθὺν ἄφαντον ἐποίησεν.
Καὶ πάλιν ἀρξάμενος οὕτως ἔψαλλεν" Οἱ ῃλίβοντές
με xal οἱ ἐχθροί μου αὐτοὶ ἠσθένησαν xai ἔπεσον,
ὄντως ἡ ῥομφαῖα αὐτῶν εἰσέλθοι. εἰς τὰς καρδίας
αὐτῶν xxl τὰ τόξα αὐτῶν συντριβείη, χαὶ οὗτοι ἐν
ἅρμασι. καὶ οὗτοι ἐν ἵπποις, ἡμεῖς δὲ ἐν ὀνόματι
Κυρίου ἐπικαλεσόμεθα, αὐτοὶ συνεποδίσθησαν καὶ
ἔπεσον, ἡμεῖς δὲ ἀνέστημεν χαὶ ἀνωρθώθημεν. Καὶ
πλεῖστα ἄλλα παρόμοια τούτοις ἄσας xal ἐχτενῶς
προσευξάμενος, ἡσύχασεν.
99. "Ey τούτοις ὁ μισομόναγχος ἀστοχήσας ἐπὶ
τὸ ἕτερον μέρος τῶν μαγιχῶν αὖθις τὰς ἐλπί-
δας ἐπέρεισε᾽ xoi εὐκαίριαν εὑρηκὼς σύνθεσίν
τε πολυειδῶν δηλητηρίων * λεάνας xai ἐν μέλι καὶ
γάλαχτι ἀμφότερα συγχεράσας xa. βαυχάλιον πλήσας
χιρνῶν τῷ ἁγίῳ προσφέρει. Ὁ δὲ πανόσιος x hp
ἡμῶν ἐκτεινὰς τὴν χεῖρα xal, ὡς &üog ἦν αὐτῷ,
τὸν ζωοποιὸν τύπον τοῦ σταυροῦ ποιήσας θγοσαλέως
τούτο πέπωχεν *. Ὁ δὲ δολιόφρων ἐχεῖνος καὶ
ἄθλιος μάγος χαρᾶς πλησθείς, ὡς τάχιστα τοῦτον
οἰόμενος χαὶ ἐλπίζων τεθνήξεσθαι, ὑψηλῷ καὶ
ogg τῷ φρονήματι ὡς τε τυχὼς τοῦ ἐλπιζομένου
διέκειτο. 'Ay οὖν νενίκηκεν ὡς βεβούλευται, 7
τεθανάτωχε τὸν ἅγιον ; Ἄπαγε, ἀλλ᾽ ἢ μᾶλλον τῆς
ἐλπίδος διέψευσται καὶ κενῶς ἀνομήσας φανερώτατα
διήλεγχται Πεπωχὼς" γάρ, ὡς εἴρηται, τὸ δηλητήριον
xal ποσῶς τὰ ἐντὸς ὀδυνώμενος, ἐδέετο τοῦ φιλαν-
θρώπου Θεοῦ ῥυσθῆναι αὐτὸν τῆς θανατηφόρου
ἐχείνης μαγιχῆς σχαιωρίας. Ἔχ δὲ τῶν συνεχουσῶν
αὐτῷ ὀδυνῶν τραπεὶς πρὸς ὕπνον, ὁρᾷ τινα ἀδρα,
C δὺς ἄρτον : μα x
πάνυ ὡραιότατον, στρατιωτικὸν σχῆμα φοροῦντα,
; o UEM ΠΩΣ δὲ pie (ro
παριστάμενον αὐτῷ xai ἐν τῇ χειρὶ αὐτοὺ τῇ δεξιᾷ
κατέχοντα ὑγιεινόν ὅ τι φάρμαχον͵ xat τοῦτον προτρε-
πόμενον λαβεῖν αὐτό, καὶ φαγεῖν καὶ τὴν ῥῶσιν
δέξασθαι. Ὁ δὲ ἅγιος ἐπύθετο τίς τε εἴη εἰπεῖν, καὶ
παρὰ τίνος ἀποσταλεὶς παρεγένετο ; “Οὸς Εὐστάθιον
στρατηλάτην ἑαυτὸν ἀνεχήρυττεν, xxi ἐχ Θεοῦ
ἀπεττάλία: εἰς βοήθειαν καὶ ἐπίσχεψιν αὐτοῦ, ὑπο-
δεικνύων ἅμα καὶ τὸ ἐν χειρὶ αὐτοῦ χρατούμενον
φάρμαχον καὶ ὡσεὶ τοῦτο λάβοι * xal φάγοι μηκέτι
δεδιέναι * αὐτὸν ἢ βλάπτεσθαι ἢ ἀδιχεῖσθα!. ἐν
παντοίαις, εἰ τύχοι, ἐπιφερομέναις αὐτῷ μαγιχαῖς
δόσεσιν. Ὃ δὲ ὅσιος λαβὼν τοῦτο καὶ ὑφ᾽ ἕν ἐχπιὼν
παραχρῆμα διυπνίσθη καὶ περιβλεψάμενος ὧδε
κἀκεῖσε οὐδένα ὁρᾷ, τὴν δέ χοιλίαν βιαίως ἀλγῶν
καὶ διαπριώμενος πρὸς ἔμετον ὠθεῖτο καὶ δὴ πρὸς
γῆν χύψας τὸ στόμα σὺν πλείστῳ * αἵματι τὸ δηλη-
τήριον" ἐξέχεεν, καὶ τῶν πόνων χουφισβεὶς τὸν Θεὸν
ἐδόξασε, τὸν διὰ τοῦ ἁγίου Εὐσταϊίου σεσωχότα
αὐτόν, xal τὸν μὲν μάγον ἐχεῖνον πάνυ ἐντρέψας
xal χαταισχύνας ἐξεδίωξε, δόμον τε ἱερὸν παραχρῆμα
ἐπ᾽ ὀνόματι τοῦ ἁγίου μάρτυρος Εὐσταθίου ἀνίστησι,
καὶ σεμνεῖον ποιήσας τοῦτον πλείστους ἐχεῖσε χείρας
τῷ Κυρίῳ προσέφερεν ἢ, ὡς μέχρ: xal. νῦν ὑπάρχειν
τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐχεῖσε οἰχούντων (sel ο΄. Ἕνα δὲ
ἐξ αὐτῶν πάνυ εὐλαβέστατον ἡγούμενον καταστήσας
καὶ τὴν φροντίδα αὐτῷ καταλείψας xai καταπίστευ-
σας, αὐτὸς πάλιν τῆς ἡσυχίας εἶχε.
Ὡς οὖν ἔκ τινος διαστήματος τῆς
ετάξαντο, ἤρξαντο ἀλαλάζειν
τὰ βέλη ἐπιπέμπειν. Ὁ
ς εἰπεῖν, ὡς λέων
, ἀλλὰ πρὸς οὐρα-
βερὸν ἐν πολέμοις
VITA
* cod.
bz ἀέριον.
* cod,
δειλιτηρίων.
* cod.
à πέποχεν.
* cod.
πεποχὼς.
cod,
byedvov.
* cod. λάδει.
" eod.
δεδειέναι.
6
* cod.
συμπλείστῳ.
" cod.
δειλιτήριον.
* cod.
προσήφερεν.
9
-
3.
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
"quoddam intervallum à cella pervenerint, ordine D
consistunt. et. incipiunt. ululare, densaque contra
sanctum tela immittere. Sanetissimus vero pater
noster, ut loquar eum Scriptura, quasi leo confi-
dens nec ullo modo perterritus, sed ad caelum
tollens saeras manus lerribilem in praeliis et
potentem Dominum in adiutorium suum advoca-
bat et psallens haec dicebat ἢ : Dominus. illumi-
natio mea et salus mea, quem timebo? Dominus
protector vitae meae, a quo trepidabo? Si consistant
adversum me castra, non. timebit cor meum, Si
exsurgat adversum me praelium, in hoc ego sperabo.
Manu enim crucis signum quater in aere deseri-
bens, statim. totam. hane daemoniorum multitu-
dinem in fugam vertit. Et iterum haec incepit
psallere : Qui tribulant me inimici mel, ipsi infir-
mati. sunt οἱ ceciderunt i. Gladius eorum intret. in
corda ipsorum et arcus eorum confringatur k. Hi
in curribus et hi in equis: nos autem in nomine Dei
nostri invocabimus. Ipsi obligati sunt et ceciderunt,
nos autem surrezimus et. erecti sumus 1. Cumque
multa alia similia istis cecinisset et intense oras-
sel, quievit.
22. Tune ille monachorum osor hae spe re-
pulsus in alio magicarum arlium genere spem
denuo reponit, et opportunitatem nactus eum
mixtionem ex variis venenis contrivisset et in
mellelaeteque utraque miscuisset, pateram imple-
iam mixtura sancto offert. Beatus vero pater
noster extendens manum et, ut mos ipsi erat, vivi-
ficum signum erucis faciens, eum animo ebibit.
Fraudulentus aulem iste et miserabilis magus
gaudio plenus, quia brevi eum putabat οἱ spe-
rabat moriturum, elata et arroganti mente, quasi
optatum naetus, exstabat. Num igitur vicit, ut
molitus erat, et occidit sanctum ? Absit, sed
polius spe deceptus et. vana meditatus eviden-
tissime ostensus est. Cum enim bibisset, ut
dietum est, venenum, et valide visceribus labo-
raret, rogavil benignum Deum ut eum a mortifera
ista magica machinatione servaret. Cumque prae
doloribus, qui eum tenebant, in somnum inci-
disset, videt quendam hominem speciosum
valde, militarem habitum ferentem adstare sibi,
tenentem manu dextra salutare quoddam phar-
macum ; qui ut illud sumat atque edat hortatur,
unde salutem consecuturus sit. Sanetus interroga-
vit quis essel et ἃ quonam missus adesset. Qui
Eustathium militem se esse renuntiavit et a
Deo missum in adiutorium et protectionem illius,
ostendens simul et in manu sua positum reme-
dium : quod si caperet et ederet, abfore metum
ne damnum acciperet aut nocerelur ei ex
variis, quae forte ipsi inferrentur, magicis artibus.
Sanetus autem eum sumpsisset illud unoque
haustu bibisset, statim expergefactus est et cir-
cumspieiens, hie neminem vidit. Ventre autem
vehementer dolens, quin etiam. dentibus infren-
dens ad vomitum compulsus est et limum demit-
lens os suum cum multo sanguine venenum
exspuit, et laboribus alleviatus Deum glorificavit,
qui per sanctum Eustathium servaverat eum, et
cumque magum istum prorsus convicissel et pu-
dore affecisset, expulit eum. Domum sacram ilico
in nomine saneti martyris Eustathii erigit, et,
monasterio adiecto, plurimos tonsura insignilos
Deo consecravit, ita ut usque nunc sit numerus ibi
habitantium circiter septuaginta. Cumque unum
ex illis plane piissimum hegumenum constituisset,
cni curam reliquit et tradidit, ipse denuo solitudini
vacavit.
ii
23.
E
at servatur
ntercessione
S. Eustathii,
cui templum
dedicat,
A
* cod..
ἀνατωλὰς.
* cod. λευ-
χιμονοῦντα.
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 397
23. Post aliquot dies iterum videt in sommio atque etiam
99. Kai δὴ πάλιν μετά τινας ἡμέρας ὁρᾷ xaT
ὄναρ πηγὴν πρὸς ἀνατολὰς " ὑπάρχουσαν καὶ πλῆθος
προβάτων ἐστερημένων φωτὸς πρὸς τὴν πηγὴν
ἀπιόντων xal ἅμα τοῦ mpostyadety xad ἅπτεσθαι τοῦ
ὕδατος, αὖθις τὸ φῶς τῶν ὀφθαλμῶν γαμβάνειν was
ὑγιῆ ὑποστρέφειν. Ὁ ὃὲ ὅσιος θαυμάζων καὶ διαλο-
γιζόμενος τί ἂν εἴη τοῦτο, βλέπει λευχειμονοῦντα "
ἀνδρα, δαχτυλοδεικτοῦντα χαὶ λέγοντα αὐτῷ - Αὕτη
ἡ πηγὴ ἣν ἀποθαυμάζων ὁρᾷς, ᾧ ἸἸωαννίχιε, τῆς
Θεομήτορός ἐστ’, xal ὅστις ἃ» πηροῖς τοῖς ὄμμασι
προσέλθοι xa. λαβὼν τοῦ ὕδατος νίψεται, ἀναβλέψει
ποὺς τῆς διανοίας ὀφθαλμοὺς χαὶ σωθήσεται. Ὁ δὲ
ὅσιος σύντρομος διυπνισθεὶς xal πρὸς τὸν ὑραθέντα
τόπον ἀπιὼν τὴν μὲν πηγὴν ἣν ἐθεάσατο οὐχ εὗρεν.
Περικαλλῆ, δὲ τὸν τόπον xai εὔθετον θεασάμενος χαὶ
διαλογισάμενος ὅτιπερ εὐάρεστός ἐστι παραχρῆμα
τὴν Θεοτόκον οἰκεῖν ἐχεῖσε, σεβάσμιον ναὸν ἐπ᾿
ὀνόματι αὐτῆς ἀνέστησε, καὶ τούτον μοναστήριον
ποιήσας πολλοὺς ἐκ τῆς πωρώσεως τοῦ βίου ἐξῆξε
xa τούτους ἀποχείρας χαὶ τὸν φωτισμὸν τῆς γνώ-
σεως τοῦ Χριστοῦ πᾶσι τοῖς προσιοὔσι χαὶ μάλιστα
ποῖς προσερχομένοις ἅπασι νέμει. Καὶ ἕτερον δὲ
x ] τ ] H 1 D ]
ναὸν ἐπ ὀνόματι πὼν ἁγίων xat χορυφαιων ἀποστο-
B λων Πέτρου xoi Παύλου ἀνοικοδομήσας καὶ πονήσας
xal τοῦτον μοναστήριον, ἐν ἀμφοτέροις τε χαταστή-
σας ἀρίστους χαβηγεμόνας χαὶ τύπους ἱεροὺς καὶ
χανόνας ἐκθέμενος, καὶ τούτοις παραδούς, αὐτὸς πάλιν
τῆς ὑψηλοτάτης ἡσυχίας, ὡς πρώτν, εἴχετο. Αὐτη
ὃὲ ἦν ἣ αἰτία τῆς τῶν σεβασμίων οἴχων τοῦ Θεοῦ
ἀνεγέρσεως, ἣν διεξοδικώτερον, xazk τὸ ἡμῖν θεμι-
πόν, ὑμῖν διεσαφήσαμεν. Ἐπεὶ οὖν περὶ τούτων
ἱχανῶς εἴρηται, ἐφ᾽ ἕτερον θαῦμα τὸν λόγον μετα-
γάγωμεν.
fontem, qui ad orientem assurgebat et mullitudi-
nem ovium luce orbatarum ad fontem venire,
quae simul ac tetigissent aquam denuo lumen ,postolorum.
oculorum recipiebant et sanatae revertebantur.
Sanctus miratus et secum ipso versatus quid hoe
sibi vellet, aspicit virum albis indutum indigitan-
tem et dicentem ipsi : Fons iste quem miratus in-
tueris, o. loannici, Dei matris est, el quicumque
caecis oculis accesserit et capta. aqua lotus fuerit,
videbit mentis oculis et servabitur. Sanctus quidem
tremens expergefactus et ad visum locum profe-
ctus fontem, quem erat intuitus, non invenit. Per-
pulehrum autem hunc locum et aptissimum eum
animadvertisset cogitasselque amoenum fore Dei
matri habitaculum, ilico ibi venerandum templum
in nomine eius erexit, atque etiam monasterium
constituens plures ex indurata peccatis vita
eduxit, illosque tonsura decoravit et lumen cogni-
tionis Christi omnibus accedentibus et praeter-
euntibus distribuit. Alterum quoque templum sub
invocalione sanctorum principum apostolorum
Petriet Pauli eum aedificasset et ibi etiam mona-
sterium erexisset, in utroque constitutis optimis
cathegumenis οἱ imaginibus sacris locatis regulis-
que traditis, ipse iterum in altissima. solitudine,
ut prius se continuit. Haec fuit igitur ratio cur
venerabiles Dei domos exstruxerit, quam pro vi-
ribus nostris fusius aperuimus vobis nt. Quoniam
igitur de his sufficienter dictum est, ad aliud pro-
digium sermonem deducamus.
ANNOTATA.
a Eundem locum vocat Sabas nui
m. 18, τὸ πρὸς Λυδίαν ἄλσος.
b Haec narrantur in Vita qraecedenti, num. 18, p. 35.
c Rom., X11, 19.
d Matt., X, 23.
e Rom., IX, 22.
t Prov. XXXIII, 1.
g luvat notare locutionem. gra
Anal. Bolland., tom. X, p. 82, τὶ
h. Ps. XXXV, 1,3.
j Ps. XXVI, 2.
k Ps. XXXVI, 14.
C 1 Ps. XIX,8,9.
m Non tamen. indicat. Petrus
SS. Petro et Paulo. Ceteroqui illud etiam
ecam τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας.
bi eam corrigendam duzeramus
qua. peculiari ratione impulsus S. Io
silentio praetermisit Sabas.
Occurrit. etiam in Vita S. Theognii,
τὰ πνεύματα τὰ τῆς πονηρίας.
ἀπηϊοῖτιβ exstruaerit templum
L—————
CAPUT QUINTUM.
Nonnulla S. Ioannieii miracula.
sterium, per orationem rapitur in e
erem energumenam sanat, fugat daemones
nibus servat, muli
A fulguris perieulo liberat mona-
xstasim, puerum a daemo-
et a seipso et a pago quem infestabant.
94, Ἔν μιᾷ γὰρ τῶν ἡμερῶν συννεφὴς γεγονὼς
1 TTE,
ἐπιπλήσει καὶ τάσει τῶν νεφῶν
& οὐρανὸς χαὶ τῇ
24. Quadam die, obnubilato caelo, cum congre-
gatis et extensis nubibus validum tonitru iam re-
sonaret, globus igneus apparens eum formidando
στερρᾶς ὥϑροντῆς ἤδη ἀπηχουμένις, πνεῦμα πυρὸς et, g i
indi βασμίων strepitu in unum sanctorum templorum minax
ἀναφανὲν φοβερῷ ῥοιζήματι ὑφ᾽ ἕν πῶν σε
ναῶν ἀπειλοῦν ἐπηρεύετο. Ὁ δὲ ὅσιος
μενος στὰς εἰς προσευ t
οὐρανὸν ἐχπετάσας τὴν τοῦ πυρὸς dm
φῆσαι ἐδέετο.
ζων τοὺς δοξάζον
τοῦτο θεασά-
ν χαὶ τὰς χεῖρας πρὸς
em» ὑπολο-
Ὁ δὲ τῶν θαυμασίων Θεός, ὁ δοξά-
τας αὐτόν, ὁ τὸ θέλημα τῶν
ruebat. Sanetus quidem hoe intuitus stansque in
oratione manibus ad caelum levatis, ut ignis mi-
nae averteretur precabatur. Miraculorum autem
Deus, qui glorificat glorificantes eum, qui deside-
rium limentium eum explet, et. precem eorum
φοβουμένων αὐτὸν ποιῶν, x«l τῆς δεήσεως αὐτῶν exaudit et servat eos, exaudit citissime proprium
: i I [ j servum
εἰσαχούων
B. Virgini
Mariae et
principibus
m
A fulguris
periculo
liberato
monasterio,
D
VITA
* cod. ὀθώνης.
* cod,
ἀντιπεῖν.
C
398
εἰσαχούων καὶ σώζων αὐτούς, ὑπακούει τάχιστα τοῦ
ἰδίου δούλου καὶ ἀβλαβῆ τὸν ναὸν διαφυλάττει
τοιούτῳ τρόπῳ. Τὸ γὰρ πῦρ πλησιάσαν τῷ ἱερῷ
οἴχῳ, δίχην ὀθόνης * πλοίου ὑπὸ πνεύματος πλη-
ρουμένης, χαμαροειδῶς ἐπὶ πλείστην ὥραν περιετείτ
χισε. Πάντων τῶν ἐκεῖσε συνόντων τῷ θεάματ:
ἀποσχοπούντων xai διαλογιζομένων εἰς ἅπαν τὸν
ναὸν ὑπὸ τοῦ πυρὸς ἀποτεφρῶσθαι, δυνάμε. ϑείᾳ
διεχέθη τὸ πῦρ ἐν ἀμφοτέροις τοῖς μέρεσι χαὶ εἰς
τέλος ἠφανίσθη. Ὁ δὲ σεβάσμιος οἶχος διὰ τῆς προσ-
εὐχῆς, ὡς εἴρηται, τοῦ θεσπεσίου πατρὸς ἡμῶν
σῶος χαὶ ἀλώβητος ἐξέλαμψε. Πάντες δὲ οἱ τότε
παρόντες ἐχεῖσε χαὶ τὸ παράδοξον τοῦτο θαῦμα
θεασάμενοι χοινῇ βοῇ εὐχαριστηρίους ἀναπέμψαντες
ὕμνους τὸν Θεὸν ἐδόξαζον.
95. Ἔν τούτοις ἤγουν τοῖς σεβασμίοις ναοῖς
ἄντρον πλησίαζον ὑπῆρχεν, ἐν ᾧ ἀπερχόμενος ὁ
ἅγιος προσηύχετο. Τοῦ οὖν προμνημονευθέντος
Ἑὐστρατίου, ὡς ἔθος ἣν αὐτῷ, πρὸς τὸν ὅσιον παρα-
γενομένου, xal τὴν ἐπικρατοῦταν τοῦ διωγμοῦ
δεινὴν συμφορὰν ἐχδιηγουμένου, αὖθις ἀναστὰς ὃ
ὅσιος πρὸς τὸ σπήλαιον προσευξόμενος ἐπορεύθη.
Χρονίσαντος δὲ αὐτοῦ ἐπὶ πλείστην ὥραν διελογίζετο
ὁ ἀοίδιμος Εύὐστράτιος τίνος χάριν εἴη ἣ τοσαύτη
βραδυτής. Ὡς οὖν ἀναστὰς πλησίον τοῦ σπηλαίου
ἀποσχοπήσων παρεγένετο, ὁρᾷ τὸν ὅσιον ἐπὶ προσ-
εὐχὴν οὐχ εἰς γῆν
ἀπὸ τῆς γῆς εἰς τὸν ἀέρα μέχρι δύο πηχῶν, ὅλον
ἱστάμενον, ἀλλὰ xpe μάμενον
φωτοειδὴ ὑπὲρ τὸν ἥλιον ἀποστίλβοντα. "Ops ἐπὶ
τὸ ὁραβὲν καταπλαγεὶς καὶ φοβηθεὶς μήτι τῷ ἁγίῳ
περιχοπήν τινα δῷ, fiov βηματίσας xa οἰόμενος
λανθάνειν ἐπανέστρεψεν " μιχρὸν δὲ ὅσον παρεγένετο
xai ὅ ἅγιος. Ὁ δὲ πάνσοφος πατὴρ ἡμῶν οὐ παρ᾽
αὐτὰ τοῦτον διελέγχει, ἀλλ᾽ ἤδη πλείστων ἡμερῶν
διαδραμουσῶν ἐν μιᾷ πάλιν προσομιλούντων αὐτῶν,
φησὶ πρὸς αὐτὸν ὁ ὅσιος: Οὐ καλόν ἐστιν, ὦ ἀγα-
πητὲ Εὐστράτιε, ἐπὶ προσευχὴν τινα ἱστάμενον
τοῦτον map ἄλλου χατασχοπεύεσθα!ι. "(Oe γνοὺς ὅτι
οὐ διέλαθεν- Οὐ, φησί, πάτερ, ἀπελογεῖτο, ἕνεχεν
τοῦ χατασχοπῆσαι τὴν εὐχὴν ὑμῶν παρεγενόμην,
ἀλλ᾽ ἕνεκεν τῆς συμβάσης πολλῆς βραδυτῆτος,
τούτου χάριν μαθεῖν ἀφικόμην. Ὁ δὲ ὅσιος * Καί γε
ἐγὼ ἔγνωχα, ᾧ καλὲ Εὐστράτιε, ἀλλ᾽ ὅμως τὸ πάντα
ἐπεσχεμμένως πράττειν καλόν. Ὅδε μηδὲν πρὸς
τοῦτο ἀντεπεῖν * δυνηθείς, μετάνοιαν βαλὼν τὴν
συγχωρίαν ἐδέξατο.
96. Ἔτι τοῦ ἁγίου ἐγκαρτεροῦντος ἐχεῖσε xal
τοῦ διωγμοῦ ἐπικρατοῦντος, ἐγένετό τινα παῖδα παρὰ
τῶν αὐτοῦ γεννητόρων ἀποσταλέντα ὕδωρ ἀντλῆσαι,
χαὶ τοῦ παιδὸς τὴν πρόσταξιν memovnxórog xol
ἀνθυποστρέφειν οἴκαδε μέλλοντος ὁρᾷ τινας ἀγδρας
ζοφεροὺς τῷ εἰδει πλησιάσαντας αὐτῷ φᾶναι. Ὦ
παῖ, οὐ χαλῶς τὴν πορείαν πεποίησαι" ἔνθεν γὰρ
ἀριστερὰ πρὸς ἡμᾶς ἔχχλινον, ὅπως τὴν ὁδὸν ὑποδεί-
ξωμέν σοι. ᾿Εβούλοντο BE τὸν παῖδα οἱ τοῦ σχότους
ἐργάται πρὸς τὸν χρημνὸν ἀπαγαγεῖν xal ἀπολέσαι.
Ὅδε ἀληθῆ τὰ παρ᾽ αὐτῶν λεχθέντα ὑπολαβὼν
συνηχολούθει αὐτοῖς. Ὡς δὲ πέφθακε πλησίο, τοῦ
χρημνοῦ, ἄφνω ἐπιφαίνεται τῷ παιδὶ ὁ ἅγιος. Ἡ δὲ
δαιμονικὴ πληθὺς πᾶσα, ὡς ἤσθετο τὴν παρουσίαν
τοῦ ἁγίου θρηνητικῶς ἀλαλάξασα, ἑαυτὴν χατὰ τοῦ
χρημνοῦ ἔβαλεν, Δοὺς δὲ χεῖρα τῷ παιδὶ ὁ ἅγιος,
τὴν ὁδόν τε ὁδηγήσας, χαὶ ἐπευξάμενος, ἀπέλυσεν.
Οἱ δὲ γονεῖς διηρώτων τὸν παῖδα τίνος ἕνεχεν ἐπὶ
πλείστην ὥραν χρονίσας οὐ παρεγένετο. Ὁ δὲ παῖς
ἀνήγγειλε πάντα καὶ πῶς ὑπὸ τῶν δαιμόνων πλανη-
θεὶς κατὰ τοῦ χρημνοῦ ἠπείγετο, xal πῶς διὰ τῆς
ἐπιστασίας τοῦ ἁγίου παραδόξως ἐρρύσθη. Καὶ τοῦτο
ἀκούσαντες, τῷ Θεῷ xai τῷ αὐτοῦ θεράποντι ηὐχα-
ρίστουν.
977. Γυνή τις πνεύματι πορνείας χαθυποβληθεῖσα
xal τῷ οἴστρῳ τῆς φιληδονίας, χαθάπερ πυρί, ὡς
εἰπεῖν,
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
servum suum et integrum lemplum custodit D
hoc modo. Cum enim ignis appropinquaret sacrae
domui, velut. velum navigii vento inflatum, in
camerae specie per plures horas circumdedit
aedificium. Cum omnes ibi convenissent specta-
culum intuiti et. cogitantes omnino templum ab
igne incensum iri, virtute divina scissus est utrin-
que ignis et tandem evanuit. Veneranda quidem
domus per orationem, ut dictum est, divi patris
nostri sarta tectaque resplenduit. Cum. omnes
qui tune ibi aderant illud prodigium aspexissent,
communi voce eucharisticos edentes hymnos,
Deum glorificaverunt a.
25. Haud longe ab illis venerandis templis S. Ioannicius
iacebat antrum, in quo recedebat sanctus ad
orandum. Cum igitur iam memoratus Eustratius
ad sanetum convenisset el. invalescentem perse-
cutionis 5 terribilem cladem edissereret, iterum
surgens sanetus ad speluncam oraturus profectus
est. Cum ibi moratus esset per longum tempus,
cogitavit laudatus Eustralius quare essel. tanta
mora. Surgens igitur cum prope speluncam
inspeeturus advenisset, videt sanctum in oratione
non super terram stantem, sed suspensum a
terra in aere quasi duobus eubitis, totum illumina-
tum et supra solem splendentem. Viso spectaculo
commotus et veritus ne sanetum interrumperet,
placide ambulans et arbitratus se latere reversus
est; paulo post advenit etiam sanetus. Sed
sapientissimus pater nosler non slatim ipsum
arguit, at eum iam plures dies elapsi essent
et iterum quadam die simul versarentur, dieit illi
sanetus : Non bene est, o dilecte Eustrati, in ora-
tione stantem aliquem ab altero inspici. Qui quidem
cognoscens se non latuisse: Minime, pater, dixit
seseexeusando, orationisvestraeinspiciendae causa
adveneram; sed propter longam quae intercesserat
moram, ad. huius discendam causam adveni. Cui
sanctus : Ef hoc quidem novi, o bone Eustrat i ;
nihilominus omnia. caute peragere iuvat. Qui nihil
quod responderet habens, paenitentia faeta,
veniam accepit c.
26. Cum sanctus ibi perseveraret et persecutio
saeviret, contigit aliquem puerum a parentibus
suismittiad aquam hauriendam. Mandato expleto,
domum reversurus eral cum videt quosdam
homines nigros aspectu appropinquantes, qui illi
dieunt : O puer, non rectum iter sequeris, inde enim
sinistrorsum ad. nos declina, ut viam significemus
tibi. Volebant autem puerum isti tenebrarum opi-
fices in abyssum deicere et perdere. Qui quidem
vera esse, quae dicebant illi, arbitratus, subseeutus
est eos. Cum autem pervenisset prope voraginem
subito apparet puero sanctus. Daemonica turba
universa, eum sensisset praesentiam saneti, que-
rule ululans seipsam in abyssum proiecit. Data
manu puero, sanctus viae ducem se praestans
ipsique benedicens dimisit eum. Parentes interro -
gaverunt puerum quam ob causam tamdiu mora-
tus abfuisset. Puer enarravit omnia, et quomodo
a daemonibus in errorem ductus et ad voraginem
pulsus fuisset et quomodo per adventum sancti
necopinato servatus. Quibus auditis, Deo et. eius
servo grates solverunt d.
27. Mulier. quaedam a spiritu immunditiae
vexata et stimulo voluptatis, tamquam igne, ut ita
dicam,
orans in
exstasim
rapitur,
b
puerum a
daemonum
impetu
servat,
energume-
nam sanat,
Α
)
* cod..
ὠγκεῖτο.
p
B
-
cod.
ὑὕστρομανίαν.
**cod.. ἁγνίας.
* cod.
στεναγμῶν.
* cod, ἔσω.
εἰπεῖν, ὅλῳ τῷ σώματι φλεγομένη, λογισμῷ 3
χρείττονι ἀντιταττομένη τῇ ἁγνείᾳ δοῦναι τὰ yurt-
τήρια, πέλος ἡττηθεῖσα xal μανικῷ ἔρωτι φρενοβλα-
βήσασα, τήν τε ἐσῇῆτα διαρρήξασα xal τοὺς πλοχά-
μους ξάνασα xad. ἀπρεπῶς διαπετάσασα, χαθάπερ ὗς
ἄγριος, ἐν ταῖς ἐρημίαις περιπλανωμένη ηὐλίζετο *
χαὶ ἦν ἰδεῖν θαῦμα ἐξαίσιον λογικὴν φύσιν τὰ τῶν
ἀλόγων ἔργα διαπραττομένην. Οὔτε γὰρ αὐτῆς τῆς
τῶν ἀλόγων τροφῆς μετελάμβανεν, ἀλλ᾽ ἀφειδῶς
τὰς ἰδίας σάρχας κατήσθιεν, θηριότροπον ἔχουσα
μορφὴν xal παντελῶς ἠλλοιωμένην, τό τε ὄμμα
φοβερὸν xal χαταπ)᾿ηχτικὸν ὑποβλέπουσα, xai τοὺς
ὀδόντας τρίζουσα, χαὶ ταῖς χερσὶ τὰ σπλάγχνα
χατατείνουσα, καὶ χρουνοῖς αἱμάτων τὴν γῆν πλη-
ροῦσα, φωναῖς τε πολυσήμοις ἀλαλάζουσα. Ποτὲ
μὲν γὰρ ὑλαχτοῦσα, ὡς χύων ἀνέχραζεν, ποτὲ ὃὲ
ὡς ταῦρος ἐμυχᾶτο, χαὶ πῇ μὲν ὠγχᾶτο * ὡς ὄνος,
πῇ δὲ ὡς ὄφις βιαίοις συριγμοῖς ἀπήχει. Ὡς δ᾽ ἐπί
τινας ἡμέρας οὕτω μανιχῶς διεχαρτέρει, Θεοῦ δυνάμει.
ἐφοδηγηθὲν τὸ γύναιον τῷ ἁγίῳ ἐν τῇ ἐρήμῳ ὄντι
πρόσεισιν. Ὁ δὲ ἅγιος ταύτην θεασάμενος, γνοὺς δὲ
χαὶ τὴν ἐνέργειαν τοῦ μισοχάλου καὶ πονηροῦ δαί-
vog, ἱκετικαῖς δεήσεσι τὸν φιλάνθρωπον Θεὸν
ἐξεβιάζετο ταύτην πάλιν ἐν τῷ ταὐτῷ τῆς λογικῆς
φύσεως τὸν ἡγεμόνα xai κύριον λογισμὸν ἐρρωμένην
ἀπολήψασθαι. Ὁ BE φιλάνθρωπος xai φιλοιχτίρμων
Κύριος, ὁ πάντας θέλων σωθῆναι xal εἰς ἐπίγνωσιν
ἀκχηθείας ἐλθεῖν, ὁ μὴ βουλόμενος τὸν θάνατον τοῦ
ἁμαρτωλοῦ ὡς τὸ ἐπιστρέψαι καὶ ζῆν αὐτόν, ἐπι-
χαμφθεὶς τοῖς ἐντεύξεσι τοῦ ἰδίου θεράποντος τὴν
ὑδίαν εἰκόνα οἰκτείρας ἐκ τῆς παρὰ φύσιν ἀλογίας τὰ
αἰσθητήρια τραπεῖσαν τῆς κατὰ φύσιν λογικῆς
φύσεως ὑγιὲς τὸ γύναιον ἀποδίδωσι πάλιν. Ὡς γοῦν
εἰς ἑαυτὴν ἣ γυνὴ ἐγένετο, χαὶ τὸν ἅγιον πρὸ
προσώπου αὐτῆς ἱστάμενον ἔβλεψεν, ῥίψασα ξαυτὴν
πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ θρηνητιχῶς ἀλαλάζουσα
ἔλεγεν " Ἐλέησόν με, ὦ πάτερ, τὴν ὑπὲρ πάντ
ἄνθρωπον ἁμαρτωλήν, τὴν μηδὲ πρὸς μικρὸν ξαυτὴν
τοῖς λογισμοῖς χατασχοῦσαν, ἀλλ᾽ εἰς ἅπαντα τὸν
ναὸν τοῦ σώματος διαφθείρασαν, xai ἀσωτίχ ξαυτὴν
χαβυποβαλουσαν, xax παίγνιον δαιμόνων γεναμένην "
οἴκτειρόν pe τὴν ἐκ λογικῆς φύσεως εἰς τὴν τῶν
ἀλόγων μεταβληβεῖσαν, xai ὡς ὁρᾷς με πάντη
τεταπεινωμένην ὑπάρχουσαν xoi ἑαυτὴν χαταδαπα-
γήσασαν xal ἀφανίσασαν by τὴν εὐπρέπειάν μου,
ἐπικούφισον τὴν ἐγχειμένην ἐν ἐμοὶ φλογώδη ot-
στρομανίαν * καὶ δρόσον ἁγνείας 8* πεμφθῆναί juo
χαθικέτευσον" ἄρον ἀπ᾽ ἐμοῦ τὸν βαρὺν χλοιὸν τῇς
πορνείας χαὶ σωφροσύνης ἅμμασι σαῖς λιταῖς περί-
σφιγξον" χυβέρνησόν μου τὴν ψυχικὴν ναῦν πνεύ-
μασι πορνείας χλυδωνιζομένην, καὶ πρὸς λιμένα τὸν
τῆς ἀπαθείας με χαβώρμησον᾽" βοήθησόν μοι τῇ
ἀθλίᾳ, τὴν πολλοῖς πταίσμασι xal πάθεσι σαλευθεῖ-
τὴν πέτραν μὲ τῶν ἐντολῶν τοῦ
Χριστοῦ στερέωσον. Οἶδα ὅτι πάντα δύνασαι. ἐν τῷ
ἐνδυναμοῦντί σε Θεῷ, ἀδυνατεῖ δέ σοι οὐδέν διὸ
δέομαί σου μή με ἀπορρίψῃς τὴν ἐν μεγάλῃ ἀνάγχῃ
ὑπάρχουσαν, ἀλλὰ τοῖς ταπεινοῖς μου δάχρυσι
παραχληβεὶς κἀθαρόν με πρὸς σωφροσύνην ποδηγή-
σας, χαβάπερ τὸ πάλαι ὁ Χριστὸς τὴν μακαρίαν χαὶ
ἐπαινουμένην πόρνην. Τούτων ὁ ἅγιος ὑπαχούσας,
σπλάγχνοις τε συμπαθείας χινηθείς, xol γὰρ ἦν
ἄγαν φιλανθρωπότατος, τό τε ὄμμα πρὸς οὐρανὸν
ἐχτείνας καὶ ἐκ βάθους στεναγμὸν ἢ ἀναπέμψας φησι
τῇ γυναικί" Ὦ γύναι, θάρσει, καὶ ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ
Χριστοῦ, ποῦ υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ἔστω * ὑγιὴς ἀπὸ τῆς
σήμερον ἡμέρας " ἀπὸ γὰρ τοῦ νῦν ἐπ᾽ ἐμὲ 6 σὸς
πόλεμος ἔσται, xai σε μὲν ὃ Χριστὸς ποῦ λοιποῦ
ἐλευθερώσε: τοῦ πάθους" ἐν ἐμοὶ δὲ ὡς ἂν παραχω-
ρήσῃ ἐνεργήσει. 'H ὃὲ γυνὴ ἅμα τῷ λόγῳ παρα-
χρῆμα ἰαθβεῖσα xai τοῦ πάθους τῆς ἐρωτομανίας
ἐλευθερωθεῖσα, ἀπῆλθεν ὑγιὴς εἰς τὸν οἴκον αὐτῆς,
δοξάζουσα
σαν χαὶ πρὸς
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
399
dicam,toto corpore conflagrata, at meliori cogita-
lioni subieeta ut puritati vietoriam daret, sed
landem devicta et furenti amore amens facla,
vestibus laceris, crinibusque solutis et indecenter
sparsis, sicut sus silvestris, in solitudinibus errans
degebat. Erat quippe videre prodigium nefandum
hane rationabilem creaturam irrationabilium
opera exsequentem. Non enim animantium cibis
utebatur, sed non parcendo propriis carnibus
edebat illas, ferinam induta formam et penitus
immutatam. Oeulo torvo et terribili aspicere,
dentibus frendere, manibus viscera dilaniare et
rivo sanguinis humum foedare, vocibusque diver-
sis ululare, Modo latrans ut canis, vociferare,
modo ut bos mugire, nunc clamare more asini,
tune serpentis instar validorum sibilorum sonum
reddere. Cum aliquot dies ita amens transegisset,
Dei virtute ducla muliereula, ad sanctum, qui
tune in eremo erat, convenit. Sanetus illam intui-
lus, agnoscensque operationem illius, qui homi-
nes odit mali daemonis, supplicibus petitionibus
apud Deum, hominum amatorem, vim fecit ut illa
denuo in hoe momento rationalis naturae ducem
et magistram, rationem sanatam reciperet. Beni-
gnus et misericors Dominus, qui omnes vult salvos
fieri et ad agnitionem veritatis venire e,qui non vult
mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat,
vietus precibus sui servi, suaeque imaginis miser-
tus, ex illa contra naturam amentia quae sensus
perverterat in connaturalem rationalem essen-
tiam sanalam mulierculam iterum restituit. Cum
igilur sui compos mulier faeta esset. et sanctum
coram se stantem aspiceret, proiciens se ad pedes
eius lamentabili voce ul ulans, dixit : Miserere mei, o
pater, magis quam ullus homo peccatricis, ne minime
quidem ratione utentis, sed quae prorsus templum
corporis profanavit, et libidini subiecta et ludibrium
daemonum facta. Miserere mel ea: rationabilinatura
in brutorum statum mutatae, et quoniam vides om-
nino humiliatam meipsam et perditam et spoliatam
omni decore meo, allevia insitum mihi flagrantem
cupidinis furorem et ut. os puritatis immittatur
mihi implora. Aufer a me grave collare impudici-
liae, et sapientiae vinculis tuis precibus. circum-
cinge, guberna meae animae navem immunditiae
ventis agitatam et ad portum in quo nulla est libido
me dirige, adiuva. me miseram multis. casibus et
cupiditatibus concussam et in. petra mandatorum
Christi confirma me. Scio te omnia posse in eo quite
confortat Deo, impossibile apud te nihil; ideo precor
te, ne reicias me in mazima necessitate versantem,
sed. humilibus lacrimis. meis commotus purifica
me ad sapientiam me conducens, sicut olim Christus
beatam et laudatam mulierem peccatricem. Haec
sanctus audiens visceribusque misericordiae mo-
tus, erat enim maximae benevolentiae, oculo ad
caelum levato, et alte suspirans dicit mulieri : O
mulier, confide, et. in nomine Iesu Christi, Filii
Dei, esto sanata. ab hodierno die. Ex nunc enim
bellum tuum in me erit, te autem Christus in poste-
rum liberabit a. libidine; in me vero, quoniam ita
permittet, operabitur. Mulier simul ae locutus erat
statim sanata et libidine voluptatis liberata, rediit
sana in domum suam, glorificans et laudans
Deum, atque ab illo lempore sapienter et pie
vitam suam ordinans Deo totam se tradidit f.
VITA
* cod.
ἀπαλλάση.
Β
400
δοξάζουσα καὶ αἰνοῦσα τὸν Θεόν * xai ἔκτοτε σωφρό-
γως xai εὐσεβῶς τὸν ἑαυτῆς βίον διαρυθμίσασα τῷ
Κυρίῳ ξαυτὴν χαβολιχῶς ἀνατέθειχεν. ᾿
9Q.'O δὲ ὅσιος πατὴρ ἡμῶν, ὡς εἴρηται, τὸν
πόλεμον ἀναδεξάμενος, ἐν δάχρυσι χαὶ προσευχαῖς
χαὶ νηστείαις τὸν Θεὸν χαθιχέτευεν ἀπαλλαγῆνα".
τῆς τοιαύτης νόσου. Ὁ δὲ δαίμων μὴ ὑποφέρων
μηδὲ πρὸς ὥραν ἀντιστῆναι, ἀλλὰ καθάπερ βέλει
ταῖς προσευχαῖς τοῦ ἁγίου βαλλόμενος μεγάλῃ τῇ
φωνῇ ἀνέκραξεν " Ὦ τῆς βίας, ὦ τῆς δεινῆς προσ-
πλήξεως, ὦ ἀπὸ τῆς φλογώσεως τοῦ καχογήρου ἧς
νῦν ἐκκαίομαι" οὐδὲ γὰρ πρὸς ὀλίγον ἴσχυσα ἐμπο-
Blsax αὐτῷ ἀπὸ τοῦ κανόνος αὐτοῦ. Εἶτα xal γοεροῖς
τοῖς ῥήμασι πάλιν ἔλεγεν * "᾿Βασόν με ἐξελθεῖν, καὶ
por, ἐπὶ πλεῖον βασανίσῃς με, μηδ᾽ ἔτι ἀδικήσῃς με,
ὁρχῶ σε τὸν Θεὸν τὸν ὕψιστον. ὅτι οὐχ ὑποφέρω
χαβορᾶν τὴν θείαν δόξαν τοῦ Θεοῦ τὴν ἐνοιχοῦσάν
σοι. Ὁ ὃὲ ἅγιος ἔφη" Τί οὕτω ταχέως ἐπισπεύδεις
χαὶ διαπληχτίζῃ χαὶ χραυγάζεις ἄσημα: Ἐπίμεινον
γὰρ χἂν μέχρι ἑβδομάδος ἡμερῶν, χαὶ οὕτως ἀπαλ-
λάσσῃ ἡ μου. Ὁ δὲ δαίμων πάλιν" Μὴ με κατάσχῃς
ἐπὶ πλεῖον μηδὲ παραδώσῃς μὲ τῷ αἰωνίῳ πυρί,
παραχαλῶ σε. Εἴτα τῆς ἡμέρας ἐχείνης διαδραμού-
σης, περὶ πρώτην φυλαχὴν τῆς νυχτὸς μικρὸν χαθευ-
δήσαντος τοῦ ἁγίου, μεταβαλὼν ξαυτὸν ὃ δαίμων
εἰς ἄρχον παμμέγιστον, βρυγμόν τε μέγαν ἀνακρου-
σάμενος ἐπιπίπτει τῷ ἁγίῳ. Ὁ δὲ ἅγιος ἐχτείνας
τὴν χεῖρα xai χρατήσας τῆς χόμης τῆς χεφαλῆς χαὶ
βίᾳ πρὸς αὗτον ἕλξας, πάλιν ὁ δαίμων ἀνθρωπίνῃ
φωνῇ ἀπεχρίθη " Αἴ, ai με τὸν ἄθλιον. Εἶτα σφρα-
γίσας ξαυτὸν ὁ ἅγιος τῷ σημείῳ τοῦ ζωοποιοῦ
σταυροῦ χαὶ τῷ δαίμονι: ἐπιτιμήσας, παραχρῆμα τοῦ
πολέμου ἐπεχουφίσθη χαὶ ἄφαντον αὐτὸν πεποίηχεν.
99. Ἐπεὶ οὖν χατάδηλος πᾶτιν ἐχεῖσε ἐγένετο
xoi * φήμη αὐτοῦ πανταχοῦ διέδραμεν, νυχτὸς
ἀναστὰς χαὶ
διαλαθὼν πάντας καὶ μάλιστα τοὺς τὴν
ψυχὴν αὐτοῦ ζητοῦντας πρὸς τὸ Ὀλύμπιον ὄρος
πάλιν ἠπείγετο, Κατ᾽ οἰκονομίαν δὲ τοῦ φιλανθρώ--
που Θεοῦ ἐγένετο αὐτὸν πλησιάσαι πρός τινα
κώμην μαθόντες δὲ οἱ ἐχεῖσε οἰκήτορες τὴν τοῦ
ἁγίου παρουσίαν ὁμοθυμαδὸν ἅπαντες εἰς ὑπάντησιν
αὐτοῦ ἐπορεύθησαν χαὶ εὐχῆς ἤδη γενομένης ῥίπ--
τουσιν αὐτοὺς πρὸς τοὺς πόδας τοῦ ἁγίου καὶ ἔλεεινῇ
τῇ φωνῇ χατολοφυρόμενο: “χεῖρα βοηθείας παρασχεῖν
τούτοις καθικέτευον. “ὋὍδε τῷ προβλεπτιχῷ χαρί-
σματι γνοὺς τὴν τούτων αἴτησιν, ὡς μὴ εἰδὼς
ἠρώτα τί ἂν θέλοιεν. Οἴδε" Ὅτιπερ κατὰ τὰς ἡμῶν
ἁμαρτίας, ἔφασαν, δράχων μέγιστος γειτνιάσας ἡμῖν
τὴν μὲν ὁδὸν ἡμῶν ἄβατον πεποίηκε, τὰ δὲ χτήνη
ἡμῶν, εἰ τύχοι τούτον συναντῆσαι, ὁλόκληρα ταῦτα
καταπίνων ὑποδέχεται. Ὁ δὲ λίαν συμπαθέστατος
πατὴρ ἡμῶν τούτων οἰκτείρας τὰ δάχρυα, φησίν "
"Q ἀδελφοί, μαχροθυμήσατε χαὶ Κύριος ποιήσει τὸ
ἔλεος αὐτοῦ μεθ᾽ ὑμῶν. Αὖθις τε κηρύττει νηστείαν
γενέσθα: ἐπὶ ἡμέρας ἑπτά, καὶ τὸν Θεὸν θερμότατα
περὶ τούτου ἐχλιπαρεῖν. Μετὰ δὲ τὴν συμπλήρωσιν
τῶν τῆς νηστείας ἡμερῶν, λαβὼν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ
ὁ ἅγιος τὸ νικητιχὸν ὅπλον τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ,
ὃ εἰς ὁδηγίαν ἐπεφέρετο χαὶ τὰ μιχρὰ ἐχεῖνα, μᾶλλον
ὃὲ εἰπεῖν ὑψηλά, ἃ περιεβέβλητο καὶ περιέσχεπε τὰ
ἀναγχαῖα τοῦ σώματος τρίχινα ἀμφιάσματα, πίστιν
τε εἰλικρινῆ ἀντὶ θώρακος περιζωσάμενος, γυμνοπο-
δῶν ὡραίους πόδας λύτρωσιν τῷ λαῷ Κυρίου ποιη-
πόμενος ἐξαπενίσατο xal ἀρξάμενος ψάλλειν: Ὁ
χατοιχῶν ἐν βουθείχ τοῦ Ὑψίστου, χαὶ - "Eni ἀσπίδα
xai βασιλίσχον ἐπιβήσῃ, καὶ χαταπατήσεις λέοντα
xai δράχοντα, καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ ψαλμοῦ, τῷ σπη-
Jap πρόσεισι" καὶ τὸν Ὕψιστον αὐτοῦ καταφυγὴν
θέμενος ἐξέρχεσθαι τῷ πονηρῷ θηρίῳ προσέταττε.
Τὸ δὲ ἐξελθὸν καὶ πλησίον τοῦ ὁσίου γενάμενον
φοβερώτατόν τε τὸ στόμα διανοίξαν καταπιεῖν τὸν
δίκαιον ἐπειρᾶτο, 'πάντων οὖν ἀπέναντι ἐστηχότων
]
xat
, D
Aa IBS cte a Ἀν M'EN x x
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
D
28. Sanetus pater noster, ut. dictum est, cum — euius ij gp
bellum in se suscepisset, lacrimis, orationibus suscipit tey.
ieiuniisque Deo supplicabat ut liberaretur a talj —'"*'ionem,
morbo. Id non ferens diabolus neque per unam
horam resistere potens, sed quasi jaculis oratio -
nibus sancli pereussus magna voce exclamabat :
OQ violentiam, o terribilem castigationem, o ftam-
mam huius mali senis g qua nunc uror; non
enim ad minimum tempus valeo impedire istum. ab
officio suo. Dein, querulis vocibus denuo dice-
bat: Sine me exire neque diutius me vezaveris,
neque etiam noceas mihi, adiuro te per Deum altis-
simum, quia non fero visum divinae gloriae Dei
quae inhabitat. in te. Sanctus autem ait : Quid
adeo festinas et. colluctaris et clamas malesana ?
Permane saltem hebdomadam dierum, et tunc relin-
ques me. Cui iterum daemon : Ne me retineas diu-
tius,neque me tradideris aeterno igni, rogo te. Dein,
hac die praeterita, prima noctis vigilia, paululum
dormiente sancto, mutans se diabolus in spe-
ciem ursi maximi A et validum stridorem den-
tium edens, insilit in sanctum. Qui eum manu
extensa suscepisset erinibus caput et vi ad sei-
psum traxisset eum, rursus humana voce daemon
respondit : Vae, vae, me miserum. Dein signans
seipsum sanetus signo vivificae crucis et. diabolo
minatus, statim a bello liberatus est et illud eva-
nescere fecit.
h
29. Cum igitur innotuit omnibus qui ibi erant» pagum ab
et fama eius ubique sparsa est, nocte consurgens,
omnes latens eosque praesertim qui animam eius
quaerebant, in Olympum montem iterum appulit.
Providentia autem benigni Dei contigit ut appro-
pinquaretad aliquem vicum; eumque cognovissent
qui hie habitabant praesentiam sancti, certatim
omnes in occursum eius profecti sunt et, oratione
faeta, se proieiunt ad pedes saneti et lamentabili
voce querentes brachium auxilii praeberi sibi sup-
plicabant. Qui licet prophetico charismate cognos-
ceret eorum petitionem, tamen ac si ignoraret,
interrogavit quid vellent. Hi vero dixerunt : Pater,
propter nostra peccata, draco ingens prope habitans
apud nos viam nostram imperviam facit; gregibus
nostris si acciderit ipsi occurrere, miseros istos
absorbens destruit. Gompatiens valde pater noster
et illorum misertus laerimarum dicit : Fratres,
patientiam habete et Dominus faciet misericordiam
vobiscum. Iterum iubet ieiunium fieri per septem
dies et Deum ferventissime hae de causa implo-
rare. Adimpletis ieiunii diebus, manu sumpta
vietrici armatura vivificae erucis, quam ad iter
faciendum secum ferebat, et vilibus istis, aut me-
lius dicam supernis quibus indutus erat et. quibus
se protegebat necessariis vestibus corporis ex cri-
nibus confectis, fideque pura pro thorace loricatus,
nudans speciosos pedes, salutem populi Domini
operaturus lavit eos, et incipiens psallere : Qui
habitat in adiutorio Altissimi et Super aspidem et
basiliscum ambulabis el conculcabis leonem et dra-
conem. et reliquum psalmum i,ad speluncam pro -
greditur,et Altissimum sui refugium ponens, exire
malam bestiam iubet. Quae egressa δὲ appropin-
quans sancto terribile os aperiens absorbere iu-
stum conabatur, omnibus ab adversa parte stan-
libus et Kyrie eleison inclamantibus. Impa vidus
sanctus trinam in hypostasi et unius naturae vivi-
ficantem Trinitatem invocans et signiferis armis
ter
infesto.
dracone
liberat.
A
* cod.
Δυγὸ ᾿νοῦ D
" cod, ἄλλοτε.
DIES QUARTA NOVEMBRIS. A01
xai τὸ * Κυρίε ἐλέησον ἐπιβοώντων. ᾿Ατρέμας ὁ ὅσιος ἴοι feram signans statim mortuam ostendit. "Tunc
τὴν τρισυπόστατον xal μίαν φύσιν τῆς ζωοποιοῦ populus, eui pareitum. fuerat et qui ibi degebat,
| Φριάδος ἐπικαλεσάμενος χαὶ τῷ σημειοφόρῳ ὅπλῳ
τρίτον τὸ θηρίον σφραγίσας νεχρὸν παραχρῆμα
ἀπέδειξε. Καὶ ἔχτοτε ἐλεηθεὶς ὃ ἐκεῖσε λαὸς τῷ
Θεῷ καὶ τῷ ὁσίῳ ηὐχαρίστησεν.
Deo et sancto gratias egit /.
ANNOTATA.
a Idem prodigium narrat Sabas, num. 30, p. 392.
b Nimirum Leonis Armeni.
c Haec refert Sabas, num. 21, p. 352.
d Idem prodigium lege narratum apud. Sabam, num. 22, p. 352-3.
e I Tim. II, 4. — Ezech. XXILI, 11.
f Hanc sanationem commemorat Sabas, num. 22, p. 393.
Graece κακόγηρος, voc sensu opposita verbo καλόγηρος quo solent. designari monachi. Cfr. vocem
xaxdqngoc adhibitam α Palladio, Hist. laus., P. G.,
tom. XXXV, p. 1065, in Apopht. Patrum, ἜΣ GS
tom. LXV, p. 164 et a Iohanne Moscho, P. G., tom. LX X X VII, p. 2900.
h. Non insueta. est haec daemonis manifestatio sub specie ursi, ut constat ex aliorum sanctorum Vitis.
i Scilicet psalmum XC.
κ᾿ Conferatur narratio huius prodigii cum num. 24, p. 354-5, praecedentis Vitae.
CAPUT SEXTUM.
S. loannieius praedieit mortem Leonis Armeni et cuiusdam
Heliae monachi, diversa miracula patrat.
30. Καταλαμβάνει: οὖν, ὡς clpnsat, ὁ ὅσιος τὸ
᾿Ολύμπιον ὄρος, τοῦ διωγμοῦ ἔτι ἐπιχρατοῦντος,
χαὶ κρύπτεται! μὲν ἐπί τινος σχληροῦ χώρου, μηδε-
νὸς εἰδότος πλὴν μόνου Ἑὐστρατίου. Κάκεϊῖ αὐτοῦ
διαχαρτεροῦντος, παραγίνεται b πανάγαστος Εὐστρά-
«tog ἐπισχεψόμενος αὐτόν" εἶτα τὴν ταραχὴν χαὶ
τὴν φοβερὰν ζάλην τοῦ διωγμοῦ ἐχδιηγούμενος,
φησὶ πρὸς αὐτὸν ὁ ὅσιος: Ὦ περίψυχε Εὐστράτιε,
μὴ dy" μικρὸν γὰρ ὅσον ὅσον xai Küptog ἐλεήσει
τὴν χληρονομίαν αὐτοῦ. Ἔγνω γὰρ ὁ ὅσιος ὅτι ἐν
τάχει ὃ ἀσεβὴς ἀπολεῖται, xal ἐν αὐτοῖς τοῖς προθύ-
ροις τοῦ ναοῦ, γραφιχῶς φάναι, εἰς τὰς πρωΐας b
pap ὃς ἐχεῖνος καὶ ἐργαζόμενος τὴν ἀνομίαν
ἀποχτανθεὶς ἐξολοθρευθήσεται ix πόλεως Κυρίου.
α Ὅμως, ὦ χαλὲ Εὐστράτιε, πρὸς τὸν οἶκον τοῦ
χύρου Νιχῆτα τοῦ Δυγδηνοῦ * ἀπελθὼν καὶ ποιήσας
ἐκεῖ ἄχρι τῆς ποιᾶσοε ἡμέρας εἴ τι ἂν ἀκούσειας,
παραγενόμενος ἀνάγγειλόν μοι. Τελέσαντος οὖν
ἐχείνου τὰ προσταχθέντα χαὶ ἤδη τῆς τρίτης ἡμέρας
χαταλαβούσης, διαδίδοται ἐν πᾶσι καὶ διηχεῖται ἣ
παμμίαρος πτῶσις τοῦ ἀσεβεστάτου. Ὁ δὲ κῦρις
Εὐστράτιος πρὸς τὸν ὅσιον παραγενόμενος καὶ πάντα
τὰ πραχθέντα ἐχδιηγησάμενος, ἅμα αὐτῷ αἷνον τῷ
Θεῷ ἀνέπεμψεν.
41. Ἐν ἄλλῳ τεῦ πάλιν 6 ῥηθεὶς Νικήτας συμπα-
ραλαβὼν μεθ᾽ ἑαυτοῦ τὸν ἡγιασμένον Εὐστράτιον
εὐχῆς χάριν πρὸς τὸν ὅσιον ἀφίχετο, χαὶ δὴ εὖλο-
γηθεὶς ὑπὸ τοῦ ἁγίου, ἀμβροσίας D καὶ πνευματικῆς
τροφῆς χαὶ θείων λόγων χαὶ ἐπωφελῶν παραινέσεων
πρότερον ἐμπλησθείς, τῆς ὥρας παρεχτανθείσης,
προτρέπεται. αὐτὸν ὁ ἅγιος χαὶ σωματικῆς τροφῆς
μεταλήψασθαι. Τόνδε πλησίον τοῦ ἁγίου ἡσυχά-
ζοντα ἄνδρα εὐλαβέστατον, Ἡλίαν τούνομα, ἐξυπη-
ρετεῖν αὐτοῖς ὃ ὅσιος παρεκελεύσατο. Τῆς οὖν
εὐωχίας ἐπιχρατούσης ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ b
ἅγιος πρὸς τὸν ἡγιασμένον Ἠλίαν ἔφη" Εὐξαι, o
χύρι "HA, ἵνα μὴ φθασθης ἀθρόως ἀποθανεῖν ἐν
χοσμιχῷ χωρίῳ. "Qe πρὸς αὐτὸν ἔφη" Τοσαῦτα
ἔτη οἰχῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ xal μηδαμῶς προσψαύσας
Novembris Tomus II. χοσμιχοις
30. Vadit α ergo,ut dictum est, sanclus ad Olym-
pum montem, persecutione etiamtum saeviente, et
abdit sese in quodam aspero loco, omnibus insciis
praeter solum Eustratium. Cum ibi degeret, adve-
nit venerabilis Eustratius ad invisendum eum.
Perturbatione et terribili tempestate persecutio-
nis enarrata, ait illi sanctus : O timide Eustrati, ne
contristare; post pusillum Deus miserebitur haere-
ditatis suae. Sciebat enim. sanctus mox impium
periturum et in ipso vestibulo templi 5, ut loquar
cum Scriptura e, praemature peccatorem istum,
qui operatus erat iniquitatem, fore ut occisus ex-
pelleretur ex civitate Domini. Nihilominus, optime
Eustrati, ad. domum domni Nicetae Lygdenen-
sis d vade et permane ibi usque ad illam diem, et
quicquid audiveris, ad ime veniens renuntia mihi.
Cum igitur peregisset mandata iamque tertia dies
transisset, traditur ab omnibus et resonat nuntius
nefariae cladis impii e. Domnus autem Eustra-
tius ad sanctum convenit et, omnibus quae facta
fuerant enarralis, eum eo laudem Deo emisit.
31. Alias cum dictus Nicetas iterum sumpsis-
set secum venerandum Eustratium, benedictionis
accipiendae gratiae ad sanctum venit, eumque
sanctus ipsi benedixisset, ab ipso immortali et
spirituali cibo, divinis utilibusque sermonibus
exhorlationis prius repletus est; tum producta
hora, invitat eum sanctus ut et corporalis cibi
particeps fiat. Aliquem virum reverendum, qui
prope sanetum in solitudine vivebat, Heliam no-
mine ut ministraret ipsis sanctus rogavit. Convivio
inslauralo, aperiens os suum sanctus reverendo
Heliae dixit : Ora, domne Helia, ne praeveniaris
subita morle in mundano loco. llle vero dixit ei :
Tot annos habito in deserto neque umquam appro-
pinquavi ad mundana loca, et times ne ibidem mo-
51 —riar;
Praedicta
morte Leonis
Armeni
a
d
εἰ Heliae
monachi,
VITA
* cod. ἐζήτει.
* cod... ἐζήτει.
? corr. ez
ὁσίᾳ.
" cod,
ὑπογαίων.
402
χοσμικοῖς χωρίοις, φοβῇ μὲ ἐν ἐκείνοις τεθνάναι"
ἀδύνατον τοῦτον, ὦ πάτερ, ἀδύνατον. Ὁ δὲ ἅγιος ex
δευτέρου τοῦτο εἰπὼν ἡσύχασεν. Εἶτα τῆς εὐωχίας
τελεσθείσης, εὐχὴν χομισάμενος ὃ διϑεὶς Νικήτας
πρὸς τὰ Ux ἀπῆρεν. Ὁ δὲ εὐλαβέστατος Εὐστράτιος
προσεχαρτέρει συνὼν τῷ ἁγίῳ, Tis οὖν ἡμέρας xat
νυχτὸς ἐχείνης τελεσβείσης, καὶ ἤδη τῆς ἄλλης
ἀρχομένης, πρωΐϑεν ἀναστὰς ὁ θεάρεστος Ἠλίας xal
πρὸς τὸν ὅσιον παραγενάμενος ἐξήτει * εὐχὴν πρὸς
τὰ θερμὰ ἀπολυύῆναι αὐτόν, προφάσει τινὸς σωματι-
χῆς ἀσθενείας. Ὁ δὲ ὅσιος πρὸς αὐτόν Βούλομαί σε,
ὦ ἄδελφε, προσχαρτερεῖν ἐν τῷ κελλίῳ xai μηδαμοῦ
πορευθῆναι, ὅτι οὐ συμφέρει σοι. “Ὅδε ἐνοχλῶν
ἀπολυθῆναι ἐξήτε. "^ ὡς δὲ ἅπαξ xai δὶς τοῦτον
χωλύων ὁ ἅγιος οὐδὲν ὥνησε, τέλος ἐπευξάμενος
ἀπέλυσεν. Ὁ ὃὲ ἀγαπητὸς Εὐύστράτιος ἔγνω τὸ
μέλλον συμβήσεσθαι τῷ ἀνδρὶ διὰ τῆς ἀψευδοὺς
προφητείας τοῦ ἁγίου " xai γὰρ ἐχέφρων ὧν ἐξ
αὐτῶν τῶν λόγων καὶ σημείων χαὶ ὑποδειγμάτων
τοῦ ἁγίου ἐγίνωσκε τὰ ϑέλλοντα πραχθήσεσθαι.
Εἴτα προφασισάμενος xal αὐτὸς διακονίαν τινὰ ἔχειν
πλησίον τῶν θερμῶν, ey ny ἥτει τοῦ ἀπολυθῆναι.
Ὁ δὲ ἅγιος" Ναὶ παραχαλῶ σε, ὦ προσφιλέστατε
Εὐστράτιε, τάχιον πρὸ τῆς ἑσπέρας ἀπελθεῖν, καὶ
μηδαμῶς ἔν τινι ἀσγοληθῆναι. Ὡς οὖν ἀμφότεροι
ἀπ᾽ ἀλλίλιων διέστησαν, ὁ μὲν εὐλαβέστατος Ἠλίας
προσψαύσας ἤδη τοῖς θερμοῖς, καὶ ἄμφω τὼ πόδε
πρὸς τὴν βλυστάνουσαν πηγὴν τῶν θερμῶν ὑποχα-
λάσας, ἄγαν λιποθυμήσας ἤρθη παρὰ τῶν ἐχεῖσε
εὑρεθέντων ἡμιθανής, xai πρὸς οἶχόν τινος γυναιχὸς
Λεοπαρδίνας καλουμένης κατέπεσεν. Ὁ δὲ θεοφιλὴς
Εὐστράτιος τελέσας αὐτοῦ τὴν διαχονίαν καὶ πρὸς
τὴν ἀπάγουσαν ἐπὶ τὸν οἶκον ἐχείνον ὁδὸν ἐπιπο--
: 4 * a 3
ρευόμενος, ἤχουσε φωνῶν τινων xal στεναγμῶν
ἀναπεμπομένων, καὶ ὑπερχύψας διὰ τοῦ τροχοῦ
ἀποσχοπῆσα! τὰ τῆς βοῆς, βλέπει τὸν Ἠλίαν ἀνα-
χεχλιμένον χαὶ, ὡς εἴρηται, ὀδυνηρῶς στενάζοντα,
καὶ μνημονεύσας τῆς πατρικῆς προφητείας φησιν ἐν
ἑαυτῷ * Ἰδοὺ καὶ τὸ χωρίον, ὃν ὁ πατὴρ προείρηχεν.
Εἴτα εἰσελθὼν πρὸς τὸν ἀσθενῆ, φησὶ πρὸς αὐτὸν "
Θέλησον, ὦ ἄνερ, τάχιον μεταβῆναι τῶν ὧδε, μήπως
κατὰ τὴν προφητικὴν ἀνάρρησιν ἐν τῷ χωρίῳ
φθασθῇς wai τοὺς καμάτους σου ἀπολέσῃς. Ὅδε
τούτων ἀχούσας xal εἰς ἔννοιαν ἐλθὼν τῶν παρὰ
τοῦ πατρὸς λεχθέντων, ὅρχοις φριχωδεστάτοις ἄραι
αὐτὸν συντόμως τῶν ἐχεῖ παρεχάλει, Elza διαβα-
σταχθεὶς καὶ εἰς Ey τῶν ᾿Αγαυρίνων μετοχίων, τὸ
ἐπονομαζόμενον τοῦ ἁγίου "Ayamiou, ἀνακλιθεὶς
περὶ ἔκτην ὥραν τῆς νυχτός, κατὰ τὴν ἀψευδῆ προ-
φητείαν, εἰς χεῖρας Θεοῦ τὸ πνεῦμα παραδοὺς
ἐξέπνευσε, καὶ ἐν ἁμάξῃ τεθέντος αὐτοῦ τοῦ σώματος
πρὸς τὴν μονὴν ἣν προώρισεν ἀπεχομίσθη. Γνοὺς
GE ὁ ἅγιος τὴν τούτου κοίμησιν, κατῆλθεν χαὶ ἠσπά-
σατο τὸ σεπτὸν ἐχεῖνο σχῆνος. Τῆς οὖν συνήθους
ψαλμωδίας ἐπιτελεσθείσης, αἰσίᾳ " ταφῇ τὸ λείψανον
παραδόντες καὶ τῷ Θεῷ εὐχαριστήσαντες, ἀπ᾽ ἀλλή-
λων διεχρίθησαν.
39. "Tou οὖν ἁγίου ἀνθυποστρέφοντος καὶ διὰ τῶν
ὀρέων πρὸς τὴν ἑαυτοῦ χέλλαν ἐπειγομένου, παραγε-
νέσῃαι ἐγένετο αὐτὸν πρός τινα τόπον πάνυ φαραγ-
γοειδῆ πλησιάσαι, ἀφαρπαγῆναί τε Ex διαβολικῆς
ἐνεργείας τὸ ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ κατεχόμενον σιδηροῦν
σταυρίον, καὶ πρὸς τὸν φοβερὸν ἐχεῖνον χρημνὸν
ὑποχαλάσαι. ᾿Επεὶ οὖν οὐκ ἣν τοῦτον κατελθόντα διὰ
τὸ δύσβατον τοῦ ἐχεῖσε τόπου πρὸς ξαυτὸν ἐφελκύ-
σασθαι τὸ κατενεχθέν, τί ποῖει ; Στὰς εἰς προσευχὴν
σὺν δάχρυσι τὸν Θεὸν καθικέτευε τοῦτο ἀπολήψασθαι.
Ὁ GE τῶν ἁγίων Κύριος, 6 ποιῶν μεγάλα θαυμάσια
ἔνδοξά τε καὶ ἐξαίσια, ὧν οὐκ ἐστιν ἀριθμός, προ-
λαμβάνει: τὴν δέησιν τοῦ ἰδίου θεράποντος, xzi τὸ
ἀφαρπαγὲν fx τῆς χειρὸς αὐτοῦ σταυριχὸν σημεῖον
ἄφνω £x τῶν ὑπογείων * γασμάτων ἀνελχυσθεν xal
ὑπαέριον
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
riar; hoc fieri nequit, pater, fieri nequit. Cum D
sanctus idem denuo dixisset, tacuit. Deinde, con-
vivio peracto, cum benedictionem tulisset dietus
Nicetas ad sua rediit, reverendus vero Eustratius
permansit apud sanctum. "Transaeta igitur hae
die et hae nocte, alteroque iam illucescente die,
mane consurgens Deo dilectus Helias ad sanctum
progressus, rogavit facultatem exeundi ad aquas
calidas f, sub praetextu alicuius corporalis infirmi:
latis. Cui sanctus : Volo te, frater, permanere in cella
el minime exire; nequaquam tibi prodest. Qui insi-
stens dimitti quaerebat ; eum autem semeliterum-
que prohibendo sanctus nihil profecisset, tandem
benedictione data, dimisit eum. Dilectus vero Eu-
stratius quid accideret sciebat propter certissimam
prophetiam saneti. Cumque esset perspicax, ex
ipsis verbis, signis et symbolis saneti intellegebat
quae futura essent. Igitur praetendens officium
aliquod sibi ipsi prope aquas calidas implen-
dum, licentiam petiit exeundi. Cui sanctus :
Sane; sed hortor te, o dilectissime Eustrati,ut statim
ante vesperam redeas, neque ulla mora retarderis.
Cum igitur ab invicem discessissent, reverendus
Helias iam appropinquans ad aquas calidas, am-
bos pedes in scaturientem fontem aquarum calida-
rum demittens, sed mox exanimis factus, levatus
est ab illis, qui ibi erant, semimortuus, etin do-
mum alicuius mulieris, Leopardinae vocatae, con-
cidit. Deo autem dilectus Eustratius, absoluto suo
officio, et in via quae ad domum istam duecbat
progressus, audivit quaedam voces et gemitus
emissa. Cum se inclinasset per aperturam ianuae
clamoris causam exploraturus, videt Heliam ia-
centem et, ut dictum est, lamentabiliter gemen-
tem,recordatusque paternae prophetiae dicit intra.
seipsum : Ecce locum quem pater praedirerat.
Dein ingressus apud infirmum dicit ei : Velis,
ὁ homo, statim abire inde, ne secundum propheti-
cum sermonem in hoc loco praeoecuperis, et labores
tuos perdas. Quae cum audivisset Helias eique in
cogitationem venissent ea quae pater dixerat,
adiurationibus terribilibus ut sine mora aufer-
rent eum illos, qui ibi erant, rogavit. Dein trans-
latus et in aliquo ex Agaurinis coenobiis, quod
cognominatur Saneti Agapii, reclinatus, sexta
circiter hora, secundum certissimam prophetiam,
in manus Dei spiritum tradens mortuus est. Cor-
pus eius in curru positum ad monasterium, quod
indieaverat, deportatum est. Cum audivisset
sanctus eius decessum, descendit et amplexus est
venerandum illud cadaver. Consueta autem psal-
modia peracta, debitae sepulturae reliquias tra-
dentes et Deo gratias agentes ab invicem disces-
serunt j.
32. Cum igilur sanctus reverteretur et per mon-
les ad suam cellam festinaret regredi, accidit ipsi
utad quendam loeum voraginibus prorsus inhian-
tem appropinquaret, et rapta per diabolicam ope-
ralionem, quam manu tenebat, ferrea crux in
terribilem istam abyssum demitteretur. Quoniam
non poterat fieri ut hue descenderet per imper-
vium maxime loeum istum et ad se traheret eru-
cem quae ceciderat, quid faeit ? Stans in oratione
cum laerimis Deo supplieabat ut illam crucem
recuperaret. Sanetorum. autem. Dominus, qui
facit mirabilia magna, inlustria et prodigia, quo-
rum non est numerus, suscipit petitionem sui servi,
et delapsum ex manu eius crucis signum statim
ex subterraneis hiatibus extractum et in aera
progressum
S, Ioannicius
crucem uan
miro modo
recuperat,
^
* cod. αὐτὸν.
B
* cod. οἰμογῇ.
* cod... βέλεσι.
* cod, χκατησ-
χυμμένον.
.. cod.
ἀλλοιοθῆναι.
* cod.
βλασφίμους.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
ὑπαέριον ἀναδραμὸν ταῖς χερσὶ τοῦ ἁγίου παραῦί-
δωσι». Ὅδε δεξάμενος xal τοῖς ἁγνοῖς τοῦτο χείλεσι
χατασπασάμενος, τῷ Θεῷ ηὐχαρίστησεν. Ὁ
33. Πλησίον τῆς τοῦ ἁγίου κέλλης σπήλαιον
ὑπῆρχεν, ἐν ᾧ χατῴχε! πλῆθος πονηρῶν πνευμάτων.
Ὁ οὖν πατὴρ ἡμῶν ᾿Ιωαννίχιος καθαρίσαι τὸν τόπον
βουληθεὶς διὰ τὸ τοὺς παραγενομένους ἀβλαβεῖς
διατηρεῖσθαι, δυνάμε, τοῦ Θεοῦ θαρρήσας. ἐπὶ ῥητὰς
ἡμέρας πρὸς τὸ ἄντρον οἰχῆσα', παρεγένετο. Ὡς δ᾽
οὖν ἔνδον εἰσῆλθε, παρατάττεται μὲν κατ᾽ αὐτοῦ
πᾶσα ἐκείνη ἢ δαιμονιχὴ, πλιηθύς, χραυγαί τε πολλαὶ
χαὶ ἀπρεπεῖς φωναὶ ἐπέμποντο. Οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν"
ὕβρεσι τὸν ὅσιον ἔβαλλον, οἱ ὃὲ ἠπείλουν καὶ ἄλλο.
παντάπασιν ἐπεχείρουν wai ἕτεροι τῶν ἐχεῖσε ἄναχω-
gei» ἔσπευδον " ἔστι δ᾽ ὅτε καὶ αὐτὸ τὸ σπήλαιον £v.
τῶν Πεμελίων χατασχάπτειν δλλιήλοις διεχελεύοντο.
Ὁ δὲ ἅγιος διαπετάσας τὰς χεῖρας εἰς οὐρανόν, τὸν
Θεὸν καθικέτευς τούτους ἐκδιωχῆηναι. Ὡς οὖν μετὰ
τὴν εὐχὴν ψάλλειν ἀπήρξατο: ᾿Αναστήτω ὁ Θεὸς
xal διασχορπ'σβήτωσαν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ, καὶ φυγέ-
τωσαν ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ οἱ μισοῦντες αὐτόν,
ἀοράτως ὡς ὑπό τινος μάστιγος ἐλαυνομένη ἢ ὃαι-
μονιχὴ φάλαγξ wa εἰς εἶδος χοράχων μεταβληβεῖσα,
ἀναπτᾶσα ἅπατα xui διά τινος τρυμαλιᾶς τρώγλης
cq s ἐξυλῆσησα ἡ ποῖ He
σὺν οἰμωγῇ πολλῇ ἐξελθοῦσα ἠφανίσθη, καὶ γέγονεν
ἀπὸ τότε σωτηρία μεγάλη τοῖς ἐκεῖσε διερχομένοις.
34. Θεόδοτος ὁ κανδιδάτος, ὁ ἐπιλεγόμενος Σελ-
λοχάχας, πίστιν ἀκραιφνῇ πρὸς τὸν ἅγιον ἔχων,
συμπαραλαβὼν τὸ ἑαυτοῦ θυγάτριον, ὅλον ἔχλυτον
my ; : TN ;
ὑπάρχον χαὶ παρειμένον. πρὸς τὸν ὅσιον κατέλαβεν,
καὶ δὴ τῆς ἀγγελικῆς ἐχείνης ἀξιωθεὶς καταπολαῦσα!
θέας, θεὶς τὴν παῖδα ἐπίπροσῇεν τῶν ποδῶν τοῦ
ἘΣ ξς τ χρῇ Ὁ Ε
τικοῖς τοῖς ῥήμασι βοῶν ἔλεγεν" Βλέη-
? πάτερ, τὴν διὰ τὰς ἐμὰς ἁμαρτίας ἄμφω
πᾶσι τοῖς μέλεσι ἢ παρειμένην παῖοα, σπλαγχνί-
σῆητι ἐπ᾽ ἐμοὶ τῷ μετὰ πίστεως προσδραμόντι τῇ
σῇ ἁγιότητι, ἀπόδος μοι ταῖς σαῖς πρὸς Θεὸν χαῇα-
ραῖς προσευχαῖς ὁλόκληρον καὶ ὑγιὲς τὸ θυγάτριον"
ὁσίου Vxeze
J
σον, ὦ πὶ
ἐλέησόν με, ὦ μαητὰ xa δοῦλε Χριστοῦ, xal μὴ
ἄπραχτόν με εἰς τὰ ὀπίσω ἀπολύσῃς πεταπεινωμέ-
Lu ποὺ ὃ. τήνω τῆς παρὰ " L
voy xz ἠσχυμμένον τύχω τῆς παρὰ σοῦ βοηθείας
καὶ ἀντιλήψεως, τύχω κἀγὼ μετὰ πάντων τῆς παρὰ
σοῦ σωτηρίας, τύχω χἀγὼ τῶν πλουτίων σοῦ ἰχμα-
τιχῶν δωρεῶν, ὡς οὖν μιμητὴς τοῦ Κυρίου ἰασάμε-
νός μου τὸ θυγάτριον, ἀπόλυσόν με χηρύττειν τὰς
ποῦ Θεοῦ δυναστείας καὶ τὰ θαυμάσια, ἃ διὰ σοῦ
ἐργάζεται. Ἔν τούτοις τοῖς ῥήμασιν ἐπιχαμφθεὶς ὁ
2 ; * i : A
ἅγιος, λίαν γὰρ ἣν συμπαθέστατος, ἐχέλευσε τὴν
παῖϊὸα ὑποβασταχθεῖσαν πρὸς αὐτὸν φέρειν καὶ,
τούτου γενομένου, σύνδακρυς γεγονὼς ὃ ἅγιος σφρα-
yet τοίτον τὴν παῖδα τῷ σημείῳ τοῦ ζωοποιοῦ
σταυροῦ, οὕτω φήσας" "Ev τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ,
CHASE z E ;
ποῦ ἰωμένου πᾶσαν νότον xal πᾶσαν μαλακίαν,
ἔγειρε καὶ περιπάτει. Καὶ ἅμα τῇ φωνῇ ἐστερεώ-
ἢ EA E : pi
θησαν αἱ βάσεις τῆς παιδὸς xal τὰ σφυρὰ, xal τῶν
μελῶν εἰς ἄλληλα παραδόξως συσφιγχθέντων ἐνώ-
πιον πάντων ἀναστᾶσα xai ἁλλομένη, προσελθοῦσα
προσέπεσε τοῖς ποσὶ τοῦ ἁγίου. Ὁ 8E ἅγιος ταύτῃ
; ET
ἐπευξάμενος καὶ εὐλογήσας, ἐρρωμένην τῷ ἰοιῳ
πάτρι ἀπέδοτο, καὶ ταύτην ὁ πατὴρ λαβὼν ὑπέστρε-
ψεν εἰς τὰ οἰχεῖα μετὰ χαρᾶς, δόξαν xal αἶνον ἀνα-
πέμπων τῷ τῶν ἁπάντων Θεῷ.
35. Οὔτος ὁ σημειοτόρος χαὶ τῆς xal ἡμᾶς
γενεᾶς προφήτης γαμβρὸν ἔσχε πάνυ αἱρετίζοντα
τ ^ xs Per
φρονοῦντα xa ἀντιποιούμενον τῶν βεβήλων δογμά-
τῶν τοῦ θεοστυγοῦς χαὶ μυσαρωτάτου Κοπρωνύμου.
Τοῦτον ὁ πατὴρ πολλάκις νουθετήσας χαὶ πρὸς
βελτίστην ἀλλοίωσιν ἀλλοιωθῆνα!. ἢ βουλευσάμενος
e: yd rw á
ch» ἔμμονον ποιότητα τῆς καχίας γοῦν ἕξιν μετα-
; Neues (Ere
στρέψαι οὐκ ἠδυνήθη, ἐχείνου δὲ ἔτι τοῖς αἰσχίστοις
ἐπιμένοντος καὶ βλασφήμους λόγους χατά τε τῶν
ἁγίων xod. τοῦ καθ᾽ ἡμᾶς ἱεροῦ σχήματος ae -
uot
403
progressum in manibus sancli tradit. Qui cum
illud aecepisset et sanctis suis labiis osculatus
esset, Deo gratias reddidit /i.
33. Haud procul a sancti cella spelunca erat,in
qua habitabat multitudo malorum spirituum.
Sanctus igitur pater nosler Ioannicius purificare
hune loeum volens, ut qui hue advenirent indem-
nes servarentur, potentiae Dei confisus,ad antrum
per certos quosdam dies incolendum. accessit.
Cum autem inlrogressus essel, ordinatur contra
ipsum tota haee daemoniaca acies; clamores
multi et inconditae voces emittebantur. Alii enim
iniuriis sanctum impetebant, alii minabantur, alii
quidem omnia tentabant, alii etiam abire festina-
bant, fuerunt et qui, ut speluncam a fundamentis
divellerent, se invicem adhortarentur. Sanctus
autem cum extendisset manus in eaelum, Deum
orabat ut illi expellerentur. Cumque post oratio-
nem psallere incepissel ἢ : Exsurgat Dominus et
dissipentur inimici eius, et fugiant qui oderunt eum
a facie eius, invisibiliter quasi aliquo flagello pulsa
daemoniaea phalanx el in speciem corvorum
mutata, evolavit universa et per aliquam rimam
cavernae eum gemitu multo egressa evanuit, et
fuit ab illo tempore salus magna illis qui hac
transibant A.
34. Theodotus candidatus /, cognominatus
Sellocacas, fidem invietam in sanctum habens,
assumplam secum filiam suam, quae erat lota
infirma et languida, dueit ad sanetum. Cumque
angelica meritus esset ista frui praesentia, posita
filia ante pedes saneti, supplicibus verbis clamans
dicebat : Miserere, pater, istius propter peccata
mea utrinque in omnibus membris. languentis ;
compatere mihi qui confidenter. ad sanctitatem
tuam confugio; redde mihi tuis ad Deum puris
qrecibus intactam. et sanam. filiam; miserere mei,
o discipule et. serve. Christi, neque me quasi qui
nihil obtinuerit post te relinquas humiliatum et
pudore affectum; particeps fiam adiutorii et sus-
ceptionis tuae, particeps fiam et ego cum omnibus
salutis per te, particeps fiam et ego pretiosorum
sanitatis donorum tuorum, et imitatus Dominum
medens filiae meae, dimitte me qui muntiem. po-
tentias. Domini et mirabilia quae per te operatur.
Quibus verbis commotus sanctus, erat. enim hu-
manissimus valde, iubet adductam filiam ad se
ferri. Quo facto, cum lJaerimis sanetus ter signat
puellam signo vivificae crucis haec dicens : In
nomine Iesu. Christi, qui sanat omnem morbum et
omnem infirmitatem, surge et ambula, et simul ac
locutus est firmatae sunt bases puellae et tali,
membrisque ad invicem incredibiliter contractis,
coram omnibus surgens et exsiliens, progressa
cecidit ad pedes sancti. Qui benedicens ipsi atque
congratulatus, salvam. patri suo reddidit; qua
suscepta, pater rediit ad propria, eum. gaudio
gloriam et laudem reddens Deo universorum.
35. Thaumaturgus iste et in generatione nostra
propheta cognatum habebat prorsus haeretice
senlientem et seclalorem pravarum opinionum
Dei osoris et nefarii Copronymi. Cum illum pater
saepius cohortatus esset et ut ad meliorem fru-
gem reverteretur ineitasset, permanentem mali-
tiae efficaciam convertere non potuit, siquidem
perseverabat iste in pudenda agendi ratione, bla-
sphemias contra sanetos et illum, qui pro nobis
incarnatus apparuit, proferens. Neque enim inter-
cessiones
VITA
h
daemones a
loco quem
infestabant,
fugat,
k
puellam
languidam
sanat
]
et cognatum
haereticum .
convincit.
λἀ01
Οὐδὲ γὰρ τὰς πρεσβείας τῶν ἁγίων εἰς ἅπαν ὃ
πανάβλιος ἐδέχετο, οὔτε μὴν τούτων τὰ ἱερὰ λείψανα
χατησπάζετο, ἀλλὰ καὶ τοὺς xal ἡμᾶς ἀγγελομι-
μήτους μοναχοὺς φληναφίαις * χκαθυποβάλλων οὐχ
ἐπαύετο. Τούτου τὸ ἀδιόρθωτον θεασάμενος ὁ ὅσιος
χαὶ τοῦτον βουλόμενος διά τινος παιδευτιχῆς τιμω-
ρίας ἰάσασθαι, φησί" Θῶμεν, ἄδελφε, ἀμφότεροι
σύμφωνον τοιοῦτον xal ὅστις χαχῶς πιστεύει. πηρω-
θεὶς τοὺς ὀφθαλμοὺς μεταβληθήτω τῇ διανοίᾳ πρὸς
τὴν ἀμείνονα πίστιν. ᾿Ἐχείνου δὲ ἐπὶ τοῦτο χατανεύυ-
σαντος, ἅμα τῷ λόγῳ ἀπόλλυσι. τὸ φῶς τῶν ὀφθαλ-
μῶν. Ὁ δὲ ἅγιος" Τί φῆς πρὸς τοῦτον, ἔφη, ὦ
ἄδελφε; "Apt γε τὰ νῦν οὐ πληροφορῇ xoi ἐπιστρέ-
φεις ἐν χαθαρᾷ μετανοίᾳ πρὸς τὴν ὀρθόδοξον χαὶ
ἀμώμητον πίστιν, ἢ ἔτι τοῦ ἀντιχρίστου ἐχείνου
xal ἐξαγίστου Κοπρωνύμου ταῖς ἀνόμοις νουθεσίαις
xal διδασκαλίαις ἐμμένεις ; Ὅδε φησι" Καὶ ἔμεινα
xal μενῶ εἰς τὸν αἰῶνα. Ὁ δὲ ἅγιος τοῦτον βδελυ-
ξάμενος ἀπεδίωξε, καὶ οὐ μετὰ πολλὰς ἡμέρας
χαλεπῶς νοσήσας χαχινχάχως τὴν ψυχὴν αὐτοῦ
ἀπέρρηξε, καὶ τό γε ἐλεεινότερον ὅτι καὶ τοῦ φωτὸς
στερηθεὶς ὁ ἄθλιος πρὸς σκότος τὸ αἰώνιον ἐξεδή-
unsev.
cod ,
φλιναφίαις.
Legenden des hl. Theodosios, p. 366-69.
Chrisli, occisus est.
€ Ezech., ΚΠ, 16.
gersona sic designata non repperimus.
Í h Cfr. in praecedenti Vita, num. 26, p. 356.
ἢ i Ps. LXVII, Ὁ.
l
|
m Cfr. praecedentia Acta, num. 27, p. 357.
36. Ἐγένετό ποτε τοὺς ἐγκρίτους τῶν πατέρων
συμφωνῆσαι xui εἰς ἐπίσχεψιν τοῦ ἁγίου ἀπελθεῖν.
Ὑπῆρχον δὲ ἐκ μὲν τῶν μητροπολίτων ὁ παναγιώ-
τατος Ἰωάννης, ὁ Χαλχηδόνος, xoi Πετρός, ὁ
ἁγιώτατος μητροπολίτης Νικαίας, ix OE τῶν ἥγου-
μένων Κλήμης ὁ ἱερώτατος, Θεόδωρος ὁ Στουδίτης,
Ἰωσὴφ ὅ ποτε γεγονὼς οἰκονόμος τῆς μεγάλης
ἐκκλησίας, ἅμα τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ, χαὶ ἄλλοι
πλεῖστοι. τῶν ἡγουμένων, ὡς ἀριθμηθῆναι πάντας
ἑκατόν ἢ καὶ ἐπέκεινα. Διὰ OE τὴν δυσχέρειαν τοῦ
ὄρους ἀνελθεῖν πρὸς τὸν ἅγιον μὴ δυνηθέντες, ὁμαδὸν
συναχθέντες πρὸς τὸ ᾿Αγαυρινὸν μετόχιον, ἐν οἷς
τιμᾶται ὁ πάνσεπτος ναὸς τοῦ ἁγίου Ἠλία, δηλο-
ποιοῦσι τῷ ὁσίῳ διὰ τοῦ εὐλαβεστάτου Εὐστρατίου
κατελθεῖν διὰ τὸν Κύριον, καὶ εὐλογῆσαι αὐτούς.
Ὡς οὖν κατελθὼν ἔμελλε πλησιάζειν αὐτοῖς, ἀνα-
στάντες ἐκεῖνοι ἐξῆλθον εἰς ὑπάντησιν προσχυνήσοντες
αὐτῷ. Εὐχῆς δὲ γεναμένης, καὶ καθίσαντες ἀμφό-
τεροι
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
cessiones sanctorum umquam iste miser invoca- D
bat, neque eorum sacras reliquias venerabatur,
sed a monachis, qui inter nos angelos imitantur,
calumniis impetendis non cessabat. Hune ini-
quum cum vidisset sanctus, quem volebat per ali-
quam disciplinarem casligalionem sanare, dixit :
Conveniamus, frater, ulerque de hoc concordes, ut
qui male credit, capiatur oculis et mutet intellectum
in meliorum fidem. Cum iste consensisset in hoe,
vix locutus amittit lumen oculorum. Cui sanetus :
Quid. dicis de hoc, ait, o frater ? Nonne igitur im-
glebis promissionem. et. convertes te in mente pura
ad orthodoxam et irreprehensibilem fidem? Num
amplius huius adversarii Christi et scelestissimi Co-
pronymi. iniquis cogitationibus et doctrinis adhae-
rebis? Qui dixit : Et permansi et permanebo in
aeternum. Sanetus vero. eum istum exsecratus
esset, eiecit; qui post paucos dies cum aegrotasset
malam male animam suam reddidit, eoque mise-
rabilius quod lumine orbatus in tenebras aeternas
migravit m.
ANNOTATA.
a. De usu verbi χαταλαμθάνω videsis quae erudite nuper disserebat vir cl. Krumbacher, Studien zu den
b Ut notum est, Leo Armenus anno 820 in ecclesia. Phari, ubi venerat ad. celebranda. natalicia
d De Niceta cfr. Sabas, num. 25, p. 335 et nota g, p. 358. Si audiendus est Zonaras in lexico, cfr.
Stephani, Thesaur. ling. graec, Λυγδηνός dicitur a. Λύγδη, quod est ὄνομα τόπου. At quaenam fuerit
e Eandem praedictionem memoratam videsis in. Vita a Saba conscripta, num. 24, p. 355.
f De thermis Olympicis, cfr. notam h capitis VII, p. 358, in prioribus Actis.
, p L )
g Miraculum idem a Saba narratur, num. 25, p. 350-6.
k Videsis idem factum in aliis Actis, num. 26, p. 356.
1 Fabrotus in Glossario suo, P. G., tom. CX XII, p. 1374, dicit. fuisse candidatos militum genus
quos robur corporum et animorum commendabat et qui erant. inter stipatores principis. Apud Sabam
filia. T'heodoli candidati est filia cuiusdam senatoris; cfr. num. 27, p. 356.
CAPUT SEPTIMUM.
S. loannieius visitatur a quibusdam sanctissimis viris, praedieit
mortem loseph oeconomi, vadit ad sepulerum S. Theo-
phanis, eieitque draconem ab insula Thasio.
36. Contigit olim ut celebres patres communi
consilio abirent ad invisendum sanctum «a. Erant
aulem ex metropolitis sanctissimus admodum
loannes Chaleedonensis et Petrus sanctissimus
metropolita Nieaeae, et ex hegumenis Clemens
sacratissimus, Theodorus Studita, Ioseph, qui
quondam fuerat oeconomus magnae ecclesiae,
cum fratre eius, aliisque pluribus ex praepositis,
ita ut numerarentur universi centum, vel etiam
amplius ὁ. Cum propter angustiam montis ascen-
dere ad sanetum non possent, simul congregati in
Agaurino monasterio, ubi colitur venerabile tem-
plum Saneti Heliae c, signifiearunt sanclo per
reverendum Eustratium ut descenderet ipsisque
in nomine Domini benediceret. Cum ergo descen-
disset etin eo esset ut appropinquaret ad illos, sur-
gentes isti egressi sunt obviam illi ut eum venera-
rentur. Oratione peracta, cum sederent utrinque
in
Post
quorundam
sanctorum
virorum
visitationem,
a
* cod. οὖν.
* cod.
^N
χατιοίαν.
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 405
A τεροι ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, διερωτᾶν πρὸς ἀλλήλους
ἀπήρξαντο τὸ ποῖσ τῶν ἀρετῶν ἄν εἴη ὑψηλοτέρα ;
Καὶ ὁ μὲν προεβάλετο τὴν ἀγάπην, ὁ OE τὴν προσ-
εὐχήν, ὃ δὲ τὴν ἐλεημοσύνην, καὶ ἕτερος φιλοξε-
νίαν, χαὶ ἄλλος τὴν νηστείαν, χαὶ πάντας ἄλλως
χαὶ ἄλλως φάναι. ᾿Ενστάσεως οὐ" τῆς τυχούσης
γεναμένης, παρεχάλουν τὸν ὅσιον τὸ παρεμπεσὸν
αὐτοῖς ζήτημα διαλῦσαι. Ὁ δὲ ταπεινόφρων χαὶ
ἰσάγγελος πατὴρ ἡμῶν Ἰωαννίκιος πολλὰ ὑπ᾽ αὐτῶν
ἐκβιασθεὶς μόλις ποτε γαλιηνῷ τῷ ῥήματι ἀπεχρίηη *
Ἐγώ, πατέρες ἅγιοι, ὡς λογίζομαι, ὅτι ὑψηλοτέρα
τῆς ταπεινοφροσύνης ἄλλη ἀρετὴ οὐχ ἐστιν. Οἴδε
χατανεύσαντες χαὶ μετάνοιαν βαλόντες ἡσύχασαν.
Μετὰ μικρὸν ὃὲ ἅπαντες ἀναστάντες ἐδυσώπουν τὸν
ἅγιον συνευωχιηθῆναι αὐτοῖς * καὶ δὴ τῇ παραχλήσε!
αὐτῶν ἐπινεύσας ὁ ὅσιος ἅμα αὐτοῖς ἐπὶ τὸ ἄριστον
ἐπορεύθη. ᾿Αγακλιθέντων οὖν πάντων ἐπὶ τοῦ ἀρί-
στου, ἀνοίξας τὸ ἅγιον αὐτοῦ στόμα ὃ πατὴρ ἡμῶν
φησι πρὸς τόν ποτε γεγονότα οἰκονόμον τῆς μεγά-
λης ἐχχλησίας τὸν χύριν ᾿Ιωσὴφ ἐνώπιον πάντων
ὅτι" Πρὸ καιροῦ βουληθέντος σου θεάσασθαι ἡμᾶς
ἐμφανισθῆναί σοι. οὐκ ἠδυνήθημεν ἴσως γὰρ οὐκ ἣν
πότε θέλημα Θεοῦ: νῦν γοῦν χαὶ τεθέαμαι χαὶ ἐνώ-
πῖον πάντων τῶν πατέρων παραχαλῷ σε ὅπως τὰ
χατὰ σὲ διαφέροντα χαλῶς διοικῶν ἀεὶ ἀποβλέπειν
σε xal! ἑχάστην πρὸς τὴν ὥραν τοῦ θανάτου * ὃ γὰρ
καιρὸς τῆς ἀναλιύσεώς σου ἤδη ἔφθαχεν. Ὅδε συγχα-
θέμενος πάντα τὰ λαληθέντα σὺν προθυμίᾳ πράττειν,
βαλὼν μετάνοιαν πρὸς τὸν ἅγιον ἐχάθισε. Σκανδα-
λισθέντες οὖν ἐπὶ τοῦτο οἱ Στουδίται, xoi γὰρ
εἰώθασι σχάνδαλα συρράπτειν πάντοτε, καὶ ξαυτοὺς
ὑψηλοὺς ἡγεῖσθαι εἴπερ ἄλλους, οὐ μιχρῶς ἐν τοῖς
διαλογισμοῖς αὐτῶν κατεμέμφοντο τὸν ὅσιον ἐπιλέ-
Yovses xal τοῦτο ἐν τῇ διανοίᾳ " Τίς ἄρα γινώσχει
τὸν ἑχάστου θάνατον πλὴν μόνου Θεοῦ ; Γνοὺς οὖν
ὃ ἅγιος τοὺς διαλογισμοὺς αὐτῶν, ἐν τῷ τέως μὲν
ἡσύχασεν, τελεσθέντος OE τοῦ πότου προσκαλεῖται
μὲν αὐτοὺς xax ἰδίαν" xal τοὺς διαλογισμοὺς αὐτῶν
ἐξειπὼν ἄγαν χατέπληξε xol ἐνέτρεψεν αὐτούς,
χατηχήσας τε αὐτοὺς μὴ ἀκρίτως οὕτως ἑτοίμους
εἶναι πρὸς κακίαν μηδὲ τὰ κάρφη τὰ ἀλλότρια προ-
βλέποντες τοὺς ἑαυτῶν δοχοὺς μὴ κατανοεῖν, xai
τισιν ἄλλοις ἐπωφελέσ! δήμασιν ἐπιστύψας πρὸς
γῆν τούτους χατέχλινε, τὸ - Ἥμαρτον xai τὴν συγχώ-
ens ἐπιβοήσαντας. Ὁ δὲ ὅσιος τούτους ἀναστήσας
χαὶ συγχωρήσας ἀπέλυσεν. 'Ü δὲ προλεχθεὶς ᾿Ιωσὴφ
πάντα τὰ κατ᾽ αὐτὸν διανείμας πένησι, κατὰ τὴν
προφητικὴν ἀνάρρησιν τοῦ ἁγίου, ἐπιζήσας ἡμέρας
δεκαοχτὼ πρὸς Κύριον ἐξεδήμησεν.
37. 'Eyévezó ποτε τὸν ὅσιον κατελθεῖν πρὸς τὸ
μοναστήριον τοῦ μεγάλου Ἰσακίου, τὸ ἐπονομαζό-
μένον ᾿Αγρός, χἀκεῖ προσευξάμενον xal τὸν τάφον
ἀσπασάμενον τοῦ ἁγίου ἀνθυποστρέφοντα εἰσελθεῖν
εἰς τὴν νῆσον τὴν χαλουμένην Θάσιον πρὸς τὸν
μέγαν Δανιήλ. Ὁ δὲ ἡγιασμένος Δανιὴλ μαθὼν τὴν
ἔλευσιν τοῦ ἁγίου ἔξεισιν εἰς ὑπάντησιν μετὰ πάσης
τῆς ὑποτεταγμένης αὐτῷ ἱερᾶς ἀδελφότητος, χαὶ ὡς
ola προφήτην Θεοῦ τιμητιχῶς ὑποδέχεται αὐτόν.
Εἶτα διαλογισάμενος θεόθεν τοῦτον πεμφθῆναι διὰ
τὴν ἐπικειμένην αὐτοῖς συμφοράν, ἦν γὰρ & τιν:
μέρει τοῦ γησίου κατοιχῶν δράχων φοβερώτατος, οὐ
μὴν ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν νῆσον πλῆθος εἶναι
ἀναριθμήτων ὄφεων, βουλεύεται τοίνυν ὃ μέγας
Δανιὴλ βουλὴν ἀγαθήν, χαὶ συμπαραλαβὼν μεθ᾽
ἑαυτοῦ πᾶσαν τὴν ἀδελφότητα ῥίπτει πρὸς τοὺς
πόδας τοῦ ἁγίου καὶ χαθιχετεύει διὰ τῆς προσευχῆς
αὐτοῦ ἀπελαθῆναι τὸ θηρίον. Εἴξας * οὖν τῇ παρα-
χλήσει, ὁ ἅγιος χελεύει μὲν τὸ ξύλον χροῦσαι,
προτρέπεται δὲ τοὺς ἀδελφοὺς ἐπὶ τὴν ἐχχλησίαν
εἰσίεναι, καὶ ἀπὸ ἑσπέρας μέχρ'" πρωΐ ἐν δοξολογίαις
χαὶ εὐχαῖς ἐπαγρυπνοῦντας τὸν Θεὸν ὑπερ τούτου
χαθικετεύειν. Καὶ τούτου γενομένου, λαβὼν ἐν τῇ
χειρὶ
in solo, se mutuo interrogare coeperunt quaenam
virtus videretur sibi praestare. Alius quidem prae-
ferebat caritatem, alius orationem; hic autem
eleemosynam, ille vero hospilalitatem et alius
ieiunium ; unusquisque nempe aliter et aliter sen-
tiebat. Contentione magna facla, hortati sunt san-
ctum ut illam quae inciderat quaestionem solveret.
Humilis quidem et angelorum aemulus pater no-
ster loannicius, multa vi ab ipsis coactus, vix
tandem placido verbo respondit : Equidem, patres
sancti, ita. arbitror nullam. altiorem humilitate
aliam esse virtutem. Qui cum annuissent veniam-
que petiissent, taeuerunt. Post pusillum surgentes
omnes invitaverunt sanctum, ut seeum mensae
accumberet. Qui petitioni eorum consensit et simul
cum eis ad prandium est profectus. Dum igitur
omnes prandio accumberent, aperiens sanctum 0s
suum pater nosler dicit ad eum, qui olim fuerat
oeconomus magnae ecclesiae, domnum lose-
phum, coram omnibus : Antea cum velles videre
nos, coram te apparere nequivimus, neque forsan
erat lunc. Dei voluntas ; nunc ergo et intueor te et
coram omnibus patribus hortor te ut, omnibus quae
ad te pertineant recte administratis, respicias coti-
die in horam mortis tuae : tempus enim resolutionis
tuae iam. instat. Conviva iste quaecumque dicta
fuerant studiose se peracturum cum promisisset,
paenitentia faeta, iuxta sanctum sedit. Seanda-
lizati sunt propterea Studitae, — solent enim
scandala undecumque consuere, quippe qui se
aliisomnibus maiores existimant — ; nec parumin
cogitationibus suis vituperabant sanctum, illud
dicentes in mente sua: Quis autem cognoscit unius-
cuiusque mortem, praeter solum Deum ? Cum igitur
novisset sanctus cogitationes eorum, in praesenti
tacuit ;sed finita compotatione, advocat eos priva-
tim et illorum cogitationes retractans valde con-
terruit eos et hortatus est admonens ne iniuste ita
parati essent ad malignitatem, neque alienas
paleas prospicientes trabes proprias ignorarent ;
alisque congruis verbis reprehensi humi sese
prostraverunt clamantes Peccavi οἱ veniam. pe-
tentes. Sanctus cum sublevasset illos veniamque
condonasset, dimisit eos. Praedielus autem Iose-
phus eum cuneta bona sua pauperibus distri-
buisset, et secundum propheticam loquelam saneti
vixisset tantum decem et octo dies, migravit ad
Dominum.
37. Factum est ut descenderet quondam
sanctus ad monasterium magni Isaacii d, quod
cognominatur Ager e, cumque ibi orasset, sepul-
crum saneti osculatus, revertendo ingressus est
insulam, dietam Thasium f, apud magnum Danie-
lem g. Venerandus autem Daniel eum audivisset
de adventu saneti, exit obviam ei cum universa
subiecta sibi fraternitate, et tamquam prophetam
Dei honorifice excipit eum. Dein arbitratus divi-
nitus hune missum fuisse propler iniectam sibi
calamitatem, — habitabat enim in parte quadam
insulae draco infensissimus, quin et per totam
insulam multitudo innumerabilium serpentium, —
capit ergo magnus Daniel consilium optimum et
suscipiens secum totam fraternitatem proicit se
ad pedes saneli, cui supplicat ut oratione sua
expellat feram. Cum igitur cessisset. invitationi,
sanctus iubet lignum pulsare A, hortaturque Ira-
ires ecclesiam ingrediantur et a vespere usque
mane in doxologiis et precibus vigilantes Deum
huius rei causa orent. Quo peracto, suscipiens
manu sua hane, quae regebat eum, venerandam
crücem solus contra feram procedit. Cum desuper
speluncam
Ε
S. Ioannicius
tendit ad
S. Danielem
in Thasio.
d
e
f
»
13
* cod,
Ἐλα!οβομῶν.
α
* cod. "Ἤγγερ
et sic
᾽ deinceps.
* cod. φησίν.
cod.
μετρόπολιν,
* cod. ἔσο.
D A m m Υ ΙΝ
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
speluncam, in qua habitabat draco, advenisset,
rogavit Deum per totam noclem ut. pessimum
serpentem eiceret. Ubi vero sensit draco praesen-
tiam saneti, coepit terribilibus volutationibus et
validis sibilis euneta. tremefacere eireumquaque.,
Tllucescente autem die et iam orto sole, ac si igne
impelleretur, intuentibus omnibus, proiecit sese in
lacum, illoque tranatato terram attigit et evanuit.
Fratres vero incredibile illud videntes prodigium,
laude data. Deo, honorificam venerationem sancto
exhibuerunt.
406
χειρὶ αὐτοῦ τὸν χαβοδηγοῦντα αὐτὸν τίμιον σταυρὸν
μόνος χατὰ τοῦ θηρὸς ἐξέρχεται. Ὡς ὃ ἐπάνω τοῦ
σπηλαίου οὖ (xe ὁ ὁράχων ἐγένετο, ἐδέετο ποῦ Θεοῦ
Bv ὅλης τῆς νυχτὸς τὸν παγχάχιστον ctv ἀπελα-
ῃῆναι. Ὡς δ᾽ ἤσθετο ὁ δράχων zh παρουσίαν τοῦ
ἁγίου, ἤρξατο στερροτέραις συστροφαῖς xai βιαίοις
συρίγμασι πάντα δονεῖν τὰ ἐκεῖσε" περὶ δὲ τὸ αὖγος
τῆς ἡμέρας, ἀνισχόντος ἤδη τοῦ ἡλίου, ὡς ὑπὸ
πυρὸς ἐλαυνόμενος, πάντων θεωρούντων, ἔβαλεν
ἑαυτὸν ἐν τῇ λίμνῃ, xai ταὐτὴν διαπεράσας πρὸς
τὴν ἤπειρον γενόμενος ἄφαντος γεγόνεν. οι δὲ
ἀδελφοὶ τὸ παράδοξον τοῦτο θεατάμενοι θαῦμα. αἶνον
ἀναπέμψαντες τῷ Θεῷ, τὴν τιμητικὴν προσχύνησιν
τῷ ἁγίῳ ἀπένειμαν.
ANNOTATA.
a. In opere, Oriens christianus, tom. I, p. 605, hunc locum adduxit Le Quien, sed valde inaccurate.
Haec enim tradit : ' Eyyószo τότε τοῖς ἐχχρίτοις τῶνδε πατέρων συμφωνεύσαι εἰς τὴν σχέψιν τοῦ ἁγίου ἀπελθεῖν * ὑπῆρχον
δὲ ix τῶν μητροπολίτων Ó παναγιώτατος ᾿Ιωάννης ὁ Χαλχηδόνος x. τ. X. Nisi Le Quien. affirmaret se haec
vepperisse in codice 303. Coisliniano, crederes eum quae profert ex alio libro exscripsisse.
b. De aliis sanctis viris hic citatis actum est in notis r, s, t, u, capitis VII, prioris Vitae, p. 359.
c Metochium Sancti Heliae etiam a Saba memoratur. Cfr. Acta ab ipso conscripta, cap. V H,nota q, p.339.
d Magnus lsaacius, id. est. S. "Theophanes. ehronographus, hegumenws Sigrianus, de quo videsis
Act. SS., Martii tom. 1I, pp. 213. sqq. De ipso nomine Isaacii vide quae dicta. sunt p. 213, num. 3, 4.
Sepulcrum S. Theophanis distabat duodecim stadiorum intervallo a monasterio Sigriano, quod. ipsum a
Cyzico circiter viginti duo passuum millia aberat.
e De monasterio Agro dictum in praecedentibus Actis, cap. VILI, not. n, p, p. 364.
f Sabas, ut vidimus, huius insulae situm definit ad borealem partem lacus Apolloniadis. Cfr. supra,
num. 31, p. 360.
g De Daniele in Thasio, cfr. prioris Vitae cap. VIII, num. 31, p. 360-1.
h. De usu pulsandi lignum cfr. Anal. Bolland., ὁ. XT, p. 28 et Krumbacher, Studien zu den Legenden
des hl. Theodosios, p. 355-61.
CAPUT OCTAVUM.
Alia S. Ioannieii miraeula.
38. Τοῦ οὖν ἁγίου πάλιν πρὸς τὸ ὄρος ἐπανελ-
βόντος, ἀνῆλῇε πρὸς αὐτὸν ὅ ποτε ἡγούμενος τῶν
Ἐλαιοβωμῶν * Avzovtos, ἅμα Βασιλείῳ τῷ οἰχονόμῳ
αὐτοῦ. Ὁ δὲ ὅσιος τούτους ὑποδεξάμενος χαὶ εὐλο-
γήσας, ἤρετο πρὸς τὸν εὐλαβέστατον ἡγούμενον "
"Ap& γε, χύρι ᾿Αντώνιε, ἃ ἂν ἀκούσῃς mao ἡμῶν
ἀποφέρεις πρὸς τὸν μητροπολίτην τῆς Νικαίας τὸν
ἐπιλεγόμενον Ἴγγερ * ; “Ὅδε γινώσκων τὸ αὐστηρὸν
τοῦ ἀνδρός " Οὐ, φησίν, ἀπεχρίθη, ὦ πάτερ. Ὁ δὲ
πατὴρ τοῦτον καταλείψας, καὶ πρὸς τὸν Βασίλειον
ἀποβλέψας. Σὺ τί vene *, ἔφη, ὦ Βασίλειε ; Ὅϑε
μετὰ φόβον λέγει" Εἴ τι ἂν κελεύσειας, ὦ δέσποτα,
ἀπαραλείπτως τῷ ἀνδρὶ ἀποχομίσω. Ὁ δὲ θεσπέσιος
πατὴρ ἡμῶν " Τάδε ἐρεῖς πρὸς αὐτὸν ὅτι" Εἰ βούλει
πρόσωπον τοῦ Θεοῦ θεάσασθαι, τὴν μητρόπολιν *
ἐάσας τῇ μετανοίᾳ πρόσδραμε * ὃ γὰρ θάνατός σου
ἤδη ἤγγικε καὶ βλέπε τοὺς καμάτους σου μὴ ἀπο-
λέσῃς. Ταῦτα ὁ ἅγιος εἰπὼν xai τοῖς ἀνδράσιν ἐπευ-
ξάμενος ἀπέλυσεν. Ὁ δὲ Βασίλειος χατὰ τὴν χέλευσιν
τοῦ πατρὸς ἀπελθὼν πρὸς τὸν Ἴγγερ, ἀττήγγειλεν
αὐτῷ πάντα ὅσα διετέτακτο. "ÜGe χάμπτεται μὲν
πρὸς μικρὸν τῇ μετανοίᾳ, τῇ üb δόξῃ πάλιν τοῦ
δέοντος καὶ φθχρτικοῦ βίου χλαπεὶς ἀμνημονεῖ τῶν
λεχθέντων. Εἶτα μετὰ πεντεκαιδεκάτην ἡμέραν
καθεζομένου αὐτοῦ ἐν τῷ θρονίῳ, μηδὲν τὸ σύνολον
τούτου ἐπειπόντος, μήτε τὰ xav αὐτὸν διαθεμένου,
ἐξέπνευσεν, Ἐν αὐτῇ οὖν τῇ ὥρᾳ τῷ προορατικῷ
"χαρίσματι γνοὺς άγιος, προσχαλεσάμενος πὸν πανά-
γαστον Εὐστράτιον πιχρῶς ἀποχλαιόμενος, φησίν"
Ἔστω" γινώσχων, ἄδελφε Εὐστράτιε͵ ὅτι ὁ ταπεινὸς
Ἴγγερ ἀμετανόητος φβασβεὶς τέθνηκε, μὴ ὑπαχού--
συς
38. Cum sanctus iterum in montem ὦ reversus
essel, venit ad ipsum ille, qui olim hegumenus
Heliae Altarium fuerat Antonius, simul cum
Basilio oeconomo suo. Sanetus vero eum illos
excepisset iisque benedixisset, petiit a reverendo
hegumeno : Deferesne, domne Antoni, quaecumque
audieris anobis ad metropolitanum Nicaeae, dictum.
Inger? Qui cognoscens severitatem. viri: Nequa-
quam, ait respondilque, o pater. ΤΌΠΟ pater, illo
relicto, οἱ Basilium respiciens : T'u vero quid dicis,
inquit, o Basili? Qui cum timore dixit : Si quid
iusseris mihi, o magister, illud studiose viro
deferam. Divus autem. pater noster: Haec dices
ipsi : si vis vultum Dei videre, metropoli tua relicta,
ad paenitentiam. te. converte ; mors enim tua iam.
appropinquavit et prospice ne labores tuos perdas.
Quae eum dixisset sanctus virisque benedixisset,
dimisit eos. Basilius vero, secundum mandatum
palris profeetus ad Inger, renuntiavit ipsi quae-
cumque iussus fuerat. Qui quidem paulisper paeni-
lentiae operam dedit, sed gloria transeuntis et
pereuntis vitae iterum deceptus oblitus est dicto-
rum. Dein post quintum et decimum diem eum
sederet in throno, nullo verbo prolato, neque ulla.
de suis rebus disposita, exhalavit animam. Eadem.
aulem hora prophetico charismate cognoscens
illud sanctus, eum advocasset venerandum Eustra-
tium amare flendo ait : Scito, frater Eustrati, mise-
rum Inger impaenitentem. morte. praeoccupatum
esse, verbo noslro non obtemperantem. Sed mos
insontes sumus, praedizeramus enim ipsi ; ille vero
inoboedientiae
D
Morte. Inger,
episcopi
Nicaeni,
praedicta,
a
* cod..
περιβώητος.
* cod. ἀπείη.
"cod. ὀργύας.
cod .
χαθήρξεως.
cod. ὃς.
* cod.
ῥαγδέως.
7 cod.
ἀπολείᾳ.
* cod.
cod.
τεχνήταις
" cod, εἰώθη.
περιβώητος.
Ahicet infra.
DIES QUARTA
σας τῷ λόγῳ ἡμῶν" ἀλλ᾽ ἡμεῖς μὲν ἀβῶοί ἐσμεν,
ἤδη γὰρ προειρήχαμεν αὐτῷ, αὐτὸς OE τῆς παραχοῖς
τοὺς καρποὺς δρέψεται, μὴ) χωρισθεὶς τῆς αἱρέσεως,
ἀλλ᾽ ἀποθανὼν ἐν τῇ ἁμαρτίᾳ αὐτοῦ.
39. ᾿Βπεὶ οὖν περιβόητος " τῷ κόσμῳ ἐγεγόνει
& θεόπνευστος πατὴρ ἡμῶν ᾿Ἰωαννίκιος, χαὶ πολὺ
πλῆθος τῶν ἀνθρώπων ἀπήε:" πρὸς αὐτὸν τὰ δέοντα
xal ψυχωφελῆ ὑπ᾽ αὐτοῦ διδαχθησόμενον, μέντοι.
γε οὖν xai ἀποχρώντως ἕκαστος ἐχ τοῦ παναγίου
τόματος αὐτοῦ ὡς ἐκ στόματος Θεοῦ τὴν ὄνησιν
ἐκαρποῦτο, xal ὑπέστρεφε τὸν Θεὸν δοξάζων, αὐτὸς
ἄτε τῷ χαθαρῷ χαθαρῶς ὁμιλεῖν γλιχόμενος xai
ἐμποδίου τῆς ἐναρέτου xai ἡσυχίου͵ βιώσεως αὐτοῦ
τὰ προσφοιτῶντα πλήθη λογιζόμενος, οἶμαι δὲ καὶ
«iv διάκενον δόξαν τῶν ἀνθρώπων ἐχχλίνων, χρυφίως
ἐκ τοῦ τόπου ἐν ᾧ ἣν μεταβὰς πρὸς τὰ ἐπιλεγόμενα
Κτήματα, τὰ ἐπέχεινα πέλοντα τοῦ προονομασθέντος
Λησσοῦ, ἐν τῷ ποταμῷ τῷ χαλουμένῳ l'opyózn, πρὸς
σπήλαιον ἐχεῖσε ὄντι λίαν δύσβατον καὶ δυσάγωγον
ἐχώρησεν, τὸ προφητιχὸν ἐκεῖνο λόγιον ἐπιφθεγξά-
μενος τὸ φάσκον" Σύ, Κύριε, καταμόνας ἐπ᾽ ἐλπίδι
χατῴχησάς με. Ἰὐῦρεν ὃὲ ἐχεῖ λίθον κείμενον παμ-
μεγέθη, προστάττει ὃὲ ἅλυσιν γενέσθαι ἔξ τὸ μῆχος
ὀργυίας " ἔχουσαν, καὶ τῇ ἁλύσει ἑαυτὸν δήσας τῷ
μεγίστῳ ἐκείνῳ λίθῳ τὴν ἅλυσιν προσήρμοσεν.
Οὕτως ὃὲ σιδηροδέσμιος ὧν καὶ πάνυ θλιβόμενος καὶ
καχοχούμενος ἐπὶ ὅλοις τρισὶν ἔτεσιν ἐν τῇ τοιαύτῃ
ἀνάγχῃ ἐχαρτέρησε. Ῥελεσβέντος οὖν τοῦ τριετοῦς
χρόνου xai τὴν εὐχὴν ἣν ἤρξατο, φημὶ δὴ τὴν τῆς
χαβείρξεως ἡ, Θεῷ ἀποδούς, καὶ γὰρ ἣν τοῦτο τῷ Θεῷ
συνθέμενος, τὰ δεσμὰ διαρρήξας πρὸς ἐπίσχεψίν
τινος πανθαυμάστου γέροντος ἔξεισι.
A0. Τὸν Γοργύτην ποταμὸν περᾶν μέλλων, ἦν
γὰρ ὃ γέρων ἐπέχεινα τοῦ ποταμοῦ, ἀναβλέψας οὖν
τοῖς ὀφθαλμοῖς ὃ σεβάσμιος ἸΙωαννίχιος θεωρεῖ ἐν
τῷ μέσῳ τοῦ ποταμοῦ δράχοντα πάνυ φοβερώτατον,
ὡς ἡ τῇ τοῦ εἴδους μεγαλειότητι συνέχειν τὸ ὕδωρ ὅτε
ἡπλοῦτο xxi μηδαμῶς ἐᾶν γεύεσθαι ἕως o0 χατὰ
μικρὸν τὸ ῥεῦμα τοῦ παμμεγέθους ἐχείνου σώματος
ὑψοῦτο χαὶ οὕτω ῥαγδαίως * ἐπὶ τὸ πρανὲς ἐφέρετο.
Τοιοῦτον οὖν ὑπάρχον τὸ θηρίον ὃ ἅγιος θεασάμενος
χαὶ πάνυ θαυμάσας πρὸς τὸ ξἕξαυτοῦ σπήλαιον
ὑπέστρεψε, νηστείαις ὃὲ xal χαμευνίαις xal ἀγρυ-
πνίαις ὁλονύχτοις καὶ πλείσταις προσευχαῖς ἐπὶ τῇ
ἀπωλείᾳ τοῦ δράκοντος τὸν Θεὸν ἱκετεύσας, xai olx
εἰπεῖν παρ᾽ αὐτοῦ τὴν τοῦ θηρὸς ἀνάλωσιν λαβὼν
xal βεβαιωθείς, ἀξινορόγιον ἄρας τοῦ σπηλαίου
ἔξεισι xal τὸν τόπον χατέλαβεν ἐν ᾧ εἰώθει. * τὸ
θηρίον ἐξέρχεσθαι καὶ τὴν ποῦ ἡλίου θερμόθητα
ὑποδέχεσθαι. Μήκοθεν οὖν τοῦτο θεασάμενος ἐμπρο-
σθίως αὐτοῦ πορευθεὶς ἐπλησίασεν. Ὁ δὲ κάκιστος
ἐκεῖνος θὴρ τὸν τοῦ Θεοῦ δοῦλον Ἰωαννίκιον θεασά-
μενος μέγα χεχηνῶς ἐδόχει: τοῦτον ὑποδέχεσθαι. "Dae
πρὸς οὐρανὸν τὰ ὄμματα διαπετάσας, δύναμίν τε
ἐξ ὕψους λαβών, καὶ τῇ χειρὶ ὑψώσας τὸ σιδήριον
χαὶ μέγα χατεάξας τοῦτον xav τῆς κάρας͵ κατέτρωσε
χαὶ παραχρῆμα τῇ τοῦ Θεοῦ δυνάμε: τὸ θηρίον
ἀπενεχρώθη. Ἔλεγεν δὲ ὁ ποῦ Θεοῦ ἄνθρωπος ὃ
ἡγιασμένος χαὶ περιβόητος * Ἑυύστράτιος ὅτι χαὶ
ἔχ:ῦναν χαχὴν ἐπὶ πολλοῖς ἔτεσιν ἐν τῷ σπηλαίῳ
ἐκείνῳ οἰχοῦσαν ὃ τοῦ Θεοῦ θεράπων ᾿Ιωαννίκιος διὰ
προσευχῆς ἐθανάτωσεν.
A1. Μεταβὰς οὖν ἐκ τοῦ σπηλαίου καὶ ἐν τῷ ὄρει
τῷ χαλουμένῳ Ἄλλσος ἐπιβάς, ἐν ᾧ xal τὸν προ-
εἰρημένον πανθαύμαστον ναὸν τοῦ στρατηλάτου
μάρτυρος Ἐύσταθίου ὁ πανόσιος ἀνήγειρε, χελλίον
ἀνοικοδομίσαι ἔσπευδεν εἰς ὑποδοχὴν xal σχέπην
ποῦ παναγάστου αὐτοῦ σχήνους ὁ τὸ πολίτευμα ἐν
οὐρανοῖς χεχτημένος. Tov χῶρον οὖν σχηματίσας
xai τὸ τεχτόνημα διαγράψας καὶ ἐπειπὼν τοῖς τεχ-
νιταις * ἐπιμελῶς ἐργάζεσθα:, αὐτὸς πρὸς τὴν
ἐσωτέραν ἔρημον εἰσέδυ. ToU οὖν ἔργου ἀπαρτιζο-
μένου,
NOVEMBRIS. 407
inoboedientiae fructus colliget, quoniam noluit se ab
haeresi separare et mortuus est in peccato suo b.
39. Igitur celebris mundo factus est, quem
Deus inspirabat, pater noster Ioannicius,et magna
multitudo hominum ibat ad eum ut ea discerent
quibus indigerent et quae animae proficerent.
Etenim abunde unusquisque ex sanctissimo ore
eius, tamquam ex ore Dei, utilitatem colligebat et
revertebatur Deum glorificans. Ipse autem, quippe
qui eum saneto sancte conversari cuperet et im-
pedimentum suae virtuti deditae οἱ placidae vitae
ad eum venientes turbas arbitraretur, vel etiam,
ut puto, qui vanam gloriam hominum declinaret,
clanculo e loco, in quo erat, migrat ad loca deno-
minata Ctimata, quae sunt ultra. praefatum Lis-
sum e, per flumen dietum Gorgyten, ad speluncam
valde inaecessibilem et imperviam se contulit,
propheticum illud verbum recitans : Tu, Domine,
singulariter in spe constituisti me d. Invenit autem
ibi pelram iacentem ingentis magnitudinis, iubet-
que catenam fieri sex longitudine ulnas habentem,
etcum catena seipsum colligassel magno illi lapidi
catenam adaptavit. Itaque ferreis vinculis con-
strictus eL omnino contritus malaque perpessus
per integros tres annos in ista. necessitate perse-
veravit. Triennii completo igitur tempore, et
oratione quam inceperat, dico ista captivitate,
Deo absoluta, qua se Deo devinxerat, vineulis
disruptis, ad invisendum quendam venerandum
senem e exit.
40. Flumen Gorgyten transmeaturus, habitabat
enim senex ultra fluvium, cum levasset oculos
venerabilis Ioannicius videt in medio flumine dra-
conem infestissimum. Qui corporis immensitate
totam aquam tenebat quando sese explicabat,
neque eam sinebat fluere ita ut brevi tempore
flumen contra illud immensum corpus se attolleret
atque ita vehementer praeceps ferretur.Illam ergo
supervenientem feram sanctus intuitus et valde
miratus, ad speluncam suam reversus est, ieiu-
niisque, chameuniis et vigiliis per integras noctes
multisque precibus in perditionem | draconis
Deum supplieiter orans et, ut ita dicam, in se
suscipiens bestiae destructionem, et firmatus,
securi assumpta, e spelunca exit et ad locum
tendit ubi solebat bestia carpere solis calorem. A
longe ergo illam cum vidisset, adversus eam pro-
gressus appropinquavit. Pessima autem haec fera
Dei servum lIoannicium cum vidisset, valide inhia-
vit ad illum devorandum. Qui levatis in caelum
oculis, robore ex alto suscepto et manu sublato
ferro, fortiter verberans feram in capite vulne-
ravit, quae statim Dei virtute necata est f.
Dicebat Dei vir mirabilis et inlustris Eustratius
serpentem infensum a multis annis in spelunca
ista habitantem a Dei servo loannicio per ora-
tionem occisum fuisse.
41. Cum igitur demigrasset e spelunca et mon-
tem vocatum Alsum petisset, in quo praedictum
venerabile templum ducis Eustathii martyris
vir sanctissimus erexerat, cellam aedificare festi-
navit in refugium et custodiam venerandi eius
corporis, cuius conversatio in caelis fuerat. Loco
ergo indicato et opificio descripto, cum commen-
dasset opificibus ut studiose allaborarent, ipse in
remotius desertum progressus est. Opere quidem
aptato el vespere faeto, ad somnum omnes se
contulerunt.
paenitentia.
VITA
b
et dura
peracta,
L
c
d
E
e
S. Ioannicius
serpentem
enecat,
opificem a
serpente
vulneratum
sanat,
VITA
* cod.
Θρακισίων.
cod.
χατέρευσεν.
A08
μένου, τῆς ἑσπέρας χαταλαβούσης, πρὸς ὕπνον
ἅπαντες ἐτράπησαν καὶ δὴ ἔχιδνα xaxh ἐχ διαβο-
λικῆς συνελάσεως ἐξελθοῦσα ἑνὶ τῶν ἐργατῶν, οὗ τὸ
ὄνομα Πάρδος, χατὰ τοῦ κροτάφου πλήξασα ἀπέδρα.
Αἰσθόμενος οὖν τοῦ πόνου χαὶ διυπνισβεὶς ὃ ἄνθρωπος
ἐβόα φωνῇ μεγάλῃ. Διυπνισβέντων οὖν πάντων καὶ
πειθομένων τίνος χάριν οὕτω σφοδρῶς βοᾷ, τὴν μὲν
ὀδύνην ἔχειν ἔλεγε τῆς χεφαλῆς ἀφόρητον, μὴ
εἰδέναι ὃὲ τὸ σύνολον τί πέπονθεν, Τοῦ οὖν φαρμάχου
περί τε τὴν χεφαλὴν χαὶ παντὸς τοῦ σώματος
ἐπιὸραμόντος, xai μελανίαν xal οἴδησιν περὶ τὸ
σῶμα μεγάλην πεποιηχότος εἰς αὐτὰ τὰ τοῦ θανά-
του ἔσχατα τὸν ἄνθρωπον περιέστησεν. Ὁ δὲ ἅγιος
Ἰωαννίκιος θεόθεν γνοὺς ἐν ᾧ ἦν τόπῳ τὸ γεγονός,
ἀπάρας τῶν ἐκεῖ, τῇ ἕωθεν περὶ τρίτην ὥραν τοὺς
τεχνίτας χατέλαβεν. Οἱ δὲ ἀνῶρες ὡς μόνον τὸν
ἅγιον ἐθεάσαντο, ἔρριψαν ἑαυτοὺς πρὸς τοὺς πόδας
αὐτοῦ, καθιχετεύοντες ἐλεῆσαι τὸν πάσηοντα. Ὅδε
τοῦτον παραλαβὼν ὡσεὶ λίθου βολὴ ἀπ᾽ αὐτῶν
διέστη, xal στὰς εἰς προσευχὴν xoi τὰς χεῖρας σταυ-
ροειδῶς εἰς οὐρανὸν ἐπάρας μετὰ τὴν εὐχὴν τῷ ἁγίῳ
αὐτοῦ δαχτύλῳ ἁψάμενος τοῦ δηχθέντος τόπου τὸν
τόπον τοῦ τιμίου σταυροῦ διεχάραξε, χαὶ εὐθέως τοῦ
φοβεροῦ ἐχείνου οἰδήματος ῥαγέντος ἢ ἐοβόλος ἐχείνη
ὀζωδία πᾶσα κατέρρευσεν ἡ. Ὅδε ἰαθεὶς τὸν Θεὸν
δοξάσας, τὸν παρασχόντα αὐτῷ διὰ τοῦ θεράποντος
αὐτοῦ Ἰωαννίκιον τὴν ἴασιν ἀχωλύτως, ὡς καὶ πρό-
τερον τοῦ ἔργου εἴχετο. Mey δὲ τοῦ νῦν διατετή-
ρηται τῇ τῆς ζωῆς ἐχτάσε. ὁ ῥηθεὶς Πάρδος, τὴν
δυναστείαν τοῦ Θεοῦ xol τὴν ὑπὸ τοῦ ἁγίου γινο-
μένην εἰς αὐτὸν ἴασιν πᾶσι χαταγγέλλων, xa ἀριδή-
οὗοντας
τὸν Θεὸν χαὶ τὸν δοῦλον αὐτοῦ ᾿Ιωαννίχιον εὐφημεῖν.
tog διηγούμενος ὡς δοξάζειν πάντας τοὺς d.
49. ᾿Βπιθυμία ποτε ἐγεγόνει τῷ ἁγίῳ πατρὶ
ἡμῶν Ἰωαννιχίῳ ἐπὶ τὰ μέρη τῶν Θραχησίων *
πορευθηνα! χαὶ πρὸς τὸν πάνσεπτον ναὸν τοῦ ἀποστό-
Jeu καὶ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου τοῦ liso oou. εἰσιέναι
xai εὔξασθαι. Καὶ δὴ τῆς ὁδοῦ ἀρξάμενος ἐπορεύετο "
τῇ οὖν σπάνῃ τῶν ἀναγκαίων χαὶ τῇ τοῦ ἡλίου
καύσει, xai γὰρ ἣν b τῶν μηνῶν ὕστατος, xxi τῇ
πολλῇ ὁδοιπορίᾳ χεχοπιαχὼς εὐχτήριον ἐν τῇ ὁδῷ
θεασάμενος πρὸς αὐτὸ ἐξεχλίνε, χαὶ ἔνδον τοῦ
εὐχτηρίου ἐγένετο, Καὶ ἰδού τις ἀνὴρ μετὰ τῆς
ἑαυτοῦ γυναικὸς χαρποφορίαν ἐπιφερόμενο". χατέλα-
βον. Ὡς δὲ ἔνδον τοῦ ναοῦ ἐγένοντο, ἄφνω τοὺς
ὀφθαλμοὺς ἐπάραντες θεωροῦσι τὸν ἅγιον τῷ προ-
σώπῳ ἐχλάμποντα οἵα ἥλιον. Καὶ γὰρ ἦν ὡς ἀληθῶς
C ἀγγελοειδὴς ὁ θεοφόρος πατὴρ ἡμῶν ᾿Ιωαννίκιος,
εἴπερ τις ἄλλος, χαὶ φοβηθέντες συντόμως εἰς τουπίσω
ἀνέκαμψαν. Ὁ D ἅγιος φησι πρὸς αὐτούς - Στῆτε,
ὦ τέχνα, χαὶ μηδαμῶς Os.
ἰάσητε, χἀγὼ γὰρ
ἄνθρωπός εἰμι. ὁμοιοπαθὴς ὑμῖν, ἐγγίσατε οὗ
ὑβώδος [pns ni AVETE Uy (xot,
xai γνώσεσθε ὅτι οὐχ εἰμι πνεῦμα ὡς ὑπονοεῖτε,
ἀλλὰ Θεοῦ πλάσμα. Τῇ οὖν χελεύσει τοῦ ἁγίου
ὑπαχούσαντες, χαὶ ἐπιστραφέντες ἔρριψαν ἑαυτοὺς
πρὸς τοὺς τιμίους πόδας αὐτοῦ, δεόμενοι ὑπὲρ αὐτῶν
εὔξασθαι, καὶ τοῦ ἁγίου ἐπευξαμένου αὐτοῖς, αὐτοὶ
μετὰ χαρᾶς τὸν Θεὸν δοξάζοντες οἴκαδε ἀνεχώρουν.
Μετὰ ὃὲ ταῦτα λαβόντες ἄρτον καί τινα ἄλλα τῶν
ES ; APT di
ἐδωδίμων προσήνεγκαν τῷ ἁγίῳ * ὅδε λαβὼν ἐχ
5 ; ἢ :
πάντων βραχὺ λίαν xal μικρὸν ἐνισχύσας, τὰ περὶ
ex EA E ; :
τῆς ὁδοῦ αὐτοὺς διηρώτα x«i πόθεν βαδίζειν αὐτὸν
EE San
αὐτοῖς λέγειν παρεχελεύετο. Ole φασι" δηδαμῶς,
x
ὦ ἅγιε, θελήσῃς νυχτὸς τὴν ὁδὸν ποιῆσαι, ἀπεράτου
Rr EC
ὑπάρχοντος τοῦ ὧδε προσχειμένου ποταμοῦ, χαὶ
TALIS : ς
μόγις ἔν τινι τόπῳ ὑπὸ τῶν ἐμπείρων, xal γε ἡμέρας
τῇ M Y ;
οὔσης, περᾶσθαι - μήτι γε ἀπείρως ἔχοντά σε χαὶ
σπεύδοντα διελθεῖν γυχτὸς τὴν εὐθείαν ὁδὸν οὐ"
εὑρήσεις. Et và i Jcnfet ῦ iis
ρήσεις. γὰρ xoi βουληθείης τοῦτο ποιῆσαι,
H 3 -
πάντως γε ὑποβρύχιος τοῖς ὕδασι γενήσῃ. Ὅδε τὸ
E AES 2
δοκεῖν κατανεύσας, xul χαλῶς λέγειν εἰπών, τούτους
ἐπευξάμενος ἀπέλυσεν. Αὐτὸς δὲ παραχρῆμα ἀναστὰς
τῆς
NUM
i E e ... ὦ...
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
contulerunt. Vipera autem maligna, a diabolo D
guscitata, cum exisset et quendam opificem, cuius
nomen Pardus, in temporibus laesisset, aufugit.
Dolore percepto, expergefaetus vir exclamavit
voce magna. Excilatis omnibus et interrogantibus
quare tam valide clamaret, respondit se dolorem
capitis experiri intolerabilem, ignorare tamen
prorsus quid pateretur. Veneno per eaput et
totum corpus insinuato, cum nigresceret et
tumeret valide corpus.ad extremum vitae perieu-
lum deductus est ille vir. Sanctus vero Ioannieius
divinitus eognoscens in loco ubi versabatur quid
aecidisset, surgens inde, mane versus horam
tertiam ad opifiees pervenit. llli viri simul ae
sanetum viderunt, proiecerunt sese ad pedes eius,
supplicantes ut. patientis misereretur. Qui eum
ad eum appropinquasset, quasi iactu lapidis ab
ipsis conslilit et ad orationem conversus, manibus
in modum erucis ad caelum extensis, post precem
sanclo suo digito eum tetigisset vulneratum cor-
poris locum, signum. pretiosae crucis descripsit;
simulque horrendus ille tumor evanuit, et vene-
nifica ista. pestilentia diffluxit. Qui vero sanatus
fuerat cum Deum glorificasset, qui praebuerat ipsi
per servum suum Toannieium sanalionem, expe-
ditus αἱ antea, laborem resumpsit. Usque nune
servatur in vitae cursu dietus Pardus, potentiam
Dei et factam sibi per sanetum sanationem omni-
bus renuntians palamque narrans ita ut. laudent
omnes audientes Deum et servo suo loannicio
benedicant g.
42. Cupido invasit quondam sanctum patrem
nostrum Ioannicium in. fines Thracesiorum pro-
grediendi ut venerabile templum apostoli et evan-
gelistae Iohannis theologi adiret ibique oraret ἡ.
Itinere ergo suscepto profeetus est indigens om-
nibus rebus necessariis et ustus solis calore, erat
enim ultimus mensium ἡ. Longa via defessus, eum
oratorium in itinere conspexisset ad illud divertit
et in illud ingressus est. Et ecce vir quidam et eius
uxor oblationes deferentes adfuerunt. Templum
ingressi subito oculos levantes aspiciunt sanctum
vultu. splendentem. tamquam solem. Erat enim
vere angelico aspectu theophorus pater noster
loannicius, magis quam quis alius. Sed isti timen-
tes feslinanter refugerunt. Sanctus vero ail illis :
Consistile, o. pueri, ne timueritis; equidem homo
sum. similis vobis; appropinquate enim ad. me et
cognoscelis me non esse spiritum, ut suspicamini,
sed. Dei creaturam. Mandato saneti obsecuti
el reversi proiecerunt sese ad venerandos eius
pedes, petentes ut ipsis benediceret, et eum san-
ctus super illos orasset, isti eum gaudio Deum glo-
rificantes domum reversi sunt. Post haec sumen-
les panem et alia quaedam edulia obtulerunt
sancto. Qui eum accepisset ex omnibus rebus
pauca valde, paulum confortatus de itinere eos
interrogavil et qua procedendum sibi dicerent
illos invitavit. Qui dixerunt : Nequaquam, o sancte,
velis nocte iter agere; hie enim subiacet impervium
flumen virque in certo quodam loco a peritis et qui-
dem de die transmeatur k. Prorsus imperitus cum
sis el. festinus traiciendi, nocte rectam viam non
invenies. Si enim id velles experiri, naufragio sane
aquarwm te exponeres. Qui eum ita sibi videri signi-
ficasset eosque recteloqui dixisset, benedicens ipsis
dimisit. Ipse autem statim assurgens viam susce-
pit et eum prope fluvium advenisset ad orandum
constitit et, oratione faeta, manum extendens et
signo crucis signans aquas non in duas partes eas
separavit,
Aib ἐὰν..." μὰ n 5,
et miro
modo in
S. Iohannis
clausum.
templum
ingreditur.
h
i
* cod.
διαρραγῆσαι.
cod.
ῥομανισίων.
* cod. Λησσῷ.
* eod...
θειασότων.
ἔφθασεν εἰς προσευχὴν ἔστη, xai μετὰ τὴν εὐχὴν
ἐχτείνας τὴν χεῖρα καὶ τῷ τύπῳ τοῦ σταυροῦ σφρα-
γίσας τὰ ὕδατα οὐ διχῇ ταῦτα διεῖλεν, οἵα τῇ τοῦ
Ἠλίου μηλωτῇ ὁ Ἐλισσαῖος, ἀλλὰ δυνάμει Θεοῦ
τὴν ῥευστὴν φύσιν αὐτῶν παγιώσας ἐπέβη. Καὶ
ἐπεφέρετο ὡς διὰ ξηρᾶς πεζοπορῶν ἐπάνω αὐτῶν,
ἕως οὗ ἐπὶ τὸ ἕτερον μέρος τοῦ ποταμοῦ ἐπὶ τῆς
ἠπείρου ἔστη, καὶ τὸν Θεὸν ἀνυμνήσας πάλιν τὴν
ὁδὸν ἤνυεν.
43. Φηάσας οὖν τὸν πάντιμον ναὸν τοῦ ἀποστό-
λου καὶ εὐαγγελιστοῦ ᾿Ιωάννου χαὶ σὺν τῷ ἐκεῖσε
ἐπιρρέοντι ὄχλῳ οὐδ᾽ ὅλως εἰσελθεῖν βουλόμενος,
ἠντιβόλε. τὸν τοῦ ναοῦ τὴν φροντίδα ἔχοντα νύχτωρ
xam ἰδίαν παραχωρῆσαι τοῦτον εἰσελθεῖν. Ὅδε εἰσ-
ἅπαν ἀπηνήνατο παρακληθῆναι " εἴπερ OE θέλοιεν,
ἔλεγε μετὰ πάντων εἰσελθεῖν xal εὔξασθα.. Καὶ τοῦ
ὁσίου μὴ ἐπινεύοντος, αὐτὸς χατ᾽ αὐτοῦ χλείων τὰς
θύρας, ὡς ἐπὶ τρίτης ἡμέρας, ἀνεχώρει. Ὁ δὲ
ἐνναῖος xal καρτεριχὸς πατὴρ ἡμῶν ᾿Ιωαννίκιος
μηδ᾽ ὅλως ἀθυμήσας, dXX ἔξω που περὶ τὰ προπύ--
γαια τοῦ ναοῦ ἑστηχὼς καὶ μηδαμῶς ταῖς τρισὶν
ἡμέραις ἐπικλιθείς, ἐδέετο τοῦ Θεοῦ ἐπιτυχεῖν τῆς
ἐφέσεως. Καὶ δὴ μετὰ τὴν τρίτην ἡμέραν, ἑσπέρας
ἀρχομένης χατὰ τὸ σύνηθες ὑπὸ τοῦ χλειδούγου αἱ
πύλαι. ἐχλείσθησαν πᾶσαι, xol τῇ νυχτὶ ἐκείνῃ
ὀφθαλμοφανῶς ἐφάνη αὐτῷ ὁ ἀπόστολος xxi θεολό-
γος Ἰωάννης, καὶ δὴ ἠρώτα αὐτὸν τί ἂν θέλοι. “Ὅδε
εὐχῆς χάριν παραγενέσθαι εἰπών, ὑπὸ δὲ τοῦ ἐχεῖσε
χλειδοφύλακος εἴργεσθαι, αὐτὸς ἐφέπεσθαι αὐτῷ
παρεχελεύετο, xal ὅπου βούλοιτο ἀποφέρειν. Καὶ τοῦ
ἀποστόλου ἐπιπορευομένου αὐτὸς χατόπιν ἐβάδιζε
μέχρις ὅτου τῶν χεχλεισμένων πυλῶν ἀμφότεροι
ἐγένοντο. Ἄμφω ὃὲ διαρραγεῖσαι " αἱ κλεῖς σὺν τῶν
ῥωμανισίων * wal αἱ πύλαι ἐπαρθεῖσαι ἀχωλύτως
τὴν εἴσοδον αὐτοῖς παρέσχον, καὶ ἕως τῶν χιγχλί-
ὃὼν τοῦ ἁγίου βυσιαστηρίου ὁ ὁδηγῶν τὸν ἅγιον
ἐφαίνετο, μετὰ δὲ τὴν εἰσοῦον ἄφαντος ἀπ᾿ αὐτοῦ
ἐγεγόνει. Ὁ ὃὲ ἅγιος πατὴρ ἡμῶν ᾿Ιωαννίχκιος
ἀποδοὺς τῷ Θεῷ τὰς εὐχάς, χαὶ τῷ ἁγίῳ πολλὰ
εὐχαριστήσας, τοῦ ναοῦ ἔξεισι, καὶ τῇ αὐτοῦ ἐξόδῳ
πάλιν αἱ πύλαι χλεισθεῖσαι, ἀποκατέστησαν ὡς τὸ
πρότερον, καὶ ὑποστρέψας πάλιν ἦλθεν ἐν τῷ αὐτῷ
ὄρει τῷ χαλουμένῳ Λισσῷ".
AA. Ἐγένετό ποτε ἀπελθεῖν τὸν σημειοφόρον
πατέρα ἡμῶν ἸἸωαννίκιον πρὸς τὸ εὐαγὲς σεμνεῖον
τὸ ἐπιλεγόμενον Κούνιν. "Hw δὲ ἐκεῖσε χατὰ τὸν
χαιρὸν πλείστη συναθρόισις γεναμένη πατέρων τε
xai εὐλαβεστάτων μοναχῶν χάριν τῆς ἐπιτελου-
μένης ἐν τῷ μοναστηρίῳ ἐνιαυσιαίας ἕορταστικῆς
ἡμέρας. Τὸν οὖν συνήθη κανόνα χαὶ τὴν θείαν
λειτουργίαν τῶν ἱερῶν ἐχείνων βιασώτων * τελεσάν-
των, ἔσπευδον καὶ τροφῆς σωματικῆς μεταλαβεῖν.
Τῶν οὖν δαιτυμόνων πάντων ἀναχλιβέντων, ἐπέστρε-
ψαν καὶ τῷ ὁσίῳ Ἰωαννικίῳ ὡς ξένον xai ἀγνώτην
περὶ τὸν ἔσχατον τόπον χκεχαθιχέναι. Τῆς οὖν
εὐωχίας τελουμένης μονάζουσά τις τῶν ἐχεῖσε ὑπὸ
πνεύματος ἀκαθάρτου ὀχλουμένη, ἄφνω ταραχβθεῖσα,
ἀφρίζουσα χαὶ τοὺς ὀδόντας τρίζουσα ὀπίσω τοῦ
δούλου τοῦ Θεοῦ ἔστη. Σφοδρῶς δὲ μαστιζομένη ὑπὸ
τοῦ δαίμονος καὶ ἐλεγχομένη ἐπεβόα τὴν τοῦ ἁγίου
ἐχείνου ὀνόματος ἀνάρρησιν. Ἡ δὲ ἱερὰ ἐκείνη ὁμής-
υρις, ὡς τοῦτο ἤχουσε, προσέπεσον τοῖς τοῦ ἁγίου
ποσὶ χαὶ συγχώρησιν, οἶμαι͵ αὐτοῖς ἐπὶ τῇ ἀγνωσίᾳ
χαθιχέτευον. Καὶ τούτου γενομένου, πάλιν ἐδυσώπουν
αὐτὸν διὰ προσευχῆς αὐτοῦ τὸ ἀχάθαρτον πνεῦμα
ἀπελάσαι. Ὁ δὲ ἀληθῶς παπεινὸς τῷ φρονήματι
πατὴρ ἡμῶν Ἰωαννίκιος μᾶλλον τοῖς πατράσιν
ἔλεγεν εὔξασθαι, ἁμαρτωλὸν xal γεήφρονα ἑαυτὸν
ἀποχαλῶν, αὐτοὺς δὲ ὑψηλοὺς χαὶ οὐρανίους. Καὶ
τινας ἐξ αὐτῶν ἔλεγον τῇ τοῦ πρεσβυτερίου
τετιμημένους. Αὐτοὶ ὃὲ ἔλεγον ὡς παρὰ Θεοῦ
Novembris Tomus 1. τὴν
T
ας
b a ub
DIES QUARTA NOVEMBRIS. ^09
A τῆς ὁδοῦ εἴχετο, χαὶ ὡς πλησίον τοῦ ποταμοῦ
separavit, ut Eliae pallio Elisaeus, sed virtute
Dei fluvii naturam illaqueans supergressus est. Et.
translatus est ae si sicco pede procederet super
aquas, donec in altera parte fluminis in continente
terra [stetit, et. Deo hymnum decantans iter
absolvit.
43. Cum attigisset venerandum templum apo-
stoli et evangelistae Iohannis,nolletque cur turba.
hue concurrente ullo modo intrare, petiit a templi
custode ut. nocte privatim sineret illud ingredi.
Ille vero prorsus denegavit assensum. 5i vellet
ingredi, dicebat ut cum omnibus intraret et ora-
ret. Sancto vero renuente, iste clausis ianuis in
diem tertium abiit. Generosus et patiens pater
noster loannieius minime despondens animo,
sed exlerius alicubi in propylaeo templi stans,
cum nullo modo cubitum ivisset per tres dies, petiit
a Deo ut intrandi licentiam impetraret. Et sane
post diem tertium, vespere facto, de more a cla-
vigero ianuae clausae sunt omnes. Sed eadem
noete oculis visibilis apparuit ipsi apostolus et
theologus lohannes interrogavitque ipsum quid
vellet. Qui cum se orationis causa venisse dixisset,
a custode autem loci impediri, ille sequi se iussit,
eum quo vellet ire ducturus. Procedente apostolo, a
tergo progressus est Ioannicius donec ad clausas
ianuas ambo pervenerunt. Utraque tum confractae
sunt claves cum vectibus, et ianuae apertae expedi-
tum ingressum ipsis praebuerunt, et usque ad
crates sacri altaris dux sancti visus est, sed post-
quam crates ingressus est, invisibilis factus est I.
Sanctus pater noster loannieius cum Deo ora-
tiones persolvisset et grates multas sancto egis-
set, templo egressus est, et in ipso egressu iterum
ianuae reseratae sunt ut antea. Ille autem rever-
sus iterum perrexit ad eundem montem, qui
vocatur Lissus.
44. Contigit quadam die ut iret thaumaturgus
pater noster Ioannicius ad sanctum monasterium
dictum Cunim m. Convenerat autem huc illo tem-
pore magna congregatio patrum et reverendorum
monachorum ad celebrandam in monasterio
annuam festivitatem. Cum consuetum canonem et
divinam liturgiam saneli isti ascetae absolvis-
sent, ad cibum corporalem sumendum se contu-
lerunt. Postquam omnes convivae aceubuerunt,
sanctum Ioannicium, ut hospitem et ignotum, in
ultimo loco sedere iusserunt. Convivio peracto,
mulier religiosa quaedam ex illis quae hie erant,
a spiritu impuro vexata, subito turbata, fremens
et dentibus infrendens, a tergo servi Dei constitit.
Valide autem verberata a daemone et iniuriis
affecta sanctum illum nomine invocavit. Quod ubi
audivit saera ista congregatio, cecidit ad pedes
saneti et. veniam, ut. puto, sibi propler ignoran-
tiam imploravit. Quo facto iterum petierunt ut
per orationem suam impurum spiritum eiceret.
llle vere humilis cogitatione paler noster Ioan-
nieius patribus dixit ut illi potius orarent, sei-
psum peccatorem et terrenum virum vocando, hos
vero excelsos et caelestes. Aiunt enim quosdam
inter illos presbyteratus dignitate insignitos. ili
autem responderunt quoniam a Deo charisma
miraculorum accepisset, iustum esse ut ipse ora-
ret. Cum autem inter illos valida orta esset dis-
52 sensio,
VITA
Cuius ipse
apostolus
portas
aperit.
E
Dein,
S. Ioannicius
enerqume-
nam
monialem
liberat,
m
* cod.. £i:
* eod,
ἐπησφρίσαν.
* eod. ἐλέῳ.
Th» χάριν τῶν σημείων εἰληφότα εἰκότως αὐτὸν
εὔξασθαι. Ὡς οὖν ἀνὰ μεταξὺ αὐτῶν πλείστη γέγονεν
ἀντίστασις, ἅτε δὴ τῶν πατέρων πλήθους ὄντος "s
ὑπήχουσε xai ἐπείσθη. Εἰς οὐρανὸν δὲ τὸν γοῦν
σχὼν εἰς προσευχὴν ἔστη, καὶ μετὰ τὴν εὐχήν, ὡς
μόνον τῷ σημείῳ τοῦ σταυροῦ τὴν πάσχουσαν
ἐσφράγισε, brin» αὐτὴν χαὶ σπαράξαν τὸ ἀκάθαρτον
πνεῦμα ἐξῆλθεν ἀπ᾽ αὐτῆς, καὶ ὑγιὴς γεναμένη ἣ
ἄνθρωπος, ἅπαντες σὺν αὐτῇ τὸν Θεὸν xai τὸν ἅγιον
αὐτοῦ ἐδόξαζον. i
AD. Ἐπεὶ οὖν τῇ τῶν θαυμάτων ποικιλίᾳ ὃ
φαιδρὸς λύχνος οὗτος κατέλαμπε xal πανταχοῦ ἢ
φήμη, αὐτοῦ διεδίδοτο, αὐτός, ὡς ᾧετο, ἐδόχε:
χρύβειν ἑαυτόν μεταβαίνων ἐν τόποις ἀνημέροις xt
θηριοτρόφοις. ᾿Αλλ᾽ οὐκ ἐλάνθανεν " ὅπου γὰρ ἂν
ἀπίῃ χατάδηλον αὐτὸν ἐποῖει ἣ τοῦ Πνεύματος
χάρις. ᾿Ἀπιὼν οὖν πρὸς τὸν τόπον τὸν καλούμενον
Χελιδόνα χαὶ πρὸς τὰ ἐνδότατα τῆς ἐρήμου μέρη
γεγονώς, εὗρεν ἐκεῖσε ἄντρον ἀνυῦρον πάνυ καὶ ἐν
αὐτῷ διέτριψε χρόνον τινα. Ἔχαιρε γὰρ πάντοτε ἐν
σχληροῖς τόποις οἰχεῖν πρὸς τὸ ἐχθλίβειν τὴν σάρχα
αὐτοῦ νηστείᾳ xol δίψει, ψύχει τε xal γυμνότητι.
Μετὰ οὖν χρόνον τινα ἠθέλησεν εὐχτήριον γαὸν
ἐγεῖραι ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ xai τῷ σπηλαίῳ. Προσχα-
λεσάμενος οὖν τεχνίτας πρὸς οἰκοδομὴν τοῦ ἐργοῦ
xai τὸν τόπον περινοστήσαντες, ἐδυσχέραινον πρὸς
τὴν οἰκοδομὴν ὕδατος μὴ παρόντος " μήχοθεν γὰρ
ἦν ξαυτῷ τὸ ὕδωρ κομίζων ὁ ὅσιος πατὴρ ἡμῶν
ἸΙωαννίκιος. Τούτους οὖν θεασάμενος ἀμιηχανήσαντας
ἔφη πρὸς αὐτούς * ΝΙηδὲν περὶ τούτου ἀχθεσθῆτε,
ἀλλ᾽ ἐπιρρίψωμεν τὰς ἐλπίδας ἡμῶν πρὸς Κύριον,
xal ὡς χελεύει ἡ αὐτοῦ ἀγαθότης ποιεῖ μεθ᾽ ἡμῶν.
Μικρὸν οὖν διαστὰς ἀπ᾿ αὐτῶν χαὶ χρυφίως τὰς
“χεῖρας εἰς τὸν οὐρανὸν ἐχτείνας, ἐδέετο τοῦ Θεοῦ
δοθῆναι ὕδωρ ἐν τῷ αὐχμώδε. τόπῳ ἐχείνῳ, Ὁ δὲ
τὰς χαρδίας πάντων ἐφορῶν Χριστός, ὁ Θεὸς ἡμῶν,
xai τὸ θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιῶν καὶ τῆς
δεήσεως αὐτῶν εἰσαχούων, παραυτίκα χαὶ τὴν αἴτησιν
πεπλήρωχε " xal ἐξῆλθεν ὕδωρ, ὅπερ xal ἕως τοῦ νῦν
διαμένει, ἐν ᾧ καὶ (sets πολλαὶ ἐπιτελοῦνται, ὥστε
πληρωθῆναι τὸ προφητικὸν λόγιον - Καὶ εἰς τὴν
δυνῶσαν yn» πηγὴ ὕδατος ἔσται. Τελεσῆέντος οὖν
τοῦ ναοῦ, ἐποίησεν αὐτὸν μοναστήριον εἰς πολλῶν
σωτηρίαν xal ψυχῶν θελόντων σωήῆηνα. ὠφέλειαν.
46. Ἀποστὰς οὖν τῶν ἐχεῖ πρὸς τὸ σπήλαιον τὸ
ἐπιλεγόμενον Νίαρσαληνὸν, τῷ πλησίον ὄντι Χελιδῶ-
vos μετέβη. Καὶ εἰσελθὼν ἔνδον εὗρε δράχοντα λίαν
χαταπληκτιχόν, οὔ τὸ μῆχος, ὡς ἔλεγεν ἡμῖν ὁ
ἁγιώτατος Εύστράτιος, ὁ καὶ ὑπὸ τοῦ ἁγίου πληρο-
φορηθείς͵ εἴχεν πήχεις ἑξήκοντα, Τοῦτον οὖν ἰδὼν
b ἅγιος πάνυ χατεπλάγη, χαὶ τοῦ Θεοῦ θερμῶς
ἐδέετο ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ τοῦ Ünpóc. Καὶ δὴ τῆς εὐχῆς
ἀναπεμπομένης ἀορασίᾳ νενέχρωται ὁ θὴρ χαὶ
ἀπώλετο" xal ὑμνήσας ὁ ἅγιος τὸν Θεὸν τοῦ σπη-
λαίου ἐξήει ", πρὸς δὲ τὰ μέρη τῆς Κουντουρίας
ἀπερχόμενος, μονάζουσά τις τῶν ἐπισήμων μετὰ
τῆς ἑαυτῆς θυγατρὸς ἀπὸ τῶν ἐχεῖσε ἐπὶ τὰ ὧδε τὴν
πορείαν ἐποιεῖτο. Καὶ δὴ χατὰ τὴν ὁδόν, Θεοῦ
παραχωρήσει, τὸ τῆς πορνείας πνεῦμα ἐπισφρίσαν *
τῇ αὐτῆς θυγατρὶ δεινῶς ἐτάραττεν. Ἥ τε χόρη τὴν
πύρωσιν τοῦ δαίμονος μὴ φέρουσα ἑαυτὴν ἀπολεγο-
μένη ἐβόα ἄσεμνα πρὸς τὴν ἑαυτῆς μητέρα. Ἡ δὲ
μήτηρ νενικημένην εἰς τὸ παντελὲς τὴν ἑαυτῆς
θυγατέρα θεασαμένη ἐλεεινῶς ἢρηνοῦσα, ἔλεγεν *
Οἶμοι, otkot, ὦ τέκνον ἐμόν, τί οὕτως ἀπρεπῶς xal
ἀναιδῶς ἐπιβοᾶς; Μνήσθητι, ὦ τέκνον μου, τῆς
χαλῆς καὶ ἱερᾶς ἀνατροφῆς ἧς ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων τῷ
φόβῳ Κυρίου xol τῇ μελέτῃ τῶν θείων λογίων
ἐξέθρεψα καὶ εἰς μέτρον ἡλικίας πανευλαβῶς σὺν Θεῷ
ἤγαγον" μνήσθητι τῶν ἱερῶν ἐχείνων παρθένων, ai
τῷ ἀχράντῳ τῆς παρθενίας κάλλει τῷ ἐλαίῳ * τῆς
εὐποιΐας τὰς ἑαυτῶν λαμπάδας χκοσμήσασαι στεφα-
γηφοροῦσαι
A10 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
sensio, utpote quae multorum patrum, oboedivit
et persuasus est. In caelum mentem elevans ad
orandum constitit eL post orationem, simul ac
signo crucis patientem signavit, impurus spiritus
qui frangebat illam et convulsionibus lacerabat,
egressus est ex illa. Sana facta muliere, omnes
cum ea Deum et sanctum eius glorificaverunt.
45. Postquam igitur prodigiorum varietate
splendens illa lampas fulsit et. ubique sparsa
est eius fama, ipse arbitratus fore ut occultus
maneret, migravit in loca silvestria et ferarum
plena. Nihilominus non latebat: quoeumque enim
abibat manifestum ipsum faciebat Spiritus gratia.
Cum igitur profectus esset in locum appellatum
Chelidonium et in imum desertum penetrasset,
invenit ibi antrum siccum valde in quo permansit
aliquot tempus. Gaudebat enim prorsus in aspe-
ris locis habitare, ut contereret carnem suam ieiu-
nio et sili, frigore et nuditate. Post igitur tempus
quoddam voluit. oratorium exstruere in ipso hoc
loco et in illa spelunca. Cum igitur convocasset
artifices ad aedificandum, loco explorato, in an-
gustiis versati sunt ut aedificarent, siquidem aqua
deerat. A longe enim erat sibimetipsi afferenda ἃ
beato patre nostro Ioannicio. Qui illos intuitus
angustiantes dixit illis : Ne propterea tristamini,
sed. proiciamus spem nostram in Dominum et se-
cundum quod mandat bonitas eius faciet nobiscum.
Cum paulo divertisset ab illis et clam manus in
caelum extendisset, petiit ut a Deo donaretur
aqua in arido isto loco. Qui autem corda omnium
intuetur Christus Deus noster, et. voluntatem
eorum qui timent eum facit et petitiones eorum
exaudit, statim etiam preces eius complevit. Sca-
turivit aqua, quae etiam nue permanet, in qua
sanationes multae contingunt, ita ut impleatur
prophetieum verbum n: Kf in sitienti terra fons
aquae erit. Perfecto autem templo, fecit ibi mona-
sterium ad multorum salutem et animarum volen-
tium se salvare utilitatem o.
46. Cum discessisset inde ad speluncam cogno-
minatam Marsalenum.in locum qui proximus erat
Chelidonio, migravit. In quam ingressus invenit
draconem terribilem valde, cuius longitudo, ut
rettulit nobis sanctissimus Eustratius, qui el ipse
a sancto id. resciverat, erat sexaginta cubitorum.
Quem igitur videns sanctus omnino territus est,
Deumque ferventer oravit ut belua. interiret, et
oratione completa invisibiliter occisa est fera
periitque. Hymno dieto Deo, sanctus e spelunca
egreditur. In. partibus Conturiae cum venisset,
mulier religiosa quaedam ex illustrioribus eum
filia sua inde huc iter faeiebat. In via, Deo permit-
lente,impudicitiae spiritus superveniens eius filiae
terribiliter turbabat eam. Puella flagrantem dae-
monem ferre non valens, sibimetipsi maledicens
clamabat probrosa adversus matrem suam. Mater
suam filiam omnino devictam videns miserabiliter
flendo ait : Hei mihi, hei mihi, o puella mea, quare
tam indecenter et probrose conclamas ? Memor esto,
ὁ filia mea, pulchrae et sanctae institutionis qua ex
tenerrimis unguibus in timore Domini et exercita-
tione divinorum praeceptorum te erudivi et ad per-
fectum. aetatem. pie cum Deo adduzi ; memor esto
sacrarum illarum virginum quae immaculata vir-
ginitatis pulchritudine, oleo bonorum operum suas
lampades ornantes. coronatae cum sponso sunt
ingressae; memor esto, o filia, tremendi iudicii et
ignis
D
fontem.
aquarum in
gratiam
operariorum
excitat,
n
puellae
religiosae
diabolicam
tentationem
* cod. στεφα-
νιφοροῦσα ὯΝ
* eod, ὕστρῳ.
* cod. ἔσο.
* cod,
σχόλωψ.
᾿ eod.
ἐπιπεσὸν.
* cod.
εὕρισχε.
γηφοροῦσαι " τῷ νυμφίῳ συνεισῆλθον " μνήσθητι, ᾧ
πέχνον, τῆς φοβερᾶς κρίσεως, xal τοῦ πυρὸς ἐχείνου
τοῦ ἀτελευτήτου, ἐν ᾧ πάντες χαταχαήσονται. οἱ τῇ
προσχαίρῳ χαὶ φθοροποιῷ ἡδονῇ ἑαυτοὺς ἀφρόνως
ἐχδεδωχότες xai ἀσώτως βιώσαντες xai εἰς αἰῶνας
αἰώνων χολασθήσονται * μνήσθητι, ὦ τέχνον μου,
τῆς χαρᾶς τῶν ἁγίων xui τῆς ἀνεχλαλήτου δόξης
ἐκείνης ἐν ἢ ἀναπαύσονται οἱ τὸν ναὸν τοῦ σώματος
μὴ φθείραντες χαὶ τὴν ψυχὴν τὴν ἐν τῷ σώματι
ἡνωμένην μὴ μολύναντες " ναί, τέχνον μου, παραχα-
λῶ, παῦσαι τῆς ἀπρεποῦς τῶν ἀλόγων ὁρμῆς, xa
δεῦρο στῶμεν ἄμφω εἰς προσευχήν, χαὶ πάντως
πονήσει Κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ μεθ᾿ ἡμῶν, ἐκδιώχων
ἀφ᾽ ἡμῶν τὸ πονηρὸν πνεῦμα. Ὡς δὲ ταῦτα xal τινα
πλείονα νενουθετήχε. ἢ μήτηρ τῇ ἰδίᾳ θυγατρί,
αὐτὴ μᾶλλον τῷ οἴστρῳ "πεπληγμένη οὐδ᾽ ὅλως τῶν
νουβεσιῶν τῆς μητρὸς ἀχοῦσαι ἠνείχετο, ἀλλ᾽ ἀναι-
δῶς ἐβόα - Ὦ μήτερ, ἢ ἐπίτρεψόν μοι ἀπελθεῖν εἰς
τὸν χόσμον καὶ πληρῶσαι τὴν ἐπιθυμίαν μου, ἢ
ἐμαυτὴν διαχειρίζομα". Ὡς δὲ ἢ μήτηρ ἐν τῷ παντὶ
ἐγένετο, ἑαυτὴν πρὸς τὸν Θεὸν ἐπιρρίψασα ἐν βοῇ
μεγάλῃ xui στεναγμῷ ἱχέτευε δύναμιν ἐξ ὕψους
ἐξαποσταλῆναι αὐταῖς, wal εἴτε ἀοράτως OU ἐπιτα-
σίας, φημί, ἀγγέλου, εἴτε καὶ ὁράτως διά τινος δού-
Aou αὐτοῦ, τὴν ἐπελθοῦσαν τῇ θυγατρὶ αὐτῆς χαμι-
νιαίαν πύρωσιν τοῦ σώματος ἐν τάχει χατασβέσαι.
Καὶ δὴ ὡς τῆς βοῆς ἡ μητὴρ καὶ τῆς δεήσεως
εἴχετο, ἐπάρας τοὺς ὀφθαλμοὺς θεωρεῖ τὸν τρισόλβιον
πατέρα ἡμῶν Ἰωαννίχιον βαδίζοντα ἐκ τοῦ ἑτέρου
μέρους, xal πρὸς τὴν Κουντουρίαν, ὡς εἴρηται,
ἀπιόντα. Καὶ δραμοῦσα σφοδρῶς ἐπελάβετο τῶν
ποδῶν αὐτοῦ xai τοῖς δάκρυσιν, οἵα ἣ μαχαρία
ἐχείνη πόονη τοὺς πόδας αὐτοῦ πλύνουσα, ἐλεῆσαι
αὐτὴν καὶ τὸ ξαυτῆς θυγάτριον ἐδέετο. Ὅδε τὴν
πίστιν αὐτῆς θαυμάσας ἀναστῆναι μὲν παρεχελεύ-
σατο, xai τὴν αἰτίαν τοῦ θρήνους εἰπεῖν αὐτῇ
ἐπέστρεψεν. "H τὸ συμβᾶν ἀπαγγείλασα, ἐπιλα-
βόμενος ὁ ἅγιος τῆς δεξιᾶς χειρὸς τῆς κόρης χαὶ τῷ
τραχήλῳ αὐτοῦ ἐπιθείς, ἐβόησεν - Ὦ παῖ, ἐπ᾿ ἐμὲ
ἀπὸ τοῦ νῦν εἴη ὁ σὸς πόλεμος, καὶ σὺ τῇ χάριτι τοῦ
Θεοῦ ἔστω ᾿ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου. Καὶ εὐθέως
ἢ xópn σωφρονήσασα τοῦ πολέμου ἐχουφίσίη xai
σὺν τῇ μητρὶ τὴν ὁδὸν χαίρουσα τὸν Θεὸν χαὶ τὸν
ἅγιον ἀνυμνοῦσα μετ᾽ εἰρήνης ποῦ λοιποῦ ἤνυεν.
AT. Ὁ δὲ παγχάλεπος ἐχεῖνος πόλεμος ἐπανα-
στρέψας xai οἵα σχόλοψ ἡ τις ἐπιπεσὼν ** τῷ ἁγίῳ οὐ
μετρίως αὐτὸν ἔθλιβεν. Νηστείαις δὲ καὶ ἀγρυπνίαις
xal χαμευνίαις χαὶ ὁλονύχτοις προσευχαῖς ἑαυτὸν
ἐχδοὺς καὶ τὸν Θεὸν λ'τανεύων ηὕρισχε * μὲν ἐν τῷ
πέως οὐδ᾽ ὅλως ἄνεσιν * τοῦ Θεοῦ, οἶμαι, τοῦτο παρα-
χωροῦντος, x«i εἰς χαθαρὸν ἐχπυροῦντος τὸν ὅσιον
αὐτοῦ. Ὡς δὲ ἐπὶ πλεῖστας ἡμέρας τῇ ἀνάγχῃ
συνείχετο εἰς πέλαγος ἀθυμίας περιέπεσεν" εἰδὼς
δὲ ἐν τοῖς ἐκεῖσε σπηλαίοις ἀσπίδα οἰκοῦσαν μεγάλην
ἐκ σάχχου εἰς θηριομορφίαν μεταβληθεῖσαν, φησὶ
πρὸς ἑαυτόν" Καλὸν σοί ἐστιν, ὦ ταπεινὲ ᾿Ιωαννίχιε,
ἀπελθεῖν καὶ ὑπὸ τῆς αἰσθητῆς ἀσπίδος σωματικῶς
βρωθῆναι, ἢ τῇ ἁμαρτίᾳ ὑποχύψαντα ψυχικῶς τῆς
νοητῆς ἀσπίδος χατάβρωμα γενέσθαι. Καὶ ἅμα τῷ
λόγῳ πρὸς τὴν ἀσπίδα ἐπορεύθη, xai ὡς πλησίον
ταύτης ἐγένετο, ἄμφω τὼ χεῖρε τὴν κεφαλὴν αὐτῆς
χρατήσας xai σφοδρῶς διασείσας πρὸς παροξυσμὸν
ἑαυτοῦ τὸ θηρίον ἐκίνει. Τόδε μανίας πληρωθὲν
μέγα κατὰ τοῦ ἁγίου ἀπερύσησεν xai ἔβλαψε μὲν
οὐδὲν ἢ ἠδίκησε τὸν ἅγιον, μᾶλλον μὲν οὖν τῇ
τοῦ Θεοῦ ἀντιλήψει xad βοηθείᾳ, xxi ὃ σφοδρὸς
ἐχεῖνος χαὶ δεινὸς πόλεμος χουφισθεὶς εἰς τέλος
ἔλόφησε xal τῷ Θεῷ εὐχαριστήσας ὁ ἅγιος χαίρων
καὶ ψάλλων ἐπὶ τὴν ἕαυτοῦ ὁδὸν ἐπορεύθη.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
M1
ignis istius. aeterni in quo omnes urentur qui tem-
porali οἱ exitiali voluptati seipsos imprudenter
tradiderunt et luxuriose virerunt et in. saecula
saeculorum castigabuntur; memor esto, filia mea,
gaudii sanctorum et ineffabilis gloriae istius in qua
requiescent qui templum corporis non polluerunt,
nec animam corpori unitam foedarunt. Sane,
filia mea, te hortor wt. cesses ab indecenti irratio-
nalium. verborum impetw; hic stemus ambo. ad
orandum et prorsus faciet Dominus misericordiam
suam nobiscum, eicietque a nobis spiritum nequam.
Cum talibus et pluribus aliis commonuisset mater
suam filiam, ipsa magis stimulo impuritatis per-
culsa minime sermones matris audire tulit, sed
impudenter clamabat : O mater, vel sine me redire
in mundum. et adimplere cupiditatem meam, vel
meipsam interficiam. Mater in extremis angustiis
facta seipsam coram Deo prosternens, cum cla-
more valido et gemitu supplex oravit ut potentiam
ex alto immitteretur sibi, ut, sive invisibiliter, per
speciem, dico, angeli, sive visibiliter per aliquem
e suis servis supervenientem filiae flagrantem
flammam corporis ilico compesceret. Dum autem
clamore et oratione mater detinebatur, levans
oculos videt venerandum patrem nostrum Toan-
nicium advenientem ex altera regione et in Con-
turiam, αἱ dietum est, abeuntem. Et currens
intense amplexa est eius pedes et lacrimis, sicut
beata illa adultera, pedes eius rigans,ut miserere-
tur sui et suae filiae petiit. Qui fidem eius miratus
ut surgeret iussit et causam fletus sibi aperiret
mandavit. Quae cum res gestas renuntiasset,
sumens sanetus dextram manum puellae et collo
suo imponens exclamavit : O filia, in me ez nunc
sit bellum tuum, tu vero gratia Dei esto sana a sti-
mulo tuo. Statimque puella resipiscens bello alle-
vata est οἵ cum matre gavisa, Deum et sanctum
laudans in pace vitam deinceps absolvit.
47. Durissimum autem illud bellum cum con-
versum esset et tamquam spina p quaedam in-
haesisset sancto, non modice ipsum contrivit.
leiuniis et vigiliis, et chameuniis et orationibus
per noctes integras sese tradens Deumque appre-
catus, non invenit quidem id temporis ullo modo
remissionem, Deo, ut. puto, id permittente et in
igne purgante sanetum suum. Cum plurimas dies
in angustiis transegissel in mare desperationis
cecidit. Sciens autem in hisce ibi speluncis aspi-
dem habitare magnam, quae ex sacco in ferae
speciem mutata fuerat dieit sibimetipsi : Melius
est tibi,o humilis Ioannici,abire et a sensibili aspide
corporaliter devorari quam, peccato devicta anima,
spiritualis aspidis pabulum fieri. Vix ea fatus ad
aspidem proficiscitur et eum ad illam appropin-
quasset manibus ambabus caput eius tenens et
valide coneutiens ad furorem in se feram commo-
vit. Quae rabie plena in sanctum insufflabat
valide, non tamen nocuit aut mali quiequam fecit
sancto, sed etiam Dei gratia et auxilio valido isto
et terribili bello cessante, tandem triumphavit et
Deo grates referens sanctus gaudens et psallens
coeptum iter perrexit q.
ANNOTATA.
VITA
in seipsum
F
suscipit.
p
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
VITA
ANNOTATA.
a Nempe in Olympum.
b. De Inger, episcopo Nicaeno, vide praecedentem. Vitam, cap. VIL, num. 30.
c Lissus quem Sabas Lisum vocat, est pars montis Olympi.
d Ps. IV, 17. ;
e Ut ex libello Sabae, cap. IV, num. 13, conici licet, venerandus iste senex erat Stephanus abbas, qui
S. Toannicium zonsura monachali decoravit.
£ Idem narratur in priore Vita, cap. VI, num. 20..
g Cfr. ibid., num. 12. Ibi tamen nomen opificis sanati non tradit.
ἢ) Ut. dictum est. explicite in praecedentibus Acis, cap. IV, n. 12, agitur de templo Sancti Iohannis
Ephesi, quae urbs erat re vera in themate Thracesiorum, ut docet Constantinus Porphyrogenetus, P. G.,
tom. CXILI, p. 82.
i Scilicet mensis Augustus, siquidem annus byzantinus initium sumit a kalendis Septembris.
k Quisnam fluvius hic significetur. nequit. dici ; forsan Caistrus Epheso subiacens. Iam. vero vefert
Texier in opere suo L Asie Mineure, p. 324, nullum esse in hoc fluvio vadum quo transiliri valeat, et etiam.
cum montes praeterfluat, non nisi aegre a. ripa ad rupes quae ex allera parle assurgunt perveniri posse.
1 Sabas refert idem prodigium, cap. 1V, num. 12; illud tamen non asserit. peractum. intercessione
S. Iohannis apostoli.
m Huius monasterii nomen tantum. ez hoc loco cognoscimus ; apud. Sabum vero neque miraculi hic
patrati mentio reperitur.
B nl, XXXV, 7. Consulendus textus graecus, latinus enim differt : et sitiens in fontes aquarum.
o Sabas narrat idem miraculum aquae opificibus datae, at id pluvia de caelo lapsa contigisse narrat.
Ofr. cap. VI, num. 20, p. 351.
p. De sensu verbi σκόλοψ, cfr. quae nuper erudite disserebat v. cl. Max Krenkel, Beitráge zur Auf hel-
lung der Geschichte und der Briefe des Apostels Paulus, p. 47-125.
A q Οἵ». narratam eandem integram historiam apud Sabam, cap. VI, num. 22, p. 352.
CAPUT NONUM.
Sequitur enarratio miraeulorum S. loannieii, S. Eustratium a
morbo gravi sanum facit.
Ε 48. Ἄλλοτε δὲ πάλιν χειμονικοῦ καιροῦ ἐνστάν- 48. Alias iterum, hiemali tempore instante, ut
τος, οἵα δὲ εἰώθει! πολλάκις ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέ- solebat plerumque in diebus illis serenitas firma
gns γαλήνην σταθηρὰν γίνεσθαι, καὶ μάλιστα ἐν fieri el praesertim per dies dictos halcyonios, sole
z i reed ταῖς καλουμέναις ἐλημέναις; xai τοῦ iunc versus australes regiones surgente et ali-
cod. νοτεία, ou πεφυκότος τότε πρὸς τὰ νότια ἐπανατέλλειν — quantum tantum collustrante, quia non a vertice,
: i καὶ ποσῶς φρυχτωρεῖν διὰ τὸ μὴ χατὰ χεφαλῆς, sed in inferiori cursu versatur, egressus est san-
cod, ἐξίη. ἃ Le ud ce μέρος πέλειν, ἐξήει. * ὃ ctus e cella sua ut calorem carperet simul et am-
[e] ES τῆς 205 κέλλης IS τε ὁμοῦ χαὶ bularet. Cum procul esset a cella, subito tempestas
: j p αἱ τῆς χέ λης αὐτοῦ μακχρύνας, γα irruit in eum et eum non iam valeret
d ω χειμὼν μέγας ἐπέπεσεν αὐτῷ xal μηκέτι reverti,in medio monte tamquam in mari tem-
PE xA ae ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ὄρους pestate terribiliter iaetatus est. Sed Deum implo-
Ps ub πελάγει δεινῶς ἐχειμάζετο. Καὶ δὴ τῷ rans ut servaret ipsum et. undequaque circum-
διῇ bot διασῶσαι αὐτόν, τῇδε κἀκεῖσε spieiens haud procul abesse videt speluncam ;
: Vids pa ἔναγχος αὐτοῦ ὑπάρχον σπήλαιον gavisus ad illam declinavit. Cum autem ad introi-
xai pedes γενάμενος πρὸς αὐτὸ ἐξέχλινε. l'evó- — tum antri pervenisset, videt in ima. parte spelun-
μενος δὲ κατὰ τῆς εἰσόδου τοῦ σπηλαίου ὁρᾷ εἰς τὸ cae quasi prunas ardentes iacentes. Hoc nempe
ἐνδότατον μέρος τοῦ ἄντρου ὡσεὶ ἀνθραχίαν πυρὸ 'at " : : DIRE epe:
2 ς τὸ i ραχίαν πυρὸς erat verus draco, cuius oeuli splendenti igni simi-
ἐπιχειμένην * τόδε ἣν ἀληθὲς δράχων, οὗ ol ὀφθαλμοὶ leser idi :
dE ΚΕΝΉΝ, d dX, φθαλμοὶ leserant. Sanctus autem id ignorans, sed,ut antea
αὐτοῦ τῷ λάμποντι πυρὶ ὁμοιοῦντο. ὍὍδε μὴ γνούς, dixi, illud i ἢ HER *
EE Drs s μὴ γνούς, dixi, illud ignem esse arbitratus, gavisus valde
M ὡς ἔφθην εἰπών, τοῦτο πῦρ οἰόμενος εἶναι folia in spelunca iacentia collegit et,utraque manu
"χαίρων πάνυ τὰ προσχείμενα φύλλα ἐν τῷ σπηλαίῳ repleta, abiit et i i T
; Js κείμενα e Q9 σπηλαίῳ repleta, abiit et in oculos draconis sparsit. Tum
συνέλεγε xul ἄμφω τῷ χεῖρε πλήσας ἀπελθὼν τοῖς le ldi «cuti Tn τ
καὶ dp » τοῖς deravalde sese excutiens voluit in sanctum irruer
ὀφθαλμοῖς τοῦ δράκοντος ὑπέστρωσε. Kol ὡς τοῦ i : ACE Y.
Er οὐ ὃρ ; puse. Καὶ ὡς τοῦτο non potuit autem, Dei gratia prorsus eum prote-
ἐγεγόνει, μέγα διατιναξάμενος δ θὴρ ἠβουλήθη μὲν gente et custodiente. Sanctus vero, visa Dein
nis τοῦ ἁγίου ὁρμῆσαι, οὐκ ἠδυνήθη δέ, τῆς θείας — quielus recessit et in altera parte UM ΡΠ ΕΠ!
᾿Λάριτος πάντοτε περισκεπούσης αὐτὸν xal διχφυ- et remansit ibi habitans eum d
λαττούσης. Ὁ δὲ ἅγιος τοῦτον θεασάμενος ἡμέρα pestas sedata est. Dein illae rines Mesum
πὼς ὑπανεχώρησε χαὶ πρός st μέρος τοῦ σπηλαίου laudans ad cell d
3 ᾿ T am
ss but xsxdÜtxe * xal διετέλεσεν ἐχεῖσε συνοιχῶν τῷ ὃρά- AS CEU TS
χοντι ἕως οὔ b “χειμῶν χεχόπαχεν. Et οὕτως ἀβλα-
ng ἐξελθών, ὑμνῶν τὸν Θεὸν πρὸς τὸ κελλίον αὐτοῦ
ἐπορεύθη.
49.
49.
8.
F
Ioannieius
cum dracone
habitat,
* cod.. ἐξείη.
A 49. Ἐπέτρεψέν ποτε ὁ ἅγιος τὸν εὐλαβέστατον
αὐτοῦ ὑπουργόν, τούνομα Θεόφιλον, ὅτε κατῴχει
ἐν τῇ εὐαγεστάτῃ μονῇ τοῦ ᾿Αντιδίου, λαβεῖν σχα-
πάνην καὶ διορύξαι ἀπὸ τῆς ἕαυτοῦ χέλλης ἐπὶ
ἱκανὸν τόπον τοῦ ποῖησαι διέξοδον " ἣν γὰρ, ὡς
πολλάκις εἶπον, ἐν οἷς χώρο!ς κατέμενεν ὁ τόπος
δυσάγωγος. Καὶ τούτου γενομένου, συμπαραλαβὼν ὃ
ἅγιος Θεόφιλον τὸν ἑαυτοῦ ὑπουργὸν ἐξήει " συμπε-
πατῶν αὐτῷ. Τοῖς οὖν γχατασχίοις τῶν ὀρέων
δένδροις διελθόντες, καὶ πρός τινα χῶρον ἄδασον
xal εὐήλιον γεγονότες τοὺς ὀφθαλμοὺς ἄρας b ῥηθεὶς
μαθητής, ὁ ἡγιασμένος Θεόφιλος, leget ποὺς τοῦ
μοναστηρίου ἀδελφοὺς ἀνερχομένους, ἅμα χαὶ πλεί-
στων πτωχῶν τῶν συνήθως πρὸς τὸν ἅγιον ἀνερχο-
μένων xsi διαχονουμένων, val ὑπομνήσας τὸν
μέγαν ὑποστρέφειν ἔλεγεν. Ὁ δὲ ἅγιος τῷ γήρει
ἐπικαμφθεὶς χαὶ μηκέτι βαδίζειν ἰσχύων μόλις
ἐπιστραφεὶς ἔστη ἐπὶ τοῦ τόπου οὔ ἣν. Ὡς δὲ οἱ
ἐρχόμενοι πλησίον αὐτῶν ἐγένοντο, τὸν μὲν μαθητὴν
Θεύφιλον πάντες ἐθεάσαντο, χαὶ πάντες αὐτῷ μετά-
νοιαν ἔβαλον, τὸν ὃὲ ἅγιον σὺν τῷ μαθητῇ εἰς τὸν
πόπον ἱστάμενον, καίπερ, ὡς ἴστε πάντες, παμμε-
γέθη τῇ ἡλικίᾳ ὄντα οὐδ᾽ ὅλως ἐθεάσαντο. Ὡς οὖν
διῆλθον, φησὶ πρὸς τὸν ἑαυτοῦ μαθητὴν ὃ ἅγιος " KO
Θεόφιλε, εὐλογίας λαβὼν τοῖς πτωχοῖς ἀποχόμι--
σον, ὅτι μεγάλη βία χατηνάγχασεν αὐτοὺς τὰ
ἐνταῦθα χαταλαβεῖν. Καὶ τοῦτο ποιήσας χαὶ διανεί-
ας ἑχάστῳ τὰ πρὸς τὴν χρείαν, ἠρωτᾶτο ὑπὸ τῶν
ἀδελφῶν ὃ Θεόφιλος τίνος χάριν μόνος ἐκεῖσε ἵστατο
χαὶ διὰ ποίαν αἰτίαν; Αὐτὸς Ot ἔφασχε μὴ μόνον
αὐτὸν εἶναι, ἀλλὰ σὺν τῷ ἁγίῳ ἵστασθαι. Οἴδε
pe" ὅρχου διεβεβαιοῦντο μηδένα ἕτερον «eflet.
πλὴν αὐτοῦ" διὸ xal κοινῇ τῷ Θεῷ εὐχαρ'στήσαντες
δόξαν ἀνέπεμψαν.
50. "Ἄνθρωποι τινές ποτε ἀπὸ μακρόθεν παραγε-
γάμενοι πρὸς τὸ τὸν ἅγιον πατέρα ἡμῶν ἸἸωαννίκιον
θεάσασθαι
δὴ χατὰ συγχυρίαν b ἐχεῖσε ovary bs ὦν, ὃ ἡγιασμέ-
vog Ποῦλος, ἐχπορευόμενος πρὸς τὴν ἐχχαιομένην
ἄσβεστον ὕλην χομίσαι, λόγῳ τῆς οἰκοδομῆς τοῦ
εὐχτηρίου τοῦ ἁγίου Ἰωάννου, συνήντησεν αὐτοῖς.
Αὐτοὶ δὲ συμπεσόντες αὐτῷ παρεχάλουν ὑπόμνησιν
ποιῆσαι περὶ αὐτῶν ὅπως θεάσωνται τὸν τοῦ Θεοῦ
ἄνθρωπον. Καί φησιν αὐτός" "Q ἄνδρες, μείνατε ἐν
τῷ τέως καὶ μαχροθυμήσατε ἐν ᾧ ἐστε τόπῳ, χαὶ
ὅστις ἂν ἀπ᾽ ἐμοῦ διέλθοι, αὐτός ἐστιν ὃν ζητεῖτε"
προσπέσατε αὐτῷ. Οἴδε ἐποίησαν ὡς ἐδιδάχθησαν,
χαὶ οὐ πολὺ διελθὼν διὰ μέσου αὐτῶν ὃ
ἅγιος οὐδ᾽ ὅλως ἐθεάθη ὑπ᾽ αὐτῶν. Αὐτῶν δὲ ἐπὶ
πολλαῖς ὥραις προσχαρτερούντων καὶ μήτι γε
πλάνην τινα πεπονθέναι ὑπονόουντων διὰ τὸ τὸν
ποθούμενον μὴ φαίνεσθαι, πάλιν ὃ ῥηθεὶς Παῦλος
πρὸς τὸ μοναστήριον ὑπέστρεψε, xai φησι πρὸς τοὺς
ἄνδρας" ᾿Ιδού, τέκνα, τὸ ἐπιθύμημα ὑμῶν τετε-
λείωται. Αὐτοὶ δὲ διαβεβαιούμενοι ἔλεγον μηδαμῶς
ἕως τοῦ νῦν τινα πλὴν αὐτοῦ θεάσασθαι. Τὸν δὲ
μοναχὸν χκαταπλαγέντα χαὶ ἔτι παρὰ τῶν ἀνδρῶν
ἐχδυσωπηθέντα ὑπόμνησιν ποιῆσαι περὶ αὐτῶν αὐτὸς
συνθέμενος αὐτοῖς πρὸς τὸν ἅγιον ὑπέστρεψε, χαὶ
βαλὼν αὐτῷ μετάνοιαν μετρίᾳ τῇ ἠρωτήσε: ἐπύθετο"
Πῶς ἐάσας τοὺς ξένους ἀπεριλογήτους διέβης ; Ὅδε
φησιν" Ὅτι οὐχ ἐθεασάμην αὐτούς, ἀλλὰ τὰ νῦν
ἄπελθε, καὶ εἰπὲ αὐτοῖς, μηκέτι ποτνιᾶν, ἀλλ᾽ ὡς
ἤδη εἰδότας καὶ εὐλογηϑέντας πιστεύειν xol χαί-
ροντας παλινοστεῖν πρὸς τὰ οἰχεῖα. Καὶ τούτου γενα-
μένου τὴν ἀγγελίαν οἱ ἄνθρωποι δεξάμενοι, χαὶ
οὕτως ἔχειν ἀδιστάκτως πιστεύσαντες ὁποῖα xai
δεδήλωχεν ὁ ἅγιος, εὐχαριστοῦντες χαὶ αἰνούντες τὸν
Θεὸν πρὸς τὴν ἑαυτῶν πατρίδα ὑπέστρεψαν.
51. Ἔθος 7» τινι τῶν πολιτῶν πυχνότερον ἀπιέ-
yu. πρὸς τὸν ἅγιον χαὶ τὰς τιμίας εὐχὰς αὐτοῦ
χομίζεσθαι, ἐχδιηγεῖσθαί τε πᾶσι τὰ θαυμάσια αὐτοῦ
ὅσα
τὴν μονὴν τοῦ ᾿ἈΑντιδίου χατέλαβον. Καὶ
ετὰ *
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
413
49. Mandavit olim sanélus reverendo suo adiu-
lori, nomine Theophilo, quando habitabat in
sanctissimo Antidii monasterio, ut ligonem. arri-
peret. et foderet ante cellam suam usque ad quen-
dam locum ut sibi pateret. exitus. Erat enim, ut
saepe dixi,in regione quam incolebat locus imper-
vius. Quo facto, assumens secum sanctus Theo-
philum suum adiutorem, exiit cum eo ambula-
lum. Inter patulas montium arbores transeuntes
cum in quadam regione aperta et aprica perve-
nissent, oculos levans dietus discipulus, venera-
bilis ''heophilus, videt monasterii fratres adve-
nientes, comitantibus simul multis pauperibus,
qui solebant adire sanctum eique servire, moni-
toque sancto ut rediret renuntiavit illi. Sanctus
autem senectute fractus neque ulterius progredi
valens, aegre conversus, stetit in loco ubi erat.
Quando advenientes prope ad illos aecesserunt,
discipulum quidem Theophilum omnes viderunt,
eique omnes caput inclinaverunt; sanctum vero
cum discipulo in via stantem, quamvis, ut. scitis
omnes, magnae erat slaturae, minime viderunt.
Cum transissent,ait discipulo suo sanctus: Ὁ Theo-
phile, panes benedictos sume et pauperibus. defer,
quia gravis necessitas €0s huc venire coegit. Quo
facto, eum singulis pro necessitate distribuisset,
interrogatus est a fratribus Theophilus qua de
causa solus ibi staret, cuiusque rei gratia ? Ipse
aulem respondit se non solum esse, sed sancto
adstare. Qui eum. iuramento asseruerunt nemi-
nem sibi visum esse praeter ipsum; quare cum
simul Deo gratias reddidissent, glorificaverunt
eum.
50. Viri quidam a longe quondam venientes
ad sanctum. patrem. nostrum Ioannieium viden-
dum, monasterium Antidii petierunt. Forte qui ibi
monachus erat, venerabilis Paulus, profectus ad
comparandum, praeter calcem vivam, lignum ad
aedificandum templum Sancti Iohannis, occurrit
illis.Qui incidentes ipsi commendaverunt ut doceret
eos quomodo viderent sanctum. Dei virum. Qui
ait illis: Viri, manete hic et patientiam habete in
loco ubi estis, et qui post me transierit, iste est quem
quaeritis : prosternite vos ad pedes eius. Qui fece-
runt sicut edocti erant ; nec diu postea transiens
in medio eorum sanctus nullo modo visus est ab
eis. Cum autem per plures horas exspectavissent,
suspicati se deceptos fuisse quia non apparebat
ille quem cupiebant, iterum dietus Paulus ad mo-
nasterium reversus est. Qui dicit viris ista : Ecce,
filii, desiderium vestrum impletum est. Tli autem
affirmantes dixerunt se minime usque tunc alium
quemquam vidisse. Monachus miratus iterumque
rogatus ut mentionem iniceret de ipsis, illis comi-
tantibus ipse ad sanctum reversus est,a quo,ineli-
nato capite, verecunda interrogatione petiit: Quo-
modo praeteristi hos extraneos neque eorum tibi
cura fuit ulla? Qui respondit : Jon vidi illos, sed.
nunc vade et. dic illis ne tristentur; ast nunc, ac si
cognovissent me ipsisque lbenedixissem, credant et
cum gaudio domum revertantur. Quo. peracto,
nuntium viri accipientes atque ila se habere firmi-
ter credentes, ut dixerat sanctus, Deo gratias
agentes eumque laudantes in suam patriam
reversi sunt 5.
51. Mos erat cuidem civi frequenter adire san-
clum et pretiosas eius preces accipere, necnon
narrare omnibus quaecumque mirabilia Dei gra-
tia
se bis
invisibilem
paetereunti-
bus facit,
h
ursam
mansuefacit,
* cod,
ἀπειθβάνως.
* cod.
-— φοβεῖσθε.
| * cod, ἔλαιον.
AMA
ίω ME" T2 — ' mE
ὅσα τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι ἐκτελεῖ. Τεθέατο γὰρ πολ-
λάκις ἀπιὼν θήρας ἀγρίους ὑποτεταγμένους αὐτῷ
xal ταῖς χερσὶν αὐτοῦ ἐχτρεφομένους. Ἐν μιᾷ οὖν
ἐν συλλόγῳ πολυανθρώπῳ χαβεζόμενος καὶ μεγα-
λύνων τὸν ἅγιον. ἀναστάς τις ἐν μέσῳ τοῦ συνεδρίου
εἶπεν" Ὦ ἄνθρωπε, ξένα μοι δοχεῖ καὶ μεγάλα τὰ
ὑπὸ σοῦ λαλούμενα καὶ ἀπιβάνως ἢ πρὸς τούτοις
ἔχω, ἀλλ᾽ εἰ βούλοιο πιστῶσαί με, λάβε με μετὰ
σοῦ, εἴπερ xal παρρησίαν, ὡς λέγεις, πρὸς τὸν ἅγιον
ἔχεις, ὅπως χἀγὼ τοῖς ὀφθαλμοῖς μου θεασάμενος
μηκέτι ἀναδύωμαι. ἀλλ᾽ εἰλικρινῶς πιστεύσω. Καὶ
δὴ ἀμφότεροι λαβόντες ἀπῆλθον πρὸς τὸν ἅγιον, καὶ
τοῦτον θεασάμενοι χαὶ τὰς εὐχὰς αὐτου χομισά-
μενοι ἐχελεύσηησαν συνευωχηθῆναι αὐτῷ. Κατὰ δὲ
τὸ μέσον τοῦ ἀρίστου ἰδοὺ καὶ ἄρχος μεγίστη παρε-
γένετο, xai πλησίον τῶν δαιτυμόνων ἔσπευδεν ἕαυ-
τὴν ἐφαπλῶσαι. Τῶνδε λίαν ταραχθέντων xai τὸ"
Βοήθει, ἅγιε τοῦ Θεοῦ, μεγάλῃ φωνῇ ἐπιβοώντων,
αὐτὸς ἡμέρα πως μειδιῶν, μὴ φοβεῖσθαι " τούτοις
ἔλεγεν, ἀλλὰ τοῖς λεγομένοις σημείοις στέργειν
πιστοῖς οὐσι χα!
«στεύειν καὶ μὴ ἀναβάλλεσϑαι οἵα
Εἶτα καὶ ἰδίᾳ χειρὶ τὸ θηρίον
ψωμίζειν ἐπέτρεπεν αὐτοῖς: αὐτοὶ ὃὲ τῷ φόβῳ
γεχρωθέντες ἀχανεῖς ἔμειναν. Ὁ δὲ ἅγιος ἔφη πρὸς
τὸ θηρίον "᾿
σιν, ἄπελθε ἐν τῷ τέως καὶ πάλιν μετὰ ταῦτα
ἀπίστοις τὸ σύνολον.
τὺ, οὗτοι ἀδιακρίτως πρὸς σὲ ἔχου-
ἐλεύσῃ. Ὁ ὃὲ θὴρ ἅμα τῇ προστάξει προσχυνήσας
τῷ ἁγίῳ ἐπανεχώρησε, xai εἰς ἑαυτοὺς γενόμενοι οἱ
ἄνθρωποι τοῖς ποσὶ τοῦ ἁγίου προσέπεσον " εὐξαμέ-
νου τε αὐτοῖς χαὶ εὐλογήσαντος ἀπέλυσε μετ᾽
εἰρήνης.
59. Ἐπέτρεψέ ποτε ὁ δοῦλος τοῦ Θεοῦ τὸν
ἑαυτοῦ μαθητήν. τὸν σεβάσμιον Θεόδουλον, λαβεῖν
μαγαριχὸν ἐλαίου * καὶ δοῦναι τοῖς πτωχοῖς xal ἕτερον
ὃς χενὸν el! ἑαυτοῦ ἐπιφέρεσθαι. Καὶ τούτου μὴ
βουλομένου, ἀλλὰ μάτην λέγοντος τοῦτο βαστάζειν,
πάλιν μειδιῶν ὁ ἅγιος ἔλεγεν" Λήψῃ δὴ αὐτὸ πάντως,
μήπως χαὶ συναντήσῃς τινι τοῦτο χρήζοντι, xal
δώσεις αὐτῷ xxi μισθὸν κομίσῃ. Ὅδε ὡς ἐκελεύσῇη
ἀμφότερα ἔλαβεν - xal δὴ, τὴν ὁδὸν ἀνύων μέγα
ὀλισθήσας πέπτωχεν χαὶ τῇ χρούσει τοῦ πεπλησμέ-
νου ἀγγείου ὀπὴν πεποιηχότος, αὐτὸς συντόμως
διαναστὰς πρὸς τὸ ἕτερον τὸ χενὸν μετέβαλεν, χαὶ
μνησθεὶς τοῦ λόγου τοῦ ἁγίου ἐπὶ τῇ ἀντιστάσει τῆς
παραχοῆς πικρῶς ἔχλαυσεν. Εἶτα πληρώσας τὴν
ξαυτοῦ διακονίαν ὑπέστρεψε χαὶ βαλὼν μετάνοιαν
c T T M 1j. "7 PESE "| ὦ
ἥτει τὸν ἅγιον συγχωρῆσαι αὐτῷ, διηγησάμενος xal
ὃ S MES x : ; cadi
τὰ χατὰ τὴν ὁδὸν αὐτῷ συμβάντα. Ὅδε ποσῶς ἐπι-
στύψας, συγχωρήσας τε xai ἐπευξάμενος αὐτὸν
ἀπέλυσεν.
58. Διερχομένου ποτε χατά τινα τόπον τοῦ
ἀξιαγάστου πατρὸς ἡμῶν Ἰωαννιχίου, xxi συμπο-
ρευομένου αὐτῷ Δανιὴλ τοῦ μαχαριωτάτου, τοῦ
γεγονότος ποτε ἡγουμένου τοῦ νησίου τῆς εὐαγοῦς
μονῆς τοῦ Θασίου, εὔρον σπήλαια πάνυ δεινὰ xal
πλήρη δαιμόνων. Κατῴχε. γὰρ εἰς αὐτὰ ἄρχων
δαιμόνων μετὰ τῆς ἑαυτοῦ πανολέθρου στρατιᾶς, ἃ
xxi παρὰ τῶν πόρρωθεν οἰχούντων ἐκαλεῖτο τὸ
ἄντρον εἰς τὸν Τοπάρχην, καὶ οὐδεὶς ἐδύνατο διελθεῖν
ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ. Τῷ οὖν διορατικῷ τῆς καρδίας
ὀφθαλμῷ τὸν δαιμόνιον ἐκεῖνον ὅμιλον αἰσθόμενος ὁ
λίαν τὰς αἰσθήσεις χεχαθαρμένος σεβάσμιος Ἴωαν-
νίχιος, ἔφη πρὸς τὸν μέγαν Δανιὴλ. - Ὦ πάτερ, ἐπά-
vide χα. ET OIEUBONS χα! οιἰχήτωμεν μεμερισμένως
ἀμφότεροι ἐπὶ τεσσαράχοντα ἡμέραις ἐν τούτοις τοῖς
σπηλαίοις xal ἐλτείζω εἰς τοὺς οἰκτιρμοὺς τοῦ Θεοῦ
ὅτι ἡμᾶς μὲν *, χάρις τοῦ παναγίου Πνεύματος
ἀπημάντους διαφυλάξει, τὴν δὲ δαιμόνιον πληθὺν
ἐκδιώξει xal ἀπελάσει xal οἰκητήριον σωζομένων
ἀνθρώπων ἀναδείξει. Καὶ τῷ λόγῳ τοῦ ὁσίου οὐχ
ἠπείθησεν ὁ ἱερώτατος Δαννήλ, ἀλλ᾽ ἐπείσθη. Καὶ
δὴ ἀμφότεροι χωρισθέντες ἐπὶ τὰ σπήλαια οἰκήσον-
πες
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
tia iuvante palrabat. Viderat enim saepe, cum
veniebat, feras silvestres subiectas illi et e mani-
bus eius cibum accipientes. Quadam ergo die eum
in coetu frequenti sederet et extolleret sanctum,
consurgens aliquis in medio concilio ait : Ὁ Aomo,
insolita mihi videntur et magna quae narras atque
his aegre fidem tribuo, sed si volueris me ad. creden-
dum movere, duc me tecum, siquidem, ut dicis, com-
mercium cum sancto habes, ut. et ego oculis meis
videns non iam diffidam, sed manifeste credam. Et
ambo profecti contenderunt ad sanctum; quo
viso et benedictione eius aecepta, invitati sunt ad
prandendum cum eo. In medio autem convivio,
ecce ursa maxima adfuit, quae prope convivas
festinavit se provolvere. Gum isti valde conturba-
rentur et: Succurre, sancte Dei, magna voce excla-
massent, ipse placide subridens : Ne terremini, ait
illis, sed. dictis signis delectamini. quae fide digna
sunt, ac. credite, neque ullo modo dubitate, quasi
haec certa non sint. Dein ut sua manu feram blan-
direntur hortatus est, at isti timore quasi emortui
muti permanserunt. Tune sanctus ait ferae: Quo-
niam isti tam insulse erga te agunt, abi impraesen-
tiarum. οἱ postea. ad. me vedibis. Bestia mandato
oboediens et sanetum venerata discessit: cum
autem ad seipsos rediissent viri ad pedes sancti
ceciderunt. Qui illis benedixit et bene apprecatus
est, eosque in pace dimisit c.
52. Commendavit quadam die servus Dei suo
discipulo venerando Theodulo ut sumeret vascu-
lum olei plenum quod daret pauperibus, alterum-
que vaeuum secum ferret. Qui cum renuisset,
seque frustra hoe ablaturum dixisset, iterum sub-
ridens sanctus ail : Sume hoc nihilominus, ne forte
occurras cuidam oleo indigenti, quod dabis ipsi et
gqretium referes. Me, ut iussus fuerat, utrumque
cepit, et iter absolvens graviter offendens cecidit
et in casu repleto vase perforato, ipse statim sur-
gens in alterum. vacuum effundit oleum, memor-
que verbi saneti propter suam. ad oboediendum
segnitiem flevit amare. Dein, munere suo functus
reversus est et paenitentia facta, petiit a sancto
ut sibi veniam concederet, narravitque omnia
quae in via acciderant. Ille autem eum eum ali-
quantulum vituperasset, venia concessa, ipsi
benedicens dimisit eum d.
53. Cum transiret quondam per aliquem locum
admodum mirabilis pater noster Ioannicius et
comitarelur eum beatissimus Daniel, qui fuit olim
hegumenus insulae sancti monasterii 'hasii, inve-
nerunt speluneas horrendas valde daemonibusque
refertas. Incolebat enim eas dux daemonum cum
suo perditissimo exercitu, quae a proeul habitan-
libus vocabantur antrum ad Toparcham, nec
quisquam poterat transire in loco isto. Perspicaci
ergo cordis oculo daemoniaeam illam turbam
eum advertisset valde aeutus sensibus veneran-
dus loannieius, dixit abbati Danieli : Ὁ pater,
audi et annue. ut habilemus separatim ambo per
quadraginta dies in. hisce speluncis, et spero mise-
ricordia. Dei fore ut gratia. sanctissimi. Spiritus
illaesos nos servet, diabolicam autem turbam detur-
bet. et eiciat, atque. vefugium. hominum. salvan-
dorum, ostendat. Nec verbo sancli diffisus est
sanctissimus Daniel sed consensit. Igitur cum
discessissent ambo speluncas habitaturi profecti
sunt, Deum orantes intense ut eicerentur impuri
spiritus. Et versus finem quadraginta dierum
apparet
B' AT" ἘΞ Ξ
futura.
praedicit,
d
locum
daemonibus
vefertum
purgat,
Α
* cod. λειπο-
θυμήσας.
* cod..
περιδωήτου.
τες ἐπορεύθησαν, καὶ ἐκτενῶς τὸν Θεὸν ἐλ'τάνευον
ἐπὶ τῇ ἐκδιώξε. τῶν ἀκαθάρτων πνευμάτων. Καὶ
περὶ τὸ τέλος που τῶν τεσσαράχοντα ἡμερῶν φαίνε-
ταί τις ἀνὴρ φοβερός, δυσειδής, οὔ ἡ χεφαλὴ ἐπὶ
πολλοῦ τοῦ ὕψους ἤρετο, τά τε σχελῆ δίχην παμ-
μεγέθων κιόνων ὑπῆρχον, καὶ ὀξέως βαδίζων xal
μεγάλως ὀργιζόμενος κατὰ τοῦ ἁγίου ἐφώρμησεν.
'O δὲ ἅγιος τῷ σημείῳ τοῦ σταυροῦ θωραχίσας
ἑαυτόν, ἐχτείνας τὴν χεῖρα πυχνότερον τὸν ὁρώμενον
χατεσφράγιζεν. “Ὃδε οὐ μόνον οὐκ ἀπέδρα, ἀλλὰ
χαὶ λίαν ἀναιδευόμενος ἐπλησίαζεν. Ὡς δὲ πλησιά-
σαν ἐχεῖνο τὸ φοβερὸν θέαμα ἔναγχος τοῦ ἁγίου
ἐγεγόνει, ἀμφοῖν ταῖς χερσὶν ὁ ἅγιος ἐχτείνας τῶν
ποδῶν αὐτοῦ ἐπελάβετο καὶ μεγάλῃ φωνῇ ἐχβοήσας"
Παναγία Θεοτόχε, βοήθει, πρὸς γὴν τοῦτον μετὰ
φοβεροῦ πατάγου, χατέρρηξεν *. "ÜBe χαταγόμενος
χατὰ τοῦ πλευροῦ τὸν ἅγιον σφοδρῶς ἐλάκτισε, χαὶ
ἐπὶ Ἡμέρας ἑπτὰ ἄφωνος ὁ ἅγιος ἣν. Μετὰ δὲ τὴν
ἑβδόμην ἡμέραν εἰς ἑαυτὸν ὃ πανάγαστος πατὴρ
ἡμῶν Ἰωσννίχιος γεγονὼς καὶ τέλεον χάριτι Θεοῦ
ῥωσήείς, ἑνωθεὶς πάλιν τῷ θεοφόρῳ Δανιὴλ καὶ τὸν
Θεὸν ἀμφότεροι ὑμνήσαντες ἐπὶ τῇ παντελεῖ ἐχδιώξει.
τῶν ἀκαθάρτων πνευμάτων χαίροντες χαὶ ψάλλοντες
τὴν δδὸν αὐτῶν ἤνυον.
δά. Κένωσίς ποτε πολλοῦ αἵματος ἐγεγόνει. ἐκ
τῶν ῥινῶν τῷ σεβασμίῳ ἀνθρώπῳ τοῦ Θεοῦ Edsspz-
cip, τῷ καὶ τὴν θαυμαστὴν ταύτην καὶ ὀνησιφόρον
πραγματείαν θερμῶς χαὶ μετὰ πίστεως ἀναταξαμένῳ
καὶ τῇ μετέπειτα γενεᾷ μνημόσυνον αἰώνιον χαταλεί-
ψαντι- καὶ δὴ τῇ πολλῇ ἐχχύσε: τοῦ αἵματος λίαν
ὃ ἡγιασμένος ἀνὴρ λιποθυμήσας * σχεδὸν εἰπεῖν
ἄφωνος ἐγεγόνει. Καὶ γὰρ xol ἰατροὶ πλεῖστοι, ἄτε
θαυμαστοῦ xai περιβοήτου * πᾷσι» ὄντος τοῦ πανο-
σίου Εὐστρατίου, παρεγένοντο καὶ τῇ τέχνῃ ἐμηχα-
νᾶτο ἕχαστος τὴν σφοδρὰν ἐκείνην ῥύσιν τοῦ αἵματος
στῆσαι. Ὡς δὲ οὐδὲν ὠφέλουν, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον
αὐτὸν ἔβλαπτον, τέλεον ἀπελπίσαντες χατέλιπον.
Προσκαλεσάμενος BE αὐτὸς τὸν εὐλαβέστατον Νιχό-
λαον μόλις τῷ ἀἄσθματι τοῦτον χαθιχέτευε μετὰ
πολλῆς τῆς ταχυτῆτος ἀπιέναι xal μηνύσα: τῷ
ἁγίῳ τὴν τούτου ἀσθένειαν xa χαθιχετεύσα.. αὐτὸν
ὑπὲρ αὐτοῦ θερμῶς προσεύξασθαι. Διενοήθη γὰρ
πάνυ ὀρθῶς ὁ χλεινὸς Εὐστράτιος ὅτιπερ" Τῆς ἀγγε-
Mag ἀπιούσης xxi τῆς εὐχῆς γενομένης, πάντως
ἐλέους τεύξομαι - ὅπερ xal γέγονε. Τοῦ γὰρ ἀνδρός,
ὡς ἐκελεύσθη, ἀπιόντος, γνοὺς b οὐράνιος ἐχεῖνος
νοῦς τὸ συμβᾶν ἐξῆλθεν εἰς ὑπάντησιν αὐτοῦ. “Ὅδε
τὸν ἅγιον θεασάμενος πρὸς γὴν ἑαὑτὸν χλίνας χαὶ
εὐχὴν αἰτήσας xal λαβὼν ἀνέστη" καί φησιν ὁ ὅσιος
πρὸς τὸν ἄνδρα καίπερ εἰδὼς τί ἄρα ἐσχύλη ἐπύθετο
xai τίς ^ τοσαύτη περίσπασις xai εἰ ὑγιαίνε: ὁ
πιστὸς χαὶ χαλὸς φίλος καὶ ἀγαπητὸς ᾿ὐστράτιος.
Ὅδε ἕνεχε τούτου ἐπειπὼν παραγενέσθαι ἐχέλευσεν
αὐτὸν ὁ ὅσιος ἐπίτοπίως ἐκεῖσε χαθεσθέντα μιχρὸν
ἀναμεῖναι " καὶ τούτου γενομένου, πρὸς τὸ κελλίον
αὐτοῦ ὑπέστρεψεν ὁ ἅγιος χαὶ ἐπὶ πλείστην ὥραν
τῷ Θεῷ δεηθεὶς ἐλθών φησ! πρὸς τὸν dyüpa* Ὦ
ἄνερ, ἄπελθε xal εἰπὲ τῷ προσφιλεστάτῳ μοι
Εὐστρατίῳ ὅτι Ἐν τῷ τέως μὴ λυποῦ, οὐ θνήσχεις
γάρ, ἀλλ᾽ ἐν τάχει, Θεοῦ εὐδοχοῦντος, ἀλλήλους
ὀψόμεθα. Καὶ σὺν τῷ λόγῳ ὁ μὲν ἀποσταλεὶς συντα-
ξάμενος τῷ ἁγίῳ γεγηθὼς ἐπορεύθη, ἥ τε ῥύσις ποῦ
αἵματος, τῇ αὐτῇ ὥρᾳ, ἐν ἢ εἶπεν ὁ ἅγιος τῷ ἀνδρὶ
τι οὐχ ἀποθνήσκει, ἔστη καὶ εἰσάπαν ἡ ἀσθένεια
διὰ τῶν ἐντεύξεων τοῦ ἁγίου ἀπηλάθη. Καὶ τοῦ
ἀνδρὸς χαταλαβόντος καὶ τὴν χαροποιὸν ἐχείνην
ἀγγελίαν ἐπὶ πάντων ἐξειπόντος ἀχριβῶς ὁ ἧγια-
σμένος Εὐστράτιος τὴν ὥραν ἐπύθετο ἐν f| τοῦτο ὃ
ἅγιος εἶπεν. Καὶ μαθὼν ἔγνω παναλήθως ὅτι ἐν
ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ ἐν ἢ ὁ ἅγιος λελάληχε χομψότερον
ἔσχηκεν ἑαυτῷ, χαὶ σὺν πᾶσι τὸν Θεὸν ὑμνήσας
τὴν εὐχαριστίαν τῷ ἁγίῳ ἀπένειμε. Καὶ οὐ μετὰ
πολλὰς
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 415
apparet vir quidam terribilis et deformis,euius ca-
put in magnam altitudinem efferebatur et crura in
similitudinem magnarum columnarum erigeban-
tur ; qui incitato pede progressus, valde iratus in
sanctum irruit. Sanetus autem signo crucis lori-
catus, manu extensa, frequenter visum hominem
signabat. Qui tamen non modo non aufugit, sed
impudenter valde appropinquavit. Quando autem
accedens illud horrendum monstrum e regione
saneti pervenit, iste ambabus manibus extensis
pedes eius tenuit δὲ magna voce exclamavit: San-
ctissima Dei genetriv, succurre inihi, et humi illum
cum magno fragore proiecit. Qui delapsus san-
etum in latere valide verberavit, qui per septem
dies sine voce remansit. Post septimam diem ad
seipsum reversus venerandus pater noster Ioan-
nicius et tandem Dei gratia servatus, rediit ad
theophorum Danielem et Deum ambo laudantes
propler omnimodam impurorunm spirituum eie-
elionem, zaudentes et psallentes iter absolve-
runt e.
54. Fluxit quadam die multus sanguis ex naso
venerandi viri Dei Eustralii, qui mirabile hoc et
profieuum faeinus ferventer et fideliter litteris
mandavit, eiusdemque memoriam posteriori gene-
rationi sempiternam reliquit f. Multa sanguinis
effusione valde mirabilis vir debilis faetus est
ut. fere dicam, voce orbaretur. Quin etiam medici
plures, siquidem. mirandus et celebris omnibus
erat sanctissimus Eustratius, convenerunt arte-
que sua tentabat unusquisque hune validum
fluxum sanguinis cohibere. Cum nihil proficerent,
sed magis illi nocerent, tandem desperantes reli-
querunt eum. Cum ipse ad se vocasset reveren-
dissimum Nicolaum, aegre prae spiritus angustiis
supplex eum oravit ut summa diligentia abiret
significaturus saneto suam infirmitatem, eumque
rogaret ut ferventer pro illo deprecaretur. Cogi-
tabat enim, recte prorsus, inlustris Eustratius :
Nuntio misso et oratione peracta, omnino miseri-
cordiam consequar : quod revera factum est. Cum
nuntius, sieut erat iussus, profectus esset, caelestis
illa mens cognoscens quid faetum esset, exiit
obviam illi. Qui eum vidisset sanctum seque ad
terram usque inelinasset et benedictionem petitam
accepisset, surrexit. Alloquitur sanetus virum et
licet sciret omnia, interrogavit quid ergo torque-
retur, et quae tanta eius sollicitudo, et utrum vale-
ret fidelis, bonus amicus et dilectus Eustratius. Qui
cum propter eum se adesse dis isset, iussit ipsum
sanctus ibidem sedere et aliquantulum exspe-
clare. Quo faeto, ad cellam suam regressus est
sanetus, cumque per longum tempus Deum oras-
set, redux dixit viro : Ὁ /iomo, abi et renuntia dile-
clissimo meo Eustratio: noli nunc tristari,non enim
morieris; sed mox, Deo concedente, invicem videbi-
mus, Et cum hoe verbo nuntius oboediens saneto,
cum gaudio profectus est; fluxus vero sanguinis,
ea ipsa hora in qua dixerat sanctus : Non morie-
ris, steterat et infirmitas per intercessionem sancti
prorsus evanuerat. Cum nuntius redux iueun-
dum illud nuntium omnibus detulisset, interro-
gavit sedulo mirabilis Eustratius qua hora sanetus
id dixisset.Qua cognita, comperit revera se, in ipsa
hora qua sanctus erat locutus, melius habuisse
el cum omnibus Deum laudans, gratias egit san-
clo. Paucos post dies, cum inlustris Eustratius
ex infirmitate adhuc debilitatus esset, enixe pe-
tierunt. fratres qui in monasteriolo cognominato
Leucadum
E
et
S. Eustra-
tium sanat.
1
z
VITA πολλὰς ἡμέρας, ἔτι τοῦ χλεινοῦ Εὐστρατίου ἐκ τῆς
ἀσθενείας ἀδυναμοῦντος, ἐξελιπάρησαν αὐτὸν οἱ ἐν
τῷ μετοχίῳ τῷ ἐπονομαζομένῳ Λευχάδων κατοικοῦν-
τες ἀδελφοὶ ἐλῃεῖν xal ἐπισχέψασθα. αὐτοὺς καὶ
χαταρτίσα!ι αὐτοὺς «ai οἰκοδομῆσαι τὰ εἰς σωτηρίαν
ἐροντα. Καὶ δὴ πεισθεὶς ὁ ἡγιασμένος Εὐστράτιος,
οὐδὲ γὰρ ἀνεβάλετό ποτε ἐπὶ τοῦτο, ἀλλ᾽ ἕως τῆς
σήμερον ἴστε ὡς παρὰ πάντων ἐπὶ σωτηρίᾳ ψυχῆς
προσχαλούμενος ζεόντως ἐπιτρέχει, ὡς πολλὰς
ψυχὰς καὶ ἀναριβμήτους τοιούτῳ τρόπῳ ἐπισπεύδων
ἐχσπᾶν χάριτι Θεοῦ ἐκ στόματος τοῦ δεινοῦ δράκον-
τος xai προσάγειν Θεῷ διὰ μετανοίας, xn ποιεῖν
χαβαρώτατα χτήματα xai ἐθελούσια ἱερεῖα χα!
ἄμωμα θύματα. Ὑπήχουσεν οὖν, καὶ συνέθετο
πορεύεσθαι, εἰ xai βεβιασμένως, διὰ τήν, ὡς εἴρηται,
ἀσθένειαν χαὶ τὴν σωτηρίαν τῶν ἀδελφῶν. Καὶ
ἐπείπερ χεχίνηχε, καὶ τὸν τόπον, ὃν ἔφθην εἰπών,
ἔφθασε, τοῖς ἀδελφοῖς ἐπευξάμενος xal συμβιβάσας
ἕκαστον τὰ πρὸς σωτηρίαν, διὰ τὸν κόπον τῆς ὁδου
πάλιν αὐτὸς ἐν ἀσθενείᾳ περιπέπτωχεν. "Enel οὖν
ἡμέρας τέσσαρας ἄβρωτος ἣν διαμένων, τῇ ἐπιτάσει
τοῦ λαύρου πυρετοῦ δεινῶς ἔχαμνεν. Πάντων οὖν τῶν
ἀδελφῶν χύχλοθεν παρισταμένων, xai δαχρυόντων
Β πιχρῶς ἐπὶ τῷ χωρισμῷ αὐτοῦ xai τὴν ὀρφανίαν
αὐτῶν ἀποχλαιομένων, καὶ αὐτὸς σύνδαχρυς ἐγένετο.
Ὡς οὖν ἐπὶ πολλὰς ὥρας ὁ θρῆνος ἐχεκρατήκει, χαὶ
τῶν φοιτητῶν τὸ οὐαὶ ἐπιβοωμένων καὶ λεγόντων᾽
Τίς ἡμᾶς ποιμανεῖ ἀπὸ τοῦ νῦν, ὦ χαλὲ χαὶ συμπα-
ἠέστατε πάτερ; Αἴ, αἴ ἡμῖν, τίς ἡμᾶς ὁδηγήσει xal
περισχεπάσει, ὡς σύ. ᾧ φιλοτεχνότατε ; Ποῦ εὕρομεν
ἡμεῖς οἱ ταπεινοὶ πηγὴν καθαρὰν τοιαύτης διαχρί-
σεως; Πρὸς τίνα ἀπελευσόμεθα ῥήματα ζωῆς xol
ἐχάστην παρὰ σοῦ ἀκούοντες ; Τίς ὑποδείξει ἡμῖν
τὴν ὁδὸν τῆς σωτηρίας ἡμῶν ; Ὥ, ὦ ἡμῖν τοῖς
ERE E ES ; E
SETEUDUe MNABEOROIS) d Ciro tw λαμπτῆρος
xa φωστῆρος Tei χωριζόμεβα, ἡμεῖς ἐσμεν αἰτιοι
τοῦ Πανάτου σου, ὦ xx) πάτερ᾽ εἰ γὰρ ἡμεῖς μὴ
προσχεχλήχαμέν σε, ἀλλὰ μιχρὸν εἰάσαμέν σε
* cod. ἀναπνεῦσαι “ τῆς ἀσθενείας σου, ἄρα ἂν πάντως καὶ
ἀνανεῦσαι, ἕξῃς θερμῶς φροντίζων τοῦ σοῦ ποιμνίου. Ταῦτα οὖν
xai τινα ἄλλα ῥήματα ἢρηνητιχὰ τῶν ἀδελφῶν ὡς
ἐπὶ πλείστην ὥραν λεγόντων, χατασείσας τῇ χειρὶ
xai τὸν θρῆνον παυθῆναι φήσας, πάντας εὐλογήσας
χαὶ ἐπευξάμενος ἀπέλυσε. Καὶ αὐτὸς δὲ εἰς ἱκεσίαν
ἐτράπη xxi τὸν σημειοφόρον πατέρα ἡμῶν ᾿Ιωαν-
νίχιον, ὡς ἤδη, κατοπτριζόμενος χαΠιχέτευε δοῦναι
αὐτῷ τὴν ἴασιν καί, ὡς ὑπέσχετο, θεάσασθαι αὐτόν.
C Καὶ δὴ εὐχόμενος xal ὕπνους ἐγένετο, xal ὁρᾷ τὸν
ἅγιον παριστάμενον, xxi λέγοντα αὐτῷ " ΝΙηδαμῶς
δειλανδρίσῃς, ὦ ἘΕὐστράτιε, ἀλλὰ ταχέως πορεύ-
θητι πρὸς δὲ τὸν τόπον xxl πρὸς τοὺς τοιούσδε
ἡγιασμένους μοναχοὺς xa λάλησον αὐτοῖς ἐξ ἡμῶν
τὰ καὶ τά, Καὶ εὐβέως ὁ ἀσθενῶν βαλὼν μετάνοιαν
τὸ δοκεῖν ἐπορεύετο χαὶ πρὸς τὸν τόπον γενόμενος
ὑπηντήθη παρὰ τῶν ἐκεῖσε χεχρυμμένων ὑψηλοτάτων
μοναχῶν καὶ ἀμφότερο. πεσόντες ἐπὶ τὴν γῆν ἠτοῦν
εὐχήν. Ὡς δὲ χατὰ τὸ σύνηθες τοῦ ὑσίου πατρὸς
ἡμῶν ᾿Ιωαννικίου ἐν τῇ δοχῇ τῶν εἰς αὐτὸν πορευο-
μένων εὐχὴ ἐγεγόνει, ταύτην ἀναλαβὼν ὁ πανιερώ-
τατος Εὐστράτιος σὺν αὐτοῖς τὸ δοκεῖν ὑπνῶν ἔλεγε,
καὶ τῆς ἐχτενοῦς ἐπιβοωμένης οἱ συνόντες ἐχεῖσε
ἀδελφοὶ ζώσῃ φωνῇ ἐκ τοῦ στόματος τοῦ θεσπεσίου
ἡγουμένου αὐτῶν ᾿εὐστρατίου τό" Κύριε ἐλέησον, ὡς
ἐπὶ πλεῖστον ἀναπεμπόμενον ἤχουον, Καὶ Or πάλιν
"eod.fvxahi. λυπούμενοι διηρώτων αὐτόν Τί, ἐγχαλὲ * πάτερ,
ἀφίης ἡμᾶς ὀρφανούς ; Ὅδε διυπνισθεὶς θαρσαλεω-
τέρᾳ τῇ φωνῇ ᾿ Οὐ φησι, τέκνα, ἀπεχρίθη, μὴ
λυπεῖσθε, ὁ γὰρ ἅγιος Ἰωαννίχιος ἐπεσχέψατό με.
Καὶ ζητήσας τροφὴν παραχρῆμα μετέλαβεν, καὶ τῇ
ἐπαύριον ὁ ἤδη πρὸς αὐτὰς τὰς πύλας τοῦ θανάτου
ἐγγίσας δυναμωϑεὶς τῇ ἐπισχέψει: τοῦ ἁγίου ἐπέβη τὸ
κόϊον XTTjVOG, χα! πε
ἐπ
τήσας σταδίους δεχαπέντε
A16 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
Leucadum habitabant, ut veniret invisurus eos et D
eruditurus et aedifieaturus in his quae ad salutem
pertinerent. Annuens venerabilis Eustratius, —
hoc enim nunquam denegabat, sed usque ad hane
diem scitis quomodo ab omnibus ad salutem
animae vocatus ferventer accurrerit, quomodo
multas animas et innumerabiles eripuerit gralia
Dei ex ore terribilis draconis et adduxerit ad
Deum per paenitentiam, efficiens eas purissima
bona, voluntarias victimas et irreprehensibiles
hostias — annuit igitur et aceinctus est ut profi-
cisceretur, licet aegre propter eum quem diximus
morbum, ad salvandos fratres. Cum iter movisset
et ad locum quem anlea dixi pervenisset, post-
quam fratribus benedixit eL singulos duxit in via
salutis, propter itineris defatigalionem ipse rur-
sus in morbum ineidit, Cum igitur dies quattuor
ieiunus lransegisset, impetu vehementis febris
laboravit. Cireumdabant eum fratres omnes,
flentes amare quia timebant ne moreretur et ipsi
fierent orphani; cum ipsis flevit et Eustratius.
Cum per multas horas lamentatio perdurasset
atque clamarent Vae nobis qui illie versabantur
dicerentque : Quis nos deinceps ad pascua ducet,
o bone οἱ dilectissime pater? Hei nobis, quis nos
reget. et. proleget, sicut. tu, filiorum amantissime?
Ubi inveniemus nos humiles fontem. purum. talis
directionis? Ad quemnam ibimus, qui verba vitae
cottidie a te audiebamus? Quis ostendet nobis viam
salutis? Heu nobis miseris et peccatoribus, quia tali
lumine et face orbabimur ; nos sumus causa mortis
tuae, 0 bone pater. Nisi enim te vocavissemus, sed
si paululum sivissemus te ez morbo iuo requiescere,
prorsus nunc ferventer curares gregem. tuum. His
et aliis verbis dolendis ἃ fratribus per longum
lempus dietis, cum manu signum dedisset et ut ἃ
fletu temperarent iussisset, omnibus benedicens
beneque apprecatus dimisit eos. Ipse vero ad sup-
plicationem se convertit et prodigiorum factorem
patrem nostrum Ioannieium, ut antea, quasi in spe-
culo intuitus, rogavit ut daret sibi sanationem et,
sicut. promiserat, inviseret eum. Cum orasset, in
somnum incidit, viditque sanctum adstantem sibi
et dicentem : Nequaquam timueris, o Eustrati;
sed. statim vade ad. locum οἱ ad. venerandos mo-
nachos, quibus loquere nostro nomine haec et haec.
Statimque aegrotus inclinans eaput, visus est sibi
abire; eumque ad loeum devenisset, occurrerunt F
ei qui ibi abditi erant inlustrissimi monachi et
cadentes in terram petierunt benedictionem.Post-
quam, sieut. consuetum erat. sancto patri nostro
loannicio eos excipienti qui ad eum veniebant,
data est benedictio, eum suscepisset eam sanetis-
simus Eustratius eum illis dormiens, ut. videtur,
locutus est et eum orationem decantaret, congre-
gati ibi fratres firma voce ex ore divi sui hegu-
meni Eustratii Kyrie, eleison valide emissum au-
dierunt. Sed denuo tristes interrogaverunt eum :
Quid, pater optime, relinquis nos orphanos? Qui
expergefaetus altiore etiam voce : Minime, respon-
dit, filii; nolite lugere. Sanctus enim. Ioannicius
protezit me. Cum petivisset cibum, statim sumpsit
ex eo et postera die ille qui iam ad portas mortis
appropinquabat, servatus per protectionem san-
cli, ascendit in suum iumentum et percurrit
quindecim stadia, glorifieans Deum οἱ sanctum
eius, et in suum monasterium pervenit g.
δοξάζων τὸν Θεὸν χαὶ τὸν d TNT B
ys ον χαὶ τὸν ἅγιον εἰς τὴν ἐδίαν μονὴν
παρεγένετο.
ANNOTATA.
MAH 2h 22 1 A lc4u
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
ANNOTATA.
a Haec eadem legi possunt apud. Sabam, cap. VI, num. 12, p. 342.
b Bis se invisibilem praetereuntibus fecisse S. Ioannicium refert etiam praecedens Vita, cap. IX, XI,
num. 38, 52, p. 366, 380. Monachus qui hic dicitur Petrus, a Saba vocatur Iohannes.
c Eadem videsis in prioribus Actis, cap. LX, num. 39, p. 366.
d Cfr. Vitam praecedentem, cap. IX, num. 40, p. 367.
e Videsis Acta a. Saba conscripta, cap. VIII, num. 32, p. 361. Imprimis notabile erit hoc factum
huic qui voluerit historiam hucusque plane ignotam S. Danielis in Thasio contexere.
f Indicavimus in Comment. praev., num. 14, p. 317, varios locos ex quibus patet Petrum monachum
non pauca accepisse a S. Eustratio unde Acta sua retezeret. Cfr. supra, p. 390, num. 12.
g Cfr. quonam modo sanatum a S. loannicio Eustratium etiam rettulerit Sabas, supra, p. 367.
CAPUT DECIMUM
5 8. loannieius fidem suam orthodoxam profitetur, futura. multa
et abscondita praedicit,
55. Ἄλλοτε πάλιν τινὲς ἀντέβαλλον πρὸς ἀλλή-
λους λέγοντες * Αρά γε τῇ τῶν σημείων δόσει καὶ
τὸν τῆς πίστεως λόγον χεχόσμηται ὁ μέγας loav-
νίχιος; Ἢ ἔν τινι τῇ ἁπλότητι xal τῇ ἰδιωτείᾳ
ἔσφαλται ; Καὶ εἰ ἦν δυνατὸν περὶ τούτου ἂν ἠκού-
σάμεν xal ἔγνωμεν xal ἀχριδῶς ἐπιστεύσαμεν. Καὶ
δὴ συμφωνήσαντες ἐβουλεύσαντο εὐχῆς χάριν πρὸς
αὐτὸν ἀπιέναι xal περὶ τούτου ἀχριύῶς διερευνῆσαι.
Kai ἀπελθόντες ὑπὸ τοῦ ἁγίου ἐδέχθησαν καί τινα
πολλὰ ἐν τῷ μέσῳ λελαληχότες γνοὺς ὁ προβλε--
πτιχὸς ἐχεῖνος νοῦς τὴν πανουργίαν αὐτῶν φησιν
Ἐπειδὴ, πολλάκις τινὲς περὶ ἐμοῦ θρυλλοῦσι xal χακῶς
σχανδαλίζονται, οὐκ ὀρθῶς πιστεύειν με λέγοντες,
ἀλλ᾽ ἐσφαλμένως, βούλομαι ἐπὶ τῆς ὑμετέρας
εὐλαβείας τὴν ἐμὴν πίστιν δημηγορῆσαι. Καὶ τῶν
ἀνδρῶν πάνυ ἐπὶ τοῦτο γεγηβότων, αὐτὸς ἀνοίξας
τὸ τίμιον αὐτοῦ στόμα, ὡς ἐν ἐπιτόμῳ τάδε φησι !*
Πιστεύω ? εἰς ἕνα Θεὸν πατέρα παντοχράτορα,
πάντων ὁρωμένων τε ? xai ἀοράτων ποιητὴν * xai
χύριον, ἄναρχον, ἀόρατον, ἀχατάληπτον, ἀναλ-
λοίωτον, ἀτελεύτητον * xal εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν
Χριστόν, τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ, ἀνάρχως χαὶ
ἀχρόνως xal πρὸ πάντων τῶν ? αἰώνων τῆς πατρικῆς
οὐσίας ἐκλάμψαντα " xal εἰς ἕν Πνεῦμα ἅγιον, ἐκ τοῦ
"οοα. προϊών. Θεοῦ x«l Πατρὸς mpoióv *. xai Πατρὶ καὶ δ Υἱῷ
συγνβεολογούμενον * xai συνδοξαζόμενον,͵ ὡς συμφυὲς
xai συναΐδιον. Τριάδα μὲν δοξάζω 9 ὑποστάσεσιν
ἤτοι προσώποις, χαὶ ἑχάστῳ τῶν εἰρημένων ἀμιγεῖς
χαὶ ἀσυγχύτους τηρῶν 9 τὰς ἀφοριστιχὰς ἰδιότητας,
ὡς οὐδαμῶς μεταπιπτούσας 1 μετακινουμένας ih
Πατρὶ μὲν τὴν ἀγεννυησίαν xai τὸ αἴτιον τῶν ἐξ αὐτοῦ
γέμων !!, Υἱῷ δὲ τὴν γέννησιν, Πνεύματι δὲ τὴν
ἐχπόρευσιν * xal ὡς ἐξ αἰτίου τοῦ Πατρός, τό τε γεν-
γώμενον xoi τὸ ἐκπορευόμενον 1? ἀπαυγάσαντα, καὶ
ὡς φῶς ἑκάτερον ἐκ φωτὸς προελθόν 18 fy. ὑπερκό-
σμιον, τρισσοφεγγὲς καὶ τρισήλιον φῶς " μονάδα δὲ
οὐσίᾳ καὶ φύσει προσχυνῶ !* εἰς ἕν ὑπερούσιον. καὶ
ὑπερφυὲς θεότητος ὕψος συνιοῦσαν, τὴν αὐτὴν
ἀμέριστον καὶ ἀδιάσπαστον, τήν τε δόξαν xal τὸ χρά-
τὸς
55. Alias contendebant quidam inter se dicen-
tes: Num revera miraculorum dono et fidei sermone
insignitus est magnus Ioannicius? Aut non potius
simplicitate quadam et ignorantia fallit seipsum? Si
fieri posset, audiremus eum de his,et cognosceremus,
eL certo. crederemus. Et consentientes consilium
inierunt ut eius benedictionis accipiendae gratia
ad illum convenirent et de hac re studiose investi-
garent. Profecti a sancto excipiuntur,et postquam
varia quaedam in medium attulissent, cognoscens
perspicua illa mens astutiam eorum, ait : Quoniam
quidam saepius in me mussitant et male scandali-
gantur, me non recte credere asserentes, sed falso,
volo vestrae pietati meam fidem profiteri. Cum illi
viri valde propterea gauderent, ipse, aperto suo
venerabili ore, quasi summatim haec dicit a :
Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem, visi-
bilium. omnium et. invisibilium factorem et domi-
num, sine principio, invisibilem, incomprehensibi-
lem, immutabilem, immortalem. Et in. unum
Dominum Iesum Christum, filium eius unigenitum,
qui sine initio, intemporaliter, ante omnia saecula
de paterna essentia effulsit. Et in unum Spiritum
sanctum ex Deo Patre procedentem, et cum Patre
Filioque unum Deum praedicandum et glorifican-
dum, utpote consubstantialem et. coaeternum. Tri-
nitatem glorifico in hypostasibus seu. personis, et
gqraedictorum unicuique discretas et inconfusas con-
servans distinctivas proprietates, ceu numquam desi-
turas vel mutandas, Patri quidem innativitatem et
eorum qui ez ipso sunt causalitatem tribuens, Filio
generationem, Spiritui vero processionem. Et ex
Patre tamquam causa, tum genitum tum proceden-
tem [credens] exsplenduisse, utrumque ut lumen de
lumine; unicum, supernaturale, tripliciter radians
et quasi tergeminum solare lumen. Unitatem autem
naturae et essentiae adoro in unam supernatura-
lem et superessentialem deitatis sublimitatem coeun-
tem, eandemque indivisam et inseparabilem, gloria
potentiaque
1 Hic incipit locus quem Petrus desumpsit ez ANicephori Apologetico pro sanctis imaginibus. Cfr. Mai,
Patrum nova bibl., tom. V, p. 22-27. Quoniam tamen haud rai / : oriben
: s variantes lectiones notare. Editionem Mai signamus 1, codicem Coislinianum 3. —
opportunum. duaimu
"o scriba nostri codicis in transcribendo erraverit,
ὶ χαὶ — τε add. 1. — 9 δοξάζοντες 1. ---
2 πιστεύομεν 1. — 8 om. 4. — *«eadd, 1. --- ὃ om. 2. --- δ Πατρὶ καὶ om, 2. τε ad ξ ς
Ὁ ice 4. — Y χινουμένας 1. — !! νέμοντες 1. — Y! γοοῦντες add. 1. — 18 προσελθὼν 2. — 1* reis 1.
Novembris Tomus 1I.
S. Ioannicius
fidem
orthodoxam
profitetur,
Y
418
τος χεχτημένην, ἐν ταυτοβουλίᾳ καὶ θελήσει, xS
μιᾷ δυνάμει xal ἐνεργείᾳ, γνωριζομένην, xat
ἁπάντων 19 βασιλίδα καὶ τῶν ὅλων δεσποτεύουσαν
παρὰ 11 πάσης !9 ὁρατῆς xat ἀοράτου κτίσεως, ὡς
ὁμότιμόν τε καὶ σύνθρονον, προσκυνουμένην τε αὶ
λατρευομένην᾽ μίαν μὲν γὰρ ἐν 19 τρισὶ θεωρουμένην
θεότητα τῷ ταὐτῷ τῆς οὐσίας ἑνιζομένην, τρεῖς δὲ
ὑποστάσεις ἐν τῇ μιᾷ θεότητι, τῷ ἑτεροίῳ τῶν περὶ
ἑχάστην ἐνυπαρχουσῶν ἰδιοτήτων ἀμερίστως διαι-
ρουμένας. Οὔτε τὸν Υἱὸν τῆς του ἀγενγήτου Ἰατρὺς
οὐσίας ἀλλοτριῶ ?! διὰ τὴν γέννησιν, οὔτε τὸ
Πνεῦμα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ διὰ τὴν ἐχπόρευσιν, οὔτε
σύγχυσιν εἰδὼς 55 διὰ τὸ ἑνιαῖον τῆς συμφυΐας
xal ἄτμητον, ἀλλ᾽ ἐν τῇ χοινωνίᾳ τῆς φύσεως τὸ
διακεχριμένον ἑνῶν ds τοῦ ἰδιάζοντος. Διαιρεῖται
γὰρ ἀδιαιρέτως χαὶ συνάπτεται διῃρημένως" & γὰρ
ἐν τρισὶν ἡ θεότης, καὶ τὰ τρία ἕν, τὰ ἐν οἷς ἣ fleó-
τῆς, ἢ, τό γε ἀχριβέστερον εἰπεῖν, ἃ ἢ θεότης, xali
ἃ μεμυσταγώγηχεν ἡμᾶς τῶν θεολόγων ὃ κράτιστος.
Θεὸν οὖν τὸν Πατέρα σέβω "“, ἐξ οὔ τὰ πάντα ἐχ
μὴ ὄντων παρῆχται εἰς "δ ὕπαρξιν" Θεὸν τὸν Υἱὸν
δοξάζω 39, δι' οὗ τὰ πάντα γεγένηται, καὶ πρὸς
οὐσιώδη, διαμονὴν διασώζεται" Θεὸν τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον προτχυνῶ 25 ἐν ᾧ τὰ πάντα E συντηρεῖται χαὶ
συνέχεται - ἕνα Θεὸν τὰ 38 τρία σέβω **, οὐχ εἰς
τρεῖς θεοὺς τὴν μίαν Busco 3? θεότητα ly. ἐχχλίνω ?!
τῆς τριθεΐας, μᾶλλον δὲ πολυθεΐας τὸ ἀβεώτατον,
χαὶ τέλειον τούτων ἕκαστον ἐπίσταμαι ὃ" οὐ ya
ἐκ τριῶν ἀτελῶν ἔν τι ὁμολογῶ ?? τέλειον, ἀλλ᾽ ἐκ
τριῶν τελείων ?* ἕν ὑπερτελὲς xai προτέλειον, ὡς h
τῶν θεομυστῶν πατέρων εἰσηγεῖται θεολογία" οὔτε
οὖν τὰς ὑποστάσεις ὡς τύσεις ἐχφύλους xal διαφό-
ρους, ἀνισότησί τισι 35 χαὶ ἀνωμαλότησι ὅ" τέμ-
νων προχειρίζομαι 97, ἀλλὰ διαιρῶ 95 τῷ λόγῳ τῶν
ἰδιοτήτων πρὸς τὴν ἑνάδα τῆς οὐσίας συνάπτων 35.
τὸ ὑπερβάλλον ἐν τούτοις, ἢ μειονεχτούμενον
ἀποπεμπόμενος *!. Τὸ γὰρ μεῖζον ἢ ἔλαττον ὥσπερ
ἐν 45 τῇ οὐσίᾳ θεωρῆσαι οὐχ ἐνόν, οὐδὲ ἐν τῇ Τριάδι
χατὰ τὴν οὐσίαν 7, τὴν θεότητα, ἵνα τὴν ἀρειανιχὴν
λύσσαν, ἐξ ἧς καὶ πρὸς ἣν ἡμῖν ὁ νῦν πόλεμος,
χατασδέσωμεν. Οὐτε μὴν εἰς μίαν ὑπόστασιν
συγχέω “ἢ συναλείφω **, ἀλλὰ προσώποις ὑφεστῶσι
xat πράγμασι xat ὀνόμασι το ονηρήμενον συνημμε-
vag χατὰ τὴν οὐσίαν εἰσφέρω *9, ἵνα τὴν σαβελ-
λιανὴν μανίαν ἐξαμαυρώσω “δ, τὰ ἀντίθετα χαχὰ
xal σύνδρομα τὴν ἀσέβειαν καὶ συλλαβόντα μετει-
πεῖν “7 συνάπτω διαιρῶν *5 εὐσεβῶς xai διαιρῶ
συνάπτων 4" θεοπρεπῶς. Ταύτῃ τοι τὸ μὲν διῃρη-
μένον ταῖς ὑποστάσεσι τῇ χοινωνίᾳ ἑνῶν 9" τῆς
φύσεως, τὸ δὲ ἡνωμένον τῇ οὐσίᾳ καὶ θεότητι τῇ
διαφορᾷ γνωρίζων 9! τῶν ὑποστάσεων, xu ἄμφω
περὶ τὸ μέγα xai θειότατον καὶ ὑπέρτατον τῆς xal
ἡμᾶς θεοσοφρίας μυστήριον, εὐσεβῶν 9* xai ὑγιαί-
voy 5?- ὴς 9* τῆς παναγίας xai
40
οὕτω προσχυνητὴς
ὑπερουσίου Τριάδος ἐν πνεύματι ἀληθείας 99 ὑπάρχων
λατρεύω 9* αὐτῇ ἐν ὁσιότητι καὶ δικαιοσύνῃ πίστεως,
ἐν καθαρᾷ 9" καὶ ἀμωμήτῳ δόξῃ πάσας τὰς ἡμέρας
τῆς ζωῆς μου 55. Ἑπόμενως 5? Ot ὁμολογῶ 5? xai
τὸν ἕνα τῆς ὁμοουσίου καὶ ὑπερουσίου "! xal ὑπερ-
θέου Τριάδος τὸν Κύριον ἡμῶν ᾿Ιησοῦν Χριστὸν, τὸν
Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν ἡμῶν, τὸ τῆς πατρικῆς
δοξῆς
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
potentiaque. fruentem ; in. qua. unum consilium, D
unica voluntas, potentia et operatio agnoscitur,
quaeque ut omnium vegina et universalis domina,
ab omni visibili el. invisibili creatione tamquam
pari honore et communi throno digna adoratur et
colitur. Una in tribus apparet deitas in eadem sub-
stantia. unita; tres autem sunt hypostases in una
deitate,cum discrimine proprietatum quae inhaerent
singulis sine partitione distinctae. Neque Filium ab
ingeniti Patris essentia alienum facio propter gene-
rationem ; neque Spiritum a Patre F'ilioque propter
grocessionem; neque confusionem admitto propter
unitatem. consubstantialitatis et. indivisibilitatem,
sed in communi natura id coniungo quod distinctum
est in unoquoque. ^ Distinguitur enim indistincte et
distincte connectitur : unum in tribus divinitas est,
et tria unum, ea in quibus divinitas est, vel, ut accu-
ratius loquar, quae est divinitas ,, secundum quod
nos edocuit. theologorum optimus b. Deum itaque
Patrem colo, a quo omnia ez nihilo venerunt ad evsi-
stendum; Deum Filium glorifico, per quem omnia
facta. sunt, omniumque essentialis stabilitas serva-
tur ; Deum Spiritum sanctum adoro, in quo omnia
conservantur et continentur. Unum Deum hosce tres
colo, non in tres deos unicam dividens deitatem, ne
incidam in tritheismi aut. potius in. polytheismi
impietatem; siquidem unumquemque ea: his singulis
qerfectum esse novi. Neque enim ex tribus imper-
fectis unum confiteor perfectum, sed. ex tribus per-
fectis unum. superperfectum. et. praeperfectum ο,
secundum. quod theomysticorum Patrum edisserit
theologia. Neque ergo hypostases quasi naturas
extraneas diversasque, inaequalitatibus quibusdam
et discriminibus separans profiteor, sed separo ra-
lione proprietatum, in unicam essentiam. coniun-
gens, nihil in illis maius minusve esse admillens.
Maius enim aut minus. sicuti in. essentia. conside-
rare non licel, ita nec in Trinitate secundum essen-
tiam aut deitatem, ut Arianorum vesaniam ezstin-
quamus, ex qua et contra quam hodiernum nobis
est. bellum. Neque in unam hypostasim. confundo
aul contraho, sed personis subsistentibus,twm rebus,
tum nominibus, distinctionem copulatam in essentia
induco, ut. Sabellianum furorem deleam, opposita
mala, sed paria impielate. Et, ut. syllabo compre-
hendam, coniungo separans religiose, el separo con-
iungens ratione quae Deum decet; illud igitur quod
est distinctum hypostasibus communione adunans
naturae; quod autem unitum est essentia et divinitate
discrimine distinguens personarum. Simul mazi-
mum, divinissimum οἰ altissimum | sapientiae
divinae mysterium, pie et integre. retinens, ita
adorator sanctissimae et supersubstantialis Trini-
latis in spiritu veritatis cum sim, ipsam colo cum
sanctitate el rectitudine fidei, cumque pura et incul-
pabili sententia, cunctis diebus vitae meae. Conse-
quenter etiam confiteor unam personam ex consub-
stantiali, supersubstantiali et divina Trinitate,
Dominum nostrum Iesum Christum, Filium Dei,
Deum nostrum, paternae gloriae splendorem,
lumen de lumine, imaginem simillimam Patri et
characterem
35 οἵα add. 4. — 19 πάντων 1. — ! om. 2. — 18 τῆς add. 1, — 19 τοῖς add. 1. — 90 θεωροῦμεν 1. —
31 ἀλλοτριοῦντες 1. — ?* εἴδοτες 1. — 38 ἑγοῦντες 1. — ?* σέβομεν 4. — 36 πρὸς jen δοξάζομεν 1. —
77 προσχυνοῦμεν 1. — ὅ8 (πάντα-Θεὸν τὰ) om. 1. — ? σέβοντες 1. — 30 Büsrávie, 1. — 51 ἐχχλίνωμεν 1. —
9? ἐπιστάμεθα 1. — 9? ὁμολογοῦμεν 1. — 9* (ἀλλ᾽ Ex «p. τελ.) om. 9 85 τς 4 39 ἀνομαλότ 2
. s 3 . 9. — dom σι
9! τέμνοντες προχειριζόμεθα 1. — 99 διαιροῦμεν 1. --- 99 συνάπτοντες 1, — 40 (ἢ μειονεχτούμενον) e ally ἐκ τούτου
z.
ten Ὁ: E 41 ἀποπεμπόμενοι 1. — ** om. 2. — 48 συγχέοντες 1. — 4 συναλείφοντες 1. — 45 εἰσφέροντες 1. —
46 ἐξαμαυρώσωμεν 1. — “ἶ εἰπεῖν 1. — 48 συνάπτομεν διαιροῦντες 1, — 49 διαιροῦμεν συνάπτοντες 1. --- 99 ἑνοῦμεν 1.
— 9! γνωρίζομεν 1. — 9? εὐσεβοῦντες 1. --- 59 ὑγιαίνοντες 1. — δὲ προσχυνηταὶ 1. — 99 xai ἀληθείᾳ 1. —
δὲ ὑπάρχοντες λατρεύομεν 1. — 9" ἐν καθαρᾷ om. 2. — 99 pov 1. Hic integram lineam omisit codex Coislinianus
seu forsan auctor ipse. — 99 ἑπομένος 2, — V! ὁμολογοῦμεν 1. — 9! (x. bnepous.) om. 1.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
A δοξῆς ἀπαύγασμα, τὸ ἐκ τοῦ φωτὸς φῶς “5, τὴν
ἀπαράλλακτον τοῦ Πατρὸς εἰκόνα xai χαρακτῆρα τῆς
ὑποστάσεως αὐτοῦ, ἐν σαρκὶ ἐληλυθέναι ἐπὶ τῆς γῆς
xal τὴν ὑπὲρ ὑμῶν οἰκονομίαν γεγονότα xafl ἡμᾶς
ἐπιτελέσαι. ᾿Αφράστῳ γὰρ αὐτὸς φιλανθρωπίᾳ 5*
διὰ σπλάγχνα ἐλέους καὶ οἰκτιρμῶν 9* χινούμενος,
οὐχ ἔφερε μέχρ' τέλους τὴν ἡμετέραν φύσιν τῷ
πικρῷ τυράννῳ δουλουμένην “ἢ ἐφορᾷν, ἀλλ᾽ εὐδο-
χοῦντος τοῦ Πατρός, xai τοῦ παναγίου xal ζωαρχι-
χοῦ συνεργοῦντος Πνεύματος, τῆς πατρικῆς δόξης
μηδαμῶς ἀπολειπόμενος, οὐδὲ τῶν οἰκείων xal
βεοπρεπῶν ἀξιωμάτων χατά τι γοῦν ἐλαττούμενος,
χαθῆχεν ἑαυτὸν εἰς χένωσιν ἑκούσιον * xai σαρχωθεὶς
ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ Ex τῆς παναγίας, ἐνδόξου
xal ἀληθῶς θεοτόχου xai 95 del παρῇένου Mapas,
καὶ ψυχὴν καὶ σάρχα προχαβαρθείσης τῷ Πνεύματι"
καὶ ἄνθρωπος κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας πεφηνώς,
τὴν θνητὴν δὴ ταύτην 97 χαὶ φθαρτήν, γραπτὴν Ἐπ
τε xal περιγραπτὴν φύσιν περιβαλόμενος 55. ΕἾ το
ἐξ ἀμφοῖν προελθὼν ὃ αὐτὸς ἐκ 10 βεότητος xal
ἀνθρωπότητος, καὶ πέλειος χατὰ πάντα χαὶ ἀναλ-
λοίωτος μεμενηχὼς θεότητι χαὶ τέλειος ὡσαύτως
xal ἄτρεπτος ἐν 1) ἀνθρωπότητι xal ἣν ἡμῖν συμ-
πολιτευσάμενος τὴν μὲν ἐξ ᾿Αδὰμ παράβασιν διὰ
τῆς ἑαυτοῦ ἀναμαρτησίας ἐξιάσατο, τὴν Ob ἐκ τῆς
ἁμαρτίας φθορὰν πάθει σαρχὸς ἑχουσίῳ, χαὶ θανάτῳ
ζωοποιῷ, χαὶ ἀναστάσει θεοπρεπεῖ χαβελών, τὴν
ἀφθαρσίαν ἡμῖν ἐχαρίσατο" ἀνεβίω γὰρ τριήμερος
σχυλεύσας τὸν θάνατον, καὶ πρωτότοκος ἐκ τῶν
γεχοῶν ἐγένετο, ὁδοποιήσας τε τῇ ἀν ϑρωπίνῃ qae"?
τὴν 15 εἰς ἀφῇχρσίαν ὁδὸν 74. ἐξελὼν 15 τὸν ἀόρατον
ἐχθρὸν τῆς xal! ἡμῶν δυναστείας, πάντα δράσας
xal παθὼν ὅσα ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις χηρύσσεται
xal παρ᾽ ἡμῶν 76 πιστεύεται AU ὧν τόν τε παλαὶον
᾿Αδὰμ ἀνεπλάσατο, καὶ τὴν ἡμετέραν ἐχαινούργησε
φύσιν, καὶ εἰς τὸ ἐν ἀρχαῖς τῆς εὐμοιρίας ἐπανεχό-
puse, xol ἀνα νηφθεὶς εἰς οὐρανοὺς συμπάρεδρον τῷ
θρόνῳ τῷ πατριχῷ τὴν ἀπαρχὴν τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς
φυράματος ἐποιήτατο. Οὕτω γάρ, ὡς συνοπτιχώ-
τερον Τἴ εἰπεῖν, τὸ μέγα xal σεβάσμιον τῆς θείας
οἰκονομίας ὁμολογῶν *? γεγενῆσθαι πρεσβεύω "?
μυστηριον 9^. Δοξάζω 8: δὲ xal τὴν διπλὴν 9? τῶν
ἐπ᾽ αὐτῷ συνελθουσῶν οὐσιῶν οὐσιότητα 9?, μετὰ
τῶν ἰδιωμάτων, τέλεια γὰρ χαὶ ἀνελλιπὴς 9* τού-
τὼν ἑκάτερα, χηρύσσω 85. τὴν δὲ éx τούτων εἰς
ἑνότητα προσώπου τῇ 86 val ὑπόστασιν ἑνώσει 57
οὐσιωδῶς γεγενημένην 85 συγδρομήν, ὡσαύτως ἐξαγ-
ἔλλω 39, οὐ τέμνων "Ὁ, οὐ διαιρῶν ! εἰς δυάδα
υἱῶν τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, εἰς ἀνῦρωπον
διχῶς 55 xal εἰς Θεὸν ἰδικῶς "ὃ ἀνὰ μέρος, ἵνα τῆς
φρενοβλαβοῦς καὶ ἀνηρωπολάτρου μανίας 94 τὴν x
ματαίαν διαίρεσιν Νεστορίου ?* χαβέλω AT, οὔτε
μὴν συγχέων 957, ἀλλοιῶν 99 εἰς ταὐτὸν μιᾶς φύσεως
ἄγω 199 τὴν τοῦ ἑνὸς προσώπου μονότητα, ἀλλ
ἀσυγχύτους xal ἀσυμφύρτους 101 ουλάττω 10? τὰς ἐν
ἑχατέρᾳ φύσει προσούσας διαφοράς, ἵνα τὴν τοῦ
ματαίου καὶ ἄφρονος 108. Τὐτυχοῦς -συναίρεσιν
συγχκαταβάλω !"*, ἅμα τοῖς περὶ Σευῆρον καλῶς
ὀνομασθεῖσιν ᾿Ἀχεφάλοις * χαὶ οὗτοι γὰρ συγαιροῦσι
χαχῶς, χἀχεῖνος διαιρεῖ ἀσεβῶς, ὥστε ταὐτὸν
πέπονθε περὶ τὴν οἰκονομίαν Εὐτυχὴς πρὸς Νεστό-
ριον, ὅπερ περὶ τὴν θεολογίαν Σαβέλλιος πρὸς τὸν
Ἄρειον. Τῶν τοίνυν χατὰ Χριστὸν δύο φύσεων
τελείων
419
characterem substantiae eius, incarnatum venisse in
terram, factumque unum de nobis pro nobis opus
oeconomiae peregisse. Ineffabili enim ipse hominum
amore per viscera misericordiae et clementiae mo-
tus, non. tulit diutius nostram naturam. amaro
tyranno servientem videre; sed, consentiente Patre
et sanctissimo simul vivificoque cooperante Spiritu,
paternam gloriam non relinquens, neque propriam
et divinam dignitatem. ullatenus. deminueret, sei-
psum in erinanitionem voluntariam demisit, et caro
factus de Spiritu sancto et de sanctissima, gloriosa
vereque Deipara semper Virgine Maria, cuius
anima et caro. purificata. fuerat a Spiritu; atque
homo quod ad omnia, excepto peccato, apparens,
mortali hac,tangibili et circumscripta natura indu-
tus, atque unus in duobus procedens idem in divini-
tate et humanitate; perfectus simul usquequaque et
immutabilis permanens in divinitate, perfectus si-
militer et inconvertibilis in humanitate,in qua nobis-
cum conversatus est, Adami praevaricalionem per
propriam impeccabilitatem sanavit; peccati autem
corruptelam passione carnis spontanea et morte vivi-
fica. ac resurreclione Deo. digna auferens, immor-
talitatem nobis lucratus est. Revizit enim post tres
dies, morte devicta, et primogenitus ex mortuis,
ducens naturam humanam in. immortalitatis adi-
tum, tollens invisibilem inimicum, qui nos in tyran-
nide retinebat ; quaecumque operatus δὲ passus
quae in sanctis. Evangeliis nuntiata a nobis cre-
duntur. Per. haec veterem Adam. reformavit, no-
stramque renovavit. naturam et ad. primigeniam
felicitatem transtulit. Qui assumptus in caelis con-
sedere apud. thronum paternum primitias massae
nostrae fecit. Itaque, ut. compendiose magis dicam,
magnum et augustissimum divinae oeconomiae con-
fessus peractum fuisse honoro mysteriumd. Glorifico
autem duplicem in ipso concurrentium naturarum
essentiam, quam cum suis idiomatibus, perfecta est
enim et indeficiens utraque, praedico. Illum autem
qui exinde ad unitatem personae, propter hyposta-
ticam unionem, substantialiter fit concursus, aeque
annuntio, non separans, non dividens in dualita-
tem filiorum unum Dominum Iesum Christum, in
hominem seorsum et in Deum seorsum, ac veluti in
partes, ut furiosam et stultam hominicolae divisio-
nem. Nestorii exeludam; neque miscens aut alte-
rans, in unam eamdemque naturam. traho unicae
personae unitatem, sed impermizta. et inconfusa
servo quae ambabus naturis inhaerent discrimina,
ut vani et insani Eutychis synaeresim devitem, nec-
non et illorum. qui sectantur Severum, recte deno-
minati Acephali e. Qui enim male connectunt quod
iste separat impie, ita ut eodem vitio laborent circa
oeconomiam Christi Eutyches. et. Nestorius, quo
circa. divinitatis indolem. Sabellius. et. Arius f.
Cum ergo duas naturas. perfectas tum in suo esse,
tum in physicis proprietatibus quae ex illis naturis
fluunt,in Christo confessi simus, consequenter profí-
teri oportebit proprias utrique naturae voluntates
et. operationes. Necesse est. enim ut qui duplicem
credant naturam, haec etiam duplicia profiteantur.
Aliter certe quod est. in. perfectione illorum puris-
simum non servabitur, quoniam et haec naturas
signant.
92 (τὸ τῆς-φωτὸς φῶς) om. 2. — 93 op. 1. — 9* φιλανθρωπίᾳ add. 1. — 55 δουλωμένην 2. — ὅδ om. 1. —
97 ταύτην δὴ 1. — 09 ἁπτήν 1. — 9? περιβαλλόμενος 2.
— τὸ τε add. 1. — Τὶ om. 1. — 7? (τε τῇ ἀνθρ. φύσ.)
om. 9, — 18 τῇ 2. — ^ ἀνόδῳ 2. — τ ἐξεῖλε 1. — "* ἡμῶν 1. — Tr συναπτικώτερον 2. LI e ὁμολογοῦντες 1. P
T9 πρεσβεύομεν 1. — 80 Petrus hic omittit integram paragraphwum x, pp. 34, 35 in editione citata card. Mai. —
81 δοξάζομεν 1. — 5? διπλόην 1. — 88 om, 1. — 8. ἀνελλειπῆς 2. —
85 χῃρύττομεν 1. — 86 τὴν 2, — 97 ἕνωσιν 2. —
— D — 98, 98 εἰδικῶς 2, — δ om. 1. —
cer ἕνην 2. — 99 ἐξαγγέλλομεν 2, — 99 τέμνομεν 2. 9! διαιροῦμεν. εἰδικὸ n
95 UM as Ness. Meal) rad — 91 χαθέλωμεν 1. — 98 συγχέομεν 1. — 9) ἀλλοιοῦμεν 1. — 199 ἄγοντες 1.
— 301 ἀφύρτους 2. — 10? φυλάσσομεν 1. — 109 (ματ. καὶ ἀφρ.) ματαιόφρονος 1. —
An ΝΕ L α diis din
194 συγκαταβάλλωμεν 1.
VITA
d
VITA
420
τελείων ὁμολογουμένων, ὑπάρξει τε xal ταῖς xa
αὐτὰς φυσιχαῖς ποιότησι συνομολογεῖν ἀχολούθως
δεήσει καὶ τὰ xal ἑχατέραν φύσιν ἐνυπάρχοντα
φυσικὰ θελήματα xai 195 ἐνεργείας. Avene γὰρ
διπλῶν πιστευομένων τῶν οὐσιῶν, διπλὰ xai ταῦτα
συγχηρύσσεσθαι" οὐδὲ γάρ πως ἑτέρως τὸ ἐν τελειό-
τητι ἀχραιφνὲς ἐν ταύταις περισωθήσεται, ἐπείπερ
χχαραχτηριστικὰ ταῦτα τῶν φύσεων, χαὶ οὐκ ἔξεστιν
εὑρεῖν ὁ“ φύσιν ἀνεθέλητον ἢ ἀνενέργητον. Ὥσπερ
οὖν xal ὃ Θεὸς ἠβθελέν τε καὶ ἐνήργησεν 107, οὕτω
xal καθ᾽ ὃ ἄνθρωπος ἤθελέ τε καὶ ἐνήργε:, ἐπί τε Hn
τῶν θεοσημείων, ἐπί τε xoi 109 τῶν ἑτέρων τῆς
οἰχονομίας πραγμάτων, οὐχ ὑπεναντία 0& ταῦτα
ἀλλήλοις ἐχέχτητο᾽ ὑπεῖχε γὰρ καὶ ὑπετάττετο τοῖς
τοῦ προσειληφότος τὰ τοῦ προσλήμματος. “Ὥσπερ
οὖν οὐδὲν αὐτῷ πρὸς ἐναντίωσιν χαὶ ἀντίθεσιν ἐκ
τῶν συνελθουσῶν φύσεων, χαίτοι ἐναντίων οὐσῶν,
τεθεώρηται " τεχμήριον δέ, καὶ γὰρ ὧν αἱ οὐσίαι
ἐξηλλαγμέναι, καὶ ὁ τοῦ πως !!? εἶναι λόγος
διάφορος, ὃ δὴ χαὶ 111 ἐπὶ τῶν ἑτεροφνῶν διαφαί-
νεται, ἀνάγκη καὶ τὰς χατὰ θέλησιν χαὶ ἐνέργειαν
οὐσιώδεις ποιότητας ἑτεροίως ἔχειν " δι’ αὐτῶν !!?
xal τὴν τῶν φύσεων ἐπιστήμην μεταχειριζόμεθα,
ἐπείπερ xoi ὧν αἱ ἐνέργειαι 118 αὐταὶ xal αἱ φύσεις
ὁμότιμοι, οὕτω 114 xai 115 τῆς χατὰ Χριστὸν
θεανδρικῆς ἐνεργείας xol ὃ 115 ἐν ἡμῖν ἐπολιτεύ-
σατο, ἀναχαβαρθήσεται τρόπος, περιφραστικῶς Ἴδη
νοόυμενος, τῇ χαταλλήλῳ χλήσει τῆς δυάδος τῶν
φύσεων, τὸ διττὸν ἑρμηνεύων τῆς ἐνεργείας" ὁ γὰρ
τῆς ἑνώσεως τρόπος, τὸν τῆς διαφορᾶς λόγον ἐν
ἑαυτῷ ἔχε: σωζόμενον. Ταύτῃ γὰρ ἂν δοίη τις χαὶ
ἐνεργεῖν ἑκατέραν μορφὴν μετὰ τῆς θατέρου χοινω-
νίας ; Οὐ τοίνυν μίαν θέλησιν καὶ ἐνέργειαν ἐπὶ τῆς
θείας οἰκονομίας κηρύσσομεν, ἀποστεροῦντες τὰ
θατέρᾳ τῶν οὐσιῶν προσπεφυκότα, εἰ μὴ, μέλλωμεν" "7
xal τὴν φύσιν αὐτὴν πέλεον ἀποσχευάζεσθαι, ὡς ἂν
μὴ τὰ τοῦ ἀνοήτου χαὶ ἐμμανοῦς ᾿Απολιναρίου νοσή-
σωμεν, συγχαθαιρήσωμεν δὲ 118. xol τὴν ἀμφὶ
Σέργιον καὶ Πύρρον περὶ τὴν τοῦ ὀρῇοῦ Λόγου ἀνενέο-
γητον xol ἀνεβέλητον ὀφθεῖσαν συμμορίαν. Καὶ 119
τοῦτο ἡμῖν τὸ τὴς σεπτῆς xai σωτηρίου οἰκονομίας
δοξάζεται μυστήριον, ὃ χαὶ νοούμενον, κατὰ τὸν
εἰρηκότα ϑεοφόρον 1*9, ἄρρητον μένε: καὶ λεγόμενον
ἄγνωστον. Av αὐτῆς τοίνυν ἐπισχεφθέντες σεσῶ-
σϑαι 1?! ὁμολογοῦμεν, xai μετὰ πάντων τῶν ἐν
ἡμῖν ἱερῶν σεβασμάτων, καὶ τὰ ταύτης ἅγια καὶ
σεβάσμια σύμβολα χαὶ γνωρίσματα τιμῶμεν χαὶ
χατασπαζόμεθα, Ov ὧν ἡμῖν xoÜ ὁμοιότητα τῆς
εὐαγγελικῆς ἱστορίας καὶ ἀνιστόρηται καὶ σημαίνε-
ται, εἴ γε εἰς μνήμην ἡμᾶς διανίστησι, τῆς πεπρα-
γματευμένης τῷ Σωτῆρι ὑπὲρ ἡμῶν συγχαταβά-
σεως 15", χαβάπερ ἄνωθέν τε καὶ ἐξ ἀρχῆς παῖδες
παρὰ πατέρων διαδεξάμενοι εὐσεβῶς παρειλήφαμεν.
Ταῦτα περιέποντες τὸ χατὰ τιμὴν σέβας νέμομεν,
οὐ μὴν τήν γε χατὰ λατρείαν προσχύνησιν φέρο-
μὲν 199, ἄπαγε, ἣ μόνη !?* πρέπει τῷ πάντων
χκατεξουσιάζοντι Θεῷ * πάντες γάρ, ὅσοι διδαχτοὶ
Θεοῦ ἐν πνεύματ', ἴσασι τὸ ἐν σεβάσματι διάφορον,
xal ὁποίαν δεῖ !?5 χαὶ τῷ Χριστῷ xai Θεῷ ἡμῶν
τὴν προσχύνησιν ἀποδιδόναι, xal ταῖς ἱεραῖς εἰκόσι.
τὸ προσῆκον ἐχνέμειν σέβας, καὶ Ov αὐτῶν ἐπὶ τὸ
ἀρχέτυπον τὴν τιμὴν ἀναφέρειν. Πρὸς τούτοις τιμῶ-
pev καὶ 129 τὰς σεβασμίους "7 εἰκόνας τῆς παναγίας
ἀχράντου δεσποίνης ἡμῶν καὶ dtf
ἧς προστασίας
ἀεὶ παρθένου θεοτόκου, τῆς χατὰ σάρχα τὸν Κύριον
ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Θεὸν ἀσπόρως καὶ
ἀφράστως
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
signant. Non enim est. invenire naturam. quae D
nec velit nec operetur. Sicut. ergo, quatenus Deus
volebat et operabatur, ita. et quatenus homo volebat
et operabatur, tum in patrandis divinis signis, tum
in aliis humanitatis assumptae officiis. Quae tamen
non contraria inter se nactus est; subiciebantur
enim et. submissa erant illis quae erant assumentis
illa quae erant assumptionis, ita; ut nihil ipsi con-
irarii aut oppositi ex concurrentibus. naturis,
quamquam adversis, appareret. Quod inde pro-
batur, quod. quorum sunt diversae naturae, etiam
eorum ratio differt ; id quod in heterogeneis naturis
gatet. Necesse vest itaque. ut, secundum. voluntatem
οἱ secundum. operationem, essentiales proprietates
inter se differant. Nam per illas naturarum cogni-
tionem. comprehendimus, quoniam quorum opera-
tiones eaedem, eorum et naturae consentiunt. [ta in
Christo theandricae operationis modus, qua inter
nos conversatus utebatur, concipitur per hanc peri-
phrasim. : communicatio idiomatum inter. duas
naturas duplicem significat operationem, quia uni-
tionis modus differentiae rationem habet in seipso
servatam. Nempe quispiam dabit operari utramque
formam non sine alterius participatione g ? Minime
igitur. unam. voluntatem. et operationem in divina
oeconomia praedicamus, eripientes quae utrique
naturae conveniunt, si naturam ipsam perfectam
esse adstruimus, ne in insani et dementis Apolli-
narii morbum incidamus, qui excommunicamus
etiam in Sergio et Pyrrho h veri Verbi inoperosam
et non volentem sodalitatem. T'ale nobis venerandae
et. salutiferae incarnationis celebratur mysterium,
quod etsi mente. intellechum. sit manet. ineffabile
el elsi ore dicitur manet incognitum, ut ait dictus
vir theophorus. Per hanc incarnationem ergo visitati
confitemur nos fuisse salvatos et cum omnibus, quae
apud nos sunt, sacris rebus etiam illius sancta et
venerabilia symbola et signa reveremur et amplecti-
mur, per quae nobis, non secus ac per evangelicam
historiam. significatur et refertur et in memoriam
revocatur quicquid patratum a Salvatore pro nobis,
sicut ab antiquo et a religionis initio filii a patribus
accipientes. pie recepimus. Haec symbola. colentes,
ea. quae secundum religionem est veneratione prose-
quimur; haud quidem latriae adorationem exhibe-
mus, absit, quae sola debetur Deo, omnium summo
dominatori. Omnes enim, quotquot. docibiles Dei
sunt in spiritu, noverunt cullus discrimen et qualem
Christo et Deo nostro adorationem. reddere, qua-
lem sanctis imaginibus congruat exhibere honorem,
perque eas in archetypum | honorem. refundere.
Insuper honoramus etiam venerabiles. imagines
sanctissimae et intemeratae Dominae nostrae verae-
que patronae, semper Virginis Deiparae, quae
secundum carnem Dominum nostrum Iesum Chri-
stum. Deum sine semine, ineffabiliter et supernatu-
raliter peperit; similiter. et sanctorum angelorum
omniumque sanctorum, qui a. saeculo Deo placue-
runt; quorum et monumenta pie donis ornamus et.
intercessionem impetramus. Vivunt nempe in Deo in
ipsoque operantur, et recurrentibus ad ipsos atque
exorantibus subvenire et succurrere per illam, quae
praesto est ipsis a. Deo, virtutem et gratiam, valent.
Cum haec ore theologico et Spiritus sancti pleno
pie disseruisset, stupore replevit omnes auditores.
Sed qui convenerant procidentes ad pedes eius et
confessi
105 τὰ τοῦ Peunet ἢ " ^
τὰς add. 2. — 109 ἔστιν ἐξευρεῖν 2. — 107 ἐνήργει 2, — 108 (10) e ἐπὶ Jom. 1o — 108/951 1 AIO. Ποὺ
πως) τούτων 1. — !!! o. 1. — 118 γὰρ add, 2. — 118 αἱ add, 2, — 114 οὖν agg, ἢ. --- 115
ἐπὶ ὃν 3. - D? μέλλοιμεν 2. - 118 αὐτῷ 2, — 119 χατὰ 2, — 180 (κατὰ τὸν εἰρ. ϑεοφόροι) om. 2. — MI om
τῆς menp. τῷ X. ὑπ᾽ fk. cux. διανίστ. 9. — 195 προσφέρομεν 2, — 134 μόνῳ 3. — 125 δὴ d
Y σεδχαυμίας 1.
ὁ add. 2. —
2.—
je 889m, 4. —
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
À ἀφράστως καὶ ὑπερφυῶς τεχούσης, ὡσαύτως καὶ τῶν
* cod,
ποιήσαντος.
* cod.
αἰνιξάμενον.
ἁγίων ἀγγέλων, καὶ τῶν 199 ἁπάντων ἁγίων τῶν ἀπ᾽
αἰῶνος αὐτῷ εὐαρεστησάντων, ὧν χαὶ τὰς μνήμας
εὐσεβοῦντες γεραίρομεν καὶ τὰς πρεσβείας ἐξαιτοῦ-
μεν ζῶσι γὰρ ἐν Θεῷ, καὶ ἐνεργοῦσιν ἐν αὐτῷ, καὶ
τοῖς προστρέχουσι xal δεομένοις ἐπιχουρεῖν καὶ
βοηθεῖν τῇ ἐνούσῃ αὐτοῖς παρὰ Θεοῦ δυνάμει xal
χάριτι δύνανται. Ταῦτα τὸ θεολόγον καὶ Πνεύματος
ἁγίου πεπλησμένον στόμα εὐσεβῶς θεολογῆσαν,
ἐξέστησεν ἅπαντας τοὺς ἀχηχοότας. Καὶ προσπεσόντες
οἱ παραγενάμενοι τοῖς ποσὶν αὐτοῦ xal ἐξομολογη-
σάμενοι τὸ ὃράμα τῆς πανουργίας αὐτῶν, συγχώ-
ensi ἐξήτουν, καὶ δὴ λαβόντες ὑπέστρεψαν μετὰ
χαρᾶς, τὸν Θεὸν δοξάζοντες τῷ δόντι λόγον wal
σοφίαν τοιαύτην τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ.
56. Ἔπεσέ ποτε χάμπη ἀφόρητος ἐν τῷ μετοχίῳ"
τῶν ᾿Αγαύρων, ἔνθα τιμᾶται ὁ πάνσεπτος ναὸς τῶν
ἁγίων θαυματουργῶν Κοσμᾶ χαὶ Δαμιανοῦ, καὶ τοῖς
ἐκεῖσε προσποιουμένοις λαχάνοις ὑπὸ τῶν ἀδελφῶν
λοίμιη οὐ μιχρὰ ἐγεγόνει. Ὡς δὲ τοῦτο ἐθεάσαντο οἱ
ἐχεῖσε οἰκοῦντες ἀδελφοί, ἀνήγγειλαν τῷ ἡγουμένῳ
αὐτῶν, τῷ σεβασμίῳ λέγω Εὐστρατίῳ, xai δὴ αὐτὸς
τούτους, ὡς ἤθισται αὐτῷ, ταῖς ἡδυεπίαις παραμυ-
θησάμενος ἀπέστειλεν. Καὶ μετὰ μιχρὸν ἄνεισι πρὸς
τὸν ἅγιον ὃ ἡγιασμένος Ἐύστράτιος, καὶ διηγεῖται
αὐτῷ τὸ δράμα. Ὅδε φησι πρὸς αὐτόν" Ἄπελθε xai
τοὺς ἀδελφοὺς πάντας συναθρόισον, xal ἐν τῷ ναῷ
τῶν ἁγίων ποιήσαντες εὐχήν, ὄψεσθε μετὰ ταῦτα
ἢ j 5 ὃς Ops
τὴν τούτων ἀφάνισιν. Ἔλεγε δὲ τοῦτο ταπεινοφρο-
γῶν xai τὴν δόξαν ἐκφεύγων τὴν τῶν ἀνθρώπων " ὅδε
αὐτὸν τὸν ἅγιον παραγενέσθαι ἐχλιπαρῶν, καὶ τῇ
αὐτοῦ πρόσταξε: xal εὐχῇ ταύτην ἀφανίζειν, αὐτὸς
πάλιν ἔφη : Ἄπελθε xai ὡς εἶπόν σοι ποίησον,
χἀγὼ τῇ ἕωθεν ἐλεύσομαι. Καὶ δὴ ἐπὶ τοῦτο ἀμφό-
τερο! ἐχωρίσθησαν. Καὶ τοῦ ἡγιασμένου Εὐστρατίου
τὸν λαὸν παραχαλέσαντος, καὶ λέξαντος τὴν τοῦ
ἁγίου ἔλευσιν, εὐχὴν πονήσαντες ἢ ὕπνωσαν' ἦν γὰρ
νύξ. ΚΚαὶ τῇ ἕωθεν ὁμοθυμαδὸν ἀπελθόντες θεωροῦσι
τὸν ἅγιον χατὰ τὸ μεσὸν τοῦ χήπου ἱστάμενον χαὶ
τὸ πλῆθος ἐκεῖνο τῆς χάμπης ἐχδιωχώμενον, xai
ἔξω τοῦ κήπου γενόμενον. Καὶ τοῦτο θεασάμενοι:
ἔπεσον ἐπὶ τοὺς πόδας αὐτοῦ χαὶ εὐχὴν ἤτουν, καὶ
λαβόντες ὑπέστρεψαν μετὰ χαρᾶς δοξάζοντες τὸν
Θεὸν.
57. Ἰσαάκις τις τούνομα, χουράτωρ γενόμενος
τῆς μονῆς τῆς ἐπονομαζομένης τοῦ Κλουβίου, πρὸς
τὸν ὅσιον ἀνῆλθε τὰς εὐχὰς αὐτοῦ χομισόμενος.
Ἐγένετο δὲ συνεῖναι τότε τῷ ἁγίῳ τοὺς εὐλαβεστά-
τοὺς ἀνδρας Δοσίθεον καὶ Εὐστράτιον. Εἶτα πρὸς
τὸν χουράτορά φησιν ὁ ὅσιος - Οὐχ εἶ συντεταγμένος
γενέσθαι μοναχός; Ὅδε φησί" Ναί, πάτερ, ἀλλὰ
χρατοῦμαι ὑπὸ τῆς ἡγουμένης χαὶ διὰ τοῦτο
καβυστερῶ. Ὁ δὲ πατὴρ τοῦτον χκατηχήσας καὶ
σφραγίσας τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, αἰνιξάμενος * καὶ τὸ
τέλος αὐτοῦ σύντομον ἔσεσθα!: ἀπέλυσεν, φήσας χαὶ
τοῦτο" Τῶν δύο εὐλαβεστάτων ἀνδρῶν Εὐστρατίου
xai Δοσιθέου ἐπὶ τὴν διακονίαν ἐν τῇ πόλει ἀπερχο-
μένων, αὐτοὶ πάντως πείσουσι τὴν ἡγουμένην
ἀπολύσαι σε. ᾿Αμφοτέρων οὖν τὰς τοῦ ἁγίου εὐχὰς
κομισαμένων καὶ πρὸς τὴν πόλιν ἀφικομένων, παρα-
λαβὼν ὁ ῥηθεὶς κουράτωρ τὸν χύριν Δοσίθεον μόνον
ἀπέφερε πρὸς τὴν ἡγουμένην τὰ παρὰ τοῦ ἁγίου
λαληθέντα διηγησόμενον. Ἥδε τούτων ἀχούσασα
σφόδρα διεταράχθη, ἀλλὰ μὴν καὶ τὸν εὐλαβέστατον
Δοσίβθεον οὐ μικρῶς χαθήψατο᾽ εἶχε γὰρ τὸν ἄνδρα
ἐν πᾶσι τοῖς ἀνήχουσιν αὐτῇ πράγμασιν ἄριστον
φροντιστήριον. Ὅμως οὖν ἐσχάτως τυπτομένη ὑπὸ
τοῦ ἰδίου νοός, καὶ yàp ἦν εὐλαβὲς τὸ γύναιον,
ἐπεζήτει τὸν εὐλαβέστατον Εὐστράτιον παρ᾽ αὐτοῦ
θέλουσα
128 ἄλλων add. 1.
431
confessi factum malignitatis suae veniam petie-
runt. Quam eum impetrassent, reversi sunt cum
gaudio Deum glorificantles, qui dederat loquelam
et sapientiam talem sancto suo.
56. Incidit olim eruca intolerabilis in monaste-
rium Agaurorum, ubi honoratur venerandum
templum sanctorum thaumaturgorum Cosmae et
Damiani, et olerum, quae ibi colebantur a fratri-
bus, ruina haud parva facta est. Quod eum vidis-
sent qui ibi habitabant fratres, renuntiaverunt
hegumeno suo, venerando, dico, Eustratio. Ipse
vero illos, ut mos erat illi, iueundis verbis solatus,
dimittit; sed paulo post ascendit ad sanctum
venerabilis Eustratius, eique narrat quae accide-
rant. Qui dixit illi : Vade et fratres omnes con-
grega, et cum in templo sanctorum oraveritis,
videbitis postea erucas evanescere. Hoe autem
dicebat humilis vir et. laudem hominum refu-
giens; Eustratius vero cum cuperet sanctum
ipsum adesse eiusque iussu et precatione erucam
evanescere, denuo ait ille : Vade, et sicut dizi tibi,
ita. et. facito; equidem prima luce veniam. Itaque
ab invicem discesserunt, eumque venerabilis
Eustralius populum convocasset, nuntiato saneti
adventu et oratione peracta, somno se tradide-
runt; erat enim nox. Sed primo mane cum cer-
tatim advenissent, vident sanctum in medio horto
stantem et multitudinem hane erucarum eiectam
et ex horto depulsam. Quo viso, ceciderunt ad
pedes eius et, benedictione petita atque accepta,
cum gaudio reversi sunt laudantes Deum i.
57. Isaacus quidam nomine, curator factus
monasterii dieti Clubii l, ad sanctum ascendit, ut
precibus eius se commendaret. Contigit ut. ades-
sent tune cum sancto reverendi viri Dositheus et
Eustratius. Dein curatori ait sanctus : Nonne in
animo tibi est ut fieres monachus? Qui respondit :
Sane, pater; sed. pendeo αὖ hequmena et propterea
remoror. Cum pater edocuisset eum, et signo
crucis caput eius signasset atque monuisset aeni-
gmatice finem eius brevi venturum, dimisit eum
etiam hoc dieto : Cum duo reverendissimi viri
Eustratius et. Dositheus, officii causa, in urbem
venturi. sint, ipsi plane persuadebunt hegumenam
ut te dimittat. Cum ambo igitur sancli benedietio-
nemi aecepissent et in urbem advenissent, dic-
tus curator domnum Dositheum sumens seorsim,
duxit eum apud hegumenam, ut dieta a saneto
edissereret. Quae cum audivisset, valde turbata
est, et reverendum Dositheum non parum inerepa-
vit: habebat enim hune virum in omnibus rebus,
quae ad se pertinebant, optimum consiliarium.
Attamen commota tandem in mente sua, erat
quidem pia mulier, requisivit piissimum Eustra-
tium, ab ipso verum discere volens, quem sciebat
amicissimum et familiarem esse sancto. Qui cum
advenisset
VITA
Eruca e
monasterio
Agaurorum
eiecta,
E
mortein
Isaaci
curatoris,
k
A24 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
61. Cum paululum processissent, propheta Dei
domno Eustratio iterum ail : Quoniam ez altera
parte collis procedunt aliqui ad nos, et nos versus
illos, occursuri sumus alii aliis. Sed nolo, domne
Eustrati, ullo modo ab illis videri. Qui respondit :
Si minime ab illis conspici vis, o. pater, non vide-
beris; tuum est enim per gratiam, quae inhabitat
in te, illud efficere vel non. Cum festinare iussisset,
πράξαι ἢ xal μή. Ταχυποδεῖν δὲ παραχελευσάμενος, ipse pone nc Cum igitur eia
αὐτὸς ὀπίσω μου παρείπετο. Ὡς οὖν παρέδραμον τὸν claustrum quo a invicem separ - ux sci icet
ἑκατέρους ἀλλήλους διείργοντα φραγμόν, ἤγουν τὸν collem, facile. alii alios conspexerunt. ice sibi
βουνόν, ῥαδίως ἀλλήλους προσέβλεπον καὶ ἄμφω invicem facti et eum, sicut mos est, Benedicite,
πρὸς ἑαυτοὺς πλησιάσαντες, xal ὡς ἔθος ἐστὶ τό: — sancli, dixissent, isti epa domnum
Εὐλογεῖτε, ἅγιοι, ἐπειπόντες ἐχεῖνοι ἠρώτησαν τὸν Eustratium cuius RP e Mie i. M
κύριν Εὐστράτιον ποίας μονῆς εἴη ; Τοῦδε φήσαντος ῬΌΠΟ ΙΕ ΜΕΙΒΕΒΕ ΕΣ δεῖς * 2 j k ixe-
τῶν ᾿Αγαύρων- Πῶς οὕτως, ἐκεῖνο! ἔφησαν, ἐν τοῖς runt isti, in inpr viis iis us, Ass pn ante
ἀβάτοις ὀρέοις͵ μιηδενὸς συνοδοιποροῦντός σοι, πορεύῃ; tibi, procedis ? [lle vero 2 : n ἘΝ abet. in
“Ὧδε ἔφη" Ἰὴ πὸν Θεὸν ἔχων εἰς βοήθειαν χαὶ πάσας awurilium et onmes angelicas potestates, non. est
τὰς ἀγγελικὰς δυνάμεις, οὔκ ἐστι μόνος, ὡς ὑμεῖς solus, ut vos dicitis. Sanctus autem atergo stans
φατέ. Ὁ δὲ ἅγιος ὀπίσω ἱστάμενος τοῦ ἀοιδίμου inlustris Eustratii a nemine videbatur. Et cum
Εὐστρατίου, παρ᾽ οὐδενὸς ὡρᾶτο. Καί τινα ἄλλα alia quaedam ambo collocuti essent, ab invicem
δὲ ἀμτότεροι προσομιλήσαντες ἀπ᾽ ἀλλήλων διεχρί- discesserunt. Humilis autem vir dicit venerando
θησαν. Ὁ δὲ ἅγιος ταπεινοφρονῶν φησι πρὸς τὸν Euslratio : Hevera, dilectissime | Eustrati, quasi
πανάγαστον EUscodztow* Ὄντως, προσφιλέστατε velo per preces tuas coopertus, nullo prorsus modo
Εὐστράτιε, ὡς ὑπὸ παραπετάσματος ταῖς εὐχαῖς ab. illis fui visus v.
ὑμῶν καλυφθείς͵ οὐδ᾽ ὅλως ὑπ᾽ αὐτῶν τεθέαμαι,
61. Μικρὸν δὲ προβάντων, πάλιν ὁ προφήτης τοῦ
Θεοῦ πρὸς τὸν κύριν Εὐστράτιον: Ὅτι ἐπεκεῖνα τοῦ
βουνοῦ τινων ἐπιπορευομένων ὡς πρὸς ἡμᾶς, ἡμῶν
δὲ ὡς πρὸς ἐχείνους, συναντᾶν ἀλλήλοις μέλλομεν,
xal γε ἤθελον, ὦ κχύρι Εὐστράτιε, μηδ ὅλως. ὑπ
αὐτῶν θεαθῆναι. Ὅδε ἔφη " Et μηδ᾽ ὅλως ὑπ αὐτῶν
θεαθῆναι θέλεις, ὦ πάτερ, οὐκ ἂν τεβέασαι " ἐν σοὶ
γάρ ἐστι διὰ τῆς χάριτος τῆς ἐνοιχούσης Go! τοῦτο
ANNOTATA.
a Ut iam monuimus supra, p.417, sequentis fidei professionis, quae in ore S. Ioannicii ponitur, minime
auctor est Petrus monachus, sed. S. Nicephorus. Mutato enim tantum subiecti numero plurali in singu-
larem, integer locus desumptus est ex istius Sermone apologetico pro sanctis imaginibus, edito a card.
Mai in Nova Patrum bibliotheca, tom. V. Locum de quo agitur inveneris. graece, pp. 22-97, eiusdem
vero versionem latinam, p. 167-171. Plerumque servavimus interpretationem latinam card. Mai.
b Seilice! Gregorius. Nazianzenus. Verba hic allata leguntur. P. G., tom. XXXVI, p. 346. Cfr.
etiam ibid., p. 1070 et alibi.
c Quomodo discrepent verba ὑπερτελὴς et. προτέλειος luculenter ostendit Pszu lo-Dionysius Areopagita,
De divinis nominibus, Z7, 10 ; cfr. S. Maximi scolia in eundem locum.
d Hic omissa est integra paragraphus 20, p. 169, editionis card. Mai.
e Notat card. Mai ad. hune locum videri S. Nicephorum ludere in vocabulo Acephali, quasi dicat
sine cerebro, quamquam alia fuit huius appellationis causa. Ofr. P. G., tom. XXXV , p. 432, nota 99.
f Idem invenies iam. enuntiatum a Gregorio Nazianzeno, P. G., tom. XXXVI, p. 348 : Καὶ ἡ
Σαβελλίου συναίρεσις, καὶ fj "Apzloo διαίρεσις, τὰ Ex διαμέτρου κακὰ xai ὁμότιμα τὴν ἀσέβειαν, De verbis οἰκονομία,
θεολογία in. Christo. disserit Petavius, De Incarnatione, lih. I, cap. I, οἱ notat quaecumque de Christo
disputantur, ea bifariam partiri solitos esse graecos theologos in θ:ολογίαν et οἰκονομίαν, quarum prior
ea comprehendit quae ad divinitatem attinent, posterior quae ad humanam naturam.
g Multa. inde conferri possunt cum. Sophronii Iierosolymitani formula. fidei directa ad. Sergium
patriarcham, quae legitur in P. G., tom. LXX XVII, part. III, p. 3147-99,
h Sergius et Pyrrhus, monothelitae patriarchae Constantinopolitani. Recte scribit card. Mai. Ni icepho-
rum patriarcham, etsi decessores suos Sergium et Pyrrhum uli monothelitas exsecratus est, prorsus tacere
de À Honorio ; quod mon fecisset, nisi illa labe Honorium. immunem fuisse iudicaret. Idem. monet,
Spicilegium romanum, fom. X, p. IX, nec Sophronium Hierosolymitanum, nec Nicolaum Constan-
tinopolitanum, nec Libellum. Synodicum, Honorium, cum Sergio et Pyrrho, inter
merare.
i Eadem legesis apud Sabam, cap. VII, num. 32, supra, p. 361.
k Ut videtur, illud monasterium erat situm in quadam urbis Constantinopolitanae suburbana regione.
1 Athanasius et Naucratius, ambo celebres Studiani monasterii monachi, postea. etiam. praepositi.
Saepe de iis fit mentio, verbi gratia. in epistulis Theodori Studitae, et. in. Vita S. Nicolai Studitae,
P. G., tom. CV, p. 878. Naucratius ut sanctus nominatur in Grae
opere nostro, lunii, tom. II, p. 135.
m lam notavimus Petrum monachum parum favere Studitis. Nimia tamen videntur quae exprobrat
ipsis, Sane saepius se praebuerunt. strictissimos et. acerrimos fidei defensores, indeque forsan ardore
nimio abrepli non minus in personas quam in errorem in vehebantur.
n Hanc eandem historiam narrat Sabas, cap. VII, n. 33, p. 361-2.
o Suburbium Constantinopolitanum Mandrorum est.
riorum. Hic est enim sensus verbi μανὸρά,
p Cfr. praecedentia. Acta, cap. VIII, num. 33, p. 362.
q Scilicet. Gregorius, non autem. S. Eustratius. Inde iterum. palet. Pely.
logicum servasse in enarrandis miraculis S. Ioannicii,
Fustratium hegumenum Agaurorum.
Monothelitas annu-
corum menaeis, deque eo actum est in
» 81 ad vim verbi atlenderis, suburbium monaste-
ter um nullum ordinem chrono-
siquidem paulo ante v. g., num. 59, iam vocabat
r De
. ose
Tnvisibilem
facit,
p
Α
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
A25
c De monasterio Sancti Georgii in Olympo monte diximus in priori Vita, nota m cap. VII, supra,
p. 358. δὲ haec, quae habet. Petrus, conferuntur cum nolilia tradita a Saba monacho, iterum. elucescit
coenobium Cellularum, de quo egimus in supradicta nota, esse coenobium τοῦ ἁγίου Γεωργίου τῶν Κελλίων,
quod memoratur in Actis secundae synodi
s Eadem refert Sabas, cap. VIIT, num.
rorum quam concordes referunt ambo scriptores.
Nicaenae. P. G., tom. XCVIII, p. 215.
32, p. 361. Praesertim notanda. series hegumenorum. Agau-
t. Μεριλλοῦ κώμη apud. Sabam, num. 34, p. 362, uno verbo scribitur : πλησίον Μεριλουκώμεως. Forsan haec
ultima lectio ex altera emendanda erat.
ἃ Conferenda haec narratio cum iis quae habet Sabas, cap. V III, num. 34, p. 362-3.
v Haec eadem refert Sabas, ibid., p. 363.
CAPUT UNDECIMUM.
Sequitur enarratio miraculorum S. loannieii.
69. Τὸ πλῆρες οὖν τῆς ὁδοῦ διανύσαντες χατα-
λαμβάνουσ. τὴν μονὴν τὴν ἐπονομαζομένην "Avzti-
διον, ἐν δὲ τοῖς σχ)ιηροτέροις τῶν ὀρῶν δάσεσι
χέλλαν ἀνοιχοδομήσαντες, ὥσπερ τι τερπνὸν παλά-
B τιον, τῷ ἀοιδίμῳ Εὐστρατίῳ συνταξάμενος οἰκήσων
* cod...
;
προσώρμισεν.
* cod. ὦ.
Ἐς Ag. οὖν, ὡς βεβούλευται,
ἢ ἐπιλέλησται τοῖς
γε αὐτὸν ποβοῦσ. καὶ ζητοῦσιν; Θὕμενουν, ἀλλὰ
χἀχεῖ ἐμφανέστερος διὰ τῆς ἐνοιχούσης αὐτῷ χάριτος
γεγένηται, χαὶ πλεῖστα σημεῖα Ov αὐτοῦ ὁ Θεὸς
ἐργάζεται. Καὶ ἵνα μὴ ἐπιλήψῃ με ὃ χρόνος ταῦτα
διηγούμενον ἢ xal ἔξω τοῦ χόρου γενόμενος, ἄχθος
ὑμῖν ἐπιθῶ τοῖς ἀκούουσιν, ὀλίγων θαυμάτων
ἐπιμνησθείς, τὰ λοιπὰ τοῖς φιλοπονωτέροις ἐπαφή-
cot." πλεῖστα γὰρ καὶ ὑμεῖς παρὰ πολλῶν ἄλλως
xa ἄλλως ἀκηκοότες, οὐκ ἀπιστοῦντες, ἄπαγε, ἀλλὰ
καὶ λίαν πεπιστευκότες ^ μόνοις τοῖς δηθεῖσιν ἥμιν
b ἅγιος προσώρμησεν
τοῖς ἀνθρώποις ἀποχέχρυπται,
παρὰ ποῦ ἡγιασμένου Εὐστρατίου, τοῦ καὶ συνόντος
αὐτῷ xal αὐταῖς ὄψεσ. ταῦτα θεασαμένου, ὑποση-
μᾶναι προεθυμήθημεν. Οὐκοῦν λοιπὸν ῥητέον χατὰ τὸ
ἡμῖν θεμιτὸν καὶ τὰς λοιπάς, ὡς " εἴρηται, ὑποχρέους
σημειοφανίας τοῦ ἰσαγγέλου xai θεομιμήτου πατρός"
ἀρχτέον ὃε ἐντεῦθεν. ᾿Ανθρωπός τις οἰχῶν ἐν κώμῃ
χαλουμένῃ Ἔλος, ἀδελφιδὸς πέλων τοῦ νοταρίου
Εὐγάντρη. ἀπάρας τῶν οἰχείων xal πρὸς ἑτέραν
χώραν διά τινα πραγματείαν χαταλαβών, ἀθρόον
τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἐχεῖσε ἐπιρριψάντων, αἰχμαλωτίσα!
αὐτὸν χαὶ σιδηροδέσμιον ἐν Συρίᾳ ἀπαχθέντα τῇ
εἰρχτῇ αὐτὸν παραδοθῆναι. Ἐγένετο οὖν τῷ τότε
καιρῷ Λέοντα, τὸν βασιλιχὸν πατρίκιον καὶ σαχεὰ-
λάριον, xal ᾿Αγαπητὸν τὸν βασιλικὸν χουβικουλάριον
xa πρωτοβεστιάριον εὐχῆς χάριν πρὸς τὸν ἅγιον
παραγενέσϑαι. Ὡς οὖν οἱ ἴδιοι τοῦ αἰχμαλώτου
τὴν ἔλευσιν τῶν πανευφήμων ἀνδρῶν ἔμαϑον
τάχιον δραμόντες χαὶ
ἁγίῳ πρὸς τοῖς
πρῶτο! ἐμφανισϑέντες τῷ
ποῖς ποσὶν αὐτοῦ πεπτωχότες μετὰ
δακρύων χαϑιχέτευον ὅπως τοὺς ἄνδρας παραχε-
λεύσῃ ὑπόμνησιν πονήσασϑαι πρὸς τὴν εὐσεβεστά-
τὴν καὶ φιλόχριστον xa ὀρθόδοξον βασίλισσαν
Θεοδώραν, ἕνα τῶν ᾿Αγαυρινῶν ἐχπεμφθῆνα: πρὸς
ἀντικαταλλαγὺὴνν τοῦ αἰχμαλωτισθέντος, xa ῥυσθῆ-
γαι αὐτὸν ἐκ χειρὸς τῶν ἀθέων. Ὡς δ᾽ οὖν μετὰ
ταῦτα ἀνῆλθον καὶ οἱ περιφανεῖς ἄνδρες, εὐχῆς
γεναμένης, ἄμφω χαθεσθέντες προσομιλεῖν ἤρξαντο.
Ὁ δὲ δεηθεὶς ὄντιχρυς ἱστάμενος τοῦ ἁγίου, δυσω-
πητιχοῖς τοῖς νεύμασι τὸν ὅσιον ἐξελιπαρεῖ τὴν
δέησιν αὐτοῦ ἐχπληρῶσαι. Πολλῶν οὖν ἐν τῷ
μεταξὺ αὐτῶν λαληθέντων, παρεμπεσεῖν xal τὴν
χατὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν γενομένην ἅλωσιν τοῦ
Ἀμορίου χαὶ τὸ ἀόριστον ποσὸν τῶν αἰχμαλωτι-
σθέντων. Τοῦ οὖν ἁγίου ὑπὲρ αὐτῶν εὐξαμένου,
ἐπέβλεπεν ὁ δεηϑεὶς τὸ τίμιον στόμα ἐκεῖνο πότε
xai ὑπὲρ αὐτοῦ λαλήσει. Ὡς οὖν ἀγωνιῶντα τοῦτον
Novembris Tomus 11. ὃ ἅγιος
62. ltinere absoluto, petunt monasterium
dictum Antidium, et in densissimis montium silvis
cella sibi aedificata, quasi iucundo palatio, cum
inlustri Eustratio coniunctim habitaturus sanctus
proficiscitur. Num igitur, ut constituerat, homini-
bus absconditur eosque latet, qui eum expetunt et
requirunt? Minime, sed ibidem celebrior propter
gratiam, quae in eo habitat, efficitur et. plurima
signa per eum Deus operatur. Sed ne praeoceupet
me tempus haec enarrantem, neque mensuram
praetergressus nauseam afferam audientibus,
paucis prodigiis commemoratis, reliqua industrio-
sis magis relinquam. Plurima namque jam vos ab
aliis aliter et aliter audivistis, minime diffidentes,
absit! sed confidentes valde. Tantum ea quae
dicta sunt nobis a venerabili Eustratio, socio eius,
et qui haec oculis propriis vidit, significanda stu-
duimus. Restat igitur dicendum, ut videtur nobis,
de reliquis signis quae propter necessitatem
quandam manifestavit angelorum et Dei aemu-
lator pater noster. Exinde incipiendum est. Vir
quidam incola pagi dieti Elos a, nepos notarii
Eugantri, e patria sua demigrans et in aliam
regionem propter negotia quaedam profectus, ab
Agarenis multis, qui huc irruerant, captivus factus
est et vinculis ferreis ligatus in Syriam ductus, ut
ibidem in carcerem detruderetur. Contigit autem
ut eodem tempore Leo ^, regius patricius et
sacellarius,simul cum Agapeto, regis eubiculario c
et protovestiario d, conveniret apud sanctum ut
ab ipso benediceretur. Cum autem cognati istius
captivi adventum illorum inlustrium. virorum
comperissent, celeriter accurrentes et priores
coram saneto apparentes ad pedes eius ceciderunt
et cum laerimis petierunt viros istos hortaretur
ut commonerent piissimam, Christo fidelissimam
et orthodoxam reginam Theodoram aliquem ex
Agaurinis mitteret ad commutationem. captivi
eumque e manibus impiorum eriperet. Cum
postea advenissent inlustres viri, oratione facta,
utrinque sedentes confabulari coeperunt. Qui
autem venerat petiturus e regione sancti adstans
supplicibus nutibus exorabat beatum ut peti-
tionem eius expleret. Cumque plures iam inter
se miscuissent sermones, forte etiam. commemo-
vata est illa quae propter peccata nostra acciderat
expugnatio urbis Amorii e et numerus infinitus
captivorum. Cum sanctus pro illis orasset, intui-
tus est petitor venerabile os eius, si forte non
etiam pro isto verba faceret. Cum ergo angustia-
tum illum sanctus vidit, lacrimabundus manusque
in caelum levans, omnibus etiam praesentibus,
hune duleem sermonem elocutus est : Spero equi-
54 — dem
VITA
S. Ioannicius
captiveum e
manibus
Saraceno-
rum liberat,
cy
t
VITA
* eod.
διαφεούσης.
" cod. γατα-
χρηστιχῶς.
430 DE SANCTO ΙΟΑΝΝΙΟΙΟ MONACHO.
b ἅγιος ἐθεάσατο, σύνδαχρυς γεγονὼς xa τὰς χεῖρας
πρὸς οὐρανὸν ἄρας, ἔτι πάντων συνόντων, τοιάνδε
γλυκείαν φωνὴν ἐφθέγξατο Ἐλπίζω γὰρ SX set
Θεόν, ἔφη, ὅτι ὁ χρατηθεὶς ὑπὸ τῶν ἐθνῶν ἐν τάχει
ἀνακληβήσεται. Ἐπευξάμενος οὖν xai εὐλογήσας
τοὺς ῥηθέντας πανευφήμους ἄνδρας, ἐξαπέστειλεν.
Τοῦ οὖν δεηθέντος ὑπὸ τῆς λύπης καταποθέντος Ὡς
μὴ τὰ τῆς αἰτήσεως αὐτοῦ πειρατοῦῆναι, ἀλλὰ μὴν
καὶ ἐν τῇ διανοίᾳ αὐτοῦ λοιδοροῦντος τὸν ἅγιον,
χαὶ προσωπολήπτην ἀποχαλοῦντος, γνοὺς ὃ θεηγό-
ρος ἐκεῖνος νοῦς, πρὸς ξαυτὸν προσκαλεῖται, xal φησι
πρὸς αὐτὸν πραείᾳ τῇ φωνῇ Ὦ τέκνον, oU χαλὸν
οὐδὲ δίχαιον ἡμᾶς καταλιπόντας τὸν παμβασιλέα
Θεὸν ἔχειν τὴν ἐλπίδα ἐπ᾿ ἄρχοντας, οἷς οὐκ ἔστε
σωτηρία, βέλτιον γὰρ ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον ἢ ἐπ
ἄρχουσι" πλήν, ὦ τέκνον, ἀνενδοιάστως πίστευε,
xai ὄψει τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ. Καὶ πλείστοις ἄλλοις
προσηγοριχοῖς λόγοις τοῦτον ἐπαλείψας ἀπέλυσε.
Τῇ οὖν νυχτὶ ἐκείνῃ ἐπιστάς τι τῶν αἰχμαλώτων
τῷ συναιχμαλώτῳ ἐκείνῳ xat χαταδίχῳ ἐν σχήματι
τοῦ ἁγίου, προέτρεπεν ἀναστάντα ἐπαχολουθεῖν αὐτῷ.
Ὅδε νύξας τῷ πλησίον " Δεῦρο ἀνάστα, ἄδελφε,
ἔφη, ἐπαχολουθήσαντες τῷ ἁγίῳ λυτρωθῶμεν τῆς
χατεχούσης ἡμᾶς συμφορᾶς. "QBs θαυμάσας ἐπύ-
θετο τίς ἐστιν οὗτος λέγων ὁ ἅγιος ; lloc τε δυνα-
τὸν ἀφεθέντας τῶν δεσμῶν καὶ, τῶν πυλῶν ἀσφαλῶς
χεχλεισμένων, πάντας παρελθεῖν, ἢ τὸ πλῆθος τῶν
ἐπαγρυπνούντων φρουρῶν διαλαθεῖν, xal διὰ μέσου
αὐτῶν ἀποῦράσα!; Πάντως γὰρ τοῦτο ἀνέλπιστον.
Ὅδε πάλιν ἔφη" Δεῦρο, δεῦρο, ἀδελφοί, εἰλικρινῶς
πιστεύσαντες ἐπαχολουθήσωμεν τῷ ὁσίῳ πατρὶ ἡμῶν
Ἰωαννικίῳ προτρεπομένῳ ἡμᾶς, xai ὁ τῶν θχυμα-
σίων Θεός, ὁ δὲ ἀγγέλου τῷ κορυφαίῳ τῶν ἀποστό-
λων αὐτοῦ Πέτρῳ αὐτομάτως τῶν θυρῶν τὰ κλεῖθρα
διαπετάσας χαὶ διὰ μέσου τῶν φυλάχων aan
διασώσας, αὐτὸς moviss. ἔλεος διὰ τοῦ θεράποντος
αὐτοῦ xai μεθ᾿ ἡμῶν. Εἶτα ὡς πιστεύσαντες ἀνέ-
στησαν, εὐθέως ἐκ τῶν ποδῶν αὐτῶν τὰ δεσμὰ
ἐξέπεσαν, xal τοῦ ὑσίου ἐποδηγοῦντος αὐτοὺς διὰ
μέσου τῶν συγχαταδίχων, διελθόντες κατέλαβον τὰς
πύλας τοῦ δεσμωτηρίου, καὶ ταύτας ἀνεωγμένας
παραδόξως εὑρηχότες, τῶν φυλάκων ὕπνῳ βαθεῖ
χκατενεχθέντων, ταύτας ὑπὲρ ἀνῃρωπίνην ἔννοιαν
διέδραμον. Παρείποντο OE τῷ ἁγίῳ προάγοντι χαὶ
διαβιβάζοντι αὐτοὺς ἀπημάντως ix πασῶν τῶν
βιγλῶν καὶ σχοπιῶν, ὧν ἔθος ἐστὶ τοῖς πονηροτάτοις
᾿Αγαρηνοῖς κατὰ τὰς ἀναγκαίας ὁδοὺς τιθέναι πρὸς
τὸ μὴ λαθεῖν εἰ τύχοι τινὰ τῶν δεσμίων καὶ ὡς
ἔτυχεν ἀποῦδράσαι, ἀλλ᾿ ἐάν ποτε ἐν olg τόποις
χρατῆται ἢ χώραν δρασμοῦ, εὕροι ἀλλαχόθεν un
δυνάμενον διαβῆναι ἐκεῖσε χρατεῖσθαι αὐτόν. Ὡς
οὖν εἴρηται, θαυμαστῶς ταύτας ὑπεξιόντες, ἤδη τῆς
διαφανοῦς ἡμέρας διαφαυούσης ἢ, πρός vt δάσος
χατέπεσον. Τῇ δὲ αὐτῇ ἡμέρᾳ ἐγένετο ποιμένας τῶν
Σαρακηνῶν διὰ τοῦ αὐτοῦ δάσους διέρχεσϑαι xal
ποιμαίνειν τὴν ποίμνην αὐτῶν. Ὡς οὖν ἤσθοντο
οἱ κύνες τὰ τῶν αἰχμαλώτων ἔχνη, τούτους ἀνι-
“χνεύσαντες τὴν ἀποχρυβὴν αὐτῶν εὔρον. Ὡς δ᾽
ἀπεναντίας ἔστησαν ἀναύδως πλησιάται αὐτοῖς οὐκ
ἐτόλμων, ἐκ ὃὲ τῶν ἀφρῶν χαὶ σιάλων χρανθῆνα!
αὐτοὺς καταχριστιχῶς ". ᾿Ἐντρόμων δὲ ὑπαρχόντων
αὐτῶν xal ἤδη τὸν θάνατον πρὸ ὀςθχλμῶν ἐχόντων,
διελογίζοντο γὰρ ὅτι πάντως διὰ τῆς τῶν κυνῶν
ἐπιδρομῆς παραδοθήσονται, ἄφνω ἐπιφανεὶς αὐτοῖς
ὃ ἅγιος τοὺς μὲν χύνας ἀπήλασεν, αὐτοὺς δὲ
θαρσύνας μηδὲν δεδιέναι" τὸ σύνολον ἔλεγε, xal
ἕως αὐτῶν τῶν χλεισουρῶν προηγούμενος αὐτοῖς ὁ
ἅγιος οὐκ ἐγχατέλειπεν. Ὡς οὖν καὶ ταύτας ὑπερ-
βάντες κατέλιπον, ὑποδείξας αὐτοῖς τὴν ὁδὸν
ἄφαντος &m αὐτῶν γέγονε. Τῶνδε μετὰ δαχρύων
τὸν Θεὸν δοξασάντων, καὶ ἐπί τινας ἡμέρας τὸ πᾶν
τῆς ὁδοῦ διανυσάντων, κατέλαβον πρὸς τὸν ἅγιον
:
xxt
dem in Deo, inquit, captivum istum a. gentilibus D
moz revocatum iri. Cum bene precatus essel et
benedixisset diclis claris viris, dimisit eos. Sed
cum petitor dolore afficeretur, quasi ea quae
pelierat non impetraturus essel, cumque mente
probris inseclarelur sanctum et. personarum ac-
ceplorem vocaret, id cognoscens propheticus iste
spiritus apud se vocat eum, cul dicit voce mili :
O fili, neque rectum. meque iustum. est nos dese-
ruisse omnium regem Dewm, et in principibus spem
reponere quibus non est salus; melius enim confidere
Domino quam principibus; ceterum, ὁ fili, crede
indubitanter, el. videbis gloriam Dei. Et pluribus
aliis hortatoriis verbisillum leniens dimisit. Eadem
autem nocte eum in specie sancli adstitisset unus
captivorum illi coneaplivo et condemnato man-
davit ut surgeret et se sequeretur. Iste significans
illud alii qui prope aderat : Statim. surge, frater,
inquit, ef seculi sanctum, solvamur ab infelicitate
quae mos tenet. At ille miratus, interrogavit quis
esset iste sanctus qui haec diceret ? Quomodo fieri
posset ut, solulis vineulis, per portas firmiter
clausas omnes excederent, aut multitudinem vigi-
lium custodum laterent atque per medios illos
effugerent? Hoc enim non sperandum esse. Alter
vero denuo ait: Jam iam,fratres, firmiter credentes
sequamur sanctum. patrem nostrum JIoannicium
qui nos horlatur, et. Deus mirabilium, qui per
angelum principi apostolorum suorum Petro
ianuarum. claustra. sponte. reseravit. et. e medio
custodum illaesum duzit,ipse nobiscum faciet mise-
ricordiam propter servum suum. Cum dein fidentes
surrexissent, stalim ex eorum pedibus ceciderunt
vincula, οἱ saneto duce per medios concaptivos
transeuntes, venerunt ad januas carceris quas,
ncredibile dictu, apertas nacti, custodibus quidem
alto sopore praeoceupatis, praeter exspectationem
humanam praetergressi sunt. Sequebantur autem
sanctum praecedentem eos et illaesos educentem
e cunelis stationibus et speculis, quas mos est
pessimis Agarenis in viis, qua. necessario tran-
seundum est, disponere, ne lateat eos, si conti-
gerit aliquem catenatorum, sicut contigit, effugere,
sed si quis forte ibi nactus sit locum fugae, occur-
rat ubique illi qui non sinat transgredi ipsum
eumque retineat. Cum ergo, ut dictum est, mira-
biliter inde excessissent, die iam illucescente in
densam silvam declinaverunt. Eadem autem die
evenit ut pastores Saracenorum per hane silvam
transirent et pascerent gregem suum. Ubi sense-
runt canes captivorum vestigia, illis inhaerentes
latebras eorum invenerunt. Cum e regione eorum
constitissent, sine voce faeli appropinquare non
sunt ausi, quippe qui spuma et saliva inuneti
erant fedati, Cum tremerent isti et iam mortem
ante oculos suos viderent, cogitantes sese propler
irruptionem eanum traditum iri, subito apparuit
illis sanetus, qui canes fugavil, illis vero ani-
mum adiecit, hortatus ne prorsus timerent, quos
non anle quam ad claustra montium conduxisset,
reliquit. Cum ea quidem essent praetergressi,
itinere indicato, evanuit ab ipsis. Qui eum lacrimis
Deum glorificaverunt, et post aliquot dies, itinere
integro absoluto, tetenderunt apud sanctum et
coram ipso potentias et prodigia Dei enarrave-
runt, quae fecerat per ipsum Deus. Nemo igitur
incredibile hoe miraeulum in dubium revocet, sed
simpliciter et sine haesitatione omnes credant;
quae enim apud homines impossibilia, haec apud
Deum possibilia sunt. Etenim qui auxilium hoc
divinum nactus est per purissimam inlercessio-
nem saneli patris nostri in hac vita adhuc
superstes
2nd
Α
* cod, σκοπὸς.
xol αὐτῷ ἐμφανισϑέντες τὰς δυναστείας wal τὰ
θαυμάσια τοῦ Θεοῦ ἐχδιηγήσαντο, ἃ ἐποίησε Ov
αὐτοῦ b Θεός. Μηδεὶς οὖν τῷ παραδόξῳ ϑαύματι
ἀπιστείτω, ἀλλὰ χαϑαρῶς xal ἀναμφιβόλως πάντες
πιστευέτωσαν: τὰ γὰρ παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατα
παρὰ τῷ Θεῷ δυνατά ἐστιν. "Exi δὲ xol ὁ τῆς
ἀντι νκήψεως τοῦ Θεοῦ τυχὼν διὰ τῶν χαϑαρῶν
ἐντεύξεων τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ
περίεστι, xal εἴπερ τινές, τὸ μὴ δῴη ὁ Θεός, ἀπι-
στίαν τινὰ περὶ τούτου τοῦ θαῦματος ἔχωσι,
πορευέσθωσαν πρὸς τὸν ἀνασωθέντα ἀνδρα καὶ ὑπ᾽
αὐτοῦ ἐνωτιζόμενο. τὰ μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ, λυέσϑω
τῆς ἀπιστίας αὐτῶν ὁ cxórog" xal σὺν ἡμῖν τὸν
Θεὸν, τὸν ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ θαυμαστόν, δοξαζέ-
τωσαν.
63. Ἡ γυνὴ Στεφάνου, τοῦ ποτε γεγονότος
μαγίστρου, ἐκ διαβολικοῦ ζήλου παρὰ τῶν δουλίδων
αὐτῆς φθονηθεῖσα, χαὶ ὑπ᾽ αὐτῶν δηλητήριον *
λαβοῦσα, xai ἀγνώστως πιοῦσα κατὰ παραχώρησιν
Θεοῦ τὰς φρένας βέβλατο: πολλὰ οὖν εἰς τοὺς
ἰατροὺς ἀναλώσασα χρήματα χαὶ μηδὲν ὠφεληθεῖσα
πέλος πρὸς τὸν ἅγιον ἄπιει, καὶ ῥίψασα ἑαυτὴν εἰς
τοὺς πόδας αὐτοῦ ἐδέετο τυχεῖν ἐλέους. Γνοὺς οὖν
ὁ ἅγιος éx περιεργίας πάσχειν, φησίν: Ὦ γύναι,
εἰ βούλει τῆς ἰάσεως τυχεῖν, σύνθου μηδένα ἀδικεῖν
τῶν θανατῶσαί σε βουληθέντων καὶ τάχιον ἰᾶταί
σε b Κύριος. Τῆσδε μεῇ᾽ ὅοχκου τοῦτο χαταθεμένης,
ἐπευξάμενος αὐτῇ ὁ ἅγιος χαὶ τῷ σημείῳ τοῦ
ζωοποιοῦ σταυροῦ τρίτον σφραγίσας, ἐρρωμένας
τὰς φρένας ἀποδούς, ὑγιῆ ταύτην ἀπέλυτε δοξά-
ζουσαν τὸν Θεόν.
64. Στέφανος, ὁ εὐλαβέστατος μοναχός, ὅ ποτε
γεγονώς πρωτονοτάριος τοῦ στρατηγοῦ Ὀλβιανοῦ,
ἐπὶ συχνὸν πρὸς τὸν ἅγιον πορευόμενος ταῖς φυτο-
ποιαῖς αὐτοῦ ἐντολαῖς ἐχανονίζετο. "Ev μιᾷ οὖν
ἀπελθόντος αὐτοῦ πρὸς τὸν ἅγιον, αἰνιγματωδῶς,
ὡς ἔθος ἣν τῷ ἁγίῳ, πρὸς αὐτὸν φάναι ὡς" Ὅτι ὃ
βασιλεὺς ἕνα ἐχ τῶν δύο ἡμῶν μέλλει χαλεῖν πρὸς
ἑαυτόν. Σχεψώμεθα οὖν, ἄδελφε Στέφανε, καὶ
εὐτρεπίσωμεν ἑαυτοὺς ὅπως γενώμεθα πρὸς ἀρέ--
σχειαν αὐτοῦ, καὶ μὴ ὡς ἄχρηστο. τουναντίον xai
ἀμελεῖς δοῦλο. τὴν ἀγανάχτησιν αὐτοῦ χαθ᾽ ἡμῶν
προσάξαντες ἐχβληθῶμεν τῆς δόξης αὐτοῦ. Πρὸς
τούτοις τε xal ἄλλα πλείονα εἰπὼν καὶ ἀσπασάμενος
ἀπέλυσεν. Ὅδε ἐξελθὼν ἀπελήλυθε καὶ ἔκτοτε ζήσας
ἡμέρας ὀχτὼ πρὸς Κύριον ἐξεδήμησεν. Πολλαὶ
8E ἰάσεις ἐν τῷ τάφῳ αὐτοῦ μέχρι τῆς σήμερον
γίνονται διὰ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ.
65. Θωμᾶς, ὃ εὐλαβεστατος μοναχός, ἅμα
Εὐθυμίῳ, τῷ υἱῷ τοῦ μαγίστρου, τοῦ ποτε γεγονότος
σπαβθαρίου, νυνὶ δὲ ἐν τῇ μοναδιχῇ τάξει. χαλῶς
διαπρέποντος, ἀνῆλθον πρὸς τὸν ἅγιον ληψόμενοι
τὰς εὐχὰς αὐτοῦ. Θεασάμενοι οὖν αὐτὸν καὶ ὑπ᾿
αὐτοῦ εὐλογηθέντες ἐν τῷ μέλλειν αὐτοὺς ἀπαίρειν
φησιν ὁ θεσπέσιος πατὴρ ἡμῶν πρὸς τὸν εὐλα-
βέστατον Θωμᾶν Θέλησον φροντίδα τῆς σῆς ψυχῆς
ποιῆσαι καὶ ἑτοίμασον τὰ πρὸς τὴν ἔξοδον ἔργα σου
ὅτι ἐν τάχει τῶν τῇδε μεταναστεύεις. Καὶ δὴ
εὐχῆς γεναμένης xal ἀπολυθέντων, ἐμμελεστάτην
φροντίδα χατὰ τὴν προφητείαν τοῦ ἁγίου ὃ εὐλα-
βέστατος Θωμᾶς ποιήσας, καὶ πάντα τὰ αὐτοῦ
χαλῶς διανείμας τοῖς πένησι, ζήσας ἄλλας πεντε-
χαίδεχα ἡμέρας ἐν εἰρήνῃ ἐχοίμηθη.
66. ᾿Αντώνιος μοναχός, ὁ ἀμελῶς περὶ τῆς
ἑαυτοῦ ψυχῆς διακείμενος, ὁ καὶ πολλάχις ὑποπεσὼν
τῇ αἱρέσει, ὅστις χαὶ προεχειρίσθη εἰς προστασίαν
τῶν ᾿Αγαύρων ὑπὸ τῶν ἐχπεμφθέντων τῷ τότε
καιρῷ αἱρεσιαρχῶν ἐξάρχων * οὗτος ἅπαξ xal δὶς
ἐπιτιμηθεὶς ὑπὸ τοῦ ἁγίου xal πάλιν, xaSdmep
κύων ἐπὶ τὸν ἴδιον ἔμετον, ὑποστρέψας αὖϑις καθ᾽ ἃ
xal πρότερον, τὸν ἅγιον ἐδυσώπει τὴν ἰατρικὴν
ἐπιτίμησιν δέξασθαι. Ὁ δὲ λίαν συμπαθέστατος
πατὴρ
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
497
superstes est; et si qui, quod Deus avertat, incre-
dulitate quadam detinentur circa hoe prodigium,
proficiseantur apud servatum hunc virum, ut
ediscant ab ipso magnalia Dei, solvatur caligo
ineredulitatis eorum et nobiseum Deum in sanctis
suis mirabilem glorificent f.
63. Cum uxorem Stephani, qui fuerat olim
magister, diabolica invidia ancillae suae perseque-
rentur, veneno ab ipsis accepto, illud inconscia
bibit permittente Deo, et mente capta est. Multa
iam pecunia apud medicos amissa, cum mihil
proficeret tandem ad sanctum vadit et proiciens
sese ad pedes eius rogabat ut impetraret miseri-
cordiam. Sciens ergo sanctus eam anxietate nimia
laborare dixit : O mulier, si vis sanitatem adipisci,
sponde nemini iniuriam facere illorum qui occidere
te volunt, et citissime sanabit te Dominus. Cum ista
eum iuramento id esset pollicita, benedicens ipsi
sanctus et signo vivificae crucis ter signans eam,
valida mente reddita, sanam ipsam dimisit glori-
ficantem Deum j.
64. Stephanus, reverendus admodum mo-
nachus, qui olim fuerat protonotarius ducis
Olbiani, eum frequentissime adiret sanctum, fe-
cundis eius commendalionibus instruebatur.
Quadam igitur die eum venisset ad sanctum,
hie aenigmatice, sicut mos erat ipsi, ait illi : ex
alterum ex nobis ambobus vocaturus est ad se.
Consideremus ergo, frater. Stephane, et dispona-
mus nosmetipsos, ut fiamus ad beneplacitum ipsius,
neque ut inutiles potius et neglegentes servi, indigna-
tionem eius in nos provocemus et deiciamur a glo-
ria eius. Haec et alia plura cum dixisset, am-
plexus eum dimisit. Qui cum abiisset profectus
est, et cum vixisset adhue dies octo, ad Domi-
num migravit. Multae autem sanationes ad tumu-
lum eius usque in hodiernam diem fiunt per
gratiam Dei A.
65. Thomas, venerandus monachus, cum
Euthymio, filio magistri illius, qui olim fuerat
spatharius, nunc autem in monastico ordine recte
conversatur, advenit ad sanctum, ut ipsis benedi-
ceret. Cum vidissent eum et ipsis fuisset bene
apprecatus, iamque profecturi essent, ait divinitus
inspiratus pater noster reverendo Thomae :
Velis rationem. animae tuae facere, et dispone in
exitum tua negotia, quia moz ex hac vita migrabis.
Oratione peracta, cum dimissi fuissent, accuratis-
simo examini, secundum prophetiam saneti, vene-
randus Thomas se subiciens et, omnibus bonis
suis large distributis pauperibus, eum vixisset
alios quindecim dies, in pace quievit 7.
VITA
urorem
Stephani
magistri
sanat,
3
Stephani
h
Thomae
66. Antonius monachus, qui neglegenter valde Antonii mo-
se gerebat erga animam suam, quin et saepius
delapsus erat in haeresim, qui et constitutus
fuerat praeses ad regendum Agaurorum mona-
sterium ab huiusce temporis haeresiarchis, ipse
vero semel et iterum castigatus a sancto et
denuo, tamquam canis ad suum vomitum, rever-
sus, iterum tamen, ut prius, pelivit a sancto ut
salutarem acciperet poenam. Benignissimus pater
noster
nachorum,
VITA
* cod.. ἑαυτὸν,
428 ;
:
πατὴρ ἡμῶν ἸἸωαννίκιός ist πρὸς αὐτόν - eus
μέν, Q Ἀντώνιε, καὶ ἅπας xot δὶς xs as s
θεμιτὸν χεῖρα βοηθείας δέδωχά σοι" αὖτ : ἱ : i
ποῖς αὐτοῖς χαχοῖς ἐμπέσων σαυτῷ τὴν δίαν i πώ:
λειαν ἐπήγαγες. Πλὴν ἔτι θαρρῶν εἰς τοὺς ober
μοὺς τοῦ Θεοῦ, ταύτην τὴν ἰατρείαν προσάγω σοι
οὐκ οἶνον, οὐκ ἔλαιον ἢ ἄλλο τι φυλάττειν παραχε-
λευόμενός σον» à ἐπὶ τεσσαράκοντα, isi
ὑπομονιτικῶς φέρειν τὴν μέλλουσαν ἐπὶ σοὶ Vire
σεσϑαι ἐπιτίμησιν, xai χαθιχετεύειν xat οξάζειν
τὸν Θεόν, καὶ ἐλπίζω εἰς τὴν ἄφατον φιλανθρωπίαν
αὐτοῦ ὅτι πονήσει τὸ ἔλεος αὐτοῦ μετὰ σοῦ, συγ-
χωρῶν σοι πάντα τὰ πεπλημμένα. Τοῦδε βαλόντος
μετάνοιαν χαὶ εἰπόντος" Ὡς κελεύεις, πάτερ, μόνον
βοήθει μοι, ἅμα τῷ λόγῳ ἐψύγη τὸ ἕν μέρος τῶν
μελῶν αὐτοῦ ἀπ᾽ ἄνω ἕως κάτω, xai γεχρὺς σχεδὸν
ὑπὸ τῶν εὑρεϊέντων ἀρθεὶς χαὶ κατακλιγεὶς ἐν τῇ
μονῇ γενναίως τε τὰ τῆς ἐπιτιμήσεως ὑπενεγχών,
χαὶ εὐχαριστῶν τῷ Κυρίῳ, τῆς, τεσσαραχοστῆς
ἡμέρας πληρουμένης, xu) ἐν Θεῷ χεχοίμηται.
67. Ὁ σπαθάριος Δρόσος, ὅ ποτε γεγονὼς ἀντι-
γραφεὺς τοῦ ᾿Οψικίου, διατρίβων. ἐν τῇ ἀναγραφῇ
ἀνῆλθε πρὸς τὸν ὅσιον εὐλογηϑῆναι θέλων. Ὁ δὲ
πατὴρ ἡμῶν τοῦτον δεξάμενος, φησίν " Ev: ον
σεαυτόν, ὦ σπαϑάριε, χαὶ ἀχριβῶς ποὺς χατὰ σὲ
διαφέροντας γγάρτας σύνταξον, ὅτι ὁ βασιλεὺς μέλ-
λει ζήτησιν παρὰ σοῦ ποιῆσαι, “Ὅδε πνευματικῶς
τὸ λεχθὲν μὴ νοήσας, ἀλλὰ ψυχικῶς, ὑπολαβών
gusto Ἐγώ, πάτερ, ἕτοιμός εἰμι, χαὶ εἰ ταύτην τὴν
ὥραν βουληθείη ζητησαὶ με. Εἶτα πάλιν ὃ πατήρ *
Ἡμεῖς τὸ δοχοῦν προσείπομέν σοι, xax ἀθῶοί ἐσμεν"
οὐ γὰρ περὶ αἰσϑητῶν yagsov ἢ βασιλέως αἰσθητοῦ,
ὡς οἴει, ὦ τέκνον, ἀσφαλιζόμεθά σε, ἀλλὰ περὶ τοῦ
βασιλέως τῶν βασιλευόντων τοῦ μέλλοντος χαὶ τὸ
χρυπτὰ πάντων χαὶ τοὺς διαλογισμοὺς ἐξετάζειν, xa
᾿
τῶν xal
oM Rr s Pu ME
^ τῇ Edge Und Ed sions ERI Y παν E97 :
οἰιχαϊοσυνὼν οὐχαϊουντος, τ τῇ σπραςια. χαταχρινον-
πος. Ἐν τούτοις ἐπευξάμενος ἀπολύε. τὸν ἀνὸρα "
ὅδε κατελθὼν καὶ πρὸς τὰ μητάτα γενόμενος γόσῳ
περιπεσὼν ἐξέπνευσεν, ἀόριστον ἡμῖν χαταλείψας
Xy αὐτοῦ μετάνοιαν.
68. Ἐμοῦ τοῦ ταπεινοῦ, τοῦ χαὶ ταύτην τὴν
πραγματείαν ἀμαθῶς καὶ χατὰ τὸ ἐμοὶ ἐφιχτὸν συν-
τάξαντος, χαϑεζομένου μοῦ ποτε ἐν τῷ
πεινῷ μου
κελλίῳ, λογισμός μοι ὑπεισῆλθε τοῦ ἀπιέναι πρὸς
τὸν ὅγιον καὶ τὰς εὐχὰς αὐτοῦ χομίσασθαι. Kai δὴ
παραλαβὼν pev ἐμοῦ τὸν σὺν ἐμοὶ ἐφησυχάζοντα
ἀδελφὸν Πλάτωνα, πρὸς τὸν ὅσιον παρεγενόμεθα,
xal ἢεαταὶ ἀξιωθέντες γενέσϑα. τῆς ἀγγελικῆς
ἐχείνης θέας wal πλείστων ἐπωφελῶν xai παραινετι-
x» λόγων ἐπαπολαύσαντες, φησὶν ὃ σὺν ἐμοὶ
ἀδελφὸς πρὸς τὸν ἅγιον " Παρακαλῶ σε, ὦ πάτερ,
ἵνα διὰ τὸν Κύριον παράσχῃς ἡμῖν ἄδειαν μίαν τοῦ
ἐνιαυτοῦ πρὸς τὴν σὴν τιμιότητα ἔρχεσϑαι χαὶ τῶν
σῶν ἁγίων εὐχῶν χατατρυφᾶν xal μετὰ 'χαρᾶς
ἀνθυποστρέφειν. Ἐγὼ δὲ ἑστὼς μετὰ πολλοῦ τρό-
μου, ὡς μηδὲ τοὺς ὀφθαλμούς μου ὁλῶς τολμᾶν
ἄραι καὶ προσβλέπειν τῇ ἢεοδεῖ ἐκείνῃ θέᾳ, Ὦ φωνὴν
τὴν οἵαν οὖν ἀφιέναι, ἀλλὰ δεδοικὼς διὰ τὸ πλῆθος
τῶν ἐμῶν πλημμελημάτων, καὶ ταλανίζων τὴν
ἐμαυτοῦ συνείδησιν χαὶ ἀποχλαιόμενος ἐν τῇ διανοίᾳ
μου xal λέγων ὅτι ἀχαίαρτος ὧν καὶ ἀκάθαρτα χείλη
καὶ ἔργα ἔχων ἐν μέσῳ λαοῦ καὶ γῆς Κυρίου᾽ ἐγὼ
κατοικῶ xai ὁλῶς τὸν αὐτοῦ θεράποντα ἰδεῖν xol
ἀσπάσασϑαι χκατηξίωμαι, χαὶ ἄλλοις πλείστοις
ἐμαυτὸν ἀποῇρηνῶν χατεδίχαζον. Ἐν τούτοις τοῖς
ἀφώνοις ὀδυρμοῖς συνεχομένου μου, ἀνοίξας τὸ
τίμιον στόμα ὃ ὅσιός φησι πρὸς τὸν σὺν ἐμοὶ ἀδελ.-
φόν" Γινώσχειν σε βούλομαι, ᾧ μεγαλόψυχε Πλά-
των, ὅτι ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ οὐ μή με ἄλλο. θεάσῃ.
Ἐμοῦ δὲ ἐπὶ τῷ λόγῳ τούτῳ λίαν χαταπλαγέντος
περισσοτέρως τῷ φόβῳ κχατεπόθην μηδαμῶς πὸ
σύνολον
DE SANCTO IOANNICIO MONACHO. :
nosler loannieius ait illi: F/quidem, o Antoni, D
semel atque iterum, ut iustum erat mihi, manum in
adiutorium. obtuli tibi. Tu autem ipse in eadem
mala incidens libimelipsi propriam | perniciem
praeparasti. Nihilominus, confisus misericordia
divina, hoc tibi propono remedium : neque. vino,
neque oleo, neque alia quavis re utaris horlor;
sed per quadraginta. dies constanter feras hanc,
quae tibi accidel, castigationem et. supplex ores
glorificesque Deum, et spero ex ineffabili benignitate
eius ipsum facturum misericordiam. tecum, igno-
scendo tibi omnia quae deliquisti. Cum iste veniam
petiisset οἱ dixisset : Vt iubes, pater; tantummodo
adiuva. ime, statim ac locutus esset, friguit. allera
pars membrorum eius a vertice usque ad pedes,
el mortuus paene ab illis qui ibi erant levatus οἱ
repositus in monasterio, forti animo poenam per-
ferens et gratias agens Domino, quadragesima die
peraeta, pie in Deo defunetus est A.
67. Spatharius Drosus, qui fuit quondam scriba
Opsicii, cum versaretur in deseribendo, ascendit
ad sanclum cupiens ut sibi benediceret. Cum eum
pater nosler excepissel, ait : Converte teipsum,
o spathari, et chartas quae ad te pertinent diligen-
ter dispone, quia rez rationem est a te petiturus.
Qui eum | intellexisset illud non spiritualiter, sed
proprio sensu dietum, respondit : Equidem, pater,
paratus sum etiam si hac ipsa hora voluerit inqui-
vere in me. Cui iterum pater : Nos quod vide-
batur, vobis dizimus et debitum praestitimus. Non
enim. de sensibilibus chartis aut terreno rege, ut
opinaris, fili, asserimus tibi sed de rege regum,
qui abscondita omnium el. cogitationes eaquisiturus
est, atque bonis et beneficis et iustis operibus iudicat
et. neglegentiam punit. Itaque cum bene ei esset
apprecatus, dimittit virum. Qui cum descendisset
el ad melata pervenisset in morbum incidens
exspiravit, incertam relinquens nobis suam pae-
nitentiam [.
68. Mihi quidem misero, qui hanc historiam tam
inscite, sed pro viribus, refero, eum sederem quon-
dam in humili cella mea o, cogitatio incidit ab-
eundi apud sanctum et preces eius impetrandi.
Et assumpto, qui mecum solitariam vilam dege-
bat, fratre Platone, ad sanetum convenimus et
eum adspectare nobis contigisset angelicam eius
faciem et plurimis utilibus et hortatoriis eius col-
loquiis frui, ait, qui mecum erat frater, sancto :
Quaeso, pater, per Dominum hanc nobis concede
veniam. semel hoc anno ad reverentiam. vestram
redeundi, ut sanctis precibus tuis delectati cum
gaudio abeamus. Equidem. stans cum magno tre-
more ita ut neque oeulos meos omnino auderem
levare nec inspicere in hane divam faciem neque
verbum ullum effari, sed timens propter multitu-
dinem iniquitatum mearum et deflens meam con-
scientiam gemensque in cogitatione mea dicensque
me impurum licet et pollutum labiis operibusque
in medio populo el terra Domini habitare ἡ
el tamen qui eius servum contemplarer et am-
plecterer dignum fuisse habitum, sie pluribus
aliis meipsum deplorans iudicabam me. Cum haec
lacius gemerem, aperiens venerandum os suum
sanctus ait illi fratri qui mecum. erat : Scire fe
volo, magnanime Plato, fore ut. in hac vila non
amplius me videas. Quo verbo valde fui commo-
lus magisque timui, nihil prorsus ausus loqui.
Cum dedisset nobis sanctus eulogias ex iis quae
Irequenter ipsi dabantur paxamatia. o οἱ insuper
crucem ligneam propria manu sua confectam et
pulcherrime
e
A
t spatharii
Drosi
mortem.
praedicit,
uctor visitat.
S. Ioanni-
eium,
A
* cod.
χάλιστα.
cod.
δεδειώς,
* eod, ξαυτῷ.
* eod. mgoz-
πελάσης.
cod.
Ψαύσης.
" cod, χατα-
χρηστιχῶς.
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 429
σύνολον τολμήσας τι φθέγξασϑαι. Δοὺς δὲ ἡμῖν b
ὅσιος εὐλογίας ἐκ τῶν αὐτῷ συνήθως διδομένων
παξαματίων xai πρὸς ἕνα σταυρὸν ἐκ ξύλου ἐδιογεἰ-
gos αὐτῷ εἰργασμένον χαὶ κάλλιστα * ἐξεσμένον,
ἐπευξάμενος ἀπέλυσεν. Τοῦ οὖν ἐνιαυτοῦ ἐχείνου
διελβόντος xal τοῦ μέλλοντος εἰσιόντος, ἔδοξεν ἡμῖν
ἐπισκέψεως χάριν χατελθεῖν πρὸς τὸν ἁγιώτατον
Πέτρον, τὸν γυνὶ μητροπολίτην τοῦ Συλαίου. “Ὅδε
δεξάμενος ἡμᾶς, ἅμα αὐτῷ συνεσῇιαθηναι προέτρε-
lev" ἐσθιόντων 8E ἡμῶν, φησὶ πρὸς ἡμᾶς b ῥηθεὶς
Πέτρος ὅτι" E: εὐδοκεῖ Κύριος, βουλῆς ἔχω τοῦ
πορευθῆναι πρὸς τὸν πατέρα ἡμῶν τὸν κύριν Ἴωαν-
νίχιον, xai τὰ δοχοῦντά μοι πάντα αὐτῷ ἀναθέσθαι,
xal ὑπ᾽ αὐτοῦ εὐλογηθῆναι. Ἡμῶν ὃὲ φησάντων
ὅτι" Καὶ ἡμεῖς σὺν σοὶ πορευσόμεϑα, λίαν ὃ ἀνὴρ
ἐγεγήϑη. Ὡς οὖν ἀναστάντες τῆς τραπέζης περισπω-
μένως φροντίδα περὶ ἀλόγων ἐποιούμεθα τοῦ
εὑρᾶσϑαι διά τε τὸ μῆχος τῆς ὁδοῦ xal τὴν
ἀσυνηβῇ πεζοπορείαν, παρακληθεὶς ὡς εἰπεῖν ἐκ
Θεοῦ τῇ καρδίᾳ ὁ μητροπολίτης φάναι πρὸς μέ᾽ Τί
οὕτως θορυβῇ xa. τυρβάζῃ ; Ex γὰρ τῶν προσόντων
μοι ἀλόγων ληψόμενος, παύου μὲν τῆς μερίμνης "
ἅμα δὲ ἐμοὶ ἀνάτρεχε καὶ μόνης τῆς ἀγαθῆς εὐχῆς
τοῦ ὑψηλοτάτου πατρὸς ἡμῶν ἀντέχου, καὶ εὔχου
ὁλιχῶς ἐπιτυχεῖν, ἥτις ἐχ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα οὐκ
ἀφαιρεθήσεται. Εἴτα ἐμοῦ τῷ μητροπολίτῃ εὐχα-
ριστήσαντος χαὶ ἐν θαυμασμῷ μένοντος ὅτι xal
ἄλλων ἀλόγων προσόντων τῷ μητροπολίτῃ xai
ἱκετευόντων ἡμῶν δοῦναι καὶ τῷ ἀδελφῷ Πλάτωνι:
ἀπηνήνατο παραχληβῆναι, τόνδε δοξασάντων ἡμῶν
xal τὸν ἀνδρα “χαριστηρίοις ἔπεσι χαταστεψάντων
ἡμῶν, στραφεὶς πρὸς τὸν ἀδελφὸν ἔρευναν ποιῆσαι
αὐτὸν προέτρεπον ἔν τε τοῖς προχειμένοις φίλοις καὶ
μοναστηρίοις. Ὡς οὖν τούτου γενομένου τῆς ἐφέσεως
ἡἠμοίρησεν, ἀπορηθεὶς πάντη ὁ ἀδελφὸς βοθυτάτης
λύπης ἐνεπλήσθη. Ὡς δ᾽ οὖν στραφεὶς τουτὸν περί-
λυπον ἐθεασάμην, ἤσθην χἀγὼ καὶ δεινῶς ἔπαθον,
xal γὰρ λίαν ἐν πνεύματι Κυρίου ἀγαπητὸς ἦν μοι
ἀδελφός, χαὶ ξυνωρὶς ἢ μία παρὰ πάντων ἐβλεπόμεϑα
xai οὐδὲν ἄμεινον ἣν ἐν σώμασι δυσὶ μίαν ψυχὴν
ὁρᾶσϑαι, ὡς εἶναι ἐν Πλάτων: Πέτρον καὶ ἐν Πέτρῳ
Πλάτωνα. Ὅμως τοῖς προσηγορικοῖς λόγοις πρύ-
μναν ποιησάμενος, xai τὴν προφητικὴν ἐχείνην
ὑπομνήσας φωνήν, χαρὰν πέως xal νίχην ὑπομονῆς
ἐδωρησάμην, χαὶ συνταξάμενος αὐτῷ ἅμα τῷ
μητροπολίτῃ χαὶ τῷ νυνὶ ἐπισχόπῳ Προύσης ᾿Ιωάννῃ
ἐπορεύθην. Καὶ ἀνελθόντες πρὸς τὸν ἅγιον χαὶ τῆς
φωτοειδοῦς ἐχείνης θέας ἀπολαύσαντες ἠξιώθημεν
xai ὁμοδίαιτοι γενέσθαι, λόγῳ τε χαὶ θείῳ νόμῳ
καὶ χάριτος διηγήμασιν ἐμπλιησθέντες, εἴπερ τρυφῆς
τῆς εὐωχίας ἀνέστημεν. Διαχεχριμένως οὖν, ἰδίᾳ
χαὶ κατὰ βαθμὸν ἕκαστος εἰσιὼν xal τοὺς ξαυτοῦ
λογισμοὺς καὶ πράξε;ς ἀναχαλύπτων T, τουναντίον
αἰσχυνόμενος, ὑπὸ δὲ τοῦ φωτεινοτάτου ἐκείνου
αἰνιγματωδῶς καὶ ποσῶς διελεγχόμενος χαὶ τὰς
συνήθεις εὐλογίας χομιζόμενος ἀπέτρεχεν. Φθάσαν-
τος οὖν xol τοῦ ἐμοῦ βαθμοῦ εἰσίειν ὅλος δεδιὼς ἢ
χαὶ κατάπληκτος καὶ διαλογιζόμενος ἐν ἐμαυτῷ *
ἔλεγον - Ὦ ταπεινὲ Πέτρε, πῶς σχότος ὧν τῷ ἡλίῳ
προσπελάσεις " ; Πῶς δὲ ψαύσεις ** ἢ χαὶ ἅψῃ τῶν
ἱερῶν ποδῶν ἐκείνων μεμολυσμένα χείλη ἔχων xal
ὁλοτελῶς χρανβεὶς τοῖς αἰσχίστοις πάθεσι ; Πῶς δὲ
θεάσῃ τὰ ἱερὰ ἐκεῖνα ὄμματα, ὁ τὰ ὄμματα πρὸς
πᾶσαν καχίαν τείνας, καὶ πρὸς ὁδοὺς οὐχ εὐθείας
οὔτε μὴν ὀρθῶς προσβλέψας, ἀλλὰ πρὸς διεστραμ-
μένας ἀνοδίας ταῦτα ἀπευθύνας ; Ποῖαν δὲ καὶ ὅλως
ἀπολογίαν προσοίσεις, ἀναπολόγητος ὅλος τῇ τῶν
παθῶν νίκῃ γεγονώς ; Εἴτα δυνάμεώς τινος ἐνισχυ-
σάσης με, προσῆλθον τῷ ἁγίῳ καὶ ῥίψας ἐμαυτὸν
πρὸς γῆν χαὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ ποδῶν ἁψάμενος
χαταχριστικῶς " τοῖς δάχρυσι ἔλουσα. Ὅδε τῆς
χορυφῆς ἁψάμενος χαὶ σφραγίσας, ἀνίστησι χαὶ τὸν
£v
pulcherrime ornatam, bene apprecatus, dimisit
nos. Elapso eodem hoc anno et incipiente iam.
altero, placuit nobis pergere ad invisendum san-
clissimum Petrum, qui nune est metropolita
Sylaei p. Qui cum excepisset nos, ad prandendum
cum eo invitavit. Dum simul comedebamus, ait
nobis dictus Petrus : δὲ Domino visum fuerit, in
animo habeo proficisci ad patrem nostrum domnum
Joannicium, ipsique proponere quaecumque mente
gero eL benedictionem eius accipere. Cum respon-
dissemus : Ef nos tecum ibimus, valde gavisus est
vir. Cum surgentes a mensa statim solliciti esse-
mus de inveniendis iumentis, propter longitu-
dinem itineris, quod pedibus absolvi non solebat,
inspiratus, ut ita dicam, a Deo in corde suo
ait mihi metropolita : Quid ita sollicitus es et
turbaris? Ex illis quae mihi praesto sunt iumentis
accipe et pone curas; veni mecum et unice optimae
preci altissimi patris nostri intentus. esto, et ora
ut hanc tantum partem nanciscaris quae a te in
aeternum non auferetur q. Cum dein metropolitae
gratias rettulissem, mirarerque tamen eum, cum
et alia iumenta haberet ab ipsoque peteremus ut
daret et fratri Platoni, nolle invitare eum, lau-
dantibus nobis et grati animi verbis eum ornanti-
bus, conversus ad fratrem hortatus sum eum nut
iumentum apud vicinos amicos aut in monasteriis
inquireret. Quo facto, cum nihil impetrasset, plane
destitutus frater profundissimo dolore repletus
est, Cum igitur conversus illum afflictum vidi,
compassus sum equidem, et vehementer sensi do-
lorem. Dilectus enim valde erat in spiritu Domini
frater iste mihi, et quasi biiugi omnibus videba-
mur, nec magis erat in duobus corporibus unam
animam videre, quam in Platone Petrus et in
Petro Plato. Attamen sermonibus amicis finem
faciens et prophetieam commemorans vocem,
gaudium et victoriam patientiae procuravi ipsi,
cumque ipsi valedixissem, eum metropolita et
Iohanne, nunc Prusae episcopo, profectus sum r.
Cum ascendissemus ad sanctum et luculenta
eius visione fruiti essemus, dignatus est nos in
contubernium adscire, qui sermonibus caelestique
eius disciplina et gratiae sermocinationibus repleti
sumus, ae si lautissimo convivio astitissemus.
Singillatim igitur, privatim et ordine suo quisque
ingressus cogitationes suas et agendi modum
revelabat, vel potius de iis erubescebat, quippe
cui inlustrissimus isle aenigmatice quasi expro-
brabat, consuetis benedictionibus acceptis, abi-
bat. Cum venissent ergo vices meae, ingredi
timens valde et commotus, atque haec cogitans
intra meipsum dicebam : O vilis Petre, quomodo
caligo cum sis ad solem appropinquabis? Quomodo
tanges aut vel eliam premes sacros istos pedes pol-
luta labia habens et foedissimis cupiditatibus
omnino sordescens? Quomodo contemplaturus es
sanctos istos oculos, qui oculos in omnem improbi-
talem verlisti et in vias mon rectas non recte
aspiciens eos in aberrantes semitas. direxisti?
Quamnam excusationem afferes, qui inexcusabilis
tolus. cupiditatum. victoria factus es? Allamen
aliquantulum confortatus adivi sanctum et. me
humi proieiens sanetosque eius pedes amplexus
laerimis meis abundanter rigavi. Ille vero caput
meum tangens et signans, surgere me jussit. οἱ
osculum. in Domino dedit. tenerrime. Cum sum-
psisset. eulogias duodecim. numero, tradit mihi
dicens : Accipe haec et da fratri Platoni, et ipsi dic
« Ne tristeris. Deus enim bonam voluntatem tuam
suscepit ,. Dein cum sumpsisset el alias eulo-
gias duodecim, dedit mihi dicens : accipe haec ad
tutamen
VITA
p
r
LEO n -
VITA
* eod, δώδε-
xazóv
ἀριθμῶν.
G
430 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
ἐν Κυρίῳ ἀσπασμὸν εὐρηνικώτατα δίδωσι. is
λαβὼν ἐκ τῶν εὐλογιῶν δώδεκα τὸν ἀριθμὸν ",
δίδωσί μοι xai λέγει " Δέξαι ταύτα καὶ δὸς τῷ
ἀδελφῷ Πλάτωνι, xal εἰπὲ αὐτῷ Μὴ λυποῦ, b γὰρ
Θεὸς τὴν προαίρεσίν σου ἀπεδέξατο. Εἴτα λαβὼν
ἑτέρας εὐλογίας δώδεκα δίδωσί μοι xai λέγει"
Δέξαι ταῦτα εἰς περιποίησιν τῆς σῆς ψυχῆς. Ἐμοῦ
δὲ διαλογιζομένου᾽" Eis ὁ Θεὸς ἐπληροφόρει αὐτὸν
δοῦναι xal τῇ ἐμῇ μητρί, αὖθις προσβλέψας χαὶ
πρὸς τὴν τῶν εὐλογιῶν θέσιν τετανιχὼς τὴν χεῖρα
μεστὴν ταύτην ἀνείλχυσεν. Ἄμφω οὖν poU τῷ
χεῖρε ἁπλεῖν προτρεψάμενος τριάκοντα ἕξ τὸν
ἀριθμὸν δίδωσί μοι καὶ λέγει" Δέξαι ταῦτα, xat δὸς
ἀνὰ ἕξ τῇ τε σῇ μητρὶ καὶ ταῖς σαῖς πέντε ἀδελφαῖς.
Ἐμοῦ δὲ λίαν ἀπορηβέντος ἐπὶ τῇ τοσαύτῃ θαυ-
μαστῇ ἀναρρήσει, λαβών μου πάλιν τῆς χορυφῆς
ἐπευξάμενος xal σφραγίσας ἀπέλυσε. Καὶ οὕτως ἐν
εἰρήνῃ ἅπαντες ὑπεστρέψαμεν δοξάζοντες τὸν Θεόν.
tutamen animae tuae. Cum ego cogitarem : Utinam
Deus ipsi suadeat etiam dare matri meae, iterum
prospiciens et manum in acervum eulogiarum
exlendens, plenam eam reduxit. Manus ambas
me implere hortatus, triginta sex numero eulogias
dat mihi, dicens : Z4ecipe haec, ex quibus dabis
senas matri tuae, senas etiam. quinque sororibus
tuis. Cumque valde in angustiis versarer pro tam
miranda liberalitate, iterum capite me tenens,
benedicens et signans cruce dimisit me. Itaque in
pace omnes reversi sumus glorificantes Deum s.
ANNOTATA.
a Sabas eundem pagum vocat Elaeum, num. 50, p. 379.
b. De Leone, patricio et sacellario, cfr. praecedentia Acta, num. 50, p. 379.
c Praeter hune. Agapetum, imperatoris Michaelis cubicularium. fuisse quendam. Ignatium. refert
Symeo Magister in Annalibus, P. G., tom. CIX, p. 746.
d De protovestiario divimus in prioribus Actis, cap. .X, nota g, p. 374 ubi monuimus, tempore
Theophili hoc munere functum. esse Leonem Chamaedracontem. Regnante autem Michaele, memoratur
eliam protovestiarius Procopius quidam a Georgio monacho, P. G., tom. CIX, p. 891.
e Expugnata est urbs Amorium in Phrygia a. Saracenis, duce Almutazim Billehi, anno Christi 838,
die 23 septembris. Cfr. Act. SS., Mart. tom. I, p. 458 εἰ Weil, Geschichte der Chalifer, tom. II,
p. 313-15. Si haec contuleris cum eiusdem narrationis adiunctis, quae commemorat Sabas, supra p. 368,
num. 43, fateberis Petrum haec. accuratius retlulisse. Inde etiam. confirmantur quae. diximus in
Comment. praevio, num. 15, p. 317, de discrimine quod. inter utrumque scriptorum intercedit.
f De eodem miraculo cfr. prioris Vitae cap. XI, num. 50, p. 378-9.
g Cfr. apud Sabam, cap. LX, num. 35, p. 364.
h Eadem habet Sabas, ibid.
i Ofr. hanc praedictionem in praecedentibus Actis, cap. IX, num. 35, p. 365.
k De Antonio paenitente videsis, ibid., num. 36, p. 365.
1 Eadem de spathario Droso memorat Sabas, ibid., num. 42, p. 368.
m Exordium huius narrationis omnino simile est initio Passionis Sinaitarum in. Raithu, auctore
Ammonio, quam edidit Combefisius, Illustr. martyr. lecti triumphi, p. 88.
n Js., VI, 5.
o Paxamatium, fesle Cangio, est. panis subcinericius. Alias dicilur paximatium, paxamidium οὐ
paxamas. Cfr. notam. Ianningi mostri ad. Vitam. Andreae Sali, cap. III, num. 25, Act. SS., Maii
tom. VI, p. 17* et Anal. Bolland., tom. XI, pp. 37, 38.
p De Petro metropolita Syllaei videsis Le Quien, Oriens christianus, tom. Z, p. 1019. Praesentem
locum e V ita. S. Ioannieii in testimonium adduzit Le Quien ut inde Petrum in seriem. Syllaeorum
episcoporum introducere.
q Cfr. Luc., X, 41.
p Exsulat. Iohannes iste a serie episcoporum quam recitat Le Quien. En iam unum. restitutum
inter Theodorum, quem decimum episcopum Prusae, et. Nicetam undecimum tradit Le Quien, Oriens
christianus, tom. 1, p. 617. Plures sane inter annos 787 et 879, quibus sedere coeperunt. supradicti
episcopi, inserendi sunt.
s Conferenda etiam. haec narratio visitationis Petri ad S. Ioannicium cum marratione Sabae,
cap. 1X, num. 43, p. 368-9. Cfr. Comment. praevium, num. 15.
CAPUT DUODECIMUM.
S. loannieius, postquam Methodium patriarcham verbis et
auetoritate eonfortavit, diem supremum obit.
69. Δίκαιον μὲν οὖν ἐστι πάντας θαυμάζειν τὰ
ὑπὸ τοῦ ἁγίου γεγονότα τε xal πραχῇέντα φωτοποιὰ
xal ὑψηλὰ τεράστια, μάλιστα δὲ τὰς ἐν τῷ βαθυ-
πτάτῳ xal τιμίῳ αὐτοῦ γήρᾳ θεοπρεπεῖς τε xai
προφητιχὰς ἀναφωνήσεις ὃς μέλλειν xal ἔσεσϑα!
ἐκήρυξεν
69. Iustum est ut omnes mirentur quae facta
sunt et patrata a sancto inlustria et altissima pro-
digia, praesertim. vero quae in sua provecta et
veneranda senectute divina et prophetica oracula
nuntiavit de iis quae futura erant beatissimo et
summo
D
Epistula ad
S. Methodium
misse,
Α
cod.
Κατασάμβαν.
cod.
ληροδοῦντας.
* cod.
φληναφίαν.
C
cod,
σχηματικῶν.
ἐκήρυξεν εἰς τὸν μαχαριώτατον χαὶ ἀχροτάτον ἐν
πατριάρχαις καὶ ἐν μάρτυσι Μεθόδιον. Τῆς γὰρ
αἱρέσεως ἔτι χυμαινομένης, ἐγένετο τὸν πολλάκις
μνημονευθέντα εὐλαβέστατον ᾿ὐὐστράτιον πρὸς τὸν
ὅσιον ἀνελθεῖν, αὖθις ἀχοῦσαι παρὰ τοῦ ἁγίου ἐκείνου
στόματος τὴν μέλλουσαν ἔσεσϑα, ἀνάστασιν τῆς
ὀρθοδοξίας, xad, παντελῇ χατάπτωσιν τῆς χαχοδοξίας.
Περιχαρὴς οὖν ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἐνηχήσει b ἀνὴρ
γεγονώς, χαί, ὡς ἔθος ἣν αὐτῷ, μάλα θαρρήσας,
φησὶ πρὸς τὸν ὅσιον * Εἴθε ety» * δυνατόν, ὦ τίμιε
πάτερ, χατὰ τὴν ἐν σοὶ δοθεῖσαν τοῦ παναγίου
Πνεύματος χάριν ἕλξαι * ἡμῖν καὶ τὸν τοὺς ἐχχλη-
σιαστιχοὺς οἴχκας ὀρθοδόξως xal χαλῶς κρατεῖν καὶ
πηδαλιοῦχεῖν μέλλοντα, ὅτι πάνυ * δόξα ἐν τοῖς
ἀνθρώποις μεμερισμένη ἐστί, χαὶ ἄλλος ἄλλον
ἀνακηρύττειν xal ἀναβιβάζειν ἐπείγεται. Οἱ μὲν
γὰρ τοὺς ἀμφὶ ᾿Αθανάσιον χαὶ Ναυχράτιον χαὶ
Ἰωάννην τὸν λεγόμενον Καχκοσάμβαν ἡ δοξάζειν
ἀγωνίζονται, οἱ ὃὲ τὸν ἐν λόγοις ἐξοχώτατον χαὶ
φιλοσοφώτατον Μεθόδιον, xai ἄλλοι ἑτέρους. Καί
φησιν ὁ πατὴρ ἡμῶν᾽ Ματαιοπονοῦσιν, ὦ Εὐστρά-
«ie, οἱ δοχοῦντες συνιστᾶν τοὺς ῥηθέντος Στουδίτας,
xxi τὸν σὺν αὐτοῖς Ἰωάννην " εἰ δέ γε τὸν πτωχὸν
τῷ πνεύματι καὶ πραότατον ὑπάρχοντα, χατὰ τὸν
θεῖον Δαύιδ, Μεϑόδιον ψηφιζόμενοι, οὐχ ἄλλοθ. ἢ
ἐκ Πνεύματος ἁγίου τοῦτο ἀναβοῶσι. Ῥούτων
dxoücag ὁ εὐλαβέστατος Εὐστράτιος τὸν Θεὸν
δοξάσας, χαὶ εὐχὴν αἰτησάμενος χαὶ λαβών, ἐπο-
ρεύθη. Χάριτι ὃὲ Θεοῦ τῆς αἱρέσεως λοφησάσης,
xai ψήφῳ Θεοῦ καὶ ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων ἐπὶ τὸν
ἀρχ'ερατικὸν θρόνον ἀνυψωθείς, χατὰ τὴν τοῦ
πατρὸς ἡμῶν ἔνθεον ἀνάρρησιν, ὁ παναγιώτατος
Μεθόδιος τὸ ἀρχαῖον χάλλος τῆς τοῦ Χριστοῦ οἰκο-
γομίας χαὶ τὴν εὐπρεπῇ ὡραιότητα παῖς τοῦ Θεοῦ
ἐχχλησίαις ἀπέδωχε. Καὶ γέγονεν εἰρήνη βαθεία ἐν
ὁλῇ τῇ οἰκουμένῃ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Χριστοῦ, χαὶ
τῆς ἐπιμελείας τοῦ μεγάλου πατριάρχου Μεθοδίου,
χαὶ τῶν τιμίων εὐχῶν ποῦ σημειοφόρου πατρὸς
ἡμῶν Ἰωαννικίου. Ὁ οὖν μισόχαλος xai πονηρὸς
δαίμων μὴ φέρων ὁρᾶν τὴν δοθεῖσαν ταῖς ἐχχλησίαις
τοῦ Θεοῦ εἰρηνιχὴν χατάστασιν, εἰσελθὼν εἴς τινας
φιλοδόξους χαὶ γηραιοὺς τῷ εἴδει χαὶ ληρωδοῦντας"
τῷ φρονήματι τοὺς δηλωθέντας φθονεροὺς Στου-
δίτας, καὶ τὸν σὺν αὐτοῖς Καχοσάμβαν, οὃς xa
πάντες ἐπίστασϑε σχεύη εἰς ἀπώλειαν κατηρτισμένα,
τούτους εὑρηχὼς καὶ πρὸς φλιναφίαν τὰς ἀδίκους
xai βεβήλους γλώσσας αὐτῶν μεταρυθμίσας χαὶ
πλεῖστον μέρος δι αὐτῶν ἐπισπασάμενος, ταραχὰς
ὃ αὐτῶν τῇ τοῦ Θεοῦ ἐχχλησίᾳ ἐπεγείρει. "lose
D: πάντες τὸ ἀναιδὲς πρόσωπον τῶν ἀνδρῶν, xai
τὰ ὑπ᾽ αὐτῶν κατατιθέντα χατὰ τοῦ μεγάλου ἐχείνου
φωστῆρος χαὶ μάρτυρος Μεθοδίου, μηδὲν ἀπεοικότα
τῷ μεγάλῳ ἐκείνῳ χαὶ θχυμαστῷ ᾿Αϑανασίῳ τὰ
παρὰ τῶν σχιτματικῶν καὶ ᾿Αρειανῶν συμβεβηκότα
αὐτῷ. 'Ev τούτοις πενθηκῶς διακειμένης τῆς τοῦ
Θεοῦ ἐχχλησίας ὡς τὸν ἑαυτῆς διδάσχαλον ὁρᾶν μὴ
φερούσης ἀδίκως ταῖς ὕβρεσι βαλλόμενον, καὶ χλόνου
οὐ μικροῦ χαθεστηκότος τῆς φήμης τε τῶν ἀνιαρῶς
συμβάντων τῇ ἐχχλησίᾳ καὶ πρὸς τὸν ἁγιώτατον
πατέρα ἡμῶν Ἰωαννίκιον ἐπαναδραμούσης, ἐμ-
πνευσβεὶς ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος τῷ συνήθει φίλῳ
Εὐστρατίῳ πρὸς αὐτὸν ἐλθεῖν δεδηλώχει, xa
χαράξας ἐπιστολὴν παραμυϑίας γέμουσαν πρὸς τὸν
τῆς ἐχχλησίας ποιμένα χαὶ διδάσχαλον ἐν πολλῷ
τῷ τάχει τὴν mapa puo mco συλλαβὴν παρ ἑνὸς
τῶν δοχιμωτάτων ὑποταχτικῶν τῶν συνόντων τῷ
ἀγαπητῷ Εὐστρατίῳ ἀποσταλῆναι ἐπέτρεψε. Νηδα-
μῶς αὐτὸν ἀθυμεῖν ἐν ταῖς θλίψεσι παρεκελεύετο,
ὡς εἰδότα τὰ αὐτὰ τῷ Χριστῷ πάσχειν xut τοῖς
ἁγίοις αὐτοῦ, παρὰ τῶν ὁμοίων τῆς ἐκκλησίας
ἀποστατῶν. Ἔν ταὐτῷ προτρεπόμενος xai πρὸς αὐτὸν
ἀφικέσϑαι, τὴν ἀνάλυσιν αὐτοῦ ποσῶς αἰνιξάμενος.
WWW 9. v
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 431
summo in patriarchis et martyribus Methodio.
Cum fureret etiamtum haeresis v, contigit ut
saepius memoratus reverendissimus Eustratius
ad sanctum ascenderet, ut iterum atque iterum
audiret ex sanelo isto ore quae futura esset
resurrectio orthodoxiae et plena ruina. improbi-
tatis. Laetissimus propter hoe nuntium factus vir
et, ut solebat, audacem animum concipiens, dixit
sancto: Si fieri polest, o venerande pater, secundum
eam quae tibi data. est. sanctissimi Spiritus gra-
tiam, attrahe ad. nos illum etiam qui ecclesiasticas
habenas secundum rectam fidem et optime tenebit
et gubernaculum diriget, quia nunc a uctoritas inter
varios homines dispertita est et alium aliud nun-
tiare οἱ sectari. suadet. Hi enim illos qui partes
Athanasii, Naucratii b et Iohannis cognominati
Cacosambae c tuentur, extollere student; illi autem
verbis peritissimum et sapientissimum Methodium;
alii vero alios. Tunc locutus est pater noster:
Frustra laborant, o Eustrati, qui sperant praeva-
lituros praedictos. Studitas et. Iohannem qui est
cum illis d. Qui vero pauperi spiritu et mansueto
admodum, sicut. divus David, Methodio. suffra-
gantur, non nisi ez Spiritu sancto illud profitentur.
Quo audito, cum reverendissimus Eustratius
Deum laudasset et benedictionem pelitam aece-
pisset, profectus est. Gratia autem Dei haeresi
suffocata, et suffragantibus Deo, angelis et homi-
nibus, in archiepiscopalem thronum evectus, iuxta
patris nostri divinitus inspiralam loquelam, san-
clissimus Methodius pristinam pulchritudinem
Christi oeconomiae et convenientem splendorem
Dei ecclesiis reddidit; et facta est pax immota in
universo orbe per gratiam Christi et euram magni
patriarchae Methodi et pretiosas preces thauma-
turgi patris nostri Ioannicii. At boni osor et mali-
gnus diabolus non ferens redditum. esse ecclesiis
Dei pacificum statum, ingressus est in superbos
quosdam,senes aspeclu et nugaces ente, invidos
manifeste Studitas et in Cacosambam qui stabat
cum illis, quos omnes scitis esse vasa in perditio-
nem aptata. Cum illos repperisset eL nocivas profa-
nasque eorum linguas ad garrulitatem disposuis-
set, maioremque partem per eos attraxisset,
turbas per eos in ecclesia Dei excitavit. Novistis
enim omnes foedam personam horum virorum et
quae patraverint contra magnum illud lumen,
martyrem Methodium, omnino similem magno
illi e£ mirando Athanasio in iis quae acciderunt
ipsi ex parte schismaticorum et Arianorum e. Cum
in illo luetu versaretur Dei ecclesia, suum magi-
strum viderenon ferens probris iniuste impetitum,
cumque procella non parva orta esset atque fama
acerbarum rerum, quae in ecclesia acciderant,
pervenisset ad sanctissimum patrem nostrum
Toannicium, is inspiratus ἃ sancto Spiritu, fami-
liarer suum Eustralium ad se venire mandavit
et, conscripta epistula verbis consolatoriis referta,
ad ecclesiae pastorem et magistrum summa cum
celeritate, has consolatorias litteras ab uno ex pro-
batissimis servis qui erant eum dilecto Eustratio
deferri mandavit. Methodium hortabatur ut mi-
nime ipse animo deiceretur in tribulationibus,
quippe qui sciret se eadem ac Christum et sanctos
eius pati ab illis qui ab ecclesia. defeeissent f.
Simul invitabat ut ad se veniret, propriam disso-
lutionem aenigmatico quodam modo innuens.
VITA
d
VITA
* cod.
ἀνεφύει.
L|
k
a
e
E
| n
D jJ '
| * cod.
"INT "
| σχηματιχῶν.
j
Ι
* cod.
Κυζιχινῶν.
ἶ C
I
/
oni
In
S :
M cod..
Md δεδοικότα.
᾿ * cod. διαρρή-
ξαντας.
*
432
10. Ὁ δὲ θειότατος Μεθόδιος περιχαρὴς ἐπὶ τῇ
προτροπῇ γεγονώς, μηδὲν μελλήσας τὸ μὲν Mese
τοῖς βασιλεῦσιν ὑπέδειξε, τοὺς δὲ γε βεβήλους
ἐχείνους τοὺς κατὰ τῆς Σωσάννης γέροντας, συχο-
φάντας, ἀπελεγχθέντας ἐνδίχῳ χαὶ κανονικῇ ἐξορίᾳ
τε xai ἀναϊεματισμῷ παραδέδωκεν, etf οὕτως mpos
τὸν ὅσιον τάχιστα ἀνέδραμεν. Ὡς οὖν ἀλλήλοις τὸν
ἐν Κυρίῳ ἀσπασμόν ὅ τε μέγας πατρίαρχης καὶ ὁ
θεοφόρος ωαννίχιος ἀποδεδώχασι, φησὶν à πολιστὴς
τῆς ἐρήμου Ἰωαννίκιος πρὸς τὸν ἐν ἁγίοις acea
χήν" Ἐγὼ μέν, δέσποτα, οὐδέποτε τετόλμηκά σοι
δηλοποιῆσαι πρὸς τὴν ἐμὴν ἐλθεῖν ἀναξιότητα * σὸν
8b ἦν τὸ χατόρηωμα, ἡνίχα ἐχέχλησο παρὰ τοῦ
χινοῦντός σε παναγίου Πνεύματος τὴν ἡμετέραν
ἀναξιότητα ἐπισχέπτεσϑαι, χαὶ λόγοις προτροπῆς
τοῖς εἰς ἀρετὴν νουθετεῖν ἡμᾶς. Νῦν δέ, μεγάλης
ἀνάγκης βιασάτης με, θεόθεν χινηθεὶς αὐτὸς ἐγὼ
ὡρμήθην ἐπιστεῖλαι τῷ ἁγίῳ μου δεσπότῃ πρὸς
τὴν ἐμὴν χοπωθῆναι ἀγροιχότητα πρὸς τὸ χομί-
σασϑαί σου τὰς εὐχὰς xal πορευθῆναι ἐν εἰρήνῃ .
τοῦτο γάρ μοι ἀπεκαλύφθη φανερῶς. "Enel p τῶν
συχοφαντούντων τὴν ἱερὰν ὑμῶν ἁγιότητα πλεῖστα
ζιζάνια ἀναφύει * ἐν τῇ ἁγίᾳ τοῦ Θεοῦ ἐχχλιησίᾳ καί
τινες συνηγορίαν τῶν ἑαυτῶν βλασφημιῶν τὴν
ἡμετέραν οὐκ ἐνάρχησαν ἀναφέρειν μετριότητα, ἰδοὺ
παρρησίᾳ λαλῆσαι βούλομαι τὰ ἐμοὶ παρὰ τοῦ Θεοῦ
περὶ τῆς σῆς ἀποχαλυφθέντα ἁγιότητος. Κελεύσας
οὖν παραγενέσθαι. πάντα τὸν λαόν, τὸν μετὰ τοῦ
σεβασμίου πατρίαρχου ἀνεληλυθότα, ὡς ἑβδομή-
xovzx ἀνδρῶν ὑπαρχόντων, ἐπισχόπων τε xal
κληρικῶν χαὶ μοναζόντων, τάδε πρὸς αὐτοὺς ὁ
μέγας ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ ᾿Ιωαννίκιος ἀγγελιχῷ τῷ
στόματι ἐδημηγόργσεν" Ἀχούσατε πάντες οἱ ἐν
ταύτῃ περιεστῶτες τῇ ἐρήμῳ, καὶ τοῖς ἐν πόλεσι
καὶ χώμαις κηρύξατε. Πάλαι μὲν ὁ μέγας ᾿Αντώνιος
τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς παρεχελεύετο μηδεμίαν χοι-
γωνίαν ἔχειν μετὰ ᾿Αρειανῶν, μήτε μετὰ Μελετιανῶν
τῶν σχισματιχῶν *, μήτε πρὸς τὸ χριστομάχον αὐτῶν
ἐργαστήριον. Καὶ νῦν ἰδοὺ κἀγὼ ὁ ἀνάξιος καὶ
εὐτελὴς καὶ ὑδιώτης, ὁμοίως ὑπὸ τοῦ Θεοῦ κινούμενος
λέγω ὑμῖν - ἀποσχίσθητε πάντες ἀπὸ τῶν δυσσεβῶν
αἱρετικῶν, χαὶ τῶν μυσαρωτάτων Στουδιτῶν, τοῦ
τε σὺν αὐτοῖς Καχοσάμβα, xai τῆς Νικομηδείας
ἐπισχοπῆς ἐχπεπτωχότος τοῦ μονομάχου ἤτοι. θεο-
μάχου, xal τοῦ ἀλογωτάτου εὐνούχου τῆς Κυζιχη-
γῶν * ἐχχλησίας. Οἴτινες πολλαῖς φλυαρίαις
κατελάλησαν τοῦ Θεοῦ͵ χαὶ τοῦ πατρὸς ἡμῶν τοῦ
προεστώτος πατριάρχου, μὴ δεδοικότες vios get-
αντες τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον" γινώσχετε γὰρ ὅτι
Éyexe τούτου ἐνήνοχα ὑμᾶς ὥστε τοὺς λόγους μου
ἐκχενῶσα! ὑμῖν. Ἰδοὺ γὰρ μέλλουσί τινες ἐπιστο-
λιδίοις ἀπατηλοῖς καὶ ῥήμασί τισι πειρᾶσϑαί τινας
ἀποπλανᾶν ὡς Ov ἡμῶν, xo ἅ φῆσιν ὃ μέγας
ἀπόστολος. Ἐγὼ δὲ νῦν στόματι λαλῶ ὑμῖν -
ἀποσχίσθητε ἀπ᾽ αὐτῶν τῶν χατὰ τῆς ἐχχλησίας
τοῦ Θεοῦ τοῖαυτα τετολμηχότων, καὶ τὸν χιτῶνα
τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου μὴ δεδοικότων * διαρρῆξαι, xal
εἰς πολλὰ τμήματα ταύτην διαρρηξάντων *.. Οἱ καὶ
ἐπὶ τῶν. προοδευκότων πατέρων xal ἁγίων πατριαρ-
γῶν ταῦτα ποιῆσαι μὴ φρίξαντες, ἔκτοτε τῇ boosts
τοῦ Θεοῦ αὐτοὶ ü ἑαυτῶν γεγόνασι σχάνδαλα, καὶ
υἱοὶ τοῦ πονηροῦ, xxi ζιζάνια. EU τις τοίνυν τὸν
μέγαν Μεθόδιον οὐ δέχεται πατριάρχην, ὡς τὸν
μέγαν Βασίλειον, καὶ τὸν θεολόγον Γ ρηγόριον, καὶ
τὸν ἡεῖον Χρυσόστομον, ἀνάθεμα ἔστω xal εἴ τις
τῆς κοινωνίας αὐτοῦ ἀπορρήγνυται, ἀπορραγήσεται
τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης ἐν ἡμέρᾳ χρίσεως, καὶ ὁ τέμνων
τὴν χαθολικὴν ἐχχλησίαν xai ἀποστολιχὴν δύχοτο-
μηθήσετα! χατὰ τὸ εὐχγγέλιον, xal τὸ μέρος αὐτοῦ
μετὰ τῶν ἀπίστων τεθείη. Ταῦτα xai πλείονα
τούτοις ἐπειπὼν xal μετὰ παντὸς τοῦ ἐχεῖσε ἱερω-
τάτου συναβροίσματος τόν τε ἅγιον ἀναχηρύξας,
11.
DE SANCTO IOANNIGIO MONACHO.
πο. Divus autem Methodius propter hane invi- S. Ioanniciy
tationem gavisus, nihil moratus, scriplum impe-
ratoribus ostendit; impuros vero istos hypocritas,
senum instar qui Susannam accusaverunt, convi-
clos iuridico. et canonico exsilio et. anathemati
tradidit g, et deinde citissime ad beatum se contu-
lit. Cum igitur sibi invicem oseulum in Domino
dedissent, scilicet magnus patriarcha et theopho-
rus Ioannicius, ait civis eremi Ioannicius ad san-
ctum patriarcham : Equidem, magister, numquam
essem ausus significare tibi ut ad meam venires indi-
gnitatem. Tuum est hoc facinus, quia vocatus es ab
inspirante te sanctissimo Spiritu ul nos indignos
inviseres, nosque sermonibus adhortatoriis ad vir-
tulem admoneres. Nunc autem. cum me necessitas
premeret magna, divina inspiratione ego impulsus
sum, ut. scriberem sancto meo domino, ut. ad me
rusticum plane fatigatus ascenderet, ut acciperem
tuas benedictiones et abirem in pace; illud namque
mihi est revelatum clare. Quoniam vero illorum,
qui sacram tuam sanctitatem calumniuntur, multa.
zizania erorta est in sancta Dei ecclesia et quidam
me humilem apologiam eorum blasphemiarum non
siverunt. proferre, ideo. cum. libertate eloqui. volo
quae mihi a Deo de tua sunt revelata. sanctitate.
Cum ergo iussisset convenire universum populum,
qui eum venerabili patriarcha advenerat, — erant
circiter septuaginta viri, episcopi, clerici et mona-
chi, — haec illis magnus vir Dei Ioannieius ange-
lico ore disseruit : Audite omnes, qui in hac eremo
astatis, eaque in urbibus el vicis annuntiate. Olim
quidem magnus Antonius suis discipulis commen-
dabat ne ullam communionem haberent cum Aria-
nis, neque cum schismaticis Meletianis, neque cum
illorum officina quae Christo inimica erat h. Nunc
ecce ego, indignus, vilis et simpler, α Deo similiter
motus, dico vobis : Separate vos omnes ab impiis
haereticis οἱ ab abominandis Studitis, a Cacosamba
qui est. cum illis, atque ab illo qui ex episcopatu
Nicomediae decidit i, monomacho et theomacho, et a
vesano eunucho Cyzicenensis ecclesiae k. Qui pluri-
mis naeniis calumniati sunt. Deum et patrem no-
strum patriarcham qui nobis praeest, non timentes,
nec formidantes terribilem Deum. Scitis enim me
qropterea vos convocasse, ut sermones meos exhau-
virem vobis. Ecce enim. allentaturi sunt quidam
epistulis fallacibus et verbis quibusdam wt seducant
quosdam inter nos, ut loquitur magnus apostolus ].
Equidem nunc ore loquor vobis : Separate vos ab
illis qui contra ecclesiam Dei talia ausi sunt moliri
et qui tunicam Verbi Dei non timent scindere, quam
eliam. in plura fragmenta dilacerant. Qui enim
contra patres qui nobis praesunt et sanctos patriar-
chas talia patrare non reformidant, iam ecclesiae
Dei ipsi per. seipsos fiunt scandala et filii maligni
et zizania. Si quis ergo magnum. Methodium non
suscipit patriarcham tamquam magnum Basilium,
aut. theologum. Gregorium, aut divum. Chrysosto-
mum, anathema sit; οἱ si quis a communione eius
divellitur, divellatur a. Dei gloria in die iudicii, et
qui scindit catholicam et apostolicam. Ecclesiam,
evscindatur secundum evangelium, et pars eius cum
infidelibus ponatur m. Haec et plura eum dixisset
et coram universo qui ibi erat sacerrimo coetu
sanctum confessus, profanos autem istos et per-
niciosos plurimis anathematibus subiciens, sancto
valedixit.
τούς τε βεβήλους ἐκείνους xal φθορέας πλείστοις
ἀναθέμασιν ὑποβαλών, τὰ ἐξιτήρια " τῷ ἁγίῳ προσω-
μίλησε.
"74.
sermonibus
3UÍs eum
confortat,
h
k
m
A
* cod. τὸν.
* cod.
στεφιφόροις.
* cod.
οἰοδήποτε.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
71. Πλείοσι γοῦν πνευματικοῖς λόγοις φιλοφρο-
γηβέντες καὶ συνταξάμενοι ἀλλήλοι ἐν Πνεύματι.
ἁγίῳ, διέστησαν, Καὶ ὁ μὲν βεολογικώτατος ἐκεῖνος
πατριάρχης μεμυσταγωγημένος χάτεισιν ἀπὸ τοῦ
ὄρους πλάχας νοεράς, ὡς ἐκ Μωσέως ἄλλου θεόθεν
γεγραμμένας, τὰς τοῦ ἁγίου ὁμιλίας, περιφέρων,
Ὁ δέ γε θειότατος οὗτος καὶ τῆς ἐρήμου φωστὴρ
᾿Ιωαννίκιος τρεῖς ἡμέρας ἐπιβιώσας, ἐξάρας σεμνο-
πρεπῶς ὁσίους πόδας, κατὰ τὸν μαχάριον ᾿Ιαχώβ,
πρὸς Κύριον ἐξεδήμησεν, ἀγωνισάμενος χαλῶς,
ποιήσας ἐν τῇ ἐρήμῳ ἔτη πεντήκοντα δύο, ζήσας
τὸν ἅπαντα χρόνον τῆς ζωῆς αὐτοῦ ἔτη πδ΄.
Τελειωθεὶς δὲ ἐπὶ τῶν * ὀρθοδόξων βασιλέων ἡμῶν,
Μιχαὴλ μὲν τοῦ νέου καὶ πραοτάτου xal τροφίμου
τῆς ὀρθοδοξίας, Θεοδώρας δὲ τῆς φερωνύμου, καὶ
θεῖον δῶρον ὀρθοδοξίας ἀληθῶς παρὰ Θεοῦ τῷ
κόσμῳ δωρηθείσης καὶ παντελῆ εἰρήνην τῇ ἐχχλησίᾳ
σὺν τοῖς θεοφυλάχτοις καὶ στεφηφόροις " αὐτῶν χλά-
δοις βραβευσάσης, μηνὶ γοεμβρίῳ τριτῇ ὑνδι-
τιῶνος δεχάτης. Ταῦτα τοῦ Πεσπεσίου πατρὸς ἡμῶν
τὰ κατορθώματα, ταῦτα τοῦ μαχαριωτάτου τὰ
ἀνδραγαθήματα, ταῦτα τοῦ σεβασμίου τὰ ἀριστεύ-
ματα, ταῦτα τοῦ ἀγωνιστοῦ τὰ νικητήρια, ταῦτα
τοῦ γενναίου στρατιώτου τὰ ἄθλα. Ὡς δὲ διεφη-
μίσθη πανταχοῦ ἣ ἁγία αὐτοῦ χοίμησις συνήχθη
πλῆθος πολὺ ἔχ τε τῶν πέριξ μοναστηρίων xal
χώρων, χαὶ πάντες ὡς προστάτην πρὸς τὸν ἄνω
βασιλέα προπομπεύοντες, μετὰ ψαλμῶν χαὶ ὕμνων
xal δῶν πνευματιχῶν χηδεύσαντες αὐτόν, ἐν
γλωσσοχόμῳ χατέθεντο τὸ τίμιον λείψανον αὐτοῦ,
χαὶ ἀπέθεντο πρὸς τὴν μονὴν τὴν χαλουμένην
᾿Αντίδιον, ἐν ἢ καὶ χάριτι Χριστοῦ ἰάσεις πολλαὶ
xai σημεῖα ἐπιτελοῦνται μέχρι τῆς σήμερον. Πάντες
γὰρ ὅσοι πρὸς τὴν ἁγίαν ἐκείνην σορὸν ἀφίχονται
ἀσθενεῖς, ἢ δαιμονιῶντες, ἢ παρειμένοι, ἢ καὶ
οἱῳδήποτε * χατεχόμενοι νοσήματι, ὑγιεῖς οἴκαδε
ἀναστρέφουσιν.
433
71. Plurimis ergo spiritualibus sermonibus $. loannicii
delectati, eum sibi invicem valedixissent in sancto
Spiritu, abierunt. Iste verbi Dei plenissimus pa-
triarcha, mysteriis quasi initiatus, descendit de
monte, tabulas spirituales, tamquam ab alio
Moyse divinitus inscriptas, sancli nempe conver-
sationem, secum ferendo. Divus autem ille et
eremi lumen lIoannieius eum tres dies supervixis-
set, colligens miraculose saeros suos pedes n, sicut
beatus Iacob, ad Dominum migravit, postquam
bonum certamen certaverat et transegerat in
eremo annos quinquaginta duos,vixeratautem toto
lempore vitae suae annos octoginta quattuor o.
Defunetus est mense novembri, die tertia, indi-
ctione deeima sub orthodoxis imperatoribus
Michaele iuniore, benignissimo et instauratore
orthodoxiae, et "Theodora, sic congrue nominata,
quippe quae divinum donum orthodoxiae revera
a Deo mundo impetrarit, et integram pacem
ecclesiae cum filiis ipsorum a Deo servatis et
coronam gestantibus proeurarit. Haec sunt cae-
lestis patris nostri bona opera, haec beatissimi
facinora, hae venerabilis viri virtutes, hae bella-
loris vieloriae, haec strenui militis praemia.
Quando vulgata est ubique sacra eius dormitio,
congregata est multitudo magna e vicinis mona-
steriis et regionibus, et omnes tamquam patronum
apud superum regem sollemni pompa comitantes,
cum psalmis, hymnis et cantibus spiritualibus
sepelierunt eum atque inloculo collocarunt sacrum
eius corpus, quod reposuerunt in monasterio
dicto Antidio; in quo per gratiam Christi sana-
tiones multae et. prodigia fiunt usque ad hodier-
nam diem. Quicumque enim ad sacrum illum
loculum adveniunt aegroti, sive daemoniaci, sivi
languentes, sive quacumque vexati infirmitate,
sanati domum redeunt.
ANNOTAT A.
a Scilicet sub Theophilo imperatore.
b Designantur monachi Studitae. Athanasius et. Naucratius,
eorum erant praepositi.
c. Patriarcha haereticus Constantinopolitanus,
ut supra. dictum est. p. 424, not. |,
a Theophilo loco S. Nicephori suffectus.
d Pelrus monachus S. Ioannicium Aic inducit temporum ordinem prorsus perturbantem. Etenim
Studitae, qui electo S. Methodio exprobraverunt severitatem nimiam erga sacerdotes iconomachos, non
tamen videntur oppositi fuisse eius electioni et multo minus favisse impio Iohanni Cacosambae.
e Alludit auctor ad accusationem stupri quae contra S. Methodium non secus ac contra Athanasium
mota est, sed in pudorem eorum qui falso accusabant
quo verbo solent. Meletiani designari,
Vita S. Antonii citato infra not. h.
f. Ofr. in prioribus Actis longissimam epistulam quam inseruit
σχισματικῶν,
Μελετιανῶν εἰ in loco ex
versa est. In textu graeco σχηματικῶν correximus in
ut. legitur p. 432 : σχισματικῶν (corr. ex σχηματικῶν)
Salas, cap. X, num. 47, p. 37223.
g Fraudis detectae historiam rettulerunt nostri in Act. SS., lun. tom. LL, p. 969.
h Legimus enim in. Vita. S. Antonii,
auctore S. Athanasio (ed. Bened., tom. I, p. 847) : Cum
Meletianis quippe schismaticis numquam communieavit..... Sie etiam Arianorum haeresim exsecraba-
tur, omnibusque auctor erat,
i Quisnam fuerit. ille qui
tempore non nisi Theophylactus, recte quidem sentiens, inveni
S. Ioannicius pristimum istum. Johannem Nicomediensem,
dictum est.
ut ne vel ad eos acce
deret, vel pravam eorum sectaretur fidem.
deiectus. est ex. episcopatu Nicomediae, non potuimus definire. Hoc enim
tur laudatus apud Le Quien. Nisi designet
cui in altera. Nicaena. synodo anathema
k De isto eunucho. Cyzicenensis ecclesiae, efr. Le Quien, Oriens christianus, tom. 1, p. 756.
] Ephes., V,6.
m Luc., XII, 46.
n Gen., XLIX, 32.
o Dirimus in Commentario praevio,
num. 16, p. 318, de hoc Petri computo, qui forsan librariorum
errori adscribendus est. Sed. quoniam aliud exemplar non est prae manibus, standum est lectioni codicis
Parisini in quo clarissime scribitur πὸ.
Novembris Tomus 1I.
55 EPILOGUS.
obitus et
sepultura.
VITA
* cod.
φιμοτὴς.
* cod,
πλανομένων.
cod.
φαεινώτατε
α
* cod..
θειοειδής.
' eod. ἅπεμ'
πωλήσας
* cod.
στερρεὰν
* cod.
προσρρήξειν,
* cod. ποῦ
βίου δι᾽ ὅλου.
434 DE SANCTO IOANNICIO MONACHO.
EPILOGUS.
12. Ajvn ἣ πολιτεία τοῦ οὐρανοπολίτου χαὶ
βεσπεσίου πατρὸς ἡμῶν Ἰωαννιχίου. Οὗτος ἠγάπησε
τὸν Θεὸν ἀπλήστως, καὶ ἠγαπήθη ὑπ᾽ αὐτοῦ ἀξίως *
ἐδόξασε καὶ ἐδοξάσθη, τοὺς γὰρ δοξάζοντάς, ue
φησί, δοξάσω. Ἰωαννίκιος οὗτος, ὃ τῆς Τρίαδος
ὑπέρμαχος, ὃ τῆς ἐχχλησίας ὑπερασπιστής, b τῶν
ὀρθοδόξων σύμμαγος, ὃ τῶν ἀποσχιστῶν xal
χακοδόξων φιμωτὴς * χαὶ ἀντίπαλος, ὁ τοῦ πιστοῦ
λαοῦ προστάτης, ὃ τῆς σοφίας οἶκος, b οὐρανοδρό-
μος ἁρματηλάτης, ὁ ἀεροπόρος δρομεύς, ὃ ἀχοίμητος
φωστὴρ τῆς οἰκουμένης, ὁ λαμπρὸς ἑωσφόρος, ὃ
τῶν πλανωμένων "ὁδηγός, τὸ τῆς ἐκλογῆς σχεῦος, τὸ
ἡγιασμένον σχῆνος, τὸ ἱερώτατον χειμήλιον, τὸ τοῦ
Πνεύματος ἐνδιαίτημα, τὸ τῆς Τριάδος οἰκητήριον,
τὸ τῶν ἀρετῶν χαταγώγιον, τὸ τῶν ἐντολῶν ἐργα-
στήριον, τὸ ἐγχαλλώπισμα τῆς οἰκουμένης, τὸ
ἀγλάϊσμα τῶν μοναζόντων, τὸ τῆς ἀνδρίας ὑπό-
δειγμα, τὸ τῆς ἁγνείας χατόρθωμα, τὸ ἡμέτερον
καύχημα, τὸ τῆς πίστεως ἔρεισμα, τὸ τῆς ἐχχλησίας
τὸ τῆς ἐρήμου χάλλιστον θρέμμα.
Ἰωαννίκιος, ὃ χριστομίμητος διδάσχαλος, b πρᾶος
χαὶ εἰρηνιχώτατος, ὃ θεοφόρος ἄνθρωπος, ὁ τῶν
ἀσκητῶν ὑπογραμμός, ὃ πεφωτισμένος vous, ὃ
πεπυρσευμένος λύχνος, ὁ ἀνύσταχτος ὀφθαλμός,
ὃ μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ὃ τῶν μετανοούντων
ὁδηγός, ὁ τῶν ἐπιστρεφόντων διορθωτής, ὃ τῶν
δαιμόνων φυγαδευτής, ὃ τῶν παθῶν ὀλοθρευτής, ὁ
ποιμὴν ὁ χαλός, b τῶν θηρίων ἀγρευτής, b ἄγρυπνος
φύλαξ, ὁ τῆς ὑπομονῆς θεμέλιος, ὃ εὔκαρπος φοῖνιξ,
ὁ τῶν ἀπορρήτων θεωρός, ὃ ὑπερόπτης τῶν χάτω,
ὃ αἰθεροδρόμος ἱππεύς, ὁ ὑψιπέτης ἀετός, ὃ τῶν
ἀγγέλων συνόμιλος, ὃ τῶν ἀποστόλων συμμέτοχος,
ὃ τῶν ἀθλοφόρων σύσχηνος, ὁ τῆς βασιλείας οἰχὴ-
τωρ, ὃ χληρονόμος Θεοῦ, ὃ συγχληρονόμος Χριστοῦ,
ὃ τῇ Ῥρίαδι παριστάμενος xai σὺν ἀγγέλοις ἀχατα-
παύστως ὑπὲρ κόσμου ἐξιλεούμενος. ᾿Ἀλλ᾽, ὦ θεῖα
καὶ ἱερὰ χεφαλή, τὴν πάντων χεφαλὴν Χριστὸν
ἔχουσα, φωστὴρ φαεινότατε * xal φιλόθεε καὶ
τρισόλβιε, σὺ χαλῶς ἐπολιτεύσω, καὶ τὴν ἀρετὴν
ἑδραίωμα,
ἐπιμελῶς ἤσχησας, xai Χριστῷ ἀριστος στρατίωτης
ἀνεδείχθης, κατα ὑπὼν τὴν στρατείαν τὴν πρότχαι-
ρον. Σὺ τὸ εὐγενὲς τῆς ψυχῆς τῇ νεχρώσει τοῦ
σώματος ἄσπιλον διεφυλάξω, καὶ τῇ μελέτῃ τῶν
θείων λόγων ἀδούλωτον διετηρήσας τὸ ταύτης
ἀξίωμα xal τῇ τοῦ νοὸς χαβαρότητι ὅλος θεοειδὴς ἢ
ἔχρημάτισας καὶ κατέλαβες κατὰ τὸ ἐφικτὸν ἀνβρώ-
ποις τὸν πάσης ἐπέχεινα χαταλήψεως. Σὺ ἐπ᾽
ὠμῶν τὸ σταυρόν σου ἤρας xxi τῷ Χριστῷ ἀμε-
ταστρόφως ἠχολούθησας, xai. εὗρες Πησαυρὸν ἄσυλον
τετηρημένον ἐν οὐρανοῖς. Σὺ πάντα τὰ τῇδε ἀπεμ-
πολίσας *, τὸν πολυτίμηχτον μαργαρίτην, τὴν βασι.-
λείαν λέγω τῶν οὐρανῶν, ἠγόρασας. Σὺ οὐχ ἐν
ψάμμῳ τῆς ἀμελοῦς ῥαθυμίας καὶ χαυνότητος τὴν
οἰκίαν ἔχτισας, ἀλλ᾽ ἐπὶ στερεὰν " πέτραν, τῆς εἰς
Χριστὸν πίστεως, ταύτην ἐθεμελίωσας, ὅθεν χαὶ
τῶν προσρήξεων " τῶν ἀνέμων, ἤτοι πνευμάτων τῇς
πονηρίας, ἔτι xai τῶν ποταμῶν τῆς κακοδοξίας
ἀχράδαντος ἔμεινεν. Σὺ τὸ βάρος τῆς ἡμέρας ὅλης
àv ὅλου τοῦ βίου * ἐβάστατας χαὶ τὸν χαύσωνα, τὸν
δὲ μισϑὸν παρὰ τοῦ τῆς φύσεως δημιουργοῦ xo
φυτουργοῦ ἀπείληφας. Σὺ τὸ δοῇέν σοι τάλαντον
παρὰ τοῦ Θεοῦ τῶν χαρισμάτων τῇ ἀφθόνῳ μετα-
δόσε. ἐπολυπλασίασας, χαὶ ἤχουσας τῆς μαχαρίας
ἐχείνης φωνῆς" Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ xai πιστέ, εἰσελϑε
εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου. Σὺ τὴν λαμπάδα
τῆς ψυχῆς σου ἄσβεστον τῷ τῆς εὐποΐας ἐλαίῳ
διετήρησας, χαὶ νῦν ἑτοίμως εἰσῆλθες σὺν Χριστῷ
εἰς
72. Haec est igitur conversatio caelestis eivis et
venerabilis patrisnostriloannicii.Isle amavit Deum
immense οἱ ab ipso digne dilectus est, glorificavit
el. glorificatus est. : Quicumque glorificaverit me,
dicil, glorificabo eum. Toannicius est iste, Trinita-
tis propugnator, ecclesiae defensor, orthodoxorum
adiutor, schismaticorum haerelicorumque fre-
nalor et adversarius, fidelis populi patronus,
sapientiae domus, in caelo currens auriga, in aera.
procedens cursor, astrum orbis terrarum. quod
non occidit, splendidus lucifer, errantium dux,
electionis vàs, venerandum tabernaculum, san-
clissima gemma, Spiritus templum, Trinitatis
habitaeulum, virtutum sedes, mandatorum offi-
cina, decus orbis universi, splendor monachorum,
fortitudinis documentum, puritatis prodigium,
nostra gloria, fidei firmamentum, ecclesiae funda-
mentum,eremi pulcherrimus alumnus; loannicius,
Christum imitatus magister, mansuetus et pacifi-
cus, theophorus vir, ascetarum Lypus, illuminata
mens, accensa lucerna, oculus semper vigil, me-
diator Deum inter et homines, paenitentium dux,
conversorum director, daemonum fugator, eupi-
ditatum destruelor, pastor bonus, ferarum exagi-
tator, pervigil custos, patientiae fundamentum,
fructuosa palma, secretorum scrutator, despiciens
terrena, in aethera currens eques, in altum volans
aquila, angelorum consortio fruens, apostolorum
socius, coronatorum contubernalis, regni civis,
heres Dei, coheres Christi, Trinitati assistens et
cum angelis incessanter pro mundo intercedens.
Ast. 0 divinum et saerum eaput, Christum habens
omnium caput, astrum lucidissimum, Deo dile-
ctum et ter venerandum, tu recte conversatus es
et virtutem studiose exercuisti et Christi optimus
miles apparuisti, relicta militia temporali; tu
nobilitatem animae mortificatione corporis in-
corruptam servasli et meditatione divinorum
verborum liberam servasti tuam dignitatem,
mentisque purilate totus divinus aspectu effe-
ctus lucratus es et. accepisti, quantum licet homi-
nibus omnem supernam cognitionem. 'T'u super
umeros crucem tuam sustulisti et Christum
constanter secutus es, et invenisti thesaurum qui
non diripietur in caelis ; tu omnia terrena vendi-
disti, αἱ pretiosam margaritam, regnum dico cae-
lorum, emeres. Tu non in arena neglegentis mol-
litiei et ignaviae domum aedificasti, sed. super
firmam petram, super fidem in Christum, fundasti
eam, ubi ab impetu ventorum, id est spirituum
nequitiae, οἱ fluminum infidelitatis, inconcussa
permansit. Tu pondus diei integrae, per totam
vitam, portasti et calorem; sed pretium a naturae
opifice et creatore reporlasti. Tu datum tibi ἃ
Deo talentum gratiarum copiosa faeneratione
multiplicasti, et audivisti beatam hane vocem :
Euge, serve bone et fidelis, intra in gaudium
Domini tui. Tu lampadem animae tuae inexstin-
etam. bonorum operum oleo servasti, et nunc
paratus ingressus es eum Christo in caelestem
thalamum. Tu per artam et angustam viam itine-
ratus es et nune frueris superna vita; tu operator
mandatorum Domini effectus, primigeniam pul-
chritudinem imaginis custodisti; tu in meditatione
mortis totam vitam transegisti el carnis passiones
laboribus pietatis mortificasti et carnalia desideria
integre subiecisti spiritui. Tu ad apicem integri-
latis
Laus
S. Ioannicii,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
Α εἰς τὸν οὐράνιον νυμφῶνα, Σὺ τὴν στενὴν xxi
* cod. ποῦ,
* cod,
ὑπάρχης.
πτραχείαν ὁδὸν διώδευσας, xal νῦν ἀπολαύεις τῆς
ἄνω ζωῆς. Σὺ ἐργάτης τῶν ἐντολῶν Κυρίου γεγο--
ve, τὸ ἀρχέτυπον κάλλος τῆς εἰκόνος ἐφύλαξας,
Σὺ ἐν μελέτῃ θανάτου πάντα τὸν βίον διήλλαξας
xai τὰ τῆς σαρχὸς πάθη πόνοις εὐσεβείας ἀπενέ-
χρωσας xai Xov τῆς σαρχὸς τὸ φρόνημα καθυπέταξας
τῷ πνεύματι. Σὺ πρὸς τὴν ἀχρόπολιν τῆς ἀπαθείας
ἔφθασας, xul ταῖς ὑψιχόμοις ἀρεταῖς, ἀγάπης λέγω
xal πίστεως xal ἐλπίδος καὶ συμπαβείας ἁρματη-
λάτης, ὡς Ἠλίας ἁρπαγεὶς πρὸς ὕψος τῶν ἀπορρή-
τῶν νοημάτων xal ἐξέστης ὅλος Θεῷ, καὶ συνεχράῇης
αὐτῷ διὰ θεοειδοῦς ἁγνείας καὶ χαβαρᾶς ἐλλάμψεως,
χαὶ ἵνα συνελὼν εἴπω, σὺ πάντων τῶν ἀπ᾽ αἰῶνος
ἁγίων ἐμιμήσω τὰς ἀρετάς" τοῦ Ἄβελ τὴν ἄμωμον
προσφορὰν δι ἀμέμπτων προσευχῶν προσήγαγες᾿
τοῦ Ἐνὼς τὴν πρὸς τὰ μὴ βλεπόμενα ἐλπίδα - τοῦ
Ἐνὼχ τὴν πρὸς Θεὸν εὐαρέστησιν δι᾿ ἧς μετετέθη
xai f σὴ Ψυχὴ πρὸς τὰ οὐράνια, τὸ ὃὲ σῶμα πρό-
χειται πηγὴ θαυμάτων ἐναργῶς τῶν χαμνόντων
εἰς ἴασιν" τοῦ Νῶε τὴν δικαιοσύνην, ὡς ἐχεῖνος
ἐναντίον τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦ ᾿Αβραὰμ τὴν φιλοξενίαν,
δι ἧς ἐκεῖνος μὲν τὴν Τρίαδα ἐξένισεν, σὺ δὲ διὰ
ταύτης αὐτὴν ἐθεράπευσας " τοῦ Ἰαχὼβ τὸ ἄπλα-
τον, δι᾿ ἧς ηὐλόγησαι καὶ ἠγάπησαι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ,
ὡς ἐχεῖνος ὑπὸ τοῦ πατρὸς lsadx: διὸ οὐχ ἐν
αἰσθητοῖς ἐπισήμοις, ἐν ἀσήμοις ὃὲ μᾶλλον τοῦ
Πνεύματος χαρίσμασι, πολλὰ τέχνα ἐν τῇ ἐρήμῳ
εὐπόρησας " τοῦ Ἰωσὴφ τὴν σωφροσύνην, ὃ. ἧς καὶ
αὐτὸς τῆς μαινάδος Αἰγυπτίας, ἤτοι σαρκός, τῶν
ὑλικῶν ἁπάντων γυμνωβεὶς τὴν ἐσῇήτα ἐξέφυγες
τὴν ἀναίδειαν: τοῦ Μωσέως τὸ πρᾶον, ὃν οὗ xai
αὐτὸς εἰς τὸν γνόφον τῶν ἀρετῶν εἰσδύσας, ὄντως
πνευματικὰς θεογράφους πλάχας ἐδέξω ἐν αἷς τὸν
πνευματικὸν νόμον ἡμῖν ἐνομοθέτησας᾽ τοῦ Σαμουὴλ
τὴν πρὸς Θεὸν ἀφιέρωσιν xal τὸ “ λέγειν xai προ-
βλέπειν, ὡς ἐκεῖνος, τὰ μέλλοντα - τοῦ Δαὺιδ τὴν
ἀχαχίαν, Ov ἧς ἠμύνω xal αὐτὸς V εὐλογίας τοὺς
διώχοντας: τοῦ Ἡλίου τὸν ζῆλον, OU οὔ αἱρετί-
ζοντα βασιλέα καὶ βέβηλον ἱερέα, ὡς ἐχεῖνος, τοὺς
τῆς αἰσχύνης προφήτας προειπὼν χατήσχυνας * τοῦ
Ἰωάννου τὸ ἐρημιχὸν καὶ τὴν ἐγκράτειαν, δι’ ὧν τὰς
αἰσθησειῖς ἐχάθηρας καὶ καθαρῶς τῷ χαθαρῷ προσω-
μίλησας, μετὰ προφητῶν ἐπαρρησιάσω, μετὰ ἀπο-
στόλων ἐχήρυξας, μετὰ μαρτύρων ὡμολόγησας,
μετὰ Χριστοῦ ἐνίκησας. Διὸ καὶ τῆς μεγάλης
ἤχουσας φωνῆς " Δεῦτε οἱ εὐλογήμενο! τοῦ πατρός
μου, κληρονομήσατε ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν.
Διὸ δυσωποῦμέν σε, πάτερ ἅγιε καὶ ὁδηγὲ τῆς
σωτηρίας ἡμῶν, ὡς οὐκ ἐπελήσθης map ἡμῶν, εἰ
χαὶ μετέστης ἀφ᾽ ἡμῶν χαὶ τὸν βίον παρώδευσας
τῷ νόμῳ τῆς φύσεως, ἀλλὰ τὸ μνημόσυνόν σου σὺν
ἡμῖν εἰς τὸν αἰῶνα μένει, y. αὐτὸς ἐπιλάθῃ τῆς
ἐμῆς ταπεινότητος, ἀλλὰ μνήσθητί μου τοῦ ἀχρείου
δούλου σου, xal δέχοιο map ἐμοῦ τουτὶ τὸ βραχύ-
τατον ἐπιτάφιον σύνταγμα, εἰ καὶ παρ᾽ ἀξίαν, ἀλλὰ
πίστει σοι προσφερόμενον δέχοιο, καὶ γὰρ μιμητὴς
Χριστοῦ ὑπάρχεις Ἐς ὡς ἐχεῖνος τὰ δύο λεπτὰ τῆς
χήρας " οὐ γὰρ εὐπόρησα ἄλλο τι, ὡς οὐδὲ ἐκείνη,
προσάξαι σοι" δέξαι, ὦ τίμιε πάτερ, καὶ ἀπαλλαγήν
μοι παθῶν πρεσβείαις σου ἀντάμειψον, καὶ στῆσα.
τὴν κατ᾽ ἐμοῦ τυραννίδα τῆς ἁμαρτίας " ὁρᾷς ὅσην
χαὶ ὡς καταπονοῦσάν με, διάλυσόν μου τὴν πώρωσιν
τῆς ψυχῆς ταῖς πρὸς Κυρίον σου ἐντεύξεσι, δύνασα!
πρὸς Θεόν, δι ὃν καὶ τοὺς τῆς
ἀσκήσεως πόνους ὑπέμεινας. Δίδου ἡμῖν τοῦτον
εὐΐλατον, εὐμενῆ τε, καὶ εὐδιάλλακτον, ὅπως καὶ
ἡμᾶς ἀξιώσῃ χοινωνοὺς γενέσθαι τῆς σῆς μερίδος,
καθαίρων ἡμᾶς διὰ τῆς μετανοίας καὶ φωτίζων
ἡμῶν τὸν νοῦν εἰς τὸ τηρεῖν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ,
ἵνα διὰ τῆς ἐντεῦ!εν εὐβιώσεως xal καλῆς ἀναστρο-
ens τῆς ἐχεῖθεν ἐπιτύχωμεν μακαριότητος, ἐν αὐτῷ
, LEA
γάρ, εὖ oto,
435
tatis pervenisti et. altissimis virtutibus, caritatis
dico, fidei et spei et misericordiae curru devectus,
ut Klias, raptus in altitudinem secretarum cogi-
lationum lotus astilisti Deo et adhaesisti ipsi per
divinam quasi sanctitatem et purum splendorem
et, αἱ compendiose dicam, tu omnium qui a saeeulo
sunt sanctorum, imitatus es virtutes, Abelis irre-
fragabilem oblationem per perfectas preces obtu-
listi; Enos spem invisibilium ; Enoch Deo benepla-
centiam, per quam tua etiam anima translata est
ad caelestia, corpus autem iacet fons miraculo-
rum iugiter in laborantium sanationem; Noe
iustitiam, qua ut iste coram Deo apparuisti;
Abraham hospitalitatem quacum Trinitatem
excepit, et per quam tu serviisti ipsi; Iacob since-
ritatem, propter quam benedixit tibi et amavit te
Deus, sicut iste dilectus est a. patre suo Isaae;
unde non per sensibilia miracula, sed potius per
invisibilia Spiritus charismata plurimos filios in
eremo nactus es; loseph sapientiam, per quam
et ipse furiae aegypliacae, id est carnis, omnium
sordium veste nudatus fugisti impudicitiam ;
Moysis mansuetudinem, qua et ipse in nubem
virtutum ingressus, vere spiritualiter a Deo
seriplas tabulas accepisti, in quibus spiritualem
lezem nobis promulgasti; Samuelis erga Deum
consecralionem et virtutem prophetandi, ut iste,
futura; Davidis bonitatem, qua tu eliam per bene-
dictionem, repulisti persequentes; Eliae zelum,
quo haereticum imperatorem et profanum sacer-
dotem, ut iste dedecoris prophelas praedictioni-
bus tuis pudore affecisti; lohannis solitariam
vitam et continentiam, per quas sensus mundasti
et pure eum puro conversatus cum prophetis
familiariter egisti, eum apostolis praedicasti, cum
martyribus confessus es, cum Christo vicisli.
Propterea magnam hanc audivisti vocem : Venite,
benedicti. Patris mei, possidete paratum vobis
regnum. Quare supplices te rogamus, pater sancte
et dux salutis nostrae, ut quemadmodum non obliti
sumus tui, elsi migrasti a nobis et lege naturae
vitam absolvisti, sed memoria tui nobiscum in
saeculum manet, ita ipse ne obliviscaris mei
humilis, sed recorderis mei inutilis servi tui et
accipias a me brevissimum huncce libellum ceu
laudationem funebrem, licet te non dignum, quem
cum fide tibi oblatum accipe, quoniam imitator
Christi es, qui duos obolos viduae accepit. Nam,
sicut ista, non valui aliud quid afferre tibi;
accipe, o venerande pater, et liberationem cupi-
ditatum mihi per intercessionem tuam redona et
compesce hane, quae contra me est, lyrannidem
peccati; vides quanta sit et quomodo vexet me;
solve duritiem animae meae tuis ad Deum inter-
cessionibus; potens es enim, oplime novi, apud
Deum, propter quem asceticos labores tolerasti ;
hunc nobis fae propitium, benignum et misericor-
dem, ut et nos dignetur consortes facere partis
tuae, purificans nos per paenitentiam et illumi-
nans mentem nostram ut, servatis mandalis eius,
per vilam hie recle peractam et bonam conver-
sionem, supernam consequamur beatitudinem in
ipso Christo, Domino nostro, cui gloria οἱ virtus
cum aeterno Patre, simul cum sanctissimo et
vivifico Spiritu, nune el semper et in saecula.
Amen.
Χριστῷ, τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ 5 δόξα καὶ τὸ κράτος,
σὺν τῷ ἀναρχῷ Πατοί, ἅμα τῷ παναγίῳ xai ζωο-
ποιῷ Πνεύματι, νῦν xxi ἀεί, xai εἰς τοὺς αἰῶνας.
Ἀμήν.
DE S. CLARO
VITA
AZP:
S. Clari, cuius
historia
obscura est
«t aetas aliter
ab aliis
definita,
436
DE
DE SANCTO CLARO EREMITA ET MARTYRE.
S CLARO
᾿ EREMITA ET MARTYRE
IN PAGO VULCASSINO
COMMENTARIUS PRAEVIUS
$ 1. Recensentur antiquiora,
quae supersunt, de S. Claro
monumenta,
1. Cum de illo sancto agere incipio, quo pauci
certe in tota Normannia sunt famosiores, illud iam
compendii instar confiteri liceat, quod. lepide qui-
dem, at verius etiam quam lepidius scribebat. olim
sollers ille et prae ceteris laudandus historiae eccle-
siasticae normannicae scriptor, Carolus Trigan :
« Habemus , aiebat (1), * in Normannia sanctum
, quendam Clarum, qui tum plurimis in locis, tum
, etiam Parisiis in abbatia Sancti Victoris magna
» cum celebritate colitur ; verum ut clarum et illustre
y est illius nomen, ita minime clara est rerum ab eo
» gestarum. historia (2). , Et re quidem vera licet
glerique ex his, qui de sancto nostro a tribus inde
saeculis scripserunt multi, asseveranter valde el
veluti si nulli dubio vel levissimo locus esset, S. Clari
patriam, tempus nativitatis et martyri, itinera,
acta. enarrent, ubi tamen quis data. opera. investi-
gare nititur. quid fundamenti his affirmationibus
subsit, miratur firmum nihil, nil tutum apparere,
et conquisitis ventilatisque, quae hac de re copiose
satis sunt. scripta, operae pretium se viz ullum
rettulisse queritur.
9. Harum tenebrarum, quibus Clarus ille noster
involvitur, ne eas in maius praedicasse insimuler,
illud vel solum argumentum. esse velim, quantum
scilicet inter se dissentiant auctores recentiores in
definiendo tempore, quo ille virerit. Alii enim
ipsum saeculo II ineunte, alii saec. III, alii saec.
VII, alii saec. VIII, alii demum saec. IX exeunte
Clarum martyrio coronatum. esse tradunt ; non-
nulli etiam, qui mos est a nobis iam alibi notatus,
duos Claros Normannos (3) distinguunt, alterum
qui cum Pientia pia matrona in pago Vulcassino
ad Eptam fluvium funus SS. Nicasii, Quirini et
Scubiculi saeculo. III procuraverit; alterum qui
saeculo LX er Anglia veniens, in. eodem pago,
prope eundem fluvium violenta morte peremptus sit.
Palmam autem tulerunt illi, qui non solum duos
Claros, sed et duas Pientias duosque Quirinos
(1) Nimirum in litteris ad anonymum quendam mona-
chum datis die 17 februarii an. 1734. Has reperire est in
codice Parisino bibl. nat. lat. 10051, fol. 294-5. — (2) Cfr,
etiam quae scribebat idem Trigan, Histoire ecclésiastique
de la province de Normandie, tom. II (1759), p. 204, —
(3) Videbimus infra (8 IV, num. 36) hanc * Normanno-
rum , appellationem non esse undequaque accuratam; ea
tamen nihilo minus nunc utimur, tum quia facilis est, tum
quia vulgo adhibetur. — (4) Vernacule le Vezin. Est haec
commenti sunt; qui diverso quidem, ut dictum est,
tempore, sed eodem in loco vizissent et obiissent, et
ita quidem ut primus Clarus cum priore Pientia
recens mortuum Nicasium sepelisset, alter autem
Clarus eum. altera. Pientia multis post. saeculis
eiusdem. Nicasii eodem in. loco cultum promovisset
eb in ipsius honorem aediculam. construzisset,
Quae somnia, vel saltem maxima eorum. pars,
ne vestigium quidem fundamenti habent in monu-
mentis historicis, eliam iis quae recentiora. sunt,
eliam iis quae fidei sunt plane sublestae. Tot. igitur
modernorum auctorum. sententias, qui pro sua
opinandi licentia obscuram. sancti nostri vitam
amplius eliam obscurarunt, singillatim examina e
non est in animo. Quae autem inter ipsas aliquam
habent veritatis speciem, eae suapte natura in tru-
tinam venient, cum paucissima, quae supersunt, de
S. Claro documenta antiquiora expendemus, ali-
quid. luminis celebratissimi martyris. historiae
affundere conaturi.
3. Primus omnium de Claro meminit Usuardus
in suo martyrologio ; ita siquidem ille pridie nonas
novembres : In. pago Vileasino (4) sancti Clari
presbiteri et martyris. Quae commemoratio utut
brevissima, quoniam mazcimum in re nostra mo-
mentum. habet, necesse est ut. ostendamus eam ab
ipso Usuardo in prima martyrologii sui scriptione
esse eraratam, non vero, sicut. innumeris aliis
huiusmodi accidit, postea, faciente aliquo interpo-
latore, puro textui. Usuardino accessisse. Illam
igitur ad genuinum. Usuardi opus pertinere docent.
non solum recentiores duo sapientioresque Usuardi
editores, Sollerium. dico nostrum (5) et Iacobum
Bouillart (6) ; qui licet acri contentione de authen-
lico Usuardi textu. disceptarint, concordi tamen
sententia in ipso commemorationi S. Clari superius
exseriptaelocum adiudicarivoluerunt ; sed maxim 6
idem ostendit codex olim Sancti Germani de Pratis,
iam Parisinus bibl. nat. lat. 13745, qui saeculo 1 X
sedes antiquorum Veliocassium, quorum Rotomagus caput
erat, porrigiturque seeundum utramque ripam fluvioli
Eptae,a quo dividiturin partes duas, normannicam alteram,
alteram gallicam. Cfr. Act. SS., Oct. tom. II, p. 140, annot. f,
et infra, num. 36. — (5) In edit. quae adiuncta est tomis
nostris VI et VII Iunii, p. 650. — (6) Usuardi San-Germa -
ied monachi martyrologium sincerum (Parisiis, 1718),
p. 180.
scriptus
TEMPORE
INCERTO
meminit
Usuardus
᾿
;
ῇ
]
Α
εἰ
quadantenus
etiam Dudo,
decanus
Sancti
Quintini.
Illius insuper
Vitam
habemus,
scriptus est et videtur ipsius Usuardi manu exara-
tus (1). Quam enim ille exhibet S. Clari mentionem,
ea, manifeste manu prima descripta est, neque hoc
loco (2) ulla deprehenditur litura ullumve posterio-
ris accessionis indicium. Quoniam insuper nullus
antiquiorum Usuardi codicum, quos quidem nove-
rim, Clari mentione caret, nullus dubito ipsum
Usuardum sancti nostri nomen martyrologio suo,
quod ante finem anni 875 perfecit (3), inverisse (4).
4. Alterum deS. Claro testimonium quod, quam-
vis sit tenue satis, pro penuria tamen nostra afferre
non dubitamus, apud. Dudonem, decanum. Sancti
Quintini legitur; a. quo locus quidam nominatur
in pago Vulcassino prope Eptam fluvium situs, qui
dicitur ad sanetum Clerum (5). Dudo nempe, qui
paulo post initium saeculi XI scribebat (6), lib. I,
c. 28, narrat in loco supra memorato convenisse
anno911 Karolum Simplicem, regem Francorum, et
Rollonem, Normannorum ducem, ibidemque celebre
illud, quod. dicunt, * foedus ad. S. Clarum super
Epltam , pepigisse; summopere autem. probabile
est iam hoc tempore, sub. initiis nempe saeculi X,
nomen illud huic vico fuisse, Dudonemque non
modernam aliquam, quae nuper condita esset, sed
antiquam istius loci appellationem rettulisse. Cum
gorro nulla sit ratio cur alium Clarum α Dudone
nominari credamus, quam Normannicum seu
Vulcassinum, cumque posteriorum auctorum indi-
genarum unanimis traditio hoc ipso in loco san-
clum. nostrum mortem. cruentam obiisse asserat,
iam ex his quae a Dudone dicta sunt, probabiliter
inferre possumus in. quanam parte. pagi. illius
Vulcassini, quem solum. Usuardus indefinite satis
indicaverat, Clarus martyr. ultimum certaminis
campum sit. nactus. Illud ergo ratum sit, sanctum
istum, de quo inquirimus, et ante annum 875, et
probabiliter in vico, qui iam saeculo XI, quin for-
tassis ineunte saeculo .X * ad Sanctum Clerum ,,
nomen habebat, nunc vero Saint-Clair-sur-Epte
nuncupatur, esse demortwum.
5. Porro, omissis tum martyrologiorum, kalen-
dariorum, ceterorumve h uiusmodi operum collecto-
ribus, utpote qui Usuardum mere sint. secuti, tum
scriptoribus | historicis, qui laudatam Dudonis
narrationem in libris suis exscripserunt, tertius
solummodo et ultimus toto medio aevo auctor occur-
rit, qui de sancto nostro agat, scilicel anonymus
(1) Cfr. Mabillon, Act. SS. O. S. B. saec. IV, parte ir,
p. Ixxxvi num. 173; Bouillart, op. cit., p. xv-Xvr; Longnon,
Notice sur le plus ancien obituaire de l'abbaye de Saint-
Germain des Prés, in Notices et documents publiés par la
Socidté de l'histoire de France à l'occasion du cinquantióme
anniversaire de sa fondation (1884), p. 19, not. 2; A. Molinier,
Les Obituaires frangais au moyen áge (1890), p. 168. —
(8) Folio 777*. — (3) [Rivet], Histoire littéraire de la France,
tom. V, p. 439; A. Ebert, Allgemeine Geschichte der Lite-
ratur des Mittelalters im Abendlande, tom. II (1880), p. 386,
— (4) Recolere etiam iuvat Usuardum ante finem anni 877
vita funetum esse. Cfr. Mabillon, l. ὁ; Rivet, op. cit., p. 437.
— (5) De moribus et actibus primorum Normanniae ducum
lib. 1, e. 98; cfr. lib. uu, €. 89 (ed. J. Lair, 1865, pp. 168 et
946) Hos Dudonis locos paene ad litteram exseripsit
saeculo xn Willelmus Gerameticensis in Historia Norman-
norum, lib. n, c. 17; lib. 1v, ὁ. 8 (ed, A. Duchesne, Fist.
Norman. Script. (1619), pp. 931 et 243). — (6) Lair, 1. ὁ.»
p. 21; G. Waitz in MG., Ser. tom. IV, p. 94. — (7) Infra.
num. 18-20. — (8) Officium S. Clari (1633), p. 8; cfr. eiusdem
Vita S. Clari (1633), p. 19, ubi auctor a Denyaldo appel-
latur * vetus poela ,; cfr. item eiusdem opus gallicum
Histoire... de S. Clair (1645-46), pp. 14-15, 45, ete... Monet
autem Denyaldus nonnisi fragmenta huius poematis a se
esse reperta: " lequel poéme je n'ay veu qu'à bastons
.rompus et par lambeaux » (ibid., p. 15). — (9) Ea passim
in opusculis suis protulit Denyaldus; eadem post vitam
prosam colligemus, ut lector de ipsis iudicium ferre possit.
— (10) Non enim constat utrum poema illud Vita quaedam
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 1 437
auctor Vitae S. Clari adhuc ineditae, quam post
hunc commentarium lectoribus daturi sumus. Ter-
tium dico et ultimum : cur enim de Vita S. Nica-
sii,inqua S. Clarum nominari quidam contendunt,
hic prorsus sileamus, moz patebit (7). Neque in
censum. venire debet ^ priscum , illud * poema de
. S. Claro, maiorum aevo per vatem quempiam ,
nempe ^ per anonymum quendam monachum
» Sancti Dionysii editum , cuius meminit Robertus
Denyaldus (8). Nam, praeterquam. quod. huius
carminis nonnisi tenuia fragmenta servata nobis
sunt (9), quae nullam rem alicuius momenti nos
edocent, insuper manifestum. est. Vitam. hanc
metricam, si quae reapse exstitit (10), ex Vita
prosa, de qua. agere incepimus, esse derivatam. Nec
nos moveat quod Denyaldus poema priscum, poe-
tam autem velerem nuncupat ; hae enim voces,
quando indefinite adhibebantur, tempore Denyaldi
non adeo remolam solebant. antiquitatem innuere,
atque. ipse Denyaldus in antiquorum. numero
ponit. Iohannem Capgravium (11), virum. adulto
saeculo XV. demortuum. Ex eadem etiam. Vita
prosa derivata vel probabilissime, vel. certo sunt
tum carmina ecclesiastica. in. honorem. S. Clari
confecta, tum Vita gallica eiusdem in pariete sacelli
Sancti Clari in oppido Gisortio depicta (12), tum
lectiones. ad. matutinum, quas in quibusdam
codicibus liturgicis legebat Denyaldus, et nos etiam
legimus (13). Iure igitur ac merito solius Vitae
rosae rationem habebimus.
6. Huiusce Vitae post. diligentem. indagationem
pauca quaedam exemplaria nacti sumus (14), duo
nempe dumtazat integra, alia duo paululum hinc
inde contracta. paululumque retractata, demum
nonnulla compendia. Primam. Vitae integramque
recensionem (— V) exhibent apographa duo sae-
culo XVII exarata : alterum, quod nunc asserva-
tur inter collectanea bollandiana in codice Bruael-
lensi bibliothecae regiae 8032, fol 134-185" (-- V1),
transcriptum. est ex manuscripto Belfortii; qui
codex manuscriptus. et ipse apographum quoddam
erat; adnotavit enim in capite exemplaris nostri
Iohannes Bollandus : Habuit Belfortius ex sche-
dulis Medonta (15) ad D. A. Raisinium (Sic) trans-
missis; advertendum autem est Meduntam | esse
caput tractus (arrondissement dicunt vernacule), in
quo situs est vicus Sancti Clari ad Eplam. Alterum
metrica fuerit, an potius mera series antiphonarum seu
officium metrieum ; cuiusmodi carminum sat magnam
copiam ad nos usque pervenisse notum est. — (11) Vita,
p.7. Hune Denyaldus 1. c. Caphranium, alibi etiam Castra-
nium nominat, — (12) Edita est haec a R. Denyaldo, La Vie
de S. Clair (1644), fol. 42-4. — (13) Vide infra num. 5, -
(14) cassum quaesivimus codices aliquot ἃ Denyaldo
laudatos, scilicet * Sanctorale Gisortianae ecclesiae, paroe-
.ciarum de Flavieuria et Sancuria, utriusque oppidi de
. sancto Claroappellatiad utrumque limitem fluminis Eptae ,
(Vita S. Clari, p. 7); quae omnia loca in pago Vulcassino
sita sunt. Unius tantum ex his codicibus vestigium ali-
quod offendimus (vide infra num. 8, ubi de compendio C4).
Reliquos nuspiam repperimus, et sciscitantibus nobis
responsum est codices illos non amplius exstare. Exhibet
quidem passim Denyaldus locos quosdam Vitae infra eden-
dae, quos exscripsil ex codicibus oppidorum Sancti Clari ad
Eptam (efr. Histoire... de S. Clair, pp. 27,35, 4, 93), Flavicu-
riae (ibid., pp. 12, 25, 48, 49, 57) el Sancuriae (ibid., pp. 110-11,
136-7); verum quoniam ea fragmenta pauca sunt et mo-
menti minimi, ea in constituendo Vitae textu neglegenda
censuimus. Sufficiat monuisse ea plerumque cum recen-
sione Guidonis de Castris, de qua mox, consentire ; subinde
eliam lextum Vitae paulo amplioribus verbis repraesentari.
Unum dumtaxat locum, eumque longiorem, ex codice San-
curiensi in annotatis ad cap. 8 Vitae proferemus, quoniam in
illo miracula quaedam. enarrantur, quae in Vita non lege-
ramus, — (15) Mantes, oppidum in praefectura Seine-et-
ise.
apographum
AUCTORE
A.P.
in paucis
codicibus,
AUCTORE
A.P.
in Sanctilogio
Guidonis
de Castris
et in
nonnullis
compendiis
A38
apographum. reperire est in codice Ambianensi
467, fol. 141-144 (— V 2); quod adeo cum priore
apographo convenit, ut credere aliquis possit utrique
amanuensi idem exemplar praeluxisse. Verum
in primo codicis folio haec nota legitur : Ex codice
manuscripto antiquissimo D. N. de Francia,
praesidenlis in parlamento Machliniensi (1), qui
codex * antiquissimus , non anle saeculum XIII
exaratus erat, cum in. eo. reperiatur * Translatio
sanctae Crucis in Bronium ,, quod opus hoc saeculo
concriplum est.
7. Recensionem alteram Vitae (— G) confecit et
Sanctilogio suo inseruit Guido de Castris (T 1350),
albas monasterii Sancti Dionysii prope Parisios. Is
nempe, cum nominibus sanctorum, quae in Usuardi
martyrologio inscripla sunt, brevius longiusve prae-
conium subiungeret ex Adonis martyrologio, Vin-
centio. Bellovacensi, Iacobo Ianuensi vel ex ipsis
singulorum sanctorum Actis, ubi supererant, de-
sumptum, in libro XT, quo mensis november conti-
nelur, post. Usuardinam commemorationem | de
S. Claro aliquid ex gestis eius exscripsit, scilicet,
si summam rei spectes, tantum. mon integram
Vilam, quam in exemplaribus V legimus. Textum
illum Guidonis reperire est. in codicibus Londi-
niensi musaei. britannici inter. Regios signato 13.
D. IX, saec. XIV, fol. 251 (— G1), et Parisino bibl.
nat. lat. 14649, saec. XV, fol. 1497-150" (— G2).
8. Huius recensionis ἃ compendia quattuor
(— (ἡ nominabo, unum manu dumtaxat exaratum
in breviario. Constantiensi (2) saeculi XV, quod
nunc in bibliotheca Mazarinea Parisiis asservatur
sub num. 774 (— C 1); ibi ad diem 18 iulii legere
est distributum in. novem lectiones, quae ad imatu-
tinum erant recitandae, compendium quoddam, in
quo brevius. licel, tamen fere ad. litteram verba
textus G. servata. sunt. Fidelissime etiam textus
idem repraesentatus. est in alio compendio, quod
gost medium. saeculum. XIV confecit. Iohannes
Tinmuthensis οἱ Sanctilogio suo inseruit (3); inde
illud exeripsit Iohannes Capgravius (T 1464), in
cuius Nova legenda Angliae (4) typis mandatum
est (— € 2). Eandem recensionem G, liberius tamen
relractatam, compendio exhibet. Benedictus Gono-
nus (5), qui textum suum * ex antiquis codicibus ,
se accepisse in margine testatur (— Ὁ 8). Vere
illum id. dixisse inde comperimus, quod. Nicolaus
Denysse, qui centum et his amplius annis ante
Gononi tempora sermonem quendam de S. Claro
edidit (6), orationi suae bene multas lacinias Vitae
alicuius intezuit (— D), quae paene ubique ad ver-
bum cum textu C 3 conveniunt (7). Demum exstat
inter. collectanea. bollandiana. in. codice Bruzel-
lensi bibl. regiae 8932, fol. 132, compendiummaliud
saeculo X VII manu exaratus (8), quod inscriptum
est : Vita S. Clari martyris, excerpta ex manu-
seripto codice ecclesiae eiusdem sancli Clari ad
Eptam ammem, dioecesis Rothomagensis, per
(1) Cfr. Catal. gén. des mss. des bibl. publ. de France,
Départements, tom. XIX. p. 2278. — (2) Coutances in
Normannia, Lectiones quae in breviario eiusdem ecclesiae
anno 1609 excusae sunt (has subinde citat. Denyaldus,
v.g. Histoire de S. Clair, pp. 9, 95), prorsus diversae sunt;
et licet brevissimae, duo addunt ab antiquis silentio prae-
terita : S. Clarum theologiae discendae el confessionibus
excipiendis operam navasse! — (3) Vide v. g. codicem
Londiniensem musaei britannici Cotton. Tiber. E.1, tom. II,
fol. 101. — (4) Londinii, 1516, fol. 59. — (5) Vitae et sen-
tentiae. patrum occidentis (Lugduni, 1625), p. 262-3. —
(6) Vide infra num. 30. — (7) Diverso tamen subinde ordine
partes narrationis in. C3 et in D sese excipiunt, ita ut
manifestum sit non ex manuscripto exemplari sermonis D
lextum. C3 a Gonono esse excerptum. — (8) In capite
DE SANCTO CLARO EREMITA ET MARTYRE.
f. loannem de "Thoulouse (9), canonicum regula- D
rem S. Victoris Parisiensis, ac per eundem trans-
scriplam et transmissam (sic) in breviario Vielo-
rino in officio festi eiusdem saneti (— C 4).
9. Etsi autem. subinde in. his compendiis verba
genusque loquendi a breviatore mutata sunt, atta-
men, ad rerum summam quod attinet, ne transver-
sum quidem unguem ab his discedunt, quae in
integris exemplaribus V et G enarrantur (10). Illa
igitur compendia typis edere, quod longum erat,
non oportuit; tota vero cura in eo ponenda est, ut
primigenii textus forma, quam fieri potest accura-
tissime, constiluatur. Quae res non nullam habet
difficultatem. Non parum enim inter se discrepant
vecensiones V. et G5 quamvis aulem haud. obscure
significet. Guido de Castris textum. antiquiorem,
quem prae manibus habebat, α se esse quadantenus
vetractatum, — narrationi enim suae praescripsit
haec: De eodem ex gestis eius actor, — at/a-
men quia recensionis V nonnisi recentia repperimus
apographa, neque eidem recensioni contigit. ut in
compendiis ullis, quae quidem noverimus, vesti-
gium. sui faceret, addubitare subinde est. utrobi
primigenia leclio servata sit, utrobi a. retractatore
vel ab amanuensi neglegente. sit mutata. Verum
cum dissensio, quae inter utramque recensionem de-
prehenditur, ea mon sit quae narrationis summam
ullo modo attingat, cumque Vita ipsa, ut mor
dicemus, tanti non sit pretii, omissa penitiore, quae
vix institui polest, inquisitione, ertum recensionis V
exhibebimus, addita varietate lectionum recensionis
G, el, sicubi e re videbitur, annotatis etiam lectioni-
bus quibusdam ceterorum compendiorum (11).
10. Haec autem. Vita, ex qua totum profluzit,
quicquid. sapientius de sancto mostro a modernis
seriptum est, quantae sit auctoritatis, nobis impri-
inis est quaerendum. Ad. quod. definiendum illud
certe maximeconducet, sicompererimus quo tempore
illa. composita. sit, quibusque e fontibus derivata.
Sed. rursus fateri debemus aquam. nobis haerere.
Certe aliquo post saeculum 1X tempore Vita con-
scripta est, cum sub ipso illius initio Eadimundus
rer Anglorum. nominetur (f 870), et quidem eo
modo, ut. aliquot saltem anni decenniave à morte
ipsius iam decurrisse videantur (12). Nec tamen
post saeculum. XIII. confecta. est; ante. medium
enim. saeculum. XIV. in. cognitionem. Guidoni de
Castris venerat et ab eo in Sanctilogium suum erat
recepla ; sed. οἱ ipso saeculo Χ] ΠῚ eandem comme-
moratam offendimus in codice Parisino bibl. nat.
lal. 976, qui hoc saeculo exaratus est (13). Continet
is * ordinem divini officii secundum usum monaste-
» rii Sancti Dionysii in Francia, (14); in quo cum
ad diem 4 novembris (15) indicatur modus recitandi
officium. S. Clari, praescribitur ut. octo. primae
lectiones. matutinorum. desumantur de passione
ipsius; huius autem. Passionis prima dumtaxat haec
verba proferuntur : Tempore quo gloriosus rex
apographi adnotavit Bollandus se illud « P. Guilielmo
Thiersault S. Y. ($ 1666) accepisse. — (9) Obiit anno 1659.
Cfr. infra num. 33.— (10) Nisi quod in € 4 interpolatae sunt
notae temporis, quibus Clarus asseritur natus esse anno 584.
Quae si in ipso codice S, Clari ad Eptam legebantur et non
a lohanne de Thoulouse sunt additae, manifestum faciunt
codieem illum minime fuisse antiquum. — (11) Id tum ob
alias rationes, tum ideo non inulile erit, quod sic perspicere
erit unde originem duxerint qnaedam minuta, quae ἃ
recentioribus in narratione Vilae sancti nostri immisceri
solent. — (12) Cap. 1: Tempore gloriosi regis Anglorum
Eadmundi fuit. vir quidam... — (13) Auctores catalogi
anno 1744 editi codicem istum saeculo xiv seriptum esse
asserunt, ast perperam. — (14) Cfr. eundem catalogum. —
(15) Fol. 143**-144; cfr. kalendarium fol. 69.
Eadmundus;
nobis
servatam ;
huic Vitae,
quae ante
saeculum
XIV,
A
sat diu
autem post
saeculum £L
a monacho,
ut. videtur,
prioratus
Sancti Clari
forsan medio
saeculo XII
conscripta est,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
Eadmundus; quibus etiam, si levem quandam varie-
tatem demis, incipit Vita a nobis infra edenda (1).
11. Verum intra. duos illos extremos terminos
tempus. aliquod certum designare, divinantis esse,
cum nullus auctor. antiquus hanc. Vitam lauda-
verit, el in ipso tertu viz: aliquid inveniatur, quod
lumen nobis affundat. Unum locum adducere valeo,
qui quidem in sola recensione V legitur, videtur
tamen ad. primigeniam scriptionem omnino perti-
nere (2). Auctor nempe, commemorato miraculo,
quod triennio a morte sancli elapso. contigerat,
recentiora. sancti patroni beneficia in universum
extollit, additque illa eiusmodi esse, ut novis in dies
miraculis supervenienlibus, non sit opus pro
manifestatione sancti Clari antiqua recensere.
En sane mon ita antiqui scriptoris verba et ex
quibus colligere liceat tardius potius quam. matu-
rius scriptam esse hane legendam. Asserit quidem
auctor aliquis repertam esse illam a Guidone de
Castris * in velere quodam martyrologio Augusto-
» dunensi ,, (3). Sed praeter quam quod in tali
re ad saeculum XIV spectante non multum fidere
possumus scriptoris moderni testimonio solitario et
non salis. definito, iterum in memoriam revocare
iuvat quam libenter vocibus illis * vetus codem,
, antiquus codex , etc... saepe abuterentur olim
auctores ad. designandos libros vim unum. duove
ante saecula exaratos (A). Si cui porro libuerit
affirmare legendam S. Clari recentem habere ori-
ginem, neque ante saeculum XII esse conscriptam,
robationes quidem, quibus sententiam suam tuea-
tur, postulabimus, at ipsi nulla rationum momenta
valebimus afferre, quibus eum impugnemus.
19. Quisnam ille auctor fuerit, ubinamve scri-
serit, nullibi ipse docet. Haud. improbaliliter ta-
men coniecerit quispiam requirendum eum esse inter
hos monachos abbatiae Sancti Dionysii, qui in vico
Sancti Clari ad Eptum, ubi prioratum eadem abba-
tia possidebat, vitam degebant. Quae enim in Vita
cap. 8 de miraculis, quae ad sepulcrum Clari
geragi non desinebant, studiose praedicantur, haec
manifeste eo spectant, ut ad invocandum sanctum
martyrem. atque ad. visitandas ipsius reliquias
qopulus fidelis incitelur (S). Insuper antiquissimum,
cuius quidem vestigium supersit, Vitae exemplum in
bibliotheca abbatiae Sancti Dionysii conservabatur,
illud nempe ad. quod. remittit. Ordo divini officii
saeculo. X III descriptus (6); codice etiam eiusdem
bibliolhecae usus esse putandus est Guido de
Castris, abbas Sandionysianus, quando Vitae
recensionem quandam Sanctilogio suo inserendam
paravit ; quae recensio cum. eam fortunam habue-
rit, ut in conficiendis plerisque compendiis, quae
vidimus, sit adhibita, iure colligere possumus non
multa Vitae erempla extra bibliothecam Sandiony-
sianam esse reperta. Atque haec equidem coniectura
veri est valde. similis; dubitabundus autem aliam
superaddo, nempe fortassis tum scriplam 6886
Vitam, cum in possessionem prioratus. primum
venerunt monachi Sancti Dionysii; quod non serius
quam medio saeculo XII contigit (7). Certe haec
mazime fuit occasio, qua et opportunum et utilis-
(1) Gfr. initium compendii € 1 Tempore illo quo gloriosus
rez Eadmundus... — (2) Vita Clari, cap. 8. Vix non mani-
festum est hoc loco in recensione G merum compendium
eorum exhiberi, quae in V leguntur.— (3) Le Bon, Histoire
et vies des.. saints. Victor. et. Clair (1630), p. 39. —
(4) Exemplo sit, quern supra commemoravimus, Robertus
Denyaldus, qui anno 1633 inter fontes a se adhibitos
recensebat. (Vita S. Clari, p. 7) antiquam legendam
Anglicanam auctore Caphranio, h. e. Capgravio (T 1464).
— (5) Seribit nempe auctor l. e. Diversis languoribus gra-
vati cottidie ad locum sancti Clari profluunt, sanitatis bene-
439
simum videretur. Vitam sancti. patroni. scriptis
mandare et. in vulgus edere.
13. De fontibus autem, quos adierit anonymus
Vitae auctor, nihil ipse nec tradit nec vel levissimis
indiciis innuit. Restat ergo ut, quoad. eius fieri
poterit, ex ipsa narratione quadantenus statuamus
quantam illa fidem faciat. Qua de re primum illud
notandum utique est, quolquot de rebus, quae in
hac Vita narrantur, sententiam. tulerunt. viri
sapientiores, non ita. in laudem ipsius tulisse. Sic
Carolus Trigan : * Utinam , ait (8), “ deS. Clari
» gestis praesto esset narratio sincerior et quae am-
» plius aliquid nos doceret; ceteroqui nihil praebet
, €a, quae superest, quod veri sit dissimile ,. Paulo
severius pro ingenio suo vir acerrimi iudicii Baillet
ita pronuntiavit (9): ^ Si Clari labores apostolicos et
, eruentum martyrium ercipiamus, nihil in gestis
, eius, prout vulgo narrantur, reperies, quod. veri
, videatur simile., Byaeus vero noster, quamquam
Capgravii textum legerat, in quo tota Vitae nostrae
summa exacte refertur, dolebat nullum a se, dili-
gentissima licet facta indagine, inventum esse docu-
mentum antiquum, quo in. trutinand«. Clariana
historia. tuto. niteretur. (10). Nec. Sollerio. etiam
nostro probabantur * ea quae de Vulcasinensi Claro
, Denyaldus et alii, si non temere, saltem liberaliter
, congessisse videbantur. (M); . atqui Denyaldus
Vitam nostram pedetentim secutus est, neque multa
de suo addidit.
14. Et re quidem vera scrupulum aliquem inicit
quod in Vila ista nomina quaedam occurrunt,
quae in reliquis fontibus historicis Normanniae
nuspiam comparent; cuiusmodi sunt Odobertus
abbas, abbatia. Malduini, fluvius Costus.. Conce-
dimus tamen tale quidpiam non ita. insolitum esse
in historia tum hagiographica, tum. profana. Sed
magis displicet anile illud commentum cap. 7,quo
Clarus in sanctorum cephalophororum agmine repo-
nitur. Haec et alia quaedam minora, quae subinde
non ita bene olent, parum forsan curaremus, si de
aetate auctoreve Vitae illius certiores essemus facti ;
at quoniam hac de re non liquet, haec sola demum
esse potest aestimatio nostra, Vitam istam, ut non
praepropere reicienda est, ita non satis certae esse
fidei. Eam tamen, quia unicum ipsa exstat. docu-
mentum paulo antiquius εἰ prolixius, quod. de
S. Claro agat, infra hune commentarium edemus ;
in reliquo autem commentario eatenus. eam adhi-
bebimus eiusdemque nitemur testimonio, quatenus
eorum opinationes ventilabimus, qui ipsam veluti
testem locupletem adhibent eiusque assertis plenam
tribuunt fidem.
$ II. Quo tempore et loco S. Cla-
rus vixerit.
15. Haecigitur sunt monumenta, quae de S. Claro
medii aevi scriptores nobis reliquerunt, pauca. et
omnia (12). Circa quae illud iam investigandum est,
utrum omnia de uno eodemque Claro agant, ac
ficia. reportantes... Igitur ab universis verae religionis
cultoribus invocandus est beatus Clarus martyr... —(6) Cfr.
supra, num. 10. — (7) Cfr. infra, num. 32. — (8) Hist. ecclés.
de Normandie, tom. II, p. 203. — (9) Les Vies des Saints,
ed. 1739, tom. VII, p. 524. — (10) Act. SS, Oct. tom. V, p. 518,
num. 30. — (11) In editione sua Usuardi, p. 650 ad calcem.
— (19) Iuvabit monere in epistula Fr. P. Dubois, data die
17 iulii 1766 (cfr. Catal. gén. des mas, des. bibl. pull. de
France, Départements, tom. X, p. 195), nihil omnino legi,
quod vel levissimum habeat momentum.
proin
AUCTORE
A.P.
magnam
auctoritatem
viri docti
non immerito
abiudica-
runt.
Idem videtur ]
esse Clarus
AUCTORE
A.P.
ab Usuardo
comme-
moratus
et in Vita
laudatus;
numquam
enim exstitit
Clarus ille
alter Nor-
mannus,
440 DE SANCTO CLARO EREMITA ET MARTYRE.
proin utrum Clarus ille, quem ad hanc diem 4 no-
vembris commemorat Usuardus, non ante tempora
Eadmundi regis. Anglorum. floruerit, sub cuius
principis regimine patrem Clari wrorem ducisse
tradit Vita moz laudata. et. examinata. Et sane
normannicum quendam sanctum ab Usuardo no-
minari vel. exinde colligere est, quod commemora-
tioni. ipsius praemittit ille notam topographicam
In pago Vileasino; cuiusmodi notis alibi locum
indicare solet, in quo vixit passusve est sanctus ali-
quis, vel in quo praecipua. celebritate colitur; iam
vero alii sancti nostro cognomines alium certumque
diem habent, quo honorentur (1). Insuper ne quem
suspicio moveat, fieri potuisse, ut gqropter nominum
similitudinem confusio quaedam ezorta sit, omnino
notandum est nullum Clarum esse, qui ultimis octo-
bris aut primis novembris diebus colatur, praeter
Vulcassinum (2). Vix enim in censum veniunt
sive Clarus presbyter Turonensis, quem ad. diem
8 novembris laudat. martyrologium Romanum :
siquidem ipsius cultus ecclesiasticus alibi exiguus,
in. Normannia nullus fuit ; sive Clarus ille episco-
pus, de quo ad diem 5 novembris mentio fit in qui-
busdam libris liturgicis Parisiensibus (3) : is enim,
ut ostendunt. lectiones ad. matutinum in. iisdem
libris descriptae, idem est cuius sollemnis memoria
paene ubique die 1 iunii recolitur (4); idem. autem
errore aut casu nescio quo, probabiliter vero occa-
sione ex ipso Claro nostro accepta, in non ita anti-
quis libris paene solius ecclesiae Parisiensis ad
diem δ᾽ movembris inscriptus est. Constat ergo
Clarum ab Usuardo laudatum inter sanctos Nor-
manniae esse numerandum.
16. Verum idemne est Clarus Usuardinus,
idem ille cuius. Vitam habemus? Non desunt qui-
dem, qui id infitientur atque duos Claros Norman-
nos distinguant, quorum alter, ab Usuardo nomi-
natus, presbyter. ille fuerit, qui S. Nicasium sepe-
lierit ac postea. martyrii palmam haud procul ab
Epta flumine sit adeptus; hunc pro sua sententia
de tempore, quo Gallias Nicasius adierit, vel. sae-
culo 117, vel ipso saeculo I aut. ineunte II passum
esse volunt. Alterum Clarum dicunt Anglum na-
tione, qui tempore regis Eadmundi, nimirum sae-
culo IX, natus, varios illos fortunae casus tulerit,
qui in. Vita laudata enarrantur, et tandem ipse
propter Eptam fluvium castitatis martyr gloriosus
occubuerit. Et sane inter duos illos solos Claros
controversia. potest. exsistere, cum ne vel. levissima
ralio sit cur ullus alius Clarus Normannus praeter
ulrumque illum obtrudatur. Iamvero, ut id sincere
fatear, validissima hac ratione moveor ne duos
Glaros distinguam, utque porro ad unum eundem-
que hominem et. Usuardi elogium, et. Vitae narra-
tionem referam; scilicet. quia. Clarus ille, quem
S. Nicasio parentasse dicunt, numquam ezstitil,
sed mera umbra est et persona plane commenticia.
17. Audio obstrepentes voce valida viros non-
nullos, qui de hocce Claro longiuscule, fervidius-
(1) Cfr. R. Denyaldus, Vita S. Clari, p. 9-10; U. Cheva-
lier, Répertoire, col. 458-9; W. Smith et H. Wace, Dictio-
mary of christian Biography, Vom. 1 (1877), p. 547-9. —
(2) Omitto in praesentiarum suppositicium Clarum quen-
dam Hispanum, de quo infra, num, 51. — (3) Vide infra δ IV,
num. 41,42, — (4) Cfr. Act. SS., lun. tom. I, p.7-16; de eodem
subinde quaedam commemorant Acta S. Severi ; cfr, ibid.,
Nov. tom. I, p. 943 in indice. — (5) Olim inde etiam osten-
dere nitebantur duos distinguendos esse Claros, quod mar-
iyrologium Usuardi, in quo Clarus Vuleassinus nominatur,
tempore Karoli Magni conscriptum esset (ita Denyaldus, Vita
S. Clari, p. 11; Histoire de S. Clair, p. 5). Verum iam pri-
dem nulli dubium est, quin tempore Karoli Calvi floruerit
Usuardus. — (6) Anal. Boll., tom. I, p. 632, num. 10. —
cule et plerumque vehementius quam sapientius p
scripserunt. Sed. ab. his requiro, quonam. tandem
documento | demonstrare ossint. sanctum. illum.
reapse exstitisse. Unum proferunt (5), ex quo scili-
cet reliqua pauca, quae iidem in speciem * unanimis
consensus , congerunt, manifeste. sunt. derivata.
Est nempe caput ultimum Passionis S. Nicasii; in
quo, narrata iam morte sancti martyris et. socio-
rum eius, ita prosequitur auctor (6) : Quaedam
autem matrona nomine Pientia, sanctorum mo-
nitis ad fidem Christi conversa, assumpto san-
clissimorum actuum viro nomine Claro (7) ex
ipsorum collegio presbytero, suscepit corpora
sanctorum et sepelivit ea honorifice in eodem
loco... Quo textu utentes vel. potius abutentes au-
clores, quorum nunc sententiam. impugno, finxe-
runt. quendam fuisse Clarum, idolorum | antea
sacerdotem, qui a. S. Nicasio ad fidem. Christi ad-
ductus, postea. eius funus curaverit et tandem ipse
martyr obierit.
18. Et Pommeraius quidem in narrationis hu-
iusce confirmationem. ^ codicem. quendam manu-
, scriptum , allegat (8); at aetatem illius codicis
minime tradit, nec perspicere. est utrum quae in
sua. narratione superant textum. Passionis S. Ni-
casii supra recitatum, ea Pommeraius in isto codice
legerit, an ipse explicationis. gratia. addiderit.
Ante Pommeraium autem alius archiepiscoporum
Rotomagensium historiographus, Franciscus Fa-
rinus, cum. narraret Clarum, non a S. Nicasio
quidem, sed. α S. Pientia ad fidem esse conversum,
haec in margine apposuerat : Senex quidam ido-
lorum sacrifieulus captus oculis soloque nomine
Clarus, conversus est ad Deum lumenque recepit.
Ex vrETERI CoDicE MANUsCRIPTO RoTOMAGENSI (9).
Sed οἱ ante. Farinum Nicolaus Davanne in Vita
S. Nicasii gallice composita (10) tradiderat se in
antiquo quodam libro manuscripto. legisse (11)
S. Nicasium praeter alia miracula in Rupe. Gui-
donis prope Eptam flumen patrata, illud. etiam
egisse, ut. senem quendam idolorum. sacerdotem. a
caecitate. liberaret; qui postea fidem. christianam
amplexus esset. Quid in universum momenti insit
citationibus illis, in quibus indefinite * vetus , qui-
dam codex laudatur, superius non semel dici.
Insuper verba Davanii, Farini et. Pommeraii
aptam plenamque explicationem habent, si conici-
mus legendam quandam, saeculo XIV vel etiam
XV conscriptam, ipsis prae manibus fuisse, in qua
narrabantur ea quae ipsi, ceteroqui mon. prorsus
inter. se concordes, veferunt; certe huius legendae
nullum aliud superest. vestigium. Sed. quicquid est,
sane nequit vir historicae veritatis curiosus testi-
moniis illis undequaque incertis tamquam funda-
mento niti, et ad. summum mitetur. capite illo 10
Passionis S. Nicasii, de quo hic agimus.
19. Jamvero caput illud. nullius auctoritatis
esse duae rationes. evidenter demonstrant. Prima
est quod nullius auctoritatis est ipsa Passio Nicasii,
(7) Ita corrigendum sane est verbum Daro, quod in editione
citata legitur. Nemo nempe nescit quam saepe litterae
clin antiquis codieibus formam litterae d referant; error
tamen hic fuit non tam editoris quam librarii : codices enim
Namurcensis 15 (saec. xui) et Bruxellensis 9289 (saec. xi)
manifeste hoe loco darum habent, cum alibi litteras οἱ
accurate distinguant, ut v. g. in verbo clemens (cap.1 Passio-
nis). — (8) Histoire des archevesques de Roven (1667), p. 93.
— (9) [Farin], La Normandie chrestienne (1659), p. 48. —
(10) La vie et martyre de sainct. Nigaise, Roven, Le Leu
(s. ἃ), fol. 35; efr. fol. 4855; ed, altera (1643), p. 80-1 ; cfr.
p. 105. — (11) Ita. ille: Un vieil liure manuscrit que nous
auons veu dit...
saeculo
quem in
Vita
S. Nicasii
nominatum
esse
seriptores
quidam
de Vitae
istius
auctoritate
multo
benignius
iudicantes,
falsaque
lectione
decepti
perperam
autumarunt.
Nostrae de
unico Glaro
sententiae
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
saeculo .X I demum conscripta et fabulam prorsus
olens (1). Scio equidem repertos esse qui opus illud
antiquissimo tempore,nempe saeculo aerae nostrae
11 vel summum 111 confectum esse contenderent (2),
et paene impie profiterentur se illud Evangelii loco
in enarranda Vita S. Nicasii habituros (3). Sed hi
rationum momenta, quibus auctores serii veram
sententiam. tuentur, viz. dignantur attendere, ipsi
vero in probationem opinationis suae nugas dum-
laxat. quasdam | proferunt, quae solo risu. sunt
excipiendae. Adde quod. Usuardus, qui duorum
saeculorum spatio scriptori Passionis anteiverat,
cum de Nicasio ad diem 11 octobris meminisset,
Pientiam. quidem nominavit, de Claro autem
altum. servavit silentium (Δ); ex quo mon leve
rursus contra eundem Passionis textum | oritur
graeiudicium.
90, Verum his omissis, etiamsi auctoritas summa,
quae a quibusdam huic Vitae — summa quidem
iniuria. — adscribitur, ipsi concedenda esset,
nullatenus. inde proficerent auctores, quos hic
impugnamus. Textus enim supra citatus minime
genuinus est. Collatis. nempe inter se codicibus
bene mullis, qui nobis Passionem. Nicasii serva-
runt, ilico apparet haec esse authentica scriptoris
verba : Quaedam autem matrona nomine Pientia,
sanctorum monitis ad fidem conversa, assumptis
sanclissimis viris claris actibus et nominibus et
ex ipsorum collegio presbytero, suscepit corpora
sanclorum... Jla codex Parisinus bibl. nat. lat.
15436 (saec. XI); ita plerique alii codices, in
primis Ebroicensis 101 (saec. XII), nisi quod isti
qpost vocem nominibus omittunt et,ac pro singulari
presbytero pluralem formam, nimirum presbyte-
ris, exhibent. Sensus autem aptus est et. apertus :
Picntiae nempe in pio opere patrando opem tulisse
viros quosdam, quorum vita religiose acta et fama
illustris esset (D); inter hos autem adfuisse presby-
terum. quendam. vel. quosdam presbyteros, qui
antea se S. Nicasio socios adiunxerant. At lucu-
lentum contextum sollicitarunt postea scioli quidam
el ad sua commenta suo quisque modo detorserunt.
Sic ji aeler lectionem €. codicibus Namurcensi et
Bruzellensi antea allatam, in codice Rotomagensi
Y. 41, qui * Liber niger , dicitur, erasa sunt quae-
dam verba et supra rasuram ita scriptum :
assumpto sanctissimis actibus viro nomine Claro
ex ipsorum...; in codice autem Ultraiectino, cuius
apographum nactus erat Byaeus, sic contractus
erat. textus : Quaedam autem matrona nomine
Pientia cum Claro presbytero ex ipsorum sancto-
rum collegio... (6). Qua mutatione semel inducta,
placuit. aliis labili fundamento superstruere histo-
riam sacerdotis illius pagani a S. Nicasio vel a
S. Pientia, prout. singulis libebat, ad. christianam
fidem adducti. Ecce, nisi omnia me fallunt, Clari
istius S. Nicasio coaetanei spuriam fabulosamque
originem!
91. Unus porro restat Clarus Normannus, cui
Usuardinam annuntiationem applicemus, eremita
nempe ille ex. Anglia in Normanniam profugus,
(1) Cfr. Rivet, Hist. litt. de la France, Vom. VI, p. 420;
Act. SS., Oct. tom. V, p. 511-6; num. 6-16. — (2) L. L. Gou-
bert, Dissertation sur S. Nigaise, pp. 94, 96-104, 107, etc.
— (3) Ibid., p. 108; cfr. p. 95 etc... Opus illud, autographice
tantummodo editum (Paris, 1867, ἐπ΄ 35. p.560) et quo aliud
insulsius aegre quis sibi fingere potest, eodem silentio
decebat occultare, quo aliorum auctorum eiusdem farinae
scripta, utpote qui a scientia historica toto caelo alieni sunt,
praeterimus, Ideo tamen illud commemoravimus, tum quia
comperimus viros quosdam celeroqui non indoctos non
omnem illi denegare auctoritatem, tum quia, cum rara sint
Novembris Tomus 11.
Au
cuius Vitam non semel laudavimus. Sane ut Cla-
rum suwm in pago Vilcasino sire mortuum, sive
honoratum praedicat Usuardus, ita secundum Vitae
testimonium prope ripam Eptae,qui fluviolustotum
Yulcassinum pagum praeterlabitur,Clarus et occu-
buit, et pio cultu a fidelibus celebratus est. Item ut
Clarum ad. diem 4 novembris recenset. Usuardus,
ita eadem die Clarum eremitam passum esse. Vita
docet cap. 7. Graves igitur et tantum non decreto-
riae rationes adsunt, cur duos illos Claros in unam
eandemque personam. componamus. Non negan-
dum lamen est, quominus huic conclusioni tuto
acquiescamus, obstare nonnullas difficultates haud.
spernendas. Et primo quidem. Usuardus Clarum
presbyteri appellatione cohonestat, Vita autem non
solum de ipsius presbyteratu prorsus tacet, sed et
illum. videtur. excludere, cum haec cap. 4 referat :
Cum beatus Clarus.. die dominica basilicam
saneti Pauli peteret, ibidem, ut sanctis homi-
nibus moris esse solet, corpus el sanguinem
Domini a ecepturus, accidit ut... T'unc igitur, δὲ
auctorem. Vitae sequimur, Clarus iam ez. Anglia
in Gallias transgressus, sacerdotio initiatus non
erat ; atqui. duobus circiter annis. supervizit. (1),
neque uspiam refert auctor eum poslea sacerdotem
factum esse; quod. certe memoratu. erat dignissi-
mum.
99, Haec equidem vera sunt, verum aptam satis
habent explicationem, ut minime necesse sit propter-
ea duos Claros comminisci. Fac enim vel Usuar-
dum male edoctum hac in re errasse, vel anony-
mum Vitaeauctorem aliquid omisisse ex ignorantia;
alteruiram | hypothesin. δὶ recipias, — quarum
utraque probabilis certe est, utra autem probabilior
sit, non est unde definiamus, — tollitur ilico tota
difficultas. Quin ex isto duorum fontium nostro-
rum discrimine non leve referimus commodum. In
mentem. enim. venire poterat in S. Claro factum
esse, quod alias non raro accidit, ut posterioris
aetatis auctor, cum nomen alicuius sancti ceteroqui
glane incogniti in martyrologiis aliisve libris litur-
gicis inscriptum legeret vel ab incolis eius reliquias
honorantibus pronuntiatum. audiret, ipsius legen-
dam in gratiam horum incolarum, huiusmodi
rerum oppido cupidorum, proprio marte confecis-
set, sive traditiones quasdam populares colligendo,
sive historiam. aliquam mere fingendo, sive Acta
alterius sancti in sanctum illum transferendo. Talis
autem suspicio tum mazime se ingerere solet, cum
agitur de sancto quodam Felice seu Beato, Victore
seu Nicasio, Romano seu Quirino, Peregrino seu
Barbaro, Benigno seu Bonifatio, Claro seu Hono-
rato εἰ aliis huiusmodi; haec siquidem nomina
communia sunt, et aliquando ideo dumtazat
facta. sunt quibusdam ersonis determinatis pro-
pria, quia, cum. verum ipsarum momen ignorare-
tur, postquam. miracula ad eorum sepulcra vel
reliquias. patrata. erant, placuit. fidelibus. ipsos
honorifica quadam appellationedesignare. Ium vero
id in Claro nostro locum habuisse, quamvis nomen
illud hominis, ut dicitur, Angli non sane peregri-
illius exemplaria, iuvabit monuisse nihil in ipso repertum
iri, quod quoquo modo historieis studiis utile sit, ac proin
posse illud prorsus tuto neglegi. — (4) Edit. Sollerii, p. 592.
— (5) * Vir actibus et nomine clarus , formula est hagio-
graphis haud insueta, quae minime de his solis adhiberi
consuevit, qui CLanus nomen haberent. Sie v. g. Liuthardus
praepositus in narratione sua de translatione S. Iusti,
Iustum illum vocat wifa ef nomine clarum. (MG., Scr.
tom. XV, p. 567; Act. SS., Oct. tom. VIII, p. 334, num. 51).
— (6) Cfr. Act. SS., Oct. tom. V, p. 516, num. 23. — (7) Ctr.
Vitae cap. 5.
: 56 — num
AUCTORE
A. P.
non o[ficiunt.
dubia
quaedam
quae, collatis
simul
Usuardo et
Vita
anonyma,
de sacerdotio
sancti nostri
AUCTORE
vel de eius
aetate
ultro
oriuntur ;
C
A2
num sonet, affirmare non ausim. Certum illud ex
supradictis videtur, non ex Usuardi martyrologio
occasionem accepisse auctorem anonymunm, ut Vi-
lam conscriberet ; presbyteratus enim, quo sanctus
in. martyrologio auctus dicitur, certe meminisset.
Sic igitur potius factum esse crediderim, scilicet ut
Usuardusa biro nescio quo audiverit coli a pud Vul-
cassinos Clarum quendam, qui presbyter et martyr
fuisse ferebatur; postea autem auctor. Vitae, qui
Usuardum non legerat, ea. quae populares de
eodem sancto deque honoribus ei collatis a maiori-
bus accepta. narrabant, ipse in scriptis rettulerit
nobisque servaverit. Haec ut in re obscura.
93. Verum hoc nodo haud aegre, ut. videtur,
expedito, alius occurrit. ad solvendum difficilior.
In memoriam nempe iam revocavimus ante finem
anni875 compositum esse martyrologium Usuardi,
qui ceteroqui extremo amno 877 in vivis non
amplius erat. ^ At vero inquiet ,, post. Byaeum
nostrum (1) * nonnemo : S. Clarus in suo apud
, Capgravium elogio , — atque etiam in. Vita
mostra anonyma, cuius Capgravius accuratum
compendium. exhibet, — “ sub Eadmundo Anglo-
» rum rege natus traditur; cumque ex tribus huius
, nominis regibus, qui Anglis dominati sunt,
, senior anno 855 regnare inceperit, consectarium
, 6st ut Clarus eremita a Capgravio laudatus certe
, ante annum 855 matus mon sit, utque proinde
, anno 875 non plures quam viginti aetatis suae
, annos numerarit. ,, Quod si sic habet, ita perg it
Byaeus, ^ quis credat eum. iam inde ab anno illo
, sacerdotem exstitisse atque ut talem ab Usuard o
, ad IV novembris diem annuntiari. Id sane cre-
, ditu. est admodum difficile (2) ,. Quin etiamsi
sacerdotem. non fuisse Clarum ex silentio Vitae
colligere vellemus, non tamen ideo meliore loco res
esset. Eiusdem siquidem. Vilae cap. 8 edocemur
nonnisi tribus annis transactis ab eius passione
coepisse sanctum martyrem. populis innotescere ;
aegre autem in adulescentem, qui secundum verissi-
mam Byaei computationem viz decimum septimum
annum, cum moreretur, egisset, omnia ea, quae in
Vita narrantur, cadere potuissent; insuper non
valde probabile est, si tam recentis martyris notitia
ad. Usuardum pervenisset, qui haud procul a pago
Vulcassino vivebat, futurum fuisse ut ieiuno dum-
taxat illo, quod protulimus, elogio gloriosum Christi
testem celebrasset.
94. Difficultatem hanc non sensit vir alibi cau-
tior Carolus Trigan, quippe qui errore nescio quo
implicitus putaverit. Eadmundum | seniorem ab
anno 841 ad annum 846 regnasse (3). Perperam
utique, cum. de tempore suscepli ab. Eadmund.o
regiminis ne leve quidem subsit dubium, certumque
sit illum ab anno 855 ad annum 870 imperasse.
Credo T'riganium oscitantia quadam prae mente
habuisse non Eadmundum illum. seniorem regem
Saronum orientalium, sed cognominem regem
Saxonum occidentalium, qui quidem integro post
saeculo, annis nempe 941 ad 946, regnum obti-
nuit (&). Sed. mon tantum nobis negotii erit, ut ab
illa nos difficultate expediamus. Quoniam enim
Vitam Clari anonymam vidimus non praecipuae
(1) Act. SS, Oct. torn. V, p. 517, num. 98, — (2) Ibid.,
num.28,929, — (3) Hist. ecclés. de Normandie, tom. II,
p. 201. Errantem Triganium imprudenter secutus est ulti-
mus sancli nostri laudator, reverendus vir Legros, Vie de
saint Clair (1884), p. 44. — (4) Videtur quidem ille iam
anno 940 solium conscendisse; at sunt auctores etiam anti-
qui, qui initium regni ipsius ad annum 941 referant; quod
ad praesentem rem sufficit. — (5) Fortassis libuit auetori
Vitae, cum nomen regis Angliae, sub quo vixerat Clarus,
DE SANCTO CLARO EREMITA ET MARTYRE.
cuiusdam esse antiquitatis et. auctoritatis, non
absurdum certe erit rerum. quidem. in ea narrata-
rum summam recipere, utpote quarum memoriam
populorum iraditio satis fideliter in. universum
conservare potuerit, reicere autem notas illas chro-
nicas, in. quibus, quia sunt magis particulares,
saepe in adiunctis huiusmodi errorem. irrepsisse
vel legendistarum phantasiam libere versatam esse
nemo nescit (5).
95. Non repugnaverim tamen si quis contendat
auctorem anonymum in assignandis temporum
notis aliquatenus quidem, non tamen omnino er-
rvasse. Fingamus enim S. Clarum regnante FEad-
mundo seniore et vixisse, et passum esse, quamvis
aliquot ante annis natus esset, quam in regni po-
testatem. venerit. Eadmundus. Quid factu facilius
fuit quam ut auctor sat multos post annos manum
operi admovens, et haec tempora paulum permiscue-
rit, et ad. ipsam sancli nativitatem. retulerit id
quod de illius vita vel de sola etiam morte erat
dicendum. Cuiusrei alterum exemplum huic persi-
mile afferre non pigebit. Odulfi Staverensis presby-
teri, qui. medio saeculo LX. mortuus. est, Vitam
habemus saeculo .X exeunte vel ineunte XI confe-
ctam ab auctore anonymo, qui ex vulgari traditione
ea quae narrat, accepisse videtur (6); sic autem
narrationem exorditur : Tempore Ludhowici piis-
simi augusti erat quidam vir venerabilis... nomine
Bodgis, de quo, Deo praedestinante, procreatus
est filius nomine Odulfus. Qui mox eum sacratis-
sima baptismatis unda enascitur.. (7). Credet
utique, qui haec legerit, Odulfum post annum 814
natum esse, quo anno imperii habenas suscepit
Ludovicus Pius. Verum ita non est; paulo. post
enim refert. idem auctor poscenti S. Friderico
Traiectensi, ut Odulfus Fresones in fide erudire
pergeret, venisum esse illum et asseruisse aetate se
fore (— esse) provectum et prorsus imbecillem ad
id ministerium (8). Atqui inter annos 835 et 841
obiit Fridericus (9), quo tempore aut minus aut
cerle non. amplius viginti et septem annos natus
esset Odulfus. Si ergo in laziorem quandam inter-
pretationem detorquendus est locus ez cap. 1 Vitae
Odulfi supra repraesentatus, quid. obstat quominus
eodem modo textum Vitae Clari explicemus, quem
ceteroquinon diffitemur esse paulo magis disertum?
96. Locus postulare videtur ut de Cyrino illo,
quem. Vita infra edenda testatur S. Claro. famu-
latum esse eidemque demortuo parentasse, pauca
subiciamus. Fuerunt nempe qui ipsum ez legenda
S. Nicasii in historiam S. Clari incaute translatum
autumarent (10); sancto. nempe Nicasio socius in
itinere et in. martyrio fuit Quirinus quidam, qui
lum. in Passione Nicasii, tum in. martyrologio
Usuardi simul cum illo nominatur. Quibus assen-
tiri dubitamus; sed neque, quod ad rem praesentem
propius attinet, iis adstipulamur, qui, si duos
Quirinos Cyrinosve — unum. enim idemque hoc
nomen esse constat — alterum scilicet. tempore
Nicasii, alterum tempore Clari mostri, exstitisse
concedimus, ilico duos etiam Claros recipiendos
esse affirmant. Ultro utique fateor minoris aucto-
ritatis esse Vitam Glari, quam ut ex eius solo testi-
ignoraret, sanetum. regem Eadmundum nominare, qui
fama celebris erat; quem ad modum in Vitis sanctorum
aelatis merovingicae recentiore tempore conscriptis sae-
pissime, ubi rex quidam Francorum nominandus est, Chil-
debertus nominari solet. — (6) Cfr. O. Holder-Egger in MG.,
Ser. tom, XV, p. 356. — (7) Ibid., l. c., cap. 15 cfr. Act. SS.
Iun. tom. II, p. 593, num. 2. — (8) MG.,, 1. c., p. 397, cap. 4;
Act. SS., l. c., p. 594, num. 7. — (9) Cfr. O. Holder-Egger,
1. c., p. 333, not. 3. — (10) Trigan, op. cit., tor. II, p. 20.
monio
D
quae tamen
quadantenus
solvi
possunt ;
neque obstat
Cyrinus ille
Clari famulus
p
1
.
in Vita
᾿ anonyma
laudatus.
versamur,
S. Clarus
vixerit,
B
Verum quia
in obscuro
de aetate qua
C
DIES QUARTA NOVEMBBIS.
monio asseveranter contendi possit, reapse erstitisse
illum Clari famulum, quem in nullo alio documento
commemoratum offendimus. Verum negamus etiam
sufficere hanc nominum similitudinem, quae hunc
inter et. Nicasii adiutorem interest, ut propter hanc
solam necesse sit ea. quae de Cyrino. Vulcassino
Vita nostra profert, inter fabulas amandare. Nihil
enim praeler ipsum nomen utrique Quirino seu
Cyrino commune est. Aller nempe socius exstitisse
dicitur S. Nicasii atque cum illo et cum S. cubiculo
cruenta morte interiisse; quorum funus qrocuravit
Pientia matrona ; illi vero in hoc obeundo pio mu-
nere. adstitisse Clarum quendam, prava. est. lectio
codicum recentiorum (1). Contra in. Vita Clari ne
nomen quidem Nicasii comparet, neque ulla. res
narratur, quae € Nicasiama legenda derivata
sit (2); Cyrinus vero non funeris obsequia a Claro
recipit, sed ipse Claro eadem praestitit. In marty-
rologio autem Usuardi, ubi de S. Quirino sermo
est (3), non nominatur Clarus; ubi de Claro, non
Quirinus. Ne multis, plane diversa et inler. se
aliena sunt. quae tum. de. Quirino Nicasii socio,
tum de. Cyrino Clari famulo in documentis anti-
quissimis leguntur (4).
97. Sic autem, licet nequaquam putem omnia ad
liquidum esse redacta, eo tandem deducti sumus ut,
remotis modo salem non inepto difficultatibus,
qrobabiliter assentiri possimus iis, qui Clarum
Usuardinum eundem esse. affirmant, cuius Vita
anonyma ad nos usque. pervenerit. Non me prae-
terit, si qui hunc commentarium | legerint, futu-
rum esse ut me nimiae diligentiae quidam insi-
mulent, quatenus plus aequo laboraverim in rebus
ventilandis et probandis, quae alii tamquam firma
fizaque habent, vel diutius inhaeserim ezaminandis
documentis, quae alii minime tanta cum cura era-
minanda esse putant, utpote quorum non satis certa
fides aut saltem obscurum sit testimonium. Parcant
utrique, qui sic extreme opposita senserint, si me-
diam viam ingressus pro instituto nostro conatus
sum ex paucis, quae supersunt, documentis antiquis,
ad veriorem, quoad fieri potuit, celebratissimi san-
cti cognitionem nili.
98. Porro ex praeiactis iam colligendumest, quid
circa. tempus, quo sanctus noster vixerit, definiri
possit. Paucis id sententiis complecti liceat : a) Fal-
sum est S. Clarum inter socios S. Nicasii exstitisse,
ac proinde (5) saeculo III floruisse(6); b) improba-
biliter omnino affirmant Wilson et Dempsterus (1),
eundem saeculo. VII vixisse, cum nulla sint mo-
mumenta, quae id tradant, neque ulla suadeat ratio.
c) Aliquanto maiorem veri speciem habet coniectura
Renati Toustain de Billy (8), qui Clarum inter
martyres. saeculi VIII computat, quamquam
fatendum. est desiderari testimonia, quibus haec
coniectura fulciatur. d) Plerique tandem, quotquot
(1) Vide supra, num. 90, — (2) Ut talis sane haberi non
debet * cephalophoria , quae ium de Nicasio eiusque
sociis, tum de Claro in utrorumque Actis narratur. Haec
enim trita historiuneula est, quae Sandionysianis monachis
praesertim. notissima erat; iamvero auctorem Vitae Clari
inter hos monachos requirendum esse probabile est (vide
supra, num. 12). — (3) Ad d. 11 oct, in ed. Sollerii, p. 592.
— (4) Quaedam alia quae ad S. Cyrinum pertinent, oppor-
tuniore loco infra proferemus inter annotata ad c. 7 Vitae.
— (5) Nullus enim iam est vir veritatis historicae curiosus,
qui Nicasium inter * apostolicos , illos episcopos recenseat,
qui saeculo I in Gallias missi dieuntur. Praeterquam quod
obscura valde est ipsius historia. — (6) Admirationem
movet Parker, Kalendar of the english Church, p. 920,
ubi de S. Claro eadem prorsus narrat, quae jn Vita saepe
laudata referuntur, eum tarnen asserit saeculo III passum
esse, — (7) Cfr. Act. SS., Oct, tom. V, p. 518, num. 29, 30.—
(8) Histoire ecclés. du dioc. de Coutances, tom. I, p. 61-2. —
443
nempe Vitam anonymam hac in re sequuntur, in
assignando saeculo LX consentiunt; quin. etiam
non desunt, quibus libeat ipsum annum emortua-
lem sancti indicare, nimirum vel annum 884 vel
894; his autem diligentioribus computatoribus as-
sentiri minime possumus : vel enim idem est Clarus
ab Usuardo, idem Clarus in Vita laudatus, vel
duo illi sunt. sancti diversi ; si primum. verum est,
manifesto errore detinentur qui annum 884 vel 894
propugnant ; si alterum, peto cur hos annos potius
quam quoslibet alios designent ; nec habebunt certe
quod respondeant. e) Eodem dilemmate ndem
perstringerentur, qui Clarum posteriore etiam tem-
pore natum esse. contenderent, nempe sub recentio-
ribus regibus Anglorum Eadmundis, qui saeculo
X medio οἱ X I ineunte regnaverunt. f) Nobis equi-
dem non improbabile, ut diximus, videtur Clarum
sub Eadmundo seniore (855-870) non quidem na-
tum esse, sed vixisse, ita ut. aliquanto tempore ante
annum 875 martyrium fecerit. Quoniam tamen
haec ipsa. sententia neque firmis testimoniis nititur
et nonnullas offendit difficultates (9), ideo in initio
huius commentarii maluimus adnotare incertum
esse tempus, quo S. Clarus floruerit.
$ III. De rebus a S. Claro gestis,
deque recentioribus — eius
Vitae seriptoribus.
99. Hic licebit nobis esse perbrevibus. Nihil enim
prorsus de rebus a S.Claro gestis proferre habemus
praeter ea quae in Vita moz edenda leguntur.
Recentiores utique auctores, quibus haec pauca non
faciebant satis, ea, ut moris est, multis ad ornatum
additis amplificaverunt. Sie, ut quaedam recen-
seam, Clarum regis filium dizerunt, eius studia
theologica. enarrarunt, et cum. ipsum sacerdotio
auctum. esse autumarent, eum a. Sigenando Con-
stantiensi episcopo ordinatum esse asseverarunt.
lidem itinera. sancti in Gallia et Normannia de-
scripserunt, singulaque loca, quae viator adiisset,
sunt. persecuti. Alia his similia omitto, quae quia
nullo vel prorsus exiguo fundamento | nituntur,
digna non sunt in quibus immoremur diutius. Sed
lectorum utilitati magis me serviturum esse credo,
si praecipuorum auctorum, qui post. medii aevi
tempora de sancto nostro qaulo uberius scripserunt,
elenchum proposuero. Sunt nempe hi.
30. Niconaus Drewuse, De b. Claro martyre.
Ser(mo), in volumine cui titulus est : Sermones...
de Christo eiusque gerula matre simulque san-
ctorum et sanctarum... ardua... certamina pingen-
tes (Hotomagi, 1507), fol. cccxr* -11r* (10).
(9) Gfr. etiam Trigan, op. cit., tom. II, p. 104-5; Toustain de
Billy, 1. c. — (10) Rarissimum volumen, quod novisse non
videtur Frére, Manuel du bibliographe normand, tom. I,
p. 3389, quodque frustra in publicis bibliothecis quaesive-
ram, Rotomagi in egregia bibliotheca v. el. Caroli Lormier
invenit vir doctissimus et de opere nostro non semel bene
meritus R. D. E. Sauvage, canonicus Rotomagensis ; quem
optimum amicum insperata morte nuper ereptum dole-
mus. Idem pro sua humanitate apographum Sermonis in
usus nostros confecit et nobiscum communicavit; nec
defuisse operae pretium supra, num. 8, ostendimus. Divi-
ditur Sermo ille in partes tres sive, quemadmodum loquitur
Nicolaus, in tres considerationes principales, quae appositis
in cuiusque initio litteris grandioribus inter se distinguun-
tur. Hane partitionem respexisse videtur Arturus du Mon-
stier, cum in sua Neustría sancta (cod. Parisinus, bibl. nat.
lat. 10051; de Claro agitur fol. 319-90; cfr. fol. 192, item
fol. 164), fol. 319, inter fontes suos recenset : Nicolaus
Recueil
AUCTORE
A. P.
certam
sententiam
proponere
nolumus.
Ea quae in
Vita
anonyma
leguntur,
additis ex
ingenio
quibusdam
narratiun-
culis,
recentiores
auctores in
vulgus
ediderunt.
M
Recueil de la vie et légende de M. saint Cler.
Rouen, s. d., in-8', 8 pp. s .
L(s) B(ox), Histoire el vies des glorieux S! Vic-
tor de Marseille et S' Clair-sur-Epte, martyrs,
extrailes des anciens manuscrits de l'abbaye
S'- Victor lez-Paris. Paris, 1630, in-8*, 39 pp.
Rosemrus DrNvALDUs, Vita S* Glari in pago
Vvleasino monachi, presbyteri, et martyris.
Parisiis, 1633, in-4*, 24 pp. - JE
— — Officivm ecelesiasticvm Si Clari apvd
pagvm Vvleasinum martyris. Parisiis, 1633, in-4*,
48 pp.
— La viede saint Clair sur Epte her-
mite, prestre el martyr au pays du Vexin, Dio-
cese de Roüen. Traduite du latin en francois. Par
R. Denyav, prestre, doyen et. recteur de la ville
et parroisse de Gisors. ἃ Rouen chez Raphaél
Malassis, au. Portail des Libraires. M.DC.XLHI.
Avec approbation, in-32", 44 pp. (1).
Exhibet hie libellus liberiorem quandam ver-
sionem gallicam Vitae S. Clari anno 1633 vulgatae.
Praemissa. est. (fol. 3-7) proliva praefatio ad cle-
rum et monachos monialesve Gisortianos ; subiecta
autem sunt (fol. 34-41, 42-44) textus actorum
aulhenticorum visitationis a Iohanne Leslaeo anno
1586 factae. (de hac infra, num. 32), tum Vitae
infra edendae. compendium gallicum, quod sic
inscribitur : Coppie de ce qui est escrit contre la
paroy de la chapelle de sainet Clair, à Gisors.
In hoc compendio nihil legitur memoratu dignum
L'histoire de sainct Clair, et les
questions clarianes, historiques et morales, mes-
lees de belles curiositez et de rares antiquitez.
Par Robert Denyav prestre curé de Gisors. A
Roven chez Raphaél Malassis au Portail des
Libraires, M.DC.XLV.
L'histoire de la vie, martyre et mira-
cles de S. Clair, prestre et hermite au pays du
Vexin, diocese de Roüen. Par Robert Denyav,
prestre, doyen, et recteur de la ville et paroisse
de Gisors. A Roven chez Raphaél Malassis, tenant
sa boutique au Portail des Libraires. M.DC.XLVI.
Avec approbation (2).
Rarissimo volumini in-8«, quod. in sola biblio-
theca publica. Rotomagensi repperimus, praemitli-
tur duplex ille titulus in singulis foliis excusus (3);
sequuntur folia 7 (signata A2 elc...), tum pagellae
151. Coniecerat b. m. E. Sauvage non omnino duas
huius libri vulgatas esse editiones, sed, cum non-
dum distracta essent omnia exemplaria anno 1645
excusa, bibliopolam mutato titulo, anno sequente
novamfacie tenus editionem confecisse. Attamen cre-
diderim potius aliter res actas esse :priorem nempe
litulum tunc excusum esse, quando opus suum
praelo submittere coeperat. Denyaldus ; postea vero
auctorem, cum, mutato quapiam ex causa. consilio,
Quaestiones Clarianas /ypis mandare iam nollet
vel non posset, alterum titulum, utpote iam verio-
rem, priori substituisse. Certe volumen nostrum in
media pagina 151 consistit, apposito verbo iN;
vacat autem. pagella sequens, neque ullum indi-
Dionysius serm. 1, 2 et 3 de S. Claro (cfr. etiam ibid., fol.
192, num. 4). Etenim praeter hunc tripartitum sermonem,
nulla alia neque in volumine laudato, neque in ceteris, quod
sciam, Nicolai operibus, reperitur oratio de S, Claro. --
(1) Unicum exemplar voluminis istius cognosco, quod in
bibliotheca v. cl. Eduardi Pelay Rotomagensis servatur. Is
pro sua humanitate pretiosum libellum ad nos hue evol-
vendum misit. — (2) In parte versa prioris tituli exstat
imago S. Clari, caput manibus gerentis. — (3) Tres praece-
dentes titulos ideo integros descripsimus, quia in reperto-
riis bibliographieis neque duos priores uspiam prolatos,
neque ipsos libellos exacte descriptos invenimus. —
DE SANCTO CLARO EREMITA ET MARTYRE.
cium est umquam editas esse Quaestiones Claria- D
nas, ad quas in corpore libri saepe remittit De-
nyaldus (M). Praesens autem. opus nihil aliud
exhibet. quam. ampliorem. verbosioremque narra-
lionem ipsarum rerum, quas in Vita latina anno
1633 edita auctor protulerat. Opus illud sive gal-
lice, sive certe latine (5) ante scriptum erat, quam
prodiit Vita. ista. latina brevior; in hac siquidem
saepe lectorem remittit Denyaldus tum ad Histo-
riam Clarianam quam * longius opus , suum
vocat el ex qua. “ praesentem Vitam contractam
esse , dicit (6), tunc ad Quaestiones Clarianas,
quas etiam Commentarium appellat. (7).
Jacoves Bomgav, La vie de Saint Clair, reli-
gievx, prestre et martyr. Paris, 1656, in-12,,
296 pp.
Vie de Saint Clair, prétre et martyr. Cherbourg,
1828, in-16^, 60 pp.
Lr Gnos, Vie de Saint Clair, prétre et martyr.
Saint-Clair-sur- Epte, 2e éd. 1884, in-16», 130 pp.
Editio prima, quam non vidimus, typis excusa est
anno 1883.
VassEun, Saint Clair, apótre de la ville de
Gournay, in Semaine religieuse de Rouen, 8 mars
1884.
SIV. De gloria postuma S. Clari.
31. Ut a. reliquiis divi martyris sumamus ini-
tium, imprimis commemoranda venit. illarum in -
ventio el. elevatio, quae tertio post mortem anno
facta. cap. 8. Vitae enarratur. * Hanc corporis
» sacri elevationem ,, inquit Denyaldus (8), * acta
, anliqua el. martyrologia cum prisca. ecclesiae
» Clarianae traditione ad. 17 iulii referunt, bre-
» viariis dumtaxat. Fiscanensi, Constantiensi. et
» Molano ad sequentem. 18 revocantibus; quem
» posteriorem observat Parisiensis devotio in eccle-
» sia Sancti Victoris suburbana, quo frequens po-
» pulus decima octava convenire solet ,. Quaenam
sint illa Acta antiqua, quae appellat Denyaldus, ne
suspicari quidem valeo; neque ei consentire possum ,
cum asserit in plerisque monumentis. liturgicis
Clarum die 17, in paucis die 18 annuntiari. Con-
ira enim esse mom videbimus (9). Porro verius
dizerit auctor lectionum ad. matutinum, quae olim
die 18 iulii recitandae praescribebantur in Proprio
sanctorum ad. usum monasterii Parisiensis Sancti
Victoris. Is nempe ita seripsit. lectione V. (10) :
Huius (11) prima e tumulo elevatio sub nomine
translationis in tota diocesi Constantina (12), ubi
quam plurimae eius nominis stant ecclesiae, et in
celeris fere per Galliam ecclesiis die XVIII iulii
celebratur, praesertim vero Parisiis in basilica
S. Vietoris.. Sed, uteumque res est, certe aptam
erplicationem habet. festum illud S. Clari die. 17
vel 18 iulii celebratum, si reapse alteruter dies fuit,
quo pridem elevatum est sacrum corpus et primum
honoribus ecclesiasticis ornatum ; unde perperam
(4) Pag. 3, 4,5, 7, 24, ete. — (5) Qtr. Iistoire...in praefatione,
ubi auctor testatur se hoc ipsum opus prius quidem latine
scripsisse, dein in linzuam gallicam vertisse. — (6) Vita,
pp. 4, 7, 19, 21, efr. Officium, pp. 3, 6, 11. — (7) Vita, pp. 7,
9, 13; efr. Officium, p. 3. — (8) Vita, p. 223; Arturus du
Monslier, Neustria sancta, (ol. 192, — (9) Infra, num. 43. —
(10) In cod. Parisino, bibl. nat. lat. 14153, saec. XVII, fol.
147". — (11) Designat quidem illo verbo suppositicium
istum Clarum, quem S. Nieasii socium fuisse quidam
commenti suut; sed sanctum. nostrum sub hac persona
à Victorinis honoratum esse, manifestum est. — (12) Cou-
tances.
ad
Reliquiae
saneti:
martyris
paulo post
mortem
ipsius
sollemniter
elevatae,
Α
in vico Sancti
Clari ad
Eptam,
B
in quo
fundatus est.
prioratus
benedictinus,
pie
asservatae
sunt.
DIES QUARTA NOVEMBRIS. A45
ad confirmandam suam sententiam, qua duos
fuisse Claros Vulcassinos contendunt, inde argu-
entum ducunt. auctores nonnulli, quod. tum die
18 (vel 17) iulii,tum die 4 (vel 5) novembris Clarus
quidam in libris liturgicis annuntiatur ; probabi-
lissimum | enim. est. unum. eundemque | Clarum
nostrum hac die mortem obiisse, illa esse elevatum.
32. Porro in isto loco, in quo sacrum martyris
corpus statim a. morte sepultum ac postea sollemni-
ter elevatum erat, cum fideles pretiosas reliquias pio
cultu prosequi non. desinerent, exstructa est ecclesia.
atque fundatus. benedictini ordinis prioratus, qui
diuturno tempore ad. celeberrimum | monasterium
Sancti. Dionysii. in. Francia. pertinuit. Superest
adhuc antiquioris illius templi pars quaedam, quae
iam est hodiernarum ecclesiae aedium navis minor,
ut cum modernis loquar, ad seplentrionem spectans;
quam partem ex genere seu stilo fabricae saeculo
IX vel etiam. VIII constructam esse asserunt seu
potius coniciunt (1). Navis autem maior seu media
saeculo X 1I aedificata esse dicilur (2), minor au-
tem altera, quae nempe a latere meridionali con-
sistit, circa annum 1500 perfecta est (3). Prioratus
autem fundandi quo tempore initium factum sit,
nescimus (4); certum id. dumtaxat. videtur. medio
saeculo XII monachos abbatiae Sancti. Dionysii
in vico Sancti Clari ad Eptam iam constitisse (5).
Ipsis nimirum commissa erat. sacrarum divi pa-
troni. veliquiarum custodia; quas anno 1410 Phi-
lippus de Villette, abbas Dionysianus, transtulit in
capsam auratam, quam sumptibus suis Folquem-
bergus, ipsius loci prior, fieri fecerat (6). Quieverunt
ibidem sancti reliquiae, a monachis atque piis fide-
libus honoratae. Narrant quidam easdem post
medium saeculum. X VI prudenter in loco tutiore
occultatas esse, ut a sacrilegis Calvinistarum ten-
taminibus praeservarentur ; verum. anno 1586,
sedatis Calvinisticae in sacras reliquias impieta-
tis turbinibus, ossa beatissimi martyris sub altari
capellae sanctae Margaretae, quo absconsa fue-
rant, in celebri eiusdem saneti ad Eptam ecclesia
XY februarii reperla esse et in capsa argentea ad
fornicem basilicae suspensa usque modo populis
colenda exhiberi. Jta lectio quinta officii S. Glari
in Proprio abbatiae Sancti Victoris saeculo X VII
exarati (T). Verum haec falsa esse, documentum
ipso anno 1586 editum ostendit. Cum nempe Iohan-
nes Lesley, episcopus. Rossensis (8), qui ill. archi-
episcopi Rotomagensis Caroli II, cardinalis Bor-
bonici, vicarius erat in spiritualibus, hoe anno
diebus 15 et 16 februarii(9) vicum Sancti Clari ad
Eptam adiisset, ibique reliquias. sanctorum. in
parochiali ecclesia. servatas visitasset et. recogno-
visse, allaria. consecrasset, aliaque huiusmodi
pontificalia. officia. peregisset, literas authenticas
edidit, quibus rerum gestarum seriem narraret
atque testaretur (10). In his autem legimus reliquias
(1) Legros, op. eit., pp. 31, 100. Cfr. etiam annot. 5b ad
caput 7 Vitae. — (2) Legros, l. c. — (3) Ibid., pp. 34, 101. —
(4) Michel Félibien, Histoire de l'abbaye royale de Saint-
Denis en. France (1706), p. 195. — (5) Félibien, 1. c.; [Tous-
saint du Plessis], Description géographique et historique de
la Haute-Normandie, tom. II (1740), pp. 323, 501. Legros,
op. cit, p. 30-1. De historia prioratus pauca quaedam col-
legit idem vir rev. Legros, p. 30-35; cfr. etiam R. Denyaldus,
Vita, p. 4. — (6) Ctr. Félibien, l. c. — (7) Eiusdem lectionis
loeum alium attulimus supra, num. 31. — (8) De Iohanne
illo Lesley sive Leslie, qui a Normannis dictus est de Lessay
vel de Lesselie, quemque nonnulli non Rossensem (Ross
in Hibernia) sed Roffensem (. Rochester) episcopum fuisse
commenti sunt, videsis T. F. Henderson apud Sidney Lee,
Dictionary of. national. Biography, tom. XXXIII. (1893),
p. 93-9. — (9) Haec diebus 15 et 16 februarii anni 1585 acta
S. Clari magnam saltem partem (11), in illa ecclesia
iam pridem servari, coli et a convenientibus undi-
que populis frequentari; alias autem. reliquias,
nimirum S. Cyrini, qui Claro famulus exstitisse
fertur, in altari S. Margaretae olim. absconsas,
anno 1585 repertas esse atque α Iohanne Leslaeo
die 15 februarii anno 1586 sollemniter recognitas.
33. In saepius iam. nominata. Sancti Victoris
Parisiensis basilica praecipuo etiam quodam culfu
S. Clarus Aionorabatur, el, ut. testatur. Proprium
illius ecclesiae (12), per octo dies ἃ concurrente
plebe sacrarum reliquiarum eius portio coleba-
tur(13) et contramorbosoculorum nonsine magnis
divinae potentiae signis invoeabatur (13). Quan-
donam has reliquias acceperint coenobitae Victorini,
quidque in earum honorem praestiterint, edocet nos
iam laudatus Iohannes de Thoulouse, eiusdem
abbatiae prior vicarius perpetuus (f. 1659) in suis
Antiquitatibus regalis abbatiae Saneti Victoris
Parisiensis; in quo libro haec narrat (14) : Servan-
tur praeterea in ecclesia nostra... duo fragmenta.
S. Clari martyris ad Eptam fluvium, primum ex
parte capitis de supercilio in formam oculi reclu-
sum (15), aliud de ipsomet sancto in figura argen-
tea sanetam ipsius iconem exprimente; quae
duo nobis data fuere beneficio illustrissimi domini
Caroli Borbonii archiepiscopi Rothomagensis
anno 1602, cum iam dudum apud nos vigeret
eiusdem sancti memoria et plebs Parisiensis,
mutata veteri devotione saneti Leodegarii, secreto
instinctu et communi impulsu, ut a maioribus
didicimus, ecclesiam nostram 18? iulii a multis
retro annis frequentare coeperit; pro qua reli-
giose fovenda obtinuimus anno praelacto reli-
quias ipsas dicti sancti Clari martyris in ecclesiam
nostram delatas a P. Petro Lescuier, canonico
nostro, anno citato. Ex quarum devotione et
contactu identidem sancti Leodegarii martyris
multa beneficia pro incolumitate oculorum aut
caecutientis visus variis temporibus sunt a Deo
pie venerantibus et reclamantibus impetrata, et
quotannis, immo saepe saepius hac nostra aetate,
obsequentibus fidelibus conferuntur. Unde ut rite
et competenter concurreretur tantae devotioni,
facultas nobis facta est ab antistite Parisiensi
festum. ipsius sancli sub ritu secundae classis
sollemnem quotannis ducere die 185 iulii praefata,
et insuper, exposita a nobis summo pontifici
Urbano VIII populi ea die devotionis ergo apud
nos concurrentis postulatione pro confratria sub
nomine ipsius saneti in ecclesia nostra erigenda,
hane suis codicillis Romae apud Sanctum Petrum
sub annulo piscatoris.. ... τ τὸν τον τ (16) datis
erexit et firmavit, δὲ insuper dictis confratribus
plenariam indulgentiam concessit ipso die primae
inscriptionis et. quotannis in festo ipsius sancti
die 18" iulii celebrando, ut. diximus, adstipulante
esse, perperam seripsit Legros, op. cit., p. 89-90. — (10) Aeta
haec authenticaeditasunt apud Denyaldum, Viede S. Clair
(1644), fol. 34-41. — (11) * A cette époque , inquit Legros,
op. cit., p. 90, * aucun ossement n'avait encore été distrait
, du corps du saint martyr -- Immo conceptis verbis innuit
Leslaeus non integrum corpus Glari tune in vico illo ser-
vatum esse : * du corps duquel saint Clair au moins une
, partie d'iceluy, repose en ladite église. , (Vie, fol. 36).
Vide eliam infra num. 35. — (12) In lectione quinta ; cfr.
supra, num. 31,32. — (13) Codex colitur, invocatur. —
(14) Cod. Parisinus, bibl. nat. lat. 14677, fol. 364. — (15) Quia
nempe ad sanandos oculorum morbos praecipue invoca-
batur S. Clarus. Brevi autem factum est ut crederent homi-
nes ipsum saneti marlyris oculum in hae lipsanotheca
asservari, Cfr. Baillet, tom. cit., p. 584. — (16) Vacat h. 1. in
codice spatium dimidiae lineolae.
illustrissimo
AUCTORE
A. P.
Earundem
particulas
in abbatiam
Sancti
Victoris
& Parisiensis
E
AUCTORE
A.P.
delatas esse
dicunt ;
item in
oppidum
Gisortium
et in alia
quaedam
loca.
A46
illustrissimo Parisiensi archiepiscopo loanne Fran-
cisco de Gondy.
34. Ab rursus exsurgit quaedam | difficultas.
Narrant enim quidam Victorinos monachos, quam-
vis saepe multumque id efficere conati essent, nul-
las tamen S. Clari reliquias ante annum 1630 im-
petrare potuisse; hoc autem anno, cum abbas
ipsorum commendatarius Franciscus de Harlay
factus esset archiepiscopus Hotomagensis, eos
opportunam occasionem captasse et ab illo postu-
lasse aliquas sacrarum reliquiarum particulas j
porro iussu dicti archiepiscopi ad vicum Sancli Clari
ad. Eptam venisse Robertum Denyaldum, ecclesiae
Gisortianae decanum, ut ex capsa. sancti aliquot
reliquias extraheret et. Victorinis traderet; verum
loci incolas, arreptis etiam armis, adeo ne id fieret,
obstitisse (1), ut. Denyaldus consilium mutare coa-
ctus sil. Quarum rerum gestarum seriem. ipse
Denyaldus memoriae tradidit (2). Iamvero ut in
concordiam revocentur duae illae narrationes,
quae licet ab auctoribus ferme coaevis prolatae,
tamen viz: non manifeste invicem repugnant, for-
sifan coniciet quispiam anno 1602 Victorinis datas
esse reliquias, quae ferebantur esse commenticii
illius socii S. Nicasii, nomine Clari, quem multi id
temporis viri eliam inter monachos Victorinos (3)
reapse exstitisse credebant, cuiusque ossa. partim
in ecclesia collegiata Sancti Mellonis Pontisarensis,
partim Mellenti (4), partim aliis in locis conservari
asserit Pommeraius (b). Ut aliquis certiora hac de
re nos doceat, apprime optamus. Periit iam celebris
abbatia Victorina; reliquiae autem. S. Clari in
vicinam parochiam Sancti Nicolai de Cardineto
delatae sunt.
35. Non exiguam partem corporis S. Clari se
gqossidere contendebant tempore Denyaldi incolae
oppidi Gisortii (6). Verum haec sacra. lipsana
ita postmodum cum aliis commixta sunt, ut
iam. discerni nequeant (7). Praeterea aliquot. alia
loca notata repperi, in. quibus asservarentur par-
liculae quaedam reliquiarum nostri, ut videtur,
martyris. Saeculo nempe XII, cum pia nobilisque
mulier. Mathildis, uxor Henrici V. imperatoris,
postea vero Gaufridi comitis Andegavensis et Nor-
manniae ducis, Beccensibus monachis capellam
suam multis sacrarum reliquiarum ditatam
pignoribus dono dedisset, occasione accepta, revi-
sae et recensitae fuerunt sacrae reliquiae, quae
in sacrario Beccensis ecclesiae asservabantur (8),
et catalogus earum descriptus est (9), in quo nomi-
natum legimus Brachium sancti Clari martyris ;
quem Clarum esse Vulcassinum nostrum. summe
probabile putamus. Sed. saeculo X V I1 casu nescio
(1) Candide fateri oportet incolas illos non tam devoto in
Clarum animo,quam lueri nummorumque cupiditate motos
esse, ut ita Denyaldo resisterent. Timebant nempe, si pars
reliquiarum alio deveheretur, ne piorum etiam fidelium
catervae,quae adSanctiClari vicum confluere solebant, alior-
sum etiam partim se conferrent. Cfr. Hist. de S. Clair, pp. 195,
126 : * Je leur dis doneques que ie recognoissois que le mo-
, if de leur colere sortoit plutost du creux de leur tire-lire .. .
— (2) Histoire de S. Clair, p. 120-33; cfr. Legros, op. cit.,
p. 90-1, — (3) Vide supra, num. 31, not. 11. — (4) Meulan,
départ. Seine-et-Oise, — (5) Hist. des arch. de Rouen, p. 32.
— (6) Histoire de S. Clair, p. 118-20. — (7) Cfr. Legros, op.
cit., p. 92, not. 1.— (8) Ita narrat Benignus Thibault in opere
quod inscripsit Chronicum Beccense auctum et illustratum
(Cod. Parisinus, bibl. nat. lat. 19884, saec. XVII, p. 181). —
(9) Catalogum illum exhibet Thibault, p. 182-3 : quem ex
antiquo codice ab ipso exscriptum esse, manifestum est.
Catalogus autem reliquiarum, quas Mathildis Beccensibus
dederat, prostat ibid., p. 1835. In horum catalogorum noti-
liam perhumaniter deduxit nos reverendus et doctus vir
Porée, parochus in Bournainvile. — (10) Ibid., p. 185 recen-
DE SANCTO CLARO EREMITA ET MARTYRE.
quo pessum ierat brachium illud, neque in thesauro
Beccensi. iam. inveniebatur. (10). Servat adhuc
ecclesia Alulfi Villae (11) in dioecesi. Rotomagensi
ossiculum vitrea lipsanotheca. inclusum. et sigillis
munitum cum hac inscriptione : S. Crant M. Alias
eiusdem reliquias in collegiata ecclesia Sancti Ger-
mani de Pratis honoratas esse asserit Giry (19). Ar-
turus du Monstier, qui id a Roberto Caenali didicit,
haec scribit in Neustria sancta fol. 164: ^ Desancto-
, rum Clari et Cirini reliquiis habetur in ecclesia
, cathedrali Abrincensi , Alia huiusmodi omitto.
Quisnam autem sit ille Clarus, cuius reliquias
simul cum reliquiis S. Vicloris ad. ecclesiam Yve-
totensem misit anno 1777. Pius papa VI (13), non
comperi. Neque rescire est, utrum Clarus noster ille
fuerit, cuius digitus anno 1185 sub altari quodam in
viculo Sancti Pauli haud procul Gemmetico simul
cum reliquiis S. Pauli apostoli et cuiusdam Cyriaci
martyris inventus est ; cuius inventionis atque
miraculorum,quae postea acciderant,na rrationem
conscripsit Alexander | Gemmeticensis (14). — Ad
alium. Clarum. pertinere opinor, quamvis contra
sentire videatur Ieantin (15), reliquias quae asser-
vabantur in vico Fontanis in Arduenna.
36. His circa reliquias praemissis, quae simul
uno lenore congerere magis opportunum duzimus,
ut iam celeros honores pios sancto nostro habitos
enarremus, redeundum. nobis est ad iam saepius
nominatum locum in quoet Clarus obiit, et servatur
adhuc pars reliquiarum. ipsius, quae supersunt,
longepraecipua. Est nempe vicus dictus Saint-Clair-
sur-Epte (16), situs ad ripam Eptae fluminis, quod.
pagum. Vulcassinum in duas veluti partes dividit,
alteram gallicam,normannicam alteram. Vicus in
garte gallica exstructus est, eratque olim sub dicione
parlamenti Parisiensis; nihilo minus usque ad
extremum. saeculum. X VIII continebatur, ad. spi-
ritualia quod spectat, intra fines dioecesis Rotoma-
gensis, cuius nimirum pars erat totus magnus vica-
riatus Pontisarensis. Sed. sub initiis huius saeculi
transiit vicus ille cum toto hoc tractu in potestatem
dioecesis Parisiensis, mox vero dioecesis Versalien-
sis, quando nempe anno 1802 sedes episcopalis
Versaliis erecta. est. Ex. dictis explicatur simul. et
refellitur error scriptorum quorundam alienigena-
rum (17), qui tradunt Clarum martyrium fecisse
haud procul a vico quodam ad ripam Eptae, qui
postea. ab eo nomen Sancti Clari acceperit sitque in
territorio Hotomagensi in. Normannia, ast. caput
martyris asservari in altero vico, qui etiam Sancti
Clari nuncupetur, pertineat. vero ad. territorium
Parisiense (18). Scilicet legerant illi apud. Alfor-
dium (19), qui h. 1. Saussaium (90) exscripsit, Cla-
set Thibault paucas reliquias, quae ex tanto numero suo
lempore supererant. — (11) Allouville. — (19) Les Vies des
Saints, ed. 1719, tom. II, col. 2951. — (13) J. Bunel et A. Tou-
gard, Géographie de la. Seine-Inférieure, arrondissement
d'Yvetot (1876), p. 9. — (14) Alexandri libellus nuper in
nostris Analectis editus est, tom, XII, p. 389-408, Inventio
refertur cap. 5, p. 392-3; miracula vero, quae a S. Claro
accepta. ferebantur, quaeque in oculorum morbidorum
sanatione fere versantur, narrata videsis cap. 9, 20, pp. 395,
399: efr. cap. 19, p. 399:— (15) Les Chroniques de Ardenne
εἰ des Wo?pvres, tom. II (1852), p. 388. — (16) Département
Beine-et-Oise, arrond. Mantes, canton Magny. — (17) Bri-
tannia sancta, tom. II (1745), p. 249; R. Stanton, Menology
of England and Wales (1887), p. 524-5. — (18) Quin etiam
vieum illum alterum esse * in vicinia urbis Parisiensis ,
scribit Stanton, l. c. Arturus autem du. Monstier ( Neustria
sancta, fol. 192, num. 4) illius vici nomen pronuntiat Saint-
Clair pris Palaiseau. De eo videsis Legros, op. cit, p. 65,
not. 1. — (19) Fides anglo-sazonica sive annales. ecclesiae
anglo-saronicar, tom. 1I (1663), p. 329. — (20) Martyrolo-
gium gallicanum, ad d, 4 novembris, p. 828.
rum,
D
E
Colitur
S. Clarus
in vico
laudato
S. Clari
ad Eptam
I
«
,
F ᾿
Α
concurren-
tibus illuc
sanitatis
recuperandae
gratia
piis fidelium
catervis.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
rum, postquam capite plexus esset, decisum caput
manibus collegisse illudque “ versus vicum, qui ad
, Eptam amnem situs iam. abhinc glorioso eius
, nomine et agone gloriatur ,, deverisse ; et paulo
post : “ Caput Clari sacratissimum ad pagum suo
, nomine insignem in agro Parisiensi delatum, con-
, digna illic veneratione asservatur. ,, Haec utique,
licet non satis luculenta, veram tamen habent expli-
cationem, si de uno eodemque vico Sancti Clari in
loto Saussaii loco sermonem. fieri adverteris, qui
vicus ad Rotomagensem quidem dioecesim, at simul
ad. Parisiensem agrum pertineret. Id autem non
viderunt. illi, quos corrigimus, et duos vicos α
S. Claro dictos commenti sunt.
37. In huius igilur. υἱοὶ ecclesia servatae sunt
sancti. martyris. reliquiae, quarum. historiam in
superioribus usque ad initium. saeculi XVII de-
duximus. Inclusae tunc temporis erant in capsa
arte fabricata, quam his verbis describit Denyal-
dus (1) : Saeri corporis reliquiae fidelium elee-
mosynis (2) in feretro argenteo deaurato post
tempora saneti Ludovici regis (cuius et beati
Caroli imperatoris imagines in circuitu ferelri
conspiciuntur) reconditae (3), quod eum cathenis
ferreis pendulum et sublevatum super altare de-
ponitur el exponitur ad osculandum festis sol-
lemnioribus, et per octavas festorum tum depo-
sitionis tum translationis saneti Clari. Undique ad
martyris tumulum concurrebant. pii fideles (4) et
multa sanatorum morborum beneficia ipsius inter-
cessione accepta referebant (5). “ Mos erat ,,
inquit. Denyaldus (6), ^ quem testatum vidi in
, antiquis monumentis manu seriptis (7), ut quoties-
, cumque in ecelesia S. Clari sanatio quaedam hu-
, iusmodi contigissel, ea in tabula quadam describe-
, retur, subiunctis testium subscriptionibus; quarum
, tabularum magna multitudo ex columnis, posti-
, bus, murisve ecclesiae maioris dependebat ,,.
Conservabatur etiam in eadem ecclesia, teste eodem
Denyaldo (S), haud. exiguum volumen in quo enar-
rata erant miracula ad. intercessionem sancti mar-
tyris patrata; qui tamen liber. scriptoris. illius
tempore perditum. ierat. Idem autem ille testatur
* aliquot sibi comperta in gersonis quorundam pa-
, rochianorum suorum miracula (9) « ; quod autem
Vitam S. Clari elaboravit, id egit motus grati animi
sensu " pro beneficio accepto in oculorum morbido-
, rum restituta sanitate per beati martyris implo-
, ratum patrocinium (10).
38. Extremo autem saeculo X VIII, cum omnia.
in gallicis finibus permiscerentur et perturbarentur,
solitam barbariem exhibuerunt in vico Saneti Clari
viri quidam novis rebus studentes; direptaque est
et destructa capsa pretiosa, in qua sacrae reliquiae
inclusae servabantur. Ipsae tamen. intactae veman-
serunt, iacentque nunc in capsa lignea non illepide
exsculpta et exterius deaurata. Reposita haec est in
sacello quodam parochialis templi; cui quidem
(1) Vita, p. 93; Art. du Monstier, Neustria sancta, fol. 192,
num. 3. His similia profert J. Boireau, op. cit, p. 81 sqq. —
(2) Immo, ut videtur, liberalitate Folquembergi, prioris
monasterioli ad Sanctum Clarum. Vide supra, num. 32. —
(3) Denyaldus : recondito.— (4) Denyaldus, Vita, pp. 92, 23.
— (5) Ibid., p. 2244. — (6) Histoire de S. Clair, p. 141; efr.
eiusdem Vita S. Clari, p. 25; Legros, p. 80. — (7) In Vita
latina 1. c., provocat Denyaldus ad * pontificale instrumen-
tum , ; quod ipse ad calcem maioris suae Historiae S. Clari
transcripsisset. Nihil quidem tale in. Historia legitur; sed
in altero opere gallico Vie de S. Clair (1644) excusae sunt
litterae supra laudatae Iohannis Leslaei, episcopi Rossensis
(cfr. supra, num. 39); in his autem testatur Leslaeus se
* antiquam , tabulam. huiusmodi in ecelesia Saneti Clari
AMT
templo edaz rerum tempus non pepercerat, illud
autem reverendus vir Legros, cum ante hos decem
annos parochum Sancti Clari ageret, impigris curis
instaurare atque adornare non destilit. Nec defer-
buit sive loci incolarum, sive vicinorum populorum
illuc catervatim adventantium in divum tutelarem
pielas (11). Magna. praesertim celebritate. colitur
dies sancto festa, quae in vico Sancti Clari est
17 iulii (12). Vespere nempe sollemnitatem praece-
dente conveniunt in ecclesiam ; dicuntur pro contione
sancti laudes ; sollemni pompa. in praecipuam vici
plateam cum. cereis et facibus accensis deferuntur
S. Clari eiusque socii S. Cyrini lipsanothecae ; con-
cinentibus populis sacros hymnos et. ecclesiae cam-
panis resonantibus, rogus accenditur. et ecclesia-
sticis benedictionibus consecratur. Hunc * ignem
S. Clari , vocant; constat autem. rogus arbore
quadam floribus ornata serlisque. redimita, ad.
cuius imam parlem sarmenta congesta sunt.
Canunt. inde hymnum Te Deum, atque ubi ad
ecclesiam redierunt, sanctas reliquias venerantur, et
media nocte sacris operantur presbyteri, communi-
cant laici.
39. Nec minor est diei 17 sollemnitas; qua. die
post cetera. pia. opera. sub. vesperam iterum congre-
gatur pia fidelium caterva, quae frequenti pompa.
ad illum vici loeum tendit, quem morte sua S. Cla-
rum consecrasse tradunt. Huic * Eremus S. Clari ,,
nomen esl; constat autem tribus partibus invicem
distinctis : 1) fonte, qui dicitur, S. Clari, quem
cancellis. circumdederunt. ornaveruntque. antiqua
divi martyris statua; 2) cellula, quam dicunt,
ipsius, saeculo tamen X VI vel XV IH aedificata;
cuius frons tum. anaglyptis quibusdam ornatur,
tum. hac inscriptione : Icy Esr LE vÉRrrABLE Henwr-
TAGE OU LE BIENHEUREUX SAINT ÜLAIR A VESCU ET A
ÉTÉ pÉcOLÉ ET MARTYRISÉ EN L'AN 884. In ipsa cel-
lula lapideo altari. superpositus est lapis, in quo
exsculpta sunt haec verba : SUR GETTE PIERRE A ÉTÉ
pÉGOLLÉ LE BIENHEUREUX Saivr CrAm. Adsfant pul-
chrae duae statuae S. Clari et S. Cyrini. E regione
autem. cellulae parvum. sacellum. exstructum. est.
3) Horto, quem. sanctus coluisse. traditur. (13).
In hune porro * eremum , pia consuetudo est ut
deferantur corpora duorum sanctorum, qui ibidem
ante aliquot saecula vitam aliquamdiu egisse tra-
duntur. Inde ad. ecclesiam refert. festiva. caterva
pignora sanctorum martyrum, quae per integrum
mensem coram. fidelibus populis illuc undique con-
fluentibus remanent exposita.
40. Sed quamvis haec quotannis magna. cum
celebritate fiant, splendidius tamen diem. sancto
martyri sacrum egerunt oppidi Clariani incolae
anno 1884. Cum enim non pauci, perperam quidem,
opinentur Clarum. anno 884 martyrio coronatum
esse, consilium iniverunt diligens atque pius paro-
chus iam. saepe laudatus D. Legros cum devotis
fidelibus, ut hunc. post mille annos. recurrentem
vidisse (fol. 38"). — (8) Histoire, p. 141 * Il y en avoit iadis
, un volume en l'église du bourg, qui fut presté à Messire
, Charles de Boues de la maison de Contenant, grand
. vicaire de Monseig. l'Archeuesque de Roüen au vicariat
. de Pontoise, lequel il n'a pas rendu ayant esté prevenu
, de mort, que ceux de sainct Clair ont deu repeter et
, demander. , — (9) Vita, p. 24, Horum quoddam narrat in
Histoire de S. Clair, p. 142 sqq. — (10) Vita, p. 94; Histoire,
p. 138141, ubi pluribus rem enarrat. Gfr. Le Bon, op. cit.,
p. 39; Boireau, op. cit., p. 83; Legros, op. cit, p. 802. —
(11) Legros, op. cit., p. 83. — (12) Ibid., p. 94, — (13) Übe-
riorem huius pii loci descriptionem videsis apud Legros,
op. cit, p. 104-7 ; cfr. p. 35-6.
diem
AUCTORE
A. P.
Celebrior
autem est
sollemnitas
diei
1; iulii,
guae anno
1884
solito
splendidior
fuit.
AUCTORE
A.P.
Sed et aliis
multis in
locis,
diversis
quidem
diebus,
448
diem anniversarium sine magna sollemnitate prae-
terire non sinerent; quod et fecerunt (1). Nec cessat
divus patronus sua protectione adiuvare propensos
in suam laudem christianos; qui non pauca bene-
ficia ipsius intercessione accepta referunt 3).
41. Non solis illius parochiae finibus continetur
hodierna populorum in sanctum martyrem vene-
ratio; verum et praeteritis saeculis late patuit, et
nunc etiam late patet cultus. ipsius ecclesiasticus.
Postquam nempe illius nomen in suum martyrolo-
gium. recepit. Usuardus, innumera alia martyro-
logia sire antiqua. sive recentiora, quae fere ex
Usuardino derivata sunt, gloriosum martyrem
cum honore recensere non omiserunt; quorum bene
longum elenchum subicere possemus, si operae pre-
tium videretur. Verum his omissis, et commemo-
rato solo Romano martyrologio, in quo ad. diem
4 novembris Usuardinus textus de S. Claro. ad
verbum exscriptus est, vem uliliorem nos facturos
credimus, si paucis enarraverimus in quibus dioe-
cesibus et a quo tempore sancti martyris memoria
celeris libris liturgicis compareat inscripta. Conscii
quidem sumus multa in hac recensione nos prae-
terisse ; absolutum. enim. elenchum. conficere et vix
qoteramus, et certe pro rei momento laboris erat
nimii; non. pauca tamen volumina etiam manu-
seripla, missalia scilicet, breviaria, lectionaria
aliaque huiusmodi evolvimus, quamvis non semper
cum multo fructu. Insuper semel monuisse sufficiat
in quibusdam ex moz laudandis libris liturgicis
non nostrum Clarum commemorari, sed, ut v. g. ex
lectionibus ad. matutinum manifestum est, cogno-
minem illum. pseudo-socium S. NicasH, de quo
supra pluribus egimus, vel etiam alterum Clarum,
qui solet fere ubique die 1 iunii coli (3). Testimonium
tamen pro cultu Clari nostri dicunt etiam libri illi,
cum nulla. alia. ratione alius aliive Clari. diebus
statim indicandis nominati sunt, nisi quia anti-
quitus Clarus eremita et martyr iisdem diebus
ecclesiasticis honoribus fuerat ornatus.
42. Porro festum S. Clari nuntiatum repperimus.
a) Die4 novembrisin librisliturgicis dioecesis Pa-
risiensis (4) inde a saeculo X (5), et quidem in abba-
(1) Reigeslaenarrationem videre est in Semaine religieuse
de Versailles, 97 iulii 1884, sub hoc titulo : Millénaire de
Saint-Clair-sur-Epte. — (2) Cfr. Legros, op. cit., p. 84-6. —
(3) Vide supra, num. 15. — (4) Cfr. Catal. codd. hag. Paris.,
tom. ΠῚ, p. 714-5. Codicibus bibliothecae nationalis h. 1.
recensitis addi possunt codex bibl. Mazarineae 958, psalte-
rium nempe ad usum cuiusdam coenobii ineunte saec. XIV
manu seriptum, in quo fol. 6 ad diem 4 nov. legere est :
Clari martyris. In ecclesia Parisiensi fit semiduplex de eo;
lum breviaria typis edita an. 1680, 1700, 1736, 1778, 1787,
1790, 1822; tum martyrologium editum an. 1797 et officia
propria edita an. 1874; ete. — (5) Nempe in cod. Paris. bibl.
nat. lat. 103, quod est psalterium coenobii cuiusdam in
dioec Paris. — (6) Cod. Paris. B. N. lat. 976, de quo supra,
num. 10, et lat. 1107 (missale s. XIV). — (7) Heures Nostre-
Dame à l'usage de Rouen (1586 vel 1587) in kalendario ;
Officia propria edita an. 1860. — (8) Cfr. Martene, De anti-
quis monachorum ritibus (1690), p. 637 et Proprium editum
an. 1766. — (9) Cod. Paris. B. N. lat. 1027 (brev. s. XIII). —
(10) Cod. Rotom. Y. 21 (orationes et capitula cum kalen-
dario, s. XII), A. 459 (missale s. XIII), — (11) Cod. Rotom.
A. 572 (brev. s. XIV). — (12) Kalendarium in capite marty-
rologii s. XIII (Cod. Paris. B. N. lat. 13889, fol. 6.) —
(13) Cod. Paris. B. N. lat. nouv. acq. 425 (brev. s. XV). —
(14) Cod. Paris. B. N. lat. 1065 (brev. s. XV), lat. 1323 (diur-
nale s. XV), et in breviariis excusis an. 1624, 1704, —
(15) Breviaria typis edita an. 1736, 1744, 1829; nihil de
Claro in brev. edito an. 1853. — (16) Cod. Paris. B. N. lat.
S98 (brev. s. XIV). — (17) Martene, 1. c.; cfr. brev. Sagiense,
editum an. 1834. — (18) Proprium editum an. 16325. —
(19) Cod, Paris. B. N. lat. 1030 (brev. s. XIII); Cod. Rotom.
A. 489 (brev. s. XV). — (20) Cod. Paris. B. N. lat. 1997 (brev.
s. XV). — (21) Cod. Paris. B. N. lat. 9439 (miss, s, XII). —
(22) Breviarium typis editum an. 1548. — (23) Cod. Paris.
DE SANCTO CLARO EREMITA ET MARTYRE.
lia S. Dionysii inde a saec. XIII (6); — dioecesis
Totomagensis. inde a saec. XIII (7), et quidem in
abbatis Beccensi (8), S. Amandi (9), S. Audoeni (10)
εἰ S. Catharinae Rotomagensis(11) atque S. Martini
Pontisarensis (12); — — dioecesis Constantiensis
saec. X V (13) ;— .Lexoviensis indea saec. X V (14);
— Jbroicensis (15) et quidem. in monasterio Con-
chensi (16); — monasterii S. Petri supra Divam, in
diovc. Sagiensi (17);— dioecesis Abrincensis (18); —
Bellovacensis inde a saec. X ILI (19) ;— Carnotensis
saec. X V (20); — Rhedonensis saec. X II (21); —
Briocensis saec. X VI (29) ; — Cenomanensis saec.
XV(93); — Nivernensis (84); — Gebennensis inde
a saec. XIII (25). M
b) Die 3 novembris in dioecesi Ebredunensi (26).
c) Die 5 novembris in dioecesi Parisiensi (27); —
in monasterio S. Faronis dioecesis Meldensis (28);
— in dioecesi Silvanectensi (29); — in dioecesi
Leonensi in. Britannia (30).
d) Die 10 novembris in breviario Parisiensi
typis edito an. 1636.
43. e) Die 18 iulii (31), quae est dies translatio-
nis S. Clari, festum. sancti nostri multo tempore
ante initia saeculi X VII celebratum esse, testan-
tem. audivimus domesticum scriptorem. Iohannem
de Thoulouse (32). Miramur tamen in plurimis,
quos manibus. trivimus, libris liturgicis antiquis
illius abbatiae allum. de S. Claro servari silen-
tium (33), et saeculo dumtaxat X VII eius nomen
in quodam Proprio. sanctorum, ad hanc nempe
diem, comparere (34). Verum quidem est in litaniis,
quae leguntur in codice Parisino bibl. Mazar. 895,
fol. 110" (saec. X I11), olim San- Victorino, Clarum
inter sanctos martyres recenseri; ast liber ille litur-
gicus non est, et deest nomen Clari in aliis litaniis,
quae descriptae sunt eodem saeculo XIII in codice
Parisino bibl. nat. lat. 796, fol. 252"-4, quem
credunt esse lectionarium eiusdem abbatiae Sancti
Victoris (35). — Porro eodem die 18 iulii S. Clari
festum. nuntiatum legimus in dioecesi Parisiensi
inde a. saec. XII (36); — in. Rotomagensi (31) et
quidem in monasteriis Gemmeticensi (38) et F'iscan-
nensi (39) eiusdem dioecesis; — in dioecesi Constan-
B. N. lat. 1302 (brev. s. XV). — (24) In ordine divini officii
recitandi edito an, 1833, 1840, — (25) Cod. Paris. B. N. lat.
16307 (brev. s. XIID), lat. 1318 (brev. s. XV); cod. seminarii
episcopalis Annesiensis (brev. ms. an. 1398; efr. Bull. hist.
ecclés, Valence, tom. VII, p. 251.); missale editum an. 1521
(cfr. H. Grotefend, Zeitrechnung des deutschen Mittelalters,
tom. II, 1892, p. 51). — (26) Cod. Paris. B. N. 1312 (brev. s. XV).
— (27) Ctr. Catal. codd. hag. Paris., tom. III, p. 715, et bre-
viaria typis excusa an. 1497, 1584, Adde cod. bibl. Mazari-
neae 765 (brev. ms. an. 1391), et efr. quae diximus num. 15
et num. 41. — (28) Cod. Paris. bibl. Mazar. 731 (miss.
s. XIII). — (29) Cod. bibl. Universitatis Parisiensis (brev.
s. XIV). - (30) Gfr. Lobineau, Les Vies des saints de Bretagne,
ed. Tresvaux, tom. I (1836), p. 31. — (31) Cfr. Ac/. S5., lul.
lom. IV, p. 349, c. — (32) Supra, num. 33. — (33) Ita in
codd. Paris. bibl. Mazar. 760 (brev. s. XIII, eum addita-
mentiss, XIII, XV et XVI) et bibl. nalion. lat. 14816 (anti-
phonar. s. XIII eum addit, s. XV et XVI), 14506 (kalendar.
et ord. liturg. s. XIII), 14673 (kalendar. etc. s. XIII; ibi
nomen Clari additum est saec. XVII), 14810 (diurn. s. XIII-
XV), 14279,14811 et 14812 (brev.s. XIV), 14448 (miss. s. XV),
14814 (brev. s. XV), 14813. (diurn. s. XV), 14455 et 14456
(ord. liturg. s. XV et anni 1556), 14817 (kalendar. etc. circa
an. 1500). — (34) Cod. Paris. B. N. lat. 14453, fol. 4 et 46-50.
Cfr. Le Bon, op. cit, p. 39, Eadem die 18 iulii perrexit idem
festum agi inparochia Saneti Nicolai de Cardineto (cfr.supra
num, 34).— (35) Cfr. catalogum an. 1744 editum, — (36) Cod.
Paris. bibl. Mazar. 729 (miss, s. XII) et B. N. lat. 1098 (miss.
s. XIV). — (37) Cod. bibl. archiepiscopalis Rotom. (brev. s.
XIV, de quo cfr. E.Sauvage, Actes de S. Mellon, 1884, p. 111);
cod. Paris. B. N. lat. 863 (miss. s. XV). — (38) Codd. Rotom.
A. 145 (brev. s. XII); U. 50 (martyrologium s. XIV-XV), in
quo tum die 18 iulii, tum 4 novembris Clarus inseriptus
est. — (39) Vide supra, num. 31.
tiensi
D
E
S. Olari
memoria.
DIES QUARTA NOVEMBRIS. M9
A tiensi in Normannia inde a saec. XIV (D; — ἧι — viario vel kalendario, ut v. g. in breviariis Rotoma- ^ ^vcroRE
Baiocensi (2) e in coenobio Troarnensi eiusdem — gensibus sive ms. saec. XIV (cod. Rotom. Y. 95) A.P.
dioecesis (3);— in Sagiensi (4); — in Lexoviensi(D); sive impressis an. 1627, 1675 etc., etc. (23). wy
— inmonasterio Conchensi dioecesis Ebroicensis(6); A6. Celera. quae ad ipsius cullum. seu gloriam — Alia cultus v
— in Bellovacensi (7); — in Lucionensi (5. ostumam pertinent, liceat paucis comprehendere. S. Claro
f) Die 17 iulii colebatur Clarus in vico Sancti — Multa nempe sunt particularia pietatis obsequia nins. '
testimonia :
Clari ad Eptam dioecesis Rolomagensis,de quovieo — vel. indicia, quae ab hagiographis quidem, ut ila
qluribus iam egimus (9); — in ipso dioecesi Roto- — dicam, indigenis minime praetereunda. sunt, in :
aagensi saec. X VII (10),— et, si fides sit Arturo — quibus autem. nos oportet. non diutius immorari,
ES du Monstier (1 1), in abbatia S. Dionysii in Francia. — Huiusmodi res non paucas in libris, quos evolvimus,
genis : 44.g) Die 28 augusti celebratam esse asserunt (12) indicatas repperimus; multo plures etiam qua
honoribus — jm abbatia. Sancti. Sulpitii, dioecesis Bituricensis, verbo, qua scriptis docuerunt reverendi et doctis-
memoriam receptarum hac dieClarinostri eliquia- — simi. viri E. Sauvage et. A. Tougard, canonici
rum. Eadem die idem sanctus inscriptus legitur in. — Rotomagenses; quibus pro sua humanitate, quantas
kalendario posito ante psalterium abbatiae Fontis — habemus gratias, tantas hic referre laetamur. In
Ebraldi, dioecesis Pictaviensis (13). Item eadem die — praesentiarum autem satis nobis erit generaliora
alicuius sancti cognominis festum coli in vico Sancti quaedam fere sectari; singula. enim recensendi — parochiae
d Clari, in. pago Lodunensi (14), dioecesis eliam finem non faceremus. Porro in patronum plurima- ipsi sacrae
Pictaviensis, asseruit Chevalier illius ecclesiae paro- rum parochiarum ascilum. esse celebratissimum
chus (15); qui tradidit insuper undique ez provin- martyrem mon est quod miremur; id. tum olim
ciis Pictaviensi, Andegavensi et Turonica populum — faclum est, tum etiam nunc in dioecesibus praeser-
ad ecclesiam concurrere, ut reliquias S. Clari, quae — tim Versaliensi, Rotomagensi, Constantiensi, Sa-
ibidem. asservabantur, honoribus prosequerentur. giensi, Baiocensi, Ebroicensi, Parisiensi, Meldensi,
B Hunc Clarum non alium esse a. Vulcassino nostro Bellovacensi, Ambianensi, etc. 5
opinabatur Boireau (16), quibene longam ideo ipsius AT. Multis etiam in locis, maxime in Norman- — sacella,
historiam. composuit (17) ex Guidone de Castris, mia, sacella seu capellae in honorem divi martyris
Capgravio et JDenyaldo desumptam ; nihilo minus — exstructae sunt, quae vel pars sunt maioris ali-
idem non multo post (18) fatetur reliquias, quae in cuius templi, vel seorsim consistunt. Multis inlocis — statuae,
dicto vico honorantur, alterius cuiusdam Clari esse. videntur statuae vel picturae, quae plerumque
ormabatur. — 45. h) Tandem ad diem 18 februarii haec in 8. Clarum repraesentant caput. excisum manibus
80 Menologio Scotico seripsit Dempsterus(f 1625): deferentem (8A). Multis in. locis fiunt ad ecclesias, piae peregri-
Inter Lutetiam et Rotomagum Clari eremitae, sacella statuasve sancti. piae fidelium peregrina- paHonem
qui regis filius, Gulielmus antea dietus, dominae —//ones (25), qui ipsius patrocinium tum contra alios
loci caecae oculorum. usum reddidit paenitenti, morbos, tum praesertim. ad impetrandam oculo-
quem precibus ademerat peccanti (19). Verum — rum sanationem implorant. Istius devotionis ori- imploratum
idem Dempsterus in ipso Menologio ad diem ginem repetunt quidam (26) a miraculo illo, quod. caecutien-
18 iulii Wionem exscribens, sanctum nostrum dn- — cap. 8 Vitae narratur in gratiam alicuius caeci tibus
y qumntiavit his verbis : Apud Sequanos Clari regis — contigisse; plerique, et verius quidem, a noto. ver- αὐ την
filii, cuius acta habentur (20); atque ad diem 18 fe- borum ioco, quo fit * ut. populus amet. invocare
bruarii fontes indicavit ex quibus illa priora hau- — ,, sanctos quorum nomen accedit ad vocabula rerum,
serat, Molanum nempe, qui hac die nihil de Claro — , quas sanctis vult commendatas , (27). Inde nempe
habet, quique ewm die 18 iulii dumtaxat commemo- — est quod passim sancti qui Glarus, Lucia vel simili
vat, et Hectoris Boethii Scotorum Historiam, quod — nomine nuncupantur, ab iis invocentur. qui. oculis
opusnullius est auctoritatis(21)et in quo nihil huius- caligant (28). Quod magis etiam ezaggerare conati
modi repperimus. Atqui manifestum satisest Demp- — sunt pictores quidam, cum sanctum nostrum re-
sterum in assignanda hac die lane erravisse ; non praesentarunt vel manu sua oculos decisi capitis
est ergo cur. cum. Bailleto (22) credamus eandem obtegentem vel ipsum oculum manusustinentem (29). F
C diem sancto mostro festam fuisse in memoriam — Inter has autem imagines, quorum bene magnum — nies,
portentosae sanationis mulieris cuiusdam caecae. numerum in adversariis meis adnotavi, eas solas
Hi igitur dies sunt iique non pauci, quibus san- — utile erit. commemorare, quae editae sunt : illas
clum nostrum. commemoratum offendimus. Ani- reperire est apud J. H. Parker, Calendar of the
madvertere potuit. lector in quibusdam dioecesibus — Anglican Church (1852), p. 206 (30), apud Denyal-
modo hac die, modo alia factam esse Clari memo- | dum in capite Historiae gallicae; in Vita S. Clari
riam. Sed tempus etiam fuit, cum in iisdem dioece- α rev. dom. Legros conscripta, p. 40-1 (31); adde
sibus nullus eidem sancto locus tribueretur in bre-.— imaginem quandam seorsim anno 1615 ligno
(1) Codd. Paris. B. N. lat. 786, 1271 et 1300 (brev. s. XIV) — Kalendars of Scottish Saints (1872), p. 192. Cfr. Act. SS.,
nov. acq. 495 et bibl. Mazar. 774 (brev. s. XV); brev. typis Feb. tom. III, p. 53, 4. — (20) Apud Forbes, l. c., p. 206,
editum an. 1609. — (9) Codd. Paris. B. N. lat. 1298 et 1999 Cir. eiusdem Dempsteri Historiam ecclesiasticam. Scoto-
(brev. an. 1425 et 1436); brev. typis editum an. 1627. — — rum, cap. 351. — (21) Cfr. Aen. Mackay apud L. Stephen,
(3) Cod. Paris. B. N. lat. 13242. (brev. s. XV). — (4) Codd. — Dictionary of national Biography, tom. v, p. 299. Ξ-
Paris. B. N. lat. 13243 et Rotom. Y. 166 (brev. s. XV). — (22) Op. cit, tom. VII, p. 534. — (23) Cfr. etiam missalia
(5) Cod. Paris. B. N. lat. 1065 (brev. s. XV), brev. typis edi- Rotomagensia mss. saec. XIII et XV (codd. Rotom. Y. 50,
tum an. 1750, etc. — (6) Cod. Paris. B. N. lat. 898 (brev. 5. Y. 1) et edita an. 1516, 1544, 1985. — (34) Vide Vitam, num.
XIV). In hoe, ut etin supra laudato cod. 1065, utraque die 7. — (25) Est etiam ubi fons aliquis S. Clari nomine decore-
18 iul. et 4 nov. annuntiatur S. Clarus. — (7) Proprium iypis tur, ad quem fontem conveniunt piae populorum catervae.
editum an. 1872, 1885. — (8) Cod. Paris. B. N. lat 10507 — (26) Legros, op. cit, p. 38. — (7) Act. sS, Oct. tom.
(brev. s. XV). — (9) Supra, num. 36 sqq. — (10) Breviaria XII, p. 892, num. 4. — (28) Cfr. ibid. et Cabier, Caractéri-
lypis edita an. 1798, 1736, 1777. — (11) Neustria sancta, fol. — stiques des Saints, p. 104; J. E. Decorde in Magasin Nor-
192. — (9) N. Catherinot, Sanctuaire du Berry (1680), mand, tom. VI (1869), p. 81— (29) Cfr. etiam Trigan, op. cit.,
p. 11. — (13) Cod. Paris. B. N. lat. 1319 (an. 1473. — tom. 1t p. 908. — (30) Ibi exhibetur pars fenestrae pictae,
(14) Saint- Clair-en- Lodunois.— (15) In epistula ad dueissam — quae etiamnum conspicitur in ecclesia 5. Maclovii Rotoma-
de Richelieu, quae epistula. praeposita est operisaepecitato — gensk — (31) Hoc loco in exemplari nostro insertae sunt
Iacobi Boireau, fol. 3. — (16) Op. cit, p. 102. — (17)Ibid, duae images, quas dieunt, pholographieae ; quarum
— id. p. 1123, — (19) Apud A. P. Forbes, altera S. Clari martyrium, altera S. Clari et S. Cyrini figuras
p τς ον ἘΣ AEN 51 excusam,
Novembris Tomus 1I.
ignes festivi,
sartores
se in eius
clientelam
conferentes,
nundinae.
Officium
ecclesiasti-
cum S. Claro
proprium
et carmina
liturgica in
eius laudem.
450
excusam, quae S. Clarum, S. Adrianum, S. Wul-
framnum et S. Sebastianum exhibet cum hac inscri-
ptione : LA . CONFRARIE . DE S' CLER . FONDÉE . A
LEGLISE . Sr. MacLov . nz . Roux.
A8. Praeter hanc. confraternitatem. duas alias
S. Glaro nuncupatas Rotomagi exstitisse comperi,
alteram in ecclesia S. Viviani (1), alteram in eccle-
sia S. Dionysii (2); tertiam erectam esse in abbatia
Sancti Victoris Parisiensis iam vidimus (3), quae
gostea in propinqua parochia Sancti Nicolai deCar-
dineto vigere perrezit (A). Praeterea duo commemo-
randa restant. popularis pietatis testimonia satis
singularia. Ut nempe in vico Sancti Clari ad Eptam
celeber. est. “ ignis ,, quem dicunt, * S. Clari , ita
als in locis accenduntur in vigilia diei sancto
mostro sacrae ignes festivi; quorum semiustos
cineres secum auferunt incolae devotionis ergo ; sic
v. g. in parochia La Haye de Houtot, dioecesis
Ebroicensis (5). Nullum dubium est quin hic lusus
quidam verborum subsit illi similis, quem supra
explicavimus. Simili etiam lusu factum est
ut aliquibus in. partibus. .Normanniae.sartores,
utpote qui clara luce ad opera sua indigeant, san-
clum nostrum in. patronum. cooptarint, diemque
eius festum, 17. scilicel iulii, magna cum sollemni-
tate agant; quod fit v. g. Deppae in ecclesia S. Re-
migii. Tandem velut. testimonium cultus sancto
martyri exhibiti afferunt nonnulli tum quod. non
paucis in locis die S. Claro sacra celebres nundinae
exercentur, tum quod. ab hac die in magna parte
Normanniae principium sumitur locationis domo-
rum, conductionis famulorum etc. (6).
49. Ad calcem longiusculae huius paragraphi
praeterire non licet officium ecclesiasticam S. Clari
a saepe nominato Roberto Denyaldo concinna-
tum (7) et episcopali auctoritate approbatum (8).
In cuius libelli praefatione paucis recenset et car-
pit. Denyaldus cetera, quae ipsius tempore super-
erant, sancti. nostri officia (9), et quid ipse prae-
stiterit, edocet. (10). Quoniam autem * in nullo
officiorum , quae viderat, * erat hymnus pro-
prius ,, Denyaldus * tres diei. depositionis festo,
binos elaboravit translationis , (11); quorum hym-
norum hoc est. initium p. 12-3: Quae vixit Druy-
dum (12); p. 14-5 Angulum terrae fugiens (13);
p. 26-7 Hostis impurae Veneris (14); p. 35-6 Clarus
paternis aedibus (15); p. 42-3 Magnum decus fide
pati (16). Idem Denyaldus * orationem rythmicam ,,
seu hymnum postea. repperit, cuius initium. Ave
dies o praeclara (17); idem duas prosas in. Gisor-
tiano quodam libro liturgico se legisse testatur (18),
ex quibus non paucos versiculos nobis servavit (19).
50. Praeterea recensere. habemus prosas alias
quinque, quarum. primam nunc in sollemnitate
* ignis S. Clari , canere solent incolae vici S. Clari
ad Eptam, et quae incipit Ad Clari tumulum (20);
allera asservatur manu scripta in ecclesia vici
Sancti Clari super montes, dioecesis Itotomagensis,
incipit autem Plebs festive collaetetur (21); tertia
et quarta, quarum haec sunt. prima verba. Ecce
dies speciosa (22) εἰ Celebret Gallia (23), ercusae
sunt in. missali Constantiensi (ab an. 1557 ad an.
repraesentat. — (1) Cfr. archivum publicum Rotomagense,
serie G, num. 1226. — (2) Ibid., num. 1246. — (3) Supra,
num. 33 extr. — (4) Cfr. supra, num. 34 extr. — (5) Id nos
docuit vir rev. ἃ. Tougard. Cfr. etiam Legros, op. cit., p. 94.
— (6) Cfr. Legros, op. cit, p. 93-4. — (7) Cfr. supra, num.
30. — (8) Officium S. Clari, p. 3-4. — (9) Ibid., p. 5-9. —
(10) Ibid., p. 9-11. — (11) Ibid., p. 9. — (12) Cfr. U. Cheva-
lier, Repertorium hymnologicum, num. 16001. — (13) Ibid.,
num. 1083. — (14) Ibid., num, 8076. — (15) Ibid., num. 3373.
— (16) Ibid., num. 11019. — (17) Hanc edidit in Histoire
DE SANCTO CLARO EREMITA ET MARTYRE.
1729) et in eiusdem missalis supplemento; quintam. Ἢ
reperire est inter opera Simonis Gourdan, canonici
regularis in abbatia S. Victoris Parisiensis (1646 -
1729), in. codice Parisino bibl. nat. lat. 14811;
incipit Christe lux amabilis (24). T'res etiam hymnos
in honorem sancti nostri confectos legimus in
iam laudato Proprio sanctorum eiusdem. abbatiae
sive in codice Parisino bibl. mal. lat. 14453,
nempe hymnum ad vesperas : O te martyr ovans,
hymnum ad matutinum Ingens aetherea, hymnum
ad laudes O fons perennis luminis ; eosdem invenit
v. cl. Chevalier inter opera iam dicti Sim. Gourdan,
in codd. Parisinis bibl. nat. lat. 14839 et
14840 (25).
APPENDIX
De commenticio S. Claro Villacassinensi in
Hispania.
51. Non semel tum alibi, tum in. Actis nostris
vapulavit spuriorum documentorum mon solum
venditor, sed et fabricator lohannes Tamayo
Salazar, quod. falsa in terram patriam pietate
abreptus, aliarum gentium sanctos in Hispaniam
suam malis artibus transplantare conatus esset.
Simile aliquid in Claro. Vulcassino aggredi voluit,
consuelis fraudibus consuetum sibi pariturus detri-
mentum. Haecnempe in Martyrologio suo Hispano
ad diem 4 novembris interposuit (26) : Villae Cassi-
nae in Arevacis Hispaniae S. Clari presbyteri,
qui sub Antonini imperatoris immani persecu-
tione pro fidei nominis confessione percaptus,
contusis agone membris, victor evadens, gloriosum
de tyranno triumphum laurea martyrii percepit .
Clarum autem. illum. eundem esse conicit, quem
commemoraverat. Usuardus; quamvis verecundiu s
solito loquatur, et sinat ut * utraque natio tam
, hispana quam gallica.in suo sensu abundet , (21).
, Pro Gallis , inquit, ^ stat. locus, qui hodie a
, nomine sancti martyris perseverat et S. Cler
, nuncupalur ad Aptam fluvium ,; tenue. sane
propugnaculum! * Pro nostris , ita pergit Tamayo,
, exstat. Iuliani auctoritas et hocce. epigramma :
, Cassinae pateris Villae... ,; swbicitur mempe
carmen quod tribus distichis gesta Clari illius
hispani enarrat. De Iuliano autem. superius. haec
auctor scripserat : ^ In codice edito Iuliani archi-
» presbyteri Toletaniin Chron.ann.202,n.69,f0l.23,
» haec formalia. verba leguntur : Villae-Cassinae,
, vulgo Villacis, in fine Catpetaniae martyrium
» patitur S. Parus presbyter sub Antonino :
, IV novembris ,; adnotaverat autem. Tamayo in
duobus errasse Iulianum et legendum esse Villaca.-
stin non autem Villacis, Clarus ef nonParus. Verum
inutilis et viz non. subridicula. est haec emendandi
cura; nemo enim iam nescit opus illud, quod. sub
luliani nomine prodiit, ab impudenti falsatore esse
confectum, et. Pseudo-Iuliani illius auctoritatem,
ad quam confidenter provocat Tamayo, auctori-
tatem. plane nullam esse. Nullus etiam dubito
de S. Clair, p. 113-4. Deest in repertorio U. Chevalier. —
(18) Officium. p. 7. — (19) Vita S. Clari, pp. 20, 24. Histoire
de S. Clair, pp. 13, 14, 94, 27, 32, 58, 66, 89, 101, 144-5. —
(20) Edita est apud Legros, op. cit., p. 117-21. Deest in reper-
torio U. Chevalier. — (21) Deest etiam in eodem. Hanc
prosam nobiseum communicavit vir rev. A. Tougard. —
(22) Chevalier, op. cit., num. 5112. — (93) Ibid., num, 2732.
— (24) Ibid., num. 2892. — (25) Cfr, ibid,, num. 13799, 8877
et 13009, — (26) Tom. VI, p. 63. — (27) Ibid., p. 64.
eiusdem
- DIES QUARTA NOVEMBRIS.
A eiusdem farinae esse epigramma istud, quod
ditur nullo indicato auctore, nullo sponsore, nullo
fonte, vel inde suspectum quod a. Iohanne Tamayo
451
obtru- primum prolatum est. Haec de inani hispani
huiusce martyrologi tentamine sufficiant ; diutius
enim umbram persequi pudet.
VITA S. CLARI MARTYRIS
Jidita. ex. duobus. codicibus (— V), nempe a) Bruaellensi bibl. reg. 8932, saec. XVII (— V 1); ipse
exscripsi; et b) Ambianensi 467, saec. XVII(—
V 2); officiosissime contulit H.
Michel v. cl.; — collatis
cum Sametorali Guidonis de Castris (— G), in codicibus c) Londiniensi, Mus. Brit., reg. 13.D.IX,
Capgravio (— €2),
laciniis Vitae quas sermoni suo
8. Glarus, 4. ' Tempore gloriosi regis Anglorum Ead-
XEM mundi? a fuit in civitate, quae? vocatur Orche-
regis Anglo- stria * b, vir quidam ex. genere consulum * c no-
yum ez piis mine Eduardus; qui moribus pollens, virtutibus
nobilibusque reverendus multisque bonis effulgens, quandam
paris virginem * nullius boni? expertem, sed confer-
TONS) tam ?, sibi non voluptatis causa 1! sed potius
n exspeclandae prolis gratia '* coniugio sociavit.
i: Hi ambo 13 eum 13 magna devotione Dei servitio
intenti, omni cura saeculari seposita, rerum
omnium Conditorem '* flagitabant, quatenus
unicum filium suae voluntati per omnia oboe-
dientem eis tribueret. Quorum Deus vola ex alto
prospiciens, petitioni eorum non defuit, eL'^ unum
filium diversis donis Spiritus saneti repletum !* et
forma decorum, nomine Clarum d, ut qui '*
clarus !5 coram ? Deo et hominibus futurus
e erat ?? e, eis praebuit.
2. Hic ! cum ? addiscens litteras coaevos suos 8
IN ez divina concedente providentia, superasset, et*
^47" yarentes heredem se alium non habere vide-
d
coniugium
Neustriam
fugit, rent 5, divitiis atque dignitatibus locupletare ἃς
legali coniugio iungere eum cupiebant. Quod
beatus Clarus *, vir magnae religionis, quasi
crimen respuens solique Deo verbis et operibus
vacans, divino fretus auxilio parentes patriam-
C que reliquit *, veniensque '^ ad litora maris !! et
navem ingressus, ad '* terram, quae Neustria
1i vocabatur, nune autem Normannia dicitur !^ f,
4 Gesarburgum 16 g applicuit. Tum ad !^ nemus
h quoddam pervenit 1, ubi duo eremitae solitariam
4. — ! Ix PAGO. V ULCASSINO SANCTI CLARI PRESBYTERI ET
wanTYnis. Dk EODEM EX GESTIS EIUS ACTOR G. — "6. g.r. A.
*suprap.438, E.) Anno Christi 865 C4*. — ? tunc temporis add. G ; tunc
not.9,sic add. 61.3.4, D.— * (v. 0.) Ὁ. vocabatur G, C1.2; Orcestria
suppleantur dicebatur (3, D; Orvestria C4. — 5 ortus add. G, C2;
quae oriundus add. C3, D. — ὃ om. V2. — ? speciosam add. G.—
exciderunt: 5 (n. b.) nullis bonis V2; nulliusque b. G. — * (s. e.) om. G.
Clarusasse- — 39 αἱ multi assolent add. C3, D. — ^! (po. e. pr. g.) 8 pr.
ritur natus | exoptandae lemporalis G1; 8. po. exoptandae pr. G2;
esseanno865, causa prolis habendae C1.3, D; et divino cultui educandae
passus vero add, C3, D. — 12 jgitur, G, C1. — 18 og, G. — "Ὁ humiliter
anno884. add.G; iugiter C2; singulis diebus C3, D. — τὸ sed G ;
quia ΟἹ. — τὸ moribus praeditum add. G, C2. — 11 (n. G.
ut q.) Clarumque ideo n. diclum quia G; C. re et nomine
ΟἹ; erat autem Clarus re, Clarus n. add. C3, D. — δ erat
add. V3. —319/om. G. — *? (I. e.) habebatur G.
2. — postquam altigil septem annos add. C1.3, D. —
? (H, c.) Qui iussu parentum G. — ? litterali scientia instru-
ctos add. G. — * (s. et) superavit. Hune ergo G. — viden-
tes G. — 9 uxori add. G.— τ tamquam add. G. — 5(p.pJ
utrumque parentem totamque (et C1.3, D) patriam. G,
C13, D. — ? dereliquit G, C2. — 19 y, itaque G. — δ᾽ ponti
C1.3, D. — 18 (et n.i. ad) navesque subintrans in G., navem
saec. XIV (— G 1); pro sua benevolentia contulit R. P.
lat. 14649, saec. XV (— G2); ipse contuli. — Subinde etiam adnotatae
quae desumplae sunt em compendiis (— €), nempe ex
em Gonono(— C3), ex apographo codicis S. Clari ad Eptam (— €4), tandem ez
de S. Claro inseruit Nicolaus Denysse (—
supra num. 6, 7, 8. — Verborum traiectiones et. alias huiusmodi minutias non. indicavi.
lorum distinctionem, quae in V1 nulla est, eam servavi
Sydney Smith S. 1.; et d) Parisino bibl. nat.
sunt quaedam lectiones variantes
breviario. Constantiensi saec. XV (— € 1), ex
D). De his omnibus videsis
Capitu-
, qualem in 2 erat instituta.
agebant vitam !* j. Verum priusquam eremum
intraret, quendam eremitarum servulum ?? rep-
perit?? securi per medium corporis vulneratum ;
quem misericordia motus ?', facto crucis signa-
culo ??, pristinae restituit sanitati.
3. Tunc beatus Clarus laudem saeculi vitare ἢ
cupiens, praedictum servulum ? ad locum ?, in
quo eremitae morabantur, dimisit et ad * abba-
tiam Malduini? k, in qua agebat 5 sanctus Odo-
bertus /, obtento illius religionis primatu, per-
venit. Porro 7 famulus sanitati restitutus 5 clama-
bat cum laerimis, suos * dominos, patres scilicet
eremitas 15, requirens; quibus enarravit ! quae
sibi patrocinio beati Clari?? contigerant 18. Quibus
auditis, praefati eremitae cum famulo '*, eremo
relicta 15, beatum Clarum videre cupientes ip-
sum 15 usque ad '* abbatiam sunt secuti. Cumque
eum quadam die !* a basilica Sancti Pauli '? egre-
dientem vidissent, stalim absque ullo Ὁ indice “ἢ
illum ex ?? vultus serenitate et alacritate cogno-
scentes, eius ? genibus provoluti dixerunt : 0
amabilis Dei amice, cuius nos famuli sumus, te
rogamus obnixe ut aliquid consilii nobis aperias,
quo ludibria huius saeculi devitare et. post mortem
animas Christoreddere valeamus.Quibus?* respon-
dens vir Domini Clarus ait : 4 udite, fratres, ver-
bum Christi dicentis : " Qui vult post me venire
abneget semetipsum, e! tollat crucem. suam, e
sequ atur me , m ; et iterum ?» : * Dilige Dominum
Deum tuum ex toto corde tuo et ex lota mente tua,
et proximum. fuum sicut. teipsum. In his quippe
quae parata erat intrans in C1; conscensa naviin C3;navem
intravit D. — 18 (n. a. N. d.) om. G, C1.3, D. — 4 Cesarbun-
gum V1 corr.; apud Cesarisburgum G, C2, D; apud Cesa-
riburgum C1.3.— ^ (T. ad) et exiens a navibus (de navi ΟἹ)
in ὦ, ΟἹ. — δ (pervenit-vitam) in quo d. e. degebant, Do-
mino ducente, p. G. — 17 (y. p.) sed antequam G, C13. —
18 subintraret G, C1. — !* famulum G, C1.4. — Ὁ invenit
V3. — ?! oratione praemissa add. G, C2; oratione add. C4.
— 39? (f. c. 5) erucisque miraculo (vel signaculo add. G2 in
marg.) I. G.
g. — ! intrare G2; vitare corr. G2 in marg. — ? famu-
8 illum add. G. — * om. G. — ^ Maldium G2;
* agebatur V1.— * (agebat-Porro) 5.0.
G2) i. obtinebat, adiit. Sed G ; s. O.
degebat adit. Et C2. — *(s. r.) om. G. — ? (c. c. l. s.) cla-
mans ac lacrimans suosque G. — 19 (p. s. e) om. G. — τ (q.
e) eis omnia G. — 1? (p. b. €.) om. G, C2. — 18. enarravit
add. G. — '* suo add. G. — !^ (e. r.) eremum dimiserunt et
G; eremum exeuntes et C2. — !* om. G. — praedictam.
add. G. — '* (C. e. q. d.) q. vero d. cum ipsum G. — Y apo-
stoli add. G. — ὃ omni G, 63. — '! indicio G1, C2; iudi-
cio G2. — ?! om. G, Οὐ. — 93 que add. G. — 34 [llis igitur
ita orantibus G. — 20 (et i.) oim. G, C2.
lum G. —
Malidumi C3, D. —
primatum r. (regionis
duobus
AUCTORE
A.P.
et miraculo
patrato,
i
in abbatiam
Malduini
secedit.
k
i
In qua dum
moratur,
eremitas
quosdam
m
(n
in bonis
operibus
confirmat,
daemonia-
cum liberat,
0
aegrotos
sanat,
quin et
mortuum
suscitat.
:
452
duobus mandatisuniversa lez pendet et prophetae ,n.
Deum vero diligere ex toto corde et ex tota anima,
est. mentem suam a terrenis rebus subtrahere, ita
videlicet ut. soli Deo servire studeamus, totam “ὃ
intentionem in ipso assidue. reponentes ?*. Quibus
diclis, eremitas praedietos in bonis operibus **
confirmavit fideique lorica armatos remisit ad
propria.
4. Non post multos dies cum beatus Clarus
iuxta fluvium, qui vocatur Costus o, amore solitu-
dinis habitaret, et! quadam die dominica basili-
cam sancti Pauli apostoli peteret, ibidem, ut
sanelis hominibus moris esse solet ?, corpus et
sanguinem Domini accepturus? p, accidit ut
iuvenis quidam genere nobilis et forma decorus,
qui a daemonio * vexabatur, à parentibus 5 duce-
retur ad eandem basilicam, revinetis posl tergum
manibus. Quem vir sanctus Clarus * columbina.
praeditus simplicitate * conspiciens, et* hominum
acclamantium ? ac ? pro puero deprecantium
pietate! commotus ??, flexis '? genibus, Dominum
deprecatus est dicens : Domine Deus, qui Danie-
lem in lacu leonum servasti et * Ionam prophetam
in ventre celi 15 custodisti, Susannam quoque δ a
falso crimine liberasti, exaudi me famulum
tuum, et istum iuvenem pro?* benignissima miseri-
cordia tua digneris a daemone liberare et ad tuae
veritatis reducere agnitionem. Hac igitur oratione
facta ??, iuvenis Ὁ pro "ἢ voluntate Dei sanctos
suos exaltantis a eacodaemone est liberatus ?*.
5. In hac ergo patria beatus Clarus prece et
amicitia saneti Odoberti abbatis totiusque con-
ventionis monachorum et aliorum ἢ hominum
devolorum? prece? per biennium * detentus ? q,
habitaculum iuxta praedictum fluvium Costum
amore et consortio eiusdem abbatis constituit. Ad
quem non tantum vicini, sed etiam extranei variis
oppressi infirmitatibus * confluentes, a quacum-
que detinebantur infirmitate liberabantur eius
vestigia eredendo tangentes *. Quaedam quoque
paupereulas, cuius unieus filius erat mortuus,
virum sanetum Clarum ? cum lacrimis et clamore
petiit. Qui confidens in Domino '* signum crucis
super eum impressit !! et 15 humiliter Deum exo-
36 (s, t.) studeat totamque suam G. — ?' reponat G. —
35 atque virtutibus G, C2.
4. — ! (a. s. h. et) a. solitarii loci habitans G ; solitarie
habitans C2. — ? (ibidem-solet) ut i., sicut m. est sancto-
rum hominum G. — ? acciperet G. — * graviter add. G. —
5 suis add. G. — δ om. G. — * (c. p. s.) sicut erat c, s. G. —
5 misericordia et pietate G. — ἢ clamantium G. — !^atque
eum G. — !! om. G. — Y? est add. G. — " que add. G. —
1 quique G. — !^ tribus diebus et tribus noctibus add. G.—
15 (S, q.) et S. G, — 17 sibi imposito add. G. — "5 (et i.i. p.)
pro isto iuvene deprecantem ut eum G. — !" peracta G. —
30 qui a daemonio possessus erat add. G. — “1 om. G. —
?? (a. c, e, ].) amore et meritis sancti Clari sanatus fuit ma-
gnasque exinde gratias cum suis parentibus Christo reddi-
dit G.
5. — ! eiusdem patriae add. G. — 5 om. G. — ? precibus
C4; rogatu G, — *(p. b.) multis annis C3; aliquanto tem-
pore D. — ^ commoratus G, C4; moratus C1. — ὃ confluen-
tibus add, G1. — 1 (l. e. v. c. t.) vestimentum e. t. firmiter-
que credentes l. G.; t. vestimentum e. 1. (liberati sunt C2;
curabantur C3, D) C1.2.3, D. — δ mulier add. G, C1.4. —
? om. G. — !? corpusque proprium super mortui corpus
extendens add. G; praecepit puerum allerri et extendens
corpus suum super corpus pueri add. C1; extendens
(extendit enim D) se super corpus pueri, sicul. legimus
Helisaeum fecisse add. C3, D ; extensis instar Elizaei supra
corpus mortui membris add. C4. — 1} (si c, su, e. i.) signo
c. impresso G; facto signo c, ΟἽ. — 15 om. G. — Y? (v. a.)
om, G.
6. — ! hominibus G, ΟἽ. — ? (in a.) amore G, C1.2. —
3 dives G, C2. — * om. G, C2.— ^ (v. a.) sed v. G, C2. — δ (et.
DE SANCTO CLARO EREMITA ET MARTYRE.
ravit; sieque eum, qui defunctus fuerat, matri
suae vivum atque 15 sanum reddidit,
6. Haec et his similia Domino lesu Christo
sancli sui Clari amore et meritis operante, beatus
Clarus ab omnibus ! totius patriae honoratus et
dilectus erat. Sed diabolus amicos Dei fallere
cupiens, mentem cuiusdam mulieris in amorem *
ipsius vehementer accendit. Quae cum esset prae-
dives? ac nobilis, multa beatissimo Claro promit-
tebat, si suae impudenti * acquiesceret. volun-
tati s. Vir autem ? Dei terrena despiciens et scelus
abhorrens *, accepta ab abbate licentia *, recessit
multasque Neustriae sive Normanniae? ac Galliae
partes circumiens f, tandem in quoddam nemus
situm in partibus Galliae iuxta ripam aquae,
cui Epta nomen est 19, pervenit. Illic sane quod-
dam coenobium 11 z auxilio Domini '* Dei et
cuiusdam famuli sui y construxit; ubi ^ multa
et dura !* pro Christo patiens ac solis herbarum
radicibus vietitans !* a laudibus divinis !'* die
noctuque, salva exigua quiete corporali '", non
cessabat.
7. Interim praedicta mulier pro spreta volu-
ptate impatiens, iussit duobis servis suis beatum
Clarum quaerere inventumque tradere morti.
Qui totam Neustriam et Galliam peragrantes
eumque minime invenientes, steterunt fessi et,
infecto ? negotio, ad propria remeare cogitabant.
Accidit vero ut locum, in quo vir sanctus agebat,
transirent, el eum terram fodientem eminus con-
spexerunt. A quo casu requirunt si virum nomine
Clarum agnosceret vel locum, in quo manebat,
sciret, Nescius quid sibi contingere debebat,
respondit se virum. quaesitum et locum habita-
tionis eius? ignorare. Illis abeuntibus, paenituit
eum mendacium dixisse 2, et eos revocans,
praeeligens potius mori quam mentiri, confessus
est et non negavit aa dicens : Ego sum,quem quae-
ritis, Clarus. Tunc illi veritatem ex ore eius agno-
scentes, mandatum dominae suae perfecerunt,
eidem eaput in ipso loco praescindentes quarto
die novembris. Qui quidem proprium eaput ma-
nibus accipiens a loco, in quo fuerat praecisum,
usque ad coenobium suum ὃν deportavit cc. Quod
s. a.) om. G, C2. — τ de nocte add, ΘΟ. — ὃ (s. N.) om. G,
C1.3, D. — ? (s. in p. G.) p. G. vicinum ΟἽ. — !? (r. a. c. E.
n. e.) r. a. quae dicitur E, Domino ducente G; E. fluvium
in pago Wleasino C2; usque Eptam, Spiritu sancto ducente
C3, D ; Spiritu sancto ducente add. etiam C1. — (q. c.)
monasterium C2; eremitorium C3; domunculam C4; c.
q. D. — 13 om. G, C1. — ibique G, C1.3, D. — " (m. et
d.) m. d. et aspera G ; multa mala C/; multas necessitates
C3, D, — 10 vivens G, C1.2. — 9 (a ]. d.) a divino servicio
G, C1.2, — V (die-corporali) om. G. C1.2.
7. — ! Totum capitulum ita compendio exhibetur in G :
Interea vero praedicta mulier iussit duobus servis suis ut
beatum Clarum quaererent et inventum morti traderent.
Qui totam Neustriam et Galliam peragrantes, sed eum non
invenientes, dum itinere ac taedio fessi remearent ad pro-
pria, iuxta locum, in quo vir sanctus degebat, transgredien-
les eum fodientern in horto (et corpus suum fatigantem
add. C1.3, D) respiciunt. A quo si virum quendam nomine
Clarum agnosceret, vel locum, in quo habitaret, inquirunt.
Quod cum ille se nescire diceret, sed, illis abeuntibus, men-
dacium se dixisse paeniterel, advocavil eos et dixit: * Ego
sum ,. Tunc illi veritatem ex ore eius agnoscentes manda-
lum suae dominae perfecerunt, et eum ibidem quarto die
novembris decollaverunt. Qui caput proprium in manibus
suis accipiens a loco, in quo decollatus fuerat, usque ad
suum coenobium (usque ad clivum collis proximum (4)
deportavit; et sic eum ibidem famulus eius nomine Cirinus ,
prout potuit, honorifice sepelivit (anno Christi 884 add. C4).
Eadem, licet brevius, nonnumquam etiam verbotenus, prae-
bent C et D; sed in C3 et D intermiscentur quaedam parae-
netica, eaque eadem in utroque. —? infesto V1. — om. V2.
videns
D
Sed eum, ut
Impudicam
feminam
fugeret,
8
« monasterio
recessisset. et
post multa
itinera. prope
Eptam
fluvium
Secessisset,
1
u
XE
y
tandem
«b satellitibus
eiusdem
feminae
aa
capite plexus
est
bh, ec
; «famulo. videns famulus eius demirabatur corpus truneum
suo Cyrin? — caput abscisum propriis baiulare manibus dd. Huic
sepultus. — famulo nomen fuit Cyrinus ee, qui non absque
ded pietate tanto saneto praestabat obsequium. Et ne
ee deforet extremae serviluli, secutus est exanime
corpus, ut eum, sicut decebat sanctum, honorifice
sepeliret, praestititque ei novissima sepulturae
obsequia.
A tertio 8. ' Porro tribus annis transactis ab eius pas-
autem post — sione, volens Deus mirificare sanctum suum et in
mortem à? o gloriosus apparere, tali eum prodidit miraculo.
Erat quidam caecus a nativitate qui suffragia
beati Clari postulans, iuxta tumulum eius obdor-
mivit. Is admonitus est ab angelo ex tumulo ali-
quantulum terrae assumere et in nomine Domini
et sancti Clari oculis suis admovere, sicut Christus
" oculos caeci ἃ nativitate luto ex terra et. sputo
ff confecto linierat ff. Sie iste caecus natus terram
ex tumulo beati viri sumens et oeulos suos inde
miraculis — ]iniensobtinuit perfecti visus beneficium gg. Exinde
d rumor tanti miraculi per diversas regiones pro-
vopit.— aiens excitavit multorum populorum devotionem,
99 qui diversis languoribus gravati cottidie ad locum
B. sancti Clari profluunt, sanitatis beneficia repor-
tantes, ut, novis in dies miraculis supervenienti-
bus, non sit opus pro manifestatione saneti Clari
antiqua recensere. Igitur ab universis verae reli-
gionis cultoribus invocandus est beatus Clarus
martyr, qui pro virtute et veritate capitis abscis-
sione martyrium complevit. Unde gloriosus cum
Iesu Christo Domino nostro in caelis regnante
obtinet bravium supernae felicitatis, ad quam
perducantur omnes Domini nostri Iesu Christi et
sanctorum eius cultores. Amen.
B. — ! Brevius etiam compendium huius capituli legitur
in G : "Tribus vero annis ab eius passione transactis, volun-
tate Dei sanctum suum martyrem exaltare volentis, quidam
caecus a nativitate iuxta tumulum eius soporatus est. Qui
laetus consurgens et, sicut ibidem (idem G1) in somnis ab
angelo admonitus erat, ex tumulo (eius add. G2) terram
accipiens oculis suis apposuit, statimque visum recepit.
Unde factum est ut postmodum. multitudo magna languen-
tium loeum ipsum devote requireret et ibidem per merita
sancti Clari a variis infirmitatibus sanitatis beneficium obti-
neret. — (C4 hoc compendium fere verbotenus, at paucio-
ribus etiam, tradit; — in C2 legitur. dumtaxat ultima
sententia ; — in C3 et D haec profertur narratio, cui sinil-
limam exhibet C1 : Tribus ab eius passione elapsis annis
(post tres annos à passione sua DJ) contigit quendam οἴϊο-
dere ubi sepultum iacebat corpus eius (terram iuxta coeno-
bium effodere atque tumulum martiris invenire C7). Eadem
vero die (et e. d. D) quidam ἃ nativitate caecus prope
loeum transiens ex divina voluntate iuxta tumulum eius
dormiens, audivit angelum Domini dicentem sibi corpus
Clari ibidem sepultum (eique omnibus gentibus praedicare
praecepit /scil. angelus] add. C1). Qui surgens ex terra illa
oculorum (oculis C3) locum tetigit, eL ilico visum recepit
(qui omnia quae viderat et sibi acciderant, narravit add.
C1).— Tandem adscribere iuvat textum codicis Sancurien-
sis (cfr. supra, p. 437, not. 14), qualem eum exhibet Denyal-
dus, Histoire de S. Clair, pp. 110-11 : Contigit autem tribus
annis a martyris passione transactis, Albani (sic) sarcopha-
gum iuxta coenobium effodere, atque tumulum martyris
fodiendo invenisse. Eadem die quidam homo caecus a nati-
vitale prope loeum illum transiens, voluntate Dei suum
martyrem volentis manifestare, iuxta tumulum ipsius sopo-
ratum (sic) est. Huic quidam angelus de caelo demissus
sanctum Clarum Dei martyrem illic iacere narravit, idque
omnibus gentibus terrae narrare praecepit. Quo audito ille,
qui caecus fuerat, laetus consurgens atque visum habere
cupiens, terram e tumulo accipiens oculosque suos ex ea
tangens, ilico. visum. recepit. Qui peragrans diversa loca,
gentibus totius patriae ea, quae angelus dormienti desancto
(1) Vide Art. du Monstier, Neustria sancta, fol. 319. —
(2) Cfr. Act. SS., Oct. tom. V, p. 918, num. 99 et supra
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
ANNOTATA.
a Tres islius nominis viri in Anglia imperave-
runt, primus nempe an. 855-870, alter an. 940-946,
tertius απ. 1016. Horum. primum hoc loco. desi-
gnari opinamur. Cfr. supra Comm. praev. num.
23-28.
b Verbum illud nuspiam alibi repperi. Inter
modernos plerique, etiam Angli, interpretantur
Roffam, vulgo Rochester; alii pauci malunt intel-
legi Wigorniam, vernacule Worcester; quin etiam
quidam “ Dorcestriam seu Glocestriam ,, (1). No-
mini quidem ab auctore Vitae tradito similior est
Dorcestria; sed haec vox: recenti. satis aetati adhi-
beri coepit, neque tantae auctoritalis est. auctor
noster ut de nomine ab eo tradito pluribus inquira-
mus.
c I.e. comitum. Hac enim significatione adhibi-
tum. est verbum. illud non in. Gallia. solum, sed
etiam in Anglia et in Normannia. Cfr. Cangium
ad h. v.
d Undenam didicerit Dempsterus sanctum no-
strum Gulielmum antea. diclum. esse, postea vero,
cum oculorum usum multis restituisset, Clari inde
nomen sortitum esse (2), nescio.
e Haec nominis explicatio quibusdam non pla-
cuit, qui alia nescio quae mira commenti sunt,
v. g. ideo infanti nomen Clari inditum esse, quod
4 in summa. cute facies ipsi erat lucida , (3), et
alias huiusmodi nugas.
f Post annum dumtaxat 911 Normanniae no-
men accepit antiqua. Neustria; quod novum nomen
saepissime occurrit apud. auctores saeculi XII,
Claro Christi martyre narraverat, atque qualiter jpse super
tumulum eiusdem martyris visum receperat, nuntiavit.
Quibus rumoribus ad aures populi venientibus, multitudo
magna languentium et infirmorum locum, in quo corpus
sancti Clari martyris requiescebat, requirentes, a diversis
languoribus divina dispensatione sanabantur. Jbid., p. 136-7:
Eodem anno (quo caecus ille sanatus est) quaedam mulier
lunatica passione detenta, audiens miracula, quae pro suo
martyre cottidie operabatur Deus, a partibus procul inde
remotis discedens, locum ubi Christi martyr quiescebat,
sanari ab infirmitate, qua detinebatur, cupiens petiit. Quae
coenobium illius, in quo iacebat, ingrediens lotaque nocte
vigilans crebrisque orationibus Deum sanctumque marty-
rem humiliter deprecans, Dei voluntate a passione sua,
qua gravabatur, sanata est. Eadem quoque nocte duo pueri
morbo paralytico gravati iuxta tumulum sancti martyris
vigilantes, sanctum martyrem, quem causa sanitatis petie-
rant, deprecabantur dicentes : * Sancte Clare, Dei martyr
et amice, nos pueri a paralytico morbo nimis angustiati te
supplices humilesque petimus, quatenus Deum, cui in sae-
culo servivisti vivendo, ut nos a paralytico morbo, a quo
ultra modum gravamur, nos liberes suo amore , (sic). Sic
cum lacrimis et. pio corde orantibus, amore sancti marty-
ris et Dei misericordia a morbo, quo detenti erant, cunctis
videntibus, qui aderant, liberati sunt. His miraculis atque
aliis in hoc libello non scriptis per multas partes terrae
vulgatis, gentes in extremo Galliae commotae sanctum
martyrem frequenter requirebant. Inter quos quidam
Lyrannus elephantino oppressus morbo corpus saneti mar-
tyris causa sanitatis recuperandi petiit ; qui templum saneti
marlyris subintrans alque in oratione prostratus, Deum
omnipotentem sanctamque Mariam Dei genetricem atque
sanctum Clarum pie precabatur, quatinus eum pristinae
sanitati redderet (sic); et caro illius tamquam caro pueri
parvuli in illa hora mundata apparuit. Dedit etiam tale
domum Dominus Deus noster sancto Claro, ut qui eum
bona devotione peterent, ab oculorum infirmitate sanaren-
tur atque in maris periculo liberarentur.
num. 45. — (3) Denyaldus, Vita, p. 11; Histoire, p. 7; Art.
du Monstier, Neustria sancta, fol. 319; etc.
aliquando
ῖ
AUCTORE
A. P.
A54 DE SANCTO CLARO EREMITA ET MARTYRE.
aliquando etiam saec. XI, ut in. Miraculis S. Ge-
nulfi, cap. 19 (1), in altera continuatione chronici
Adoniani (9), forsitan etiam saec. X in Chronico,
quod. dicitur, Normannorum (8). Ezplicationes
autem similes illi, quae h. 1. Vitae Clari profertur,
legimus nonnumquam apud auctores Normannos
saeculi ΧΙ], v. g. in translatione S. Nicasii,
cap. 3 (4), in translatione S. Honorinae, cap. 1(5);
nolui tamen ea re uti, quando supra, Comm. praev.
num. 10 et 11, de huiusce. Vitae antiquitate inqui-
rebam. Desunt enim. illa. verba. in recensione G, et
fieri. utique potuit ut ad primam scriptionem ipsius
recensionis V non pertinerent.
g Cherbourg, caput tractus in praefectura La.
Manche.
h * Tradunt regionis illius incolae nemus illud,
, in quo primum consedit S. Clarus, eo loci fuisse,
» qui postea dictus est S. Clair-des-Marais in paro-
, chia Nacqueville. Ibi ab antiquissimis temporibus
, exstitit sacellum. sancto martyri dicatum ,. Jta
Trigan (6) et alii (T); quarum rerum fides penes
ipsos sit.
i Ex hoc loco occasionem acceperunt. recentiores
quidam, ut comminiscerentur. Clarum secum duos
socios ez. Anglia adduvisse. Id quidem. subtimide
coniecerat Denyaldus l. c.; idem. iam asseveranter
qrofert. Trigan l. c.
k Abbatia illa im sola hac Vita nominatur.
Suspicatus erat. Arturus du Monstier (8) nullum
esse discrimen inter. Mandanense S. Scubilionis
asceterium οἱ monasterium Malduini hic. lauda-
tum ; quae coniectura aliis etiam placuit (9). Cete-
rum paene etiam ignoratur in quanam parte dioe-
cesis. Constantiensis situm fuerit. ipsum .Manda-
nense coenobium (10).
] Js etiam nullibi, praeter. quam in. hac. Vita
commemoratur, et ex illa hauserunt recentiores
quicquid de Odoberto scripserunt (11).
m Aatth., 10, 24.
n Jbid., 22, 37-40.
o Ignotus ceteris scriptoribus antiquis fluviolus.
Hunc dicunt postea. nomen accepisse “ Rivum
S. Clari , le Ru de sainct Clair (12).
p Cfr. Comm. praev. num. 21.
q Haec ita tradit Denyaldus (13): * Toto biennio
» in secessu illo viril, nisi. quibus temporibus
» Segenando Constantiensium in. Neustria ponti-
» fici praesens aderat pro sacris ordinibus susci-
» piendis. Clarum enim — fuisse presbyterum,
» romanum οἱ Usuardi martyrologia cum. bre-
» viario Constantiensi testantur ,. Similia propo-
nunt plerique recentiores. Quod autem hoc loco
commemoratus est Sigenandus, haec est mera con-
iectura Denyaldi ; qui, cum crederet S. Clarum an.
855-884 vixisse, et in dioecesi Constantiensi sacer-
dotio initiatum esse, non. dubitavit. Sigenandwm,
quem id temporis Constantiensi dioecesi praefuisse
opinabatur, in narrationenominare. Ast alii postea
hoc Sigenandi nomine, veluti si res a veleribus tra-
(1) MG., Scr. tom. XV, p. 1212. — (2) Ibid., tom. IT, p. 326.
— (3) Ibid,, tom. I, p. 536; cfr. p. 532. — (4) Occiduae regio-
nis provinciam, quae nunc Normannia dicitur (Martene et
Durand, Thes. anecd., tom. III, col. 1679). — (5) Eam in
partem Franciae, quae tunc temporis Neustria, nunc autem
Normannia nuncupatur (Act. SS., Feb. tom. III, p. 678), —
(6) Op. cit., tom. IT, p. 201. — (7) V. g. Denyaldus, Vita,
p.12; Histoire, p. 25; ete. — (8) Neustria pia, p. 68. —
(9) Cfr. Mabillon, 4mm. O. S. B., lib. 1n, cap. 53 (tom. I,
p. 83); Gallia christiana, tom. XI, col. 919; Legros, op. cit.,
p.534. — (10) Cfr. Trigan, op. cit, tom. II, p. 901-9, —
(11) V. g. Arturus du Monstier in Neustria sancta, fol, 35. —
(12) Denyaldus, Vita, p. 14; Histoire, p. 44. — (13) Ibid. —
dita esset, uti coeperunt. ad. definiendum quo tem- D
pore S. Clarus vixisset.
r Narrationem exornavit Guido de Castris et
qui eum secuti sunt, in Clarum nostrum ea transfe-
vendo, quae de Helisaeo leguntur IV Regum,
4, 33-35.
s Addit Denyaldus (14) : ^ Observo in uno vete-
, rum codicum uxorem se obtulisse, et primo velasse
» libidinem matrimonii legitimi contractu ,.
t Placuit. modernis nonnullis (15) singula loca
recensere, quae in hoc itinere Clarus, ut ipsi putant,
adierit. In rei. probationem. subinde invocant vel
vulgatam in his locis famam, vel quod in iisdem
locis S. Clarus praecipue colitur. Crediderim
equidem nullam aliam fuisse sive illi famae, sive
modernorum commentis originem, nisi quod. * illis
» plerisque locis Clarus venerabilis fuerit pietate et
» famosusnundinis populorumque frequentia, (16).
Cottidiana enim sunt. popularium huiusmodi seu
verius puerilium explicationum exempla.
u Videsis Comm. praev. num. 36.
x Grandiloquus videtur auctor, quem imperite
secutus est. scriba, qui in. codice Usuardino, quem
Hagenoyensem. nuncupant, sic de sancto nostro E
meminit : In monasterio Epta sancti Clari presby-
teri et martyris (17).
y Praeter hunc. famulum. obtrudunt moderni
quidam, silentibus cunctis. veteribus, Pientiam
dominam de Rupe seu de Rupe-Guidonis (18), quae
cum S. Claro in honorem divi Nicasii oratorium
aedificasset (19). Cfr. supra Comm. praev. num. 2.
z Auctori haec marranti credere non vult
Denyaldus (20), qui in. ceteris plenam ipsi fidem
ultro adhibet. Idem illud. sancti mendacium alii
eliam auctores prorsus reticent (21).
aa Cfr. Iohan., 1,20 confessus est et non ne-
gavit.
bb Recentiores haec iterum aliter referunt, cum
narrant Clarum caput suum ad. aedes ecclesiae,
quae in vico aedificata erat et cuius partem adhuc
exstare credunt (22), detulisse (23).
cc De hac narratione et. similibus quid sentien-
dum sit, videsis Trigan, op. cit., tom. 11, p. 203;
Act. SS., Oct. tom. VII, p. 819, num. 9 et. 10;
Cahier, Caractéristiques des Saints, p. 761-7.
Mirabilia. mirabilibus contexuit Denyaldus, cum |
narravit in hac Clari. deumbulatione auditos esse |
canentes non. solum Cyrinum, sed. et. angelos Dei, F
sed. et ipsum Clarum, capite licet plezum (94).
dd Satis ornatae narrationi flosculum etiam ad-
diderunt recentiores (25), cum narrarunt a S. Claro
caput truncatum, propriis manibus acceptum, ad 1
vicinum. fontem. deportatum esse, in. quo Clarus
illud. laverit.
ee De illo S. Clari famulo videsis supra Comm.
praev.num. 26. Erravit in Cyrino Alfordus (26), qui
ex male intellectis quibusdam Saussaii verbis com- ὦ
mentus est Cyrinum. eundem fuisse illum eremita-
rum famulum, quem a S. Claro sanatum esse cap. 2
(14). Vita, p. 17. — (15) Denyaldus, Vita, p. 17-8 ; Histoire,
p. 757; Art. du Monstier, Neustria sancta, fol. 320; Legros,
p. 62-6. Cfr. Trigan, tom. II, p. 203. — (16) Ita Denyaldus,
Vita, p. 17. — (17) Vide apud Sollerium in edit. Usuardi,
p. 651. — (18) Rocheguyon.— (19) Denyaldus, Vita, p. 19-20;
Histoire, p. 86-8; cfr. etiam Legros, op. cit, p. 67. —
(20) Vita, p. 21; Histoire, p. 95-6. — (21) Trigan, op. cit.,
tom. 1I, p. 203; Legros, op. cit, p. 71. — (29) Gfr. comm.
praev. num. 32. — (23) Saussaius, Martyr. gall., p. 898;
Legros, op. cit, p. 72. — (94) Histoire, p. 104; cfr. carmen
leoninum: infra, p. 455, cap. 7. — (25) Denyaldus, Vita, p. 21;
Histoire, p. 104-5; Saussaius, l. c.; Art, du Monstier, Neustria
sancta, fol. 320; Legros, 1. c. — (26) Op. cit., p. 328.
Vitae
ANNO
CMXXXIII,
Vita
S. Birnstani
conseripta
ante
saec. XII,
* al.
Brinstanus,
Briostanus,
Birnstanus
DIES QUARTA NOVEMBRIS,
Vitae legimus. Ceteroqui nullum exstat. antiquum
de S. Cyrino monumentum praeter hanc Vitam.
Ipsum tamen recentiores dicunt postea eliam mar-
tyrium fecisse. * Pro sancto, inquit Denyaldus (1),
, in pago Vulcassino et apud oppidum. Clarianum
» colitur 13 iunii , .Legimus autem in proprio Bec-
censi, anno 1766 typis edito : anno 1505, — immo
(1) Vita, p. 20; Saussaius, 1. c.; cfr. Art. du Monstier,
Neustria sancta, fol. 164, etc. — (2) Cfr. comm. praev.,
455
1585 (2) — subtus unum ex altaribus eiusdem
ecclesiae parochialis, nimirum in vico S. Clari ad
KEptam, repertum est corpus saneti Cirini, quod
ibidem quoque colitur (3). Cyrini reliquiae hodie
etiam in illa ecclesia honorifice asservantur (A).
ff. Ioh., 9, 6.
gg Videsis supra Comm. praev. num. 47.
num. 32. — (3) Pag. 125 in lectione quinta de S. Claro. —
(4) Cfr. Legros, op. cit., p. 72:3.
FRAGMENTA CARMINIS LEONINI DE S. CLARO
De hoc carmine vide supra Comm. praev. num. 5. Ante singula fragmenta inter uncinos indicavimus in
quonam capite Vitae prosae eaedem res narrentur.
princeps a rege secundus
Nato gaudebat, ex re qui nomen habebat
Glarus (1). . .
[Ca». 2] Solis iustitiae solo fervente calore
Glarus cottidie Christi fervebat amore.
Spretis illecebris mundi pulsisque (2) tenebris,
Coniugium (3) erimen reputans, sine crimine limen
Egressus patris, auxit suspiria matris,
Ad patriam tendens, quae Neustria nomen habebat,
Sic mare conscendens mare mundi despiciebat (4),
[Is] lamque Deo totus haerens eremum cupiebat;
Ad quam devote (Clarus) festinus abibat.
Congressum furi (5) iuvenern laesumque securi
Digne sanavit et verbis aedificavit (6).
[Cap.4,5] .... pratis multisque locis peragratis,
Devenit ad flumen Costi, reddens ibi lumen
Lumine privatis, sensum male sensificatis (7).
[Imm.] Sic sanctus sancto socio gaudens Odeberto
Profecit tanto patre necnon indice (8) certo.
Mortuus aptatur vitae, daemonque fugatur (9).
(1) Ed. apud Denyaldum, Histoire, préface fol. A.2 verso.
— (8) Denyaldus publisque. — (3) Den. coniugeum. —
(4) Den. Histoire, Ὁ, 15. — (5) Den. fieri. — (6) Den. Hist.,
p. 47. — (7) Den. Hist., p. 45. — (8) Den. indue. — (9) Den.
Hist, p. 46. — (10) Denyaldus, Officium S. Clari, p. 6.
Recte notat Denyaldus male hic pentametrum duobus
DE SANCTO
[Car. 6] Subdita daemonibus mulier dum tentat abuti
Sancto, muneribus et vi deliberat uti ;
Sed non propterea vincitur hic ab ea (10).
Costus tristatur, quo gaudens Epta beatur;
Hic dolet amisso, laetatur at hic sibi misso.
Sanctus ut cellam sibi construit atque capellam,
Mellifluus verbis, sanctorum vivit in herbis (11).
[Car. 7] Raptus ab exsilio Clarus fuit ense secante ;
Conditur in gremio matris qua conditus ante.
[Is».]
Dum caput ipse suum (12) manibus deferre videtur,
Aer spirituum sanctorum voce repletur (13).
[Car. 8] Martyrii palmam miracula multa sequuntur;
Aegri sanantur, claudi recte gradiuntur;
Venit et invenit sanctum sub caespite caecus,
Et qui perdiderat sua pristina lumina egenus.
Huc (14) veniens mulier lunatica sana recessit ;
Vicit enim sanctus, ubi sancto passio cessit.
Visque elephantina plus non est ausa morari,
Et virtute Dei Clarique recessit honore (15).
Laetifica flentes oculos et lucis egentes,
Glarifica mentes, exaudi digna precantes (16),
hexametris subiungi. — (11) Denyaldus, Vita S. Clari,
p. 19. — (12) Den. suis. — (13) Denyaldus, Hist., p. 10041. —
(14) Den. uic. — (15) Den. IHist., p. 1489. Legerat carminis
auctor narrationem codicis Sancuriensis (supra p. 453
inter var. lect.) vel aliam similem. Notandum est hos versus
non iam omnes esse leoninos. — (16) Den., Hist., p. 135.
BIRNSTANO
EPISCOPO WINTONIENSI IN ANGLIA
COMMIEN'TAHRKIUS PHRAEVIUS
1. Antiquum textum Vitae S. Birnstani *
adhuc ineditum, unus, quantum novimus, servavit
nobis codex Musei Britannici, signatus. Lans-
downe 436, membraneus, exaratus saeculo XIV,
fol. 112-113». Illum manu sua ecscriptum et col-
latione facta diligenter correctum ad nos transmisit
doctissimus vir Iohannes Morris, e Soc. Iesu, saepe de
opere nostro optime meritus. Hanc Vitam non serius
ineunte saeculo. XII concinnatam fuisse demon-
strat. illius compendium. quod. exhibuit Gulielmus
Malmesburiensis inter Gesta. pontificum Anglo-
rum (1), quod. opus absolvit anno 1125 (2). Ex isto
(1) Lib. αι, 8 75 (ed. Hamilton, p. 163). — (2) Ibid.,$ 278
(p. 442). — (3) Ap. Wharton, Anglia sacra (Lond. 1691),
p. 212. — (4) Ed. Richardson (Cantabrig. 1743), p. 209. —
compendio praecipue hauserunt quae de S. Birn-
stano narrarunt Thomas Rudborne in sua Histo-
ria maiore Wintoniensi (3), Franciscus Godwinus
in suo opere De praesulibus Angliae (4) et Michael
Griffith seu. Alford in Annalibus ecclesiae Angli-
canae (5). Utrumque monumentum, Vitam scilicet
antiquam. et compendium a Gulielmo Malmesbu-
riensi traditum, edemus infra.
9. Pronum est conicere scriptorem anonymum
fuisse clericum quendam Wintoniensem; eundem-
que Vitae conficiendae. operam dedisse extremo
saeculo X, paulo postquam S. Birnstani corpus
(5) Tom. ΠῚ (Leodii 1663), ad an. 932 (p. 254) et ad an. 965
(p. 336).
elevatum
AUCTORE
A.P.
non adeo
certa
auctoritate.
A56
elevatum fuit, innuunt. verba. quod veridica fide-
lium relatione comperimus (1), quibus provocare
videtur ad testimonium eorum qui cum sancto
episcopo conversati erant. Attamen. duplici isti
conclusioni obstat haud unus error ab ipso admis-
sus. Nam et quo anno obierit Birnstanus non satis
accurate notasse videtur (3); et illum post decessum
Fridestani ad pontificalem. cathedram evectum
narrat (3); et denique inter. Birnstani successores
qraetermisit Brichtelmum, qui proximus sedit ante
S. Athelwoldum (4). Certe non adeo diligenter in
singula inquisivisse dicendus est.
3. Secundum scriptorem. Vitae, Birnstanus ad
superna migravit pridie nonas novembris, anno
ab incarnatione Domini nongentesimo tricesimo
quinto, postquam. ecclesiam Wintoniensem per
quattuor annos slrenue gubernavit (5). Sed huic
chronolaxi contradicit. documentum. | praecipuae
auctoritatis, Chronicon nempe Anglosaxonicum,
quod extremo saeculo IX incohatum, deinde à
coaevis scriptoribus per decursum temporum. conti-
nualum est (6). In. quo haec leguntur ad Birnsta-
num nostrum spectantia (7) :
A. 931. Hoc anno Byrnstanus ordinatus est
episcopus Wintoniensis quarto kalendas iunii, et
episcopatum tenuit annos duos cum dimidio.
A. 932. Hoe anno obiit Frythestanus episcopus
[ Wintoniensis].
A. 933. Hoc anno... Byrnstanus episcopus obiit
Wintoniae in festo Omnium Sanetorum.
liaque, cum hoc testimonio potius. fidendum
videatur, statuendum est S. Birnstanum Wintoniae
sedisse a die 29 maii anni 931 ad. diem 1 novem-
bris anni 933. Nisi malis, cum Florentio Wigor-
niensi (8) et aliis qui eum seculi sunt, pro annis 931
et 933 legere 932. et 934, ut forte in nonnullis codi-
cibus Chronici Anglosaxonici legebatur (9).
4. Er notatis in Chronico citato constat Birn-
stanum episcopum consecratum esse adhuc in vivis
agente Frithestano decessore eius, quod. nescivit
Sedit
Birnstanus
minus. tribus
annis,
factus episco-
qus decessore
adhuc
virente.
(1) Vit. cap. 1 ante med. — (2) Cfr. infra, num. 3. —
(3) Cfr. infra, num, 4. — (4) Cfr. infra, annot. d. — (5) Cap. 3
extr.— (6) Cfr. Ed. B. Thorpe, praef. p. vnxr. — (7) Ibid.,
tom. I, p. 200; ed. Petrie, Monum. hist. Brit., p. 383. —
(8) Cfr. num. seq. — (9) Cfr. ed. Thorpe, praef. p. xvi p. m.
— (10) Ap. Petrie, Mon. Aist. Brit., p. 573. — (11) Chronic.
Anglosaxon., Florentius Wigorniensis, Gulielmus Malmes-
DE SANCTO BIRNSTANO EPISCOPO. -
scriptor Vitae neque Gulielmus. Malmesburiensis D
indicavit, sed. distincte signavit Florentius Wigor-
niensis, Gulielmo paulo antiquior, qui in Chronico
suo, ad annum. 932 : Vir eximiae sanctitatis, «it,
Frithestanus Wintoniensis episcopus, ordinato
pro se in episcopatu viro religioso Birnstano,
Wintoniam resedit...; e^ ad annum 933 : Sanctus
Frithestanus obiit; «c denique ad annum 934 :
Sanctus Birnstanus Wintoniensis episcopus
obiit (10). Eadem post Florentium ad eosdem annos
notarunt. alii chronicistae Angli, Simeon Dunel-
mensis, Rogerus de Hoveden, Flores historiarum,
etc. n
5. Elevationem. corporis S. Birnstani factam αὐ Elevatio cor-
S. Athelwoldo, quarto illius successore, qui sedit — poris eius
ab anno 963 ad. annum 984 (11), soli ex antiquis “τα
memorant. scriptor Vitae anonymus et. Gulielmus pon
Malmesburiensis. Eam anno 965 illigat Alford (19),
sed nullo, ut videtur, fundamento. Quin immo, cum
in apparitione praevia. inducatur. S. Swithunus,
qui quantum superno imperatori pro vilae suae
meritis exsistat proximus ac familiaris, manifestis
signorum cotidie commendatur indiciis (13), vide-
tur. omnino illa. elevatio contigisse aliquo tempore
post translationem 8. Swithuni, unde coepit. is
miraculis clarescere, id est post annum 971 (14).
6. S. Birnstani semoriam ad. diem 4 novem-
bris celebrant. Auctaria. martyrologii. Usuardini
Rosweydanwm (saec. XII), Altempsense (saec.
XIII) et Bruvellense (in. saec. X V), itemque mar-
tyrologium quoddam anglicanum ante annum 1225
confectum (15) et Norwicense saeculi X V (16); et
praeterea. kalendaria. saeculi X vel ineuntis XT
duo (17), tertium ad usum Novi Monasterii Winto-
niensis medio saeculo XI (18), tria exarata sae-
culo XII(19) ae denique unum descriptum sae-
culo XIV (80). — Recentiora martyrologia, quae
S. Birnstanum ad. diem 4 novembris memorant,
recensere supervacaneum est; ex quibus sufficiat
indicasse hibernicum Dungallense.
Eius
memoria in
fastis sacris.
buriensis, etc. — (12) Loc. cit. supra. — (13) Vit. cap. 4. —
(14) Act. SS., tom. I Iulii, p. 328. — (15) Cit. ap. Stanton,
A menology of England and Wales (London, 1887), pp. 526,
680. — (16) Cit. ibid., pp. 526, 681. — (17) Ap. T. Hampson,
Kalendarium medii aevi, tom. I, pp.432, 445. — (18) Stanton,
op. cit., pp. 526, 675.1?, — (19) Ibid., pp. 677.** et 675. ;
Hampson, tom. cit. p. 459. — (20) Stanton, p. 679.**.
TI APSS-CBERNSTANI
AUCTORE
ANONYMO
Ex cod. Mus. Brit. Lansdowne 436. — Cfr. Comm. praev., num. 1.
Incipit de sancto Brinstano W/'yntoniensi
episcopo.
5.Birnstanus,
clarus
virtutibus,
praesertim
hospitalitate,
[Cap. 1". ] Vir venerabilis Brinstanus tempore
gloriosi regis Adelstani in Wentana urbe post
decessum sancti ac beali Fridestani eiusdem
sedis episcopi a pontificale adeptus officium, vero
et aeterno pontifici Christo totum se conformare
studuit bonorum exhibitione operum. Erat enim,
secundum veridicam sui nominis etymologiam,
lapis vivus ad omne opus bonum exercendum,
spirituali divini amoris igne succensus b, fide
firmus, patientia robustus, humilitate mansuetus,
caritate profluus; severus in corripiendo, alacer
in exhortando ; erga indigentes quoque et miseros
benignus et dapsilis, pielate incomparabilis. De
quo hoe unum memorabile fertur, quod veridica
fidelium relatione comperimus, quod idem pater
cum multis floreret virtutibus, praecipue tamen
hospitalitatis et. misericordiae operibus deditus
fuerit. Siquidem ante porlam eiusdem urbis
xenodochium constituit, ubi peregrinos quosque
et hospites de diversis partibus adventantes col-
ligens, et tanquam Christum in membris suis
suscipiens, summo tripudio gratulabatur, et
eorum obsequiis sedule delectabatur. Noverat
enim vir beatus quantum sit virtus hospitalitatis,
misericordiae et compassionis : eum plerique his
assueti
A
* eod.
impendetur
zelo
sacerdotali
* cod. con-
temptione.
et pietate erga
defunctos.
* cod. quidem
* cod. sentisse
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
assueli officiis angelos hospitio receperint et
magnam per hoc ab omnipotente Deo gratiam
promeruerint. Itaque iste vir beatus non imme-
mor dominici mandati, et illius memorabilis
mandati, quo ipse Salvator usque ad vestigia
discipulorum suorum abluenda humiliter se incli-
navit suisque sequacibus magnae humilitatis
exempla reliquit, duodenos seorsum pauperes
statuit, tredecimum quoque vice nominis Christi :
quibus omni die in pedum manuumque ablutione
seu alimentorum ministratione spiritualiter inser-
viret ethumanitalis obsequia impenderet*. Luridis
quoque ac despicabilibus variisque morborum
confectis molestiis frequenter adhaerebat et omni
episcopali ambitione postposita, horum consortio
admisceri gaudebat. O beatum virum et omni-
moda laude dignissimum, qui dum temporalibus
ditaretur commodis, ne caelestibus privaretur
deli in usus pauperum distribuit propria, ut
iustitia [eius] maneret in saeculum saeculi et
cornu eius exaltaretur in gloria. Nihil quippe in
terra retinere voluit, sed cuncta egentibus disper-
Ltivit, ut ei qui, cum dives esset, propter nos
pauper factus est, perpetuo sociaretur in caelis.
Sic itaque pius antistes spirituali virtutum munere
refertus, thesauros terrenos, opes et gazas tempo-
rales parvipendens pauperibus erogabat, provi-
dens et praeparans sibi auxilium necessarium in
lempore opportuno.
Capitulum seeundum.
Inter haee venerabilis praesul cottidie Domino
sacrificium offerebat, seque intra cordis aram
assidua contritione mactabat : et corporis sui
templum, ieiuniis refertum, orationibus intentum,
castimoniae privilegio dicatum, dignum Spiritu
sancto habitaculum exhibebat. Nulla antiqui
hostis poterat versutia supplicari, qui spirituali-
bus armis statuit praemuniri, serpentinae astu-
tiae prudentiam retinens et columbae simplicita-
tem non omittens. Ammonebat subditos terrena
contemnere *, ad caelestia anhelare et inimici
laqueos et insidias praecavere, atque omni hora
vigilando adventum Redemptoris exspectare.
Docebat quantum esse[t] malum superbiae, quae
angelos de caelo deiecit, quanta virtus humilitatis,
quae homines perducit ad consortium Deitatis.
Ante omnia caritatis concordiam tenere hortaba-
tur, sine qua nihil boni perficitur, et in qua uni-
versa divina mandata complentur. Sie de singulis
quibusque vitiis disserens, virtutum medicamina
opponebat, et subiectum gregem ad aeterna
gaudia incessanter cohortando, tam verbo quam
exemplo perducere satagebat.
Capitulum tertium.
Et non solum viro Dei erat cura vivis proficere,
immo eliam pro animabus defunctorum instan-
tius solebat exorare. Noctibus etiam pro anima-
rum salute cimiteria solus circuire depulsa formi-
dine et psalmos frequentare studebat. Hoe cum
quadam die faceret, expletisque omnibus subiun-
geret : J'equiescant in pace, voces quasi * exercitus
infiniti e sepulcris audivit respondentium Amen.
Istud mirabilius, quo infrequens est, mortuos cum
viro sevisse * sermonem, ne eum officii pige[re]t
quod tot animabus gratum audiret. Sanctus igitur
Brinstanus, multimodis virtutum floribus adorna-
lus, gregem sibi commissum strenue gubernabat,
et proovium salute Domino attentius supplicabat.
Novembris Tomus 11.
457
Verum pius Dominus tam vigilantissimo pastori
et fidelissimo ae providentissimo suae familiae
dispensatori locum providens in gloria perenni,
evocat hune de labore ae de hae corruptibili carne,
ut ei mansionem conferat lucis aeternae. Et quia.
sibi vivere Christus erat et mori lucrum perenne,
desiderabat ardenter illum facie ad faciem cer-
nere, quem diu per speculum tuebatur et in aeni-
gmate. Adveniente itaque die suae vocationis,
postquam more solito pauperibus Christi man-
datum peregit, repentino laetus incommodo, inter
VITA
eos quibus fideliter lanquam Deo servivit, pridie Pie moritur.
nonas novembris spiritum. suum Domino com-
mendavit, et de huius saeculi turbinibus et pro-
cellis ad portum quielis aeternae emigravil, anno
ab incarnatione dominiea nongentesimo trice-
simo quinto, indictione octava, regni sceptra mo-
derante vieloriosissimo Anglorum rege Adelstano,
anno regni eius undecimo c. Sepultus est igitur
beatus Brinstanus in eadem ecclesia Saneti Petri,
quam ipse Deo disponente per quattuor annos
strenue gubernavit. Et sic a summo pastore de
hac luce evocatus, electorum pontifieum collegio
in caelis meruit sociari.
Capitulum quartum.
Illo igitur ad caelestia regna translato, venera-
bilis Alphegus in episcopatu successit, ac deinde
Alphinus. Quo de hae vila sublato, sanetus Adthel-
woldus pontificali est apice sublimatus d. Qui eum
inter cetera sanctitatis opera praedecessorum
suorum Wintoniensis sedis sanetorum antistitum
praeter sancti Brinstani annuatim festive memo-
riam excoleret, quanti apud Deum idem pater
foret meriti huiusmodi revelatione meruit edo-
ceri. Non enim distulit. divina clementia famuli
sui meritum et gloriam propalare, ne vir perfe-
clissimus et omnium virtutum titulis adornatus,
in aliquo sallem parum quid commissi in illum
videretur contrahere, qui est suorum laus, decus
et gloria sanctorum. Quadam etenim nocte cum
beatus Adelwoldus more solito solus in oratorio
sanctae Dei genitricis Mariae divinis exeubaret
laudibus et intensissime devotis incumberet pre-
cibus, repente videt coram se astare sacerdotalis
ordinis viros, pontificalibus infulis redimitos et
aspectu admodum praeclaros. Cumque eos prae
claritate vultus vix posset aspicere, unus eorum,
qui propior sibi assistebat, offieiosissime eum
salutans : Paz tibi, ait, frater carissime Adel-
wolde, noster coepiscope. "unc ille : Quis es, inquit,
domine, et. qui. sunt. isti ? At ile : Ego sum,
inquit, Brinstanus, huius sedis quondam episcopus.
Hic autem, qui prior assistit, sanctus est Birinus,
natione Romanus, qui ab Honorio papa ad las
artes ad. praedicandum directus, maximam gen-
tem. Anglorum. convertit ad Christum, δὲ post
laudabilis vitae cursum societatem promeruit ange-
lorum. Alter vero beatus Swithunus est, specialis
huius urbis patronus, qui quantum superno impe-
ratori pro vitae suae meritis exsistat provimus ac
familiaris, manifestis signorum cottidie commenda-
tur indiciis. Sicut ergo nunc me vides cum istis in
praesentiarum, sic crede pro certo me fore consor-
tem eorum. in. aeterna. felicitate sanctorum. Cur
ergo excludor ab iis in memoria, quorum me
divina clementia. concivem efficere dignata est in
gloria? His dietis, confestim ab oculis eius sublati
sunt. Sanctus igitur Adelwoldus divina revela-
tione instructus, facto mane monachis et clericis
in unum collectis cuncta quae viderat per ordi-
58 — nem
o
Ipso post
mortem
apparente et.
postulante,
instituitur
annua eius
festivitas.
d
VITA
AP.
Historiam
S. Gregorii
458
nem enarravit, et. beati Brinstani festivitatem
singulis annis perpetualiter celebrandam instituit.
Cuius corpus paulo post de terra translatum inter
sacras ecclesiae reliquias honorifice est-recondi-
tum.
Explicit de sancto Brinstano episcopo
et confessore.
ANNOTATA.
a Immo vivente adhuc Frithestano. Cfr. Comm.
praev., num. di
b. Nominis seilicet Birnstani sew Brinstani ety-
DE SANCTO BIRNSTANO EPISCOPO.
mologiam deducit scriptor evocibus anglosazonicis D
verbali byrnan seu brinnan (wrere) et substantiva
stan (lapis). Cfr. W. Skeat, A concise etymolo-
gical Dictionary of the english language, ed. II
(Oxford, 1885), ad vv. burn, stone.
c. Ofr. Comm. praev., num. 2.
d Post Aelfeah seu. Elphegum εἰ Alfsinum, ter-
tium. a S. Brinstano Wintoniensem | episcopum
Brichthelmum. seu. Brinthelmum memorant Flo-
rentius Wigorniensis, Gulielmus Malmesburiensis,
Simeon Dunelmensis, etc., cui. successit. S. Athel-
woldus. Tertium. illum. praetermisit. anonymus
noster.
COMPENDIUM VITAE S. BIRNSTANI
Ex
Birstanus lHlle tantum annis episcopatum
rexit. Illum purissimae sanctitatis fuisse accepi-
mus; cotlidie non intermissa sedulitate missam
pro defunctorum requie canlitasse ; noctibus,
depulsa formidine, solum cimiteria. circuire soli-
tum, pro animarum salute psalmos frequentasse.
Hoe cum quadam vice faceret, expletisque omni-
bus, subiungeret : Requiescant im pace, voces
quasi exercitus infiniti e sepuleris audivit respon-
dentium 4men. Istud mirabilius, quo infrequens
est, mortuos cum vivo sevisse sermonem, ne
eum officii pigeret quod tot animabus gratum
audiret. Idem. dominici exempli ardentissimus
exsecutor, pedes egenis omni die, semotis arbitris,
lavabat, mensam et cibos apponens, nec minus
pro disciplina famulantium reliquias abstergens.
Obsequio consummato, pauperibusque dimissis,
ad multas ibidem remanebat horas, orationibus,
ut creditur, vacans. Quadam ergo die pro consue-
tudine ingressus, nulla antea interpellatus aegri-
tudinis molestia, subito clam omnibus spiritu
vitali caruit. Clientes, qui consuetudinem eius
nossent, [cum] tune quoque orationibus occupa-
tum crederent, tota die iacere passi; at vero
Gulielmi Malmesburiensis Gest. pontif. Angl lib. I.
sequenti dilueulo irrumpentes, inveniunt cadaver
sine mente. Conclamatus est ergo, et sepulturae
datus. Sed cives, quia interceptum morte vide-
bant, omnem eius memoriam oblitteravere silen-
tio, nescientes quod scriptum est : Non potest
male mori qui bene vixerit; et: Iustus, quacumque
morte praeoccupatus. fuerit, in refrigerio. erit.
Gorrexit id divina rectitudo, longo post tempore
succedente Athelwoldo. Cui noctium principio
ante sanctorum reliquias lucubrare solito, appa-
ruere tres assistere personae, non in extasi, sed
plane insomni. Quorum quae media has expri-
mere voces est audita : Ego swm Birstanus,
quondam huius wrbis episcopus; hie, dextrum
ostendens, est. Birinus, praedicator primus; iste,
et ostendit sinistrum, est. Swithunus, specialis
huius ecclesiae οἱ civitatis patronus. Noverisque
quia. sicut me cum eis hic vides in praesentia, ita.
cum. eis in caelo mon dispari fruor gloria. Cur
igitur fraudor honorificentia mortalium, qui ma-
qnificor consortio caelestium spirituum? Finierat,
et in aerem cum sociis elapsus, pretiosa sui
memoria provincialibus apposita, nihil non vene-
rationis deinceps emeruit.
DE S. GREGORIO
FUNDATORE ET PRIMO ABBATE MONASTERII PORCETENSIS
PROPE AQUASGRANI
COMMIEN'CTAIUJIUS PRAXEVIUS
$ I. De historia S. Gregorii deque gemina eius Vita olim
conseripta,
1. Nuper tandem luci veritatis historicae red-
ditus est. ille sanctus, de quo quidem non pauca
narrare habuerunt, qui ante hos ultimos annos de
eo fecerunt. mentionem, at ea partim non omnino
vera, partim plane falsa. Referebant nempe Grego-
rium filium exstitisse Nicephori Phocae, imperatoris
byzantini, sororemque habuisse Theophanu, Otto-
nis 1I uxorem ; posthabitis omnibus, eum in patria
terra. monasticae militiae nomen dedisse; post-
quam autem a Sarracenis interceptus esset et varios
tulisset casus, in. Occidentem profectum esse ac
tandem Romam venisse, ubi, sorore sua Theophanu
consilio et opibus adiuvante, coenobium. S. Salva-
toris struxisset ; postremo, iubente Ottone ΠῚ, Aquas-
grani se contulisse et prope nobilem urbem coenobio
Porcetensi, quod in ipsius gratiam imperator aedi-
ficasset, abbatem egisse el. cum sanctitatis laude
mortem obiisse.
9. Iamvero
hactenus
incertam
satis
illustrarunt
Vitae ipsius
duae nuper
repertae ;
guarum
prior
ab auctore
paene coaevo
et non
Calabro
scripta,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
9. Iamvero haec vel exinde suspicionem move-
bant, quod illius regii, ut ferebatur, principis et non.
ignobilis abbatis,ne nomen quidem apud. ullum scri-
ptorem. byzantinum legebatur, inter. latinos vero
unus solummodo (1) ante saeculum. XIII, isque
obiter οἱ paucissimis verbis ipsius meminerat.
Bruno nempe Querfurtensis, cum in. Vita S. Adal-
berti cap. 17 sanctos viros laudaret, qui Homae
in monasterium. sanctorum. Bonifacii et. Alexii
cum Adalberto piae collocutionis gratia convenire
solebant, inter quattuor illos, quos regulae 8. Basilii
addictos fuisse docet, primo loco sanctum nostrum,
μὲ videtur, nominat. his verbis : Hoc Gregorius
abbas, hoc pater Nilus erat... (2). Haec sola ille, et
quidem ille solus. Non nimium ergo mirari debe-
mus quod viri historici, cum eam, quam supra
paucis. exhibuimus, S. Gregorii historiam. apud.
recentiores dumtazat. scriptores, Molanum dico,
F'isenium. ec., legerent, incredibilem. eam. iudica-
runt et. inter. fabulas libenter. amandarunt. (3).
Feliciter porro accidit ut, repertis nuper duabus
S. Gregorii Vitis, eL quae in hac historia erant
utique fabulosa corrigerentur, quae autem vera con-
firmarentur, sicque de medio tollerentur. dubia
suspicionesve, quae de ipsa sancti abbatis exsisten-
tia exorta erant. Primus, quin etiam. solus hacte-
nus Vitas illas edidit v. cl. Holder- Egger (&); qui
de iisdem tam luculenter tamque subtiliter disse-
ruit (5), ut viz aliud nobis reliquum sit, quam ut
eius vestigia in tota hac paragrapho premamus.
3. Solus priorem Vitam nobis servasse videtur
collector Magni, quod dicunt, Legendarii Austriaci ;
qui sub die 16 aprilis illam voluminibus suis inse-
ruit, sed, quod in. aliis etiam Vitis subinde fecit,
non integram, verum. extrema parte. destitutam,
Quod. non parum dolemus ; haud. exigui siquidem
momenti est haee Vita ad cognoscendas ves a
Gregorio gestas, utpote quae non ita. multo post
ipsius mortem. conscripta sit. Auctor enim, quam-
quam. fortassis sanctum abbatem. non viderat (6),
a. tribus tamen eius. discipulis Calabris ea. quae
qrofert pleraque compererat (7); quorum testimo-
nium eliam atque etiam in sua narratione studiose
commemorare non neglegit (8); unde ewm ante
medium saeculum ΧΙ seripsisse merito colligit
Holder-Egger. * Eum non. Calabrum fuisse , —
ita. pergit. idem. vir. doctus, — * jam ex eo elucet,
» quod lingua latina usus est; et cum extremis verbis
, Ottonem ILI nostrum piissimum caesarem dixe-
, rit, opponens eum imperatoribus Constantinopo-
» litanis, quibus Calabria subdita erat, eum aut in
, Germania aut in Italia superiore vixisse appa-
, rel. ,, Probabile etiam existimat idem v. cl. Vitam
hanc priorem aut ab ipsis monachis Porcetensibus
aut iis admonentibus conscriptam esse.
(1) Adde diploma quoddam Ottonis III anno 1000 datum ;
de quo infra, num. 13. — (2) MG., Scr. tom. IV, p. 603; efr.
Act. SS., Apr. tom. IIT, p. 192. Aegre mihi persuadeo recte
hoc caput 17 Vitae Adalberti interpretatos esse Hensche-
nium nostrum (ibid., p. 193, not. d), Mabillonium (Act.,
saec, V, pp. 8&7, 868), Nerinium (De templo et coenobio
Sanctorum Bonifacii et Alexii, p. 71 sqq.) et nuper v. cl.
E. Sackur ( Die Cluniacenser, tom. I, p. 33233), quando quat-
tuor illos graecos et latinos quattuor omnes simul in
eodem monasterio cum. S. Adalberto incoluisse opinati
sunt. Grediderim igitur Gregorium in coenobium S. Boni-
facii subinde quidem et velut obiter venisse, non tamen in
eo diuturniore quodam tempore vitam monasticam egisse.
-- 9) 5. Hirsch-H. Bresslau, Jahrbücher des deutschen
Reichs unter Heinrich II, tom. Ill, p. 55, not. 1. — (4) AG.,
Scr. tom. XV, p. 1187-99. — (5) Ibid., p. 11857. — (6) Nolim
id ita praecise negare, ut fecit Holder-Egger- Fieri enim.
potuit ut auctor noster in Italia quidem neutiquam eum
459
A. Libellus ille in quinque codicibus, quos quidem
novimus, legitur, nempe 1) monasterii S. Crucis
in Austria, num. 12, saec. XII extr., fol. 66-67" ;
2) monasterii Admuntensis in. Styria, num. 24,
saec. XIII, fol. 69 - 71; 8) bibliothecae palatinae
Vindobonensis lat. 336, saec. X III, fol. 885-91;
4) monasterii Zwelllensis in. Austria, num. 24,
saec. XIII, fol. 75-76 ; 5) monasterii Mellicensis
in. Austria, sign. M. 4, saec. X V, fol. 207-9" (9).
Qui omnes iisdem verbis desinunt mutili, omnes
mendis scatent, quae aliter alii seribae corrigere
subinde conati sun!; ut non immerito colligas
ipsum exemplar horum codicum archetypum naevis
minime caruisse(10). In paranda editione principe
adhibuit vir cl. Holder-Egger. codices 1, 2, 3; sed
infaustum id. contigit, ut. qui in eius gratiam codi-
cem Sanctae Crucis excussit, cum variantes lectio-
nes colligeret, viz non ubique correctoris coniecturas
pro primigenia. scriptura. adnotaret ; quod nuper
deprehendimus, cum egregia. benevolentia. Rmi ab-
batis Sanctae Crucis et. R. P. Gregorii Póck, eius-
dem monasterii bibliothecae praepositi,codices quat-
tuor. Sancrucenses, quibus Legendarium Austria-
cum continetur, in bibliothecam nostram evolvendos
accepissemus. Illud. igitur exemplar iterum contu-
limus et manum. correctoris, qui saeculo. XIII
textui emaculando operam navavit, sedulo distinzi-
mus. Codicum 2, 3 lectiones varias ex editione
principe ita accepi, ut subinde, cum aliquid. dubii
oriretur, ipsos codices adirem; quos pro bibliothe-
cariorum numquam. satis laudanda. liberalitate,
utendos eramus nacti. Codicem 5, huc etiam. per-
humaniter missum, ipse contuli; demum codicem 4
officiosissime contulit R. P. Benedictus Hammerl,
bibliothecarius οἱ archivarius Zwettlensis. Neque
tamen haec diligentia, nec quae a. priore editore
sollerter propositae sunt emendationes, satis fue-
runt, ut primigenii operis verba ubique restituere
possemus; quem textum utinam felicior quispiam
integrum 6t incorruptum reperiat! Interim rema-
nent loci nonnulli, ex: quibus viv ac ne viz quidem
aptum. sensum eruere valeamus.
5. lis autem, quae supersunt, haec praecipue
edocemur, Gregorium. quendam Calabrum tem-
pore Ottonis LII imperatoris monasterium Circla-
rense rerisse; multa eundem et miracula patrasse,
et mala a Sarracenis, qui Calabriam depopulaban-
lur, passum esse ; ultimis demum verbis innuitur
postea quandam Gregorium inter et Ottonem III
intercessisse. necessitudinem. Eadem fere, eodem
ordine, at non eodem semper modo refert. altera,
quam divimus, Gregorii Vita ; quae insuper narra-
lionem rerum a sancto abbate. gestarum. longe
ulterius deducit. Hanc nobis servavit codex Darm-
stadtensis num. 205, fol. 1545-169, chartaceus ille
Gregorio versatus sit, verum postea eundem in Germania
cognoverit. Abrumpitur nimirum textus Vitae, qui superest,
antequam de rebus ἃ sancto in Germania gestis incipiat
sermo fieri; cum autem non improbabile sit, ut in parte
jam deperdita auctor de sua, si qua fuerit, cum Gregorio
conversatione aliquid prodiderit, prudentius me facturum
existimo, si rem in ancipiti reliquero. — (7) Cap. 3. —
(8) Insuper cap. 4, 6, 9,10, 13. — (9) Negleximus exemplar
saeculi XVII, quod in bibliotheca nostra inter maiorum
nostrorum reliquias repperimus; collectis enim variantibus
lectionibus, vix ullum dubium nobis superest, quin sit illud
apographum ipsius codieis Mellicensis M. 4; siquidem
Jectiones isti proprias tantum non omnes habet; ubi vero
ab illo recedit, non ad alium ex codicibus 1, 2, 3,4 accedit,
verum depravatum textum et manifestos errores exhibet.
— (10) Idem dicendum esse de multis aliis Vitis in Legen-
dario Austriaco descriptis, experti novimus.
et
quamquam
mutila est
et in mendosis
tantum codi-
cibus nobis
servata,
quaedam
tamen scitu
digna
perhibet;
F
alterius
autem Vitae
auctor.
accom — qp ammo 1487 (1) in monasterio insulae
εἰ inscriptio-
nibus ornata,
400
Nieder-
werth, in. Iheno prope Confluentiam sitae, variis
manibus exaratus. Ex quo editionem principem
garavit v. cl. Holder- Egger, nonnullis miraculorum
narrationibus et locis paraeneticis hine inde rescis-
cum autem pro instituto nostro textus integer
sis;
codicem, quem summa
nobis esset repraesentandus,
cum benevolentia v. cl. Maurer, bibliothecae Darm-
stadtensi praefectus, ad. nostram bibliothecam
miserat, iterum evolvimus et parles omissas sup-
plevimus.
6. Hanc autem. Vitam, si cum Vita priore con-
feratur, notabile quoddam hagiographiae εἰ quae-
stionis criticae exemplum praebere, vecte monuit
Holder-Egger.. Vitam siquidem. priorem auctor
non legerat; scribit nempe cap. 25: Conscripta
quidem vita eius hactenus habebatur, etiam, ut
quidam dicun! aureis et argenteis litteris exarata,
in eadem ecclesia, sed postmodum casu non satis
noto combusla. Haec autem quae inde perstrin-
ximus, ... in cortina salis antiqua Coloniae in
ecclesia sanetae Mariae, ubi sanctimonialium
chorus Deo famulatur, invenimus cum evidentibus
capitulis. Hanc etiam cortinam domina Theopha-
nia imperatrix, soror beati Gregorii, in memo-
riam dilecti fratris sui componi post obitum eius
iussit... Alqui eum, saltem si summam rei spectes,
vere dizisse,et mox ostendemus,et cuilibet utramque
Vitam conferenti manifestum erit. " Vidit igitur ,,
— ita ad rem v. cl. Holder-Egger, — " imagines
cortinae intextas, quales im celeberrimo tapete
Baiocensi (2) conspiciuntur, quibus res gestae
Gregorii depictae erant, cum brevibus inscri-
ptionibus (3), quibus res repraesentatae explica-
bantur. Sane scatet. fabulis libellus hoc modo
compositus; nam Gregorium imperatoris Con-
stantinopolitani filium, fratrem Theophanu
imperatricis fuisse, ab Ottone 11 in Germaniam
accitum esse alucinatur auctor; sed rerum
, Summa singulari quodam modo cum Vita Gre-
» gorii in legendario Austriaco servata convenit ,.
Quatenus enim Vita prior protenditur, eatenus
* eaedem fere res eodem. plane ordine narrantur,
, eadem miracula eadem serie utroque libello refe-
, runtur, eliam eadem personarum et locorum
, momina in utroque commemorantur (4); sed in
minoribus rebus, in causis conteztuque rerum
, posterior Vita plane a priore recedit, ut cognoscas
, eius auctorem quasi quendam nucleum narra-
, lionis ex imaginibus in cortina depictis recepisse,
» reliqua omnia confinzisse et commentum esse (5),
, nonnullas imagines non recte explicasse (6). Nec
, dubium mihi videtur quin ea, quae in cortina
, depicta erant, priore Vita duce conficta fuerint. ,,
7. Porro, quod cum his consentaneum est, omnino
diversa sunt utriusque opusculi verba et. stilus ;
diligenti enim. instituta. collatione, vix senos locos
vepperimus, in quibus inter utrumque. similitudo
quaedam intercedat, quae notatu digna sit. Hos
subicere iuvabit :
»
n
»
n
(1) Id comperimus notula Vitae S. Thomae Aquinatis
fol. 98 subscripta. Cfr. Holder-Egger, tom. cit, p. 1186,
not. 1. — (2) Haud absimilis fuit, ut videtur, haec cortina
monumentis illis saec. XII et XIII confectis, quae nuper
arte eximia repraesentari curavit vir egregius F. X. Kraus,
Die christlichen Inschriften der Rheinlande,2'** Theil (1892),
num. 87, 88, 89, et Der Kirchenschatz von. Sanct Blasien
(1892), Taf. 1, 2, 3. — (3) Quas ipse * capitula , dicit; hanc
enim vim habet hoc loco ista vox. Vide Ducange-Henschel,
Glossarium, sub v. Capitulum 2. H.-E. — (4) Pachomius
abbas, David episcopus, Scandalis (Sandalis) Sarracenorum
LAS WES Lia
DE SANCTO GREGORIO ABBATE PORGETENSI.
Vita II.
Cap. 3. ... ipsum de ordine
in ordinem consecravit.
Vita I.
Cap. 1. ... οἱ de ordine in
ordinem ascensum praebere
non distulit.
Cap. 2...angelieae vocis
admonitio venit, ut...
Cap. 3. Nullus clericus
morum honestate sibi erat
aequiparandus.
Cap. 7. ... ex nimia fatiga-
tione hostis antiqui.
Cap. 9. .. statim. signo
crucis ad locum doloris op-
posito, sanavil eum.
Cap. 10. ... leprosum quen-
dam ... elemosynam ab ipso
petentem.
Cap. 1. ... admonitione an-
gelica iussus est...
Cap. 2. .. nulli morum
honestate inferior videretur,
Cap. 5. Omnis faligatio
daemonis expulsa est,
Cap. 8. Oravit ut. vel sig-
num erueis doloris sui loco
imponeret,
Cap. 9. ... Contigit ut. qui-
dam leprosus... elemosynam
, peteret.
Quae similitudines partim casu oriri potuerunt,
partim inde. explicantur, quod aliquibus locis
textum inscriptionum in. cortina. depictarum. plus
minus fideliter. vettulit. Vitae posterioris auctor ;
quas inscriptiones adhibita Vita priore compositas
esse recte, ut videtur, coniecit v. d. Holder-Egger.
8. Non exiguam sane ex hac cortina cepissemus
utilitatem. si, ut. supersunt alia huiusmodi monu-
menta (1), ita ipsa. etiam ad nostra usque tempora
servata esset. Verum inquirentibus nobis a viris
doctissimis. Francisco Xaverio Kraus, professore
Friburgensi, et. Alevandro Sehnütgen, canonico
Coloniensi, responsum. est nullam omnino sive in
ecclesia. B. Mariae in. Capitolio (8), sive in. alia
quapiam Coloniensi, esistere cortinam, quae medio
aevo confecta. sit ; nullum auctorem Coloniensem,
non Winhemium, non. Gelenium, etc., etc., nostram
vidisse vel certe eius meminisse. Unde periisse cre-
denda est.
9. Sed quamquam hoc subsidio caremus, tamen
quae superius divimus satis utique luculenta sunt,
ut plane assentiamur iis, quae sapienter inde colle-
git v. cl. Holder-Egger: * In his ergo rebus ,,
inquit, * quas priore Vita relatas habemus, poste-
, rior fabulosa. ac commenticia nullius preti est ;
attamen haec aliquanti aestimanda est, quod eius
, ope prioris Vitae extrema pars, quae periit, quo-
, dam modo suppleri potest. Discimus enim ez ea
, Gregorium Calabrum in familiaritatem Ottonis
, imperatoris venisse, ab eo in. Germaniam missum
, esse, ut. monasterium. Porcetense ab imperatore
» fundatum institueret et regeret ,. Certiores nempe
fimus quisnam fuerit Gregorius ille, cuius gesta. in
Vila priore mutila. narrata. sunt; si enim Vita
posterior non reperta esset, numquam essemus
suspicati primum abbatem Porcetensem sub illius
Calabri persona latere. Atque antequam v. cl.
F. W. E. Hoth viris doctis Vitam posteriorem
notam fecerat (9), statuerat b. m. G. Waitz Vitam
priorem. quam * alicuius abbatis Gregorii ,, nun-
cupabat, in Monumentis Germaniae ?nfer rerum
italicarum scriptores edere(10). Sed est et alia huius
libelli utilitas, nimirum ut palam faciat qua arte
nonnulli hagiographi, cum diu post tempora
eorum viverent, quorum gesta narrare volebant,
neque ad manum habebant unde de eorum historia
princeps, Buleinum oppidum. H.-E. — (5) Regios Gregorii
natales jam antea, ut. videtur, finxerat nescio quis; proba-
bile enim est epilaphium, quod c, 26 Vitae II insertum
legitur, ante auctoris nostri tempora compositum esse. —
(6) Non desunt in re hagiographica casus huie satis similes;
videsis v. gr. Vitam S. Mercurialis episcopi Foroliviensis,
Act. SS., Apr. tom. ΠῚ, p. 754-6; cfr. ibid., p. 152, num. 4, 9.
— (7) Vid. supra, not. 2. — (8) Haec nempe videtur ab
auctore Vilae designari, cum dicit: in qua sanctimonialium
chorus Deo famulatur. — (9) Newes Archiv, tom. XIII,
p. 592-3, — (10) Cfr. Neues Archiv, t. XII, p. 7.
ubertim
acd, e n a dites
quae iam.
periisse
videtur,
Vita illa
utique
fabulosa,
minime
tamen
inutilis,
extremo
Α
saeculo XII
conscripta est
et postea
brevi
miraculorum
relatione
aucta.
Fabulae ii
B
n
ipsa prolatae
magno apud
modernos in
honore
fuerunt.
C
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
ubertim. edocerentur, inopiae suae consuluerint
coniecturis, piis adhorlationibus οἱ excursibus,
locis denique ex Scriptura abunde corrasis; qua in
re palmam inter multos certe feret noster.
10. Quonam tempore Vita illa composita sil,
tam apte definivit saepe laudatus Holder-Egger ut,
ne optime factum. faciamus, ipsius verba. iterum
subicere malimus : * Posterior. Vita a monacho
, Porcetensi, ut. videtur, paulo postquam ossa Gre-
gorii circa a. 1180-1190 αὖ Arnoldo abbate ele-
, vata sunt (1), ipso Arnoldo adhortante (2), saec.
» XII exeunte conscripta. est. Cui tempori optime
, convenit, quod oratio per totum hunc libellum
» syllabis consonis consuelo more exornata est.
» Sequuntur quidem nonnulla capita de miraculis
» à. 1261 factis, postquam a. 1220 monasterium
, Porcetense monialibus Cisterciensibus traditum
» €st. Sed haec libello ante conscripto postea, vide-
» licet a. 1261 vel paulo post, adiecta. esse primo
» patet. aspectu, cum sermo horum capitum ab eo
» Vitae prorsus discrepet, cum mullum. vestigium
, ornatus, quem. vocamus." Tieimprosa , (gallice
grose rimée) * in eis inveniatur, cum Vita bis citata
, €t uno loco eius verba. repetita sint ,.
11. Quod cum mon animadvertisset Molanus,
totam Vitam tempore primae abbatissae (3) com-
qositam esse opinatus est ; hanc nempe Vitam, non
autem aliud opus ez ipsa derivatum et quod iam
lateat, ab illo designari pro certo habeo, ubi quae de
S. Gregorio protulit (A), ea “ ex historia Porzetana
» tempore primae abbatissae conscripta , se hausisse
testalus. est. In sua enim narratione pedetentim
Vitae tenorem secutus est, quem brevi satis compen-
dio, nulla re addita servatisque saepe ipsius Vitae
verbis, exhibuit. Diu ante Molanum vel eandem
Vitam legerat, vel certe fabulas, quae in ipsa pro-
feruntur, audiverat Caesarius Heisterbacensis. Is
enim cum annis 1921 et 1222 dialogum suum
miraculorum componeret, lib. VIII, cap. 76 Gre-
gorium regis Graeciae filium et coenobii Porce-
tani primum abbatem alque fundatorem appel-
lavit; praeler ea autem nihil ex iis, quae in Vita
referuntur, tradidit. Posteriorem autem scriptorem
nullum vepperi, praeter Molamwm et forsan etiam
Trilhemium (5), qui Vitam II legerit. Quotquot
enim postea de Gregorio paulo uberius sermonem
habuerunt, omnes vel ex. Caesario, vel ex. .Molano
hauserunt : Wionem dico (6), Miraeum (7), Saus-
saium (8), Fisenium (9), alios, recentiore vero tem-
gore Quiz (10), De Ram (11), Mooren (12) etc. Cum
autem interim Vita prior ab omnibus sive antiquis,
sive modernis auctoribus ignoraretur, inde factum
est ut omnia, quae ad haec usque muperrima tem-
pora scripta. sunt sancti mostri elogia, censura
indigeant et a fabulis eximenda sint.
(1) Cfr. eap. 26. — (2) Quod haec verba cap. 95 indicare
videntur : Haec autem, quae inde perstrinzimus, cum
[Wolframmo] satagente, tum domino Arnoldo ardentius
consummante... Quae verba et ad ossa Gregorii elevanda et
ad eius Vitam conseribendam pertinere videntur. H.-E.
Dubium tamen iniciunt quae cap. 96 leguntur : Dominus
Arnoldus saepedicti monasterii abbas suis temporibus
ardentius aemulator exsistens paternarum traditionum ;
videtur enim Arnoldus iam vita functus esse, cum haec
scribebat auctor. — (3) Helswindis nempe, quam ab anno
1990 saltem usque ad annum 1261 praefuisse, ex ipso addi-
lamento Vitae novimus. — (4) Natales Sanctorum. Belgii
(Lovanii 1595), fol. 94-85; 95 ed. (Duaci 1616) fol. 241-2.
— (Ὁ) Ann. Hirsaug., tom. 1 (1690), p. 117. — (6) Lignum
Vitae, parte II (1595), pP- 361, 501. — (7) Chronicon Cister-
ciensis ordinis (1614), p. 215-8. (8) Martyrol. gallic.
(1637), p. 831-2. — (9) Historia ecclesiae Leodiensis (1642),
p. 238-9; 2^ed. tom. 1 (1696), p. 148-9; Flores. ecclesiae
461
$ Il. De fundatione monasterii
Porcetensis.
12. Anno 973 vel 974 factum esse initium con-
dendi monasterii Porcetensis, tradiderunt. olim
plerique. seriptores, idque. ideo quod, duce Vita
posteriore, Trithemius, Molanus et qui eos seculi
sunt, Ottonem ΠῚ imperatorem huic. fundationi
operam contulisse opinabantur. Docuit autem nos
Vita prior non Ottonis LI, sed. Ottonis III tempore
Gregorium | floruisse (13), atque ez. ultimis, quae
supersunt, verbis colligi posse videtur ab eodem
imperatore sanctum nostrum in. Germaniam esse
accitum (14). Sed lueulentius lestimonium conceptis
verbis perhibent documenta omni fide digna, ut
certum omnino sit ab. Ottone III. Porcetum esse
fundatum. Scribit enim Henricus LI in diplomate
Porcetensibus die 21 ianuarii an. 1018 dato :
Quod nos pro remedio animae nostrae senioris-
que nostri atque nepotis, Ottonis videlicet tercii
imperatoris augusti, qui ipsum locum a funda-
mento ad Dei servitium ordinare coepit (15)...
Quibuscum consentiunt. Acta. fundatorum Brun-
wilarensis coenobii, exeunte saec. XI conscripta;
in quibus haec de Ottone 111 referuntur (16): Mona-
chorum monasterium, quod dicitur Burcetum, in
honore S. lohannis Baptistae atque S. Nicolai
Mirrenorum archiepiscopi constituerat, quod
materno ex sanguine graecus erat (17).
13. Quo circiter anno fundatum sit monaste-
rium, non ita facili negotio definiri polest. Si cum
v. cl. Holder-Egger (18) tantum fidei. Vitae poste-
riori tribuerimus, ut credamus Gregorium cum
Ottone III — quem auctor Vitae perperam Otto-
nem II dicit, — Romae convenisse, id non ante
annum 996 contigisse certum est, cum hoc primum
anno Romam adierit imperator (19); qui. postea
amnis 998 et 999 iterum in Italia versatus est. Circa
haec igitur tempora, potius autem anno 396 quam
999, Italia. relicla, in. Germaniam contendit Gre-
gorius; siquidem sub initiis anni 1000, iam. aliqua
saltem ex. parte constructo monasterio Porcetensi,
supremum diem vir sanctus obierat ; legimus enim
in diplomate Ottonis 111 die 6 februarii. huius
anni dato(20): Monasterium sanctorum martyrum
Apollinaris et Nicolai venerandique confes-
soris Gregorii in eodem monasterio corporali
quiescentis maleria, a quo idem venerabilis
locus funditus fuit edificatus.. communi
vocabulo Burei nominato (21). Quibus iterum doce-
mur originem abbatiae Porcetensis α S. Gregorio,
quem utique Otlo III omni ope adiuvit, esse repe-
tendam.
Leodiensis (1687), p. 479. — (10) Geschichte der ehemaligen
Reichs- Abtei Burtscheid (1834), p. 63. — (11) Vies des pires,
martyrs... traduit d'Alban Butler, tom. VI (1849), p. 10. --
(12) Hagiologisches in Ann. des hist. Vereins für den Nie-
derrhein, tom. XXIV (1872), p. 174. — (13) Vita I, eap. 1. —
(14) Ibid., cap. 13. — (15) Lacomblet, Urkundenbuch für die
Geschichte des. Niederrheins, lom. I, p. 93, num. 151.—
(16) MG., Scr. tom. XIV, p. 131, cap. 10. — (17) Cfr. etiam
diploma Conradi III datum anno 1138 (Lacomblet, tom.
cit, p. 2167, num. 336), et chronicon quoddam Aquense
ed. a v. cl. Loersch in. nn. des hist. Vereins für den
Niederrhein, Vom. XVII (1866), p. 2. — (18) MG., Scr. tom.
XV, p. 1190, not. 4.--ὄ (9) G. Richter-H. Kohl, 4nnalen des
deutschen. Heichs im Zeitalter der. Ottonen, tom. I (1890),
p. 157. — (30) Bohmer, Acta imperii selecta, ed. Ficker,
p. 28-9, num. 33. — (21) Recte monet H.-E. legendum esse
nominatum.
14. Nec minus
AUCTORE
ASP:
Porcetensis
abbatia
ab Ottone 111
non multo
post an. 9896
fundata ;
AUCTORE
A. P.
requla
S. Benedicti
$n ea
observata ;
primi eius
abbates ;
C
inane de
ipsius
antiquitate
commentum.
462
14. Nec minus munificum se erga idem monaste-
rium exhibuit Henricus I1 (1), ut non immerito
dici possit. apus ab Ottone III inceptum absol-
visse (2). Ex sancti autem illius imperatoris diplo-
malibus discimus, quamvis, uL. supra vidimus,
Gregorius im talia regulae S. Basilii addictus
fuisset, monachos tamen Porcelenses. sub regula
S. Benedicti vixisse; notum siquidem est olim a
Hludovico pio imperatore constitutum esse, ut haec
sola regula in universo suo regno observarelur (3).
Eodem Henrico LI imperante, facta est anno 1017
vel 1018 (4) consecratio ecclesiae Porcetensis, quem-
admodum in Gestis episcoporum Cameracen-
sium (5) narratum legimus : Sub iis diebus (anno
nempe 1023)... inter archiepiscopum Coloniensem
Pilegrinum et Durandum Leodicensium pontifi-
cem altercatio non parva incanduit, pro monaste-
rio videlicet Burcitho, quod uterque suae parro-
chiae subicere contendebat. Domnus autem
Gerardus episcopus, ut. testimonio veritalis litem
compesceret, viva voce increpuit, quod episcopi
Leodicenses quinque abbates illius monasterii
sine ulla contradictione archiepiscopi consecrave-
runt; immo et ipse, imperatore rogante et Bal-
drico episcopo Leodicensi petente, in presentia
domni imperatoris in Aquensi aecclesia sanetae
Mariae praefati monasterii clericos ordinavit,
ipsumque monasterium cum archiepiscopo Pop-
pone Trevirensium et Haimone Virdunensium
consecravit...
15. Qua in narratione illud quibusdam mirum
satis visum est (6), quod quo tempore haec conten-
tio exorta est, anno scilicet. 1023, iam quinque
abbates in regimine monasterii sese excepissent ; id
nempe cum tempore fundationis, quale illud supra
assignavimus, aegre consentire censebant. Verum
ul mirum id est, non tamen ideo a chronologia
vecedendum est, qua probabiliorem nullam repperi-
mus. Ex quinque quidem istis abbatibus duorum
dumtaxat nomina novimus (7), ipsius nempe Gre-
gorii «tque Benedicti; Gregorius am ante annum
1000 obierat, Benedictus autem anno 1018 primum
comparet et ad. annum. saltem. 1040 praelaturam
gessit (8). Hic sane diuturno tempore, sed. brevissi-
mo Gregorius regimen monasterii obtinuit; nemo
igitur negabit. fieri potuisse ut ab anno 1000 ad
annum. circiter 1018 tres abbates, quorum nomina
nobis ignota. sunt, sibi invicem. successerint; quod
si possibile saltem videlur, satis nobis est.
16. Antequam finio, obiter commemorare iuvat
commentum Christiani Quiz, qui antiquitatis affe-
ctatione ita abreptus est, ut fingeret Chlodulfum Met-
tensem episcopum in vico Porceto collegium matri -
culariorum saeculo VII constituisse; quod postea
Gregorius noster ad. abbatiae dignitatem. evezis-
set (9). Cui sententiae prorsus sane adversatur
citatum diploma Henrici II, in quo testatur deces-
sorem suum Ottonem. III ipsum locum a funda-
mento ad Dei servitium ordinare coepisse. Sed ef
(1) Gfr. eius diplomata tria apud Lacomblet, tom. cit,
p. 9233, num. 149-51.— (2) Cfr. Hirsch-Bresslau, op. cit., p.54.
— (3) Cfr. B. Simson, Jahrbücher des frünkischen Reichs
unter. Ludwig dem. Frommen, tom. I (1874), p. 8& —
(4) Hirsch-Bresslau, l. c. — (5) Lib. ut, cap. 35 (MG., Scr.
tom. VI, p. 479-80). — (6) Cfr. Hirsch-Bresslau. tom. cit.,
p. δῦ, not. 1. — (7) In falsissima serie abbatum, quam exhi-
bet Quix, op. cit, p. 73, Gregorium inter et Benedictum
interponuntur Wolframnus et. Arnoldus; atqui ex chartis
monasterii collatis eum Vitae II capite 26, comperimus
utrumque post medium saec, XII praefuisse. In Gallia
autem christiana, tom. ΠῚ, col. 1028, omittitur Benedictus
atque haec profertur abbatum series, non falsa quidem, sed
lacunosa valde : * Gregorius, Walframnus, Arnoldus ,. —
DE SANCTO GREGORIO ABBATE PORGETENSI.
levissima sunt, ut mitius loquar, argumenta, qu ibus
Quiz opinionem suam comprobare nititur. Quod
iam. luculenter. ostendit Lacomblet (10) ;. unum
addam, in diplomate Ottonis l, quo praecipue
nititur Quiz, non de Breotio villa, sed de Hreotio
sermonem esse (11); hic nempe vicus est in hodierna
provincia. Limburgica Belgii, germanice. dictus
Rütten, gallice Russon. Unde iterum apparet quam
mala avi Quixius locum illum cum Porceto unum
idemque esse coniecerit.
Il]. De eultu ecclesiastico
S. Gregorii.
17. Ut testatur Vitae posterioris auctor, cap. 26,
tempore Arnoldi abbatis Porcetensis (circiter 1179-
1192) Gregorius auctoritate apostolica nondum
canonizatus erat, licet merito in numero sancto-
rum transierit. Neque postea sollemni pontificis
iudicio inter. sanctos relatus est. Publicos vero
christiani populi honores tunc primum sortitus est,
cum corpus ipsius post. medium saec. XII, procu-
rante Wolframno abbate, elevatum est et sollemnite r
translatum (19). Exinde autem quisnam illi cultus
sit. exhibitus, praeter Vitam posteriorem et addi-
tamenta eidem. subiuncta, nulla. superesse viden-
tur, quae nos doceant, monumenta antiqua. Libros
siquidem. liturgicos. abbatiae Porcetensis, qui su-
ersint, duos dumtaxat commemoratos invenio (13),
antiphonarium nempe saec. X11 (iam cod. Darm-
stadlensem num. 931) et martyrologium saec. XIII
(itidem, num. 1210). Antiphonarius in capite mu-
tilus est, deestque in illo kalendarium. huiusmodi
libris subinde praefixum ; nuspiam autem nomina -
tur Gregorius. In. martyrologio haec ad. d. 5 no-
vembris leguntur : Gregorii primi abbatis et. fun-
datoris loci huius; euius vita virtutibus et signis
exstitit gloriosa (14). Sed docuit nos v. cl. Maurer ,
bibliothecarius Darmstadtensis, haec manu admo -
dum recenti in margine addita esse; unde colligere
sit codicem non in ipsa abbatia Porcetensi scriptum
esse, sed illuc posteriore tempore esse advectum.
18. In modernis autem. martyrologiis inde
a Greveni editione martyrologii. Usuardini. an.
1515 vulgata, ad d. 4 movembris Gregorium
saepe nominatum offendimus. Eadem die celebratur
in oppido Porceto sancti patroni memoria; fit
nempe “ ex usu sacrum summum, sed de die, item-
»que vesperae sollemnes, inter. quas. incensatur
» sepulerum. divi abbatis; in quo sepulchro quie-
, 8cunb sacra eiusdem ossa (15), praeter partem
» brachii, quae iam in. Fuldensi ecclesia S. Micha-
» helis conservatur. Invocatur praecipue Gregorii
» patrocinium in gratiam infantium. qui morbo
» debilive valetudine tentantur. Utrum autem aliis
» In locis agatur sanctinostri festum,incomperlum
» 68t ,. Haec pro sua benignitate nuper rescribebat
ad. nos vir reverendus D. Straub, parochus Porce-
tensis.
(8) Gfr. Lacomblet, tom. cit, p. 92, num. 150 et p. 108,
num. 173, — (9) Op. cit., p. 56-62 et passim postea. Quixio
assensus est Mooren, tom. cit, p. 174. — (10) Tom. cil.,
p. 56, not. 2, — (11) Cfr. Th. Sickel in MG., Dipl. reg. et
imp., tom. I (1884), p. 183. Eodem diplomate abusi sunt alii
quidam, nominum aliqua similitudine decepti, ut commini-
scerentur sub Ottone I abbatiam Porcetensem esse funda-
lam ; efr. Hirsching, Klosterlericon, tom. I (1792), p. 641. —
(12) Vita II, cap. 25. — (13) Neues Archiv, tom. ΧΙ, p. 596-7 .
— (14) Cfr. F. W. E. Roth, in K. Vollmóller, Romanische
Forschungen, tom. VI, ur (1891), p. 494. — (15) De inseri-
ptione, quae super tumulum legitur, videsis infra annot. ad
cap. 26 Vitae posterioris.
VITA
D
Videtur cul-
tus liturgicus
S. Gregorii
E
tum olim
fuisse,
tum etiam
hodie esse
satis exiguus.
Prologus.
Cfr.
II Tim. 2, 5.
Tempore
Ottonis 111,
Gregorius
nobilis
Calaber,
spretis
nuptiis,
α
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
VITA S. GREGORII ABBATIS PRIOR
Edita ex codicibus 1) Sancrucensi 12, saec. XII extr., 2) Admuntensi 5 i
Ξ : , . e tensi 24, saec. XIII, 3) palatino
Vindobonensi lat. 336, saec. XIII, 4) Zwettlensi 24, saec. XIII, 5) Mellicensi M. 4, vM X V. Cfr.
supra. Comm. praev., num. 4. Corrector, a quo emendatus est codex. Zweltlensis, riori scribae viz non
coaetaneus erat.
Cum, divinae pielalis operante clementia !,
multa miraculorum nobis appareant insignia, quae
scripturarum fidelitati iure debeant commendari,
nihil tamen est magis admirandum et scriptis
fidelibus commendandum quam honestas morum
et sanctitas? operum cuiusque in agone mundani
certaminis legitime certantium et gloriose trium-
phantium. Licet enim de his, ut legentium novit
bene edocta sedulitas, librorum nulla egestas,
sed magna sit facultas, tamen quod in his extre-
mis temporibus ex alicuius vita et moribus pro
veritate habeamus expertum, sanctitate sua com-
pulsi, audientium ? enuntiamus * devotioni.
1. Igitur Ottonum tertio, caesarum augustis-
simo et in omni pietate ae totius religionis stabi-
litate ferventissimo, Romana imperia pio regi-
minis sceptro gubernante, erat vir? vita et
morum honestate probabilis, Gregorius nomine,
qui in diebus floridae iuventutis suae haut ? im-
memor piissimi Plasmatoris sui, cuncta terrena
delectamenta postponens, ad aeternae dulcedinis
iubilum pervenire optimae operationis studio
conabatur. Ex nobili ergo parentela, patre sci-
licet Licasto, matre autem Anna vocata in con-
finio Calabriae et Apuliae oriundus, uniuscuiusque
qualitatis hominibus ea quae ipse, dum viguit,
optime studendo peregit, ad * imitationis exempla
reliquit. Erat, inquam, ἃ puerilia iuventutem
adusque? in vestium apparatu ut laicus, cordis
vero salubritate Deo vivus et saeculo defunctus.
Qualiter et in quantum oderit mundum, ut 5 eius
deliciarum spurcilias victoriosa mente calcaverit,
audientium auctoritas ex consequentium ratione
facile poterit agnoscere. Patre etenim suo iam
alternantem motum sentiente et * viam universae
carnis? migrante, mater sua de obitu mariti
lacrimosa et continuata querimonia non modicum
infirmata, maeroris sui solacia diligenter exqui-
rens, filium patremfamilias fleri et appellari
festinans, sibi coaequaevam et, ut fertur, nobilem
ac pulehram desponsavit adulescentulam, et
nuptiarum non elongari apparatum ? materna
pietate decrevit. Cuius materni affectus in prae-
parandarum proposito nupliarum filii sollers
providentia maturitatem agnoscens, omnia spon-
salia omittens ornamenta, Cassianensem a epi-
scopum David nuncupatum absque matris scien-
tia'? cum. magnae humilitatis reverentia adire
non distulit, et clericalem sibi tribui benedictionem
humiliter postulavit. Episcopus vero de eius peti-
Prologus. — !(0.c.) €. 0. 4, — ? sanctitatis 3, 4 ante
corr. — ? audentium 3, 4 ante corr., 5 ante corr. — *eno-
dabimus 9, 4 post corr., 5; enobimus 4 ante corr.; (en.
dev.) om. 3.
Cap. 1. — ! Capitum distinctionem. instituimus; codd.
tantum a cap. 3 et 7 nova capita ordiuntur. H.-E. Verum in
cod. 4 nota capita incipiunt insuper a verbis Non est adeo
(cap. 7 extr.) εἰ Alia (cap. 8),— ? (v. v.) vita vita 3.— 3 aut
ante. corr., 4 ante corr.— * et 1 corr. — δ (i. a.) a. 1.5. —
9 et 4 corr. — ^ in add. 5. — 5 (u. c.) οὐ. 3, 4, 9. — U ita
et 1 ante corr.; apparatu 1 post. corr. — 1? conscientia
5, — !! probere 3. — '* circulum 4 ante corr.
tionis almitate gavisus, sanctam ei benedictionem
summa donavit devotione. Acolytum quidem illum
benedicens et deinceps eum secum commorari
praecipiens, quemadmodum cauta sui providen-
lia de virtute in virtutem eum proficere cognovit,
ita ei de ordine in ordinem ascensum praebere ᾽᾿
cléricus
efficitur
non distulit; et ita demum unius anni circulo!? εἰ sacerdotio
pleniler transacto, ad olficium presbyteratus
digne et laudabiliter ab eo est promotus.
2. Huic ergo tanti meriti viro ! in huius ordinis
promotione morum elegantia ac probitate omnes
paene sibi contemporales superanti, intempestae
noctis silentio somno sopito angelicae vocis admo-
nitio venit, ut nequaquam dimitteret ?, quin san-
clum abbatem Pachumium, qui Circlarense? mo-
nasterium ὁ Sancli Andreae cauta regiminis sui
provisione tune temporis peritissime guberna-
bat, causa. accipiendae monachicae regulae pro-
pere* adiret? et, quae sibi agenda ille praecipe-
ret, tota animi devolione ac omni virium * annisu
cuneta. compleret. Hac quidem visione non mini-
mum hilarilatis adeptus, cum. gaudio explebat,
quod angelica sibi voce noverat esse persuasum Je
Ad abbatem autem veniens et ab ipso cum
summo dilectionis voto susceptus, post facilem
probationem iugo monachicae disciplinae non
solum vestium indumento, sed et virtutum incre-
mento oboedienter est subiugatus.
3. Quantae igitur! conversationis hunc? huius-
modi virum esse profitear, qui dum esset laicus,
nullus clerieus morum honestate erat? sibi aequi-
parandus?*, nulli sua abstrahens, cum hilari-
tate propria impertiens, iustitia et fide omne ini-
quum ut? fantasma propellens, spe et caritate
inimicorum austeritatem devincens, libidini so-
brietatem et semper vitio virtutem opponens,
Deo triumphante*, vietor gloriosus exsultat. His
virtutum redimiculis, dum esset laicus, sancte et
salubriter sublimatus, in clericali ordine consti-
tutus dulees compunctionis lacrimas, Deo donante,
acquisivit ac magna sui parsimonia et sanctarum
vigiliarum necnon et precaminum assiduitate
non minima ordinem et constitutionem omnium
excellebat monachorum. Atqui, sicut trium ve-
nerabilium virorum et sibi in discipulatus fami-
liaritate coniunctorum, Andreae scilicet presby-
teri", Sabae diaconi, Serii iam? ab? adulescentia
apud eum conversi τὸ et secretorum suorum con-
scii, veridica relatione comperimus !!, quod vir ille
beatus Gregorius habitu monachieo non solum
Cap. 2. — ! (L m. v.) tanti viri merito 1 ante corr.; tanto
viro meritis 1 post corr. — ? dimittent 3, — ? Circularemse
4, — * prope 3. — ^ adire 1 ante corr., 3, 4, — * iurium 3,
non vero 1. — * persuasit 4 ante corr.
Cap. 3. — ! sibi 3.— ? lineola deletum in 1.—* (er. s) 8.
er. 2,3, 4, 5; s. er. equ. n. minio in loco raso 3. — 4 equip-
per. 1; equiper. 2, p. — ^et. codd. ; ut 1 corr. sup. lin.—
ὁ triumphantem 1 ante corr» 3, 4. — ? prespiteri A. 1. 1, 4.
— 8 ita et 1 ante corr.; qui 1 corr. saec. XIII. — ? om. 5.—
τὸ jta et 1 ante corr.; sunt conversati 1 corr. saec. XIII. —
1 om. 3.
corporaliter,
initiatur.
Mox, angelo
monente,
vitam
monasticam
amplectitur,
et qui
laicus fuerat
piissimus,
egregium se
monachum
exhibuit.
II Thess. 3,10.
Mibas vero
factus
d
€
Matth. 23, 11.
munere suo
praeclare
fungitur
A64
corporaliter, sed spiritaliter indutus et, activa iam
dimissa "5, in contemplativae ? vitae positus dul-
cedine, [ad]'* omnium, quae? ante'^ fuerat
affectatus, stemmata " virtutum, earum ad habi-
tum ducente saneti Spiritus largitate, se gaude-
bat!5 esse perventum ".
4. Verum, quo fructu bonorum operum con-
secutus sil hane. speciosilalem ! virtutum, nulla
ratione praetereundum?, sed pro posse et nosse
pleniter est. narrandum. Referunt. praedieli pro-
babiles viri, quod tanta et tam magna sanetarum
sibi adesset assiduitas vigiliarum, ut paene nulla
soporis quietudine ἢ repausaret, nisi tantummodo
ad parvi momenti spatium. declinaret in lectum,
ne penitus nalurae necessaria negaret non
dormiendo*, et^ se ipsum perpetuis vigiliis inte-
rimeret, Porro ex bene? parvae? quietis somno,
ul dieunl, exsurgens et divinum opus fervide
quasi numquam. inceptum incipiens, quod super-
erat noctis interdum iubilando, interdum lacri-
mis orando peregit insomnis. Aurora iam exur-
genle et solis spiculo appropinquante, dicta
psalmodia et missa completa, aul seribendo aut
legendo aut in agricultura? laborando et sic ve-
speri labore mannum suarum se modicum refi-
ciendo, diem finire consuevit. Omnia enim divina
praecepta sollerti providentia custodiens, apo-
stoli* edictis noluit esse inoboediens, qui divini
secreli conscius '*, haee commemorando praece -
pit, ut, qui non laboraret, nec manducare ; noluit
enim aliud manducare, nisi quod ipse elaboras-
set! c, Nam scriptorem eum aiunt fuisse peritum
et in multa alia arte satis edoetum, unde ab ipso
opere interdum secedens, ut allevaret ?? fastidium,
ad interiora sanctae contemplationis otia ingredi-
tur ad vacandum Domino.
5. Inter haec piae ' conversationis? studia con-
ligit, ut ad coenobium Sancti Andreae d. veniret.
Igitur ibi et. honorifice susceptus οἱ iuxta. idiota-
rum aestimationem exaltatus e, nihil? tamen* ex
huius honoris altitudine deceptus? est fastu δ salu-
bria^ quaeque neglegentis superbiae. Maiorem
vero omnibus dum se sciret in dignitate, minorem
se faciebat ministrando cunclis, causa seilicet
imitandae humilitatis magistri? dicentis : Qui
maior est vestrum, erit minister vester.
6. Hic vir mirae ac sanctae providentiae ma-
gis! atlendens onus? quam ? tanti honoris sae-
eulare decus, in omni morum * honestate et
bonorum operum sedula actione mullo magis
?? (i. d.) d. i, 3, 4, 5. — 15 contemplatione 1 ante corr.,
4 ante corr. — V suppleri, ut sensus saltem aliquis sit. loco
desperato. — !^ quo 2, 3, 4, 5. — !* residuum Gregorii
abbatis add. 1, 3. [item 4,5], quae nimis corrupta ideo
in 2 omissa esse videntur H.-E. Verum in 1 delevit cor-
rector residuum, et supra abbatis scripsit : pape. — 17 ita.
1 corr.; stemmate 2,3 ; stemate4; scemmate 5 ante corr. 5
scemate 5 post corr. — !* gaudeat 1 ante corr, 3, 4,5. —
1? ila et 1 ante corr.; provectum (non pervectum) 1 corr,
Totum locum ita scribit et interpungit Holder-Egger. :
omnium quae ante fuerat affectatus, stemmate virtutum.
earum ad habitum ducente, saneli Spiritus largitate se gau-
debat esse pervectum.
Cap. 4. — ' speciositate 4.—" preter eundem 3. — quiete
1; quetitudine 2, 4; quie/;tudine 5. — * (nat nec. neg. non
dorm.) naturam necessariam neg. ΟΠ n dorm. 1 ante corr, -
nature necessaria neg. cü ἢ dorm. 1 corr.; naturam non
dorm. neg. 2; naturam hi. ὃ, neg. ὃ dorm. 3; naturam ne-
cessariam neg. non dorm. 4 ante corr.; nature negaret quod
suum est non dorm. 4 post corr.; naturam nature neg. non
(sup. ras.) dorm. 5. — ^ etiam 1. — * delet, a corr. 4, —
* ita et 1 ante corr.; parvo 1 corr. — * (in a.) ita 9, 4, 5 post.
corr.; magis cultura 1,5 ante corr.; magni cultura 3. —
"apostolis 5. — 10 sconeius 4 ante corr; concius 4 post
corr, — 11 elaboraret 2, 3, 5. — !? alleviaret 5 corr,
DE SANCTO GREGORIO ABBATE PORGETENSI.
erat fervidus, quia illi non sui unius anima, sed. D
multitudo cleri erat procuranda. Hae, ut diximus,
pastoralis ὃ regiminis eura magis sollicitus, cuneta
pastoralia. offieia rationabiliter disposita Deo
placabiliter et clero laudabiliter peregit. Igitur
talis eius labor quod non esset inanis Domino *,
ipse agnoscit modo, condigna mercede donatus a
Domino nostro, eui bene servivit, Iesu Christo;
et signis Spiritus saneti dono per ipsum clementer
exaelis, nobis luce clarius ostensam magnitudinem
suae sanelilalis fidelis non dubilal; qui infidelis 5,
proeul hine discedat. Quae vero signa elsi sint
innumerabilia, tamen ex multis referemus pauca,
quae praedictorum sibi, inquam *, familiarium
relatione cognovimus.
ἡ. Quidam vero iuvenis Arsaphius dietus de
semel ipso neglegenler agens et Dei piae provi-
dentiae se non committens, calliditate antiqui
hostis signo erucis non signatus inventus, ab ipso,
proh dolor!invasus, per loca ineulta et devia
tractus, miserabiliter ab ! ipso est? dilaceratus.
De euius rei flebili eventu et flebiliori habitu eius
amiei et cognati non mediocri gemitu commoti,
hune inter rupes et loca sanis ? itinerandum
difficilia vehementi violentia capientes et vinculis
firmiter stringentes, curationis suae gratia ad
multa loea sanctorum deduxerunt et medelam
huiusmodi* diabolieae contagionis minime inve-
nerunt. Post multum vero temporis illo? iam defi-
cienli ex nimia fatigatione hostis antiqui, allatus
est ad Saneti Andreae monasterium, in quo bea-
tum Gregorium abbatem diximus non sua sponte
constitutum f. Quem ergo spumantem et di-
versa incondita voce proferentem abbatis pietas
ut respexit, gravissime ingemuit, et lacrimarum
imbre effuso, ei compaliendo* recessit; nihilomi-
nus tamen de sua salute sollicitus, qualiter illi
subveniret, diligenter excogitavit. Ea igitur die
ieiunare incipiens et biduanum ieiunium * summa
intentione orationum rite perficiens, tunc demum
iuvenem praenominatum a maligno spiritu obses-
sum, in nomine Domini nostri Iesu Christi posses-
sori praecipiens, ut abscederet 5, liberavit et post-
modum bissenorum? dierum numero ' eum secum
tenendo" et sermonem salulis ei indicando et
versuliam diabolicae fraudis insinuando cum ca-
ritatis latitudine euncta benigne implevit. Nam et
à daemonio vexatum eripuit, et divini verbi ali-
monio * pastum sancti Spiritus dono eumulavit,
et eum eum gaudio ad sua repedare non renuit.
Cap. 5. — ! add. a corr. sup. lin. 4. —? ita et 1 corr.;
consolationis 1 ante corr. — ὃ Tota sententia Igitur —
superbiae sic rescripta est in 4 a corr. saec. XIII in loco
raso : Igitur — exaltatus, nichil tamen ex huius honoris
altitudine acceptius illi erat, quam salubria quaeque fratri-
bus seminare οἱ οποία vicia negligentis superbie exstirpare
(verba neg.sup. exst., quae super erant, scripta aunt in mar-
qine folii inferiore). Non male quidem emendatum, sed. ex
mera coniectura, ut videtur. — *tantum 1 ante corr. 5. —
Pita 1 corr.; acceptus 1 man. pr., 9, 3, 5. — ὃ add. corr. 1;
deest 2, 3, 5; spiritu supplevit WArrENBACH, H.-E. — saluba
1 ante corr., 3. — 5 magister 3.
Cap. 6. — ita 1 post corr. (non maioris); maius 1 man.
Ῥ 3, 3, 4, 5; amorem Dei add. in solo 1 a corr. — ? (a. 0.)
ita 5 sup. ras.; adlendere son// 1 man. p».; adtendere solitus
1 corr.; adtendere onus 2 (sic); adtendere sonus 3, 4.—
? quia 2. — * more 9, 3, 4. — ^ pastorali 1. — ὃ delet. a corr. 1.
— * I. C. lineola delet. a corr. 4, — * est add. sup. lin. a
corr. 1 et 4, — ὃ in qua 3, 4; sed in 4 delet. a corr.
Cap. 7. — ' (ab i.e. ἃ.) e. d. ab i. 1. — 3 δὲ 2, — ? satis
ad 5. — * modi add. a corr. 4. — " illi 9, 3, 4, 5. — * incom-
pationdo 4. — ? cum add. 4. — 5 abcederet 9, 3, 4, — ? bys-
seneorum 4. — 10 in quo aqq. 1, 3, 4, 5, — 1! tenente 2, —
15 alimonia 1 corr, 4 post. corr, Ὁ.
Non
multisque
claret
miraculis ;-
daemonia-
cum nempe
liberat,
et puerum
a comitiali
morbo
relecat ;
Sarraceno.
8
etiam, qui
vicinaloca po-
pulabantur,
g
et ipsum
fugientem
C
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 465
A Non est adeo miranda miraculi huius elegantia,
quantum viri miraculum facientis humilitas vene-
randa. Ipse quidem mirae sanctitatis dum esset,
curn facilitate, quod voluit, impetrare valuit, sed
quia praesumptionem spiritus non habuit, idcirco
temeritatem deposuit et derepente 5, nisi lassatus
ieiunio et oratione,a Domino 1" impetranda rogare
perlimuit; unde et eius oratio 15 de die in diem
maioris erat effectus.
8. Alio quoque tempore puer quidam Lenta
dictus a daemone! acriter? caducae passionis in-
commodo fatigatus, huie venerabili viro a suis est
praesentatus; quos, quid sibi de eo? vellent, in-
quirens, id rerum et postulare et maxime velle, ut
suae sanctitatis edicto puerum illum liberaret a
lanta et [am magna infestatione. daemoniaca,
responderunt. Quibus ille : 'acete, inquit*, filij,
quia mihi? peccatori non est. possibilitas talia, ut
rogatis ^, faciendi. llli vero eo frequentius depre-
calioni instantes, largitatis suae auxilia erant
postulantes; sed ipse eis * aufugiens et interiora
domus introiens, eo* die ieiunans, plus solito suae
orationis sanelilati vacabat; et altera? die egres-
sus, daemonem effugabat et puerum ex magnae
incommoditatis passione sanabat; quem et octo
dierum spalio esse secum '? praecipiens, verba
vilae edocuit suaviter !!, et quae essent evilanda,
quae non "^, sapienter instituit; sieque vir sanctus
et daemonem effugavit, et puero, quomodo eum
cum multiplici virtutum acquisitione, eum bonae
voluntatis locutione effugare deberet, indicavit.
9. Quorum relatione iam dieta didicimus, ho-
rum ex sermone iam dicenda cognovimus. Unus '
ex Sarracenorum primoribus Scandalis nomina-
tus, a rege suo in obsidione Cassianae civitatis g
delegatus, commilitonibus ? suis, sieut totius pie-
latis neglector et sanctae religionis improbus in-
secutor, firmiter praecepit, ut irent et cireumia-
centia devastarent et nihil in villis vel saltem in
ecclesiis dimitterent, quin universa cautae inda-
gationis scrutinio exquisita et in unum collecta —
homines dico et pecora, pecunias et vestimenta
— suae maiestatis providentia? dividendum affer-
rent. Hane tyrannidem * et huius praecepti auste-
rilatem audientes, stupefacti * eives omnes fugam
inierunt, et universi eorum vicini, ab eis ut fuge-
rent * admoniti, fugae eorum consortes fieri non
titubabant. Inter quos fugerunt et monachi beati
Gregorii; fugit et ipse, monachis duobus se comi-
tantibus. Monasterium ergo, cui* praeerat, tan-
tummodo 5 stadiis a civitate Cassiana distare
cognovimus ἡ. Sane Sarracenis euntibus et tyran-
nidis suae votum cuneta depraedando? implenti-
bus, fugiendi ignarus obviavit eis pater Gregorius;
quem ut abbatem monasterii esse didicerunt,
silim suae avaritiae aestimantes exstinguere,
1? repente 1, 5. — '* (or.a D.) ita 1 corr.; or. Domini
1 man. pr., 3, 3, 4, 5. — !^ om. 1 man. pr., 2, 3, 4,5; add.
sup. lin. 1 a corr.
Cap. 8. — ! demonio 2, 3, 4, 5. — 3 alacriter 4. — ? deo
3,5. —* in quid 4. — 5 add. a corr. 4. — 9 (t. ut r.) ut r.t. 1
ante corr. — Ἰ eos 2, 8, 4, 5. — 96a 3, 4, 5. —? altero 4. —
10 (e, s.) s. e. 4, — ! (e. 5.) s. e. 3, 4 post corr., 5, — 13 esset
lante corr., 3. — 13 q. n. delet. a corr. 4.
Cap. 9. — ᾿ Unde 3, non vero 1. — 3 delegatis cum
milit. 3. — ? providentie 2,3, 4, 5. — * hac lyrannide 2. —
5 stupefaeta 3, 4 ante corr., non vero 1. — ὃ fugerunt 3, 4, 5.
— eui ergo 4. — ἢ deprecando 3. — 9 eum codd. — !? suis
4 ante corr. — 3 apprehendente 1, 3, Ὁ; aprehendente 2, 4.
— 1? snulto tempore 4 post corr. — Vit 1 post corr., 2,5 post
corr.; responderunt 3, 4. — M om. 8. — 15 tramos 1; mos
2, 5; t'inos 3; nummos corr. ἃ in loco raso. — !* sic codd.
omnes, — !! pecunii 4. — 5 tollere 4 ante corr. — ?? affru-
Novembris Tomus 11.
tum? quaestus sui '? positionem apprehendere,
interrogaverunt eum ubinam locorum inventuri
essent pecuniam multum temporis ?? ab ipso con-
gregatam. Quibus ille, propter eorum severitatem
suam non dimittens observare veritatem, modeste
respondit ? : Fratres, parvitatem pecuniae, quam *
habemus, vos celare non debemus; 27 tarinos'* i in
monasterio dimisimus, quos in usum fratrum con-
servandam '* decrevimus ; nihil vero amplius de
pecunia possidemus. Illi vero huius modicae pecu-
niae" numerabili professione magno affecti fu-
rore, haec verba ira ministrante prolata clama-
bant : Jgnavum hunc tollite!* et variis tormentorum
generibus afflictum 15, quod antea noluit sponte,
nunc agite coactum? ostendere ! Quorum minis ?!
penitus ab ipso annullatis??, in catastam "ἢ eum
ponentes et verenda eius vinculis?* admodum
stringentes, continuo brachia eorum arefacta
manebant. Quem vero?* qui?** nondum accesse-
rant solventes, debilitatis ut afferret ** remedium
suae intercessionis, deposcebant. Magisterialis
autem praecepti?* haut?* immemor, bonum pro
malo reddidit ae pro inimicis exorando veniam
impetravit ac pristinae sanitati eorum brachia
reformavit. Quo miraculo non minimum?? omnes
stupefacti, ex eis unus dolore dentium acriter
fatigatus, hic adminieulum sui medicaminis expo-
stulans, statim signo crucis ad loeum doloris
opposito, sanavit eum omnimodo. His binis mira-
culis divina favente clementia tam repente ince-
plis et misericorditer cito peraelis, caritatis lati-
tudo horum ?! fuit ordinatrix, quia non solum eis
ea?? quae in se peccaverunt indulsit, verum etiam
Dei in eos vindictam per suae intercessionis gra-
tiam amovit et eos prius habitae saluti, Deo mise-
rante, restituit??,
10. Inter haec ergo fama promulgante et cir-
eumquaque signa et virlutes eius enarrante !,
frequentabatur? a populi? multitudine diversa*
eorum intentione. Quidam vero admirantes simul
et de excellentia eius virtutum congratulantes, ut
verbum vitae ab ipso audirent et se suae orationi
commendarent, adveniebant ; quidam autem
qualitatem? non animi, sed quantitatem corpo-
ris talia signa ex Dei dono facientis? impatienter
scire cupientes?, non minori turba confluebant.
Quibus omnibus? in praedicatione satisfaciens et
caelesti pane admodum eos reficiens, cum suae
benedictionis securitate fecit eos? cum gratiarum
actione ad mansiones '^, unde venerant, remeare :
qui redeuntes coeperunt ei benedicere et sanctita-
tis nomen ubique non mentientes apponere. Unde
per totius regionis illius?" ambitum * nomina-
bant eum secundum ?? Gregorium. Huius nominis
fama quantocius '* est!5 ad ipsum perlata "^, sta-
tim, ut discederet!" et humanum favorem et huius
ctum 3; affectum 4 post corr.,9 post corr. — Ὁ coacte 9,3,
4,5. — ?! nimis 3. — 35 anullatus 1, 9, 3, 4. — 33 catastum
4 post. corr., Ὁ post corr. — ** uuneulis 4, — 35 Q. v. delel.
a corr.4, — 38 vero add. corr. 4. — ?' afferrent 1, 4. —
38 praecepta 4 ante corr. — ?9aut 1 ante. corr., 3, 4 ante
corr., 5 ante corr. — ?? nimium 4 corr. post ras. — 9! add.
a corr. sup. lin. — ?? delet. a corr. 4. — 9! instituit codd.
Cap. 10. — ! enarrantes 4 ante corr. τ-- ὃ frequentaban-
tur 1 ante corr. — ? (a. p.) om. 3. — ὁ diversarum 4. —
5 qualitate 1 ante corr., 3. — ὃ sup. ras. in 5. — ? facientes
ante corr., 9, 3, 4 Ὁ ante corr. — 5 cupientibus 1 ante
corr. — ἢ add. a corr. 4 sup. lin. — '* mansionis 1 ante
cory., 4. — V (U. p. t. r. i.) ita 4 post corr; U. experto citius
per r. i. 1, H.-E.; U. per r. i. 2; U. perto citius r. i. 3, 4 ante
corr. ; U. aperto citius τ. i. 5, — '* ambitu 5. — 15 sanctum
(scm) 4. — '^ quanto citius 8. — 15 om. 5. — 16 relata 1. —
1 discederent 4.
59 sanctitatis
VITA 1
male
mulcaverant,
Matth. 5, 44;
cfr. Rom. 12,
11.
E
mirabiliter
βαπαΐ,
Postquam
autem,
ut favorem
populi fuge-
ret,
DE SANCTO GREGORIO ABBATE PORGETENSI.
instar aquae effundebatur, sed numquam in ea D
minus inveniebatur. Hae ostensione mirabilis
466
sanctitatis nomen effugerel '*, sanctis aulem ope-
ribus nihilominus alibi insudaret, diligentissime
VITA P
excogitavit. Tunc ergo inito secum consilio, abba- signi imitator faclus Helyae insignis et illustris. ΠῚ neg 17
tiam per? unius anni spatium, praedicta signa prophetae, qui parum olei quod vidua habuit in — 14sqq,
lechito??, benedicens, et illud ne in eo vase defi-
ceret et minueretur, donec pluvia a Deo donare-
tur, Deum deprecando praecepit.
interim faciendo, retinuit, fratrem?" rebus prout
melius potuit ordinandis?! admisit", el Bulci-
in Buleinum. num oppidum 4 adeundo? cum quinque mona-
rabiles viri, qui semper pedissequi secretorum
suorum erant?* conscii, quod ibidem locorum
quoddam "' non celandum operaretur miracu-
lum. Quadam vero die in ecclesia causa concin-
nandorum consistens luminarium?5, leprosum
quendam advenientem et elemosynam ab ipso
petentem, Dei invocato nomine, unctum ?" oleo
ex luminaribus sumpto mundavit a lepra?';
deinceps ne peccaret, salutari admonuit doctrina,
magistrum suum imitatus, qui leproso mundato l
dixit: Vade et amplius noli peccare.
11. Hoc etenim signo ibidem manifestatus,
extemplo quidam erat male vexatus qui, viso
beato Gregorio, multum fremuit et semet ipsum
affligendo discerpsit'. Cuius admodum laborantis tum valuit, secum Idronta o perduxit et super 0
dolore commotus et eius infirmitati affatim com- — mare suis imperatoribus ducere decrevit; sed '?
passus,ad terram prostratus, lacrimarum imbrem Deus ei gratiam ad redeundum impetrandae licen-
effudit, et surgens, ut citius ab obsesso corpore tiae donavit, quia eum nostri piissimi caesaris p p
discederet, praecepit? obnixe?. Qui multum cla-
mans et discerpens * eum, abcessit et postea illum
professionis causa? aggredi ausus non fuit. Nam
eum^?, sicuti omnes quos curavit, salubri doctrina
ditavit.
oppidum — chis, mansit?* ibidem in quodam monasterio, Dei 13. Sed interim eo tam multa facienti! mira- φγαροις
migraverat, servitium numquam melius aut? neque studio- bilia, Graecus quidam adveniens, quem venerandi quidam eum
sius celebrando. Ferunt etiam praedieti vene- fratres praefati referunt catapamni? dignitate | CPolim per-
Gonstantinopolim pollere », hune beatum virum
tanta sanctitate floruisse? et tot miraculorum ope-
ratorem fuisse provincialium relatione cogno-
scens, eum suis inito consilio, firmiter decrevit*, ut
eum secum Constantinopolim deduceret et suis
imperatoribus » gratuite faeiendo repraesenta-
ret. Id catapamni decretum dum fieret beato Gre-
gorio a fidelibus suis patefactum, sieut. cervus
canes ad saltum, ita ipse se insequentem cata-
pamnum ? velociter * fugiebat ad suum, unde iam
discesserat, monasterium. Huius quippe vestigia
sagaci indagatione serutans*, in ipso monasterio
apprehendit eum catapamnus*; quem vero, etsi
viribus non potuit, verbis tamen renitentem quan-
augendae saluti! reservavit.
ANNOTATA.
a Cassano. Hucusque nullus huius civitatis epi-
ducere tentat,
m
n
et oleum
miraculofra-
tribus submi-
scopus notus erat, qui ante medium saeculum XI
sedisset. Cfr. Ughelli, Italia sacra, 2* ed., tom. IX,
col. 343.
12. Eodem quoque tempore olei magna exsi-
stente sterilitate, contigit quadam die ipsum pro
utilitate fratrum coquinam adire, et vidit in prae-
oii parando! pulmentorum tertio ?, oleo scilicel con- b Haud dubie Cerchiara di Calabria (circ.
ficiendo?, coquos otium* habere; quos hae in re — Castrovillari), ubi monasterium quidem, haud vero
videns otiosos, hoc allocutus est sermone : Pueri, 8. Andreae dicatum exstilisse reperio. H.-E.
cur in praeparando cibo moram agitis? Non^ c De his ascelicis exercitiis, quae apud mona-
nescitis, quia iam adeo tempus refectionis est? — chos graeco-latinos in reformatione monastica saec.
Econtra eoquorum qui erat primus respondens : X erant mazime usitata, videsis Sackur, Die Clu-
Domine, iam, inquit, oleo deficiente, quid inde agere — niacenser, tom. 4, p. 334.
debeamus, omnimodo nescimus. Cui ille: Nonne, ἃ Circlariense procul dubio, cap. 2 memoratum.
inquit, ad hoc opus oleum in amphora positum — Nam monasterium S. Andreae, quod. Gregorius
abundat? Quo respondente, quod paulo ante "regebat, ut cap. 9 patet, haud procul a. Cassano
G quaereretur? et nihil in ea liquoris inveniret, dixit — seut Circlariense situm erat. Auctor igitur repetit
ei, ut quantocius iret et eam tolleret et diligenter,
si quid in ea invenire posset, investigaret. Ille
quidem abiens et senioris iussum adimplens,
amphoram plenam inveniens, ea die fratrum?
cibos inde praeparabat et luminaria? ecclesiae
inde accendi faciebat et quantum ea die, tantum
per circularis? anni circuitum cottidie ad cibos et
ad necessitatem concinnandorum luminarium 11
auferebat; olei tamen ? nihilo minus ? in amphora
manebat; ad omnem vero fratrum '* necessitatem
18 aufugeret 3, 4, 5. — 19 qua 1 ante corr., 3,5; quam 4.—
30 fratrum 4 post. corr.,5; veram hanc esse lectionem omnino
suspicor, suadentque quae sequuntur : prout melius potuit ;
sed desunt subsidia ad probabilem totius huius loci corre-
ctionem. proponendam. — ?' ordinantis 3; ordinatis 5. —
?? dimisit 5. — 38 adeundum 1, 2, 4 5; ad eundem 3. —
?* manserat 2, 3, 4, 5. — ?5 delet. a corr. 1, — 38 opi. 1, 3,
4, 5. — 51 quod tam 2, 3, 4 ante corr. — 38 luminarum 1, 2,
& ante corr, — ?? ventum 1 (delet. a. corr.), 3, 4 (delet, a
corr.), Ὁ. — 9? et add. corr. 1.
Cap. 11. — ! ita et 5, sed post corr.; descripsit 1 ante
corr ; r a corr. superscriptum in &. — * supple : daemoni vel
diabolo H.-E. — ? obnaxe 4 ante corr. — * discrepens 5 ante
corr. dis'epens 4. — * (p. c.) ita et 1 man. pr.; divine pro-
lectionis gratia 1 corr. — ὃ cum 3.
Cap. 12. — ! ita et 1 man. pr.; apparatu 1 corr. —? ita
codd. ; ferculo coniecit H.-E., sed forsan frustra ; vide nempe
quae iam cap. 2 narraverat. H.-E.
e Abbas constitutus; cfr. cap. 7. Pachomio
abbati Gregorium successisse tradit. Vita 11, cap. 4.
H.-E.
f Hoc quidem non distinctis verbis supra cap. ὃ
dictum. est, unde conicere possis collectorem legen-
darii Austriaci supra quaedam omisisse. H.-E.
g Anno 986 Sarraceni.. dissipaverunt Cala-
briam (Lupus Protospata ad h. a., MG., Scr. tom.
V, p. 56); iterumque anno Domini 987 Sarraceni
de " tertio pulmento , Haeften, Monast. Disquis., Jib. X,
tr. III, disqu. 6. — ὃ conficiendorum 1 corr. — * coquos
socium 1 ante corr.; eo quos socium 2, 3, 4 (corr. notavit in
marg. : hic deest); eos quos socium 5 ante corr.; eos quos
ocium 5 corr. — ^ numquid 1 corr. — " scitis 5 post corr.
— queretur 4, —5 frm 1; fratrem 3, 4 ante corr. — ὃ lumi-
nariam 3; lurninarium 4 ante corr., b. — 10 ita coniecit H.-E.;
lotius 1 corr. sup. ras.; secularis 2, 3, 5; sequentis corr. 4 in
loco raso, — ?! juminarum 1, 9, 4 ante corr.,5b ante corr. —
19 tantum 4, — 15 nihil minus 5 post corr. — 14 frm 1;
fratrem 3, 4 ante corr. Ὁ ante corr. — ^ lecitho 9, 3, 4.
Cap. 18. — ! sic codd. omnes. — ? kat. 1 4i. 1, — ? florius
se 4, — * decrelum 3, 4 ante corr., Ὁ. — ? catapanum 5. —
δ seriptum a corr. sup. ras. — ? coniecit H.-E.; serviens 1
man. pr., 2, 3, 4; servans 1 corr.; secut/jus b. — * catapa-
nus 3, 4 ante corr., b. — * decretum 3, 4 ante corr., 5. —
10 sj codd. omnes, — 11 saluati 2, 3, 4 ante corr.
depopulati
Cfr. Matth.
Cfr. Gen.
8,91.
Cfr. 1 Petr.
1, 12.
Cfr. Act. 9,15.
25,91et94,47.
DIES QUARTA
A depopulati sunt. Calabriam, ἃ quibus postea se-
quente anno Cosencia obsessa est atque destructa
(Romualdi Salernitani Annales, MG., Ser. tom.
XIX, p. 401). Non male coniecit v. cl. Holder-
Egger, ad. h. l., hoc forsitan tempore urbem Cassa-
num a Sarracenis esse obsessam.
h Cerchiara 15 kilom. a Cassano distat. H.-E.
i Tarenus, moneta. aurea apud. Apulos et Sici-
los; ofr. Cangius ad h. v.
k Buecino, oppidum in provincia. Principatus
NOVEMBRIS.
Citerioris.
] Immo mulieri adulterae : Ioh. 8, 11.
m Katapani titulum habebant. rectores. Italiae *
Graecis subiectae; quorum complures sibi succe-
dentes saeculo X exeunte in chartis occurrunt. H.-E.
n Basilio II (976-1025) et Constantino IX
(976-1025).
o Hydruntum, iam Otranto.
p Oltonis 111, quem nostrum caesarem kafa-
pani imperatoribus opposuit. H.-E.
VITA S. GREGORII ABBATIS POSTERIOR
Fidita ex codice Darmstadtensi 205, saec. XV extr. Cfr. supra Comm. praev., num. ὃ.
Incipit vita beati Gregorii abbatis! Porce-
tensis primi, pridie nonas novembr.
1. Beatus Gregorius, magno seeundum saeculi
dignitatem fulgens natalicio, adeo praeclaro vir-
tutum enitebat studio, ut, quem illustrare debue-
rai fama praepotentis generis, ipse suum genus
illustraret splendore boni operis. Hic Graeciae
orlus nobilioribus, Byzantini? regis exstitit filius;
cuius propago non solum natalis soli nationes
repleverat, verum etiam Italiae atque Galliae
regna nobilitabat. Nam illustris femina opere et
fama. domina Theophania, uxor secundi Ottonis
Romani imperatoris, mater vero tertii, eius soror
fuit (1). Ad quam, dum Graeciam exiret, ut postea
narrabimus, confugit. Hic quippe vir sanctus in
pueritia a parentibus ad litterarum studia traditur,
ipsis ad alia intendentibus, quam divina ordina-
verat providentia. Intendebant enim hi non di-
vinis officiis instruere eum, immo saeculari pru-
dentia ? sagaciorem reddere. Divina enim gratia
cooperabatur, quatenus sibi vas electionis et ser-
vum bonum et fidelem, quem supra bona sua
constitueret, provideret *. Conveniebant in hoc
itaque tam divina quam humana emolimenta,
quamvis intentionis vota essent disparia. Ut au-
tem scholari disciplinae iam matura aetate ali-
quantulum extrahitur atque palatina toga, utpote
maximus principum, induitur ὅ, continuo spe
futuri generis coniunx pari nobilitate sibi iun-
genda exquiritur, et matre praeclari pueri, sed
adulescentis, disponente, desponsatur (2). Patre
namque beati Gregorii defuncto, a matris haec
pendebant dispositione; quae, utpote mulier reli-
giosa et christiana, saneta promovebat ea inten-
tione. Notabat enim, quia sensus et cogitatio
hominum ab adulescentia prona sunt ad malum,
et notabat illud genus hominum magis omnibus
nationibus laseiviae sequi luxum. Unde maluit
prolem honestis moribus enutritam honeste im-
plicari coniugio, quam vago adulescentis atteri vel
infici vitio. Beatus autem Gregorius, animo virili
accinctus lumbosque mentis habens praecinctos,
instinctu sancti Spiritus volutabat " in arcano pii
pectoris potius apostolicum sequi consilium quam
maternis votis in tali negotio obsequi. Audivit
Cap. 1. — ! a. P. primi : sic in ima marg. litteris parvis
a. P. miniator.— ? bigantini cod. —
praescriptum ; primi ]
à * pvideret cod. — ^induatur cod. —
3 prudencie cod. —
(1) Parentes Gregorii Vita I cap. 1 indicat; unde apparet,
quod etiam alioqui nemo credidisset, eum minime impera-
toris Constantinopolitani filium nec fratrem Theophanu
apostolum dicehtem : Solutus es ab uzore, noli
quaerere uxorem; audivit matrem naturali prae-
cepto iubentem : Fili, desponsatam accipe coniu-
gem! Et cui potius oboediret? Certe si praeconis
matris praecepta praeponeret, iudicis dire mi-
nantis, ducis dire terrentis sententiam audiret
Si quis, inquit, venit ad me, et non odit patrem
suum et matrem et uxorem et filios et agros, adhuc
etiam, quod. maius. est, animam suam, mon potest
meus esse discipulus. Deinde subinfert : Sic ergo
omnis ex vobis, qui non renuntiat omnibus quae
possidet, non potest meus esse discipulus. Audivit
hoe Dei servus aure audiendi, et ab ipso fere
puerili aevo. secutus Dominum, matrem et uxo-
rem spemque futurae sobolis, nec tantum agros,
quin et agrorum regna et regnorum sceptra dere-
liquit, nihil pretiosius aestimans quam adhaerere
votis omnibus illi, cui adhaerere bonum est, cui
servire regnare est, ipsius quoque hortamine con-
firmatus, ipsius doctrina instructus dicentis : Qui
sequitur me, non. ambulat. in tenebris, sed. habebit
lumen vitae. Hac itaque promissione confortatus,
tamquam fortis athleta contra spiritualia nequi-
tiae in agone dimicaturus, armis spiritualibus se
munire studuit iuxta doctrinam apostoli dicentis :
Nam qui certat in agone, ab omnibus se abstinet.
Unde primo cordis puritatem et corporis castita-
tem Deo vivo et vero devovit, deinde sanetis vota
persolvit, ac non solum matris praecepla, immo
ipsam matrem fugiens, eremi secreta pelivit, ac si
diceret : Ecce elongavi fugiens et mansi in. solitu-
dine. Cuius sanctae intentionis dum votum prose-
quitur, nec sic a Deo deseritur, verum ei sedulus
auxiliator affuit, duxit et custodivit. Nam in hac
fuga admonitione angelica iussus est (3) habitum
monachieum suscipere et in monasterio divinis
officiis inservire, sub regula vivere et sub oboe-
dientia se agere. Nec mora, his auditis, ad mona-
sterium quoddam divertit hilaris, Creatori im-
mensas agens gratias, qui ipsius dignaretur diri-
gere vias.
2. Quomodo factus est monachus beatus
Gregorius.
Erat namque in eadem provincia monasterium
quoddam religiosorum virorum sub regula mo-
naslica Deo militantium, quibus iune temporis
ὁ coniecit H.-E., qui proponit insuper volvebat vel volebat;
cod. volabat.
imperatricis l'üisse. H.-E. — (8) Haec cum Vita. L cap. 1, con-
cordant. H.-E. — (3) Cfr, Vita I, cap. 2: angelicae vocis admo-
nitio venit, ut ...
praefuit
AUCTORE
A.P.
I Cor. 7, 27.
Luc. 16, 26;
cfr. Matth.
19, 29.
Luc. 14, 33,
Cfr. Matth.
11, 15 etc.
Cfr. Ps.13,38.
Ioh. 8, 12. ᾿
Cfr. Eph.
6, 12.
II Tim.2,5.
Ps. 54, 8.
Ofr. Ps. 5, 9
εἷς.
—— e
468
praefuit abbas quidam Pachomius nomine (),
vilae aequitate et morum honestate famosissi-
' mus. Ad quem praeclarus adulescens cum se
contulisset eique intentionem eum voto suo expo-
suisse, mox Pachomius, utpole vir sanctus, in-
genti tactus gaudio, nihil tamen agere volens, ut
iubet sapientia, sine consilio, fratribus suis indi-
cavit et, quia non modicum futurae sanctitatis
fructum in adulescente praesentiret, insinuavit ;
nec in tantum insigne genus adulescentis extulit,
quantum virtutis in eo crescentis ! gratiam com-
mendavit. Continuo fratres loci illius omnes pari-
ter Deo laudes et gratias egere, et quia Dominus
visitavit plebem suam et erexit cornu salulis suae
dicere una voce, pari corde patrem monasterii,
quatenus eum susciperet, cuneti hortari. Quorum
tam consonam convenientiam pater venerabilis
approbans, eum consilio fecit hilaris, quod eliam
sine consilio libenter fecisset, si non indiscretum
adverlissel, atque Gregorium habitu monastico
induit, sancto gregi Deo famulantium in ecclesia
sua coniunxit. Mox tanta caritatis et. humilitatis
gratia cirea omnes accingitur, ut nulli in virtutibus
posterior, nulli morum honestate inferior videre-
tur (2). Nihil virtuti, nihil bono operi praeponebat;
dilectionem Dei et proximi omni intentione cole-
bat et? humilitate nulli secundus, pietate nulli
extremus.
3. Quomodo ad sacros ordines accesserit.
Interea divinis ministeriis instituendus a. patre
monasterii sacros ordines suscipere iubetur atque
metropolitano episcopo David nomine (3) prae-
sentatur. Cuius vitam ac prosapiam praedictus
episcopus dum agnovisset, lam juvenis industriam
quam Dei virtutem ac potentiam in iuvene admi-
ratus, Deo gratias egit atque ipsum de ordine in
ordinem consecravit (4). Quo facto, cum venera-
tione et gaudio a praesule dimittitur et duce
Pachomio ad coenobium reducitur. In quo cum
fratribus suis devotus et hilaris conversatus, Dei
laudibus sine intermissione insistebat. Deum
semper corde et ore suspirabat, ut de beatissimo
viro canitur Martino : Eius ori Christus numquam
defuit, sive iustitia vel quicquid ad veram vitam
pertinet. (5). Omni tempore et in omni loco
DE SANCTO GREGORIO ABBATE PORCETENSI.
acerba vi febrium pressus, ad terminum, quem
praeterire non potuit, aecessit, et commisso
grege suo Deo, pastori optimo, divinis sacra-
mentis religiosa devotione munitus, fratribus
quoque piae mentis affectu valefaetis, obdor-
mivit in Domino. Cuius exsequiis diligenti studio
summaque devotione peractis, continuo fratres
ibi Deo famulantes, quasi greges non habentes
pastorem animarum, desolati in unum conveniunt
et de substituendo pastore discutiunt. Tune, ut
divina inspiravit gratia, quae non derelinquit
sperantes in se in erroris via, omnes pari voto,
pari mente fratrem acclamant Gregorium pasto-
rali regimine et honore dignissimum, quem Deus
tali perfuderil gratia, quod sciret et posset gregis
dominiei regere gubernacula. Ille econtra se indi-
gnum tanto honore, imbecillem oneri clamabat,
omnique nisu renuebat. Verum quanto magis
renuebat, tanto magis pia fratrum sollertia
instabat, δὲ nolenti tune fraterna obiecta oboe-
dientia praecipiebant, nunc inter praecepta pete-
bant. Ille favorem timens plus hominum quam
laboris cursum, orabat eum lacrimis, ut dimiltere-
tur, orabat orantes, pelebat versa vice petentes;
sed non proficiebat, quoniam contra Dei ordina-
tionem. pelebal. Nam tandem fratrum vietus
precibus accedit universorum volis, quamvis
invitus, et qui mallet subici in omni humilitate,
coepit praeesse in omni caritate (6). Deinde con-
secrandus praedicto praesuli David praesentatur;
quem ille pia. caritate suscipiens, pastorali regi-
mine canonice investivit, fratribus gaudentibus
ipsum restituit. Qui laudum iubilos cum universi
cleri et populi tripudio sollemniter exhibent omni-
potenti Deo, ad ovile fratres cum pastore suo
redire parant, atque in ipso reditu dona caelestis
graliae in servo Dei redundantia ex insperato
se manifestant et gaudia gaudiis adiciunt.
5. Quomodo post consecrationem: daemonia
cum sanavit.
Expleto beati viri consecrationis officio, atque
eo reverenter dimisso ab episcopo, mox secreto
Dei mysterio praesentatur ei quidam comprehen-
sus a daemone, et ab omni populo, ut eum libe-
ret, devolissime petitur (7). lam ! enim eius
5, 15.
— P
Deum benedicebat, optionem psalmistae implens lucerna incipiebat poni super candelabrum, atque
" Ps102,99. dicentis : /n omni loco dominationis eius benedic oriens ex alto plebem. suorum per ministrum Cfr.Luc.1j78.
| ofr. I Cor. anima mea Dominum! Orabat spiritu, orabat et — visitare. Quo vir Dei conspecto, et populi * flentis
1415. mente, carnem domans, spiritum roborans, ut petitione alque devotione considerata ?, motus
Cfr.Ps 140 2, sacrificium vespertinum in se Deo in odorem sua- confestim misericordia, in orationem prosternitur
CADRE. vitatis offerret, et in sacrificio illo sollemni atque οἱ omnium salvatorem Deum, ut obsessum libe-
29.41ete. omni generi humano ad salutem sufficienti se — ret, deprecatur. Cuius orationi clemens auditor
Cfr. Rom. feliciter exercens, hostiam vivam et sanctam, Deo — Deus ex alto statim effulsit, qui cor contritum et. C/».Ps 909
12,1;
placentem se mactaret.
4. De obitu Pachomii, et qualiter beatus Gre-
gorius post eius decessum subrogatur !.
Beato itaque Gregorio tam vigilanti animo
divinis insistente cultibus, venerabilis Pachomius
Cap. 2. — ! crescrentis cod. — ? fortasse delendum.H.-E.
Cap. 4. — ! p.e. d. s. : ifa in ima. marg. praescriptum ;
post eum praefuit miniator.
(1) Sie vocatur abbas Circlariensis monasterii Vita I, cap.2.
H.-E. Noster autem monasterium illud, cuius nomen cete-
roqui non profert, in eadem provincia, i. e. in Graecia, collo-
cat; efr. cap. 1: dum Graeciam eziret, et infra cap. 13. —
(2) Cfr. Vita I, cap. 3: Nullus clericus morum honestate
sibi erat aequiparandus. — (3) Ita in Vita I, cap. 1, vocatur
episcopus Cassianensis, qui Gregorium ad ordines sacros
promovit. Verum ibi ante Gregorius sacerdotio initiatus
esse dicitur, quam monachus fieret. — (4) Hoc loco etiam
quaedam verba eum Vita I, cap. 1 conveniunt (ei de ordine
humiliatum non despicit. Continuo enim, ut se ab
oratione erexit ae daemoniaeum potenti virtute
verborum iterum benedixit, omnis fatigatio dae-
monis expulsa est ab homine (8), in tantum ut non
modo quid * in eo aegritudinis remanserit ?, sed
ut numquam ante tam incolumis visus fuerit.
Cap. 5. — ! in cod. — ? populo cod. — ? considerato cod.
— * quod cod, — ὃ remansit cod
in ordinem ascensum praebere non distulit). Forsan cor-
tinae intexta erant verba : David episcopus eum de ordine
in. ordinem consecrat H.-E. — (5) Ita Notkerus Balbulus
in sequentia de S. Martino, quae incipit : Sacerdotem
Christi. — (6) Cfr. Vita I, cap. ὃ et 7 : abbatem dizimus non
sua sponte constitutum. H.-E. — (7) Etiam Vita I, cap. 7,
narratur a Gregorio iam abbate, daemoniaeum esse sana-
lum; sed ibi nomen ( Arsaphius) daemoniaci insuper tradi-
tum est, — (8) Gfr. Vita I, cap. 7 : ex nimia fatigatione hostis
antiqui,
'Tune
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
A Tune ille, qui sic liberatus ae redemptus a
Gfr.Ps.M0,5.
Cfr. Y Reg.
95,13.
Cfr. Rom.
12, 10.
Cfr. Eccli.
3,90.
Cfr. Matth.
90, 98,
B
Cfr. Eccli.
31,9.
Cfr. Y Cor.
1, 31.
Cfr.Ps 66,36.
C
Cfr. Eccli.
5. 11;
Cfr. lac.
1,6.
Cfr. Yoh. 1, 5.
Cfr. Luc.
11, 35.
Cfr. Matth.
35,1 sqq.
Cfr. | Petr.
3, 91.
Domino fuerat intercessione beatissimi Gregorii,
ingenti tactus laelitia, divulgabat quae fecerat
Deus per servum suum miracula. Unde vir san-
ctus, quasi oleo peccatoris intingui metuens, quan-
tocius ad monasterium cum fratribus revertitur,
famae telo fugatus, favore populi concitatus.
Quem fratres, tam secum venientes quam qui
domi quasi ad sarcinas remanserant, cum magna
devotione suscipiunt et honore invicem ipsum
praevenire contendunt. Ipse autem eorum affe-
ctum prudenti discernens iudicio, et cogitans illud:
Quanto magnus es, humilia te prae omnibus,
studuit omni caritatis obsequio obsequentes prae-
venire, ministrantibus ministrare ; manifesto indi-
cio * ostendens vicem illius in ecclesia se gerere,
qui non venit ministrari, sed ministrare. Deinde
quasi bonus paterfamilias * domum suam honeste
dispositurus fratres convocat ac de rebus mona-
sterii sapientissime tractat. Quid vel quomodo
fecit, per singula dicere est difficile, quia, qui sem-
per ad omnes eius actus praesens fuisset, vix
explicare potuisset. Hoc tamen credibile est, quod
omnia opera sua divina gratia fuerunt plena, quia
fecit mirabilia in vita sua, et quidquid faciebat,
permanens in innocentia sua, non suis meritis,
sed Dei gratiae adseribebat. Unde et Dominus
gloriam suam manifestavit signisque variis atque
virtulibus glorificavit, ut, qui gloriatur in Domino,
gloriam recipiet ab ipso, qui gloriosus est in
sanetis suis. Quod etiam quodam miraeulo satis
evidenti comprobavit, ut ad nos antiquitas per-
duxit.
6. Quomodo puerum 8, daemonio curavit!.
Nam quodam tempore causa orandi, ut sedulo
agebat, eo in ecclesia exsistente, adductus est ei
puer maligno spiritu obsessus (1), qui eum duris
et acerrimis urgebat doloribus totumque corpus
pueri miserabiliter vexabat iniuriis et innumeris
cruciatibus, ita ut videntes omnes ex naturali
compassione in lacrimas ducerentur, proque eius
liberatione pariter Dei famulum precarentur.
Ipse vero, qui ut semper erat super afflictos pia
gestans viscera, commotus his fletibus, conversus
ad Dominum coepit orare et coepit in oratione
seipsum vexare, coepit indignum se tanto merito
judicare. Nec tamen fides robusta, fides invieta
patiebatur confidentiam eius diffidere. Quis enim
speravit in illum et confusus est? Speravit et ipse
in Domino et accepit fortitudinem, ab ipso impe-
travit quod petiit, quia in fide postulavit nihil
haesitans. Expleto rumque aliquantulum. horae
in oratione, surrexit, signo crucis dato infirmum
benedixit; effecit etiam verbis divinis, quibus
semper tali operatione acsi medicinalibus instru-
mentis utebatur. Protinus ab homine daemon
pellitur, aeger liberatur, nocens fugatur, innocens
eripitur. Talibus itaque miraculis cum quasi lux
in tenebris servus Dei clarescere inciperet, cautus
sibi, ne lucerna eius fieret tenebrae, ne saecula-
rium cantionum laederetur oblectamine, ne forte
inter fatuas virgines compulatus, dum sponsus
veniret, non haberet lumen in lampadibus, Crea-
tori suo, non sibi, conscientiae bonae interroga-
tionem in Deum attribuit, quidquid per eum salu-
tis in. genus humanum operari voluit. Unde
ὁ iudicio cod. — ἴ prfamilias cod.
Cap. 6. — ! curáit miniator. — Ὁ im. est bis scriptum.
(1) Hoc miraculum miraculo praecedenti in Vita l
cap. 8, eliam subiungitur; quae iterum nomen pueri sanati
469
consequenter in apostolum Dei Paulum, cui datus
est stimulus carnis angelus Sathanae, qui eum
colaphizaret, ne magnitudo revelationum eum
extolleret, immissa est ? et beato viro huic gravis
tentatio, ne miraculorum multitudo mentis eius
fieret elatio. Quid mirum? Et beatus Iob. cum
esset vir simplex et rectus et timens Deum
ac recedens a malo, permissus est a diabolo
tentari, ut quasi aurum in fornace videretur
probari. Sic frequenter divina providentia permit-
tit in electis fieri, ne forte longa felicitate vel
quiete sanitatis in cultu virtutum defatiscant. Sed
ut patientiae experientia comprobati, forti stru-
cturae Dei acsi lapides pretiosi inveniantur apti,
nonnulli quoque electorum sunt tentati, ut. quid
sint, probati recognoscant, atque de universis
beneficiis suis devotius grates Deo rependant.
Petrus enim apostolus contradicens in artieulo
passionis lesu Christi verbis, cum affirmaret se
mortem passurum antequam negaret Dominum,
vilissimae ancillae voce territus ter ante galli
cantum negavit ac deinde quid per se posset,
agnovit; confestim in lacrimas irrupit, perpetra-
tam questus temeritatem, lugens carnis infirmi-
tatem. Sie pius et misericors Dominus electos
sinit probari, sie in omnibus vult eos aedificari.
Eodem modo et beatus pater Gregorius, cum
esset in omnibus probatissimus, non effugit tenta-
tionis labores et varios pro Christi nomine, quem
confitebatur, dolores.
7. Quomodo & Sarracenis tentus, miserabili-
ter afflictus est.
Accidit enim quodam tempore Sarracenorum
gentem, conflieta multitudine immensa, dira feri-
tate Argolicorum fines irrumpere, munitiones
atque castra fortia mira sagacitate et industria
expugnare, urbes igni ferroque solo aequare,
templa sanctorum atrocius profanare, eum quo-
que magnificare, quicumque socios excelleret in
sceleris atrocitate; praeterea populos depopu-
lari, quosque christiani nominis professores inve-
nirent, variis tormentis ac tormentorum instru-
mentis suffocare; atrocius omnia fiebant quam
dici queat, quippe, ubi abundavit iniquitas, nee
ibi! in notitia habeatur caritas. Tanta enim erat
grassantium feritas, ut electorum virorum mentes
perturbarentur. Qui carnis moti infirmitate, ne
inducerentur in tentationem quam sustinere non
possent, a via impiorum declinaverunt, claustra
relinquunt. et amore vitae labentis speluncas et
antra desertorum petunt, plus confisi in solitudi-
nibus quam monasteriorum sacratis immunitati-
bus. Quo diro famae terrore tactus vir Dei Grego-
rius, de vita etiam anxius, cogitavit horum
immanitates evitare, tentavit, ut et alios videbat,
ad deserta loca fugere; sed in fuga a Sarracenis
captus, ad ducem exercitus, cui. Sandalis (2)
nomen erat, adducitur et, cuius professionis ac
vitae fuerit, disquiritur. Qui licet pro. vila. lrepi-
daret, intrepidus tamen se profitetur christianum
atque unius veri Dei permanentis in saecula eulto-
rem, vita, ut. videre poterant, monachum; nec
aliud se asserebat profiteri, eliamsi constaret
eum mori. At Sarraceni, qui eum ceperant, minari
interdum, ut fidei christianae renuntiaret, blan-
diendo precari, nunc afferre divitias eL omnium
est cod.
! sic emendare conatus est H.-E.;
Gap. 7:—
(Lentae) sola. profert. — (2) Scandalis dicitur Vita I, cap. 9.
H.E.
rerum
VITA II
Cfr. W Cor.
12, 7.
Iob. 1, 1.
Cfr. Sap. 3,6.
Cfr. Matth.
94, 12.
,
YITA M
Cfr. Matth.
7, 95
Cfr. Act.5,M.
Cfr. Tob. 1,2.
Cfr.M Cor,
9,7!
A70 DE SANCTO GREGORIO ABBATE PORGETENSI.
rerum copiam, nune honores et dignitates regum-
que spondere gratiam; quae si respueret, mortem
subiturum turpissimam. Sed vir Dei fundatus
supra firmam petram spirituque fortitudinis in
Christo roboratus, inter minas et gladios furentium
non defecit, immo fortior quam prius apparuit,
stabilis in fide tam minas quam blanditias eorum
sprevit οἱ scuto caelesti protectus, omnia quae
vel minabantur vel promittebant, parvipendit,
immo universa quae sibi infligere mala possent,
pati pro Chrisli nomine se velle fortiter intrepida
voce clamabat. Hac tam constanti responsione
efferati Sarraceni, multiplicibus tormentorum
plagis hune cruciare proponentes, non modo gra-
viter, immo turpiter eum vestibus omnibus de-
spoliant et. nudum genitalibus nudis in pertica
suspendunt (1), deque pertica? in eculeum mutan-
tes lraieiunt, et manibus ferreis totum corpus
viri dilacerantes, denuo in humum, ut respiraret
paululum, deponunt. Hoc ea tamen intentione
faciebant, quatenus lacerati corporis natura ali-
quantulum refocillata et rursum ad aeriora tor-
mentorum supplicia resumpta spiritum patientis
magis urgeret atque ad negandum Creatorem
suum poenis fortioribus impelleret. Unde virtus
graliae caelestis ita confessorem Domini in fidei
confessione fortem detinuit, ut ante torlores
quam? tortus deficerent, suique confusionem in
corpore imbecilli sentirent, Unde, ut ocius propo-
sita tormenta finirent, tam verecundia quam
labore fatigati et paene deficientes, fustibus et
gladiis eum caesum reliquerunt, Samaritanum (2)
semivivum arbitrantes mortuum. Beatissimus
itaque Gregorius tam aeri martyrio pro Christi
testimonio afflictus, tamen viam veritatis non
reliquit, sed eum secutus, qui ipsum etiam num-
quam dereliquit, qui etiam. inter furentium ma-
nus promptus adiutor et protector sibi non defuit,
quamvis uleeribus plenus, quamvis plagis pluri-
mis afflictus, quamvis, fatiscentibus membris, vix
in corpore exsangui palpitaret halitus, ad ovilis
sui saepta * coepit se trahere et ultra posse coepit
laborare. Fratrum quoque gregem pavore huius
per silvestria turbinis dispersum pia sollertia
recollegit, quem et talia pati pro Christo verbis
et exemplo docuit.
8. Quomodo quendam a dentium dolore
curavit.
Ea ipsa tempestate accidit, ut quidam (3) den-
tium dolore nimio oppressus ad Dei virum dolen-
tem adhue ! dolens veniret, ostensoque suae aegri-
tudinis morbo, oravit, ut vel signum crucis doloris
sui loco imponeret (4). Super quo vir pius et vere
pietatis visceribus plenus misericordia motus,
nonsuum languorem inspexit, sed aegrum divinae
clementiae ? respexit, cum lacrimis hilarem dato-
rem virtutum Deum adiit, languentem crucis
signo benedixit atque omnem illius infirmitatis
rabiem subita Dei potentia fugavit. Qui tanta mox
? partica cod. — ? quasi cod. — * cepta cod.
Cap.8. — ! adhec cod. — ? intuitu supplendum videtur
(1) Haec notabili quodam modo cum Vita I, cap. 9,
conveniunt; sed causa tormentornm alia ac multo rationa-
bilior ibi traditur. Sane in cortina cap. 25 memorata tor-
menti imaginem vidit auctor. H.-E. — (2) Male auctor
versus Luc. 10, 30-35, in mente habebat, Samaritanum
misericordem cum homine caeso, quem is salvavit, confun-
dens. H.-E. — (3) Ex Vita I, cap. 9, novimus virum istum
unum ex illis Sarracenis fuisse, qui sanctum male mulca-
verant. — (4) Cfr. Vita I, cap. 9, statim signo crucis ad
locum doloris opposito, sanavit eum. — (Ὁ) Cfr. Vita I,
aeger sanitate dentium reficitur, ut nihil usquam
doloris sentiens, si umquam nocuerit aliquid, mi-
retur. Quod videns vir Dei Gregorius, non suis ad-
scribebat meritis, sed Dei gratiae, timensque assul-
tu populi gravari, ei qui sanus factus erat, ne eui
diceret, imperavit ae etiam humiliter rogavit. Ille
vero non aliter quam illi evangelici curati, qui,
quanto magis eis lesus praecipiebat, ne cui dice-
rent, tanto amplius praedicabant, nusquam vir-
tutem et miracula Dei in beato viro manifestata
celabat, immo ubique aesi expertus et experto
credenda divulgabat. Unde Gregorius metuens
tantum sibi virtutis posse demi meritum, quan-
tum exterioris favoris crescere sibi videbat, forte
peceatoris futurum. oleum, cogitavit non minus
sapienti quam disereto mentis consilio hominum
fugere frequentiam, ut humanam posset declinare
gloriam (5). Proinde claustralium fugiens commo-
ralionem in quendam secretum locum, qui Bulei-
num dicebatur (6), declinavit ibique eremiticam
conversationem per aliquod tempus duxit. Fratres
vero loci sui diu super amisso pastore contristati,
tandem in praedieto loco degere percipientes,
omni conatu et studio eum repetunt eumque ad
regimen claustri et ovilis sui zelo caritatis redire
cogunt (7). Sed tamen lampas patuit, atque civi-
tas supra montem posita abscondi nequivit. Et
quomodo poterat abscondi, quem divinae caritatis
candor volebat patefieri? Quod autem non dura
evagatione, verum divinae voluntatis interpreta-
tione servus tunc fuerit patefaetus, evidentis mi-
raeuli splendor de caelo veniens confirmavit per-
lucidus (8).
9. Quomodo leprosum curavit.
Quodam enim die, eum solito more orationibus
in oratorio vacaret, contigit, ut quidam leprosus
ad templi ianuam obnixius elemosinam peteret (9)
atque beatum virum Gregorium importunius
mendicando — nam sors eum illius obtutibus
obtulerat — fatigaret. Cuius aegritudinem cum
beatus vir tam voce quam facie cognovisset, de-
votus solvitur in preces dominumque Iesum Chri-
stum suppliciter oravit, ut, quia potens esset
omnem depellere infirmitatem, quique virtutis
suae gratia leprosos mundaverit, caecos illumina-
verit, infirmos curaverit, misericordiae suae me-
dicamine hune aegrum eurare dignaretur. O inel-
fabilis clementiae potentia, o divinae pietatis
magnificentia! Ignorabat leprosus, quem vel
qualem peteret; ignorabat, quam salus proxima
et quanta sibi immineret. Nam mox ut vir Dei
Gregorius ab oratione surrexit, leprosum bene-
dixit, sanum et incolumem per Dei gratiam ab
omni lepra restituit, ita ut nullum infirmitatis
vestigium Dei virtus in eo reliquerit, donum mise-
ricordiae meliore, quam exspectabatur ', munere
mutaverit. Haec itaque mutatio dextrae Excelsi,
qua saepe gravatis insperata venit salus; et quid
tune sperantibus, quid in eum confidentibus ?
H.-E.
Cap. 9. — ! spectabatur cod.
cap. 10 : ut discederet et humanum favorem et. huius sancti-
tatis nomen. effugeret, ... excogitavit. — (0) Cfr. ibid. —
(7) Eum in coenobium Circlariense rediisse Vita I, cap. 18
tradit. H.-E. Verum ibi prorsus alia huius reditus ratio pro-
fertur. — (8) Miraculum hoc, quod cap. 9 narratur, non in
monasterio Circlariensi, quod Vita II innuit, sed in oppido
Bulcino actum esse docet Vita I, cap. 10. — (9) Cfr. Vita I,
cap. 10: leprosum quendam advenientem et eleemosynam
ab ipso petentem.
Sperent
D
Marc. 7, 86,
Cfr.Ps.10,5.
E
Cfr. Matth.
5,14.
[
i
-
F
Cfr.Ps. 76,1.
Cr. Ps. 9,11.
Cfr. Yac. 1,
5.6.
Cfr. IN Reg.
4,0.
Cfr. WI Reg.
17, 16.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
Sperent ergo in te omnes, Domine, qui noverunt
nomen tuum, quoniam non derelinquis quaeren-
les te, qui sie eliam subvenis in periculis non
sperantibus in te.
10. Quomodo daemoniacum sanavit.
Postera item luce beato viro in orationibus in
oralorio more solito exsistente, ingens concursus
populi factus est adducentis daemoniacum duris
nexibus vestium devinctum, et devolis precibus
orabant, ut manum cum benedictione ipsi impo-
neret atque per Dei misericordiam correphum ab
ea vexatione liberaret (1). Nam tanto furore miser
ille vexabatur, αἱ dentibus frendens et modo hor-
ribili et ore cruento rictibus contractis fremens,
quosque sibi obvios invaderet. atque dilaniare
intentaret. Mira res atque miro mirabilius! Nam
in hoc modo, in hoe furoris habitu efferus iste ad
servum Dei adduetus ipsiusque sanetitali prae-
sentatus ita omnem furorem atque saevitiam
pristinae insaniae post acceplam benedictionem,
post acceptum signum sanclae crucis a beatissimo
viro statim deposuit, acsi nullam umquam pote-
statem malignus spiritus in eo habuerit. Et qui
ante omnes spiritu furoris feros aclus exercendo
invadebat, nune quasi ovis mansuetus incedebat
sane loquendo, sane omnia faciendo. Quo signo ab
ommibus viso, crescere coepit in populo divini
miraculi in servo Dei admiratio, iamque prophe-
tis eum parem, apostolis similem praedicabant,
in quo gratiam pro gralia, donum super donum
geminari videbant. Quod sequens eliam ostendit!
plenius miraculum, quo similis factus Heliae eni-
tuit tam spiritu prophetiae quam prodigii immen-
sitate.
11. Quomodo oleum adauxit.
Deficiente aliquando fratribus oleo, nec haben-
tes unde emerent, ad beatum virum veniunt, acsi
patrem spiritualem, quid ! facto opus esset, con-
veniunt. Quorum intuens defectum nec habens
unde suppleret, convertitur ad Dominum, conver-
titur ad eum, qui dat omnibus affluenter et ne-
mini improperat, si tamen in fide quis postulave-
rit, nihil haesitans ; oravit et exauditus est. Oravit
eum, in quem speravit, necessilatem suam et
suorum fidelissimo auditori, immo exauditori, ex-
posuit, qui nec hac vice eum sperantem in se
dereliquit. Nam divinitus locus sibi ostenditur in
latere monasterii sui, quo angelica insinuatione
directis fratribus invenitur amphora plena olei
limpidissimi. Quod eius praesentiae confestim
fratres, sicut. iussum fuerat, reltulerunt. in im-
menso tripudii gaudio. Quod pia devotione bene-
dicens, adiunetis orationibus, tanta abundantia
per Dei misericordiam exuberare illud [ecit, ut
nec vasa sufficienter habere possent, in quae
oleum transfunderent. Stetitque oleum. Hie vere
Heliae lechitus multiplicatur, hie alter Helias in
domo Domini consideratur, cum hie inopiam
pauperis suppleret ecclesiae, ille vero pauperis
viduae. Nam de cetero suis temporibus multoque
Cap. 10. — ! ostendens cod.
Cap 11.— quod cod. — ? supplevit H.-E.; om. cod. —
3 nescio an vox quaedam (exhibicione 9?) exciderit. H.-E.
Cap. 12. — ᾿ uotum cod, — 3 eum supplendum. H.-E.
(1) Idem miraeulum narrat Vita I, cap. 11. — 3) Ctr.
ibid., eap. 12, ubi in narratione, paululum quidem diversa,
huius miraculi, sermo etiam fit de amphora, de Helia, de
lechito. — (3) Cfr. Sulp. Sev.. Vita Martini, cap. 92: diabolus,
dum mille nocendi artibus conabatur. H.-E. — (4) Haec
procul dubio ad ea referenda sunt, quae Vita 1, cap. 13, de
Ant
post * ipsum tempore numquam in loco illo oleum
defecit fratribus ad omnes necessitatum suarum
usus (2). Hoc Dei munere per servum Altissimi
collato, famulantes Deo consolati, gratias Omni-
potenti, ut dignum erat, reddiderunt ipsumque
beatum virum magnae veneralionis ? coluerunt.
12. Quomodo Graecus quidam eum tradere
voluit.
Inter haec divinae virtutis miracula ille anti-
quus humani generis hostis antiquo invidiae suae
commento non defuit, notum * habens mille no-
cendi artes (3), armatur una adversus virum Dei.
Eo enim instigante, Graecorum quidam livore in
Gregorium accenditur ae eius sancta opera per
suam operam anmihilare vel saltem. famam bo-
nam attenuare gestiens, iniquo consilio * compre-
hendere,captivitate comprimere disposuit (4), sup-
pliciisque vitam beati viri intendit. Sed pius et
misericors Dominus potiori eum utilitati fidelium
reservare volens, consilium Graeci dissipavit, san-
etumque suum ab inimicis eustodivit et a sedu-
ctoribus tutavit illum.
13. Quomodo Romam fugiens ! divertit.
Nec longo post tempore aller quidam Graeco-
rum eodem spiritu nequitiae accensus, cum Dei
sanctum non posset, ut cogitaverat, capere, con-
siliis et nutibus conatus est eum alii cuidam
nequiori se tradere, ut, qui non poterat manifeste,
vinceret vel oceulte. Sed quid? Dolus an virtus *,
quis in hoste requirat? (5)? Infatuavit et Domi-
nus eius consilium, infatuavit et adduxit ad nihi-
lum. Nam vir Dei liberatur, cunetorum inimicorum
eius laqueus conteritur, nec in his omnibus parva
quidem offensa molestatur, nunc insidias evi-
tando,nune proditiones per misericordiam Dei de-
clinando. Tandem fatigatus tantis laboribus, nune
hos fugiens, nunc illos, patriae fines natalisque
soli dulcedinem exire cogitavit. Et qui naturale
reliquerat commercium, non magni habuit natale
relinquere solum. Mox omni dilectione * οἱ affectu
fratribus suis valefaciens, Deo pastori summe
bono eas commendavit, acceptaque et data non
sine gemitu magno suorum benedictione, disces-
sit. Hinc timens Danaos, id est dona ferentes (6),
nocturnis cursibus ad mare usque pervenit ac alti
dubios labores passurus, ratim quorundam in
Italiam navigantium conscendit. Dei itaque cle-
mentia flatuque secundo ventorum spirante,
cursu veloci contingunt Italiam, et in litus opta-
tum omnibus expositis, ipse ut peregrinus et
advena Romam petiit, Romam tetendit.
14. Quomodo divertit ad sororem suam do-
minam Theophaniam.
Ea tempestate Otto secundus monarchiam
Romani imperii mira non minus prudentia quam
potentia gubernabat, et ut imperatoriam maiesta-
lem decebat, ipse princeps Romanus vielor in
omnibus exsistebat. Non solum in hostium prae-
liis, sed etiam per legitimos lramites calumnian-
Cap. 18. —! ita in ima marg. litteris minusculis prae-
scriptum ; om. miniator. — ? virus eod. — ὃ requiratur cod.
— 4 dilectioni cod.
catapano graeco Gregorium Constantinopolim ducere vo-
lente traduntur. Auctor imaginem cortinae, qua haec
depiela erant, non recte exposuisse videtur. H-E. —
(5) Cfr. Verg., Aen. 1I, 390 : Dolus an virtus, quis in hoste
requirat? H.-E. — (6) Non intellexit vir simplex versum
Verg. Aen. II, 49. H-E.
lium
VITA τὶ
Cfr. Ps.32,10.
Cfr. Sap.
10, 12.
Cfr. Yl Reg.
15,31.
Cfr.Ps.123,7.
-—
LI
Ν
VITA HE
Ps. 44, 14.
II Cor. 1, 12.
ΠῚ Cor. 11, 29.
C
Cfr. Matth.
5, 14.
472 DE SANCTO GREGORIO ABBATE PORCETENSI.
tium iniquitates expellebat, tyrannis cunctarum
regionum suae dicioni subiectis, cunctis potenter
imperabat, quoslibet vero religiosos humili since-
raque devotione colebat, ita ut universis magnis
maior, universis humilibus sancta humilitate hu-
milior appareret. Hic itaque princeps germanam
beati viri Gregorii Theophaniam dominam, quam
quidam Theophanu ! nuneupant, ex Graecia filiam
regis Constantinopolitani in uxorem duxerat (1).
Quae licet in fascibus secundum saeculi dignitatem
gloriosa appareret, intus tamen in absconso non
minore sanelilate quam frater eius in conspectu ΑἹ-
tissimi clarebat iuxta illud psalmistae : Opis glo-
ria filiae regis ab intus, et illud apostoli : Gloria
nostra haec. est testimonium conscientiae nostrae.
Eo nempe tempore memoratus imperator augu-
stus, relicta Romae imperatrice, in Galliam disces-
serat, atque duro Teutonicorum furori resistens,
omnes? imperii sui partes in pace et tranquillitate
regere curabat. Cognoscens autem servus Dei
Gregorius germanam suam in Urbe degere, eum
gaudio ad eam divertit. Sed tamen antequam ad
eam iret, in novitate tantum locorum captus,
immo sanctorum amore, saneta loca sanctorum-
que patrocinia per aliquos dies latenter visitare
studuit. In quo faeto quam pulehro Deus mira-
culo eum imperatrici augustae ?, sorori suae,
ostenderit, non dignum, ut transeam, puto.
15. Quomodo febricitantem curavit.
Dum enim sanctorum patrocinia ut peregrinus
in urbe cireumquaque visitaret, quadam die in
quodam oratorio causa orationis diutius atque
devotius perseverabat. Ea ipsa hora pauper qui-
dam corpore et rebus, vietum sibi quaerens ostia-
tim, eum tamen magnis astrictus esset febribus,
casu idem oratorium, in quo vir Dei orabat, intra-
vit. Et videns quandam aeris immensam clarita-
lem eum cireumfulgentem, quasi tactus atque
tractus! miraculo, propius accessit; el quo propius
venit, eo evidentius virtutem Dei intellexit. Mox
sui non oblitus ad virum Dei clamabat, clamando
miseriae suae querela sanctum Dei ab oratione
dimovit el ut eius inopiae atque aezritudinis
compateretur, voce lacrimabili monuit. Quem ut
sanctus Dei inspexit, lacrimatus est, et apostoli
compassione motus est, qui dixit: Quis infirmatur
in vobis, et ego non infirmor? Facta ad Dominum
oratione, signum crucis illi impressit, sanum ac
incolumem ab omni aegritudine ex integro resti-
tuit et, ne cui diceret, omnibus modis iniunxit.
Verum frustra iniungendo prohibebat, quoniam
civitassupra montem posita erat, nec latere pote-
rat. Exinde fama viri Dei in universis non solum
civitatis angulis divulgatur, immo per totius 'Tus-
ciae, Campaniae, Siciliae omnesque fines Italiae
propagatur. Confluunt ex provinciis cireumqua-
que positis fideles, alii se orationibus eius com-
Cap. 14. — ! Theophaim cod. — ? omnia cod. — ? au-
gusti cod,
(1) Quae de Gregorio cum Theophanu Romae conve-
niente in sequentibus capitulis traduntur, procul dubio
lalsa sunt. Etiamsi imaginem haee repraesentantem auctor
cortinaeintextam vidit, certe tamen Gregorius imperatricem
non Romae nec ante obitum Ottonis II adiit. Ita v. c], H-E.;
atque verissimum quidem est perperam hic ab auctore
Vitae Ottonem II nominari; nihil tamen obstare video quo-
minus Gregorius Romae cum imperatrice convenisse dica-
tur. Postquam nempe an. 986-987, Sarracenis irruentibus,
fugam inierat Gregorius (Vita I, cap. 9), dein in abbatiam
Cirelariensem redux, ibidem per annum commoratus erat
(ibid., cap. 10), ac tandem aliquod tempus Bulcini transege-
rat (ibid.), potuit certe an. 989-990, quo tempore Theophanu
mendantes, alii infirmos suos deferentes. Multos
per Dei misericordiam a variis infirmitatibus
curavit,omnes vero participes esse orationum sua-
rum concessit. Ea itaque fama concitata domina
"Theophania, imperatrix Deo devota ac christiano
cultu. in Christo religiosa, egressa de solio maie-
statis, investigare ibat vestigia fratris peregrini. Et
ignorans esse fratrem, quaerebat sancti Dei
cognoscere sanctitatem. Quo invento, cum ingenti
reverentia ipsum est aggressa. Et collocutionis
copia tandem potita, gentem, patriam ipsius
quaesivit. Quem quidem Graecum idiomate lin-
guae audivit. Inter loquendum non nihil etiam
naturali incitamine tacta, de prosapia famuli Dei
investigare curavit. In quo quidem verbo vir Dei
quasi pudibundus subticuit, fletu quoque motus,
dissimulare se non potuit. Unde imperatrice
augusta urgente, tandem confessus est, quis
esset, quamvis invitus, patuitque imperatrici,
nee sine fletibus, quia esset frater eius. Ruunt
ambo in amplexus, et geminata utriusque homi-
nis, tam exterioris quam interioris, laetitia, divi-
nas in laudes tandem prorumpunt, Deo gratiarum
actiones pro coniunetione utriusque persolvunt.
Quid multis moror ? Quanta totius aulae impera-
toriae fuerint gaudia, quanta exsultatione exhila-
rata fuerit urbs universa Romana, explicare
nequeo, aestimationi magis relinquere. quam
scriplis comprehendere sanum duco.
16. Quomodo ex consilio sororis ecclesiam in
honore sancti Salvatoris construxit.
Vir itaque Dei inter tanta gaudia propositi
sui ' non oblitus, nec etiam inde dimotus, ad ora-
tionis studium semper divertitur atque, omni
terreno oblectamine postposito, ad Deum conver-
titur, pro quo omnia reliquit, ipsum secutus est
super omnia. In oratione pernox, ad omne opus
Dei velox, nihil praeponens operi Dei, cuncta
sprevit gaudia saeculi. Quod considerans impera-
trix, quod multo ante tempore manet alta mente
repositum (2), tunc aperuit, atque ut oratorium
construeret, in quo cum Deo famulantibus habi-
taret, fratri consuluit, sed et consilium dedit.
Gregorius itaque sororis sanctis acquiescens con-
siliis, oratorium in honore sancti Salvatoris con-
struxit atque religiosae conversationis viros in
illud congregavit. Quibus imperatrix domina
"Theophania, matrona religiosa et Deo devota,
sufficientes redditus in cottidianos usus constituit,
ac eo loco imperialibus privilegiis adaucto, virum
Dei Gregorium fratrum in oratorio conversan-
lium communi electione et petitione abbatem
fecit (3). Illie * Dei famulus omni humilitate habi-
tans consulti non est oblitus operis, semper in Dei
laude, semper in oratione. Ibi, opitulante Domino,
utilitatem immensam animarum tam sanctae
exhortationis studio quam probatissimae vitae
Cap. 15. — ! tractus atque tractus cod.
Cap. 16. — ! sü cod, — ? Illuc cod.
in Italia atque in ipsa Urbe versatam esse scimus, ad illam
quapiam de causa venire. Quod colloquium forsitan in cor-
lina Coloniensi acu depictum erat. Confiteor equidem nimis
exiguam esse Vitae posterioris auctoritatem, ut haec tam-
quam certa affirmemus; verum ipse v. cl. Holder-Egger
lantum fidei eidem, cap. 20, tribui posse asserit, ut credat
Gregorium Romae cum Ottone III convenisse; atqui cap. 20,
non seeus ac cap. 14, Ottonem II pro Ottone III nominat
auctor. Cfr. supra Comm. praev,, num 13. — (2) Gfr. Verg.,
Aen. I, 26 : manet alta mente repostum, H.-E. — (3) Cfr.
loeum ex Vita Adalberti, auctore Brunone, supra allatum
(Comm. praev., num. 2). De πος monasterio S, Salvatoris
nullam alibi factam mentionem repperi.
exemplo
Cfr. Matth.
19, 27.
A exemplo operatus est, instanter monitis divinis
"Tob. 4 9.
Ps. 111, 9.
populum erudiens, pauperes de paupertate sua
fovens iuxta illud Tobiae: Si multum tibi fuerit,
abundanter lribue; si aulem exiguum, etiam ezi-
guum. libenter impartire * stude. Humiles etiam
diligebat, superbos castigabat, errantes ecorrige-
bat, infirmos visitabat, divites dapsilitatem in
pauperes docebat. Innumerabiles Romanorum
sua correptione compuncli a lascivia saeculi con-
versi sunt, sanctumque patrem secuti, sub sce-
mate religionis servire coeperunt. Multos etiam
discipulos venerabilis pater nutriebat in eodem
monasterio. Nobilium quoque pueros caelesti
dogmate instructos mundi labentis luxus et. divi-
tias cum honoribus despicere docebat. Circa idem
quoque oratorium, dum construeretur, quoddam
Deus per servum suum operatus est miraculum,
quod non sane credimus esse transeundum.
17. Quomodo caecum illuminavit.
Cum enim praenotatum aedificaretur orato-
rium, cellulam sibi iuxta. oratorium posuerat, ut
in ea cum operariis suis quiescens curiae regalis
frequentiam vitarel. Contigit autem die quadam
puerum quendam, oculorum lumine privatum,
Romanorum plateas mendicando circuire, casuque
ad cellam beati viri venire, sperantem se aliquid
accepturum ab eo. O quam pia divinae miseri-
cordiae dispensatio, quae secreto pietatis consi-
lio, intellectibus humanis ignorantibus, alendo
subvenit miseris mortalibus. Nam ea ordinante,
ut quidam ait, saepe gravatos desperata. iuvant,
petiit caecus a viro Dei elemosynam, nesciens cor-
poris sui sibi propinquare lucernam, ignorans
proximam salutis suae medicinam, magis inhia-
bat muneri quam saluti. Quem videns beatus
Gregorius oeulorum luce privatum, solita pietate
motus aecessit ad eum, loculis crucem Christi
imprimit oculorum, et visu mox restituto, gau-
dentem plus vacua manu meruisse dimittit tantae
salutis. Item atque item non solum in Urbe,verum
longe lateque propagato ! miraeulo, ex longo
latoque concurritur ?, ab omnibus lucerna lucis
petitur, ab omnibus honoratur. Concitali etiam
nonnulli fidelium tantorum fama miraculorum,
nihilominus sanctae conversationis scemate, de
suis substantiis donaria ac elemosynas sibi suoque
coenobio conferunt, Deumque sibi facere propi-
lium. suis suorumque orationibus fratrum inten-
dunt.
18. Quomodo Iohannes Campanus factus est
monachus.
Tune temporis nobilis quidam Iohannes no-
mine Campanus, audiens lantas servi Dei virtutes
et sancta meditatione versans in secreto sui pe-
etoris peccatorum suorum onuseula sublevare, de
suis copiis decem summarios (1) auro et argento
oneratos famulo Dei Gregorio lransmisit, orans
et pelens, ut. eius misereretur atque Deum pro
salute animae ipsius deprecaretur. Quam elemo-
synam beatus Gregorius abbas humiliter suscepit,
statimque pauperibus divisit iuxta illud psal-
mistae : Dispersit, dedit pauperibus. Nihil in
rebus transitoriis curabat habere, nisi ut vel
sustentaret se, vel suos reficeret; cetera vero
3 sic cod. ,
Cap. 17.— ! propago cod. — ? concurrit cod.
(1) i. e. equos clitellarios ; cfr. Cangium ad v. saga,
sagmarius. — (2) i. e. participem divinae graliae; siquidem,
secundum Hieronymum (.De nominibus hebraicis, passim) :
Novembris Tomus 1I.
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 4713
omnia in usus pauperum expendebat ; nihilque
sibi, imitator factus magni Gregorii, in fugacis
substantiae luxu praeter naturae usum reti-
nebat. Hoc huius erat intentio, πος huius doctrina
et praedicatio, nihil habere commodi nisi fructum
aeterni stipendii. Quod percipiens memoratus
ille nobilis, divina inspirante gratia, omnia saeculi
oblectamenta reliquit atque coenobium beati viri
cum omni festinatione petiit, Quo perveniens,
mox ad saneti viri pedes procidit et, ut ipsum
sacro habitu indueret atque monastieis disci-
plinis instrueret, etiam eum lacrimis oravit. Vota
viri sancta sanctus non distulit, immo cum sancto
gaudens, consilio fralrum induit hune habitu
sacro, docuitque lohannem participem typici
nominis sui esse (2). Instruxit quoque eum vitae
monasticae regulam, proposuitque οἱ prae
omnibus caritatis ac humililatis exempla, atque
in brevi, qui datus erat in escas populis Ethio-
pum, quique fuerat praeda saevae mortis, factus
est multis exemplum δὲ causa salutis aeternae.
19. Quomodo caeco reddidit Iumen!.
Inter haec pietatis opera, quibus ut. medieus
atque ministerdivinae salulis nunc hos in corpore,
nunc illos vir Dei curabat in interiore homine,
puer quidam privatus lumine, audiens insignia
tantarum virtutum, protinus ad. servi Dei tendit
oratorium.Quo invento, misericordiam postulavit,
lumen sibi reddi oravit, atque cum gemitu preces
geminavit, et, quem dispendium orbatae lucis
urgebat verum, non nocte paratum, ploravit.
Motus his fletibus vir Dei Gregorius, conversus ad
Dominum pro salute petentis petivit, petitionis-
que suae effectum ἃ Deo omni bonorum datore
celeriter obtinuit. Nam signo crucis caecis oculo-
rum orbibus impresso atque Iesu Christi nomine
invocato a beato viro, omni caecitate fugata,
luminis sibi mox redduntur beneficia, et qui vene-
rat flens et eiulans, gaudens et cantans revertitur.
Hac die virtute etiam perculsa urbs Romana, Dei
exaltant ibi magnalia atque Dei famulum pia
devotione cireumdantes, infirmos quoslibet et
debiles ad eius dedueunt praesentiam, divinam
sperantes in omnibus misericordiam.
20. Quomodo imperator Otto suscepit eum.
Eo itaque tempore praedictus imperator Roma-
norum Otto secundus, relietis Galliae finibus!,
iranscursis Alpibus, romanas rursum petebat
arces. Cum iam praepeti volatu fama revertentis
Romanorum perculerat aures, vir Dei Gregorius
multa populi frequentia praegravatus, hac fama
vulgata, coepit aliquantulum respirare, cogitans
quoquo modo sapientis principis consilio onus,
quo laborabat contra votum, deponere. Erat
enim ipsi labor immensus — ut qui vover at? soli-
tarie vivere, mundo et concupiscentiis eius se
abstrahere, — invitum his omnibus interesse.
Ut enim ait. quidam : Jnvitum. qui servat, idem
facit occidenti (3). Unde et veloci itinere occurrit
imperatori. Quem imperator cum magna suscepit
devotione. Cognoverat enim eum fama ante quam
corpore, cum iam virtutibus et signis in toto
claresceret orbe. Multum quidem imperator exhi-
laratus eius adventu multoque honore eum digna-
Cap. 19. — ! sic in ima marg. praescr. s l. τ. miniator.
Cap. 20. — ! fratribus cod. — ? noverat cod.
loannes — in quo est gratia, vel Domini gratia. —
(3) Horat. ep. ad Pisones, A67.
60 tus,
VITA πὶ
Cfr.Ps.13,14.
Cfr. VYloh.
9,17.
VITA πα
A
tus, ei processit obviam, atque ipsum benigne
deosculatus, data dextra, lateri suo eum de cetero
semper coniunxit, quoad vir sanetus comes curiae
regalis esse voluit.
21. Quomodo Luzonem monachum curavit.
Non longam moram imperator in urbe Romana
faciens, ad. Galliam, negotiis exigentibus, yever-
titur secumque bealum virum cum tota domo
sua, videlicel uxore domina Theophania suaque
prole, ducit. I. quo. itinere monachus quidam
Luzo nomine, audita fama servi Dei, urgente
ipsum infirmitate satis periculosa, occurrit et;
gutturis enim inflationem ex morbo,
sici squinantiam appellant, in tantum I: 1
ut iam spiraculo spiritus obstruso, mortis articulo
detineretur, nec spes ulla vilae in illo esset. Viso
aulem beatissimo viro, misericordiam nutibus
atque fletibus magis quam verbis postulavit,
sanctumque Dei ad compatiendum sibi commo-
vit. Cui vir sanctus, oratione faeta, signum crucis
imposuit atque cilius dicto sanum, incolumem ab
omni morbo reddidit. Vidit hoc imperator, vide-
runt omnes, qui in comitatu eius erant, et glori-
Cfr.Ps.66,36.. fica verunt Deum, qui in sanelis suis gloriosus est.
Disseminatur ubique miraculum. Cuius tamen
Cfr. Cor. seminis vir Dei non appetiit fructum, cuius gloria
1, 12.
erat fidelis conscientiae testimonium.
22. Quomodo imperator consilium dedit Gre-
gorio, ut coenobium construeret.
Ipso tempore imperator citalo cursu omnium
orientalium fines superans, Lothoringos adiit
atque Aquisgrani, ubi sedes imperii ἃ Karolo
Magno posita. dicitur, curiam. principibus indicit.
Confluentibus illuc cunetis regni primoribus, tam
religiosis quam saecularibus, semper Gregorius
proximus erat regio lateri, parvipendens tamen
quaeque honorum genera, Ghristum usquequaque
gerens in conscientia. Sentiens autem imperator
eum nimium gravari frequentia saeculari et
huiusmodi negotia perlaesum ducere, hoc con-
venit consilio, ut locum eligeret, in quo coenobium
collocaret, in. quo viros religiosae conversationis
induceret, eum quibus et ipse absque tumultu
saeculi religiose viveret. Quo consilio laetifieatus
Dei famulus, Deo gratias egit et loeum talibus
C aedificiis aptum, accepto imperatoris consilio,
studiosius investigavit. Tunc, ut divina ordinavit
providentia, Porcetum ei ab imperatore datur (1),
quoniam talibus votis aptior locus non invenie-
batur. Non nimium a populo est segregatus nec
nimium immixtus, sed quoddam tenens medium,
quasi virtutum in se recludit mysterium (2). Hinc
opus in longum latumque, quoad opus erat stru-
cturae, operoso artificum studio deducitur,funda-
mentum in firmam petram et stabilem, ut decet
ecclesiam, ponitur, atque oraculum in honore
saneti Appollinaris marlyris sanctique Nicolai
confessoris construitur. Deinde vir Dei Gregorius
ut ordinaverat, religiosae vitae monachos, viros
timentes Deum, illue congregavit, officium divi-
Cap. 22. — ! dixerat cod. — ? supplevit H.-E. ; om. cod.
(1) Certum est coenobium Porcetense tum ab Ottone III
tum a Gregorio quodam abbate esse fundatum (vide supra
Corm. praev. num. 12, 13). Hunc abbatem Gregorium
nostrum Calabrum esse, ac proin Vitae posteriori ultro
fidem hie adhiberi posse, summopere probabile est,
maxime eum Vitae prioris cap. 13. innuatur Gregorium
Calabrum in quandam Ottonis III familiaritatem venisse, —
(0) Cfr. Horat. epist. 1. 18, vers, 9. — (8) Cfr. diploma
Gonradi III regis, an. 1138, die 8 apr. (Lacomblet, Urkun-
num in monasterio constituit, et acceptis ab impe-
ratore redditibus, stipem: sufficientem Deo ibi
servientibus ordinavit.
ut decet, domum Dei dotavit, nulliusque nisi
imperatoriae dicioni eam subiectam esse impe-
rator ipse dictavit (3). Quod. etiam privilegiis
solida veritate munitis, sieut adbuc habentur in
eadem ecclesia, coram primatibus imperii confir-
mavit. His ita officiosa sedulitate peractis, domi-
nus Olto imperator virum Dei Gregorium in eodem
loco abbatem constituit et. locum ipsum tum
propler Deum, tum propter virum sanctum, qui-
bus poterat honoribus ampliavit. In quo coenobio
beatus Gregorius usque ad terminum vitae prae-
sentis sancte et religiose versabatur. Nemini
umquam nocuit, omnibus profuit, honore omnes
praeveniens, et cum esset pater monasterii, omnes
ut patres colens, illum in mente recolens, qui non
venit ministrari, sed ministrare. Fulgebat itaque
vir Dei sanctitate ineffabili, bonitate inaestima-
bili, discretione in subiectos, et omnes homines
diligebat caritate incomparabili. Hac vitae specie
rerumque honestate iam in senectutem bonam
declinaverat, cum. ei quadam nocte quiescenti in
stratu. suo beatus Pachomius, eius abbas in
Graeciae partibus primus (ὦ), per somnium sibi
apparens, sive eius angelus, exitum suum prae-
dicit atque imminere sibi terminum vitae pale-
fecit. Quam revelationem. mane fratribus indi-
cavit, eL. de fine vitae suae certificatus, solito
more caelestis eos instruit norma vitae, fidem
bonam, spem certam, caritatem perfectam docuit
eos habere, iustitiaeque tramitem aemulari, omni-
que humilitate dominum Iesum Christum imitari,
qui humiliavit semelipsum, factus oboediens
Patri usque ad mortem. Quod fecerat, docuit;
castitatem, humilitatem omnemque caritatem
mentis et corporis sinceritatem, in quibus vitae
cursum consummavit, discipulis magister propo-
suit. Hac specie recti semper vitae tramitem
direxerat!; unde nisi recta et sancta docere el
facere non?noverat,eaque de causa semper adver-
sarium diabolum habebat, sicut et in sequentibus
ostendetur.
23. Quo fine discesserit sanctus Gregorius.
Inarticulo namque mortis positus vir Dei Gre-
gorius sibi videl daemonem assistere, videl ho-
stem humani generis imminere; quem talibus
affatur vocibus dicens : Quid. astas (5), inimice
hominum, hostis animarum? Quid quaeris, spiritus
perditionis, fomes iniquitatis, spiritus nequam?
Nullam. partem habebis mecum, tibi nulla in me
pars relinquitur; nihil in me tuae potestati dimit-
titur. Angeli Dei me recipient, Abrahae sinus me
custodiet. Discedea me, pabulum mortis (6); discede,
cruenta bestia (5), quia post Deum adhaesit anima
mea. Ad hane vocem spiritus ille malignus tanto
horrore et fremitu discessit, ut omnes, qui ade -
rant, stupefaeti locum daemonibus plenum puta-
rent. Post haec vir Dei Gregorius, rebus sui co e-
nobii ordire bono dispositis, sacramentis ecclesiae
denbuch, tom. I, p. 216 sq.) : Noverint..., quod Porcetensi
ecclesiae privilegium, quod ab omnibus regibus et impera
toribus a tempore pii Ottonis, fundatoris eiusdem ecclesiae,
usque nunc obtinuit, concedimus, videlicet ut abbas ipsius
cenobii nulli penitus nisi regiae personae subditus existat.
Priorum regum tale privilegium non exstat. H-E. —
(A) Cfr. supra, p. 468, not. 1. — (5) Cfr. Sulp. Sev., Epist. IIl,
S ED ) Cfr. Vitam S. Agnetis, cap. 3 (Act. 58,, Ian. tom. Il
munitus,
Cfr. Phil.2,8.
Cfr. Act. 1,1.
A
Cfr. Phil.
3, 20.
Cfr. Eccli.
91, 9.
C
Cfr. Ps. 101,
14.
Ps. 33, 7.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
munitus, universitatem sui gregis palerna beni-
gnitate salulavit, sieque emisso spiritu, in pace
obdormiens requievit. Migravit ergo illa sanctis-
sima anima ad Dominum pridie nonarum no-
vembrium (1). Migravit, ut exsultaret in turba
caelestium, de qua exsultant angeli, laetantur
archangeli, chorus sanetorum proclamat, turba
virginum invitat : Mane nobiscum in aeternum.
O beatum virum, o sanctissima anima, cuius
adventu omnis chorus exsultat caelestium, euius
gloriam et honorem perpes vox plaudat! caele-
stium. O quam sollemni, quam festivo concentu
sanctorum consociaris? coetibus, quorum iam
exsistens in terris conversatione in caelis fulgebas
virtutibus. Tunc fratres coenobii, licet. ingenti
maerore afflicti pro tanti patris amissione, con-
gregala lamen mullitudine religiosorum, tam
canonicorum quam civium prope adiacentis civi-
tatis Aquensis, eum magna reverentia exsequias
beatissimi viri celebraverunt ae eius spiritum
commendantes Deo omnipotenti, corpus exanime
in oratorio, quod ipse construxerat, devotissime
sepelierunt. Locus autem sepulturae nonnullum
sanctitatis eius praestabat hactenus argumentum
et satis admirandum. Nam omnes modos sepul-
crorum modernorum tanta coltidie crescendo
excellebat altitudine, ut. non mausoleum iam
putares defuneti, sed aram sacrificii. Patet enim
luce clarius numquam ad eius sepulerum quem-
quam tam tristem quam desperatum accessisse,
quin laetum et hilarem constaret eum inde redisse.
Sicut enim in vita sua fecit mirabilia, ita et in
morte non cessavit in eo divinae virtutis gratia.
De quibus multa miraculorum insignia antiqui-
late aboluerunt?, pauca ad nos pervenerunt,
circa seriem nostri temporis manifestata et mul-
torum assertione fidelium contestata.
24. Quomodo diu post obitum suum ! sanavit
contractum.
Contractus quidam pedibus et tibiis ita ut nullo
pedum officio sustentari posset, sed toto fere cor-
porereptans, scabellorum nisu et manuum susten-
tatione se ferens, coquings fratrum Porcetensium
aliquando frequentabat, ibique elemosynam cot-
tidie exspeetabat ; aliud unde viveret, non habe-
bat. Contigit aliquando anniversarium diemobitus
beati Gregorii a fratribus loci sollemnitercelebrari;
eumque pauperem, de quo diximus, divino instin-
ctu,quoniam tempusmiserendi eiusadvenerat,cum
multis lacrimis et gemitibus ad sepulerum saneti
viri arreptare, et misericordiam, quam numquam
ante quaesierat, attentius quaerere. Flevit, cla-
mavit οἱ Dominus meritis servi sui exaudivit eum,
ut vere illud propheticum compleretur, in eo quod
scriptum est in psalmo : Iste pauper clamavit, et
Dominus exaudivit eum, etc. Tta precibus et me-
ritis sancti Dei pauper ille liberatus est et redem-
ptus a Domino. Exsiliens et laudans Deum qui
Cap. 23.— ! sic. —* consorliorum cod. — * sic cod. pro
aboleverunt.
Cap. 24. — ! sic in ima pagina praescr. ; om. miniator.
(1) Sed legendario Austriaco sub die apr. 16 eius Vita
inserta est. 1/.-E.— (2) Qui nusquam alibi commemoratur.
Ex eo quod Arnoldus cap. 96 ei successisse dicitur, patet
eum post an. 1151, quo Onulfus abbas monasterio Porce-
tensi praefuit (vide chartam n. 15 apud Quix, Geschichte
der ehemaligen Reichsabtei Burtscheid, p. 216 sqq.). ante an.
1179 sedisse. H.-E. Quantum in hac abbatum serie laudatus
Quix erraverit, videsis Comm. praev., num. 15, nota 7. x
(3) Notum est non ignobilem esse Porcetum fontibus suis
-et num. 10, not. 2.—
A15
fecerat in ipso magna, quia potens est, et miseri-
cordiam, quia misericors est. Quod videntes
populi admirati sunt atque Deum glorificaverunt,
25. Quomodo abbas Wolframmus! per eius
meritum est liberatus.
In eodem loco abbas quidam Wolframmus ' no-
mine (2) postmodum exstitit, vir religiosus et mo-
destus, sed caleuli passione multo tempore gra-
viter laborans; unde et balnea frequentabat (3), si
quo modo passionem hane, cum furor ille venit,
delinire posset. Contigit etiam in quadam anni-
versaria die obitus beati viri, fratribus post
missam commendationem animae pariler et sol-
lemniter cum campanarum compulsatione facien-
tibus *, praedictum abbatem, urgente praenotata
passione, in balneis sedere et prae nimio, quo
torquebatur, dolore, auditis campanis, acsi iam
exspiraret, clamare : Gregori, sancte Dei, si aliquid
apud Deum potes, miserere mei! Miserere mei, vir
beatissime, et libera me precibus tuis ab hac pas-
sione, qua. erucior artissime! Non defuit ex alto
miserator Deus clamanti, quia non defuit Dei
famulus compatiendo compatienti; immo in mo-
mento ipsius viri caleulus mirae magnitudinis
iuxta horum qualitatem totus concussus et in
arenae modum immutatus ab ipso abbate in
balneis exsiliit, et particulatim radix atque gene-
rata materia calculi tota. exivit, ita ut de cetero
sanus et. incolumis omni tempore vitae suae ab
infirmitate permaneret et Dei magnalia in dilecto
suo Gregorio praedicare et benedicere non cessa-
ret. Unde et postmodum omni tempore vitae suae
non minimum ? sollicitus de sancti viri huius
exallatione atque translatione, primo de vitae
ipsius sanctitate disquirere coepit et ubicumque
poterat, investigavit. Conscripta quidem vita eius
hactenus habebatur, etiam, ut quidam [dieunt *]
aureis et argenteis litteris [exarata *], in eadem
ecclesia, sed postmodum casu non satis noto com-
busta. Haec autem quae inde perstrinximus (4),
cum eo satagente, tum * domino Arnoldo, post
obitum praedicti patris successore, ardentius
consummante, in cortina satis antiqua Goloniae
in ecclesia Sanctae Mariae, ubi sanctimonialium
chorus Deo famulatur (5), invenimus cum evi-
dentibus capitulis. Hane etiam cortinam domina
Theophania imperatrix, soror beati Gregorii,
in memoriam dilecti fratris sui componi post
obitum eius iussit, Dei genetrici in decorem eccle-
siae Dei obtulit.
26. Quomodo abbas Arnoldus transtulit eum.
Nec hoc a memoria futurorum occultandum,
quia dominus Arnoldus saepedicli monasterii
abbas (6), suis temporibus ardenlius aemulator
exsistens paternarum traditionum, cum in deco-
randis aedificiis domus Dei et claustri sui multa
fecisset, de hoe sanclo viro alque ipsius membris
Cap. 25. — ! Wolfranius cod. — ? faci// cod. — ὃ mimü
cod. — * supplevit H.-E. ; om. cod. — ^ eum cod.
calidis et medicatis. — (4) Cfr. supra, Comm. praev., num. 6
(D) Ibid., num. 8, not. 8, — (6) Huius
habemus chartam datam an. 1179 (Lacomblet, op.cit., tom. I,
p. 330), ubi eum dicat : cum primum suscepissem pastoralis
regiminis curam,... videns tenuitatem redituum nostrorum
non satis sufficientium ad usus fratrum nostrorum... adau-
tunc aliquanto tempore abbatiae
gere eos... l aboraci, iam
1192
eum praefuisse apparet. Qui etiam in charta an.
occurrit (Lacomblet, tom.1, p. 372, nr. 535). H.-E. M.
gloriosis
VITA 1E
Cfr. luc.1,49.
VITA τι
A6
gloriosis gloriosum aliquid facere cogilans, indi-
gnum quippe reputans, ut, quia iam ad gaudia
transiit angelorum, in terrae pulvere dormiens
humili memoria uteretur hominum, congregatis
multis religiosis, in ieiuniis et orationibus constitu-
tis, tumulum beati viri cum omni reverentia ape-
ruit; in quo vas ex plumbeis tabulis compactum
est inventum atque membra beati viri composita
in eo. Super illud epitafium tale est scriptum :
Continet iste taphos peregrini membra. sepulti
Nomine Gregorii, meritis studioque colendi.
Regis Graecorum natus Gregorius abbas (1)
Primus Porcelum coluit templumque locavit;
Cuius in hac fossa requiescunt corporis ossa (2).
Quibus in hunc modum inventis, in religiosa
devotione ab oratorio illo cum honesto populi et
cleri conventu, collectis sacris membris, in eccle-
DE SANCTO GREGORIO ABBATE PORCETENSI.
siam maiorem in honore saneti Iohannis Baptistae
constructam deportavit atque iuxta summum ip-
sius Baptistae altare ! in sarcophagum spectabilis
operis deposuit, sperans se pro huiuscemodi im-
penso obsequio remunerationem aeternam per-
cepturum a Domino. Non enim plura vel maiora
ausus est ipse pater coenobii apponere, quia
auctoritate apostolica nondum canonizatus erat,
licet. merito in numerum sanctorum transierit
nihilque in angelorum consortio perderet, de quo
testimonia tua, Deus, credibilia facta sunt nimis.
Unde et in eodem loco fideles vota sua frequenter
offerunt Deo, sanctissimi viri se precibus com-
mendantes, per ipsum a Deo veniam consequi
peccaminum mon inefficaciter sperantes; cuius
nos precibus etiam adiuvari supplices deposci-
mus. Àmen.
ADDITAMENTUM.
1. Non longe post translationem beati Gregorii
facta est dispersio monachorum, et, divina favente
clementia, de consensu principum tunc temporis
datus est locus ille sanctimonialibus Cisterciensis
ordinis, quoniam votis et offieiis earum aptus
erat. Quae anno incarnationis dominicae mille-
simo ducentesimo vicesimo venientes de Monte
Salvatoris (2) numero quinquaginta vel plu-
rium (4), ex quibus abbatissa (5), quae etiam
tunc temporis regimen abbatiae susceperat, aliae-
que sorores quam plures usque in praesens ma-
nent. Invenerunt itaque loeum sepulturae ita
exaltatum, sicut superius declaratum est (6), ut
iam non crederent sepuleri loculum, sed altare.
Invenerunt etiam in eo vas illud plumbeum, in
quo membra beati viri composita fuerant, de quo
etiam superius mentio facta est (7); invenerunt,
inquam, et viderunt, et testimonium perhibent
veritati. Translatus itaque beatus Gregorius, ut
dietum est, longo tempore velut abseondendo
sanctitatis suae lucernam, paucis diebus miraculis
declaratus est, ut paene eius veneratio a memoria
hominum laberetur. Nune autem, quia advenit
Cap. 26. — ! supplevit H.-E.; om. cod.
(1) Multo post Gregorii obitum hoc epitaphium composi-
tum esse patet, cum iam filius imperatoris Constantinopo-
litani fuisse crederetur. H.-E. Sed et simul patet paulo
quodam ante tempore, quam posterior haee Vita conscri-
beretur, sive ipsius auctori sive aliis quibuslibet jam in
mentem venisse ut hos regios natales sancto fundatori
adscriberent, — (2) Cum anno 1749 Porcetum adissent e
decessoribus nostris quidam, hane ipsam tabulam plum-
beam non iam invenerunt, sed novam quandam anno 1611
paratam; legimus enim in notis ipsorum (Collectanea
Bollandiana in codice Bruxellensi, bibl. reg. num. 8932,
fol. 193; inde edidit eas v. cl. F.-X. Kraus, Jahrbücher des
Vereins von. Alterthumsfreunden im. Rheinlande, tom. L.
p. 226-7) : Haec nos ipsi descripsimus in loco anno 1741:
DEO OPT, MAX.
S. GREGORIO PRIMO HUIUS LOCI ABBATI
ANTIQUITAS POSUIT.
Sequebantur quinque versieuli ab auctore Vitae tran-
scripti, tum eliam sextus iste, sive ab auctore illo omissus,
sive postea additus :
SPIRITUS ANTE DEUM LAUDES RESONANDO
[PER AEVUM
tum demum: POSTERITAS RENOVAVIT ANNO 1611,
Eandem inscriptionem " reparavit , artifex nescio quis
anno 1806, qui in vers. 1 scripsit CONTINET HIC
tempus miserendi, orationibus fidelium locum
frequentantium compulsus Dominus misericor-
diae suae ostium per merita viri sanctissimi ape-
rire dignatus est. Nullus tam tristis vel infirmus
sepulerum eius contingit, quin hilaris et adiutus
exinde ad propria revertatur (8). Anno igitur
Domini millesimo ducentesimo sexagesimo primo
accidit, ut quidam caecus a longinquis partibus
veniens, cum iam multo tempore medicorum re-
media et sanctorum suffragia postulasset, et
lumen oculorum tamen impetrare non posset,
nocte quadam audivit in somnis vocem dicentem
sibi : Surge et vade; quaere locum nomine Porce-
tum, et. invenies ibi in. monasterio tumbam beati
Gregorii abbatis, cuius precibus a Domino illumi-
naberis. Caecus autem expergefactus, de visione
huiuscemodi exhilaratus, statim Deo caeli et beato
Gregorio confidens, per devotionem et spem, quam
conceperat, visum receperat!. Idem igitur caecus,
assumptis secum vicinis et notis suis, qui eum
caecum viderant, prae gaudio magno accessit ad
locum, qui dieitur Porcetum; ubi per quendam
conversum ipsius coenobii duetus est ad tumbam
Addit. — ! sic,
TUMULUS, in ultimo vero LAUDES RESONABIT
IN AEVUM; tres etiam lineas superaddidit in hunc
modum :
RestaVrato a beLLi CLaDe teMpLo
et paroChlae seDe reCens Dato
et ereCto DenVo reparabat.
Tandem in laudatis nolis decessorum nostrorum haec
legimus 1. c. in margine adscripta : in baculo pastorali ha-
betur ista inscriptio : PASTORIS VIRGA CURVATUR
APTA UT ATTRAHAT. Quae inscriptio, teste v. cl.
F-X. Kraus, l. c., etiamnum superest et saeculo X vel XI
confecta videtur. Comparat eam idem vir doctus cum versi-
bus apud Hugonem Vietorinum (Spec. de myst. eccles.
cap. 6) citatis :
Attrahe per curvum, medio rege, punge per imum;
Curva trahit mites, pars pungit acuta rebelles,
(3) Aquisgranensi. — (4) Anno 1922 Fridericus II imperator
hane mutationem ab Engelberto archiepiscopo factam
confirmavi; Lacomblet, op. cit., tom. I, p. 53 (Regesta im -
perii, tom. V, num. 1377). H.-E, — (5) Helswendis. Ut Quix,
op. cit., p. 105, contendit, circa an, 1955 Helswendi I altera
abbatissa eiusdem nominis successit; quod hoc loco an,
1261 vel paulo post scripto refutatur. H.-E. — (6) Vita Il,
cap. 23. — (7) Ibid., cap. 26, — (8) Fere hoc loco repetita
sunt verba cap. 23, H.-E.
viri
D
Cfr. Ps. 99, 5,
E
Cfr. Ps. 101,
14.
Α
ANNO MXXXI,
Ad hanc diem
S. Henrici
DM — 7 P
viri sancti, de qua in somnis audierat, gratias Deo
agens cunctos, qui aderant, certificabat, quod per
merita beati Gregorii sanitatem a Domino rece-
pisset.
2. Item apud coenobium praedictum duae sunt
sorores religiosae, quarum altera dolore gravis-
simo in mamilla torquebatur, ita ut iam paene
esset edacitate vermium demolita, quae etiam
nulla mediante medicina sanari poterat; reliqua
vero soror tumore hydropisi in tantum fuit afflicta,
ut per spatium anni unius et amplius a grabato
moveri non posset, nec humana medicina effe-
ctum in ea habere poterat. Accedentes ergo prae-
dictae sorores ad ? beati Gregorii tumulum, sani-
iatem per ipsius merita, cooperante Domino.
receperunt. Cui miraculo nos abbatissa et totus
conventus eiusdem coenobii testimonium per-
hibemus.
3. Quaedam etiam matrona de civitate Aquensi
apud nos habebat infantem in dolore calculi labo-
rantem et apostema mortiferum in collo suo haben-
tem; quem infantem iam moribundum mater
ipsius praefata ad tumbam beati Gregorii cum
oblationis munere deportavit. Ubi per sanationem
ipsius pueri in beati Gregorii suffragio Dominus
suam clementiam misericorditer ostendebat.
4. Vidua quaedam paupercula in villa Porce-
tensi infantem cuiusdam de civitate Aquensi
nutriebat, qui infans in tantam devenerat aegri-
tudinem, ut. nec sugere, nec aliquod posset acci-
pere nutrimentum, sed evidans? incessanter die
noctuque faciebat. Ipsa autem vidua de consilio
quarundam sanctimonialium ipsius loci puerum
iam dietum ad beati Gregorii tumulum deporta-
bat,et puer ipse residens super tumulum lacrimas
in risum mutabat, et de suis languoribus est eura-
tus, Nos omnes tam spirituales quam saeculares
? ab cod, — ? sic. —* que add. cod. — 5 ab add. cod,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
ATI
personae, quae eramus in villa Porcetensi, haec
vidimus et testamur. Praeter haec si omnia alia
miraeula, quae ibidem per beati Gregorii merita.
fiunt, essent singulariter enarranda, prius esset
hora quam pagina defectura. Nam infirmi ibidem
a febribus, dolore capitis, dentium et oculorum,
fluxu sanguinis et. diversis languorum generibus
mirabiliter a Domino cottidie curantur, cui est
honor et gloria in saecula saeculorum. Amen.
5. Item accidit, ut quaedam domina de Mosella
coniugata propter importunitatem mariti sui in
quandam deciderat insaniam, sie quod, relicta
provincia, per devia tammquam demens corporis
vagabatur; tandem eum quibusdam peregrinis
ad dedicationem beatae Mariae in Aquisgrani
properantibus Porcetum pervenit. Ubi eum vi-
deret multitudinem populorum congregatam, in
tantam rapta est dementiam, ut crederet pere-
grinos ibi congregatos propter destructionem sui
corporis convenisse. Haec vero credens, vitans
turbam pomposam, ad submergendum se sponte,
multis videntibus, in vivarium monialium se
proiecit, sic ut paene submersa et quibusdam
famulis ibidem servientibus vix extrahi potuisset.
Quae super stratam posita et cum magna diligen-
tia custodita, tandem aggravata prae nimia las-
situdine obdormivit. Cumque expergefacta fuisset,
a quadam matrona inibi serviente, quae adhuc
vitae suae fruitur sospitate, quasi amens et inscia
rerum * facta, ad tumulum beati Gregorii est
perdueta. Ibique orationum vota ad Dominum ὃ
universis, qui aderant, persolventibus, mulier per
merita viri sanctissimi pristinae redditur sanitati.
Post haec vero mulier supradicta sana et incolu-
mis facta per aliquod tempus eidem coenobio
praestitit obsequium servitutis.
————
DE 8. EMERICO SIVE. HENRICO
DUCE
FILIO S. STEPHANI UNGARORUM REGIS
COMMIEN'TARIUS PRAEVIUS
$ I. De antiquitate et auetoritate Vitae anonymae S. Emerici.
1. Ε sancto stipite prodiit. pius ille iuvenis, no-
bilis ac religiosae ungaricae arboris flos amabilis,
sed. immatura morte praeventus. Quem licet aliis
diebus, nimirum. 2 septembris εἰ o novembris,
coluerint colantque Ungari, ideo tamen de illo
nunc nobis agendum est, quod. ad. diem 4 novem-
bris in. martyrologio. romano inscriptus legitur
atque promiserunt maiores nostri (1) ipsa die
Vitam eius aliquando datum iri.
9. Sanctum illum. principem ab avunculo suo,
divo Henrico II imperatore, nomen tulisse, tradidit
Aventinus et post eum recentiores. plerique, lta
(1) Act, SS., Sept. tom, I, p. 339 F., p.601 r.— (2) Bayerische
nempe Aventinus (2) : Der ungerisch künig sant
Steffan und sein gemahel frau Geisl, sant Hain-
richs swester, hetten einen sun miteinander élich
erworben, nenlen in nach seinem veter, sant
Hainrich dem kaiser, auch Hainrich, den die
Ungern sant Emrieh ir sprach mach haissen.
Quae res, quamvis ab antiquioribus taceatur, haud
improbabiliter tamen conicitur. Aliter quidem in
aliis monumentis nomen sancti principis effertur,
alque nunc forma Emerici vel alia similis usu
glerumque. recepta est, Verum in antiquissimis
fontibus nomen illud Henricus sive Heinricus,
Chronik, lib. V, cap. 90, ed. M, Lexer, tom. I (1889) p. 281.
Hainricusve
VITA I
A.P.
sive Emerici
|
Ὶ
AUCTORE
A.P.
Vitam
proponimus,
quae saepe
iam excusi
est,
418
Hainricusve scribitur (1); circa initium autem sae-
culi XIII in formam Hemericus transiit (2), moz
vero in Emericus (3); quae tamen saepe pronuntia-
batur vel etiam. scribebatur Emricus (4); inde no-
mina. hungarica, vetustius quidem Emreh, recen-
tius Imre (5). Jllyrii formam nominis in Myrcum
corruperunt; postea vero patriae. gloriae studio
abrepti, istam primigeniam beato iuveni. appella-
tionem fuisse. contenderunt, quem dicebant gente
suatem fuisse (6).
3. Huius porro sancti ad memoriam usque no-
stram pervenit. Vita quaedam pridem conscripta;
de qua imprimis nobis agendum est. Antiquissimum
ipsius, quod. superest, exemplar conservat biblio-
theca monasterii Runensis in Stiria : est nempe
coder Runensis 69 (— A1), in quo fol. 38-41 legi-
tur textus Vitae S. Henrici a diligenti quidem, sed
ignaro valde scriba medio circiter saeculo XIII
exaratus. Feliciter tamen. contigit, ut corrector
quidam paene coaevus pleraque. menda (7), non
tamen omnia, adhibito, ut videtur, ipso exemplari,
emendaret. Porro. ut. primigenium Vitae textum
certius nancisceremur, adhibuimus codices Parisi-
mum bibliothecae nationalis lat. 8879 (— A2)
saeculi XV, qui cum A1 plerumque consentit. (8),
item. Parisinum bibliothecae Mazarineae 1329
(— B1), olim coenobii Corsendoncani, saec. X V,
fol. 414-7 (9), et apographum codicis olim Lunae-
lacensis R. 239 (— B4), saeculi X V ineuntis, quod
apographum nune inter collectanea. Bollandiana
conservatur in codice. Bruzellensi bibliothecae re-
giae 8932, fol. 186-9 (10). 2n. hoc codice B 4 non
legitur. prologus. Postquam Unigenitus, qui in
ΑἹ. 9. B1 Vitae praefizus est, sed pro eo compa-
ret. prologus qui incipit Inclitus dux, quemque
maxima ex parte ad verbum mutuatus est quidam
seiolus er Vita maiore S. Stephani regis, cap.
16 (11). Ab eodem etiam prologo exorditur. Vita in
duobus aliis exemplaribus, nempe in codice Mona-
censi lat. 18624 (— C1), olim Tegernseensi 624,
saec. XV, fol. 26-31, et in. Vindobonensi bibl.
palatinae lat. 3362 (— C2), olim. Lunaelacensi
& f, 186 ,, saec. XV, fol. 905. -92'*. Aliter. incipit
Vita eadem in codice Leopoliensi. (Lemberg),
bibliothecae Ossolinianae 1944 (— D), saec. XV,
fol. 375-77; in quo textus exhibetur. pessime
depravatus, qui modo ad lectiones codicum A, modo
ad B vel C accedit. Legebatur tandem olim Emerici
Vita in codice Mellicensi M. 5, saec. XV, vel
saltem in ipsius prototypo (12); hodie vero certe in
Mellicensi non iam reperitur.
A4. Prodiit primum haec. Vita. typis ercusa. in
(1) Vid. M. Florianus, Historiae hungaricae fontes
domestici, script. tom. I (1881), p. 224-5 ; adde vetustiorem
codicem 41 Vitae infra edendae, et cfr. Pray, op. mox
citando, p. 73.— (2) Florianus, tom. ciL, p. 235; efr. codices
B 4 et € Vitae laudatae. — (3) Florianus, ibid.; cfr. codices
A2, B 1, 2, 8, δ. — (4) Florianus, tom. cit., pp. 148, 235-6. —
(5) Ibid., p. 148. — (6) Ioannes Tomcus, Fegiae sanctitatis
Illyricanae foecunditas (1630), p. 227.— (7) Pauca dumtaxat
huiusmodi menda, utpote nimis manifesta, exempli ergo
in annotandis lectionibus variantibus recensebimus. —
(8) Est hoe breviarium quoddam Strigoniense perpulehre
exaratum et pieturis ornatum. Ibi in officio S. Emerici
legitur, fol. 451-2*^, pars Vitae nostrae, nempe praefatio,
cap. 1 usque ad : postulabat, et rursus inde ab: In Ais omnibus
usque ad : divitias, cap. 2 usque ad : O ezeitatriz, et
praeterea pauca verba ex cap. 5.— (9) Apographum codicis
Corsendoncani conservatur in codice Bruxellensi bibl. reg.
8939, fol. 181-4. — (10) In capite inscripta sunt haec : Vita
S. Emerici ex codice chartaceo Monseensi. superioris
Austriae, litt. R. n. 239 notato, initio saeculi XV scripta;
similia leguntur fol. 189. Huius textus copiam maioribus
nostris fecit anno 1782 Mathias Rieberer, ut constat ex
DE SANCTO EMERICO DUCE.
libello cui titulus Legende sanctorum regni Hun-
garie in lJombardica historia non contente; cuius
opusculi princeps editio ante annum 1484 vulgata
esse videtur, nullo. tamen adscripto anno, loco
nomineve typographi. (13). Rarissimum. libellum
nobiscum benigne. communicarunt. humanissimi
viri Bernensi bibliothecae praefecti; prostat in ipso
Vita S. Emerici fol. 27-29 (— B2), desumpta ea
codice qui cum nostro B1 mazime, licet non ubique,
conveniebat. Ast ez: allero codice, cuius tamen lectio-
nes multum etiam. accedebant ad. lectiones codicis
B1, recusa. est. eadem. Vita in Legendarum iam
laudatarum editione quadam Cracoviensi (— Β 3),
anno 1511 (14), fol. 195-27". Ad parandam
autem Legendarum editionem Venetam anno 1498
(— B5) (15) adhibitus es! codex etiam alius,qui non
raro codici nostro B4 similior fuisse videtur.
5. Verum postea coepit genuinus Vitae textus a
viris doctis neglegi. Legerat siquidem illum Anto-
nius Bonfinius (T 1502), et ex eo materia narra-
tionis accepta, proprio marte seu, ut aiunt, suo
stilo res ab. Emerico gestas in suis Decadibus erat
prosecutus (16). Unde factum estut cum Laurentius
Surius Vitam sancti iuvenis operi suo hagiologico
inserendam. pararet, primigenium illius. textum
partim ad verbum, partim a. se ipso politum, saepe
eliam secundum Bonfiniinarrationem prorsus mu-
tatum repraesentaret(17).Quam adulteratam recen-
sionem in suas collectiones receperunt. anno 1600
Jacobus Bongarsius (18), anno 1744 Ioh. Bapt.
Prileszkyy (19), anno 1746 Ioh. Georgius Schwandt-
nerus (20). As! eodem anno 1746 partem aliquam
genuini textus in commentario suo de S. Stephano
qroferebat decessor noster Ioh. Stiltingus (24), exem-
plaribus B1.3. 4 usus. Genuinum eliam. textum,
editionem scilicet B4, anno 1777 recudi curavit
Georgius. Pray (92). Nostro demum saeculo bis
typis mandata est Emerici Vita, anno scilicet 1849
a Steph. Lad. Endlicher (23) ex codice € 2, et anno
1881 a Matthia Floriamo (2A) ex exemplaribus
B3.5 et C2.
6. Quae autem ipsi diligenti inquisitione reppe-
rimus exemplaria, horum nullum quidem est, quod
genuina auctoris verba. ubique repraesentet; sed
omnibus simul adhibitis, spes est. fore ut. primi-
genius lertus satis eracte constituatur. Notatum
autem velim me litteris A, B, C, D non tam certas
quasdam codicum, quas dicunt, familias designare
voluisse, quam variarum lectionum annotationem
breviorem. expeditioremque efficere. Sunt. nempe
circiter nonaginta loci, in quibus omnia exemplaria
B a binis exemplaribus C recedant; alibi tamen
litteris ab eo Ratispona. datis die 99 septembris huius anni
(ibid., fol. 190). — (11) MG., Ser. tom. XI, p. 238, lin. 6 sqq.
— (12) Cfr. Archivum Pertzii, tom. X, p. 651. — (13) Gir.
Hain, Repertorium, num. 9996. — (14) Multo plura haec
complectitur, atque inscribitur : Vita beatissimi Stanislai
Cracoviensis episcopi. Necnon legende sanctorum Polonie,
Hungarie, Bohemie, Moravie, Prussie et Slesie patrono-
rum. In lombardica historia non contente. — (15) Cfr. Hain,
num. 9998, Editionem, quae anno 1486 Argentinae prodiit,
nec vidi, nec aliunde cognovi. — (16) Antonii Bonfini,
Rerum Ungaricarum decades, ed. Mart. Brennerus, Basi-
leae, 1543, dec. II, lib. I. — (17) De probatis sanctorum
historiis, tom. V] (1575), ad d, 4 nov. — (18) Rerum Hunga-
ricarum scriptores varii, p. 281-3. — (19) Acta SS. Unga-
riae, tom. II, p.307-13.— (20) Seript. rerum Hungar., tom.I,
p. 429-32. — (21) Act. SS., Sept. tom. I, p 593, num. 263-6;
p. 543, num. 349; p. 561, num. 470. — (22) Dissertationes
historico criticae de SS. Salomone rege et Emerico duce
Hungariae, p. 87-100; cfr. p. 86. — (23) Rerum Ungarica-
rum monumenta Arpadiana, p. 193-201. — (24) Historiae
Hungaricae fontes domestici. Pars I, scriptores, tom. iU
p. 129-39. .
unwm
D
αἱ plerumque
valde
neglegenter.
Α
Scripsit hanc
Vitam Unga-
rus quidam
clericus
anonymus
B
sub initiis
saeculi X11,
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
unum alterumve inter exemplaria B, maaime vero
B4, lectiones codicum C proprias exhibent. Videtur
im libro, ex quo erseripla. sunt exempla. CA et
C2, textus Vitae paululum retractatus fuisse; ad-
duci enim non valeo, ut credam. ibi reperiri verba
Vitae primigenia. Quod. non inulile erat. dictu,
cum in quibusdam. locis non. solum in verbis, sed
eliam in. rebus narratis hi codices C a ceteris
paululum. discrepent. Sed. iam de ipso scriptore
deque opellae eius auctoritate agendum. est.
7. Auctorem Vitae gente Ungarum exstitisse,
ipse manifestum facit, quando cum. emphasi qua-
dam sub ipso initio haec in praefatione profert :
.. per mellifluam beati Stephani primi regis
nostri providentiam... Ipse enim noster est rex οἱ
apostolus... Quin idem ad. ecclesiasticum ordinem
pertinuerit, dubitare non sinunt tum res aestimandi
ratio, quae plane ascesin sapit, tum modusloquendi,
biblicis laciniis refertus; suspicor aulem — ipsum
clericum fuisse ecclesiae Albensis, in qua. corpus
beati Emerici tumulatum erat (1). Quodnam autem
ipsi nomen fuerit, nuspiam ipse innuit, neque
aliunde rescire est. Nequeo enim assentiri Georgio
ler. Hanero (2), qui, probantibus Stephano Ka-
tona (3) et Arpádio Kerékgyártó (4), labili satis
coniectura opinatus. est. Vitam. Emerici ab eodem
Hartvico conscriptam esse, qui iubente Colomanno
rege (1095-1114) Vitam S. Stephani regis litteris
mandavit. Levissima enim, ut milius loquar, sunt
argumenta, quibus id. illi probare nituntur; quae
insuper eo dumtaxat. fere vergunt, ut. ostendant
nihil esse quod manifeste obstet, quominus Vitae
nostraeauctor Hartvicus asseratur. Positivam vero,
si ita loqui fas est, unam solummodo rationem pro-
ferunt, nempe quod. * familiaris illa Hartvico
, phrasis, quam. in Vita. S. Stephani regis iden-
» tidem usurpat : Nec hoc silentio praetereundum
, est... Nee hoe praetereundum existiino..., eadem
» etiam in Vita S. Emerici occurrit in haec verba :
, Nec hoe praetereundum esse puto , (5). Quae
ratio quam minimi sit momenti, non est opus multis
declarare, cum haec sit tritissima locutio, quae a
quamplurimis. scriptoribus passim est adhibita.
Immo, ut alia omittam, illud propositae coniecturae
obstat, quod. auctor noster, ut monuimus, Ungarus
gente. fuit, Harlvicus vero, ut omnino videtur,
nequaquam (6).
8. De tempore autem, quo auctor ille scripserit,
aliter senserunt alii; verum ipsa Vita ea momenta
suppeditat, e quibus. colligamus illam paulo post
initium saeculi XII esse compositam. Antiquiorem
sane eam non esse inde ostenditur, quod non solum
— (8) Adversaria de scriptoribus
rerum Hungaricarum et Transsylvanicarum (1774), p. 8.—
(3) Historia critica regum Hungariae stirpis Arpadianae,
tom. II (1779), p. 471-81. — (4) Magyarország müvelüdésének
türnénete, tom. II (1866), p. 50 sq. — (5) Katona, l. c., p.478. —
(6) Cfr. MG., Scr. tom. XI, p. 223. — (7) Cap. 7 sub init. :ad
vicarium beati Petri Hildebrandum, qui romanae sedi pum
raefuit; ibid. versus finem : regi Ladisclavo, qui tunc em-
picea praefuit. — (8) Cir. Kerékgyártó Arpád,
op. cit. tom. Il, p. 50. — (9) Cap. 6. Nec ioc praetereundum
esse puto quod aliqu ando Constantinopoli cum domino
Almo duce commoranti quidam religiosus monachus ...
narravit. Gfr. tamen infra num. 10, not. 4. e (10) Nempe
cum Fabianus cancellarius Albensis ecclesiae praepositu-
ram etiamtum gerebat ; cfr. cap. 7 extr. : A Fabiano can-
cellario, eiusdem ecclesiae (Albensis) rectore. 15. vero anno
circiter 1091 factus est archiepiscopus Bacsiensis ; efr. Flo-
rianus, tom. cit., p. 933. — (11) Unum autem de egregiis
miraculis quod. postmodum in diebus nostris .. Deus
revelare dignatus est. — (12) Hunc Jocum ad assignandam
Vitae aetatem urgent Pray, op. cit, p. 85; Florianus, ru
cit., p. 232. — (13) ]bid.— (14) Postquam Stiltingus noster,
(1) Gfr. Vit. cap. 6, 7.
479
de Gregorio papa VII ([1087) et de Ladislao
rege. (T1095), tamquam de iis, qui non. iam
in vivis exsisterent, loqui. videatur (T), sed. ma-
xime quod iter quoddam ducis Almi Constan-
linopolim commemorat, quod. iter anno circiter
1109 ille suscepit (8); innuit autem auctor. exinde
iam aliquantum tempus intercessisse (9). Neque
tamen longum fuil istud. tempus ; capite enim 7,
narraturus miraculum quoddam, quod tempore
Gregorii papae VII (1073-1085) vel certe. ante
ultimum decennium saeculi X1 contigerat(10),docet
Vitae scriptor id rei suo tempore evenisse (11). Idem
quadantenus ostendunt ea prologi verba, quibus
auctor testatur novissimis, ut ita dicam, tempori-
bus per mellifluam beati Stephani providentiam
totius Pannoniae regnum lumen veritatis agno-
visse (12); quamquam non ita perspicuum est id
argumenti, cum." novissima illa tempora , ab
auctore in comparationem. aevi apostolici, hoc est.
temporis remotissimi, nominentur.
9. Multo minus ad determinandam huiusce
Vitae aetatem. adhiberi valet locus ille, qui in
eodem prologo verba moz laudata proxime sequi-
tur : Et quia eius (nempe S. Stephani. regis) gesta
sunt inenarrabilia, nec nostri ingenii congruit
parvitati, iustius et utilius visum est quatenus
filii eius... edisseramus insignia. /nde nimirum
colligebat Florianus (13) legendam S. Stephani tunc
temporis nondum fuisse editam, ac proin. Vitam:
Emerici exeunte saeculo XI compositam. esse; at
perperam ille ita. Certum quidem est nullam ex
tribus 5. Stephani Vitis, quae nobis servatae
sint, a biographo nostro lectam esse. Verum prae-
lerquam. quod minime consentiunt — recentiores
auctores in. assignanda. trium illarum. Vitarum
aetate et. mutua. relatione (14), insuper. ut. ratio
reddatur. verborum supra exscriptorum, sufficit
plane si statuimus auctori, cum haec scriberet,
Vitam Stephani nondum. innotuisse. Quin etiam
si harum trium quandam cognovisset, illum eadem
verba scribere non poluisse, minime est. evidens.
10. Ex dictis porro omnino constare videtur
Vitam Emerici post annum 1109, non tamen ita
multo post, esse compositam. Cunctabundus tamen
haeret supra. laudatus Florianus : urget siquidem
ea quae scribit auctor cap. 7, ubi miraculum, quod
gqaulo ante an. 1091 contigit, asserit nostris tem-
poribus factum. esse; unde ilico colligit Florianus
auctorem huic miraculo praesentem. adfuisse. At
simul notat. ea, quae cap. 6 referuntur, ad annum
circiter 1110 pertinere, narratorem vero, interpo-
sita voce aliquando, innuere se. aliquamdiu post
cum in hisce Actis S. Stephani historiam illustraret, pauca
quaedam de ipsius Vitis protulit (Sept. tom. I, p. 456-61),
multi de iisdem. scripserunt, eaque inter se mirum in mo-
dum discrepantia. Recentiores nominare iuvabit, ut sic ali-
quod saltem supplementum commentario Stillingi prae-
beamus : W. Wattenbach in MG., Ser. tom. XI, p. 2224
et Deutschlands Geschichtsquellen, 5 ed., tom. Il, p. 185-6;
Kerékgyártó Arpád, op. cit, p. 41-9; Florianus, op.
cit., tom. I, p. 162-220; cfr. [J. Városy ?] in fasciculis perio-
dieis Sedzadok, tom. XV (1881), p. 692-702. et Florianus,
tom. ΠῚ, p. 302-315; Η. Marczali, Ungarns Geschichts-
quellen im Zeitalter der Arpaden, p. 13-21; cfr. A. Huber in
Mittheilungen des Instituts für. oesterr. Geschichtsforsch-
ung, tom. IV, p. 130-1; J. Pauler in Századok, tom. XVIII
(1885), p. 739. sq. et in Ungarische Revue, tom. V (1885),
p.62-/2. M. Rosenauer, Studien zur. Kritik: ungarischer
Geschichtsquellen für die Zeit Stephans des Heiligen (Pro-
gramm Mediasch, 1885/86) p. 823; J. Karáesonyi in
Századok, tom. XXVI (1892), p. 93-41; 1. Pauler, ibid.,
p. 98096. De earundem Vitarum mutua relatione mox
se acturum promisit R. F. Kaindl, Beitr. zür dlferen ung.
Gesch. (1893), p. 79, not. 21.
res
AUCTORE
A. P.
non autem
antea ;
E
atque tota
AUCTORE
A.P.
ab uno
auctore
composita est.
Qui auctor
ea quae
vulgari fama
compererat,
vel a graeculo
narrata
temere
crediderat,
í
:
J
A80
res gestas manum operi scribendo admovisse. Qui-
bus praemissis, conicit priorem partem. cap. 6
(usque ad. verba : Et quoniam in ecclesia) ad
primam operis scriptionem. non pertinuisse, sed
esse forsan additamentum, quod. a sciolo quodam
operi iam edito insertum fuerit (1). Quam. conie-
cluram duabus rationibus confirmare nititur, tum
quod caput illud. additicium trita hac locutione
inducitur : Nec hoc silentio praetereundum esse
puto, quae formula interpolatorem. subolet, tum
quod “ differt. etiam stilus , istius cap. 6 a stilo
reliquae Vitae. lllius autem rei egregiam hanc
profert. probationem : * Nam , ait, * Stephanus
, tam in. praecedentibus quam in iis quae sequun-
, tur beatus, semel christianissimus, sanetus nus-
» quam appellatur. Hic vero legitur : Sancti Ste-
, phani primi regis Pannoniae, quod ad imitatio-
, nem sententiae in prologo : Melliflua providentia
,, beati Stephani primi regis nostri positum esse
, Suspicamur ,. A ventilandis hisce argumentis
abstinere malo; nimis enim fultilia sunt. Ad
celera, quae protulit Florianus, respondeo neque
adverbio aliquando tam. remotum tempus, neque
locutione in diebus nostris tam propinquum desi-
gnari, quam ille opinatur. Vocis enim aliquando
significatio valde indeterminata est ; quin alibi non
solum praeteritum, sed. etiam subinde praesens vel
futurum tempus indicat. In capite autem 7, in quo
dicilur miraculum anni 1091 accidisse postmo-
dum in diebus nostris, id. peroppositionem refertur
ad prozime antecedentia, in quibus egerat. auctor
de rebus anno 1031 gestis, nempe tricesimo die post
mortem S. Emerici (2). Nihil alioqui obstat, quomi-
nus anno 1091 in vivis exstilerit. vel etiam annos
non paucos natus fuerit auctor, qui tamen nonnisi
viginti οἱ amplius post annis Vitam sancti con-
scripserit.
11. 1116 igitur auctor, qui octoginta circiter post
annos, quam mortuus erat Emericus, gesta. sancti
iuvenis litteris mandavit, quonam ex fonte narra-
tionis materiam acceperit, ipse docet cap. 4 : Pauca
tamen, quae de gestis eius audivimus, diligenter
referamus. Quem locum ita enarrat Florianus (3) :
* CAuclor) gesta beati Emerici ex auditu narrat, a
, testibus, ut apparet, oculatis edoctus. Testes hi, ut
» $6 (h. e. nostro cap. 5) scribit : Sponsa. eius, et
, familiaris minister, quae viderat et audierat,
» post mortem beati ullra non abscondit ,. Quo iure
haec se affirmare posse Florianus credat, non
assequor ; minime enim. liquet illos, a quibus res a
se relatas audivit, testes fuisse oculatos; minime
scribit ille testes istos, quos ipse audiverit narrantes,
fuisse beati iuvenis sponsam vel famulum ; ut
omittam valde dubiwm 6886. utrum — alteruter
horum, cum scriptor noster nasceretur, essent
superstites. Immo multo probabilius videtur. scri-
plorem nostrum ea. litteris mandasse, quae vulgari
fama. ferebantur, quaeque sibi a. quopiam erant
tradita.
19. Una tamen in re diserlius auctorem suum
nominat, nempe cap. 6: Nec hoc praetereundum
esse puto quod aliquando Constantinopoli cum
domino Almo duce commoranti quidam religiosus
(1) Op. cit., tom. 1, p. 234, cfr. p. rv. — (2) Eodem pacto in
praefatione verba novissimis, ut ita dicam, temporibus non
ita intellegenda sunt, quasi ipso auctoris tempore Pannonia
ad fidem Christi venisset, sed quia illius conversionis tem-
pus comparatur eum tempore ascensionis Domini et prae-
dicationis apostolicae, atque ita tamquam recens aestimari
debet. — (3) Tom. I, p. 233. — (4) Non clare quidem indicat
iste quisnam ille fuerit, qui cum Almo duce Constantino-
poli commoratus est; unde fil ut. duplici. interpretationi
DE SANCTO EMERICO DUCE.
canonicus Caesariensis ecclesiae... narravit se in
gestis saneti Eusebii legisse; quem Eusebium
paulo post dicit fuisse sanctum Eusebium Caesa-
reae Palestinae metropolitanum. Jamvero grae-
culum illum, cuius hic loci testimonium invocatur,
scriptori nostro. (4) verba. dedisse, plane manifes-
tum est. Non solum enim nullus Caesariensis epi-
scopus Eusebius nomine recensetur praeter cele-
berrimum | illum. scriptorem. ecclesiasticum, qui
saeculo IV florebat ; sed insuper fieri omnino non
potuit. wt. ficticius Eusebius, quem nominat noster,
anno 1031 Caesareae in processione una cum
clero οἱ populo incederet. Nam Caesarea. tunc
temporis sub potestate infidelium. erat, neque ante
annum 1101, postquam nempe urbem. expugnavit
Balduinus I rex Hierosolymitanus, constitutus est
ibidem metropolita latinus. Hic igitur credulitatem
suam candide prodidit simplex auctor noster; unde
fit ut auctoritas eius, etiam quantum ad reliquam
narrationem, non parum elevetur.
13. Sed et id etiam ipsi vitio vertere debemus,
quod non satis fideliter genuinam vel saltem inte-
gram S, Emerici effigiem expressit. Dum enim in
extollendis sancti iuvenis virtutibus totus incumbit,
vir ipsius attingit historiam, ut monachi potius
quam regii adulescentis Vitam prae manibus habere
lector credat. Insignem utique sua in res divinas
propensione. erstitisse piissimi patris filium piissi-
mum, plurimum abest ut in dubium revocemus ;
consonantque plane ea quae. refert noster de exer-
cilationibus pietatis οἱ paenitentiae αὖ Emerico
usurpatis, cum. aystica et. ascelica tum. virorum
saeculi XI, tum. Ungarorum id temporis proce-
rum. indole (b). Verum aegre in animum induco
nulla alia ab Emerico gesta esse, quae a. Vitae
scriptore silentio praeterita sint, sive ea ille ignora-
vil, sive polius parvi. fecit. et. meglegenda. ducit,
utpote qui non historicum opus componere, sed
piis lectoribus nonnulla. ad. animi aedificationem
facientia. praebere. intenderet. Omitto quidem ea
quae in Libello de institutione morum ad Emeri-
cum ducem leguntur, cum biographi nostri narra-
tione non ita. facile in concordiam revocanda, ut
cum libelli auctor sanctum principem delicate edu-
catum esse innuit (6). Sed haec non urgeo; quam
enim. fidem. faciat. ille. libellus, utrumve αὖ ipso
S. Stephano, an illius nomine a 58. Gerardo. Csa-
nadensi, an etiam. a recentiore quopiam. auctore
conscriptus sit, non liquet (7).
14. Verum maioris momenti est. quod in Anna-
libus Hildesheimensibus legimus ad annum 1031
commemoratum : Et Heinricus Stephani regis
filius, dux Ruizorum, in venatione ab apro discis-
sus, periit flebiliter mortuus (8). Jamvero haec
non solum ab auctore Vitae reticentur, sed. et satis
aliena sunt. ab. iis quaecumque de indole Emerici
ille profert. Neque aliam ob causam testimonium
dictorum Annalium recipere detrectarunt nonnulli
recentiores; ita v. g. diligens rerum ungaricarum
historiographus Georgius Pray : * Cum ab eius-
, modi oblectamentis , (nempe a venatione) * indo-
» lem Emerici fere abhorruisse sit. verosimile, ut
, ex iis, qui de eo. scripsere, liquet, neque ullus
locum reliquerit, nempe commoranti mihi vel commo-
ranti cuidam. Prior tamen tantum non omnibus placuit
et est veri similior. — (5) Cfr. Marczali, op. cit., p. 22:3. —
(6) Cir. Florianus, tom. cit, p. 229, num. 8, p. 230. —
(7) Cfr. Florianus, p. 220-32; Karáesonyi János, Szent
Gellért Csanádi püspük élete es müvei (1887), p. 259-308. —
(8) MG., Scr. tom. IIT, p. 98; G. Waitz in Seript. rer. Germ.:
Ann. Hildesh. (1878), p. 36.
» praeterea
D
ita. vettulit,
ut non satis
fideliter,
E
F
neque integre
sancti
principis
C
historiam
proponeret.
. DIES QUARTA NOVEMBRIS. A81
A , praeterea. inauditum. eatenus mortis genus in
» litteras. vetulerit, credibile est scriptorem aut
, maligna fama deceptum, aut errorem in nomine
, commisisse, dum praeterea Emerieum Russorum
, ducem novo errore comminiscitur , (Y). Immo ex
dictis opposita. plane sententia. colligenda. est (2).
Annalista. enim — Hildesheimensis | antiquissimus
omnium est, qui de S. Emerico scripserunt; siqui-
dem pars horum Annalium, quae ab anno 1000
incipit εἰ in annum 1040 desinit, in superstite codice
uno calamo exarata est saeculo XI, totaque ex
velustiore el uberiore exemplari, cuius alibi reli-
quiae exstant, est descripta (3). Pronum igitur est
concludere, fidem potius habendam esse annalistae
illi paene couevo, cum praesertim haud aegre intel-
legatur cur Vitae scriptor, laudandis Emerici virtu-
tibus οἱ moribus. ascelicis totus. intentus, talem
egregii principis exitum, si illum quidem non igno-
ravit, silentio premere maluerit.
15. Alibi tamen idem Georgius Pray alias con-
gerit rationes, cur narrationi. Annalium Hildes-
heimensium fidem adhibere cunctetur (&). * Magno-
» pere , inquil, ^ vereor ut mortis genus, quo Eme-
, ricum e medio sublatum perhibet, et cuius nemo
, praeterea meminit, rite consignatum sit, praeser-
tim cum non desint, inter quos Ranzanus est,
qui Emericum prius, quam obiisset, morbo ten-
tatum scripserint, quod. a. laniena. illa. Hildes-
haimensis chronographi magnopere abhorret.
Quae res si veritati consentanea esset, non dubi-
, lem. Aloldum scriptorem. supparem et nostris
y vicinum, scripserat enim in Austria, miserandae
, huius mortis mentionem. facturum fuisse ... ἡ
Jamvero haec facillimam habent. responsionem.
Nempe quod cruentam Emerici mortem tacent
auctores Annalibus. Hildesheimensibus | posterio-
res, id argumento dumtaxat. est. ab iis laudatos
Annales mon lectos esse; nolamdum autem est
huiusmodi auctores vir non. omnes in hac morte
narranda sequi Vitas sive Emerici, sive patris
eius Stephani (5); quae omnes Annalibus Hildeshei-
mensibus mon. parum recentiores sunt. Auctorita-
tem. Petri. Ranzani, qui extremo saeculo. X V
scribebat, in hac causa a Praio invocari, miror.
Quod vero ad. Aloldum Peklariensem attinet, con-
stat iam fragmenta. chronicae ipsi attributae (6)
opus esse spurium ab audaci falsatore. saeculo
XVIII confectum (1).
16. Porro ut quae hucusque dicta. sunt, paucis
comprehendamus, fatendum est. ob scriptoris tum
5
(1) Annales rerum Hungariae, pars 1 (1764), p. 39; cfr.
eiusdem Dissertationes (1774), p. 56-7. Praio consentiunt
Katona, op. cit, tom, 1, pp. 386, 388-9, et alii moderni. —
(2) De appellatione d'ucis Ruizorum videsis infra, num. 18.
Venaticorum Emerici ludorum, quibus nempe talis condi-
cionis homines apprime delectantur, memoriam quandam
reperire est in fabulis illis polonicis, de quibus infra, num.
93.95, — (3) Cfr. Waitz, l. c., p. Vit et auctores ibi citatos. —
(4) Dissertationes, p. 57. Recte quidem scripserat ille (ibid.,
p. 43) chronographo Hildesheimensi, utpote qui aetati
Emerici si non synchronus, cerle proximus esset, auetori-
tatis plus tribuendum esse quam domesticis scriptoribus ab
115 temporibus longe remotis. Sed sibi non satis constitit vir
clarus. — (5) Sic opus extremo saec. XIII, ut videtur, con-
gestum, cui titulus Cronica Ungarorum iuncta et mixta
cum cronicis Polonorum et Vita S. Stephani; in quo haec
cap. 9 legere est : Mox decidens in infirmitatem Henricus
nobilis dux Sclavoniae VIII diebus languit, nona vero die
hora IX emisit spiritum (A. Bielowski, Mon. Polon. hist.
tom, I, p. 508). Praeterquam autem quod haec nullo pacto
Annalibus Hildesheimensibus contradicunt, chronica illa
nullius est momenti, utpote insulsa farrago stultissimis
fabulis referta. Vide H. Zeissberg, Die polnische Geschicht-
schreibung des Mittelalters (1873), p. 87, not. 1; cfr. eiusdem
Miseco I in Archiv für oesterr. Gesch., lom XXXVIII,
Novembris Tomus 1I.
non satis antiquam aetatem, tum credulitatem, tum.
non omnino liberum ab aliis studiis animum, non
praecipuam Vitae S. Emerici ab eo compositae tri-
buendam esse auctoritatem, neque illam inter fon-
tes historicos veri nominis iure posse computari.
S II. De his quae eirea S. Eme-
rieum in aliis monumentis
historieis leguntur.
17. Igitur quo minoris momenti est. Emerici
Vita, eo magis necessarium est ut. ceteros, qui de
ipso scripserunt, scriptores antiquos conquiramus.
Prior ordine temporis occurrit annalista. Hildes-
lheimensis, cuius testimonium moz aliqua ex parte
qerpendimus et. comprobavimus. Is tradit Emeri-
cum anno 1031 obiisse; consentiunt Vitae S. Ste-
phani infra laudandae, tum. Annales veteres un-
garici ineunte saeculo. XIII descripti (8). Quod.
autem. Annales Allahenses (9) et Auctarium Ekke-
hardi Allahense(10) ad annum dumtazat 1033 mor-
tem Emerici commemorant, nullum nobis facit ne-
gotium ; collector enim Annalium Altahensium, qui
Annalibus Hildesheimensibus plurimum usus est,
hoc loco perperam eis est usus, atque mazime in
assignandis. temporibus omnia. manifeste permi-
scuit (11). Ubi vero recentiores quidam annum 1030
Emerico emortualem fuisse statuerunt, id illi nullo
grolato testimonio, nulla ratione proposita, feee-
runt (12). Constat igitur sanctum nostrum anno 1031
vita functum esse. Quo autem anno natus idem sit,
nuspiam est traditum. Legerat quidem Georgius
Pray (13) ^ in vetustissimis quibusdam breviariis ,
illum anno aetatis vicesimo quarto e vita. migrasse;
unde colligendum esset ipsum anno 1007 in lucem
esse editum. Sed exiguam in rebus huiusmodi fidem
tribuendam. esse lectionibus, quae in breviariis le-
guntur, ipse Pray alibi ultro agnovit (14).
18. Ut autem ad. Annales Hildesheimenses rever-
lamur, iam audivimus eos carpentem Georgium
Pray (15), quod Emericum ducem Ruizorum a rppel-
lassent; quam censuram. prolixe in alio opere (16)
confirmare misus est; in quo postquam multo
cum eruditionis apparatu contendit * Emerieum
y viz titulum ducis Russorum gessisse, mullo minus
, ducem Sclavoniae fuisse; omnium autem gravis-
, sime errare, qui. illum Sirmii ducem faciunt ,,
conicit tandem eundem vel. Transsylvaniae ducem
p. 114; Marczali, op. cit., p. 156. — (6) Edita sunt apud Chr.
Hanthaler, Fasti Campililienses, tom. I (1747), p. 1276-85.—
(7) Ctr. Marczali, op.cit., p. 161-2; Wattenbach, Deutschlands
Geschichtsquellen, ed.5*, tom. II, p. 474. — (8) Ed. Endlicher,
op. cit, p. 55 sqq, tamquam Chronicon Posoniense; W.
Arndt in MG., Scr. tom. XIX, p. 571sqq., tamquam Annales
Posonienses ; W. Wattenbach in. Archiv für oesterr. Gesch.,
tom. XLII (1870), p. 502 sqq, tamquam Annales veteres
Ungaricos; M. Florianus, op. cit, tom. ΠῚ, p. 208 sqq.
tamquam Adnotationes chronologicas saeculi XII et XIII
(cfr. p. n1). Videsis Marczali, op. cit., p. 107-9; Wattenbach,
Deutschlands Geschichtsquellen, ed. δ", tom. II, p. 186, not.2.
— (9) MG., Ser. tom. XX, p. 791 ; cfr. Ann. Altahenses mi-
nores, ibid., p. 775. — (10) MG., Ser. tom, XVII, p. 363.—
(11) Cir. W. Giesebrecht, Geschichte der deutschen. Kai-
serzeit, tom. II (ed. 4^), p. 587; idem in MG., Ser. tom. XX,
p. 777-8; E. Steindorff, Jahrbücher des deutschen Reichs
unter Heinrich ILI, tom. (1875), p. 437. — (12) Cfr. Pray,
Dissertationes, pp. 43, 56. Eundem annum designavit Baro-
nius (Ann. eccles. ad. an. 1030, num. nr), deceptus falsa
lectione Vitae Stephani auctore Hartvico, in qua legit an-
num * millesimum tricesimum ,, omissa vel neglecta voce
* primum ,. — (13) Ibid., p. 43. Ctr. Katona, op. cit., tom. I,
p. 130.— (14) Op. cit, p. 67.— (15) Ann. rer. Hung., pars I,
p.39.— (16) Dissertationes, p. 57-10, :
61 fuisse
AUCTORE
Alia
quaedam de
S. Emerico
tradiderunt
Annales
Hildesheim-
enses,
parre
AUCTORE
A.P.
Legenda
maior
S. Stephani,
482
fuisse (1), vel simpliciter ducem Ungariae dictum
esse (2). Infelicem hane et minime fundatam esse
coniecturam crediderim, siquidem sub neutro titulo
in monumentis antiquis comparet Emericus. Neque
etiam uspiam in iis appellatur dux Sirmiensis,quem
titulum sancto iuveni, tum 0b hanc, tum ob alias
rationes, iure a Praio denegari ultro concedimus.
Utrum autem iure titulum ducis Ruizorum, quem
Annales. Hildesheimenses, vel. ducis Sclavoniae,
quem iam citata Cronica Ungarorum saeculo XIII
composita ipsi tribuunt (3), laudatus auctor per-
neget, dubius haereo. Horum alterutro vel etiam
utroque non inepte designari specialem Emerici in
Slavos Pannonicos dominationem, intellexerunt
inter recentiores viri quidam docti (4). Scio equidem
regionem illam, quae postea Sclavonia nomen tulit,
et quae infra Ungariam meridiem inter et occiden-
tem patet, nimirum ultra Danubium et Dravum
fluvios, post initia. demum saeculi XII totam
factam esse iuris ungarici. Sed an et quanta pars
ipsius, mazime vero ea quae Pannonia Savia nun-
cupata est, vel etiam huiusce Pannoniae particula,
tempore S. Stephani intra regni ungarici fines
comprehensa. fuerit, multis disputarunt auctores
ungarici, austriaci, germani; dum igitur res dubia
manet, sapientis critici non est testimonium, utut
obscurum, scriptoris antiqui, quin etiam coaevi vel
paene coaevi, auctoris. scilicet Annalium Hildes-
heimensium, non dico tamquam falsum reicere,
sed eliam. in. hac. ve ventilanda. neglegere. Atque
haec sufficiant; hanc. enim controversiam iterum
movere et de limitibus regni ungarici tempore
S. Stephani inquirere, a. praesenti proposito alie-
mum est.
19. In huius autem sancti regis Vitis, quae ser-
vatae sunt, commemorari egregias filii eius Emerici
doles, consentaneum. erat. Tacet tamen de ipso
S. Stephani " legenda ,, quae dicitur, * minor ,
quaeque ceteris videtur antiquior. Sed in * legenda
maiore , quam alii saeculo X I, alii saeculo XII plus
minus provecto conscriptam putant, haec iam legi-
mus cap. 16 : ludieis aeterni per secreti consilii
examinationem in filiorum suorum obitu sibi
sensit (Stephanus) imminere verbera, quos in
ipsis infantiae gradibus insontes, qui dedit, ab-
stulit. De quorum morte maestitiam obortam
genitor propter amorem filii superstilis, sanctae
indolis pueri Heinrici, solacio compescuit; quem
quasi iam unicum caro diligens affectu, precibus
Ghristo cottidianis et eius genetrici virgini perpe-
tuae commendavit. Hunc igitur fore superstitem,
hune regni eius heredem votis omnibus deside-
ravit, et ut efficacior fieret ad tenenda tanti regi-
minis gubernaeula, virorum. documentis ortho-
doxorum usu lectionis coltidianae fecit auditum.
utrumque praebere. Ipse quoque paternae dile-
clionis ardore compunetus, libellum sibi de
institutione morum composuit, in quo fideliter
et amicabiliter verbis eum admonitionis spiritua-
lis alloquitur, instruens qualiter... Talibus et his
similibus diseiplinis institutus iuvenis praeclarus,
dispositioni aeternae, eui omnia subiacent, oboe-
(1) Ibid,, p. 60. — (2) Ibid., p. 70. — (3) Cfr. supra num. 14
et num. 15, not. 5. Dua: Sclavoniue vocatur etiam Emerieus
in quibusdam libris liturgicis Zagrabiensibus; cfr. Pray,
Dissertationes, p. 67; 1. Dankó, Vetus hymnarium ecclesia-
sticum Hungariue, p. 83 et p. 236, not. 3. — (4) M. Büdinger,
Oesterreichische Geschichte, tom. 1 (1858), p. 426, not. 6;
E. Steindorff, op. cit., tom. I, p. 149, not. 1. — (5) MG., Ser.
tom. XI, p. 227-8; Florianus, tom. 1, p. 25-6 (cap. 15). —
(6) MG., 1. c., p.238, annot. *; Florianus, p.57-8. — (7) Exstat
eliam in Avis nostris, Sept. tom. I, p. 543-6. — (8) Cfr. supra,
num. 13, — (9) Florianus, tom. lI, p. 78. Quin etiam inventus
DE SANCTO EMERICO DUCE.
diendo, 1031 dominicae incarnationis anno vitam
hanc exitialem commutavit sempiterna, superno-
rum civium adiunetus contubernio. O quantus
luctus omnium, sed maxime principum, inter
quos pater desolatus grave traxit suspirium (5).
Quae totidem verbis transcripta sunt in Hartviciana
S. Stephani Vila (6), nisi quod versus finem inserta
est. narratiuncula quaedam ex. ipsa Emerici Vita
manifeste desumpta. Nimirum post verba adiunctus
contubernio, jta pergit Hartvicus : Cuius animam
ipsa transitus sui hora cuidam episcopo Graeco-
rum, sanctae conversationis viro, revelatum est
deferri per angelos ad caeli palatia.
90. Paucissima equidem inde addiscimus, quae
in Vita Emerici non essent commemorata, eaque
non magni momenti. Jam supra obiter meminimus
libelli illius, qui a. sancto rege in gratiam filii sui
conscriptus fertur, monuimusque de ipsius authen-
lia non. constare. Verum non multum id. nostra
refert. Exhibet. quidem libellus ille, saepe. typis
editus (7), documenta plena pietatis et sapientiae;
sed vir aliquid. in ipso legitur, quod historiam
S. Emerici illustret (8). Quod. autem tradit. Vita
Stephani, vehementer optasse sanclum regem ut
unicus iam ille filius sibi superesset et. in regno
succederet, id facile inlellechw erat. Non tamen satis
haec. fuerunt posterioris aevi scriptoribus; quibus
si fidem adhibes, statuerat (Stephanus) pompis
huius saeculi, deposito regio diademate, renun-
tiare, Deique solius servitio, exterioribus curis
expeditus, deditus esse. Coronam vero regni
Emrico duci filio suo se daturum disposuerat ;...
cum (autem) sanctissimus pater curam ministra-
lionis gubernandi filio sanctissimo commiltere
intenderet, dux ipse morte est praeventus. Ita
extremo saeculo XIII Simon de Keza in Gestis
Hungarorum (9), quae narratio tum in alia opera,
tum praesertim in plerasque, quae postea scriptae
sunt,chronicas et historias ungaricas transiit. Eam
nempe pluribus paucioribusve verbis exhibent sae-
culo XIV Andreas Dandulus in Chronico Ve-
neto (10), Chronicon pietum, quod dicitur, Vindo-
bonense, cap. 41 (11), Chronicon Hungarorum
rythmicum (19) ab Henrico Mugelensi, ut vide-
tur (13), compositum, Chronicon Budense(14); sae-
culo autem X V. Chronicon Dubnicense (15), Chro-
nicon, quod dictum est, Monacense, num. 28 (16),
Johannes de Thrwocz in Chronica Hungarorum,
part. 1, cap. 33 (17), Petrus Ranzanus in Annali-
bus, lib. 61, indice 9 (18) et alii multi (19).
91. Verum, ut cum Stiltingo nostro loquar, cum
nihil de hoc regio consilio habeant fontes antiqui,
illud desiderium abdicandi se regno, licet incredi-
bile non sit, tamen ut. plane certum affirmare no-
lim (20). Esto enim, quod nuper demum agnitum
est. et. plerisque viris doctis probatum, minime ex
uno Simone de Keza recentiores, quos laudavimus,
seriptores ungaros ea, quae proferunt, hausisse,
verum. twm illos, tum Simonem, antiquiore fonte,
chronica nempe quadam patria, usos esse, quam
liberius alii, alii ad verbum subinde exscripserint,
attamen nequaquam. talis fuit chronica illa primi-
est, qui eomminisceretur Emerieum posl patrem regnasse
(cr. Pray, Dissertationes, p. 56). — (10) Muratori, Rer. italic.
Seript., tom. XII, col, 234. — (11) Florianus, tom. II, p. 143.
— (12) I. Chr. Engel, Monumenta Ungrica, p. 33-4. — (13) Gfr.
W. Wilmans in. Zeitschrift für: deutsches. Alterthum, tom.
XIV (Neue Folge II), p. 155 sqq.; ἃ. Roethe, ibid., tom. XXX
(ΝΟ F. XVIII), p.345 sqq.— (14) Edid. I. Podhradezky, p. 70-1.
— (15) Florianus,tom. HII, p. 47-8. — (16) Ibid., p. 225. —
(17) Schwandltner, op. cit, tom. I, p. 97. — (18) Florianus,
op. eit, tom. IV, p. 191. — (19) Cfr. etiam Act. SS., Sept.
tom. I, p. 542, num. 346, — (20) Ibid.
genia,
D
Hartvicus in
Vita eiusdem,
Libellus de
institutione
morum ad
Emericum
ducem,
recentiores
chronicae
ungaricae,
Α
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 483
genia, quae in enarrandis rebus ineunte saeculo XI
| gestis, plenam fidem faceret. Qui enim de ea omnium
- benignissime iudicavit, H. Marczali, is illam circi-
Pelbartus
de Temesvar,.
ter anno 1150 scriptam esse opinabatur; atqui osten-
sum est eandem saeculo demum X111, eoque forsan
iam aliquatenus. provecto, compositam esse (1).
Porro tutius et. sapientius. erit, huiusce chronicae
iam deperditae, quae non ita antiqua erat el cuius
propagines omnes fabulis minime carent, testimo-
nium caute recipere. Illud non solum recepit, sed
flosculum etiam. addere non dubitavit. extremo
saeculo XV. Pelbartus de Temesvar, cum in. suo
Sermone de S. Emerico duce (2) scripsit : Pater
eius beatus rex Stephanus, convocatis Hungariae
baronibus, a singulis sacramentum exegit, ut post
86 regnalurum praeficerent ac diademate ipsum
insignirent (3). Cuius rei fides penes contionatorem
. sit (A).
Vita
S. Gerardi
Qsanadensis,
annales
S. Crucis
polonici,
99. Facilius autem aures praebebimus alii scri-
ptori ungaro, licel antehac inaudita narranti, illi
scilicet qui Vitam S. Gerardi Csanadensis episcopi
conscripsit. Quae quamvis satis recenti. tempore,
saeculo nimirum XIV, composita sit et naevis mi-
nime careat, nonnulla. tamen. praebet haud. sper-
nenda neque scitu indigna (5). Narrat porro ipsius
auctor Gerardum, cum Venetiis profectus in Unga-
viam. venisset, ut hac via. Hierosolymam propera-
vet, detentum esse a. S. Stephano; de quo haec addit
cap. 9 : Rex Gerhardum retinuit apud se,... fecit-
que eum filii sui Hemerici magistrum diebus mul-
tis. Factum est autem, cum videret beatum ducem
Hemerieum crescere in virtute hostemque humani
generis, Christo auxiliante, viriliter superare, tu-
multum populi fugiens heremum peciit, que vulgo
Beel vocatur, ubi continuis septern annis reman-
sit... edificans sibi cellam, in qua dictabat libros,
quos propria manu scribebat (6). Inter hos autem
libros annumerandum esse Libellum de institu-
tione morum ad Emerieum ducem, sunf, uf iam
monuimus, qui opinentur.
93, Aliquanto autem ante tempore, quam haec
Vita Gerardi scribebatur, alia. de sancto nostro
memoriae tradebantur in Polonia, quae postmodum
(1) Vide de tota re Zeissberg in. Zeitschrift für oesterr.
Gamnasialwesen, 1879, p. 491 sqq; Marezali, op. cit, p. A
sqq., efr. p. 80; A. Huber in Mittheilungen des Instituts für
oesterr. Geschichtsforschung, tom. IV, p.131 sqq.; Ὁ. Rade-
macher, in. Forschungen zur deutschen. Geschichte, tom.
XXV, p.381 sqq. (vide pp.388, 391); 0. Lorenz, Deutschlands
Geschichtsquellen, ed. 3^, tom. I, p. 336 sqq.; b. von Heine-
mannin Neues Archiv, tom. XIII, p. 61 sqq. Cum haec typis
mandabantur, venit in manus nuperrime edilus a v. cl. R.
F. Kaindl libellus : Beitrüge zur ülteren ungarischen. Ge-
schichte;in quo, p. 49-54, rationes quasdam aflert auctor, ut
credat antiquius illud documentum, ex quo hauserunt chro-
nistae ungari posteriores, extremo saeculo XI seriptum
esse (cfr. ibid.. p. 93). Rem tamen non omnino dirimit atque
inanimo habet eam postea fusius examinare. Quod si opi-
nionem suam plane probaverit vir doctus, stabit tamen
conclusio nostra, narrationem hane, de qua agitur, caute
recipiendam esse. — (2) Pomerium sermonum de sanctis.
1489. — (3) Cir. Florianus, tom. I, p. 141, num. 6. — (4) Non
ineple coniciat quispiam haec incaute in S, Emericum a
Pelbartio translata esse, quae de Aba rege, S. Stephani
nepote et post Petrum regem successore, tradit auetor Cro-
nicae Ungarorum, cap. 10 (Endlicher, op. cit, p. 11); quem
pessimus iste fabulator Albam nominat et S. Stephani filium
proximumque successorem dicit. — (5) Cfr. E. Dàmmler,
Piligrim von Passau, p. 165, not. 11; M. Büdinger, Oesterr.
Geschichte, kom. 1, p. 424-5, not. 2; Kerékgyártó Arpád, op.
cit., tom. II, p.525; Marezali, op. eit., p. 24 sqq. A. Huber,
tom. cit. p. 131; L. von Heinemann, tom. cit., p. τὸ; Wat-
tenbach, D. GQ., ed. 5*, tom. II, p. 185. — (6) Endlicher,
op. eit, p. 213-k. Hane solam Vitam citamus; ex hac enim
seu potius ex recentiore quadam eius recensione per com-
pendium desumpta est Vita quam in Act. SS. Sept.tom.VI,
"Le dà Jed ED
aliis commentis addendis venditandisque ansam
praebuere. In. Annalibus nimirum Sanctae Crucis
polonicis, qui prima. vice anno 1270. conscripti esse
putantur (1), haec ad an. 966 legimus : Stephanus
rex genuit filium dietum Emrich et post decem
annos contraxit amicitias cum Meszkone rege
Polonie, ita quod Emrichus duxit filiam Meszkonis
quasi compulsus vi per patrem et per nobiles
lerre; qui veniens in Gneznam et Poznaniam
[mansit] (8) cum uxore virgine virgo mansit usque
ad mortem [per votum per ipsos emissum add.
quidam codex]. Tandem eundo de Polonia e con-
verso Ungariam eum Meszkone venerunt in Cili-
ciam causa venacionis cerworum; qui crastina die
instinetu. Spiritus sancti et visione angelica ve-
niens personaliter ad Calvum-montem (9), dona-
vit sanetam erucem, quam in pectore deferebat,
ipsam ecclesie et fratribus sancti Benedicti (10).
lamvero quae hic de Emerico referuntur, quantum
a vero abhorreant, non opus est multis ostendere. Id
enim vel inde manifestum est, quod non nullo post
tempore quam mortuus erat. Miseco ille I dwz
Poloniae (11), matrimonium | inierunt Emerici
parentes Stephanus et. Gisela (12).
9A. Annales S. Crucis legit et ex parte exscripsit
auctor recentioris cuiusdam. chronici polonici, qui
tamen quaedam, quae. dicti Annales de Misecone
narraverant, nempe datam ab ipso monachis Cal-
vimontensibus sanctam crucem (13), ea in Emeri-
cum transtulit : Stephanus, inquit, Henrici Roma-
norum regis sororem... sibi matrimonio tandem
copulavit, ex eaque filium Evericum suscepit no-
mine. Qui postquam etate adultus, voluntate
patris coactus, cum filia ducis Polonie supradicti
(nempe Miseconis I) nupciales pompas celebravit,
ipsam sed deinceps carnaliter nunquam attigit,
virgo cum virgine manens, vitam in Gnesna atque
Posnania ad tempus castissimam agens. Deinde
ad generum (14) suum reversus, quodam die vena-
cionibus cum. eodem intendens superum volun-
tate(15)ad montem quendam devectus, cui nomen
Calvariae imposuit, eundemque [ratribus divi
Benedicti iure proprietatis adscripsit (16), mona-
p. 7224, edidit Stiltingus noster, quamque ab auctore sup-
pari conscriptam esse putabat. Recentioris illius, quam
nominavimus, editionis exemplar aliquod typis mandavit
Arn. Wion (S. Gerardi Sagredo... Vita, 1597, fol. 1-21), qui
tamen * stilum ac barbara verba, ubi opus erat, hinc inde
. interdum mutavit -. — (7) MG., Scr. tom. XIX, p. 6771.—
(S) Haec vox redundat in edilis.—(9) Liszeez, Lysiec(— Lysa
góra, Calvus mons), situs in. palatinatu Sandomirensi, in
cuius capite eminet ecclesia et monasterium, quae abhine
dicta sunt Sanctae Crucis (Cfr. MG., tom. cit, p. 577). —
(10) MG., tom. cit, p. 678; Mon. Polon. hist, tom. III,
p. 60-1; efr. Bielowski, ibid., tom. I, p. 908, not. 43. —
(11) Anno nempe 999; efr. Ann. Hildesh. ad h. a. (MG.,
Ser. tom. ΠῚ, p. 69), Thietmari Chronicon, lib. 1v, cap. 37
(ibid., p. 784; vide ibi not. A et cfr. Zeissberg, Miseco Iin
Archiv für oesterr. Gesch., tom. XXX VIII, p. 98, not. 4).
— (19) Neque ita accipias velim annalistae testimonium, ut
nomen quidem regis poloni serves, tempus autem corrigas,
et dicas Miseconis non I, sed II, filiam Emerico nupsisse.
Nam Miseco II anno dumtaxat 1015 vel potius 1018 uxorem
duxisse videtur et Casimirum primum filium anno 1016 vel
potius 1019 sustulisse. Nequivit igitur filiam habere nubi-
lem, quam cum Emerico (t 1031) matrimonio iungeret.
Cfr. Roepell, Geschichte Polens, tom. I, p.662; L. Grünhagen,
Regesten zur schlesischen Geschichte, tom. I, p. 67. o
(13) Ita. intellegendus videtur locus Annalium mox citatus;
ita intellexit et Roepell (MG., Ser. tom. XIX, p. 677).—
(14) Immo ad patrem, ut recte monuit editor, vel potius
etiam ad socerum. — (15) s. v.; perperam correxit editor :
super voluntatem. — (16) Idem non de Emerico, sed de
patre eius Stephano legitur in quodam codice Annalium
S. Crucis ( MG., Scr. tom. XIX, p. 678, not. *).
sterium
E
chronicon
quoddam
polonicum
recentius,
AUCTORE
"AP.
Iohannes
481 DE SANCTO EMERICO DUCE.
serium in eo celeberrimum cum edibus dive
Crucis erigens ex fundo, ipsumque insigni por-
cione ligni vite, quantum in collo appensum defe-
rebat, extemplo liberaliter condonans (1). Piget
sane huiusmodi nugis insistere ; verum commemo-
randae videbantur, ut indicaretur origo narratiun-
cularum, quae postea a multis scriptoribus moder-
nis imprudenter repetitae sunt.
95. Mirum enim est quot alias fabulas fabulosis
Dlugossus, Jisee narrationibus superstruxerint, qui postea
Chronicon
scripserunt, historici poloni vel ungari. Sie, ut
unum er mullis adducam, Iohannes Dlugossus
(T 1480) in sua Historia poloniea (2) pluribus enar-
rat res a S, Emerico in Polonia gestas ; is quidem
pro Misecone Boleslaum nominat, nec tradit Polo-
norum regis filiam Emerico nupsisse; sed com-
menta. omissa. novis repensat commentis : Vir Dei,
ait, Emericus ad privignum et cognatum suum (3)
Boleslaum Poloniae regem, deserta. regia, solitus
erat crebris vicibus frequentare, et plura tempora
in Polonia absumere, ut à visione communione-
que parentum et uxoris sequestratus, facilius
suggestiones diabolicas et carnis stimulos exstin-
guerel et devolioni suae operam: daret. Inde
refert inter alia Emericum cum. Boleslao venationi
vacasse, eidemque auctorem fuisse ut monasterium
Sanctae Crucis in Monte Calvo conderet ; illi autem
monasterio donasse crucem bifurcatam, portionem
notabilem dominici ligni continentem, modico
argento obductam, parenti suo Stephano Hunga-
rorum regi a Graecorum Caesare ex Constanti-
nopoli pro magno munere transmissam, quam vir
Dei in pectore ex patris largitione gestare consue-
verat. Addunt. alii hanc mirificae crucis particu-
lam ipsi Emerico recens edito a Basilio Orientis
imperatore dono missam (A), alii interea non Bo-
"leslawm 1, sed. vel. Miseconem 1, vel. Stephanum
regem (5), vel Boleslaum 111 (6) monasterium
Sanclae Crucis fundasse. Quae omnia quamvis
nullum habeant in antiquis atque fide dignis monu-
mentis fundamentum, et non uno errore, praesertim
in rebus chronologicis, implicentur, a. viris tamen
historicis diu incaute recepta sunt; quamquam non
defuerunt qui ea graviter carperent (1).
96. Quaedam alia sunt de sancto nostro iuvene
5 Vins « ἜΗΙ *
pictum Vin relata, quae licet antiquitatis fide careant, non ta-
dobonense
men ilico reicienda sunt, quoniam neque manifesti
C. erroris indicia, sicut ea quae superius notata sunt,
exhibent, et aliunde non sunt improbabilia. Sic cum
gia egregii principis indole plane consonat id quod
narrat Chronicon pictum Vindobonense (8) : Con-
suetudo saneti regis Stephani maior ista fuit, quod
omnes ecclesias, quas ipse fundaverat, in quolibet
anno ad minus tribus vicibus visitabat... Filius
autem ipsorum (Stephani et Giselae) beatus Eme-
ricus proprias vestes purpureas ante altare depo-
nebat pro altaribus induendis, sicut patet in eccle-
siis regalibus usque modo (9).
(1) Mon. Polon. hist., Xom. HII, p. 300. — (2) Lib. τι, ed.
Lipsiensis an. 1711, col. 148-9, — (3) Paulo post (col. 149)
dieit Dlugossus Boleslaum fuisse Emerici patruum et affi-
nem. "Tradunt nempe Poloni matrem S. Stephani filiam
exstitisse Miseconis Iac proin sororem Boleslai. Cfr. H. Zeiss-
berg, tom. cit., p. 114-5. — (4) Inehofer, μη. eccl. ad an.
1007.— (5) Cfr. supra. num. 24 et ibid., not. 9.— (6) CAroni-
con Poloniae Boguphalo episcopo attributum (Mon. Polon.
hist., tom. II, p. 158); efr. R. Roepell, Gesch. Polens, tom. I,
p. 161-2, not. 25. — (7) V. g. Pray, Dissertationes, p. 43-4. —
(8) Cap. 39; apud Florianum, op. cit, tom. II, p. 142. —
(9) Cfr. Act. SS., Sept. tom. I, p. 536, num. 392. — (10) An-
nales dueum Boiariae, lib. v, cap. 6 (Iohannes Turmair's
genannt. Aventinus. sümmtliche- Werke, tom. ΠῚ, 1884,
p. 98); efr. eiusdem. Bayerische Chronik, lib. v, cap. 91
97. Multo eliam libentius iis fidem fecerimus,
quae in Annalibus suis memoriae tradidit diligen-
tissimus antiquorum monumentorum investigator
Aventinus : Bruno, frater divi Honorici secundi,
episcopus Augustae Rhetorum, flamen augustalis,
ibi ex vita excessit. Adsunt legati Stephani regis
Ugrorum et Gisalae uxoris eius, Honorico filio
horum regnum Boiariae, quod maiores, atavus,
proavus, avus et avunculus tenuissent, iure here-
ditario a Chunrado repetunt. Quod cum negatum
foret, bellum imperatori et regi indicunt domos-
que abeunt (10). Quam narrationem durissimis qui-
dem verbis reprobavit. Andreas Brunnerus (11),
atque eidem. parum fidere se ostendit. Stiltingus
noster (19). Verum postquam. agnitum est quanta
sedulitate saepe fontes antiquos, etiam quos nunc
deperditos dolemus, collegerit. Aventinus, multo
aequius de eo loqui coeperunt moderni; inter recen-
fiores autem viros historicos mulli ea, quae moz
recitavimus, prorsus attentione digna esse censue-
runt. et multis gravibusque rationibus allatis osten-
derunt (13).
98, Contra plane falsa. sunt quae in causa haud
absimili a. S. Stephano gesta esse refert modernus
quidam auctor I. A. Fessler (14). Legerat quippe in
Vita quadam S. Henrici II imperatoris Bruno-
nem episcopum Augustanum, cum Conradum IT
imperatorem ad. Babenbergensem episcopatum de-
struendum — impellere, promisisse sorori suae
Gisilae rerinae Ungarorum omnia praedia here-
ditario iure ad se pertinentia filio eius Henrico
contradere (15). Subiungit porro -Fessler S. Stepha-
num regem, ubi primum haec vescivit, acriter illi
facinori obstitisse et, ne patraretur, effecisse. Iam-
vero ne nomen quidem Stephani ab auctore Vitae
Henrici, quem ille in testimonium appellat, pronun-
tiatur, el aliter omnino rei eventus narratur. Insu-
per tum in. genuino textu. Vitae illius (16), tum in
opere antiquiore (17), quod. ad. verbum hoc loco
ezseripsit Vitae auctor, non sorori suae Gisilae
reginae Ungarorum, sed simpliciter Gisilae reginae
seriptum est; manifestum autem est sermonem hic
esse de Gisila, coniuge Conradi IH imperatoris, et de
filio. eius, qui postea dictus est Henricus 111 impe-
rator, minime vero de Gisila S. Stephani coniuge
et de Emerico nostro.
S III. De eultu eeelesiastieo
S. Emerici.
99. Emericum “ἃ Benedicto papa VII, qui
» dictus est IX ,, (1033-1045) * una. cum S. Ste-
» phano eius patre , in sanctorum catalogum
relatum esse, scripsit. Baronius (18), et post. eum
nonnulli. Contradizerunt plerique, iure quidem
ac merito, cum nulla proferri possint monumenta,
quae vel tantillum hwic sententiae faveant, immo
(ibid., tom. V, p. 287). — (11) Annales Boici, part. n, lib. 5
ed. Francof, 1710, p. 209.— (19) Act. SS., Sept. tom. I, p. 39,
num.335.— (13) S. Hirsch, Heinrich 1I, Vom. I (1862), p. 66,
not. 5; E. Steindorlf, Heinrich 111, Vom. 1 (1874), p. 20, not.2;
S. Riezler, Geschichte Baierns, tom. 1 (1878) p. 442;
H. Bresslau, Konrad 11, tom. I (1879), p. 296-7 ; G. Richter-
H. Kohl, Annalen der deutschen Gesch. im. Zeitalter der
Ottonen und Salier, tom. I (1890), p. 292, — (14) Geschichte
der Ungern, 15 ed., tom. I, p. 399-400, — (15) Citat Fessler
Vitam Henriei editam apud Canisium-Basnage, Tes.
monum., tom. ΠῚ, parte i, p. 32.— (16) Vita Henrici II auct,
Adalberto, lib. n, cap. 1 (MG., Ser. tom. IV, p. SI1). —
(17) Nimirum Ekkehardi Uraugiensis C/ironicon universale
ad an. 1025 ( MG., Scr. tom. VI, p. 194). — (18) In notis ad
Martyr. Rom., die 4 nov.
quotquot
Aventinus
et I. A.
Fessler.
Honores
cultus publici
rimum:
adeptus est
S, Emericus -
DIES QUARTA NOVEMBRIS. A85
" quotquot de primis honoribus ecclesiasticis S. Eme-
rico collatis loquuntur, omnia longe posterius tem-
pus designent. Legitur utique in Annalibus Alta-
"hensibus ad an. 1033 : Filius autem Stephani
regis Ungarorum post non multum temporis
- obiit, qui dietus fuerat Heinricus, et est canoni-
curante rege
Ladislao,
zatus (1). Verum mon solum minime clarum
est. hoc testimonium, — non enim asseritur hoc
anno Emericum esse canonizatum, — sed. et. si
clarum esset, nullum haberet momentum, cum hoc
mazime loco perturbatae sint. in. istis. Annalibus
notae chronologicae (2).
30. Potius igitur erit ceterorum monumentorum
lestimonio inhaerere, quae prima. initia. cultus
S. Emerico exhibiti regnante Ladislao rege (1077-
1091) facta esse docent. In Annalibus nempe
- veteribus ungaricis, quos am supra citavimus (3),
anno 1088,
haec ad an. 1083 adscripta sunt : Et dominus rex
Stephanus et Henricus filius eius οἱ Gerardus
episcopus revelantur. Haec elevatio sive sollemnis
translatio, quam. insolito vocabulo revelationis (4)
nuncupal Annalium auctor, narrata etiam. est in
Vita S. Emerici eap. 7 : Rex itaque Ladiscla-
σὰς. .. convocato concilio et indicto triduano
ieiunio, in nonas novembris corpus beati Henrici
cum honore levavil; eui consentit saeramentariwm
Boldwense ineunte saeculo. XIII descriptum, in
quo laudatorum Annalium. textus circa annum
1210 additus est; in. uius nempe kalendario ad
d. 5 novembris scriptum legitur : Elevacio Henrici
ducis et confessoris (5). Similiter praesidente in
regni solio Ladisclavo rege et praemissa triduani
ieiunii afflictione elevatum esse S. Stephani corpus,
docet Vita ipsius minor (6); pluribus autem eandem
rem persequitur Vila eiusdem maior(1), in qua insu-
ger translatio facta esse dicitur anno 1083 (cap. 20),
die 20 augusti (cap. 22), et. quidem ex romanae
sedis institutione (cap. 20); qua de re infra sermo
recurret.
31. Porro ez dictis dubium viz superest, quomi-
nus anno 1083 elevata sint SS. Stephani εἰ Emerici
corpora. Qua elevatione seu, ut ita dicam, apotheosi
pro temporum illorum more factum est, ut si non
sollemni ecclesiae iudicio, saltem populari sententia
beatis caelitibus pii. principes adnumerarentur.
Utrum autem * elevatio ista simplicem beatificatio-
, nem an formalem canonizalionem. importaverit,
, cum neque de substantia neque de eius modo con-
, Stet, sane incertum 6886 y, pronuntiavit vir hac in
re summus, Benedictus XIV (8). Num simul cum
Stephano. et Emerico sanctus etiam Gerardus ele-
vatus fuerit, incertum eliam. nobis est. Quamvis
enim id asserant ^ Veteres Annales ungarici , qui-
buscum quaedam recentiora documenta (9) consen-
tiunt, illud tamen obstat, quod in. Vita S. Gerardi
cap. 21 traditur, nempe iam anno 1053 corpus
sancti praesulis sollemniter fuisse translatum (10).
Nequeo. enim assentiri Stiltingo nostro. (11), cui
(1) MG., Scr. tom. XX, p. 791. — (2) Cfr. supra num. 99.
— (8) Num. 17.— (4) Arndtius, qui codicem, in quo Annales
illi exarati sunt, non viderat, textum ex ingenio correxit,
scripsitque' relerantur.. — (b) Wattenbaeh, Archiv für
oesterr. Gesch., tom. XLII, p. 498. — (6) Cap. 8 (MG., Ser.
tom. XI, p. 229).— (7) Cap- 90-92 (ibid., p. 239-41).— (8) De
servorum Dei beatif. et canon., lib. I, eap. 41, $8 (ed. Venet.
1788, tom. I, p. 132). — (9) Vita S. Ladislai, cap. 6, et qua-
dantenus Vita S. Gerardi cap. 22. De his infra. — (10) Endli-
cher, op. cit, p. 930-1. — (11) Act. SS., Sept. tom. VI, p. 720,
num. 32, — (19) Stillingum hac inre iure etiam correxit
Ignatius de pattyán, Leges ecclesiasticae regni Hungariae,
tom. I, p. 414-5, not. a. — (13) Cfr. Chronicon pictum Vin-
dobonense, cap. 62 : Sed postmodum Salomon rex dimissus
si conicienti. credideris, Gerardus non fuit ea
vice translatus ut. sanctus, sed ut episcopus et vir
venerabilis ad propriam ecclesiam ; unde colligit
hanc translationem non importasse cultum sancti
publicum (12). Ceteroqui non negamus fieri potuisse,
ut anno 1083 iterum transferrentur sacrae Gerardi
reliquiae. Sed. de his fusius inquirere, praesentis
loci non. est. In ancipiti etiam relinquo utrum una
eademque die (13) facta sit elevatio SS. Stephani et
Emerici, an diversis diebus; diversis quidem diebus
factam esse tum in nonnullis documentis supra cita-
tis traditur (14), tum inde quidam collegerunt (15)
quod. diversis diebus in libris liturgicis utriusque
elevationis commemoratio annuntiatur.,
32. Sed. maioris momenti est inquirere utrum
auctoritate pontificia elevatio S. Emerici decreta
sit. Id videlur negandum. Tacet enim prorsus de
quovis ponlificio. decreto. Vita Emerici, quae soli
Ladislao regi et episcoporum concilio totam rei
gestae seriem adscribit (16). Tacent et fontes ceteri,
qui quidem fidem. faciant ; nullius siquidem aucto-
ritatis est. testimonium sive Vitae Ladislai, cuius
auctor haec crasse satis narrat cap. 6 : gitur
auctoritate summi ponlifieis impelrata (Ladi-
slaus) sanetorum corpora, videlicet beati Ste-
phani regis ct filii eius. sancti Hemeriei ..., cor-
pora saneti Gerhardi martyris el beatorum
Andree et Benedicti fecit mirabiliter canoni-
zari (17); sive Vitae Gerardi cap. 22, in cuius
narratione ultro notabit lector tum turpem errorem
chronologicum, tum nonnulla alia antiquis ignota :
Praefati autem sancti regis (Ladislai) tempore a
sacrosaneta romana ecclesia constitutum est, ut
sanctorum corpora, qui Pannoniam ad Christum
predicatione sua. converterunt, deberent summo
honore venerari. Veniente ergo sedis apostolice
legato, facta est conveneio nobilium Pannonie,
corpus saneti martyris canonizatum est per sane-
tum regem Ladislaum anno Domini millesimo
sexagesimo oclavo (18), portatumque est regis ac
dueum manibus ... (19).
33. Adhibuit. nempe utriusque Vitae auctor
locum illum Hartvicianae legendae S. Stephani, in
quo dicitur ex romanae sedis institutione aposto-
liis litteris sancitum esse ut eorum corpora
elevari deberent, qui in Pannonia christianae
fidei semina iacientes sua. eam praedicatione vel
institutione ad Dominum convertissent (20). Inter
illos sanctos non posse annumerari Emerieum,
* utpofe qui gentem. suam nec qraedicando nec
, instituendo converterit , paulo severius pronun-
tiat Ignatius de Batlyán (21); sed illi consentio, cum
reprobat et. confutare nititur sententiam. Stiltingi
nostri, qui Hartvicianae legendae fidem adhibens,
S. Stephanum * decreto summi pontificis seu
» formali. canonizatione sanctorum catalogo ad-
» scriptum fuisse ,, ostendisse se putabat. addebat-
que S. Emerieum eodem tempore ἃ romano pon-
de carcere in elevatione corporis sancti Stephani et. beati
Emerici confessoris astitit regi diebus. paucis... (Florianus
op. eit., tom. II, p. 194). -- (14) Vide supra, num. 30. —
(15) Ign. de Battyán, tom. cit, p. 169; cfr. Pray, Disserta-
tiones, p. 71-2. — (16) Item legenda Stephani tum minor,
tum eliam, saltem si editionem Floriani sequimur, maior
(Florianus, tom. I, p. 10, 28; efr. p. 214). — (17) Endlicher,
op. cit, p. 240. — (18) Atqui Ladislaus anno 1077 regnare
- coepit. — (19) Endlicher, p. 233. — (30) Cap. 20 ( MG., Scr.
tom. XI, p. 240; efr. omnino ibid., p. 239. not. 7 ); in editione
Floriani (tom. I, p. 28) haee in legenda maiore omissa sunt
et ut legendae Harlvicianae propria proferuntur (ibid.,
p. 63). — (21) Tom. cit., p. 169.
tifie
| AUCTORE
non tamen, ut.
videtur,
ex decreto
Romani
Pontificis,
σι
AUCTORE
A.P.
Dies
S. Emerico
festi ;
B
memoria eius
in mar-
tyrologiis
annuntiata
C
et apud
Ungaros
plurimum
celebrata.
486 DE SANCTO EMERICO DUCF.
, baptismi et confirmationis lingua vernacula Imre. D
tifice esse canonizatum (1). Omnia enim suadent (2)
recte de huius rei veritate dubitantem se praebuisse
Benedictum. X1V, nullasque in illa. fuisse partes
Gregorii VII, qui tunc temporis romanam sedem.
obtinebat. :
34. Virdum aliquot anni ab hac elevatione
elapsi erant, cum congregati in synodo Zabolesena
* universi regni Ungarorum pontifices et abbates
necnon cuncti. optimates ,, festivitatem S. Emerici
inter illas. recensuere, quae quotannis servandae
essent. In decreto nempe 37 synodi. illius (3) anno
1092 celebratae, nominatur Emericus post * festi-
vitatem Omnium Sanctorum , et ante S. Marti-
mum (A), sew inter dies novembris primam el unde-
cimam. Est hoc. nempe festum translationis sive
elevationis S. Emerici, quod die ὃ novembris inde
a saeculo. XII in libris liturgicis annuntiatum
videmus (5). Eodem tempore vel certe haud. multo
post (6) alius dies festus S. Emerico constitutus
est, nempe IV nonas septembris, quem diem “ kalen-
, daria missalium. saeculi XIII, XIV, XV et
, XVIdiem depositionis constanter et uno tenore
, exprimunt ,, (7); unde probabiliter colligi potest
hac die beatum iuvenem obiisse,
35. Unum autem. est martyrologium antiquum,
in quo de S. Emerico mentio facta sif, nempe
recensio. adaucta. martyrologii. Hermanni | Con-
tracti; quod opus ipsum. erat retractatio quaedam
martyrologii a. Notkero Balbulo collecti. In hac
recensione, quae medio circiter saeculo XII edita
est (8), ad. diem ὃ novembris haec leguntur : Item
saneti Heinriei confessoris, filii saneti Stephani
regis Pannoniorum, qui multo tempore coniu-
gium pretendens virgo permansit (9). Eodem die
annuntiatur sanctus noster in quibusdam codicibus
interpolatis martyrologii Usuardini (10) et.in edi-
tionibus eiusdem. Coloniensibus an. 1515, 1521 etc.
Interea. Belinus in suo Martyrologio secundum
morem romane curie, anno 1498 primum edito,
Emerieum ad diem 4 novembris transtulera! ; quo
loco inscriptus mansit in Molani editione marty-
rologii Usuardi, tum. in aliis plerisque recentiori-
bus martyrologiis,imprümis autem in martyrologio
Romano inde a prima editione anni 1583. Qua re
in errorem inductus est Baronius, ut scriberet
S.Emerieum Aacdiednovembris mortemobiisse (11) .
Perqunt interim. Ungari sanctum principem suum
colere die 5 novembris.
36. Celebris nempe remansit apud concives divi
iuvenis memoria; qua de re nuper ad nos scribebat
vir doctus et de opere nostro bene meritus Illmus ac
Rmus Iosephus Dankó, praepositus Sancti Martini
de Posonio, * S. Emerieum per totam Ungariam
, longe lateque coli; nomen eius in sacramentis
(1) Act, SS., Sept. tom. I, p. 557-9, num. 451-8. — (2) Cfr.
Florianus, op. ci, tom. 1, p. 2148; tom. II, p. 307-9; ubi
inter alia illud notabile est, Stephanum regem in documen -
lis pontificis saeculo XI-XII non raro nominari, at non
ante annum 1187 titulo * saneti, in ipsis insigniri, dum
contra in multis charlis et monumentis ungaricis saec. XI-
XII * sanctus , et * sanctissimus , appellatur. — (3) Ign. de
Battyán, tom. I, p. 440; cfr. Endlicher, op. cit, p. 332,
num. 39. — (4) Perperam * Mauricium , apud Endlicher.
— (5) Gir. Pray, Dissertationes, pp. 67, 71 (breviaria et mis-
salia Zagrabiensia a saec. XII ad saec, XVI); Wattenbach,
Archi für oesterr. Gesch., kom. XLII, p. 497 (sacramenta-
rium Boldwense saec, XIII); cod. Parisinus bibl. nat.
lat. 8879, fol. 7, 4502 (brev. Strigoniense); I. Dankó, Vetus
hymnarium ecclesiasticum. Hungariae, pp. 236, 454, 458,
482, 508, 585, 586. — (6) Scribit Pray ibid, p. 72 festum
depositionis S. Emerici saeculo XIV adiectum esse; sed
kalendarium saeramentarii Boldwensis oslendil saeculo
XIII festum illud iam celebratum esse; ceteroqui ipse Pray
pp. 57, 67 ea exhibet, ex quibus ipse corrigatur. — (7) Ita
, frequentissime imponi; scholas catholicas car-
, mina de eodem canere; uniones iuvenum sancti
, patroni nomen. gerere; ἰδεῖς Posonii seminarium
, clericorum ab Emerico Losy archiepiscopo et pri-
, mate die 26 iunii 1642 sub sancti principis voca-
, bulo fundatum, cuius portae inscriptum :
, Est virgo lilium, ast Emericus ut esset
, Dux illi lilium Virgo Maria fuit.
, Hoc, Emerice Losy, plantasti lilia fundo
, Liligeraeque matri, liligeroque duci.
, Ergo Emericani hic erescant virtutis alumni,
, Quos Deus et Virgo, quos Emerieus amat.
, Cecinit 1724 Matthaeus Uzeróezy seminarii
, huius t. praefectus ,.
Vix necesse est addere passim in. Ungaria. iam-
pridem exstructas esse ecclesias vel. sacella. sancto
nostro dicata (19); inter quae tamen nominare iuvat
collegium. sacerdotum. Albae. Regiae ab Euphro-
syna, Belae 117 regis matre, in honorem divi prin-
cipis exstructum (13).
37. De reliquiis vero ipsius, quia vix quidpiam
ipse comperire potui, Georgium Pray disserentem
adducere malo: Exstentne, inquil vir ille doctus (14),
insignes sanctissimi adolescentis reliquiae alibi
quam Aquisgrani (15) et Passavii, nihil. habeo,
quod pro explorato dicam. Illo Ludovicus I, fun-
data pro Hungaris capella, non temnendae molis
partem miserat; quod de Passavio itidem reor.
Nam brachium S. Emerici, quod Georgius Hohen -
lohius sub Sigismundo imperatore et rege in
Hungariam tulit, Albertus vero postea Passavien-
sibus restituit, non alius quam Ludovici regis
donum fuerit, ut in rebus saneti Ladislai iam
occupavi. Potiorem tamen corporis partem in
Hungaria exstitisse, lapis anno MDGGCXXXIV
Albae erutus non obseure declarat. Eius, quan-
tum ex fragminibus, operarum enim incuria in
plures partes ruptus erat, colligi potuit, haee in-
seriptio erat (16) :
REVEREN ... PATR... OMINICI PREPOSITI
HIC DIVI STEPHANI C... K ... SCISSIMA PROLES
DVXEMERICVS ..... VR ESSE SATVS
Sine dubio opera Dominici praepositi Albensis
sepulerum divi Emerici instauratum fuerit; qui si
alius ab eo non sit, quem ad annum MGCCXLIV
repperi ecclesiae Albensi praefuisse, liquet Albam
Regiam hune thesaurum suo gremio constanter
fovisse, nec est cur dubitemus sacras has exuvias
usque ad cladem Mohhaesianam isthic conserva-
tas. Abhine quo venerint, an illic sub terra la-
teant, an vitandi periculi causa aliorsum sint abla-
Pray, Dissertationes, p. 67; cfr. Wattenbach, 1. c., p. 493;
Acta SS., Sept. tom. I, p. 339 r, p. 601 r; cod. Paris. 8879,
fol. 6, 412; I. Dankó ll. ec. — (8) Cfr. E. Dümmler, Das
Martyrologium. Notkers. und. seine. Verwandten, in. For-
schungen zur deutschen Geschichte, tom. XXV, p. 214. —
(9) Ibid., p. 219. — (10) Edit. Sollerii, p. 653. — (11) Ann.
eccles., ad an. 1030, num. 1v. — (12) Plurimorum nomina
reperiet qui v. g. evolverit Rationes collectorum pontificio-
rum in Hungaria ed. in Mon. Vaticana Hungariae, ser. I,
tom, I. — (13) Pray, Dissert., p. 79; cfr. etiam p. 804 de
praepositura * S. Emerici de Tutul ,. — (14) Ibid., p. 71-9.
— (15) In hac ecclesia etiamnum servantur; cfr. Bock, Der
Reliquienschatz des Liebfrauen-Münsters zu Aachen (1860),
p. 25. — (16) In alio opere ( Diatribe in dissertationem hist.-
crit. de S. Ladislao, 1777, p. 121 not), ita lacunas explet
G. Pray :
Hic Divi STEPHANI CondAM SanctissIMA PROLES
Dux EwrRiGUS moscilUR. ESSE SATUS.
Addit autem : * forle pro satus melius reseriberetur : «itus. y
tae,
De reliquiis
ipsius
Α
adhuc via:
superstitibus;
Prologus.
DIES QUARTA NOVEMBBRIS.,
tae,non est compertum ; tametsi postremum mihi
veri simillimum sit. Constat enim Mariam Ludo-
vici II coniugem, ubi fama infelicissimae cladis,
mariti mors et metus adventantis Solymanni per-
crebuit, magna thesauri parte, quae Alba Budam
traducta fuit,in naves congesta, adverso Danubio
Posonium, tum Viennam ac denique in Belgium
"pervenisse. Hac occasione reliquias S. Emerici ex
Hungaria periculo subduetas et sanctimonialibus
coenobii Niedernburgensis dono datas aut secu-
ritatis causa ibi depositas esse, ut suspicer, non
nullae mihi plane rationes sunt, quas eventu ipso
firmari aliquando malim, quam hoc loco a me
depromi. Hanc tamen coniecturam postea retracta-
vit ipse Praius, postquam ex authenticis actis com-
perit. inter. res, quas Maria regina. Passavii depo-
suerat, nullas reliquias S. Emerici fuisse (1).
38. Addere iuvat quae ad. nos nuper scribebat
supra laudatus losephus Dankó : " Reliquias
» S. Emerici iam olim tenuit ecclesia metropolitana
» (Strigoniensis). In antiquissimis nempe, quae
, habemus, inventariis cimeliarchii praefatae eccle-
, siae saeculo X V.I confectis et abs me typis descri-
» ptis, legimus : Manus S. Emerici ducis argentea
, inaurata (2). Anno autem. 1553 in tribus inven-
, tariis recensentur : brachiola duo deaurata ex
, argento SS. Stephani regis el. Emerici ducis.
(1) Cfr. Diatribe ... p. 904-5, not. a. — (2) Cfr. J. Dankó,
Die Kunstschütze Grans (1880), p. 141. — (3) Vide U. Che-
valier, Répertoire, col. 638, et De Backer, Bibl. des écr. dela
Compagnie de Jésus, tom. I, col. 1682 ; tom, III, 1062, Adde
opus Leon. Bachin, S. I. Corona mariana, de quo cfr.
€. Sommervogel, Dictionnaire des ouvrages anonymes.«,
col. 171, et Bibliothóque dela Comp. de Jésus, tom. I (1890),
col. 755. — (4) Cfr. De Backer, ll. cc. — (5) Vir cl. Ulysses
Chevalier, in parte Repertorii hymnologici hactenus typis
487
» Quae attamen, proh dolor, hodie amplius integra
» non habentur; quippe diminuta et cum reliquiis
» S. Ladislai regis in uno vase reposita custodiun-
» ur, diebusque his sanctis tutelaribus propriis
» venerantur ,.
39. Numquam destiterunt Ungari sancti princi-
pis praeconia tum soluta, tum ligata oratione cele-
brare. Ut. enim. omittam eos, qui cum nobilissimi
populi historiam texerent. et. annales. evolverent,
occasione oblata, libenter in illius virtutibus praedi-
candis immorati sunt, saepe etiam Emerici historia
in gratiam piorum fidelium seorsim enarrata est et.
typis edita (3). Versibus eam cecinerunt Emericus
Dugovics et. Stephanus. Tarnóczy (4), praecipue
vero vates ecclesiastici, qui iam pridem hymnos
ecclesiasticos, quin etiam integrum officium metri-
cum in laudem sancti nostri conscripserunt. Ple-
raque ex his carminibus (5) reperiet, qui huiusmodi
rerum curiosus est, apud. G. Pray (6), G. M. Dre-
ves (7), M. Florianum (8) et imprimis in egregio
volumine quod nuper edidit v. cl. I. Dankó et cui
titulum fecit : Vetus hymnarium ecclesiasticum
Hungariae (9). Jeonem quandam Emerici delinea-
vit saec. XVI Leonardus Beck, quae ligno incisa
estet aliquoties edita (10); alteram edidit Matthaeus
Jtaderus (11).
mandata, quaedam ex his recenset sub num. 1795, 2800,
10004, 10071, 10580, 15049, -— (6) Dissertationes, p. 75-7. —
(7) Analecta. hymnica medii aevi, tom. IV, pp. 122, 123;
tom. V, p. 166-8; tom, VIII, p. 123-4; tom. IX, p. 147-8. —
(8) Op. cit, tom. I, p. 145-9. — (9) Budapestini, 1893,
p. 228-59. — (10) Nuper in eximio opere Jahrbuch der
kunsthistori schen Sammlungen des allerhüchsten Kaiser-
hauses, tom, IV (Wien, 1886), imago 30*; cfr. tom. V (1887),
pp. 174, 907. — (11) Bavaria sancta (1704), tom. II, p. 191.
VITA S. HENRICI DUCIS
Edita ex codice Iunensi 69,
saec. Χ 111 (— A 1), collato cum codice Parisino bibl. nationalis 8879,
saec, XV (— A2) et cum quinque aliis exemplaribus (—
B), nempe cum codice olim Corsendoncano, iam
Parisino biUl. Mazar. 1329, saec. XV (— B 1), cum editione principe (— Β 2), cum editione Cracoviensi
an. 1511 (— B3), cum apographo codicis olim Lunaelacensis R. 239, saec.
editione Veneta an. 1498 (— B5):
Tegernseensi 624, saec. XV (—
saec. XV (— C2); tandem cum codice
supra num. 3, 4. Lectiones
vidi, sed. eius textum. cognovi ex Georgio Pray,
comitate contulit v. cl. Dr. Adalbertus
C 1) et. Vindobonensi
1944. bibliothecae Ossolinianae saec. XV. (— D). .De his cfr.
codicis C9 accepi ex editionibus Endlicheri et Floriani; editionem B 5 non
qui. illum recudi fecit; codicem D pro eximia sua
Ketrzynki,
codicis varias lectiones omnes in prologo et in cap. 1 tradidi;
ubi cum variis lectionibus. alius exemplaris conveniebant.
XV in. (— B4), ef cum
ilem. cum. geminis codicibus (— C) Monacensi lat. 18624, olim
bibl. palatinae 3662, olim Lunaelacensi f. 186,
bibliothecae Ossolinianae director; huius mendosi
in ceteris capitibus eas ibi tantum adnotavi,
Verborum traiectiones subinde dumtaxat
adnotavi, nimirum ad manifestandas codicum affinitates.
Postquam unigenitus Dei filius omnipotentis 1
post ascensionem suam per apostolicae praedica-
tionis verba cunctis gentibus solacium suae visi-
tationis impendens, eas à tenebris ad fidei lumen
revocaverat ?, novissimis, ut ita dicam, tempori-
bus per mellifluam beati Stephani primi regis
nostri providentiam ? tolius Pannoniae regnum
lumen veritatis agnovit. Ipse enim noster est
1 Titulus : VrrA BENTI. HENRICI FILI EIUSDEM A1 (praecedit
nempe Vita S. Stephani); V. 5. EwERICI CONFESSORIS FILI
saxcrI SrepHAN nois B 1; V. s. E. B 4; Dr s. HEMERICO FILIO
s, ΘΤΕΡΗΛΝΙ REGIS UmcamE C; HrwrnRIe: meas UNGARIE
LEGENDA D.
Prol. — ! (D. f. o.) omnipotens Ὁ. A 1.2. — ? convo-
rex et apostolus; ipse quoque de iure diabolicae
potestatis* ereptos? ad veri Dei cognitionem per-
duxit a. Et quia eius gesta sunt inenarrabilia, nec
nostri ingenii congruit parvitati, iustius et^utilius*
visum est, quatinus filii eius beati? Henrici !?
pro modulo nostrae possibililatis edisseramus
insignia !'.
1. Beatus itaque Henricus modico contentus
caverat B1.2.3.5. — ? prudentiam 41.2, D. — 4 (d. p.) vel
a diabolica potestate D. — ^ exeptos (sic) B3. — * (i. et) om.
A1.2, D. — * nobis add. D. — 5 fuit B5. — ? b. H. om. D,
— 10 μὰ ΑἹ et sic deinceps; Emerici 4 2, B1.2,).5. εἰ sic
deinceps; B4, C et D habent ubique Hemericus. — !! In B4
«t C. non hic. prologus, sed. ille alter legitur : Inclitus dux
sopore
AUCTORE
de libellis et
carminibus
in eius
laudem
conscriptis,
F
Sanctus puer
VITA
vigiliis et
orationibus
vacat ;
Matth. 5, 3.
Cantic. 6, 3.
B
Ps, 105, 8.
monachos
abbatiae
S. Martini,
b
divina grati«
revelante,
488 DE SANCTO EMERICO DUCE.
sopore ' per singulas noctes, cunetis se in lecto
collocantibus, et, ut regiam ? decet? sobolem *
duobus candelabris ante se lucentibus?, in psalmis
Deo decantandis * vigilabat *, et in uniuseuiusque
psalmi fine veniam cum cordis contritione a Deo *
postulabat. Quod * pater eius 15 caute, immo "! et
occulle 15 per rimam parietis saepe prospiciebat,
nulli tamen suorum manifestare volebat '*. In his
omnibus considerandum nobis est * quam pie "ἢ,
quam !9 misericorditer nostrae imbecillitati a
Deo consultum est 17, eum !? non solum justitiae '?
regula nobis verbo tenus instituitur, sed et san-
ctorum virorum Ὁ vita ?' ad imitationem tam-
quam directa via ?* proponitur. Nemini ergo sit
onerosa paupertas, quoniam elegit pauperes Do-
minus, de quibus ait : Beati pauperes spiritu ἂν
quoniam ipsorum est regnum caelorum. Nemo
etiam divites a regno Dei ** excludendos "ἢ conten-
dat, ?* eos videlicet qui sine cupiditate possident
divitias. Unde praeclare ** in laudem et decorem
sui sancta Ecclesia terribilis ut castrorum aeies
ordinata describitur, quae ?9 tanta ?? virtutum
fulget eminentia, tantaque credentium varietate
cireumdata est, quod neque barbaris nationibus
divina visitatio desit, quoniam verbum, quod
mandavit Dominus ?? in mille generationes, iam
totus orbis ?' suscepit. Pannonia autem nostris
fere temporibus ad fidem venit ??, quae eatenus ὃ
foedis pagauismi ritibus foedata erat ?*, exhorta-
tione et eximiis meritis christianissimi regis sui
Stephani ?* in virtute fidei et ** ineremento divini
cultus profecit ?*,
2. Quodam itaque tempore eum beatus rex
Stephanus ad ecclesiam beati Martini, quam ipse
in Saneto Monte Pannoniae incohaverat et egregia
monachorum congregatione decoraverat ὁ, una
cum filio causa orationis * advenisset ?, rex
sciens pueri praecellens meritum?, honorem, qui *
eum decuit, impendit filio. Nam cum praedicti
fratres, peracta processione, salutaturi? regem
accessissent c, propter reverentiam filium suum
praemisit ad salutandum. Puer autem. Henricus
Spiritu sancto repletus, prout divina revelante
sibi gratia singulorum merita noverat, singulis
inaequaliter oscula distribuit; alii siquidem unum,
Hemericus (i. d. H. om. € 1) ex illustri prosapia sieut cedrus
ex Lybano a beato Stephano primo rege Ungarie exortus,
virtutibus admodum exornatus, clarissime effulsit. Puer
quoque nutritus sub diligenti custodia primum omni (om-
nium Β 4) scientia grammatice artis (artus C 7) imbutus est.
Beatus itaque rex Stephanus paterne dilectionis (dilectione
C1) ardore compunctus filio suo beato Hemerico librum
de institutione morum composuit; in quo fideliter et ami-
cabiliter verbis eum ammonens spiritalibus alloquitur,
instruens eum qualiter ante omnia debeat observare fidern
catholicam, confirmare statum ecclesiasticum, honorem
impendere dignitati pontificum, principes et milites diligere,
iustum iudicium observare, pacienciam in cunetis actibus
suis habere, hospites benigne recipere, benignius attractare,
sine consilio nihil agere, maiores suos ante (ob H4) ocu-
los semper ad exemplum statuere, oracionis officium fre-
quentare, pietatem et. misericordiam eum ceteris virtutibus
ad profectum pervigili cura possidere. In D pro prima
sententia (Postquam-agnovit) haec scripta. sunt : Gloriosus
rex primus Stephanus ducatum Ungarie tenuit annis octo,
regnavit aulem triginta tribus annis, mensibus septem,
diebus xmi; migravit autem ad Dominum anno incar-
nacionis Domini m? ccc? mu? (sic), decimo octavo kal.
septembris, feria quinta; cuius venerabile corpus Albe
reconditum est; per huius mellifluam prudenciam novissi-
mis, ut dicam, temporibus tocius Panonie regnum lumine
veritatis agnovit.
1. — ! sapore 47. — ? regina D. — ? decebat B4. —
* Salomonem 7). — ? lucencia B J. — * decantantibus D. —
* invigilabat B. — 5 (a D.) om. A1. — * cum add. C, —
alii tria, alii vero quinque, postremo uni septem D
oscula * continuavit. Quam rem, ceteris * intuen-
tibus, beatus rex Stephanus tacite admirabatur;
familiarique * colloquio, finita missa *, eur '" illis
inaequaliter oseula distribuisset, diligenter ab eo
sciscitatus est 19, Beatus itaque Henricus singu-
lorum merita coram patre pertractans, videlicet
quanto temporis spatio singuli in virtute continen-
liae perslitissent, sub ea consideratione se*
plura aliis et pauciora aliis oscula dedisse edo-
cuit, eumque ??, eui septena multiplicaverat oscula,
virginalem vitam perduxisse asseruit '*. O excita-
trix omnium virtutum gratia, quae ^ nostrae angu -
stias naturae abundanter excedis, quae ^ profunda
mysteria revelas parvulis; tu '? beato Henrico
magistra '* adfuisti, tu ei liberam de occultis alio-
rum intellegentiam. contulisti. Huius autem in-
lernae revelationis veritas in eo hoc modo com-
perta !* est 15.
3. Paucis enim ! diebus interpositis, ex quo de
Saneto Monte abscesserat, beatus Stephanus,
duobus tantum ministris adhibitis, eodem re-
gressus? vigilias fratrum et orationes secreto
explorabat ?. lamque * expleto matutinarum offi-
cio, ceteris in lecto se collocantibus, illi soli, qui-
bus beatus Henrieus oscula multiplicaverat, in
ecclesia persistebant, divisique * in angulis ecele -
siae secretioribus in conspectu Dei in psalmis
decantandis vigilabant *. Cumque * ad singulos
sanetus rex divisim ὃ accederet, faciem suam eis ?
manifestavit, et in verbo '* benedictionis eos
salutavit. Singulis autem regiam maiestatem
ruplo silentio venerantibus, ipse novissime ad
fratrem Maurum nomine veniens, quem in septe-
nis osculis " beatus Henricus commendaverat,
nec 13 blanditiis salutationis, nec verbis regiae
comminationis ? responsionem ab illo * extor-
quere poluit. Mane autem facto, cum fratres con-
ventum !^ celebrarent, rex ipse ^ adfuit, et ut
animum fratris Mauri de virtute humilitatis !'*
tentaret, in communi audientia plurima ei 15. reli-
gioni contraria obiecit : cuius assertioni Maurus
nullam contradictionem fecit, sed humiliter per-
stans ", ad Deum, qui humanae mentis inspeetor
est, sperando confugit. Tunc vero beatus Stepha-
10 nosset add, C. — V om. D. — ? occulto B 1. — !? (m. v.)
manifestavit D. — '* nolebat enim add, ID. — ^ (q. p.) om.
C2, — V que add. A2, B, — * esse D, — 15 quod 4 1. —
1? milicie 1.2.3.5. — 30 (s. v.) beati viri huius B4, C ;
virorum om. A1, B5. — 31 om. D. — ?* (d. v.) preclarum
speculum ad spectaculum B4, C. — 38 om, C2. — ** celo-
rum JD — ?* esse add, C2, — ?* nec add, D. — ?! clare D. —
?85in C2; om. D. 39 quanta C1; om, D. — ** om. BI.—
3! mundus C. — 33 et add. B. — 85 hactenus C. —9* oii, B, —
55 scilicet add. C. — 9^ om. D. —?' acrevit D.
2. — ! (c. 0.) o. c. B. — ? advenit A2, B; advenit. Sed
ΑἹ, C, —? et add. corr. A1 sup. lin, — * quem A1. —
5 salutare C. — * om. Β4,δ. — ? que add. B1.2.3; quoque
B4.5. —* (fa. c. fi. m.) c. familiari missaque fi. B; fi. vero
m. A 2, — ἢ insaera A 1; missa corr. A1 sup. lin. — ?? add,
corr. A1 sup. lin. — * s; ΑἹ, — 15 (eumque — asseruit)
om. C1. — '? edocuit C2, — '* quam B4.5. — '5 enim
add, B1.2.3,5. — V in gracia B1.2.3.5, C 1. — 11 comparata
B3; comprobata B4.5. — !* om, B 1.
3. — ! etiam B1.2; vero C. —? (e.r.) eo dier. A7, B 1.2.3,
D; eo regressus B4.5; eodem ingresso C 1; eodem ingressu
ΟἽ. — ὃ exploraverat B, — ὁ sic ΑἹ in loco raso, 1.2.3.4;
itaque 85; iam C. — δ (divisi — vigilabant) add. /n marg.
man. pr. A 1. — * (d. v.) decantabant Α 1; vigilabant Α 1
corr.; d. invigilabant C.—* que om. C. — 5divisum A ante
corr. — *eius A1. — 10 verba A 1. — !! oculus A 1 ante
corr. — 15 pune A 1 ante corr.;ne B 1; ut € 1. — 18 (n. v. r.
c.) om. B 1. — ὅδ ipso Florianus. — 1δ capitulum C 1; alias
conventum add. alia man. in marg. C1, — 1* (τ, i.) i. r. B.
— Y (v, h.) humilitate C2. — ἴδ et add, B. — !? residens C.
nus
pro merito
castitatis
ipsorum.
honorat ;
Matth. 11,95,
praesertim
autem
Maurum,
E
virum
sanctum,
Α
qui postea
factus est.
episcopus.
d
e
Virginita-
tem, quam
Deo voverat,
f
Ps. 75,13.
] Petr. 2, 11.
etiam in
matrimonio
integram
servat.
g
DIES QUARTA NOVEMBRIS. A89
nus filii sui verba ?? rata esse cognovit, et. re
ordine narrata ?!, Maurum laudibus extulit ??, et αἱ
locus pontifiealis per eum decoraretur, paulo
post? in episcopatum ^ Quinque Ecclesiensem ** d
sublimavit e.
4. Post haec! autem beatus Henricus aetate
profieiens * per virtutum merita gloriosa sua?
semper augmentabat insignia; quae quamquam
vobis * per omnia explicare non possumus ?, pauca.
tamen, quae de gestis eius audivimus, ut. non
neglegentiae deputetur ", diligenter referamus ἧ.
Contigit autem ut*, dum? nocte quadam ora-
tionis eausa secreto, uno lantum '"" contentus
famulo, venustissimam "' et antiquissimam, quae
in Besprimiensi ?? civitate f ad honorem pretiosis-
simi Christi martyris 13. Georgii fabricata est,
intraret. ecelesiam, ibique !* orationi vacando !5,
quid acceptabilius Deo '^ offerret, penes se tra-
claret 17, subito lumen cum ingenti claritate
totum ecclesiae cireumfulsit aedificium; in. quo
vox divina in 15 supernis sic insonuit !?: Praeclara
est. virginitas; virginitatem mentis et corporis a
te 9 exigo ; hanc offer ?, in hoc persta ?? proposito.
Tlle autem non in ?? se praesumens, sed ad gra-
tiam tamquam ad veram medicinam confugiens,
ait: Domine Deus, universitatis inspector. et hu-
manae imbecillitatis adiutor, qui aufers spiritum
principum, qui ** terribilis es. apud. reges terrae,
beneplacitum tuum in me perfice, eL?» novios motus,
qui contra animam militant ?*, rore tuae miseri-
cordiae exstingue. Itaque beatus Henricus eadem
hora in verbo divinae consolationis confortatus,
secretum hoc apud se conservabat, et ministro
illi, qui huie divino colloquio et aliis plerumque
solus aderat, ne ?* cuiquam rem huiusmodi usque
ad obitum suum aperiret, obsecrando interdicebat.
Haec 5 et quam plura virtutum signa ?? tamquam
in secreto mentis cubieulo eonclusa penes san-
ctum Henricum tenebantur, et usque dum fraeta ??
est ampulla et odor unguentorum diffusus est,
nemini ?* detegebantur.
5. Interea cum * ex paterna dispositione virgo
nobilis, utpote orta de regali prosapia g beato
Henrico desponsata esset et adducta, ut * ex
utraque regali linea regia posteritas ? succederet
in posterum, ipse carnalem generationem, quae
corruptibilis est *, spirituali proposito virginitatis
postponens, ieiuniis corpus maceravit ?, animam
aulem pane verbi Dei saturavit *, et ^, ne qua
carnis titillatio ei dominaretur,? intactae suae
coniugis incorruptam servavit virginitatem A. Ὁ
miranda iuvenis continentia, quae * fonte lacri-
marum restinxit !? amoris incendia, flammamque
portans in gremio, non urebatur eius incendio.
30 om. C. — 31 (et re 0. n.) o. et re n. A1; et rei o. nar-
rata (sic) B1.2.3, D; rei o. narrato 4.5. — ?* (1.e.) e. 1.8. —
33 eum add. B. — ?* eum add. D. — 35 (e. Q.) episcopum
Quinque ecclesiis C, D; quinque om. B 1; eum add. A1.
4. noo 2, D; —- proficiscens B1.2.3. — ^ (p. v. m.
g. $.)p. v. s. (suarum B4.5) m. g. B. — *nos C2; nobis D.—
5 possimus C. — ὁ deputantur € 1; deputentur C2. — * refe-
remus B4.5, D. — ὃ om. C. —? de B1; om. B. 45, c.—
τὸ totum A1. — vetustissimam A, C; mestissimam D. m
Y (ta A1, D; Vuespriniensi B 17 Wesprimiensi B2.3; Vespri-
miensi B4.5; Vesprimie C 1 post corr», C2. — ? (Ch. m.)
m. Ch. B; marlyris om. A1. — * ubique 41 ante corr. —
15 eum add. C.— δ om. C. — 11 retractaret A 1, —? de B.—
19 intonuit B, D; Ὁ quam add. B 3. — ?? (m. et c. a le) a et
m. et c. B. — ?! et add. B, D. — ?? presta. € 1.—?* de C2.—
s et B. — δ (et noxios-exstingue) om. C2. — 36 et add. A1
sup. lin, — ?* nec A 1.— 39 He A1 post corr. — ?? insignia
Bá, C. — ?? facta B1.2, D. —?! absconditaque C.
5. — dum B. — ? et 41; et ut B 1.2.3. —? potestas A1.
— 4 (q.c. e.) quia corruptibilem B 4.5; que corporis cibus D.
— 5 macerabat B. — * saturabat B. — "om. A4, €, D.—
Novembris Tomus TIS
nc m
Grande est enim, et paene ultra mortalem !! natu-
ram corpoream sopire luxuriam et concupiscen-
tiae flammam, adulescentiae facibus accensam,
animi ?? virtute restinguere ?, et spirituali conatu
vim '* geminae 15 oblectationis excludere, vivere '^
contra humani generis morem, despicere solacia
coniugum, dulcedinem contemnere liberorum, et
quaecumque praesentis vitae esse commoda. pos-
sunt, pro nihilo spe futurae beatitudinis com-
putare. Magna haec, ut dixi, et admirabilis virtus
est et non immerito pro magnitudine laboris
sui ingenti praemio destinata. Magnus quidem
est pudicitiae labor, sed maius praemium; tempo-
ralis 15 custodia, sed 19 remuneratio aeterna. De
quibus Iohannes in apocalypsi ait : Hi sequuntur
agnum quocumque ierit; quod ita intellegendum
puto ?^, locum nullum eis ?' in caelesti aula clau-
dendum et ?? cuneta eis?! divinarum mansionum
habitacula reseranda "Ὁ. Sed. ut illustrius virgini-
tatis meritum clareat, et quam Deo digna sit,
manifestius possit intellegi, illud recogitetur, quod
Dominus et Salvator noster ?*, eum propter hu-
manigenerissalutem carnem dignaretur assumere,
non alium quam virginalem elegerit *? uterum, ut
virtutem huiusmodi plurimum sibi complacere
monstraret, et?" ut pudicitiae bonum utrique
sexui intimaret ?*, virginem ?* habuit malrem;
virgo ipse?? mansurus, in se viris et in matre
feminis praebuit virginitatis ?^ exemplum, quo
demonstraretur ?' in utroque sexu beatam et
integram divinitatis habitare 3? plenitudinem
meruisse, dum totum in matre fuit, quicquid
habitaret in filio. Verum ubi, corpore dissoluto,
in aetate adhuc iuvenili data est ei hereditas in
terra 88 viventium, sponsa sua testimonium virgi-
nalis vitae?* ei perhibuit ?*, familiarisque 86 ille
minister, quae viderat frequenter et 81 audiverat,
ultra non abscondit.
6. Nec hoe. praetereundum ! esse ? puto, quod
aliquando Constantinopoli ? eum domino * Almo
duce ? commoranti * quidam religiosus canonicus
Caesariensis ecclesiae, ad Graecorum imperato-
rem missus, narravit " se in gestis sancli Eusebii
legisse i, quia 5 eadem hora, qua beatus Henrieus
dissolutus est, sanctus Eusebius Caesareae Pale-
stinae metropolitanus, cum in processione una
cum clero et populo incederet, sonum angelicae
dulcedinis in excelso ? audivit, aperlisque oculis
cordis 15, animam beati Henrici, filii saneti Ste-
phani primi regis Pannoniae, sursum transferri δ᾿
prospexit ?". Aderat autem et daemonum multi-
tudo, tamquam si quid in illo deprehenderent ?*,
unde 1} offendiculum tanto confessori intende-
rent!5 k; cumque sanctus Eusebius in hae visione
— Set add. ἃ, B 1.2.3, C2, D. —* qui C2. — ὃ restrinxit
ΑἹ, C 1; exstinxit B ; strinxit D. — !! mortalium B 1.23.55
om. B 4. — ?? Domini B 4, C 2, — 18. exslinguere 41;
restringere B 1.2.3.5, ΟἹ, D.—* iura B4, C2.— ^ om. B4;
genuine 41 man. pr. — 36 (v, c. g. h. m.) om. Bo. — U om.
B4.5. — ΑΒ temporali 4 1. — 19 9m. A1. — 39 δ᾽ add. C 1.—
itgusa1— B abB.— sunt add. D. — ?*om. B1. —
15 eligeret B; elegit C 1, D. — 36 9m, A 1. — 31 et add. B 1.2.
3,5. — 38 virtutem B 1. — ?9jpsa B 1.2.3. — ὃ virginis Β1.
2.3.5. —?! Dei monstraretur B 1. — ?* om. C. — Ὁ (in t)
interna Florianus; om. D. — 9 (v. v.) virginitatis B1.2.
3.5.-- 35 prebuit B5. — 26 (f. j, m. q.) et familiaris m. qui C.
— 8 aut 41. Ξ
8. —! praetermittendum B. — 20m. C. --- Constanti-
nopolim Β΄. 2. 3, C1, D.— * om. C2; (c. d.) om. D — 5 (A.
.d.) alme drice (1; alio duce D. — * commorante 4 7 ante
corr., B. — ! narrat B. — 3quod C2, D. — 9 excelsis B. —
19 add. a corr. A1 sup. lin. — 11 transferre C J. — '* per-
spexit B 4. ὃ, (2, — 18 deprenderent A1; deprehenderet
C2, D. — Met add. B. — intenderet 41 post corr, €,
D; intendere 4 1 ante corr.
d 62 obstupesceret.
ds did i ESSO
m
εἰ post
mortem
n
Ioh. 11, 39.
Ps. 146, 3.
490 DE SANCTO EMERICO DUCE.
obstupesceret, desursum audivit eadem hora
hanc ipsam animam beati Henrici in iubilo ad
supernam sedem transferri. Eadem quoque visio
et melodiae duleedo cuidam archidiacono per
orationem sancli 15 Eusebii revelata est. Et quo-
niam 17 necessaria 15 sunt miracula, ubi humana !?
imbecillitas ad ?? eredendum est tarda, tot tan-
tisque ?' virtutum signis dies obitus sui tricesima
coruseavit, ut omnibus in regia urbe /, ubi san-
clum corpus eius humatum est, commorantibus
non dies maeroris, sed gaudii essel, cum nec
ipsum patrem maeror ob mortem filii angeret ??,
sed eum ad 2? coronam vitae aeternae filio indu-
bitanter collatam laetitia plena perfunderet n.
7. Unum aulem de egregiis miraculis, quod
postmodum in diebus nostris pro ὦ confessore suo
Deus revelare dignatus est, nostrae narrationi
assumimus »; quamquam in hoc et in ceteris
adeo famosa sine scripto sunt? omnia, quod ? et *
filii, qui nascentur et exsurgent, cognoscent haec
et narrabunt filiis suis. Erat igitur ? vir quidam *
Chonradus ? nomine, idemque theotonicus 5 na-
tione, adeo ὃ abominabili peccatorum pressura δ᾽
sarcinalus, tantaque ignominia affectus, ut. quasi
quatriduanus ! in monumento feteret 1. Sed
quoniam ipse, qui Lazarum | suscitavit ? in cor-
pore, cottidie peccatores resuscitat ?* in mente,
nec peccatorem praedietum in profundo peccato-
rum reliquit; sed 15 ut. cognosceret '*, quantis
esset cireumdatus miseriis, oculos '* mentis eius
per compunetionem aperuit. Ille itaque !5 ad viea-
rium beati 15 Petri Hildebrandum ?*, qui Roma-
nae ?' sedi ?? tune. praefuit, veniens, vulnera sui
commissi detexit, et ?? postulata satisfactionis ?*
iniunetione, medicinam animae expetiit. Papa
vero quantitatem peccatorum illius *» tanquam
antehae ** inauditorum obstupescens, delibera-
tione habita, vulnera per iniunetam paenitentiam
non curavit ; ne tamen desperans fluetuaret, con-
silio peccatorem confirmavit. Itaque loriea illum
circumdedit, et eam, ut corpori firmius adhaereat,
quinque catenis ferreis ad ?* modum quinque
plagarum Christi eireumeinxit, chartamque con-
fessione ?* illius inscriptam "ἢ et cera. cireumda-
tam proprioque 30 anulo sigillatam illi porrexit ?!,
monens ? et exhortans, quatinus omnia loca,
in quibus sancti dormierunt ?*, lustraret, sicubi
divina gratia sanctorum intercessione illum visi-
taret; hoc autem visitationis divinae signum
foret, si quando ?* lorica, fractis catenis, in partes
prosiliret ?* et charta nihil inscriptum ** conti-
neret. Abiens ergo ille plurimorum ?' loca sancto-
rum peragravit; novissime ?* Hierusalem ad
sepulerum Domini veniens, ibique misericor-
diam ?* exspeetavit ab eo, qui sanat contritos
16 beati C. — " quà A1 — !5in ecclesia C2. — !? hu-
mano 8 8, — 30 (ad c. e, t.) t. e. ad c. B. — ?! (t. t.) t. tantis
B 1.2,3.; t. et t, B 4.5, — ?? ageret 4 1 antecorr.—7?? ob C2, D.
7.— ipso add. B. — ? sint C, — ? om. B4,5. — * in B1.
—* quoque B1; ergo B 2.3.4.5. — * om. A1. — ? Conrar-
dus B 1; Conradus 82,3.4.5, C. — *theutonicus B 1.24.5;
thewtonicus €. — ? ade B 1. — 10 pressione C2. — 11 mor-
luus add, C. — 15 esset fetidus C. — 18 resuscitavit B. —
15 suscitat C. — ^ (sed-aperuit) add. in marg. man. pr. ΟἽ.
—* agnosceret A1, D. —! oculis 4 1; oculus Β 1.2.3.—1* (il.
it.) predictus it. Conradus C. — 19 sancti C. — 30 on, B4, C.
— ?! Roma A /; Rome 4 1 corr. — ** qui add. A1, at pun-
cis delet. — ?* om. C1. — ** satisfactione A1, C1. —
?^ ipsius B.— *^ antea B, C.—*' (ad m. q. p. Ch.) om. A1, D.
— 35 ita A 1 post corr., C ; confessionis B ; confessionen D.
— "9 inscripta 41. — 39 que om. B, D. — ?' et addidit
add. C. — 3 que add. B. 1.2.3.5, D. — ** dormiunt C, D.
— *! qin B 1. — ὅδ᾽ persaliret C 2. — 8δ seriptum. B, C. —
31 plurima 8, — 35 in add. C. — ? (i. m.) m. ibi C. —
corde et alligat contritiones eorum *€. Sed
Dominus non *** ostendit in illo virtutem *!' suam
in civitate munita *, quatinus ad laudem ** et
gloriam beati Henrici reservaretur. Interea fama
beati Stephani regis Pannoniae, ad eujus sepul-
erum cottidiana fiebant miracula, insignis habe-
batur; consummatoque itinere, vir supra memo-
ralus Albam o pervenit, ubi corpus beati *?
Stephani reconditum venerabatur. Cumque in
aliis virtus Dei et intercessio regis eximii cre-
bris ** miraculis revelaretur **, ille ** tamen vir **
vinculis loricae arlius angeretur, penes se cum
iuramento confirmavit, quod de loco ecclesiae se
non amoveret “Ὁ quousque Dominus in eo osten-
deret, quanti meriti beatus Stephanus apud
ipsum esset. Factum est autem, eum esset hora
diei quasi sexta **, ex nimia corporis fatigatione^e
et cordis contritione in. ecclesia ille obdormivit.
Adfuit autem illi in somnis ?? beatus Stephanus,
ad hune modum 8 dicens : Surge, nec ** in meritis
meis praesume apud. Deum, quoniam non. sufficio
ro? te intercedere ; vade ergo ad sepulcrum filii
mei beati Henrici ; ipsum intercessorem habe ὅδ; ipse
est, qui in virginali vita " Deo complacuit, cuius
vestimenta non sunt. coinquinata, et 95 sequitur 9?
agnum, quocumque ierit ; ipse est etiam ex. eorum
numero, qui ante thronum Dei cantant. canticum
novum, quod. nemo polest. canere "*, misi is, qui
virgo est. Eadem itaque hora ille de sommo sur-
gensad sepulerum beati Henrici in eadem ecclesia
situm *! festinavit, el cum ibidem provolutus
oraret, repente lorica, fraetis catenis, per plurimas
partes divisa in terram prosiluit ?, multis in
ecclesia admirantibus, unde tanta *? ferri concus-
sio sonum ** dedisset. Re autem declarata, conve-
nienlibus clero et populo, a "Ὁ Fabiano cancella-
rio, eiusdem "^ ecclesiae rectore p, sigillum papae*",
quod diu ille vir integrum tulerat, confractum
est, et charta interius soluta ὅδ est, sed nec δ᾽ in
ea litterarum vestigia τ᾽ apparuerunt. Tune vero
omnes, qui adfuerunt, in laudem Dei alque *'
beati Henrici proruperunt, et. ut tantum benefi-
cium memoriale esset, regi Ladisclavo **, qui tunc
lemporis Pannoniae praefuit, universisque epi-
scopis et principibus regni, quae 15 viderant, et
audierant, super hace re nolifieaverunt. Rex
itaque Ladisclavus τὸ, utpote divinae religionis
cultor **, convocato concilio et indieto triduano
ieiunio, in *? nonas novembris corpus beati Hen-
rici cum honore elevavit q. Qua die et ** post-
modum in multis miraculorum virtutibus *5 con-
fessoris sui merita declarat Τὴ Iesus Christus
Dominus noster, qui cum Deo Patre et Spiritu
Sancto *? vivit 5! et regnat ** in saecula saeculo-
rum. Amen 5?,
9? og, B 1. — ΛΝ om, B δ, D. —*! (in i. v.) illi misericordiam
B 1.2.3.5. — "5 (s. in c. m.) om. B4. — ** * eandem B 5. —
** saneti B. — “4 celebris B, — *^largius attingeret C. —
48 (ille-angeretur) om. C. — *! in add. B. — ** (se n. a.) n.
amoveretur 4.5. — 5? vr A 1; sexta B 1.2.3.5; χιι Β 4, C. —
99 (e, f.) f. c, B. —! (in e. i.) i. in e. B. — "? (in s.) ex supernis
B4, C. — ! (ad h. m.) om. C; lineola deletum in B4. —
δέ ne A1; nec A1 corr. ; nune B1; nunc nec 2.34.5. —
δῦ propter 4 1. — ὅδ et add. B. — (v. v.) virginitate B 4, C.
— "δ hie C. — 5" sequi B1. — 9? cantare J 1.2. 3, C, — *! sta-
lim C. — "? prosilivit B. — 58 tantam B 1.2.3; lantum B5.—
“4 sonitum C. — 5 ac B 4, C, — *! que add, B. — *! om. C. —
68 dissoluta B ; desoluta D. — 9? ον. C. — ἴο non add. C. —
Τὰ et 4 1. — ?? Ladislao B, C, D.—? quod B 4.5, C2; qui D.
— ^" Ladislauus A1 post corr.; Ladislaus B, C, D. —
τὸ eximius add. B4, C. — om, B4, C. — om. A1.—
78 et add. B 1. — ?? declaravit B4, C, D.—*9? (et S, s.) om. A1.
— ἢ vivat B1.— *? Deus add. B, D.— ὃ ExPLiGIT VITA BEATI
Hzwmicr rig BEATD STEPHANI REGIS UwGARORUM add. 41.
ANNOTATA.
5
D
Ps, 30, 29,
E
Apoc. 3, 4.
Ibid. 14, 4.
Ibid. 14, 3,
ad ipsius
sepulcrum
accidisse.
p
F
Corpus
eius
sollemniter
elevatur.
q
ANNO MCXXII.
B. Girardi,
fama sancti-
tatis clari,
ANNOTAT'A.
a Merita Stephani in hac re eodem modo in
maius praedicat auctor noster, quo modo fecerunt
plerique scriptores etiam. antiqui; plane nempe
tacel quanta pro Ungarorum conversione ad fidem
iam praestitisset Stephani pater Geisa. Hanc iniu-
riam, ut par erat, nuper denuo notavit v. cl.
R. F. Kaindl, Beitr.zur álteren ung. Gesch. (1893),
p. 17-20.
b Cfr. Act. SS,. Sept. tom. L, p. 494-6. De litte-
ris S. Stephani, de quibus ibid., p. 494, num. 149
sqq., efr. inter recentiores Fejérpataky L., & Pan-
nonhalmi apátság alapjtó oklevele, Budapest,
1878; Városy G. in ''órténelmi Tar, tom. VIII
(1885), p. 715-24; Karácksonyi J., Szent. Istvan
királi oklevelei és a Szilveszter-bulla (1891) et
Ungarische Revue, tom. XII (1892), p. 290-1.
Errat h. 1. Vitae auctor; monasterium. siquidem
S. Marlini incohavit non Stephanus, sed pater
ipsius Geisa; sanctus autem rex quod genitor suus
inceperat, id ipse ad finem perduxit : ita Stepha-
nus in litteris supra laudatis.
c De hac salutatione vide S. Ladislai regis
Decretum I, num. 36 (1).
d Fünfkirchen.
e Hunc locum multis enarravit Cuperus noster
in Act. SS., Iul. tom. IV, p. 333-4, num. 33 sqq.;
Stillingus vero. (Sept. tom. I, p. 924, num. 266)
Cupero assentiens, recte monuit verba. illa paulo
post eum in episcopatum sublimavit latius esse
intellegenda, ita. ut circa annum 1025, quin etiam
aliquot. annis serius, Maurus factus sit episcopus.
Tricas chronologicas, quibus se implicari questus
est, nullo negotio vitasset Cuperus, si. Annales
veteres ungaricos novisse! (2), in quibus haec ad
an. 1036 leguntur: Maurus episcopus est effectus.
Quibus verbis et supra relata Cuperi Stiltingique
coniectura egregie confirmatur, et elevatur. alia
(1) Endlicher, Monum. Arpad., p. 331. — (2) De his vide
Comm. praev., num. 17, not. 8.— (3) Act. SS. Ung., tom. II,
p. 306. — (4) Iohannes Tomeus, Regiae sanctitatis illyricae
faecunditas, p. 931-2; Pray, Dissertationes, p. 48-52; Katona,
DIES QUARTA NOVEMBBIS.
491
Cuperi coniectura, Maurum nempe nostrum alium
ab eo esse, de quo in Vita S. Gerardi Csanadensis
sermo est.
f Veszprim, iam tum sedes episcopalis, sub eccle-
sia metropolitana Strigoniensi constituta.
g ^ Qua stirpe oriunda fuerit virgo sponsa, non
» liquet , ; ita vere atque sapienter Prilezski(3). Alii
lamen nomina quaedam proposuerunt deque eis
prolizius subinde litigarunt (&), sed frustra sane ;
tacent enim. prorsus de haec regia sponsa omnia
monumenta. historica, neque ulli coniecturae vel
tantillum probabili ansam praebent.
h Vellem haec ab auctore asseri, qui rebus gestis
gropinquior exstitisset et gravitate fideque sua maio-
rem sibi conciliasset auctoritatem. Vel invito enim
suboritur suspicio haec ex legendis sancti avunculi,
Henrici nempe IH imperatoris, in beatum. nostrum
iuvenem esse translata. Cfr. etiam infra, not. k.
i Vide Comm. praev., num. 12.
k Haud. absimilem historiunculam de S. Hen-
rico imperatore narratam. videsis apud. Leonem
Casinensem, Chron. lib. II, cap. 47 (MG., Ser.,
tom. VII, p. 658).
1 Alba nempe Regali seu Regia, ungarice Székes- 5
Fejérvár, germanice Stuhlweissenburg ; de qua
etiam infra. cap. 7. Quae saeculo X VILI facta est
sedes episcopalis.
m Aliena plane ab his recentiores scriptores un-
gari commenti sunt,nempe tanto doloris acerbitate
sanctum regem Stephanum exacerbatum esse, ut
in gravissimam incideret infirmitatem. Jta Chro-
nicon pietum Vindobonense cap. £1 (6) € alii
recentiores multi.
n De hoc facto. videsis Act. SS., Sept. tom. I,
p. 561-2, num. 470-3, ubi fidem mirae narrationi
conciliare nititur Stiltingus.
o Cfr. supra annot. .
p Cfr. Comm. praev., num. 8, not. 10.
q Cfr. ibid. num. 30 sqq.
Historia critica, tom. I, p. 326-37; item alii non pauci inter
modernos, quos recensere piget. — (5) Florianus, op. cit.,
tom. II, p. 143.
DE 5. GIRARDO
MONACHO O. S. B.
ANDEGAVI IN MONASTERIO SANCTI ALBINI
1. D. B.
COMMENTAHRIUS PRAEVIUS
1. Ante. gallicam perturbationem, in. civitate
Andegavensi. monachi benedictini ad Sanctum
Albinum festum S. Girardi diem. missa εἰ officio
proprio agebant; nunc. vero, quasi hominum me-
moria. excidisset sanctus ille, iam nulla sui recor-
datione in. Proprio ecclesiae Andegavensis gaudet.
Habuit tamen. apud. coaetaneos et suppares non
ignobile nomen. Cum enim anno 1123 e terris ad
caelos migravit, in volumine emortuali, guo mo-
nachi Sanalbinenses de Marbodi, Redonensis epi-
scopi, funere circumquaque sitas ecclesias certiores
fecerunt, ista de B. Girardo rettulerunt : Commen-
oneratus ferro, vinclusque catenis,
reddidit indefessus obsequium, et ut
damus etiam orationibus vestris transitum domni
Gerardi, fratris nostri, viri plane mirabilis, quem
profecto temporibus nostris prolixum vidimus
traxisse martyrium. Rebus pauper, meritis dives,
parcus sibi, largus egenis, cuius honesta conver-
satio in caelis erat, dum angelicam in lerris vitam
gerebat : ubi enim erat thesaurus eius, illie et
animus; qui iuxta apostolum semetipsum exhibuit.
hostiam viventem, sanctam, Deo placentem ; cui
ieiunando, vigilando et orando iugiter assistens,
rationabile
magna
breviter
Vitam
scripsit
monachus
Sanalbinen-
sis conerus;
Vitae
subiunctus
est libellus
miraculo-
rum, medio
saeculo XII
conscriptus
A92
breviter explicemus, mirabilem vitam mirabiliter
incohavit et mirabilius consummavit, bonis me-
liora, melioribusque semper adiciens optima.
Obiit autem eodem anno (1), pridie nonas novem-
bris, in senectute bona virtutum floribus ador-
natus, caeloque spiritum reddens terram terrae
mandavit (2). ; A
9. Ideo paucis ab obitu sancli viri elapsis annis,
albas et tota fratrum congregatio quendam e suis,
qui cum Girardo vivo in monasterio degerat, pre-
cibus coegerunt ut onus Vitae conscribendae subiret.
Haec enim in prologo testatus est : Non enim levi-
latis vel arrogantiae, sed totius pietatis et oboe-
dientiae eausa, seniorum nostrorum imperiis et
precibus vicli, maiorem viribus laborem assum-
psimus, qui beatum virum una nobiseum viven-
tem in corpore viderunt, audierunt et dilexerunt...
mandari litteris merito censuerunt; atque postea
cum felicem beati viri ad Dominum lransitum iam
marraturus esset, ilerum ipse auctor, quando
vizerit, quodammodo declaravit. dicens : Multa
quae vidimus et audivimus omittentes. His vero
inter se collatis, iure statuendum. videtur scripto-
rem Vitae monasterii Andegavensis Saneti. Albini
alumnum fuisse et aliquandiu cum S. Girardo
sub regulari disciplina Domino ibidem militasse.
Itaque B. Girardi Acta, utpote a coaevo descripta,
sunt optimae motae, nosque beati viri mores ac
merita. plene. edocebunt. Sed, quia. inter. claustri
parietes virtutibus exercendis summopere intentus,
viz ullas rerum agendarum partes suscepit Girar-
dus, er eius Actis, quae anno 1869 primum pro-
dierunt (3), parum. novae lucis rebus historicis
affulsit, nec magis ipsius disciplinae monasticae
rationi. Etenim varii, qui hacce aetate in usu erant,
macerandi corporis modi aliunde innotescunt ;
compluribus aliis documentis compertum. habeba-
mus principes terrenos saeculo undecimo et duode-
cimo in praedia monachorum violentas manus in-
iecisse; nec ante quam B. Girardi edita. erant
Acta, inauditum erat aliquos apud Benedictinos a
vila communi deflectentes eremiticam vitam inter
fratres egisse. Itaque si Girardi Vita, rerum capita
quod spectat, via novi quicquam eruditos edocet,
hac ipsa tamen. rerum narratarum. cum huiusce
aetatis moribus convenientia adducimur ut nullum
de Actorum authentia. dubium moveamus.
3. In. duplici codice, quem Vitam Girardi con-
tinere hucusque deprehendimus, ipsi Vitae anneza
est longa miraculorum series. Horum autem deseri-
plor sui nominis memoriam nusquam inscriptam
dereliquit. Ipsum tamen miraculorum oculatum tes-
tem novimus cum profiteatur : Nonnulla miracula,
quae vidimus, declarare decrevimus. Ex nonnullis
indiciis, licel. subobscuris, se prodit. monachum
Sancti. Albini. Etenim miraculum vigesimum pri-
mum in ecclesia Sancti Albini patratum praedicat
apud nos faetum, ac in eadem. ecclesia mulieres
duae (4), quae per septimanam. viscera nostra
turbaverant, sanitate donatas tradit. Quid scriptor
assereret. facta miracula nobis maiora gaudia (5)
graebuisse, nisi ipse inter Sanalbinenses annume-
ratus fuisset? Quid sibi praecaveret a monasticae
vitae adversariis (6), nisi ipse monachus esset ?
Praeterea, ni fallor, de tempore quo ista. mira-
cula collecta sunt, probabili coniectura. quaedam
statui. possunt. Etenim in chronico. Sancti Albini
(1) Seilicet 1123. — (2) Delisle, Houleaux des morts du
IX* au. XV* sidcle, p. 345-46. — (3) Apud P. Marchegay et
Aem. Mabille, Chroniques des églises d' Anjou, Paris, 1869,
p. 93-126. — (4) Vide infra miraeul. 28. — (5) Mirac. 37. —
DE SANCTO GIRARDO MONACHO.
Andegavensis non. tantum ad annum 1123 haec D
inscripta. fuerunt. : Obiit Marbodus episcopus
atque domnus Girardus monachus, sed. etiam ad
annum 1153 : Sanetus Girardus monachus in
monasterio beati Albini Andecavis multis virtuti-
bus et miraculis insignis habetur (7). 4^ in mira-
culo vigesimo quinto, Henricus ille, qui, mortuo
Stephano rege, anno 1154 Anglorum regnum capes-
sivit, regia nuncupatione omissa, nominatur tan-
tum dux Normannorum et. comes Andecavorum.
Comitatum autem. Andegavensem | suscepit. anno
1151. Insuper in miraculo trigesimo primo cuidam
temporis notae offendimus, quae cum anno 1153
convenire potest. Relatum est enim. miraculum
quod. contigit in vigilia saneti Laurentii, qua. dies
dominica habebatur. 4no vero 1153, quem chro-
nographus Sanalbinensis miraculis insignem dixil,
vigilia S. Laurentii incidit in diem dominicam. Ex
his simul collatis probabilius esse videtur im iracula
conscripta fuisse anno saeculi duodecim quinqua-
gesimo tertio aut quarto.
A. ΕἸ his quidem statutis, superest tandem ut in-
quiratur utrum opusculum de vita et libellus mira-
culorum eundem sibi auctorem agnoscant. Hic una
sternitur concludendi via, nempe similis quaedam
scribendi ratio. Quamvis hoc genus argumentorum,
ut plurimum, errandi periculo. non vacet, tamen
certum est nona inter utramque scripturam discri-
mina. intercedere, quibus necessario sit statuendum
eas a diversis confectas esse. Nec propter seriem an-
norum elapsam inter S. Girardi. mortem, qui anno
1123 obiit et hanc miraculorum descriptionem. sub
annum. 1154 factam certo contendi potest duorum
opusculorum diversos auctores esse, Etenim non ea
annorum series interfluxit, ut monachus S. Girardi
coaevus, qui aetate maturus scribendi initium fecit,
nequiverit anno 1154 idem onus subire. Postremo
libellus. miraculorum, qui in. fine. clausula. sua
carere videtur, non. semel has formulas exhibet,
quibus eiusdem. speciei libelli concluduntur. Exinde
hoc tantum iure comici potesl, scilicet. auctorem,
novis editis miraculis, denuo calamum. strinzisse
ac tandem a scribendo defecisse, non quia prose-
quendi operis consilium animo abiecerat, sed. quia
gro tempore scribendi materia deerat.
5. Cum ex eo tempore, quo primum in lucem venit
Vita B. Girardi, minime nobis contigerit ut ter-
tium quendam codicem nancisceremur, quocum con-
ferretur. Vita. typis data, id viros eruditos ratum
habituros esse speramus si, recusa. Vita ex nuper
φγοϊαία editione, miracula. ediderimus ex codice
Parisino signato num. 13092, qui olim fuit * ex
monasterio Sancti Albini Andegavensis , (8), collato
cum Andegavensi signato num. 738 (9).
6. In illis quae de veneratione beato viro exhibita
dicenda supersunt, R. P. D. Franciscum Chamard
gotissimum ducem sequemur, qui in. libro suo Les
Vies des saints personnages de l'Anjou(10) de iac
re fuse disseruit. Nulla hucusque deprehensa sunt
indicia quibus innotescat B. Girardi cultum extra
domesticos parietes diffusum fuisse; sed. Andegavi,
in basilica Sancti Albani saeculo XII. gloriosum
fuit eius sepulerum. Quod manifesto clamant totus
Miraculorum libellus et frequens illa languentium
multitudo ex circumvicinis locis. ad. sancti viri
mausolewm. concurrentium. At nullis. argumentis
traditum. putamus eodem. saeculo α praepositis
(6) Mirac. 46. — (7) Marchegay et Mabille, op. cit., p. 32, 37. —
(8) Catalog. cod. hagiogr. lat. bibl. nat. Paris., tom. ΠῚ,
p. 181. — (9) Lemarchand, Catalogue des manuscrits de la
bibliothóque d' Angers, p. 980. — (10) 'Tom. II, pp. 158-204.
Sancti
probabilius
a Vitae
auctore ;
qui libellus
hic primum
edetur.
Ad. Girardi
tumulum
saeculo XII
confluebant
aegroti.
Saec. XIII
elevantur.
sens
reliquiae ;
saec. XV.
cultus
B. Girardi
innovatur
Indoctus
auctor ex
oboedientia
compulsus
scribit.
* codd.
cupientes.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
Bancti Albini ullam sacri corporis a terra elevatio-
nem translationemve celebratam fuisse. In libello
Miraculorum solummodo mentio facla est de dua-
bus columnis,quae ad beati viri sepulluram ornan-
dam ezxsiructae. fuerunt. Saeculo XIII | sacris
B. Girardi pignoribus in capsam ez argento inau-
rato translatis, sacrum eius caput a ceteris reli-
- quiis sepositum in theca. argentea. reconditum fuit.
Insuper, eodem. saeculo ad finem vergente, ne sibi
debito honore S. Girardus defraudaretur, altari,
quod eius nomini dedicatum erat, capellaniae duae
annezae fuerunt. At saeculo XIV monachis aregu-
lari disciplinae observatione deficientibus, ila etiam
ex ipsorum cordibus elapsum est avitae pietatis in
Girardum s/udium, ut per longam annorum
seriem. tanti patroni memoria penitus. abolita
videretur; donec anno 1468 praeside Petro. de
Lavallo, abbate commendatario, collectis in unum
totius abbatiae deputatis, communi consilio statu-
tum est. de instauranda B. Girardi festivitate.
De his vero quae tunc acta. sunt. haec refert. codez
bibliothecae. Andegavensis. signatus num. δ) ac
inscriptus : Ordo ad usum monasterii Sancti
Albini, fol. 74-75'.
Nota quod anno Domini millesimo quadrin-
gentesimo sexagesimo octavo statutum | fuit in
capitulo generali de assensu et voluntate totius
conventus, in quo praesidebat generosus vir dom-
nus Pelrus de Laval, tune abbas commandata-
rius istius monasterii, ac aliorum virorum tune
assislentium, quod festum sancli Gerardi quod
negligenter et peraliqua intervalla temporum non
fuerat sollemnizatum, de cetero celebraretur
annuatim sicut festum sancti Clari, cum propriis
hymnis, eo modo quo inferius dicetur. Ap vEsPE-
493
RAS. Vesperae dicentur de omnibus sanclis ....
postea dicantur vesperae de sancto Giraldo.
Antiphona solita super psalmos, sicut est in libro.
Psalmi de feria. Carrrunuw. Beatus vir qui inven-
tus. R. et y. sicut sunt in libro. Srr10 ad altare
sancti Girardi.
B. Sanctissime, cum versu.
7. Exinde apud eos omnes qui ditioni Sancti
Albini subiacebant intantum innovata est B.Girardi
veneratio ut non raro in pactis publicis ab eius
festivitate tempus definiretur. Ad. annum. usque
1623 quietus iacuerat B. Girardus sub altari, quod
suo nomini fuerat dedicatum. Tunc vero cum ex
ea. parte basilica. reficienda esset, alio, intra tamen
ecclesiae. ambitum, sancti. viri reliquiae. delatae
sunt. Anno tandem 1693 exstructa est iurta maius
altare in cornu evangelii nova capella in. honorem
B. Girardi, auspiciis reverendissimi domni abbatis
Mauritii le. Pelletier, cuius frater ecclesiae Ande-
gacensi praesidebat. Huc in novam capellam servi
Dei lipsana. translata. fuisse memoriae traditum
est; ibique usque ad res publicas apud. Gallos inno-
vatas in magno honore remanserunt. Nam populi
circumvicini certatim huc properabant, beatum Dei
servum in vola. vocaturi. Saeviente vero. procella
non tantum B. Girardi, sed et. aliorum quae apud
Sanctum. Albinum sanctorum reliquiae servaban-
tur, ne ab. impiis violarentur, cuiusdam viri chri-
stianissimi studio reconditae fuerunt in. coemete-
rio Sancti Laudi, tanta quidem cura ut postea a
domino Le Bastard, curato Sancti Laudi, licet
datis indiciis sedulo insisteret, nullo modo reperiri
qotuerint, nec ulla certa spes remaneat fore ut tan-
tum thesaurum ecclesia Andegavensis recuperet.
VITA S. GIRARDI CONFESSORIS
ex editione P. Marchegay et Aem. Mabille, Chroniques des églises d'Anjou, p. 95-126.
PROLOGUS
1. Cum sanctissimi Girardi notitiae fidelium
gesta scribendo tradere cupimus *, Dei omnipo-
tentis, a quo omnis sapientia est, misericordiam
et auxilium imploramus, ut. qui ei bene vivendi
virtutem largitus est, nobis facultatem lribuat
bona eius opera digne referendi. Non enim levi-
tatis vel arrogantiae, sed totius pielatis et oboe-
dienliae causa, seniorum nostrorum imperiis et
precibus vieti, maiorem viribus laborem assumpsi-
mus, qui beatum virum una nobiseum viventem
in corpore viderunt, audierunt et dilexerunt,
ideoque admirabilem eius vitam in exemplum
hominibus profuturam mandari litteris merito
censuerunt. Sieut enim dicere quod noceat per-
niciosum est, ita silere quod proficiat invidiosum
est. Quod si aliquis imperitiam nostram vilita-
temque nostri status fastidiens, culpandum puta-
verit quod materiam et disertis viris meritoque
reservandam praeoccupaverimus, huiusmodi re-
prehensor meminerit Dominum lesum non per
magistratus et. oratores, sed per publicanos et
peccatores sanctum mundo evangelium. enun-
liasse; simulque consideret quod sanctus iste, de
quo loqui voluimus, humilibus et exiguis conten-
tus, altas saeculi res pro Christi amore poslposuit
et sanetae Scripturae simplicitatem tumentibus
oratorum facetiis postposuit. Liceat ergo nobis de
simplicitatis et. humilitatis cullore simpliciter el
humiliter aliquid elicere, et si non aurum et
argentum, saltem pilos caprarum in tabernaculo
Deo offerre. Confitemur equidem aliquem βαποίο-
rum * nobis doctiorem huius operis relatorem
esse debuisse; sed quia illud ab omnibus postponi
cernimus, ruborem verecundiae maluimus incur-
rere quam tanli viri operto silentio. patiamur
obumbrari. Multa quippe utilia, dum quasi melius
dicenda doctis et. indoctis saepius praetermissa,
oblivione deleta sunt; unde multum antiquorum
studiis derogamus, quod vitas et gesta multorum
scribere sanctorum neglexerunt quorum modo
sollemnitates colimus et actus ignoramus ; exem-
plum quippe virtutis memoriae hominum mundo
placentium facile subdueitur. Quapropter dabi-
mus operam ineredibilem, incredibilem et absti-
nentiam digna huius beati viri opera magis veraci
quam diserlo sermone describere, ul saltem
quasi materiam habeant periti el sublimes, unde
ad aedificationem ecclesiae loqui de illo diserte,
cum libuerit, possint.
CAPUT
ac perdurat
ad finem
saec, XVIII.
ti
F
* ed. corr.
fratrum.
"
VITA
Piis parenti-
bus natus,
in lege
Domini
a
ac ecclesiasti-
vis officiis
eruditus, 8a-
eros ordines
suscipit.
B
b
Sacerdos
factus
virtutis
exercendae
aullicitior est.
494 DE SANCTO GIRARDO MONACHO.
CAPUT PRIMUM.
S. Girardi nativitas ae pia insti-
tutio; primordia vitae mona-
sticae apud Sanetum Albinum
ac mansio in praedio Broeiaeo.
2. Igitur Girardus in pago Andegavensi apud
Castellum Gunteriia ingenuis parentibus procrea-
lus est; quorum diligenti nutritus cura, sacro
renatus baplismate, ecclesiasticis disciplinis im-
buendus et litteris, religiosis praeceptoribus tra-
ditus est. In ipsa autem pueritia erat ei maturum
iam studium, singularis innocentia, ingenium non
ad vilia, sed ad. ecclesiastica officia promptum.
Psalmos, hymnos, cantica. quoque ex libris pro-
pheticis excerpta assidue rimabatur ; scurrilitates
vero et obscenas poetarum turpitudines, quas
sine iactura pudicitiae vix ullus hominum discere
aut docere praevalet, a corde et ore removit;
lectiones autem authenticorum librorum quae
diversis lemporibus in ecclesia recitantur, home-
lias quoque evangeliorum, antiphonas et respon-
soriasimulqueeantilenam saneti Gregorii ἡ discere
curavit et memoriae commendare. His et huius-
modi pueritiae suae tempora studiis occupavit,
et pectus, Deo penetrale futurum, non vitiis, sed
bono virtutum odore replevit. Ubi vero adu-
lescentiae annos attigit, vigiliis, orationibus atque
ieiuniis corpus exercere coepit; saeris ordinibus
more ecclesiastico sibi traditis, omni puritate
vitam suam custodiens, aeceptabilem se Deo et
omnibus hominibus exhibebat. Virginitatis per-
peluae amator et custos, corpus suum ab omni
spurcitia incontaminatum custodivit; nec ob id in
superbiam elatus inferiores se umquam despexit,
sed ad meliora hortari satagebat, Qui enim
de virginitate vel abstinentia superbire non
metuit, ita virtutes sicut brutum animal panes
baiulat, quia nee brutum animal de panibus refi-
citur, nec superbus de virtute remuneratur. Qua-
propter iste sanctus, sieut luxuriam, ita quoque
jactantiam, odium, cupiditatem, avaritiam vitavit,
contempsit, caleavit; a murmurationibus, a de-
traclionibus, a. laesionibus proximorum animum,
linguam manusque continuit; omnibus benevo-
lum, omnibus mitem, omnibus mansuetum se
praebuit; et quia otiositas inimica est animae, otio
animum numquam marcescere permisit. Plerum-
que in agro, nonnumquam in vinea, saepius in
horto aliquid operabatur. Cirea ecclesiam maxime
semper oceupatus, sollicitus erat si altare venu-
stum, si lampades mundae, si parietes absque
fuligine, si vestimenta integra et nitida, si vasa
sacrosancta decenter reposita essent. Diligebat
quippe eum propheta decorem domus tuae,
Domine. Talibus studiis talibusque virtutibus
subdiaconus et diaconus effulsit.
3. Cum igitur iuventutis annos ita transegisset,
impulsu οἱ favore bonorum, immo potius Dei nutu
sacerdos ordinatus est, In. quo ordine positus
extendit vigilias, augmentavit ieiunia, orationes
multiplieavit. Elemosynas pro posse suo indigen-
tibus libentissime largiebatur; euram animarum
agens, ignaros inslruebat, errantes corrigebat,
miseris subveniebat. Non opes aggregare, non
praedia multiplicare, non domos immensis trabi-
bus aul columnis aedificare curavit; sed omni
modestia contentus honestatem in habitu, humi-
litatem in moribus praeferebat, eum bene gauden-
tibus gaudebat, cum flentibus vero flebat. Gregem
Christi a leone invisibili, qui semper cireuit quae-
rens quem devoret, assiduis orationibus protege-
bat, scurriliter et. turpiter se agentes severis ser-
monibus corripiebat, rixantes pacificabat, omni-
bus exemplum boni operis in se ipso ostendebat,
Ecclesiae igitur doetor erat egregius, quia. bona
opera magis facere quam dicere satagebat; et
certe magis laudabile est et acceptum Deo sub
silentio bene vivere quam solummodo bene dicere
et doctrinam suam male vivendo polluere. Qua-
propler beatus Girardus quos minus docebat
sermone perfeete bono instituebal opere, ila. ut
qui vitam eius pie intuerentur quid agere debe-
rent adverterent. Coepit interea animus eius ad
meliora provehi, et quasi antea nihil promovisset,
ad ampliora virtutum exercitia tolis desideriis
anhelabat. Videns namque mundum in maligno
positum, amatores suos per varios anfractus
vitiorum et illecebras vilae corruptibiliter ad
praeeipitia trahentem, eum propriis omnibus
derelietis relinquere cogitabat, ut Christum pro
nobis faetum egenum egens ipse sequeretur.
Agellis itaque et domibus suis, ut mos est apud
nos, parentibus derelietis, et facultatibus aliis
distractis οἱ pauperibus distributis, monachus in
monasterio Beati Albini cfactus est. In quo ordine
ita vivere studuit ut qui ante perfectis in religione
monachis aequandus erat, ipsos iam perfectos
perfectione laudabili superaret. Erat enim mirae
humilitatis, summae oboedientiae, adeo ut etiam
minorum imperia non contempserit. Omni vilitate
vel extremitate contentus, tantae fuit patientiae
ut frequenter aeceptis iniuriis ridere; cumque
regulam vigiliarum, ieiuniorum el divinorum offi -
ciorum,quam fratres alii tenebant, perfecte eusto-
diret, tamen illam, in quantum poterat, occulte
orando, vigilando, ieiunando supergrediebatur.
4. Virtute compunctionis maxime abundabat :
raro enim aut numquam sacrificium Deosine lacri-
mis obtulit; in ipsa etiam psalmodia vel privata
oratione laerimis saepissime suffundebatur. In-
credibilem vero abstinentiam el prolixas cruces,
quas corpori suo postea intulit, non ipso fervore
conversionis arripuit ; sed gradalim et per incre-
menta temporum bonis meliora, melioribus sem-
per ponebat optima, donec ad summum perfe-
elionis eulmen attigit. Pulehrius est dhim ad
summa de parvis ascendere, quam de summis
ad ima corruere. Quia igitur beatus est qui suffert
tentationem, quoniam cum probatus fuerit acci-
piet coronam vitae, beatum Girardum permisit
Dominus ab inimico humani generis diu mul-
tumque multiplieiter tentari, nec superari.
5. Cernens denique malignus spiritus illum,
utpole virginitatis custodem, luxuriam omnino
abhorrere, avaritiam calcare, odium declinare,
superbiam devitare, gulam domare, mundumque
cumomnibus ludibriiset illecebrissuiscontemnere,
invidit et ad eum impugnandum omnem dolum et
totius malignitatis suae convertit argumentum.
Et primo quidem erraticis et vanis cogitationibus
pectus illius tempore orationis fatigabat. Postea
vero eum ille minime cederet, sed e contra ora-
lioni et laerimis attentius insisteret, praedictis
cogitationibus vanas imagines et deliramenta
somniorum adiungens, eius mentem adeo con-
cussit ut publice coram conventu fratrum qualibus
a diabolo artibus impugnaretur, exponeret et
orationem pro se fieri a fratribus cum magna
cordis contritione deposceret; cui abbas ipsius
coenobii
et gregi
commisso rite
invigilat,
Vitae
perfectioris
desiderio
monachatur
apud.
S. Albinum,
Tendens de
die in diem ad
maiorem
sanctitatem,
tentatur
importune
a diabolo.
Praepositus
villae de
Brociaco,
e
f
* ed. eliseos.
g
* «d, Arnone
jam et
stamine.
demortwuo-
rum animas
videt,
* ed. Gido
C
serpentem a
vastatione
cohibet
DIES QUARTA NOVEMBRIS. 495
coenobii nomine Girardus d, vir prudentissimus et
plene in scripturis sanctis eruditus, sermonem
faciens et hostis antiqui fraudes detegens ac Scri-
pluraesacraemultifaria documenta sanctorumque
virorum, qui viriliter resistentes diabolo, eum Deo
auxiliante vicerunt, exempla proponens, famulum
Dei meruit ab instanti periculo liberari. Fecit ergo
Dominus beato Girardo cum tentatione proven-
tum, ut posset sustinere. Deinde extra monaste-
rium per cellulas abbatiae ἃ praedicto missus
patre, tanto liberius quanto secretius spiritualibus
exercitiis inhaerebat.
6. Sequenti tempore quidam de proceribus,
nomine Berlaius e locum, qui dicitur Broeciacus f,
Saneto Albino in elemosinam dedit : ea. scilicet
ralione ut abbas ibidem ad excolendum illum
unum de suis monachis mitteret. Cui loco ab
abbate iussus praeesse beatus Girardus orato-
rium ibidem aedificavit, terram excoluit, hortos et.
vineas plantavit, et quasi eremita illie cum
paucissimis agricolis manuum suarum labore
vivere coepit. Victus illi cum bubuleis et pastori-
bus suis communis erat, excepto quod adipem et
vinum illis interdum largiebatur, ipse vero peni-
tus ab his abstinebat. Ex illo enim tempore a
pane triticeo οἱ vini polione penitus abstinere
coepit, adipem vero pluribus ab annis ante iam
non alligerat. Pisces autem, si quando illi ab
aliquo pro caritate mittebantur, fratribus suis
agricolis impertiebatur, ipse vero legumina et lac
pro summis percipiebat deliciis. Quotiens tamen
foris cum fratribus comedisset, pisces elixos* attin-
gere videbatur, semper ostentationem fugiens et
suam abstinentiam toto studio occultare deside-
rans. Rhenone g iam et stamineo * noninduebatur,
cilicio tamen sub cuculla indutus et tunica. Asse-
res etiam et hastulas tenuiter feno vel palea
cooperlas posuerat in loco ubi eubare consue-
verat.
7. Tantam ergo gratiam ex illo iam tempore
promeruit a Domino ut animas defunctorum, quae
ex hae luce transierant, saepe visibiliter corporeis
oculis videret et malignos spiritus crebro contue-
retur et contemneret. Duos etenim ecclesiae
nostrae seniores ante aliquot annos defunetos,
quorum unus Guido *, aller Petrus dictus erat,
quadam die ante altare oratorii sui positus ad se
venientes vidit; a quibus eum quaereret quomodo
essent, in pace se quiescere responderunt. Alia
autem attentare miracula nolebat, humanam lau-
dem tota intentione devilans. Quamvis vitam
virtutibus dignissimam gereret, tamen sola pietas
eum ad quaedam opera impulit, quae nullus
negare potest esse digna miraculo. Referamus
ergo ex eis sub testimonio Chrisli nonnulla ad
laudem Dei οἱ memoriam saneti sui et ad aedifi-
cationem multorum.
8. Iuxta praedictam possessionem in qua ma-
nebat servus Dei, est bosculus euius arbores non
magnae proceritatis, sed nimiae solent esse densi-
talis, tantaque abundantia spinarum et veprium
ut vix ullum per eandem silvam iter appareret.
Cum igitur quadam die quidam rusticus prope
eandem silvam deambularet, audivit sonitum
magnum inter vepres et virgulta aceurrentis
bestiae. Qui aprum vel bovem putans esse
ex spectabat, cum protinus videt serpentem trucu-
lenti vultus et insolitae magnitudinis. Quo viso,
ruslieus nimio timore correptus adiutorium cum
magno slridore et clamore implorabat. Cuius
voces homo Dei audiens oratorio suo egressus
accurrit, conspexit draconem in hominem illum
impetum facientem; euistatim misericordia motus
in nomine Christi et facto signo crucis imperavit,
ut hominem dimitteret et quam citius discederet.
Paruit ilico mala bestia et recessit, et silvae den-
sitatem repetens amplius in illo loco non apparuit.
Vir autem Domini hominem ereptum, qui adhuc
quasi febrem patiens tremebat, refovit et conso-
latus est, acsanum et incolumem ad propria redire
iussit. Ad hoc igitur miraculum compassio illum
et caritas impulit, quia maluit virtutem facere
quam fratri non succurrere.
9. Per idem tempus vulpis ex proximo nemore
veniens, colonis ipsius ruris damnum inferre con-
sueverat, gallinas eorum rapiens et devorans.
Cumque de hac re pauperes illi apud hominem
Dei Girardum saepissime quererentur, quadam
die summo mane vulpis veniens domos pauperum
circuire coepit, praedam quaerens quam raperet.
Cum ergo in loco illo visa fuisset, earn rustici cum
baculis et canibus sequi coeperunt. Unus etiam
iaciens baculum eam percussit ; quae fugiens recto
cursu ad genua viri Dei, qui iuxta oratorium
suum orans sedebat, venit et quasi catulus dome-
sticus eius vestigiis adhaesit. Ipse vero inter genua
suscipiens eam, inerepato percussore et repulsis
canibus, vulpem velut privatum animal manu
mulcebat et solita ei simplicitate loquebatur : Cur,
inquit, o bestiola, gallinas pauperum rapiebas ? Cur
tale damnum hominibus nostris faciebas? Modo
prope capta es et morti tradita ; vide ne amplius hoc
facias. Quad si feceris, si quando fueris capta, non
alium fideiussorem quam pellem. dabis tuam.
Talia dicens et ab ortu solis usque ad horam diei
primam mansuete illam sub vesle sua morari
permittens, quando sibi placuit, praecepit ut sana
discederet. At illa dieto citius oboediens ad pro-
pria latibula recessit et gallinas pauperum, ut
audivimus, postea minime invasit. Quis haee
miracula neget esse? quis non ob ista in laudem
Dei resolvat ora et merita sanctissimi servi sui
Girardi praedicet ?
10. Plurimis etiam videntibus et stupentibus,
parvae avieulae, quae semper hominum praesen-
tiam refugiunt, ad eundem virum Dei advolare
consueverant et eibum ab eo intrepide accipere;
quibus ipse grana seminum et nuces dabat, ila ut,
cum satiatae aliae discederent, aliae satiandae vi-
cissim suecederent. Sed haec quamvis mira sint,
tamen in comparalione aliorum quae gessit et
durissimae abstinentiae eius, ad quam sermo
festinat, satis parva esse creduntur. Cum igitur
per decem et eo amplius annos vir Dei in prae-
dicta cellula commoratus, angelicam duceret con-
versalionem, inimicus humani generis incitavit
quendam militem nomine lofredum vicini ca-
stelli, quod Duatum ἡ vocant, dominum ut perse-
querelur eum. Nam cum inimicitias praedictus
miles exerceret adversus Berlaium, qui supradi-
clam possessionem Saneto Albino donaverat,
virum Dei Girardum, quasi Berlaii monachum,
odio habens et eius substantiolam diripere ge-
stiens, quadam die eum valida manu satellitum
suorum improvisus ad domum eius accurrit.
Praesenserat quidem adventum eius vir Dei et
pauperes agricolas fugere fecerat ; ipse vero cum
pecudibus et sarcinulis suis in rupe sua se recepe-
rat. Filius ergo iniquitatis per agros discurrens,
dum homines, quos quaerebat, et pecudes non
invenisset, furore arreptus, eum igne et fumo in
rupem super beatum virum impetum fecit, volens
rupem capere el servum Dei Girardum vel occi-
dere vel, pecoribus captis, eum nudum dimittere ;
quod
VITA
itemque
vulpeculam ;
aviculae ei
mansuescunt.
Ε
Hostilem ὦ
invasionem
perpessus
VITA
Tw T NS MN
ubi a
daemone
vexatur.
Sarmasias
est missus ;
B
496
quod facere non potuit, quamvis ad hoc diu mul-
tumque cum comitibus suis sudaverit. Mirum
dictu, sedebat interius senex solus, sine armis,
sine defensoribus, sine ullo portarum obstaculo,
quando foris diabolus per ministrum suum arde-
bat, fumabat, strepebat et quas! per rimas
vasculi sui se ipsum horribilem οἱ omni bellua
truculentiorem quodam modo videntibus oslen-
debat, donee orationibus viri Dei repulsus, vietus
el confusus abscessit. Peccatum ergo infelicis
illius viri vere misericors amarissime flevit et illi
adeo indulsit ut nec querimoniam quidem apud
quempiam faceret. Abbas autem et monachi
beati Albini audientes persecutionem quam servo
Dei diabolus faciebat, eum ἃ praedicto rure
accersitum ad praedium, quod Sarmasias i dicitur,
migrare fecerunt ; ubi tanta abstinentia se ipsum
affligere coepit, ut monachus eum quo morabatur,
nomine Ulgerius, ad monasterium veniens abbati
suggereret quod ipse servus Dei se penitus fame
occideret. In hac ergo possessione cum se ipsum
holocaustum. vivum Domino cottidie immolaret,
quadam die antiquus hostis, non in visione aut
per somnium sed aperte et visibiliter eum grandi
turba satellitum, arma bellica gestantium, eum in
oratorio positum subito aggressus est et impetu
facto orantem obruere et discerpere moliebatur.
At ille parum territus Dei et beatae Mariae auxi-
lium, luminibus in caelum intentis, implorabat et
spem in Dei misericordia habens, terribiles minas
οἱ truces inimicorum vultus despiciebat ; eumque
clamaret ad Dominum, de illius auxilio securus
repente contra spiritus immundos signum crucis
fecit. Ilico omnis illa turba spirituum maligno-
rum, ut fumus vento tactus, evanuit ; sed recedens
tam terribili strepitu omne illud oratorium con-
cussit, ut terra tremuisse et cellula funditus cor-
ruisse ipsi bono viro visa sit, fratres quoque, qui
in ea tunc meridie in leetulis suis quiescebant,
eadem concussione exeitarentur. Servus ergo Dei,
hostibus fugatis, maiestati psallere coepit, quia
ibi contriverat Dominus capila draconis el con-
iregerat potentias, arcum, seutum, gladium et
bellum, atque illuminaverat eum à montibus
aeternis. Laudanti igitur et gratias agenti Domi-
nus lesus in summa caeli arce stans apparuit et
ei, ut ipse poslea confessus est, elevata manu
benedixit. Nec hoe incredibile esse debet, cum
ipse Dominus in evangelio pollicitus sit dicens :
Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt.
Promissa siquidem veritatis aliquando in prae-
senti saeculo explentur, aliquando in futuro com-
plenda servantur. Hac ergo visione servus Dei
exhilaratus, ita deinceps robustus est redditus ut
numquam postea daemonum impetus, quamvis
oculis eius saepissime se ingererent, formidaverit.
ANNOTATA.
a Hic monet R. P. Dom. Chamard. op. cit.,
p. 159, cl. viro Péan de la Tuilerie, Description
d'Angers, p. 155, contigisse ut beati nostri nativi-
latis locum propius definire, nempe castrum Loise-
liere, in. parochia. Bazouges situm. Hic olim mon
ignobilis vicus nunc ad suburbana oppidi Cháteau-
Gontier pertinet. Hoc autem. oppidum nunc est
chef-lieu d'arrondissement, dép. Mayenne. Cfr.
Maítre, Diet. topogr. du départ. de la Mayenne,
p. 73.
b His verbis significari videtur haec cantandi
ratio quae vulgo fertur inducta a S. Gregorio
Magno.
DE SANCTO GIRARDO MONACHO.
c Vid. Gall. christ., tom. XVI, p. 603 sqq.
d Girardus abbas electus an. 1082, vita functus
est 5 id. ianuarii an. 1106. Ibid., p. 610-613.
e De hoc dono revestivit ipse Berlaius castri
Mosterioli dominus eum uno baculo Girardum
abbatem Andecavis in capitulo S. Albini feria rv*
idus seplembris anno ab inearnatione Domini
MXCQVII, ex eharta fundationis. Jta editores operis
Chroniques des églises d'Anjou, pp. 99. Charta
vero edita. est apud. Sammarthanos, Galla. chri-
stiana (ed. 1656), tom. IV, p. 25.
f Brossay, cant. Montreuil- Bellay, arr. Saumur,
dép. Maine-et-Loire, Andegavo distans kil. 50.
Vid. Port, Dict. hist., géogr. et biogr. de Maine-et-
Loire, fom. I, p. 519.
g Vestis ex pellibus confecta quae humeros et
latera tegebat, ia Du Cange, s. v.
h Doué, oppidulum, chef-lieu de cant, arr. de
Saumur, distat. Andegavo kil. 40. Port, op. cit.,
tom. LI, p. 54.
iSermaise, cant. Seiches, arr. Baugé, distat
Andegavo kil. 32. Port, tom. I1, p. 521.
CAPUT SECUNDUM.
Beati Girardi eontinuatum ieiu-
nium, dura paenitentia atque
miraeula.
11. Post hoc iubente abbate ad monasterium
reversus, accepta licentia, secrete a monacho qui
elemosynae fratrum praeerat, nomine Arduino,
panem hordeaceum postulavit cum aqua cinere
aspersa confectum; quo ad voluntatem eius parato,
uno pane parvulo multis diebus usus est. Vino et
piscibus pulmentisque prorsus abiuratis, pomis
arborum herbisque erudis sine sale interdum
utebatur. Potus eius erat amarissimus, aqua scili-
cet cum foliis lauri cocta. Hac itaque esca ali-
quanto iempore usus, maiorem abstinentiam
arripere cogitabat; anima quippe Deo adhaerens
sibi defectum videtur * incurrere nisi semper
possit meliorando proficere. Quapropter beatus
Girardus ex illo tempore ab omni pane et omni
polu coepit abstinere, herbis atque radicibus
pomisque arborum sive cepis pro summis con-
tentus deliciis; si quando ista deficiebant, ali-
quando melet in praecipuis festivitatibus piscibus
sine sale et potu utebatur. Non tamen ob istam
incredibilem abstinentiam a choro psallentium
deerat, sed omnibus diurnis et nocturnis horis
ceteros fratres ad Dei servitium anticipabat.
Omnibus noctibus in oratorio magnam partem
noctis ante vigilias pervigilem ducebat, post vigi-
lias vero ad stratum non revertebatur; quare
abbate et. fratribus concordantibus, a supradicto
elemosynario aedificata est ei domuneula iuxta
ecclesiam, in qua postea omni die ieiunans post
vesperas refieiebatur, in qua eliam nocturnis
diurnisque temporibus orationibus cum lacrimis
et gemitibus sine cessationibus vacabat. Qui cum
tantae virtutis essel, numquam tamen ob hoc
vitio succubuit iactantiae, non. aliorum prandiis
detraxit, sed infirmis saepe sorbitiuneulas cum
adipe et vino factas manibus propriis offerebat,
et si paululum tardasset prioris sententia, sollicite
illis misericordiam impendi flagitabat. Omnibus
infirmis eiborum suorum reliquias quaerentibus
hilariter porrigebat et omnibus fratribus ad se
venientibus
D
in abbatiam,
abstinentia
* ed. videri
F
Reversus
in maiore
eremitice
vivit,
Α
omnimode
corpus
cruciatur.
* ed.
somnium.
B
Hilaris
semper.
beatae
Virginis
apparitione
recreatur
εἰ animarum
defunctorum.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
venientibus cibos suos, etiam eum magnam pate-
retur penuriam, libentissime largiebatur,ita ut vix
umquam aliquem vacuum a se abire permitteret.
12. Ipse autem adhue in mortificatione carnis
suae animatus, huic abstinentiae adiecit ferreos
nexus, quibus corpus suum durissime circumde-
dit. Torque igitur ferrea collum suum ambiit et
ad ipsam torquem lapidem suspensum gestabat;
cingulo ferreo prope trium digitorum latitudinem
habente per ventrem sub cilicio cingebatur,
anulos quoque ferreos in utroque brachio prope
scapulas et prope manus, duobus scilicet in locis
habebat ; similiter in utraque coxa et in cruribus
circulos ferreos gestabat. Talj tantoque discri-
mine corpus suum damnaverat. Si quando vero
parvum somnum * percipiebat, super terram,
trunco vel lapide ad caput posito, se reclinabat.
Quid alii sentiant, ignoramus; nos fidenter astrui-
mus beatum Girardum inter tot eruces immen-
sum tulisse martyrium. Coltidie ergo lacrimae,
gemitus eL oratio sine intermissione. Denique
quando per hortulum cellulae suae cohaerentem
deambulabat cum parvissimo bidente noxia gra-
mina eradicando, semper psalmum in ore habe-
bat, venientibus ad se hilarem se praebebat et
consilium sanctae religionis illis ministrabat.
Omni tempore quaedam saneta laetitia et rubor
in facie eius apparebat; unde satis mirabantur
qui illius abstinentiam noverant, claritatem vul-
tus eius intuentes. Septem quippe et fere amplius
annis ab omni pane et ab omni potu, excepto
dominico corpore et calice, abstinuit, nec ob hoc
tamen tristi aut pallido vultu, ut diximus, erat.
13. Hunc igitur virum quis modo vere felicem
dicere dubitaverit? Cuius tota intentio totumque
studium fuit Deum proximumque diligere et Dei
servitio adhaerere, cetera omnia, quae videntur
in mundo, nec nata computare; qui quamvis car-
nis carcere. cireumdatus in lerris degeret, eius
tamen tota conversatio secundum apostoli dictum
in caelis erat; unde non solum animas reorum,sed
et spiritus bonorum saepissime contemplabat.
Nam, ut ipse quadam vice cuidam familiari suo
retulit, beata Dei genelrix Maria, quam post
Deum omni virtute, omni studio omnibusque viri-
bus excolebat,ei quadam nocte in ecelesia vigilanti
apparuit et suam sanctissimam dexteram super
eum extendisse dignata est, sanetam eius absti-
nentiam Deo plaeitam et se eius adiutricem fore
commemoravit. Hoe igitur adiutorium, quod beata
mater misericordiarum illi promiserat, in fine sibi
affuturum beatus Girardus dicebat. Unde et
ipse sanctum nomen eius invocando, ut in loco
suo plenius referemus, ultimum exhalavit flatum.
Sed nunc ad ea quae de illo interim dicenda sunt,
revertamur.
14. Sub ipso tempore cuiusdam palris ante
paucos annos defuncti vidit animam in purgato-
riis poenis detineri. Cui vehementissime compa-
tiens,tota intentione ad Dominum conversus, ora-
tioni cum suspiriis et fletibus pro ereplione eius
incubuit, cottidie salutare sacrificium eum magna
cordis contritione offerens; nec prius destitit,
donec illa anima. absolula secundo illi appareret
et pro liberatione sua, inclinato capite, ei gratias
ageret. Multoties aliorum multorum, etiam qui ex
hae luce migraverant, poenam vidit et salvatio-
nem, e quorundam, quos reticere melius est,
cognovit perditionem. Haec siquidem dum refer-
ret, quibusdam incredibilia videbantur; sed plane
ineredibile non. debet esse hominem spirituales
naturas contra humanum morem posse conspi-
Novembris Tomus 1I.
497
cere, qui supra humanum modum spiritualiter
praevaluit vivere, Causantur etiam aliqui parum
in Scripturis sanctis eruditi dicentes : δὲ ita spi-
ritualis erat iste vir, ut spirituales ereaturas posset
conspicere, cur et alia prodigia, quae olim et spiri-
tuales viri faciebant, ipse non fecit? Quibus respon-
demus sanetam illius abstinentiam ingens quod-
dam miraculum fuisse, cui digne alia aequari
miracula minime possunt. Nam multa miracula
VITA
Maximum
tamen
sanctitatis
fieri in evangelio Dominus protestatur; quibus in. testimonium
judicio dicentibus : Domine, Domine, nonne. in
nomine tuo prophetavimus et in tuo nomine virtu-
tes multas fecimus? ipse dicturus est : Amen dico
vobis, nescio vos. Patet igitur quod dignius et
melius est puram vilam sine signis ducere, quam
signa et prodigia sine bona conscientia facere. Si-
quidem, quod quidam saecularium litterarum
peritus ait : Virtutis fructum sapiens in conscientia
ponit, minus perfectus in gloria, hoc beatus Girar-
dus, quamvis litteras saeculares funditus ignoraret,
perfecte complere sategit, quia conscientia primo
contentus, minus gloriam, quae de signis exoritur,
quaesivit, licet ipsa sanitatum gralia non omnino. g
illi defuerit, sicut deinceps fideliter narrare aggre-
diemur.
15. Andegavis apud Sanctum Laurentium a
sancta
vita eius.
Fer reliquias
ciborum
erat quaedam reclusa, nomine Petronilla, ex multo Hi
B. Girardi
tempore ibi Deo serviens, quae magnopere expe-
tebat ut de reliquiis eiborum viri Dei Girardi
accipere mereretur. Quod cum vir Dei beatus
agnovisset, ei libentissime, siculi omnibus peten-
tibus solebat, partes ciborum suorum lransmisil;
quibus illa cum ingenti gaudio receptis, apud se
honeste recondidit. Non multo post quaedam
mulier filium suum infirmum ad praedictam
beati Laurentii ecclesiam attulit, cuius guttur et
fauces morbo illo, qui a medicis anguina dicitur,
tam graviter intumuerant,ut nee verba proferre,
nec cibum glutire praevaleret. Cumque mater
eius eum ipso languido in eadem ecclesia unam
noctem pervigilem duxisset et vix hora vel mo-
mento a gemitu et clamore quiesceret, praedicta
sanctimonialis reclusa eius dolori compatiens, vo-
cavit eam ad se et ait illi : Ecce, mater, penes me
habeo. reliquias ciborum sanctissimi viri Girardi,
qui apud monasterium. Beati Albini moratur. De
his, si placet, filio tuo demus; et si habes fidem quod.
meritis servi Dei. possit salvari, procul dubio reci-
piel. sanitatem. At. illa cum ingenti gemitu cla-
mare fidem se habere, ut infirmo daretur viri Dei
benedictio, vehementer deposcere. Assumpltis ita-
que fidei speique viribus, reclusa venerabiliter
quartam unius pomi partem infirmo mox sub
invocatione sanctae Trinilatis intulit. Mirum
dictu, mox αὐ infirmus illud salutare pomum ore
suscepit et glutivit guttur, fauces eius omnis lan-
guor deseruit, et recepto linguae officio, vocavit
matrem suam et consolari coepit atque se incolu-
mem faetum commemorans, oblationem suam
Deo super altare Saneti Laurentii obtulit, el sic
sanus cum matre sua recessit. Post haec prae-
puer ab
anguina
liberatur,
a
dicta reclusa aliquantis sanctimonialibus in elau- aliae a febri.
stro Sanctae Mariae ὁ febricitantibus de eiusdem b
reliquiis porrexit; quae omnes, Deo miserante,
sanitatem receperunt.
16. Panem et vinum et generales escas, quae Panisa |
illi cottidie, sicut uni de fratribus, competebant pene d
de refectorio, accipiebat elemosynarius, et ubi 5, Eur
ipse beatus delegaverat, transmittebat.Erat aulem — giplicarur,
apud vicum, qui Trelaxiacus c dicitur, alia. reclusa 6
nomine Osamina multo lempore in sanclimonio
ibi Deo serviens; cui uno die in hebdomada
63 praedictam
Β
quoinfirmi
curati sunt.
Interea
Girardus
dolore pedis
vexatus,
fomentis
abnegatis,
498
praedietam elemosynam transmittebat. Igitur
quadam [die], cum praedicta sanctimonialis pa-
nem et vinum beati Girardi sibi allata accepisset,
quidam peregrinus iuxta domunculam venit et
importune elemosynam flagitare coepit. Cui cum
illa primo nihil dare vellet, quia panem ibi non
habebat praeter panem domni Girardi, tandem
taedio victa partem de illo pane benedicto dedit
peregrino; reliquam partem reponi fecit. Cumque
tota die usque ad vesperam more sibi solito ieiu-
nasset, sero, admonente famula sua, cibum de-
crevit sumere. Facta ergo oratione, panem beati
viri, de quo partem pauperi dederat, sibi iussit
apponi: quem cum famula afferre vellet, mirum
dictu, integrum repperit. Statim elamoribus et
laudibus cellulam replens, integrum panem domi-
nae suae rettulit; quo viso, stupefacta sanetimo-
nialis diu et ipsa in Dei laudibus immorata est.
Accepto itaque eultello cum parlem eius dese-
cuisset et famulae suae dedisset, in ipsa parte
species cruoris apparuit. Credo equidem quia
illum panem sanctificaverat panis vivus, qui in
deserto quinque panes, ut reficeret turbas, multi-
plicavit, euius carne pasceimur et potamur.
17. Vocato igitur presbytero quodam, nomine
Petro, supradicta Dei famula, ostenso pane, rem
exordine reltulit; sacerdote vero et populo Deum
proinde laudantibus, partem ipsius panis ipsa
sanctimonialis reservavit, fidem habens aegro-
tantibus posse proficere; nec fides eius inanis fuit.
Denique presbyter fragmentum de illo pane in-
firmo dedit, qui per annos ferme tres febre diu-
tina vexabatur; et continuo liberatus salvus effe-
ctus est. Quaedam vero mulier in supradicto vico
huiusmodi infirmitates incurrerat, ut, tumefacto
gutture et inflatis faucibus, amitteret linguae offi-
cium, nee ullum perciperet cibi subsidium. Huic
etiam eum praedicta sanctimonialis offulam in
ovo lineam de illo pane porrexisset, statim,
morbo evanescente, sanitatem amissam recepit.
Alius quidem homo, officio miles, caduco morbo
vexabatur. Hie eum venisset ad sanctimonialem
illam, de praedicto pane petiit, accepit, comedit
sanusque discessit, ita ut praedicto morbo dein-
ceps minime fatigatus sit. Aliae autem plurimae
sanitates de hoc pane factae memorantur. Quis
tanta non obtupescat miracula, aut quis est qui
ad merita huius beati viri haec non iudicet refe-
renda? Libere attestamur, quia si grande miraeu-
lum est, quando aliquis sanctus praesenti sibi
infirmo suis precibus impetrat sanitatem a
Domino, multo mirabilius miraculum est, cum,
absente ipso saneto et ignorante, Dominus per
eius merita sanitatem praestat infirmo.
18. Circa idem tempus ipse beatus Girardus
dolore pedis et tumore graviter vexatus est; seri-
ptum quippe est quia quem diligit Dominus cor-
ripil, flagellat autem filium quem recipit. Flagel-
latur autem benignissimi patris benignus filius.
Aequanimiler ac modeste períerens studebat
semper in doloribus gralias agere, et cum sic
infirmaretur, ut se de loco ad locum movere non
posset, detulerunt eum fratres in domum infir-
morum et lectulum ei construentes, pulvinar
faeno coopertum,eo absente,in eodem loco posue-
runt. Quod ipse mox per spiritum cognovit, ba-
culoque faenum excutiens, pulvinar discooperuit
et quasi accepta permotus iniuria, omne faenum
inde proici iussit; cilicium vero suum super asse-
res poni fecit et. saxa, sicque collocari. Praecepit
autem ut nullus medicorum, se ibi constituto, in
domum illam ingredi permitteretur, cumque in-
DE SANCTO GIRARDO MONACHO.
terrogaretur, cur hoc faceret, summum se habere
medicum testabatur qui solo nutu restaurat d
universa.
19. Tribus ferme hebdomadibus in infirmitate
illa constitutus, numquam ab oratione et laude
Dei cessabat, nec in aliquo rigorem abstinentiae
rogatus saepe ἃ fratribus relaxavit. Nocte igitur
quadam eum post orationem et lacrimas paulu-
lum obdormisset, apparuit ei persona nobilis,
venerabilis, quae, dextera manu elevata, signum
crucis super ipsius pedem fecit. Suum colligatum
dissolvit et cutem in modum crucis ruptam super
pedem, ubi tumor erat, invenit, ac si ex industria
cum aliquo ferramento crux ibi fuisset facta.
Tunc sanie decurrente, tumor defecit et post ali-
quot dies, reintegrata cute, omni dolore caruit. Ab
illo tempore massam plumbi signum crucis ha-
bentem ad ferream torquem, quae collum eius
ambibat, suspendit et eam deinceps toto vitae
suae spatio baiulavit.
20. Sane ex illo tempore prae nimia absti-
nentia et ponderum sive vineulorum gravamine
debilitatus, in. ehoro psallentium stare non pote-
rat, sed foris stans baculo innixus, vel super ter-
ram recubans, aul super scamnum prostratus,
tempore orationis lacrimis et gemitibus vaca-
bat. Cibum vero suum iam nolebat accipere, ante-
quam fratres ad completorium irent, ablutis prius
pauperum pedibus et audita collatione dataque
confessione. Siquidem a capite ieiuniorum usque
ad kalendas novembris ad mandatum trium pau-
perum, ubi mos est, monachos claustrenses ire
cottidie,ipse eum duobus fratribus cottidie ibat e.
21. Miraculum de quodam peccatore quem ἃ
morte animae resuscitavit inter eius miracula
ponere * dignum duximus, quia videlicet, sicut
anima melior est corpore, ita animae resurrectio
utilior est corporis resurrectione ; utilius et dignius
quippe est vivificare animam in aeternum victu-
ram quam resuscitare carnem iterum morituram.
Quidam senior post longam continentiam in pec-
catum carnis non solum corruerat, sed etiam pec-
candi consuetudinem fecerat. Mala ergo consue-
tudine, quasi magna mole lapidis Lazarus in
monumento clausus, fetere incipiebat. Die qua-
dam igitur beatus Girardus eum coram se trans-
euntem aspiciens, vidil duos daemones eum
dextra laevaque comitantes; qui ilico cognovit
per spiritum cui vitio subiaceret, Interea homi-
nem illum secrete ad se accersitum eum nimio
gemitu et laerimis de proprio reatu coepit incre-
pare. Quid plura? lacrimae illius beati Dei servi
inanes esse non potuerunt. Confestim namque
idem peccator lacrimis perfusus et ad genua eius
prostratus, peccata sua humiliter confessus est et,
promissa emendatione, a beato viro paeniten-
tiam accepit; quam tamen ipse pro eodem dimi-
diam fecit. Erat quippe illi consuetudo ut paeni-
tentias eorum magna ex parte perageret, qui in
praesentia sua Deo peccata sua confitebantur.
Hominem evgo a morte animae resuscitatum et a
daemonions liberatum, exemplis consolantibus
laetificatum, precibusque purgatum in pace dimi-
sit. Quia vero istud miraculum pari modo multo-
tiens de pluribus operatus est, ut frequenter audi-
vimus, plane possumus astruere quia, quotiens
illud egit, totiens mortuorum resuscitator exstitit.
Ecce viri vita laudabilis, cuius meritum et corpora
curabat et animas clarificabat,
22. In. praedio, cui Carteniacus f nomen est,
ecclesia in honore beatorum martyrum Mauricii
sociorumque eius est constructa, in qua quidam
presbyter,
D
d
miraculose
sanatur ;
semper
abstinentiae
servandae
tenax
permanet ;
e
peccatorem
convertit,
* Ed. poenae.
et, ut solitus
erat, partem
paenitentiae
in se assumit.
Rainaldus
presbyter
!
meritis
B. Girardi
sanatur,
Jofredus
adulescen-
tulus,
sicut et
Morellus.
C
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
presbyter, nomine Rainaldus, Deo sanctisque
martyribus famulabatur, qui gravi arreptus mo-
lestia gravissime tertianae febris ignibus ureba-
tur. Tentatis autem frustra pluribus auxiliis, qui-
bus febres expelli solent, requiem invenire non
poterat, eibum et potum non sine tormento capie-
bat. Itaque doloribus coactus ad virum Dei
Girardum venit, ac primo eius colloquiis optatum
sensit levamen. Confortatus autem, de cibariis
eius, ipso tribuente, paululum aecepit. Nec mora,
ille cibus cum benedictione sumptus tantam gra-
tiam reportavit, ut praedictus aeger, ilico eva-
nescente [febre], incolumis de loco illo discederet
et sanus diutissime ab illa peste permaneret.
22. Quidam adulescens, nomine lofredus, pro
honesta conversatione fratribus erat carus, qui
in camera, ubi vestimenta suuntur, degebat. Cui
cum quidam de monachis aliquid supellectilis
commendasset et ille illud commendatum perdi-
disset, prae ira in amentiam versus οἱ a diabolo
arreptus, tribus diebus ac noctibus sine cibo et
potu permansit; nec in lectulo cubitabat, sed sub
scamnis et lectulis se occultabat; nec Deum, nec
sanctos eius recognoscebat, sed e contra ad se
venientibus blasphemias et erratica verba dice-
bat. Cuius calamitati fratres vehementer compa-
tientes, eum vi abstractum de loco, in quo se
oceultaverat, adduxerunt in ecclesiam ante cru-
cifixum Domini; ubi cum nec imaginem Domini
recognosceret, nec cibum sumere vellet, vocave-
runt fratres beatum Girardum. Qui veniens, audi-
tis rebus, pomum de cellula sua attulit et illud
benedicens et desecans patienti dedit. Quod cum
ilico. comedisset aeger, eum ad locum, de quo
adductus fuerat, reduci praecepit; discedentibus
vero omnibus, ad eum secreto vir sanctus venit,
factaque oratione, a daemonio liberatum eum sub
momento pristinae restituit sanitati. Postera
quippe die, veniente presbytero monasterii ad
eum cum eruce dominica, aeger sensui et sanitati
redditus confessionem dedit, pectus tutudit, cru-
cem adoravit et ita deinceps sanus et sensatus
permansit ac si nullum antea incommodum pas-
sus fuisset.
23. Alius quidam famulus, cui nomen erat
Morellus, qui in coquina fratribus serviebat, tu-
mefactum brachium ab eo morbo, quem medici
carbonem nominant, collo suspensum ferebat.
Accidit autem ut eunti beato Girardo ad ecclesias
sanctorum confessorum Germani atque Hilarii,
quae apud Andegavim inter vineas sitae sunt,
iste famulus comilaretur eum, quia ministerium
coquinae non poterat facere; cumque duo perge-
rent simul, respexit eum vir Dei et videns bra-
chium collo suspensum gestantem, ait illi : Quid
habes in. brachio? At ille, soluto eo, ostendit illi
infirmitatem quam patiebatur. Vir ergo Domini
signum crucis super infirmum brachium fecit et
aegroto praecepit ut in crastino, summo mane,
secreto ad se veniret. Quod cum ille fecisset, ubi
servus Christi signum crucis secundo cum oratione
super illius brachium fecit, sine mora carbo cre-
puit et sanie defluente, tumore et dolore sublato,
brachium incolume apparuit, ita ut eadem hora
in coquinam veniens omne servitium suum pera-
geret. Monachus ergo qui coquinae praeerat, no-
mine Guarinus, intuens eum, cuius infirmitatem
antea viderat, laborantem, ait illi : Ὁ stullissime,tu
qui infirmus es, quare non requiescis?. At ille
ostendit ei brachium suum sanitati redditum et
narravit ei qualiter per virum Dei Girardum saà-
nitatem adeptus fuissel.
499
ANNOTATA.
ἃ De fatis huius ecclesiae, cuius. primordia
subobscura. videntur, cfr. Porl, op. cil., tom. I,
p. 61. Intra ambitum civitatis sita erat. ;
b. De abbatia Sanctae Mariae de Caritate, quae
etiam. dicitur. Roncereium, cfr. Gall. christ., tom.
XIV, p. 695. In abbatiae aedibus hodiedum instau-
rata est schola dicla des Arts et. Métiers. Vid.
Port, op. cit., tom. I, p. 70.
c Trelazé, arr. Angers, dép. Maine-et- Loire. Vid.
Port, op. cit., tom. 111, p. 614.
d Auctori in. mentem recurrisse videntur, quae
relata sunt in Passione sanctae martyris Agathae.
Cfr. Act. SS., Febr. tom. I, p. 619, n. S.
e Ad haec animadvertit R. P. Dom. Chamard,
op. cit., p. 188, nomine collationis significatam
esse lectiunculam, quae apud Benedictinos ante
completorium instituebatur; nomine vero confesso-
nis publicam illam peccaminum proclamationem,
quae sub idem tempus apud. antiquos in more erat.
Mandatum trium pauperum, ut monet Du Cange,
ex referentia. ad. verba. evangelica Ioan., xut, 14,
significat humile illud obsequium quo pauperum
pedes lavabantur.
f Chartrené, cant. et arr. de Baugé, dép.
Maine-et- Loire, distat Andegavo kil. 43. Cfr.
Port, op. cit., tom. 1, p. 632. Recensita. est haec
ecclesia inter prioratus qui ad. Sanctum. Albinum
pertinent. Vid. Pouillé général contenant les béné-
fices de l'archesv. de Tours (Paris, 1648), Béné-
fices dépend. du dioc. d' Angers, p. 249.
CAPUT TERTIUM.
B. Girardus prophetiae dono
gaudet, alia miracula patrat,
pie obit.
24. His igitur factis datur intellegi gratiam
miraculorum beato Gerardo non defuisse, sed ne
humanus favor eius meritum in aliquo minueret,
eam prudenti consilio devitare voluisse. Constat
autem apertissime etiam prophetiae spiritum illi
non defuisse, ut in quibusdam, quae ante narra-
vimus, polest approbari, et sicut magis ex sequen-
tibus liquebit exemplis. In libro namque Regum
legimus quia qui modo prophetae dicuntur, olim
in Israel videntes appellabantur, et in prima
homelia super Iezechielem beatus approbat papa
Gregorius quia propheliae spiritus prophetarum
mentes aliquando de praeterito, aliquando de
futuro tempore tangit. Cur igitur beatum Girar-
dum prophetiae spiritum * habuisse nefas sit
credere, qui quamvis de praeterito et futuro nihil
dixerit, sicut Moyses David et Ysaias, res sui tem-
poris sibi absentes, sieut Samuel et Eliseus, vide-
Prophetiae
spiritu
plenus
*Ed.add. non
bat et annuntiabat? Denique cum filius Henrici mortem filii
regis Angloruma mare transiens naufragium pas- ern
sus, cum magna multitudine virorum et mulierum — ^" d
deperisset, eadem nocte vir Dei Girardus, procul a
mari, Andecavis in cellula sua positus, eorum
spiritualiter vidit et cognovit damnationem, el
lioc mane quibusdam fratribus cum grandi tristi-
tia rettulit. f
25. Iter cum esset apud castrum, quod Leio- Borelli
nem ὁ nuncupant, quidam miles, cui Borrellus c Us d
cognomen erat, in castellum quod appellatur Sal- ;
murum mortuus est; cuius poenam et obitum E
servus Christi sub eadem hora spirituali e
vidit.
VITA
litem apud
Salmurum
exortam,
d
e
mortem
Gelasii
papae,
C
Garini
monachi
praesentiam,
ae incendium
Vizeliacensis
monasterii.
4
500
vidit. Nam fratribus qui cum eo erant sciscitan-
tibus cur solito tristior erat, diu multumque eun-
ctatus, tandem dixit eis : Apud Salmurum modo
defunctus est miles, quem Borrellum cognominatis,
et eius perditionem ego hac hora, Domino revelante,
cognori. Mirali omnes, notata hora et die, sollicite
ab his hominibus, qui deSalmuro veniebant, quae-
sierunt, el. quaerentes acceperunl eadem hora
exspirasse Borellum, qua vir Domini se illius co-
gnovisse perhibuit interitum.
26. Sequenti anno d, kalendis maii, erat beatus
Girardus apud locum, qui dicitur Sichilliacus e,
ubi, multis operariis congregatis, in data sibi novi-
ter terra oratorium aedificabant monachi Saneti
Albini. Igitur ea die, cum apud Salmurum nun-
dinae celebrarentur, instinctu daemonum inter
instilores causa. cupiditatis et superbiae gravis-
sima lis exorta est, ila ut usque ad sanguinis effu-
sionem protraheretur. Quod vir Dei Girardus, qui
ab eodem castello ferme triginta milibus aberat,
statim spirituali conspexit intuitu et amarissime
flere coepit, eurrensque velociter ante altare ora-
torii prosternitur, alta suspiria gemitusque pro-
fundens. Obstupefaeti itaque fratres, qui aderant,
el caementarii, causas tanti luetus tantorumque
gemituum ab eo humiliter coeperunt inquirere.
Qui protinus respondens ait illis : Ecce apud
Salmurum in nundinis instinctu et agitatione dae-
monum. mazima seditio exorta. est; et, nisi pietas
Domini subvenerit, gravissima caedes hominum et
rerum. iactura. non. mediocris fiet. Haec itaque
locutus, orationi totis nisibus incubuit, orans cum
laerimis Domini clementiam, ut populum suum
ab inimici molitione tutaretur. Fratres vero et
operarii haec audientes non minimum admirati,
non solum diem, sed et horam notaverunt, et
sollicite postea requirentes, illo die illoque tem-
pore seditionem, quam vir Dei dixerat, apud
praedictum locum exortam fuisse compererunt.
Quae tamen, ut credimus, ipsius lacrimis et pre-
cibus, eum esset magnis armatorum viribus et
molitionibus incepta, praeter spem omnium cele-
riter exstincta est.
27. ]tem obitum Gelasii papae f vir beatus simi-
liter cognovit et quibusdam fratribus indicavit
longe antequam nuntius mortis eius de Cluniaco,
ubi obiit, Andegavem venirel. Alio tempore in
cellula meridie, ostio clauso, psalmum canebat ;
cumque ad eum quidam frater, nomine Garinus,
accederet audissetque eum intentissime psalmos
canentem, substitit, et metuens ne illi impedi-
mento foret, redire voluit. At ille hoc de cellula
cognoscens, vocavit eum nomine suo et iussit ad
se venire, cum, sieut diximus, ostio clauso alius,
si intro esset, eum minime videre potuisset.
28. Item xi kalendas augusti dum vigiliae apud
Viceliacum agerentur sollemnitatis beatissimae
Mariae Magdalenae, euius sacratissimum corpus
ibi positum a. populis totius orbis expetitur et
veneratur g, divino iudicio illa ecclesia igne con-
cremata est; quo igne maxima multitudo virorum
mulierum, parvulorum, quae ad vigilias convene-
rat, exstineta. est ἢ. Vir igitur Domini Girardus,
Andegavis in cellula positus, eadem hora quid
evenisset, et propter quod peccatum evenisset,
divina manifestatione cognovit. Eo quippe tem-
pore quidam monachus Viceliacensis, nomine
Lambertus, pro honesta conversatione venera-
bilis, in pago Cenomanico apud vieum, qui dicitur
Ostacus?, morabatur, qui tune pro sollemnitate illa
ad monasterium suum minime perrexerat, sed in
praedicto vico festivitate pro modulo suo aeta,
DE SANCTO GIRARDO MONACHO.
die tertio Andegavem pro causa domus suae
veniens, eum viro Dei colloquium familiare habuit.
Cui statim ipse vir Domini dixit : Aliquid rumoris
a monasterio vestro post. sollemnitatem audistis ?
Cui monachus respondit : Non, domine ; non enim
qui ad sollemnitatem de partibus istis ierunt, adhuc
possunt regionem. istam reversi intrare, quia iter
illud viz octo diebus peragitur. At ille subiunxit :
Scitote pro certo quia ecclesia Viceliacensis iudicio
Dei. concremata est, et quia ibi magna multitudo
hominum perit ez: iis qui ad vigilias convenerunt.
Ad haec stupefaetus monachus ait : Et vos, 0
domine, quomodo hoc. didicistis ? Cui ille dixit :
Hoc ego Domini revelatione bene novi. Hogate
autem vestram congregationem ut. pro defunctis ,
qui ibi mortui sunt, Dominum deprecentur, quia
multi ex eis Dei misericordia salvabuntur. His
auditis, monachus ille stupens super hoc verbo,
reversus est ad cellam suam; cum ecce post
paucos dies peregrini, qui de ista regione ad
sollemnitatem ierant, a Viceliaco reversi nuntia-
verunt omnia ista contigisse, sicut vir Domini
spiritualiter viderat et monacho narraverat. Nulli
igitur videatur indignum quod eum prophetis
eum numerare voluimus, quia evidenter spirituali
gratia prophetis, et mundi contemptu apostolis,
et mortificatione carnis martyribus, et pia con-
fessione confessoribus, et perpetua virginitate
virginibus consors factus, agnum virginem vir-
ginis filium sequitur quocumque ierit.
29. Igitur ut assertionem nostram super tantis
eius meritis caute coneludamus, proeul dubio
possumus affirmare : quia sicut hunc virum qui-
buslibet nominatissimis sanctis maiorem mino-
remve dicere temerarium est, ita eum caelestis
gloriae participem et omnium sanctorum con-
sortem negare dementissimum est. Quia vero de
illo, ut dignum est, nequaquam loqui sufficimus,
multa quae de illo vidimus et audivimus omit-
tentes, ne fastidium sermo ineultus pariat legen-
tibus, unum adhuc de illo miraeulum perstringe-
mus, ac sic cum * fine vitae illius, finem huius
operis, Deo auxiliante, faciemus.
30. In possessione, quae dicitur Mosteriolus k,
mulier quaedam arrepta a daemonio, septem
diebus sine cibo et sensu fuit, cuius propinqui
valde maesti, eam ad monasterium Sancli Albini
D
Girardus ver:
sanctus
* ed. ium.
daemonia-
cam liberat,
adduxerunt, et ab elemosynario de reliquiis cibo- F
rum viri Dei Girardi quaerere coeperunt. Videns
autem fidem propinquorum, frater Arduinus, ele-
mosynae praepositus, e miseriae mulieris com-
patiens, venit ad famulum Christi, et suppliciter
rogare coepit ut arrepticiam illam videre digna-
retur. Cui protinus turbato vultu vir Domini
respondit : Quid est. quod dicis, frater? Quid hoc
ad me pertinet? At ille conticuit, rogavit tamen
ut de reliquiis eiborum suorum ei miltere digna-
retur. Quod cum impetrasset, et ipsi reliquias
praedietus frater mulieri detulisset, mirum dietu,
quae prius omnem cibum respuebat, statim viri
Dei escam eius manu signatam avide comedere
coepit. Servus igitur Dei mulierem, remotis fra-
tribus, clam visitavit et aqua benedieta aspersam,
facta oratione signavit; quae mox a daemoniaca
potestate vel potius infestatione liberata requie-
scere coepit. Domum integrae sospitati reddita
postera die eum propinquis Deum laudantibus et
ipsa Deum laudans atque benedicens ad propria
incolumis discessit.
31. Sed quia omnia opera eius digna admira-
tione nequaquam possumus comprehendere, suf-
ficiat vel pauca. dixisse de plurimis, satisque sit
nos,
Haec pauca
de multis
miraculis.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
A nos et in paucis protulisse veritatem et in multis
B. Girardus
morti
proximus
Brociacum
visitat,
m
ac ultima.
aegritudine
correptus,
sedulo ab
omnibus
confotus,
0
fratrem de
peccatis
occultis
commonet
nauseam evitasse legentium ; siquidem cui pauca
non placuerint, nec multa placuissent, et cui
multa placuissent, pauca non displicebunt.
32. Igitur beatus Girardus senectute bona
confectus, eum per xxxvuü annos monachilis
vitae normam non tantum tenuisset sed etiam
perfectione laudabili superasset, bono certamine
certato, eursu consummato, fide servata, coronam
iustitiae sibi repositam a iusto iudice exspectabat
securus. Eodem tempore a monasterio egressus,
villam, quae dieitur Brociacus, asello vectus visi-
tavit ea intentione, ut oratorium quod fundaverat
et locum quem aedificaverat / tutaretur ab exer-
citu Fuleonis Andegavensium comitis τι, qui tunc
castellum, quod. Duatum 7 vocatur, rebelle sibi
machinis paratis et instrueto bellico apparatu
obsidere conabatur. Ubi paucis diebus commo-
ratus, cognilis rebus, quae imminebant, per spiri-
tum, quod seilicet exercitus locum, propter quem
servandum venerat, minime contingeret, et quod
ipse post paululum vitam finire deberet, velo-
citer ad monasterium rediit. Eadem vero nocte
qua reversus esl, vexatione itineris, nimietate
algoris, pondere vinculorum, continuatione vigi-
liarum et abstinentiae vehementer afflictus, acri
dolore ventris et dyssentria etiam vexatus, super
cilicium suum deeubuit et per tres continuas heb-
domadas graviter visus est laborare. Probabat
quippe Dominus militem suum, et sieut aurum in
fornace, ita igne infirmitatis eum exeoquebat, ut
non inveniretur ullum in eo pravi sermonis vel
neglegentiae vestigium. Corpore et sanguine Iesu
Christi saepius reficiebatur, laudem Domini cum
propheta os eius assidue loquebatur; hymnum
de saneto Spiritu, qui ita incipit : Veni, Creator
Spiritus, mentes tuorum visita, die et nocte fre-
quentabat, nomen quoque beatissimae Mariae
matris Domini, matris scilicet misericordiarum,
semper in ore habebat.
33. Erat autem pia sollicitudo erga eum abbatis
ipsius ecclesiae, domini videlicet Hamelini o, qui
eum maxime ab eo dilectus diligebat et venera-
batur, sed et omnium fratrum ipsius loci, qui
certatim pariter et singillatim sua illi impendere
volebant obsequia, et qui de illius afflictione et
resolutione unanimiter tristabantur. Cumque ad
eum singuli fratrum, prout quisque poterat, ut ipse
permittebat, accedere festinarent, pridie quam
decederet, quidam frater, cuius cor ineptiae et
levitatis cogitationibus obsessum, more humano
aliquantulum a religione deviabat, in cellam, in
qua iacebat, introivit et cum eo colloqui familia-
riter coepit. Cui protinus vir Dei, cum neminem
praeter se et illum in domo illa adesse rescisset,
ait: Fade. frater, et cogitationes fuas abbati tuo
confitere, ut possis daemonem, qui ium te veneno
suae suggestionis inflammavit, a te expellere. Quo
audito, ille, conscientia accusante, salubriter con-
fusus, expavit οἱ sanctae confessionis antidoto
virus daemonis cum precibus beati viri adiutus
abiecit, atque animi sospitate reperta, Dei cle-
mentiae gratias egit. Ὁ vere beata et Deo amabilis
anima, quae per Spiritum sanctum tanta prae-
scientiae luce radiabat, ut etiam humani cordis
occulta eius spiritualibus paterent obtutibus. Ὁ
per omnia. simillimum antiquis patribus virum,
prioribusque patribus comparandum, ante cuius
meritum nec fraudem suam diabolus occulere,
nec conatum suae malignitatis potuit explere,
plane qui illius dicta et visiones deliramentis
deputabant, in hoc facto se potius delirasse reco-
501
gnoscant, ia quo iam a saeculo migraturus propler
misericordiam, quod vidit;non tacuit, eiusque ser-
moni. frater correctus testimonium perhibuit.
Ultimi quippe huius sermonis probatio, aliorum
sermonum eius est evidens commendatio.
34. Ferreos quidem nexus et lapidis plumbique
onera in ipsa aegritudine, morte iam imminente
deposuerat. Sed cilicio obtectus non super plu-
mas, sed super aliud cilicium mente suavissimus
recubabat. Visitabatur et a multis religiosis abba-
libus et monachis, clericis et laicis, qui omnes de
prolixitate martyrii eius stupebant, et eius oratio-
nibus commendare suppliciter se studebant. Ipse
vero tantummodo sibi necessarium impendi per-
mittebat obsequium, et pervigil Domini rever-
tentis a nuptiis praestolabatur adventum. Igitur
pia confessione et sacratissima inunctione, domi-
nica quoque communione et communi fratrum
suorum vallatus oratione, pridie nonas novembris,
dominica illucescente, post vigilias aperiri ostia
cellulae, in qua iacebat, iubet et. memor visionis,
quam supra rettulimus, et promissionis Dei gene-
iricis, extensis manibus, ita eam invocavit : ὁ
Domina. caelorum, fons misericordiarum, suscipe
famulum. tuum in tuo conductu, et perducere ime
digneris ad. Dominum. In haec verba vinculis
carnis absolutus ad caelestia regna migravit, et
matrem pietatis in illa hora procul dubio gavisus
est se invenisse ad Dominum ductricem, quae
olim promiserat illi se illius fore adiutricem.
35. Iam vero in exanimato eius corpore victricia
illa signa, per quae diaboli superbiam prostrave-
rat, patenter apparebant : vullus quidem eius
angelico quodam decore vernabat, cetera vero
membra tanta macies ex nimis ieiuniis vigiliisque
et ponderum ae vinculorum vexatione protraeta
exhauserat, ut sub pelle ossa numerari singula
possent. Haec igitur crucis signa, quid spiritus
eius in carne positus semper egerit, quid cupierit,
quid vitaverit, qualiter carni repugnaverit, qua-
liter ad aeternam vitam suspiraverit, indicabant.
36. Ad eius exsequias et pontifex urbis ipsius
venerabilis p et tanta multitudo monachorum et
clericorum, sanctimonialium et laicorum utriusque
sexus et aetatis convenit, quanta latissima illa
ecclesia recipere potuit. Videre erat et collacri-
mari populum, urbis feretrum eius ambientem, et
unumquemque vestimenta et cilicium eius tan-
gentem et deoseulantem ac faciem suam operire
gaudentem, fratres vero eius alios cum lacrimis
psallentes, alios feretrum eius baiulantes, alios
subsequentes, omnes autem pariter de illius beati-
tudine in Domino praesumentes. Sepultus est
igitur eum grandi honore in basilica beati Albini
anno ab incarnatione Domini MCX NIIT, indi-
clione II, die supradicto, regnante Domino nostro
Iesu Christo, qui cum Patre et Spiritu saneto
vivit et regnat Deus per omnia saecula saeculo-
rum. Àmen.
Epitaphium eius.
Transiit e mundo vir magnae religionis,
Sacri Girardus numinis hospitium.
Eloquio simplex, habitu despectus, honoris
mpatiens, pacis mansio, terna Crucis...
Cuncta caduca nihil, magni caelestia pendit ;
Subtrazit vitiis pectus et ora dolis.
Bis geminos et tres sine potu. transiit annos,
Ei totidem panis usibus abstinuil.
Cuius longa fames, sitis, algor, vincula, letus,
Assiduaeque preces promeruere Deum.
Qlarus inops vernans, cruce rebus vir initate,
Tuste sacra polum, vizit amavit habet. Ὁ
Festa dies obitus foret eius quarta novembris,
In qua transivit tantus ad astra pater.
ANNOTATA.
VITA
(te pie sanctae
vitae finem
facit.
Corpus
paenitentiae
indicia
retinens
honorifice
sepelitur.
p
j
"
Ad B. Girardi
tumulum
patrata sunt
miracula.
Languidus
sanatus est,
ANNOTATA.
a Anno Domini 1120 septimo kal. decembr.
(Matth. Paris., ed. Luard, tom. II, p. 148) in mare
rediens ex Normannia in Anglia submersus est
Wilhelmus Henrici I filius.
b Lion d'Angers, arr. de Segré, dép. Maine-et-
Loire, distat Andegavo kil. 22. Vid. Port, op. cit.,
tom. I, p. 520.
c Monet R. P. Dom. Chamard, op. cit, t. 11,
p. 177, in huiusce aetatis chartulis non semel de isto
milite Borello mentionem fieri tamquam de viro
iniquissimo, qui praedia monachorum invadere
solitus erat.
d Cl. v. P. Marchegay er inspectis Sancti AI-
bini chartulis id actum contendit an. 1121, Chron.
des églises d'Anjou, p. 117.
e Le Chillon, situs in vico dicto Lourouz- Bécon-
παῖς, arr. d' Angers. Vid. Port, tom. I, p. 097; tom.
II, p. 554.
f. Qui vita functus est anno 1119, ianuarii 29.
g Quae de sepulta. apud Vizeliacum Μανία
Magdalena. probabilius putari debent, vid. Anal.
Boll., tom. X11, p. 296.
h Hoe anno (MCX X) in ecclesia Virziliacensi
in vieilia transitus B. Mariae Magdalenae incer-
tum quo iusto Dei indicio innumerabiles promi-
MIRACULA
DE SANCTO GIRARDO MONACHO.
scui sexus οἱ aetatis atque ordinis in ipso erepu- D
sculo noctis atque diei, ecclesia subito conflagrante,
combusti sunt. Πα Chronologia Hoberti Mariani,
Ser. rer, Gall., tom. X11, p. 291.
i Saint-Mars d'Outillé, dép. Sarthe, arr. Ceno-
manensi, cant. Ecomoy, 18 kilom. distat ab urbe
Cenomanensi. ,
κ Utrum hic de oppidulo Montreuil-Bellay, arr.
Saumur, quod 52 kil. ab urbe Andegavensi distat,
an de Montreuil-sur-Maine, cant. Lion-d' Angers,
arr. Segré, quod. 25 kil. abest ab Andegavis, agatur
definire nolim. Vid. Port, tom. 11, pp. 719, 726.
1 Monent prim Vitae edd., p. 122, locum Bro-
ciaci fuisse fundatum anno 1109; quod manifestum
est. ex. chartula. tertia. capituli XIII chartularii
Sancti Albini.
m Fulco iunior, qui. Andegavensibus. praefuit
1109-29. Chroniques des comtes d'Anjou (Paris
1871), p. LXXXV II.
n Hoc B. Girardi iter ad an. 1123 referendum
videtur; nam in chronico Sancti Albini ad an.1123
scriptum est : exercitus de Doato (Chroniques des
églises. d'Anjou, p. 32), et idem memoratum est
ibid., p. 190, in chronico Salmurensi.
o Apud Sanctum Albinum abbatizavit ab anno
1118 ad annum 1127.
p. Praeerat tunc temporis Rainaldus de Marti-
niaco. Vid. Gallia Christ., tom. XIV, p. 564-67.
S. GIRARDI
edita ex codice bibliothecae nationalis Parisiensis num. 13092, saec. X1I, collato cum codice num. 738
bibliothecae civitatis Andegavensis, saec. XIV. Cfr. Comment. praev., num. d.
1. Post transitum beati Girardi ob ipsius me-
rita longe lateque propalanda ereberrimas Domi-
nus ad eiusdem venerabile sepulerum virtutes
operari dignatur. De cuius quidem virtutibus
multa frequenter audivimus, sed nos de plurimis
nonnulla miracula, quae vidimus, declarare decre-
vimus.
2. Quidam itaque languidus, nomine Christia-
nus, ab omnibus medicis desperatus, gutture hor-
ribiliter tumefacto, faucibus inflatis et prae longa
infirmitate ceteris artibus macilentis et exsangui-
bus, amisso linguae officio, spe obtinendae sani-
tatis ad tumulum hominis Dei Girardi non sine
magno! labore praemortua membra. contraxit,
cumque ibi paululum obdormisset, expergefactus
videt eoram se residere decora facie virum, mo-
nachi habitu indutum, panem candidissimum in
manu tenentem. Cui secum blande colloquenti
causamque? sui adventus benigne sciscitanti, dum
se a viro Dei, cuius ibi membra recubant?, salu-
lem corporis se fida mente praestolari respondet,
ile iucundo vultu partem panis, utique* caele-
stis, infirmo porrexit, ut comederet admonuit et
sic ab oculis eius, quia spiritus erat, evanuit.
Aeger vero salutari pane suscepto et in sinum
suum memoriter reposito, caput suum iterum
pausalurus in sarcofagum sancti viri reclinavit.
Quo deinde soporato, tam subito ineffabilis clari-
las irradiavit basilicam ipsumque debilem fra-
glantia suavissimi odoris copiose perfudit. Qui
Num. 2. — ! oin. 2, — ?* que om. 2. — 5 decubant 2, —
* panis add, 2, — * minitatim codd. — * perfusum 2. —
statim evigilans miratur se caelesti cireumfusum
lumine; divinoque repletus odore cum ingenti
laetitia surgit a pavimento, in quo iacebat. Deinde
gaudens et gratias agens concito gressu domum
rediit, uxori suae de viri calamitate condolenti
rem ex ordine rettulit. Cumque in scamno resedis-
set et aquam ab ea poposcisset, panem, quem vir
sanctus ei in basilica dederat, de sinu suo protu-
lit et in calice minutatim ? confractum famelieus
comedit. Sequenti vero nocte iterum vir sanctus
ei in lecto quiescenti eum ingenti lumine per
visum* apparuit totumque corpus eius blandis
manibus diligenter attractavit. Cuius quidem fa-
ciem expergefactus aeger prae nimio splendore *
contemplari non potuit, sed crucem, quam vir
beatus, dum adhue mortalis viveret, in pectore
gestare consueviL5, omni claritate clariorem videre
promeruit. Denique summo mane ad sepulerum
beali viri reversus, omnium incolumitatem mem-
brorum, Deo opitulante, sine mora recuperavit.
3. Per idem tempus Saunbertus ! quidam diu-
tino languore contractus, cui nulla medicorum
remedia valebant proficere, cum ad tumulum
servi Dei Girardi in lecto fuisset allatus, primum
cirea genua, in quibus graviorem patiebatur dolo-
rem, sudore coepit non parvo madescere ; deinde
tepefactis venis reparatisque nervis, redivivos
pedes extendit ; nec multo post, cernente populo,
surrexit incolumis, pedibusque? suis ad. propria
remeavit, qui manibus allatus fuerat alienis.
? circiter 2, — * consuerat 2.
Num. 3.— ! Sannbertus 2, — ? precibus 2 ante corr.
4. Item
item
contractus.
mulier α
daemone
liberata,
paralytica
sanata,
a
B
item clericus
cancri ulcere
percussus,
b
puella
manibus
laborans,
puer genua
contractus,
mulier nervos
tibiarum
sauciata,
vir curvas
manus
habens,
DIES QUARTA NOVEMBBIS.
4. Item quaedam mulier nomine Tescia !, quam
malignus spiritus per quinquennium possederat,
et omni membrorum privatam * officio ab intro-
itu? quoque ecclesiae diu prohibuerat, postquam
mausoleum sancti viri attigit, continuo liberata a
daemonio totius corporis alacritatem non sine
admiratione multorum sub momento * recepit.
Cui deinde domum revertenti, ut candelam prae-
pararet, quam eum aliis fidelibus veniens offerret,
sed unde emeret omnino non haberet, quidam
monachus angelica canitie decoratus in foribus
ecclesiae obviavit, dansque illi purissimi candoris
nummum, subito non comparuit, Aecepto mulier
denario et nummulariis ostenso, ir obolos mutuo
sumpsit, quibus eandelam comparavit, compara-
tam rediens ad tumbam sancti obtulit. Haec res
in urbe Andecava, eadem femina referente, multis
innotuit.
5. Sub ipso tempore, alia femina nomine
Agnes de Fulgeriis « manuum pedumque officio
per biennium destituta, ut ad sepulerum beati
Gerardi post longos labores potuit accedere, tam
fuit illi cito sospitatem recipere quam postu-
lasse.
6. Cumitaque pro tantis et tam manifestis mira-
culis monachi signa pulsarent et hymnum, id est
Te Deum laudamus, iucundis vocibus decantarent,
quidam clericus de ecclesia beati Martini? Ande-
gavensis in pede cancri uleere percussus, audita
psallentium voce,nisu quo potuit, comitum susten-
tatus auxilio, miracula, quae ibi fiebant, visurus,
basilicam beati Albini? introiviL?, statimqne, quod
est mirabile dictu, sanitatem debilitati pedis,
quam non pelebat, eadem hora adipisci prome-
ruit *&
*.Sed et puella nomine Osanna, quae prae
diutino ambarum manuum tumore operandi
usum amiserat, suffragio saneti viri fide devota
invocato, per immutationem dexterae Excelsi
pristinae restituta est sospitati.
8. Eodem nihilominus die quidam puer nomine
Gaufridus, contractis genibus per triennium, infe-
licia membra baculo sustentaverat. Qui virtute
beati Gerardi renovatus!, baculo, quo pro pede uti
solitus erat, in basilica saneti Albini ad memoriam
posterorum deposito, gratulabundus et incolumis,
populo spectante, ad sua repedavit.
9.Item huie simile non est silendum miracu-
Jum. Nam quaedam mulier nomine Maria, cui vir
suus, suadente diabolo, nervos tibiarum ferro
absciderat, amisso gradiendi usu, per triennium
domi elanguerat. Quae audita tot signorum
potentia se sustentans baculo, nisu quo potuit ad
tumulum sancti viri accedere non distulit. luxta
quem eum lacrimis diutius incubuit. Mira dein-
ceps res secuta est. Oratione namque completa,
multis videntibus, reiunelis nervis, genibusque
reparatis, subito se mulier erexit, moxque con-
cito gradu domum iens et eadem hora rediens,
coronam, quam domi habebat, laetabunda attulit,
allatam ad memoriam sancti viri cum gaudio et
devotione obtulit. 3
10. Praeterea Hedigonius quidam sagenarius,
cui ambae manus curvatae simul et tumefactae
longo tempore usum piscandi negaverant, mox
Num. 4. —! Teseta 2. — ? privata 1. — 3jntro 1 ante
corr. — * (s. m.) om. 2.
Num. 6. — ! saepe
ante. singulorum miraculorum narrationem. —
om. 2. — 8. Albini add. 2. — 5 p. 8. 2.
Num, 7. — ! t. m. 2.
2 add. aliud miraculum sive aliud
? (b. A)
503
ut tumbam hominis Dei firma fide tetigit, in con-
spectu populi eireumstantis, utriusque palmae,
sedato tumore et expulso dolore, sanitatem, quam
puro corde poposceral, impetravit ; redivivaque
dextra, tota plebe in laudibus Dei acclamante et
prae gaudio flente, libere se signavit.
11. Nec minus his gloriosum addendum credo
miraeulum !. Tot itaque et ? tantorum cireum-
quaque diseurrenle praeconio signorum, inter
ceteros debiles ad memoriam saneti Girardi undi-
que confluentium ?, affuit et quaedam calami-
tosa * puella nomine Theophania damno aridi,
immo praemortui eorporis nota multis. Illam
quippe insanabilis morbus, qui a medicis fistula
dicitur, consumptis omnino carnibus, et scabie
per multa foramina iugiter defluente, exsanguem
et macilentam reddiderat. Haec igitur omni pror-
sus spe reeuperandae aliquando * sanitatis frau-
data, meritis? beati Gerardi omnium integritatem
membrorum, fugata peste, sub momento recepit.
12.Sub ipso tempore quaedam adulescentula
nomine Arenburgis tantae debilitatis vineiebatur
incommodo,ut plantae pedis " ad poplites reflexae
suo frustrarentur officio. Haec utique * duobus
lignis, quibus pro pedibus utebatur, membra
vectitans paralytica ad mausoleum beati Girardi
firma fide accessit; quod devote amplectens et
cum laerimis deosculans, invocato sancti confes-
soris nomine, optatam diu eadem hora integram
adipisci meruit sanitatem.
13. Nec minus et matrona quaedam Oda
nomine, non humili orta progenie, nota quidem
multis et pro honesta conversatione amabilis, sed
diuturna totius corporis infirmitate confecta,
proximam morti calamitosam deducebat vitam.
Siquidem sopitis faucibus obstrictisque gutturis
meatibus, usum pariter et appetitum comedendi
penitus amiserat. Haec tandem salubri potita
consilio, vecta equo et clientam ducta obsequio,
tumbae saneti oratura prosternitur. Nec multo
post oratione fusa, gloriosi beati Girardi meritis
toto renovato corpore, gratias agens a pavimento
erigitur et incolumis post aliquantos dies ad pro-
pria revertitur.
14, Eodem quoque die puella nomine Prima
debilitate contraetorum genuum et arentis
dextrae infortunio tristis, per x**" et vir? annos
infelicem deduxerat vitam. Hane denique Chri-
stus, restauratis gressibus, reformataque dextera,
ob merita servi sui declaranda, ad laudem et glo-
riam ! nominis sui incolumem et laetabundam
remisit ad sua.
15. Per idem tempus erat et Alexandra mulier
diserimine aridi pedis nota mullis, quem ἃ com-
page viventis corporis emortuum non ad opus.
sed adonus per triennium misera circumferebat '
baculo, quo potius ferri debuerat. Haec igitur fide
roborata ad sepulerum gloriosi confessoris, ubi
multi aegri ? cottidie sanantur, accedens, pavi-
mento cum lacrimis et precibus prosternitur.
Nec mora, spectante populo, dies enim dominica
erat, integram ἃ Domino obtinuit sanitatem et
altera die gratulabunda ad sua 3 recessit.
16. Eodem quoque die aliam mulierem para-
lyticam longo omni membrorum officio destitu-
Num. 8. — ! renovatur 2.
Num. 11. — ! (c. m.) m. ut c. 3, — ? ac 2, — ? confluen-
tes 9. — ' mulier add. 2. — ῦ aliunde 2. — ὃ merita codd.
Num. 12. — ! pedum 2. — ? utique 1.
Num. 14. — ! (et g.) om. 9.
Num. 15. — ' om.2. — ?0m.9. — ? (ad 5.) om. 2.
tam
MIRACULA.
et. puel'a.
corpore
arida.
Adulescen-
tula a nimia
debilitate
convalescit,
sicut et
mulier
infirma,
puella varie
vexata,
mulier pedem
habens
emortuum,
alia
parálytice,
MIRACULA
itemque
puella
quaedam.
Caeca lumine
donata est,
paralyticus
sanatus,
B
homo
brachium
confractum
habens.
Daemoniacus
liberatur.
Cum singula
miracula
recenseri
nequeant.
504
tam !, eum ad tumulum sancti viri in grabato ἃ
fidelibus delata fuisset, Christus per servi su!
merita, expulsa omni aegritudine, reparare digna-
tus est.
17. Nec minus eodemdie puella quaedam, quam
íacie novimus, sed nomine nescimus, gloriosi
beali Girardi meritis, ad laudem Christi ab
eadem incommoditate, multis astantibus el prae
gaudio flentibus, liberata est.
48. Circa idem tempus virguneula quaedam
Guitburgis ! nomine ab ipsis uberibus matris ocu-
lorum luce privata, auditis saneti virtutibus con-
fessoris, ut ad ipsius tumbam duceretur, fideliter
flagilavit. Quo cum adducta fuisset, omni caeci-
tate discussa, lumen diu optatum sine mora recepit,
gaudensque et gratias agens sequenti die repeda-
vit ad sua.
19. Briencium quoque quendam puerum pà-
ralytico morbo diutius detentum, cum beati viri
mausoleum puro corde et fide sincera ! tetigisset,
Christus ad merita famuli sui magis magisque
declaranda, expulso omni languore, integrae resti-
tuit sanitati ; et eadem die rediit suis, qui maternis
fuerat deportatus officiis.
20. Sub eodem tempore Gaufridus de Bancio !,
hoe nomen erat infirmo, per beatum Girardum
virtutis divinae sumpsit remedium. Qui cum per
septennium fracti et arefacti brachii officio fru-
straretur, cum aliis fidelibusad vigilias saneti con-
fessoris sabbato pernoctaturus fide plenus advenit.
Dumque ingenti fletu et gemitu oraret, ut sibi
placaretur Deus et pristinam redderet sanitatem,
repente comperit suum divinitus extendi bra-
chium, quod longo ante tempore fuerat curvum.
De quo eadem hora sanato eruor uberrime fluens
gloriosum astanti populo et insolitum praebuit
spectaculum. Quantas tunc laudes multitudo fide-
lium? Domino decantavit, quantis confessorem
praeconiis extulerit, lectori relinquimus aestiman-
dum.
21. Unum inter cetera est apud nos factum,
non maius quam quae diximus, sed tam clarum
atqueillustre miraeulum,ut nullum arbitrer [esse]
Andegavensium qui hoc vel non viderit vel au-
diendo didicerit, nullum qui oblivisci aliqua ra-
tione potuerit vel debuerit. Quidam enim senex
rusticanus, nomine Herbertus, de vico, qui dicitur
Calomna e, cum die medio, tempore aestatis pur-
garet triticum 1 in area, invasus a daemone, spu-
mans et evomens, exaestuans et fremens post
triduum amisit linguae officium. Cumque nullum
omnino per sex dies sumeret cibum, ad beati
Girardi tumulum a suis deducitur. Quo facto, tria
ibi simul miracula sub momento Christus opera-
lur, dum nequam spiritus effugatur, linguae
nexus enodatur, homo ab omni languore liberatur.
Deinde eum pro gratiarum actione ad capsam
sancti Albini duceretur, rogabat circumstantes
lam monachos quam presbyteros ne hostem
suum, utique daemonem, post se venire permitte-
rent. Hoc? igitur signum, quod breviter iuxta veri
fidem perstrinximus, toti civitati Andecavae, ipso
narrante, innotuit.
22. Si miracula sanitatum scribere voluerimus,
quae Dominus per famulum suum beatum Girar-
dum in praesenti ecclesia cottidie operatur, libri
magnitudine opus erit. Cum ergo ommia colligi
Num. 16. — ! destructam 2.
Num. 18.— ! Guttbergis 2.
Num. 19. — ! non ficta 2,
Num. 20. — ! Baneyo 2. — ? f. m. 9.
Num. 21. — ! tricum 1. — ? hic 1.
DE SANCTO GIRARDO MONACHO.
non possint, nec scribi iugiter quae videmus ! D
antiquis similia divinarum signa virtutum etiam
temporibus nostris frequentari, et ea non debere
multorum notitiae ? deperire, pauca de multis pro-
futura. posteris litterarum memoriae breviter tra-
dere dignum duximus.
23. In festivitate itaque protomartyris Ste-
phani, quae aestivo lempore celebratur, cum
nocturam synaxim monachi decantarent!, quidam
paralyticus de vico qui dicitur Burgus d, per mul-
ios annos omni membrorum officio destitutus, ad
tumbam sancti?eum aliis quam pluribus excubans,
diu optatae redditus est. sospitati. Quem Alermus
de Charantiaco e vir nobilis, dominus eius, multi-
que alii cum illo utriusque sexus et diversae ae-
tatis intuentes et agnoscentes ?, quantas ibi prae
gaudio lacrimas fuderint, quantas tibi, lesu bone,
gratias egerint, non est nostrae facultatis edicere.
24. Aliud miraculum '. Petrum quoque quen-
dam puerum notis honestisque parentibus in con-
finio civitatis Andecavae procreatum, quem mor-
bus?, non natura, per biennium curvaverat, nec
oculos ad eaelum levare permittebat, vidimus eo-
dem tempore, erecto toto corpore, alacriter deam-
bulare, virlutemque saneti confessoris populis
undecumque advenientibus ostensa incolumitate
manifestare.
25. Nec minus et alius puer ab urbe Cenoman-
nica delatus, quem Henrieus dux Normannorum
el comes Andecavorum f diligenter nutriri fecerat
et in filium adoptaverat, ut. saneli mausoleum
altigit, ab eadem incommoditate sanatus est.
26. Peridem tempus alius puer nomine Gaufri-
dus de Plaxitio Gramatici g diutina membrorum
debilitate contraetus, eum a matre sua super
iumentum ad memoriam saneti adduceretur, longe
adhue positus, id est quarto ab hac urbe miliario,
sentit sibi dari divinae virtutis remedium. Qui
slatim descendens de animali, cui insidebat, ad
locum confessoris concito gressu sanissimus ad-
venit, vetustamque infirmitatem, quam perpessus
fuerat, novamque incolumitatem, quam sibi Chri-
stus per famuli sui Gerardi merita praebuerat,
fidelibus in communi audientia exposuit.
27. Mulierem quoque de Brahimo ἦν, cui nomen
erat Ermengardis, cum ad memoriam viri Dei
accedere festinaret, in ipso itinere adhuc longe
positam visitavit oriens ex alto. Egressa siquidem
de domo sua, sieut ipsa narrante didicimus, ut
ad vigilias] saneti aecurreret, oculorum lumen,
quod longo tempore perdiderat, stupentibus qui
comitabantur eam, in via recepit ducemque sui
itineris ulterius non requirens, ad locum, quem
optaverat, pervenit ; ubi oratione multis eum la-
crimis fusa dataque sollemniter oblatione cum
gratiarum actione, sequenti die laetabunda et
incolumis ad sua remeavit.
28. Circa idem tempus duae infelicissimae mu- e
auctor.
memorat
sanationem.
paralytici,
d
pueri *
aegritudine
Tncurvati,
Ttem alius.
pueri,
f
aliusque
contracti,
4
Mulier caeca
lumine
donatur,
h
t mulieres
lieres, quarum nomina memoriam meam prae- es
terierunt, molestia fistulae diu laboraverant, per- EE
que seplimanae circulum totam suis basilicam ^ ,onantur.
replentes ! clamoribus, viscera nostra calamitosis
planetibus turbaverant. Denique Christus pater
misericordiae earum miseriae et compassioni
nostrae, praestita illis pariter sanitate, finem. im-
posuit.
29. Sub ipso tempore alia puella toti nostrae ἢ
Num. 22. — ! videamus codd. — ? n. m. 9.
Num. 23. — ! d. m. 2, — ? Girardi add. 9. — ? cogno-
scentes 92,
Num. 24, — ! (a. m.) om. 9. — * morbum 1.
Num. 28. — ! fletibus add. 2,
civitati
"uella caeca
Α
Theophania
abbatissa cae-
litus monetur
de voto
adimplendo.
i
Herveus
brachium
aridum
habens
sanatur,
item tres
surdi muti,
k
l
m
ac puer
caecus,
Hu
item mulier
contracta,
0
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
civitati prae diuturna caecitate cognita, ad tum-
bam servi Dei cum lacrimis et precibus per-
noctans, post aliquot dies, depulsis veteribus te-
nebris, peregrinum lumen sub momento recepit.
30. Nec hoc praetermittendum aestimo quod
venerabilium personarum relatione me didicisse
gaudeo. 'TTheophania i famula Christi, abbatissa
monasterii beatae Mariae perpetuae virginis, quod
extra muros urbis Andecavae situm est, religiosis
muneribus sanctum Dei honorare cupiebat : vir
enim beatus eum adhue in clericali degeret habitu,
de sacro fonte eam levaverat. Cum itaque cereos
quos ut offerret ei praeparaverat, ecclesiasticis,
ut assolet, occupata negotiis deferre tardaret,
cuidam eius famulo nomine Bosogono, boni testi-
monii viro, beatus Girardus per visum noctu ap-
paruit '. Quem benigne alloquens blandaque manu
eaput eius demulcens : Zia, inquil, frater, surge,
ad dominam tuam quantocius proficiscere, dices-
que ei ez mea parte quatinus munuscula, quae mihi
se daturam ? devoverat, ulterius reddere non diffe-
rat ?. Quo dicto, eum Bosogonus evigilaret et quid
domina sua sancto confessori promiserat, penitus
ignoraret, ad eam velociter cucurrit, et quid sibi
sanctus dixerat, cum lacrimis revelavit. Sanceti-
monialis vero femina eum narrantis verba audis-
set, promissionis suae statim reminiscens, seque
de neglegentia sua redarguens, ut tandem. vota
compleret, cum festinatione venit, cereosque, quos
iam pridem confessori spoponderat, sollemniter
ei et devote reddidit.
31. Herveus quidam iuvenis de territorio Re-
donensi cum circiter xe» per annos, aridum bra-
chium spe obtinendae sanitatis per plurima san-
ctorum loca. cireumferens, nullum adhuc laboris
sui fruetum percepisset, in vigilia saneti Lauren-
lii, qua dies dominica habebatur, cum aliis fide-
libus pia mente et fide devota ad sepulerum
benignissimi patris Girardi accessit. Deinde
ferrum, quo vir sanctus, dum adviveret, gratia
religionis collum suum ornaverat, debilitato la-
certo admoveri puro corde flagitavit. Quod cum
factum fuisset, meritis sancti confessoris sospita-
tem diu desideratam, omni populo in laudes
Christi acclamante, eadem hora recepit.
32. Eodem nihilominus die duo iuvenes surdi
pariter et muti, quorum alter Drogo vocatus, de
vico quem Calempniaeum ἐς nominant, aller vero
dictus... de alio vico quem Frumentarias / appel-
lant, mausoleum piissimi confessoris pura fide
certatim deosculantes officium linguae simul et
aurium, quod natura eis negaverat, meritis sancti
viri una eademque hora percipere meruerunt.
Item ipso die quaedam mulier, Hildegardis no-
mine, de vico qui dicitur Chiveriacus n eodem quo
et praefati iuvenes infortunio damnata, parem
eum eis gratiam à. Christo adepta est,
33. Item in sollemnitate sancti Laurentii eum
Andreas puer de Oratorio» seplennium lransigens
in nubilo caecitatis lractus a matre ad locum con-
fessoris pervenisset, stalim in conspectu populi
circumstantis effugatis tenebris, inter ulnas suae
genetricis innolam diem subito videre promeruit.
34. Sub ipso die quaedam mulier nomine
Aiga de castro quod Poencium? o vocant, con-
tractorum artuum debilitate per quinquennium
Num. 30. —! a. n:2. — ? d. se 9, — ? (r. n. d.) d. r. sed
cor. in marg. add, non inter d. et r. Nee:
Num. 34. — ! Aiga 2. —? Ponicium 2. — ὃ (piissimi-san.)
prist. san, piiss. p. m. e. r. 2. -
Num. 36. — ! (0.a.) officio caruerat'2.
Novembris Tomus 11.
505
maesta, piissimi patris [meritis] pristinae restituta.
est sanitati?.
, 35. Puellam quoque de Dalmeriaco p, Hildegar-
dis nomine, eodem die Christus ab eadem cala-
mitale ad honorem famuli sui Girardi liberare
dignatus est.
36. Item ipso die puer quidam, Fulcho nomine,
de vico Saneti Clementis de Platea q longo tempore
debilitatum pedem baculo circumferens, mox ut
lumbam sancti tetigit, omni dolore caruit, et cum
eo alius, qui manus officium amiserat ', sospitati
redditus abscessit.
37. Item puer quidam de Dalmeriaco, lohannes
nomine, qui annuo morbo fistulae in brachio adeo
confectus fuerat, ut consumptis putredine earni-
bus, eliam corrosa vermibus ossa ab intus decide-
rent, ad tumbam sancti Girardi aliquantis diebus
deeubans et Dominum lesum, ut sui misereretur,
assiduis gemitibus exorans, effugata peste morti-
fera, pristinaque sanitate meritis beati viri inte-
gre recepta, populo magna, nobis maiora, suis
maxima praebuit gaudia.
38. [In hoc etiam sunt admiranda et ubique
praeconanda saneti confessoris merita, quod non
minus absentes aegros et longe positos quam
praesentes, id est tumulo suo assistentes, si fir-
mam fidem habuerint, per Christi gratiam curare
consuevit. Ad hoc comprobandum non unus aut
duo, sed plures deducantur in medium. Guarinus *
puer de Faia r, qui est vieus prope Torarcium Vs
situs, verligine capitis totiusque corporis molestia
vexabatur. Nee minus per idem tempus puella
Ermengardis nomine de vico quem Rotam ἐ nomi-
nant, maledicto iratae matris, immo inserutabili
Dei? iudieio, contraetarum manuum iniuriam
patiebatur. Hi itaque, eum pro ipsis parentes et
propinqui* fide pleni votum facerent et eos ad
locum sancti adducerent, adhue longe in via po-
siti diu desideratam incolumitatem ἃ Christo per
beatum Girardum se percepisse gratulati sunt.
39. Sub ipso tempore erat apud Sabloliacum '
castrum mulier quaedam ? opulenta et nota mul-
tis, sed nomen eius memoriam meam fugit, quae
contraetarum palmarum infortunium incurrerat.
Haec etiam, audita fama. signorum, quae per fa-
mulum suum Christus operabatur, cum quadnm
nocte in lecto se recepisset et se voto perstrinxis-
set, ut sequenti die vita comite ad vigilias saneti
confessoris eum oblatione digna properarel, re-
pente obdormivit, statimque evigilans tanta faci-
litate manus renovatas aperuit, ac si in eis nullam
prius aegritudinem passa fuisset. Deinde faeto
mane, ut votis faceret satis?, locum sancli adiit ;
ubi fusa cum lacrimis oratione, exhibitaque sol-
lemniter oblatione, laeta et incolumis ad sua
recessit.
40. Erat nihilominus Osanna in confinio Duri-
stalli w castri de Plascitio Frillonis v, quae diutina
totius corporis incommoditate laborabat. Sed et
ipsa, tantarum virtutum audita potentia ', eum ad
memoriam sancti, gratia recuperandae incolumi-
tatis, pedibus suis venire nequiret, vehiculum sibi
praeparari fecit. Quo eum ascendere voluisset,
eadem hora divinae virtutis sensit sibi adesse re-
medium. Denique relicto vehiculo, gressu concito
ad sepulerum beati Girardi laetabunda cum obla-
Num. 38. — Garinus 2. — ? Toreatium 2, — ? de 2ante
corr. — * sui add. 2. ^
Num. 39. — ! Fabloliacum 9, — ? om. 9. — ? satisface-
ret 2. feet
Num. 40. — ! nolicia 2. ai
61 lionibus
MIRACULA
puellaque,
p
ac puer
a pedis
debilitate,
1
alius a morbo
fistulae.
Aegri in via
«d. S, Girardi
tumulum
sanati,
item mulier
manus
contractas
habens,
et alia toto
corpore
aegra,
u
n
MIRACULA
et puer
quidam.
τῃ
Curati meri-
tis S. Girardi
alios aegros
sanant;
B
sanatur mu-
lier habens
fractum
lacertum,
et puer
quidam,
x
item puella
muta.
y
z
Miraculis
B. Girardi
non est detra-
hendum.
506
tionibus venire non distulit, sanitatemque meritis
sancli confessoris sibi divinitus praestitam populo
circumstanti ex ordine rettulit.
41. Gaufridus quoque puer de vico, qui Pocio-
naria! dicitur, ab eadem calamitate eodem tem-
pore, interventu saneti viri, sub momento libera-
lus est?.
42. Magna quidem! et mirabilia sunt quae
diximus; multo tamen οἱ maiora et mirabiliora,
licet ab aemulis nobis non credatur, dieturi sumus,
sed non incredibilia nec impossibilia. Omnia enim
possibilia sunt, sed firmissime credenti. Multi si-
quidem aegri, sicut in veritate comperimus, variis
languoribus detenti remotisque diversis locis po-
sili ad tactum illorum, qui per beatum Girardum
divinitus curati sunt, fide et ipsi non haesitantes,
pristinis incoommoditatibus effugalis, gratiam sa-
nitatis, qua. quisque indigebat, meritis saneti
Girardi se consecutos fuisse gavisi sunt. Qui
deinde ad eius memoriam festinantes votaque
sua digne persolventes, plura, quae praetermitti-
mus, ne vel invidis vel maledieis materiam detra-
hendi praebere videamur, adhibitis testibus ido-
neis, sincero pietatis affectu nobis innotescere
studuerunt.
43. Per idem tempus femina quaedam de Sa-
bloliaco castro, nomine Ermengardis, [raeti et aridi
lacerti infortunio per quinquennium damnata,
beato Girardo materiam miraculi praebuit '. Cun-
ctis siquidem unius mensis noctibus ad eius mau-
soleum eum multo fletu et gemitu continue vigi-
latis, tandem divinitus visitata est; brachium
enim illius, osse redintegrato, venis repletis, nervis
renovatis, finito mense revixit, suoque corpori
non segnius quam alterum ad usus necessarios
postea ministravit.
44. Nec minus eodem tempore puer quidam
de vico, cui nomen est Pinciacusz, eodem detentus
incommodo similem gratiam divinitus adeptus
est.
45. Sed et puella, nomine Menoldis, de castro
quem Monte-Rebellem ψ nominant, ex paroecia
sancti Martini de Calderon 2, dum quadam nocte
aestivo tempore eum messoribus in area requie-
sceret!, repente conspexit teterrimos spiritus in
specie militum armatorum super se discurrere et
se vehementer opprimere. Qua horrenda visione
exterrita et paene amens effecta, eadem hora
usum loquendi penitus amisit. Cum vero post
trium septimanarum eireulum ad tumulum saneti
a suis deducta fuisset, mox in laudes Christi fa-
mulique sui Girardi os aperuit, quod sibi daemo-
num terribilis effigies? divina permissione conclu-
serat. Hoc etenim putamus faetum ut opera Dei
per beatum Girardi in ea manifestarentur.
46. Ceterum si aliquis invidus spiritu diabo-
lico seductus vel monasticae religioni adversarius
contra nos insurrexerit, et, quod absit, sacrilego
ore garrire praesumpserit tot et tanta signa! in
tam brevi temporis spatio per merita unius ho-
muncionis, qui modicae aut nullius famae hucus-
que exstiterit. fieri non posse, meminerit Dominum
dixisse : Qui erediderit in me, opera quae ego facio
et ipse faciet, et maiora horum faciet. Eapropter
non est incredibile quod ad declaranda servi sui
merita Dominus plurima miracula egerit, euius
Num. 41. —! Pouvneria 2.
Num. 42. — ! quippe 2.
Num. 43. — ! mir. praeb. iat. 2,
Num. 45. — ! quiesceret 2. — 5 terr. eff. 2,
Num. 46, — ' Signorum mirabilia 2. — ?* rec. min. 2, —
DE SANCTO GIRARDO MONACHO.
fidem et gratiam vir beatissimus in vacuum mi-
nime recepit?, sed gloriosis meritis fidenter ador-
navit, perpetuae siquidem virginitatis amator et
custos, de qua Apostolus praeceptum Dei se ne-
quaquam habere asserit, non solum corpore, sed
el mente usque ad diem transitus sui integer et
immaeulatus permansit. Nee minus sententiam
Redemptoris qua dicil : Qui vult post me venire?,
abneget. semetipsum et. sequatur me, viriliter adim-
plevit; erucem quippe suam non in angaria, ut
Simon, sed sponte, velut Christus, quibusdam liei-
tis voluntarie abiuratis, omnibus vero illicitis
prorsus ab ipsa infantia abdicatis, ab itinere do-
minico, quousque cursum legitime consummaret
et bravium ab ipso perciperet, nullatenus deviavit.
Nune ad sanitatum munera revertamur.
47. Dnas quoque puellas, quarum altera. Let-
gardis vocata, de vico ! cui nomen est Calempnia-
cus,altera vero, de castro quod Passavant aa nun-
eupant ; ille qui bene omnia fecit, una eademque
die surdas pariter et mutas ad honorem famuli
sui fecit audire et loqui. Proinde quantas ibi po-
pulus de diversis regionibus ad memoriam sancti
confessoris aggregatus? Creatori laudes persolve-
rit, nullus narrando explere valebit.
48. Item ipso die puerum quendam Guiller-
mum nuneupatum, de eastro quod Brachisaeum 5
vocant, cui totum tergum gibbus informis in spina
succrescens opprimebat, Dominus misericorditer
visitare dignatus est. Cum enim ab utero matris
esset toto corpore eurvus, sublato gibbo, venusta-
tem formae, quam sibi natura negaverat, per bea-
tum Girardum innovatus et erectus, flente prae
gaudio plebe οἱ gratias agente, sub momento
recepit.
49. Item sequenti die puella, nomine Iohanna,
de vico quem Gastinam cc dicunt !, debilitate
contraeti corporis biennio damnata, palmarum et
genuum officium coacta verterat in usum pedum.
Mox vero ut ecclesiam beati Albini puro corde et
fide non fieta ingressa est, in medio turbae cir-
cumstantis repente sanitatis diu optatae munere
per beatum Girardum laetificata est.
50. Item ipso die puer quidam, nomine Bernar-
dus, de castro Fissa nuncupato, eodem. damna-
lionis genere decennio vexatus, parem divini
muneris gratiam se percepisse gratulatus est.
51. Nec hoe praetermittendum existimo, quod
multis fidelibus notum esse non dubito. Quidam
infantulus infirmata vesica caleulosus erat effe-
ctus. Hie a matre sua spe obtinendae sanitatis ad
sancti viri sepulerum delatus est; cumque totam
noctem illam nimiis artatus doloribus duxisset
insomnem, solius mortis adventum praestolaba-
tur. Denique facto mane imminet ei conatus ei-
ciendae urinae. Quod mater ut comperit, statim
manum virgulae parvuli sui supposuil eiectum-
que instar fabae caleulum, subsequente urina, su-
spiciens, planetum in gaudium, laerimas in laudes
convertit, et eadem hora cum rediviva sobole ad
propria remeavit.
52. Interpositis aulem paucis diebus, puella
quaedam, Iunargandis' nomine, de oppido quo-
dam in pago Nannetensi sito, quod Ancinisium dd
appellant, ab ipsis eunabulis oculorum luce pri-
vata, postquam sancti confessoris tumulum oscu-
? ven, p. me 2, »
Num. 47. — ! (de v.) om. 2, — ? congregatus 2.
Num. 49. — ! vocant 2.
Num. 52. — ! Himargundis 2.
lari
D
Sanantur
mulieres
duae surdae
et mutae,
aa
et puer
gibbosus,
bb
puella
contracta,
ec
alius puer,
infantulus
calculosus,
puella. caeca
dd
Α
pueri duo
frenetici
sanantur,
£e
ff
duo fabri
brachiis
manibusque
infirmi,
9g
hh.
filia
febricitans,
itemque
puerulus,
i
C
De narratis
miraculis
dubitari
nequit, de
multis tamen
siletur.
DIES QUARTA NOVEMBRIS.
ari meruit, depulsis veteribus tenebris, coram
omnibus qui ibi aderant, favente Deo,clarissimum
sub momento visum recepit.
53. Deinde procedente tempore, duo pueri,
quorum unus de oppido Guirehia ee nuneupato,
nomine Petrus, aller de vieulo, eui nomen Saute-
riaeus ff in territorio Andecavensi, Guillermus et
ipse nuncupatus, ambo immundorum spirituum
infestatione horribiliter vexati dentibus vehemen-
ter stridebant, semetipsos et omnes sibi appro-
pinquantes morsibus dilacerabant. Quamobrem
funibus astricti, sensu funditus perdito, ad locum
ubi saneti viri corpus veneratur, non sine magno
labore addueti sunt. Qui post aliquol dies ibidem
commorali, Domino miserante οἱ beato Girardo
intercedente, a malignorum spirituum rabie libe-
rati, sensu recepto, ad propria incolumes sunt
reversi.
54. Circa idem tempus duo fabri, quorum alter
de castello Brientii gg Robertus nuneupatus, alter
vero de Furnellis μὴ vocitatus Gaufridus, brachiis
longo tempore arefaetis manibusque contraetis,
diuturnae ! otiositati, sed non voluntariae vaca-
bant. Isti igitur eum precibus et votis ad tumu-
lum hominis Dei aliquantis noctibus vigilatis,
optatae per biennium sanitati una. eademque
hora pariter sunt restituti.
55. Nec hoc silendum puto, quod in conspectu
multorum faetum scio. Filia cuiusdam mulieris
in Andecava civitate febrium igne succensa vexa-
batur οἱ ila aestuantis vaporis accensio puellulae
medullas corpusque consumpserat, ut in ea spes
nulla! vitae remaneret, sed desperatio conclamata
sequeretur. Quid plura? Medicorum remedia sub-
trahuntur, solusque luctus matri reservatur. Quae
ad beatum virum totam spem convertens tollit
corpus iam fere exanime; cumque a multis ammo-
neretur, ut cadaveri exstincto sepulturam prae-
pararet, fide plena sobolis suae membra prae-
mortua ad tumulum hominis Dei flens et eiulans
accurrit; ubi exhibita oratione et oblatione, pro-
tinus puella, omni dolore effugato, totius incolu-
mitatem corporis, beato Girardo mediante?, se in
momento recepisse gavisa est.
56. Item simile huic non debeo reticere mira-
culum. Ipso die mulier alia apud Pontem Saiaci ii
lugebat parvulum iam imminente mortis arti-
culo desperatum. Cumque infans solam necem
operiretur et. maler de sepultura eius cogitaret,
admonetur a fidelibus quatinus infantulum devo-
vens ad memoriam saneti viri afferret. Quod cum
fecisset, puerulus sanitatem recepit, et mater cum
sobole ad sua laetabunda repedavit.
57. Multa quidem miracula praetermisimus,
quae vidimus et audivimus, ne lectori fastidium
facere videamur. Quae autem scribimus, coram
Deo testificamur, quod ad sancti huius, de quo
loquimur, venerabilem memoriam, quam saepe
imbecillium sanantur infirmitates plurimorum.
Caecis quippe visus restituitur, illisque aut datur
novus aut redditur perditus ; oliosis surdorum
auribus, fugata. insensualitate, tribuitur proprio
sensu uli, manus pedesve morbo debilitati optato
restituuntur officio, reparantur paralytiei, reno-
vantur aridi, a daemonibus liberantur energu-
mini. Sed quid moramur in singulis? Enumeret
sanitates, cui vacat enumerare infirmitates; dicat
remedia, qui potest dicere incommoda. Ut omnia
Num. 54. — ! diutinae 2. ;
Num. 55.— ulla 2.— ? forsan pro adducit. —
cante 2. ,
Num. 57. — ! reliqua huius sententiae pars om. 1, 2.
? medi-
ue
507
compendiose claudamus, quisquis plenus fide ad
eius tumulum incommoditate qualibet affectus
accessit ... !.,
MIRACULA.
58. Item per idem tempus Guito quidam civis Daemoniacus
Andecavensis arreptus a daemone graviter vexa-
batur. Cuius infelicitati vicini et amici compa-
lientes, vinetis post tergum manibus, ad tumulum
sancti Girardi stridentem cum dentibus οἵ duces
suos morsibus laniantem non sine grandi labore
adduxerunt. Cumque per aliquot dies ibidem eum
detinenles custodirent, in sollemnitate beati
Albini, quae autumnali celebratur tempore. effu-
gato daemone, sensum recipit simul energuminus
et corporis alaeritatem ?.
59. Ipso die Hildegardis, quae monachorum
vestimenta abluebat, surgens a mensa mutum
ineurrit. daemonem, qui eam immaniler vexans
mutam simul et amentem effecit. Quod videntes
sui !, flentes et eiulantes tumulo servi Dei Girardi
cum oblationibus eam praesentaverunt. Nec
mora, nomen Salvatoris mulier suppressa voce
coepit invocare, balbutientique, ut poterat, su-
surro opem beati Girardi flagitare. Eadem vero
nocte circumstantibus dicebat : Video domnum
Girardum, sed adhuc longe positum. Sequenti
vero die, id est in vigilia apostolorum Simonis et
Iudae,liberata ab infestatione daemoniaca et sani-
tate corporis eum sensu recuperata, Deum glori-
fieandi et servum eius honorificandi materiam
toli Andecavae civitati evidenlissime praebuit.
60. Circa idem tempus Guillermus quidam
adulescens ex castro, cui nomen est Sablolium £k,
brachio, quod longo tempore aridum nullique
usui aptum cireumferebat, divinitus reparato, vir-
tutem sancli confessoris Girardi longe lateque
propalavit.
61. Sub ipso fere tempore, Gaufridus ex pago
Genomannico, hoc nomen erat infirmo, hydropico
morbo diutius laborabat; qui eum omnes faeul-
tates suas in medicos consumpsisset et nihil
profecisset, invento salubri consilio, firma fide
medicamentum beati Girardi supplex flagitavit
et impetravit, tantique medici potentiam eireum-
quaque Cenomannensibus gaudenter praedicavit.
Dein procedente tempore, Albertus monachus
Saneti Iovini //, vir honestus et religiosus. infor-
tunium arefacti brachii incurrerat. Qui, audita
tantorum signorum potentia, locum confessoris
adiens, cireulum ferreum et massam plumbi lapi-
demque non parvi ponderis, quibus homo Dei
gratia religionis collum suum vivens oneraverat,
debilitato lacerto admoveri fideliter flagitavit.
Quod cum factum fuisset, tam fuit cito illi salu-
tem recipere, quam reliquias nominatas teti-
gisse.
62.Nec minus quidam canonicus ex monasterio
Omnium Sanctorum wn, quod est prope muros
urbis Andecavae situm, ab eadem incommoditate
virtute gloriosi confessoris liberatus est.
liberatur,
item
energumena ;
adulescens
aridum
habens
brachium
sanatur,
kk
item
hydropicus,
et alter
brachium
arefactum
ferens,
il
item quidam
canonicus,
mm
63. In festivitate saneti Girardi Petrus quidam duoquesurdi,
adulescens ex vico Saneti Florentii nn officium
aurium, quo ! longo tempore caruerat, recuperare
promeruit. Eadem quoque sollemnitate saneti
Girardi, Susanna ex oppido Genomannico, quem
Bellum Montem 00 vocant, mulier nobilis et de-
vota, a. pueritia incommodo surditatis damnata
eandem gratiam adepta est.
nn
ac
: i m Vernum vocant
64. Frogerius ex vico pp que ? paralyticus;
Num.58. —! on.2.—* sanitatem 2.
Num. 59. — ! diu2.
Num. 63. — ! quod 2.
diutius
MIRACULA
item alius,
71
et quidam
pedibus
aeger,
aliusque
gravi
infirmitate
laborans,
£5
mulier
ulcerosa,
88
homo
aegrotus,
508 DE SANCTO GIRARDO MONACHO.
diutius paralylica molestia vexabatur. Qui cum ad
locum beali viri a suis deduceretur,in ipso itinere
adhuc longe positus Dei gratia visitatus est et
redintegratus. Evolutis autem nonnullis diebus,
cum in sacrosancta sollemnitate saepedicti patris
sepulcro ipsius fide plenus procumbens oraret,
aperti sunt intellectuales oculi illius i et sicut
postea idem ipse nobis multisque fidelibus sim-
pliciter. enarravit, ipsum mausoleum, quo pro-
cumbebat ?, aperiri sibi visum est. Quo cum
ingredi praesumeret clauso qualer quaterque
aperlo eodem sepulcro, ne introiret, divino nutu
occurrente sibi lapide prohibitus est.
65. Sub eodem tempore, alius paralyticus no-
mine Petrus de Novento! gg, omni corporis valetu-
dine destitutus, in iam dicto oppido manibus
repens el pedibus fidelium beneficiis sustenta-
batur. Hie audita fama. virtutum, quas Dominus
per famulum suum Girardum operabatur, de
divina pielate plurimum confisus, sumptis duobus
baculis.quibus uteumque infelieia membra contra-
heret, ad locum hominis Dei fide sola comitante
venire conatus est. Cumque ab hospitio suo usque
ad Andecavam civitatem sexdecim mansiones,
quas alii homines duobus diebus absque gravi
labore eundo praetereunt, anxius peregisset, tan-
dem ad tumbam saneti viri aliquantulum alaerior
pervenit. Deinde vigilatis inibi * cum precibus et
votis lribus noctibus, tolius corporis effugata
molestia, incolumis et gaudens repedavit ad sua.
66. larnogovius ! homo quidam ex Monte-
Rebelli oriundus pedum manuumque officio longo
tempore destitutus, trium hebdomadarum nocti-
bus cum pura devolione ibidem pernoctabat,
suffragio sancti Girardi sanitatem, quam semper
optaverat, recepit et ad sua incolumis recessit.
67. Gaufridus puer ex oppido Dinampensi rr
oriundus Andecavis quidem sanus advenerat,
sed ibi tanta aegritudine coepit deficere, ut nullo
ad humanos usus per aliquot dies corporis officio
fungeretur. Carne quidem praemortuus vix tenui
spiritu palpitabat. Cumque hoc genere languoris
in basilica saneti Albini delatus gravaretur, rei-
culis quas habebat pro sepultura eius distributis,
qui curam illius gerere videbantur solam eius
necem praestolabantur. Deinde perurgente adve-
nientium populorum frequentia, in porticu eccle-
siae est remotus, ubi cum ex toto exstinctus puta-
retur, inopinatae sospitati repente est redditus.
68. Circa idem tempus in sabbato ante adven-
tum Domini, Aiga! quaedam mulier eum in domo
sua apud vieum Rionensem ss quippiam operis
ageret, occulto Dei iudicio pereussa est in lingua
uleere pessimo. Quo vehementer arlata praesi-
dium sancti, quod voce non poterat, supplici
corde flagitabat. Nec mora, cum se beato viro
devoverel, arreptoque itinere votum reddere festi-
naret, statim? fugata peste mortifera sanitateque
recepta, Andecavum venit, totique urbi ad sepul-
crum beati viri oranti rem ex ordine rettulit.
69. Apud Calumnensem vicum homo quidam
Rainaldus Bidel diutius aegrotabat. Hic sicut alii
quamplures, spe sanitatis recuperandae, locum
saneti adiit. Ubi eum prostratus oraret caputque
suum inter columnas lapideas, quae sarcophago
supereminent, simplici corde iniceret sensit fra-
Num. 64. — ! eius 2. — * providebat 2,
Num. 65. — ! Vovento 1. — ὅ om. 2.
Num. 66. — ' larmagonius 1,
Num. 67. — ! Dinampnensi 2.
Num. 68. — ! Alga 2. — ἢ statimque 2.
glantiam suavissimi odoris ex sepulero eodem
emanasse. Intuitus est etiam quasi nebulam fumi
redolentis, quae omnia aromata superabat, ab in-
tus copiose egredi. Cuius suavitatis odore resper-
sus! incolumitatem totius corporis mentisque ala-
critatem per virtutem sancli viri hora eadem
consequi promeruit. Denique ad propria reversus
cum quae viderat sacerdoti suo seriatim referret ?,
ab eodem vehementer correptus est eo quod tam
gloriosum et spectabile miraeulum monachis illius
ecclesine non indicasset. Nee mora, prudentis viri
increpatione emendatus ad sepulerum saneti cele-
riter rediit, οἱ quid sibi acciderat monachis οἱ aliis
fidelibus enarravit.
70. Eratapud Insulam Bucchardi/! vir grandae-
vus et devotus, qui vocabatur Gaufridus "Thorel.
Hic igitur orationis gratia oratorium beati Iacobi
apostoli in Hispania situm eum mullis eiusdem
devotionis adierat. Qua peregrinatione devotis-
sime ! peracta, cum iam ad sua repedaret, ambo
eius lacerta prae nimio labore et insolito frigore
adeo obriguerunt, ut nec manus ad os ducere nec
se signare ullo modo valeret. Cuius infortunio
condolentes comites itineris suggesserunt ei ut
suffragium beati Girardi, euius pietatem. multi
infirmi experti sunt, firma fide imploraret. Quod
cum ille, obortis? lacrimis, fecisset et se confessori
toto corde devovisset, mox tepefactis venis ner-
visque reparatis, utraque illius brachia amissum
diu officium receperunt.
71. In Nannetensi pago apud vicum qui Orato-
rium. nominatur, iuvenis quidam Frogerius voci-
tatus gravi dysenteria per circulum anni irreme-
diabiliter eruciabatur. Hie itaque naturalibus
putrefaetis humoribus et per posteriora non sine
acri dolore eiectis ', cum iam morti proximus esset,
excitatus diseurrente lot signorum praeconio,
quae Dominus ad declaranda famuli sui Girardi
merita operabatur, Andecavum veniens tumbae
sancti cum fiducia obtinendae sanitatis proster-
nitur. Ubi eum duas noctes corde contrito spiri-
tuque humiliato excubasset, medicante beato viro,
pristinae sanitati redditus est.
72. Nechoc praetereundum est miraculum, quo
in octavis Epiphaniae Dominus sanctum suum
voluit mirificare. In Andecava siquidem civitate
Rainaldus quidamelericus notis et honestis paren-
D
peregrinus,
cuius lacerti
obriguerant,
tt
iuvenis
dysenteriam
passus
εἰ Rainaldus
clericus
valida
aegritudine
vexatus,
tibus procreatus decidit in lectum validae aegri- F
tudinis. Qui cum per biduum nullum omnino
sumeret cibum, sed sine voce, sine sensu solam
necem operiretur, mater eius ad comprobati me-
dici Giraldi antidotum salubre et mullis iam ex-
pertum! confugiens, tumulum eius lieno, quem
pro devotione secum detulerat cireumcinxit, et in
circuitu sepulcri sollicita pulverem pro benedi-
ctione collegit, deinde ad filium semivivum velo-
citer rediit. Cumque os eius sacrosancto pulvere
fricasset et lienum, quo sancti tumbam ambierat,
ad collum illius suspendisset, continuo puer oeulos
aperuit emissoque per nares sanguine, soluto lin-
guae vineulo, astantes allocutus genetricemque
suam laerimantem blande consolatus, ut sibi
cibum praepararet, flagitavit. Quid plura ὃ Statim
tamquam de ipsius necis faucibus ereptus surrexit
et cum parentibus suis pro gratiarum actione ad
memoriam sancti confessoris, e 
Live Music
Archive
Librivox
Free Audio
Metropolitan Museum
Cleveland
Museum of Art
Internet
Arcade
Console Living Room
Open Library
American
Libraries
TV News
Understanding
9/11